EPEREU YWANIA NÃPIN HAP

¹ Nimo te ti Tupana ihay kahato ai’ywania Epereu ywania Iuteu ywania pe tomimoherep i moherep i ahepe nimo tehay. Aikotã aikotã toimoherep tehay moherep haria wẽ pyi. Toho’oium i’atuepe tehay tomimoherep ko’i. Yt to’o’ewy hin i tuwemoherep ai’ywania sa’awy’iwuat pe tehay e. ² Ma’ato mesup te Tupana aimu’e Tosa’yru wẽ pyi. Koitywy tuwemoherep ahepe Tosa’yru ieĩne’en hap upi Tosa’yru minug upi Tosa’yru ehay hap upi tuwemoherep mesup. Yt nimo te wuat aimu’e hap ewy hin i ra’yn tutunug mesup katupono Tosa’yru po wo Tupana tunug wuat’i mesuwarotiaria. Atipy totiat at waty waikiru ko’i Tosa’yru po wuat iminug ko’i. Mi’i tupono ti tutum yne meimẽwat ko’i torania Tosa’yru pe. Mesuwat torania yne meimẽwat — Ewano e. Pyno ereĩne’en no Mesuwat Yne Ka’iwat no e. ³ Tupana Iã’ãkap Sese Ha’yru yn i’ewy sese rakat. Wẽtup Miit ewy yn i’atueko wẽtup yn i’atumiky’esat ko’i wẽtup yn i’atumõtypot hap to’okupitu. Tosa’yru esaika hap wo toimõpyhu’at yne atipy ko’i mesuwarotiaria i’ewyte atipy piaria Ha’yru inug ko’i yne yne. To’ywot ehay upi toimoesaika yne yi at waikiru ko’i waty Ha’yru esaika hap mo inug iheg me. I’ewyte Tosa’yru suu wo aipitpit hap aiminug sa’ag toikoho yne. Iesui tipuruk yne aiminug sa’ag hawyi — Waku era’apyk mesuwe uipo sese kai ui’yatype atipy pe e. Waku era’apyk mesuwe uhepiat emõtypot hap tote e katupono woronug En Wuat’i Wuat’i Porekuat no po’og po’og wuat’i kawiat hesaika rakano e Tupana Tosa’yru pe. ⁴ Mi’i tupono yt uwe i atipy piaria po’og hesaika Ha’yru kai. Yt uwe i put’ok’e kuap tuwete atipy piaria Iesui esaika sakpo hap ete katupono mi’i ra’yn Wuat’i Akag Koro topyhu’at. I’ewyte het po’og i’atuset kai iwato katupono Tupana tuwesetpehik — Uha’yru sese ti En e Iesui pe. ⁵ Mi’i rokirẽ yt karãpe i atipy piaria pe — Uha’yru sese En wuat’i e’at pe E’ywot sese wo areĩne’en Uito e Tupana Tosa’yru pe yn. Ma’ato yt karãpe i atipy piaria pe — Uha’yru sese ti En e Tupana morekuat Tawi wepy miwan 2.7 pe. ⁶ Ma’ato Tosa’yru sese tomimõtypot wuat’i e’yianmete wuat pe mio tã e — Meiũran aru woromoherep En wuat’i miit’in me e. Mi’i tupono uipotpo’ororia pe are’e — Eweimõtypot ro Uha’yru sese are’e yn atipy piaria pe e Tupana. ⁷ Ma’ato atipy piaria pe mio tã e Tupana miwan me — Eipe ti uheropat haria meremo rakaria wasere hyha hap ewywuaria eipe e. Merep merep’e hap ẽty ewywuaria eipe woroho’onug e. Uhehay ereto merep hanuaria eipe e Tupana topotpo’ororia atipy piaria pe mekewat Tawi wepy 104 piat pe. ⁸ Ma’ato Tosa’yru pe mio tã wẽtup e — Wuat’i Porekuat Eporekuat no ti erepyhu’at e. Wuat’i akag Porekuat no En e. Yt karãmuo i ikahuro Miit’in Porekuat Koro wo En e. Toĩne’en epo pe puretig ewywuat hap esaika moherep hamuat e. Ta’i En ni wuat’i miit’in powyro teran hanuat katupono wakuat yn nug hat En e Tupana Tosa’yru pe. ⁹ Morekuat Koro wo ieĩne’en hat Uha’yru katupono En hãpyk yn hat Wakuat Sese Ky’e Hat En mote e. En ni yne yt naku i etiat haiwot rakano e. Mi’i pote woro’airo En Uha’yru Wuat’i Porekuat no e. Koitywy atopag e’akag me ikap takat mohag ewywuat e. Mi’i ti wuat’i kawiat Morekuat po’og po’og ekatuwyria’in kai e hap e. En ni Uimimowato Uimimowepit En e Tupana morekuat Tawi miwan 45.67 piat pe.

¹⁰ Mi’i hawyi to’e Tosa’yru piat pe sa’awy’iwuat miwan me — Wuat’i nug hat En Uha’yru e. Yi ga’apy mikoi nug hat at waty waikiru ko’i nug hat En e. Torania sa’awy’iwuat nug hat En e. Epo esaika hamo atunug yne yne e. ¹¹ Ma’ato mi’iria aru meiũran te’eruwewuk yne ta’atuporo hawyi ikahuro ra’yn ma’ato En ni aru ereĩne’en ihãite wuat’i e’at piat rakano e. En ni ereĩne’en yne yne weityk pytkai e. Ma’ato at atipy waikiru yi ga’apy y’y waty ti aru tuwemoweityk yne sokpe pot’i ewy ma’ato En yt karãpe i e. ¹² Mi’iria aikotã sokpe pot’i ewywuat tukupte’en. Topugha hawyi sokpe pot’i tuweityk hap ewy aru mi’i hawyi ipakup takat toimoherep e. Ma’ato En Uha’yru yt karãpe i epot’i aru katupono ereĩne’en aru wuat’i e’at pe epakup yn e Tupana Iesui pe sa’awy’ipyite nimo te morekuat Tawi wepy 102.25 pe. ¹³ Mi’i hawyi Tosa’yru pe mio tã e iwan me — Era’apyk to Uha’yru mesuwe uipo sese kai uimimõtypot no e. Meiũran aru ewanĩkaptia okpe tote epy topyhu’at aikotã morekuaria tunug — Uito po’og e hap moherep hamo. Wuat’i e’at pe ewanĩkaptia akit hano areĩne’en e miwan me. Ma’ato irania’in atipy piaria pe yt karãpe i mio tã e. ¹⁴ Pyno ahenoi ehepe mio tã e Tupana atipy piaria pe. Ta’i mio tã e teropat haria pe — Eipe uheropat haria e. Mã’ãu kawiat eipe e. Eipe ti uimiehakyera’at haria yi totiaria powyro hanuaria e. Mi’i nug hamo woroho’opo’oro e. Uha’yru’in uhaki’yt’in uimohey haria powyro hanuaria wo woroho’onug eipe e. I’ewyte yt uimohey i te haria powyro imohey hap etiat haria wo woroho’onug eipe e Tupana sa’awy’ite miwan me atipy piaria pe. Pyno koitywy watikuap ta’yn po’og Ha’yru atipy piaria teropat haria kawiat hap.

¹ Pyno waku Tupana ehay moherep haria aimu’e turan watuwewaure ka’a kahato. Yt naku i watoket ne’i Tupana piat aimu’e hap ete. Yt naku i watiwaure mekewat sa’awy’iwuat aimikuap Tupana etiat. Pyno waku aiwẽ’ẽg wo o mi’i hap pupi uiwyria’in ui’ywania. ² Sa’awy’i Tupana tipo’oro topotpo’ororia atipy piaria yi kape tehay sese moherep hamo mesuwarotiaria ai’ywania kape. Ta’atumoherep kahato ihay pywo kahato rakat Tupana e hap ewy ta’atumoherep. Ma’ato yt ta’atumohey i Tupana ehay pywuat ko’i pote toi’atu’apiheg sa’awy’i ai’ywania. I’atuminug sa’ag sa’up tutum i’atuepe to’e hap ewy. ³ Mi’i tupono waku aiwe’eg wo kahato to’e hap ete katupono koitywy Tosa’yru wẽ pyi aimu’e ra’yn Tupana. Ha’yru piat aimu’e hap ti po’og atipy piaria wẽ pywiat kai. Mi’i tupono yt naku i kahato wato’okyry’i ahehakyera’at hat ete. Ma’ato yt watat i Ha’yru e hap hawyi watipun ne’i ahehakyera’at hap hawyi aikotã aru. — Yt atiky’esat i emiium Iesui ai’e hawyi aikotã aru. Ta’i yt kat i hin i aru watipuẽti mu’ap Tupana kapiat mio tã ai’e hawyi. Ma’ato ai’apiheg hap yn na’yn topyhu’at yt watat i imiium hawyi. Sa’awy’i ahehakyera’at hap ete aimu’e kahato Aika’iwat Iesui. I’ewyte tosaipepiaria topotmu’eria kaipyi aimu’e kahato wy. Ta’atumoheg kahato i’e hap torania ahowawi. ⁴ Katupono Aika’iwat Iesui ti’atupowyro kahato tosaipepiaria tehay enoi hanuaria hawyi tutum tesaika hap i’atuepe. Topã’ãu tutum tomisepap ko’i ewywuat nug hamuat. Toipywo kahato tehay i’atuwẽ piat katupono ta’atunug imisepap yt miit’in misepap ewy hin i ipã’ãu esaika hap wywo. Mi’i hawyi i’atupiit pyi tuwẽtem hesaika hap miit’in moehãite hamuat. I’atupo i’atupiit pyi ta’atunug kahato miit’in yt ewy hin i miit’in mowanẽtup hamo miit’in wa’akasa hamo. Mi’i hap kape te’eraha’at i’atuesaika hap kape hawyi pywo i’atu’e. Tutum Topã’ãu i’atuepe topotpap nug waku kahato hamo. Tomiky’esat ewy toimõ’ẽ yne tesaika hap i’atuepe. ⁵ Ui’ywania pywo ti rat yt karãpe i Tupana tunug temiit’in atipy piaria Yi Pakuwiat Morekuat no — Woroho’onug eipe Miit’in Porekuat no yt e i atipy piaria pe Tupana. Meimẽwat yi totiaria porekuat no woroho’onug yt e i. Ma’ato Tosa’yru Iesui pe mio tã e — Woronug ni En Wuat’i Miit’in Porekuat no e. Mi’i hap etiat wyti mesup ahenoi hamuat ehepe. ⁶ Sa’awy’i wẽtup ok to’e miwan me — Tupana kat poteĩ miit’in ewawi uruewawi eraha’at kahato uruky’e kahato hap wywo e. Kat kawiano pyno urupã’ãu katupono uruto emiky’e kahato ko’i i’ewyte uwe sese Aheyke’et koro e. Kat poteĩ uruepiok kahato at ka’ap uruky’e hap wywo e. I’ewyte kat poteĩ ewyry teran kahato uruwywo. Kat poteĩ ehay teran kahato uruwyro Tupana e. ⁷ Tupana koitywy urumõtypot hap iwato kahato aikotã atipy piaria ewy urumõtypot En e. Kat poteĩ uruky’e mi’i kupitu e. Koitywy Urueyke’et etunug Yne Yne Eminug Ko’i Apykok Hano e. Ta’i imõtypot kahato hat En. Urueyke’et Painug Kahato Hat En Tupana e miwan me. ⁸ — Mi’i hawyi yne atopag Mi’i py ywyt’okpype ere’e Tupana. Mi’i Uimimõtypot kahato topyhu’at e. Mi’i aru atunug Wuat’i Porekuat no e miwan me. Pyno Mi’i Uruyke’et Wuat’i Porekuat nuat e. Mi’i pote ipo pe tutum torania hawyi yt kat i ra’yn yt ipo pe i re’ym e. Yne ra’yn ipo pe e. ma’ato mesup te yt i te ma’ato meiũran ti aru pywo sese topyhu’at yne yne ipo pe to’e hap ewy e Tawi wepy hawe 8.4 piat pe. ⁹ Pyno koran aheha Iesui kape i’ewyte koitywy howawi aiwanẽtup hap. Mi’i ra’yn topyhu’at hap kape aheha. Mekewat po’og iwato atipy piaria kawiat hat kape aiwanẽtup hap. Ma’ato mesuwarotiat toĩne’en turan tuwemohit kahato. Atipy piaria e’yi kai te topyhu’at. Yt atipy piat ewy hin i toĩne’en Aheyke’et mesuwarote tuwepu’i nug hap e’at pe. Ma’ato ho’opot kahato aikawiano hamo yi tote toĩne’en turan. Iku’uro miit’in ehakyera’at hamo. Koitywy Tupana tunug na’yn Wuat’i Porekuat no. Mi’i Miit tuwepainug na’yn. Mi’i hawyi Tupana tunug Tosa’yru Wuat’i Epa’i Koro wo ra’yn e. Mio koitywy Ahepa’i Koro wo Iesui ra’yn katupono Mi’i Miit ipitpit’ok yne aiminug sa’ag ko’i. — Koitywy waku ra’yn uiwanẽtup hawe eipe e Tupana ahepe. Koitywy wẽtup miit ewywuat watopyhu’at Tupana Ai’ywot ahepe. Wẽtup mẽpyt’in sok yn aito Aheyke’et mohey haria e. Ta’i yt watuwemõti hin i mesup te aiminug sa’ag sa’awy’iwuat ete katupono watomohey Tupana Sa’yru hawyi wẽtup miit ewy watopyhu’at i’ywot wywo. Eipe uheywyt’in uheinyt’in e Iesui ahepe.

¹⁰ Tupana ti’atumoherep yne yne mesuwat yi tote atipy tote at yi waikiru ko’i toi’atu’atunug wuat’i toran na’yn toi’atumoherep yi y’y ga’apy mi’at aimikoi ko’i toi’atunug wuat’i meimuẽwaria e. Toi’atu’atunug yne yne hawyi toi’atu’apykok kahato yne tominug ko’i e. Ta’i toi’atumoewyry yne tominug ko’i e. Waku pe tutunug at ka’ap yne tominug ko’i e. Mi’i pytkai toipo’oro Tosa’yru Iesui ho’opot kahato mesuwat yi hawywiat ahehakyera’at hamo. Mi’i hawyi toho’opot kahato po’og aikai mesuwat yi tote hawyi yt totoiat hin i ma’ato To’ywot miky’esat ko’i tutunug yne. Toho’opot kahato toĩne’en hawe toku’uro hawe hawyi waku wato’e aiiã’ãg hap upi Aika’iwat ewywuat — Mesup waho’opot ma’ato Iesui po’og ho’opot aikai waku wato’e. Ahehakyera’at hat ho’opot kahato aikawiano hamo aiky’e pote waku wato’e. Aiky’e kahato hawyi ahereto atipy kape Ahehakyera’at hat waku wato’e aiwo’ope are.

¹¹ Iesui ti aikoho kuap kahato. Pywo ti rat aipy’a piat aiminug sa’ag ko’i aiwanẽtup hap ko’i toimoweityk kuap. Mi’i hawyi ainug To’ywot sa’yru’in saki’yt’in no. Tupana mẽpyt’in no ainug hawyi Iesui Aheyke’et Aikywyt toĩne’en. Waku pe kahato hawyi watopyhu’at. Aikoho tosuu wo hawyi yt tuwemõti i to’e hamo ahepiat — Mi’iria ti uheywyt’in ko’i uheinyt’in ko’i e hap pupi yt tuwemõti hin i to’e hamo. Aheyke’et Aikywyt Iesui watimohey hawyi aikoho tosuu wo hawyi waku kahato e. ¹² Sa’awy’i mio tã e Ha’yru Tupana pe — Woromoherep En Papai wuat uheywyt’in uheinyt’in me e aikope aikope te’eruwe’atunug ehay kuap hamo hap upi e. Mi’i pote — Areĩne’en i’atupy’asetpe emõtypot hamo Papai uhehay wo uiwepy hamo irania’in wywo emõtypot haria yatype emõtypot haype Papai e morekuat Tawi miwan 22.22 pe. ¹³ I’ewyte mio tã e Ha’yru Tupana pe — Emohey uhepiat hap koitywy tuwehik kahato ra’yn uhete e. Eraha’at ro uhowawi Papai e. Koitywy emohey haria ahyt ra’yn tukupte’en na’yn uiwywo emiium ko’i esa’yru’in ko’i esaki’yt’in ko’i e sa’awy’i Tupana ehay moherep hat Isaia miwan 8.18 pe.

¹⁴ Pyno aito miit kawiat ma’ato — Uha’yru’in uhaki’yt’in eipe e Tupana ahepe Tosa’yru mohey haria pe mesup. Miit pu’i kawiat kahato Iesui piit ma’ato yt karãpe i tutunug yt naku i. Iku’uro aikawiano hare pote tuwenug miit no i’ewyte wẽtup piit ewy iwywo watopyhu’at watimohey hawyi e. Wẽtup suu ewy kahato iwywo aito i’ewyte aihep ta’yn ahiag po pyi tutu’u yne aiku’uro hap hawyi. Sa’awy’i ahiag aimoken’ẽ kahato aiku’uro hamo ma’ato mesup Iesui tihep ta’yn mekewat aimoken’ẽ hap. ¹⁵ Nimo te turan ni aiku’uro hap pupi watoken’ẽ kahato. Sa’awy’itewuat aheĩne’en hap ti aiken’ẽ aiku’uro pupiat hap yn ni toĩne’en ahete ma’ato mesup yt kat i ra’yn katupono Aheyke’et Aikywyt iku’uro aheiam me pote.

¹⁶ Iesui topyhu’at miit piit ai’ewywuat pote. Yt tuwepu’inug hin i atipy piat topu’i ewy ma’ato mesuwiat mu’i ewy yn tuwepu’inug hawyi aipiit wo topyhu’at. Aha’ase’i Aparãu Saipepiat hemiariru Emiariru kaipywiat tuwepu’inug yne miit’in mesuwarotiat powyro hamuat. ¹⁷ Mi’i hawyi tuwe’ywã’ĩ miit no tuwemoherep. Miit kahato no ra’yn topyhu’at. Mi’i tupono waku kahato Miit Mi’i hat. Tuwemoehaky’e’i tuwewi aikawiano hano Ahepa’i Koro topyhu’at pote toha’up nug na’yn aiminug sa’ag Tupana pe. Tutu’u yne ai’apiheg hap ko’i hawyi aiwywo topyhu’at. I’ywot Tupana waure wo topyhu’at aiminug sa’ag ko’i kai koitywy. Yt karãpe i aima’at hano topyhu’at i’ewyte yt karãpe i To’ywot ma’at hano topyhu’at. Mi’i pote Ahepa’i sese Mi’i. ¹⁸ Ahepa’i Iesui tikuap kahato ahepiat ho’opot hap i’ewyte ahiag kaipywiat ahã’ãg hap tohã’ãg yne. Mi’i tupono ihaky’e’i kahato ahepiat ho’opot turan. Aikawiano hat kahato topyhu’at Mi’i Iesui. Toikuap kahato ahã’ãg piat ahã’ãg hap pote koitywy aipowyro kuap kahato ahiag miat aima’at turan. Aipowyro kuap kahato ahepiat ho’opot hap e’at pe katupono toikuap kahato ahiag piat toiã’ãg hap. Sa’awy’i mesuwarote toho’opot kahato miit’in mikyry’i hap ete mi’i pote aipowyro kuap kahato ahepiat ho’opot hap ahete turan. Ta’i Iesui tikuap kahato ahatek hap saty hap mesup watikuap.

¹ Pyno Iesui po’og atipy piaria kai i’ewyte mesuwiaria kai. Waku watuwanẽtup kahato aimimohey kape. Tupana mimowaku ko’i aito uiwyria’in. Aito wẽtup ok ywyt’in ko’i wo yn Tupana ainug Aheyke’et Iesui pote. Aito wẽtup sok yn wuat’i atipy kapiat wat hanuaria aito. Koitywy Tupana aikaykay atipy kape. Mi’i pote waku watuwanẽtup kahato Ahepa’i Koro Iesui kape hawyi — Iesui Ahepa’i Koro wato’e irania’in me mi’i pote wẽtup yn miit ewywuat watopyhu’at wẽtup ehay ewy yn wato’e. ² Sa’awy’i aha’ase’i Musei ti’atu’apykok Tupana emiit’in Tupana piat topo’oro hap ewy. To’yatypiaria ewy tutunug. Yt ipohep hin i i’atuky’e hap ete. Mi’i pote Musei Tupana mimõtypot kahato wo topyhu’at. Ma’ato Ha’yru Iesui po’og Musei kai — Mi’i Miit Uimimõtypot Po’og e Tupana. Yt uwe i mi’i rẽ mi’i kai uimiky’esat yn nug hat e. Mi’i Miit po’og uiwanẽtup hawe uimiky’esat nug yne hat e Tupana Iesui etiat. ³ Pyno Musei Tupana mohey haria apykok kahato hat Tupana emiit’in powyro kahato hat. Mi’i hawyi Iesui po’og Musei kai katupono po’og toi’atu’apykok Tupana yat piaria Musei kai e. Pyno Tupana yat piaria Akag Iesui topyhu’at Tupana yat piaria Apykok hat sese. Tupana yat yne nug hat toĩne’en. ⁴ Uiwyria’in karãpe aiminug ai’yat ipakup ikahu rakat topyhu’at aimimõtypot kahato hamo toine’en. — Ta’i ehepap kahato yat nug hamuat e miit’in ahepe. Ikahu tig iatu’e ahepe ai’yat pakup hawyi ainug hap aimõtypot hap topyhu’at. Ma’ato po’og po’og Tupana mõtypot hap watopyhu’at ai’yat kai katupono inug hat aito pote. ⁵ Pyno Tupana miky’esat ewy Musei tunug Tupana yat piaria apykok hap ete. Ipotpap Tupana mohey haria apykok hap ete. — Atunug aru e’e hap ewy e Tupana pe. Mi’i hawyi ihay kahato aikotã aikotã Tupana to’e hap ewy to’e. ⁶ Ma’ato Aipotypot Iesui po’og Musei kai kat pote Tupana Sa’yru sese pote. Mi’i pote po’og waku topyhu’at i’yat piaria apykok hamo Ha’yru pote. Musei Tupana eropat hat ma’ato Iesui Ha’yru sese. Pyno aito imohey haria Tupana yat piaria ewywuaria watoĩne’en. Ta’i mi’i tã aito watomohey pot’i pote — Uito imohey hat wato’e yt aiwemõti hin i pote. Pywo ti rat Iesui yn aimiekatup ai’e pote. Iesui yn ahehakyera’at kuap hat wato’e pote. Yt kat i aiwemogyt hap aiku’uro hap mesup wato’e. Mio tã ai’e pote Tupana yat piaria wuat aito. ⁷ Koitywy Tupana Pã’ãu Wakuat aimu’e kahato mio tã e — Karãpe Tupana ihay ewywo turan o yt ehewã’ãhik tei’o ehewaure ka’a e. ⁸ Yt epy’a ran nei’o e. Yt ere’e sa’ag nei’o eipy’a pe — Yt atiky’esat i uipy’a pe Tupana ehay e hap ewy yt ere’e tei’o. Yt eweikupte’en nei’o aikotã ai’ywania sa’awy’iwuaria ipy’ahak takaria yahig notiaria ewy e. Katupono mi’iria tu’uka kahato Tupana ete. Ta’atuhã’ãg kahato Tupana ta’atuminug sa’ag wo sio uru’apiheg sio yt hap kuap hamo. — Pyno yt naku i mi’iria ewy ewetunug e Tupana Pã’ãu ahepe. ⁹ Pyno mio tã e Tupana mesup ahepe. — Yahig notiaria ehe’yianmiaria uhã’ãg kahato ta’atuminug sa’ag wo sio ati’atu’apiheg sio yt hap kuap hamo e. Mot’i uhã’ãg e hawyi uimopy’ahak teran 40 anu itote e. Te’era’akasa yne uiminug wakuap ta’atuepiat ko’i pytkai yt miit’in minug kuap i ko’i atimoherep kahato i’atuepiat pytkai yt uimohey i e. ¹⁰ — Mot’i hawyi uimopy’ahak kahato ehe’yianmiaria eha’ase’i’in e. Ei’ywaniaria wanẽtup hap yt karãpe i waku atipuẽti e. Yt naku i hap kape yn i’atuwanẽtup hap. Ati’atumo’akasa kahato uipu’ap uiwanẽtup waku rakat kapiat ma’ato — Yt uruiky’esat i i’atu’e uhepe e. ¹¹ Mi’i pote uipy’ahak i’atuete ei’ywania sa’awy’iwuaria ete e. Mi’i hawyi mio tã are’e i’atuepe. — Uimopy’ahak eipe e. Woroho’okuap ta’yn eipe e. Yt naku i nug haria eipe e. Mi’i pote aru woroho’o’apihag ui’e hap ewy e. Eweipap yne mesuwat yahig wato tote e. Yt eweipuẽti i eimowepit hap yi wakuat rote aikope ewemohy hap tote e sa’awy’i Tupana ai’ywania Epereu ywania pe.

¹² Uiwyria’in uheinyt’in wẽtup yn I’ywot rakaria aito pote woroho’onãpin — Waku aiwe’eg wo Ahetupana mohey hap pun hap pupi katupono yt naku i kahato aipy’ahak Tupana ete hap are’e. Yt naku i watoiat Tupana yt kat i imohey hap aikawiat haype. Yt naku i watopyhu’at wuat’i e’at piat ieĩne’en hat ewanĩkap mo Ahetupana atoiat haria wo. ¹³ Ui’ywania waku watopyhu’at aito wo’oky’e haria wo katupono mesup ta’yn wato’opowyro kuap. Waku mesup ta’yn wato’opowyro aipy’a heg Tupana kapiat hap monik hamo. Waku wato’oky’e mesup ta’yn mesup te katupono yt watikuap i sio toine’en mũki’ite aiwanuat sio yt hap. Sa’ag nug hap aheko aima’at kahato hap topyhu’at wuat’i e’at pe e. Waku wo’oky’e haria wo watopyhu’at. Mũki’ite put’ok’e pote waku yn mi’i tã hap nug haria wo watukupte’en hawyi mũki’ite e’ihot’ok waku wo’oky’e haria wo te’en te’en watopyhu’at wuat’i e’at pe mesuwat ewy. Yt pote wo’oma’at’i haria wo watopyhu’at. ¹⁴ Pyno waku uiwyria’in watomohey aheĩne’en hap ok tã aikotã sa’awy’i watomohey hap ewy te te’en te’en waku watomohey Iesui hawyi yt naku i wẽtup mohey hap kape i kowo’i kowo’i ne’i wati’ywyk ywyk imohey hap. Waku watomohey Iesui akasa hap kape. Waku iheg me imohey hap ete aiku’uro hap kape. Mi’i tã watunug mote Aika’iwat ekatuwyria wo watopyhu’at torania aitoria wuat’i e’at pe. ¹⁵ Tupana piat ai’ywania nãpin hap ewy woroho’onãpin. Mio tã e Tupana sa’awy’i miwan me — Koitywy eweikuap uhehay pote yt eweikupte’en nei’o ipy’ahak takaria wo uhehay ete e. Yt eweikupte’en nei’o sa’awy’iwuat uhehay pun haria wo aikotã eha’ase’i’in yahig notiaria ewy e. Uiwyria’in yt naku i watopyhu’at ipy’ahak Tupana etiat rakaria aha’ase’i’in sa’awy’iwuat ewy.

¹⁶ Uwe apo ipy’ahak sa’awy’iwuaria Tupana piat ta’atunãpin hap ete. Ta’i ai’ywania aha’ase’i’in Musei mihep wanĩkaptiaria po pywiaria ko’i i’atupy’ahak kahato Tupana nãpin hap ete. ¹⁷ Uwe apo meimuẽwaria 40 anu turanuat yahig wato tote sa’ag yn nug haria Tupana mõpy’ahak hanuaria. Ta’i aha’ase’i’in ai’ywaniaria Iuteu ywania. Ta’i ai’ywot’in aity’in topap yne i’atuminug sa’ag ti’atu’uka. ¹⁸ Uwe wywo Tupana to’e sa’awy’i — Pywo ti rat yt wẽtup ok i atipuẽti eiperia waku rakaria pote yt uwe i teke kuap eiperia uhe’yi pakup we aikope aiwo’omowepit hap kape aiwemohy hap kape e ipy’ahak takaria pe ahe’yianmiaria pe Tupana. ¹⁹ Pyno ahary’in aha’ase’i’in yt tipuẽti i ta’atue’yi wakuat yi Kanã’ã Tupana — Atum aru e pytkai. Ta’i yt ta’atumohey i — Atum aru e hap pote yt ta’atupuẽti i. Yt naku i yt watomohey i mi’iria ewy are.

¹ Pyno mio tã e Tupana sa’awy’i — Eweihyt’ok yi pakup we yi Kanã’ã pe pote eiwemohy aru itote uiwywo ui’e hap ewy e. Pyno to’iro watuwehyt’ok Tupana e’yi pakup we iwywuat aiwo’omowepit hap kape. Waku watoken’ẽ kahato yt wateke i hap pupi. ² Pyno koitywy watikuap mekewat sehay aikotã sa’awy’i aha’ase’i’in tikuap hap ewy ma’ato ta’atukuap pytkai yt kat hamo i topyhu’at yt ta’atumohey i pote. ³ Mio tã e ai’ywaniaria nimo te wuaria pe — Uimopy’ahak haria eipe e mi’i pote pywo ti rat yt karãpe i aru eiwehyt’ok aikope aiwemohy hap kape yi wakuat pe yt uimohey i eipe pote e. Ma’ato aito imohey haria pote aiwemohy Tupana piat hap toĩne’en i’e hap ewy katupono karãpe Tupana tunug yne hawyi — Waku ra’yn toran na’yn e mi’i hawyi tuwemohy. Mi’i hap ewy waku watuwemohy iwywo e morekuat Tawi wepy 95.11 pe. ⁴ I’ewyte Tupana henoi aikotã sa’awy’ite tuwemohy hap etiat miwan me — Tutunug yne mesuwat mytyp at waty waikiru ko’i hawyi tuwemohy e miwan me. 6 e’at tuwepotpap hawyi ipohep waku yne ra’yn tominug hawyi tuwemohy 7 e’at piat hawyi e miwan me. ⁵ Mi’i hawyi to’e tominug ko’i miit’in me — Eweikupte’en no mesuwe hawyi woroho’opoityro mono mesuwat uimikoi yi wakuat pe e. Eiwemowepit kahato hap atum teran ehepe mesuwe e ai’ywania pe sa’awy’i ma’ato — Yt rat i’atu’e Tupana pe. Mi’i pote — Yt karãpe i eiwehyt’ok aru mesuwe aiwemohy hamuat uhetama pakup we e Tupana haty wo morekuat Tawi miwan 95.11 pe. ⁶ Yt ta’atumohey i pote yt tuwehyt’ok kuap i tawa wakuat Kanã’ã pe. Mi’i pote mesup Tupana to’e irania’in me wuat’i ywania pe — Waku eiwemohy mesuwe uhetama pe uiwywo e ahepe. Ai’ywania sa’awy’iwuaria yt imohey i Tupana toi’atunãpin kahato pytkai. Yt tuwehyt’ok i Tupana wemohy hawe yi kanã’ã pe. Pyno waku aiwe’eg wo hap wywo wateke Tupana wemohy hawe atipy pe i’ewyte mesuwe toiky’esat. ⁷ Tupana ti’airo aiwemohy hap e’at yt sa’awy’iwuat yi kanã’ã piat yt ewywuat i. Mio tã e Tupana mesup ahepe — Koitywy ehe’at sese eiwemowepit hamuat e. Mi’i pote meiũran Tupana ihay i ra’yn morekuat Tawi wẽ pyi aiwemohy sese hap e’at ete ihay — Mesup e’at eweiwemohy teran wuat’i e’at pe pote eweĩ’ẽ ro uhowawi mesup e. Eweikuap uhehay pote yt eweimopun nei’o eipy’a pe eikaykay hap kape e Tupana ahepe morekuat Tawi wepy 95.7 pe. ⁸ Pyno aha’ase’i Musei yt teke i yi Kanã’ã pe ma’ato haipepiat Iusue hupi ai’ywania Epereu pusu kuap haria nimuat tuwehyt’ok yi Kanã’ã pe e. Ma’ato itote yt te’eruwemohy hin i yi Kanã’ã pe. Tu’uka hap yn ta’atunug itote irania’in ywania wywo. Ma’ato mi’i pytkai — Atum aru meiũran ehe’at sese eiwemohy hap e Tupana ahe’yianmiaria pe. ⁹ — Ma’ato tut aru eiwemohy hap e morekuat Tawi. Ma’ato sa’awy’i yt kat i itote morekuat Iusue e’at pe. Mio ti watiky’esat pote toĩne’en na’yn aiwemohy Tupana kaipywiat hap aiwepit hap aito Tupana emiit’in wuat pote. ¹⁰ Ahehakyera’at ra’yn hawyi waku yne ra’yn hawyi aiwemohy hap ewy toĩne’en. Yt kat i aipotpap po’og aiwehakyera’at hamuat katupono Iesui potpap upi ahehakyera’at hap toĩne’en. Aria’yp posok tote toikyiat aiwepit hap. Tuwemohy ra’yn mesup Iesui. Apyk pe ra’yn toĩne’en. Waku ra’yn watuwemohy iwywo. Mi’i pote yt naku i watuwepotpap ahehakyera’at hap kyi’at hamo ne’i katupono ahehakyera’at hap kyi’at hap toĩne’en na’yn Aika’iwat tunug. ¹¹ Sa’awy’i — Eweiwehyt’ok o ehe’yi Kanã’ã pe e Tupana ahe’yianmiaria pe. Waku itote eiwemohy e ma’ato — Yt i’atu’e. Mi’i hawyi howasat rakaria wo tukupte’en yahig note. Yt naku i mio tã wato’e Tupana pe. Waku wato’e — Ta’i urupap kahato eupi waku wato’e. Urutuwemohy teran kahato ewywo waku wato’e. Yt naku i aho’owasat hap topyhu’at nagnia ewy uiwyria’in.

¹² Tupana aikuap kahato. Tehay hãi hyk kahato aikotã kyse’yp haĩhyk to’owa piat rakat surara’in ekyse’yp ewywuat Tupana e hap. Hãihyk hesaika mekewat kyse’yp ewywuat Tupana ehay teke kuap kahato aipiit pe aiwanẽtup hawe. Toitek tek kuap kahato aiminug sa’ag ko’i. Tupana ehay aimoieĩne’en kuap kahato. Yt heremo i aipiit piat rakat yt naku i hap toipuruk kuap kahato aiwanẽtup hap kaipyi aipiit pyi. Hesaika kahato Tupana ehay aimoehãite hap nug hamuat aiwanẽtup hawe. Tupana ehay tikuap kahato aipã’ãu. Toikuap kahato kat e hap kat e hap aipiit pe toĩne’en hap sio watomohey teran sio watimõtypot teran sio watuwemõtypot teran sio miit’in aimõtypot hap yn watiky’esat sio Tupana mõtypot hap watiky’esat hap. Kyse’yp haĩhyk takat ewy Tupana ehay tipo’oro kuap kahato yt naku i aiwanẽtup hap pya pyi aikai. Toipat’ok kuap kahato yt naku i sio waku hap. Toikuap yne aipiit piat yt heremo i rakat. Toikuap kahato aipy’a piat aimiky’esat ky’esat hap toĩne’en hap ihay teke teke kahato aiwanẽtup hawe pote. I’ewyte kan hamõi watunug wakuap hap toikuap. Toikuap aiwanẽtup waku sio yt hap. Kat pote mekewat sio Tupana ky’e hap aikai sio yt mi’i i hap toikuap. Sio aiwemõtypot hap sio Tupana mõtypot hap toikuap. Yt heremo i rakat wen aiwanẽtup hap toikuap yne aipy’a piat aimiky’esat ko’i kyse’yp hãi hyk to’owa piat rakat ewywuat tehay wo. ¹³ I’ewyte Tupana tikuap yne yne miit’in waku hap sio yt naku i hap wuat’i ywania wat aikope aikope gupte’en hap tote katupono yne aiminug ko’i miit’in mi’iria pote. Yt watuwemig kuap i Tupana pupi aiwanẽtup hap waku sio yt hap toikuap yne pote. Aiminug ko’i i’ewyte heremo yne Tupana pe sio waku pe sio yt naku i pe hap toikuap. Pyno waku aiwe’eg wo katupono meiũran tuwemoherep yne kuap aiminug ko’i wuat’i ehamo. — Kat poteĩ mi’i tã ne’i ewetunug e aru ahepe. Kat poteĩ mio tã ne’i erewanẽtup e aru Tupana ahepe. Uiwesat ro e aru. Ara’akasa yne tig eminug ko’i e aru ahepe haty wo. ¹⁴ Ma’ato toĩne’en wẽtup aikawiano hat ihay Tupana wywo rakat Mi’i Miit ri Ahepa’i sese Iesui. Ha’awytepyi tutunug yne To’ywot miky’esat ok tã hawyi ti ta’am atipy kape. Teke ra’yn To’ywot wywuat pe Ahepa’i Koro sese. Mi’i tupono waku watomohey Mi’i Mi’it aiku’uro hap kape. Mi’i tupono waku wato’e yne e’at pe howawi — Woromohey En Iesui wato’e waku. ¹⁵ Katupono Ahepa’i Tupana wywuat ihay aikawiano hat yt mesuwarotiaria yt ewy hin i. Karãpe ahete ahatek hap put’ok’e hap haty hap topyhu’at hawyi toikuap kahato katupono Mi’i Pa’i haty’u kahato satek hap sa’awy’i tuwete. I’ewyte yt ahesaika i hap toikuap kahato katupono sa’awy’i mesuwe ai’ewy tohã’ãg tosero hap mesuwat yi tote. Sa’awy’i hã’ãg ahiag kaipywiat hap toikuap kahato yt naku i nug hamuat hap katupono ahiag hã’ãg kahato Iesui yne yt naku i mug hamuat katupono Iesui aipiit pi’i eweywuat kawiat sese Ahepa’i Koro hawyi yne toiã’ãg ahiag miat hap toikuap ma’ato yt ta’at i toma’at hap upi. Ta’i Aika’iwat no kahato ti Ahepa’i toĩne’en. Karãpe yt naku i hap ahete pote aikawiano hamo topyhu’at aipowyro kahato ahiag sopo hamo. ¹⁶ Mi’i pote waku watuwat Tupana kape yt aiken’ẽ wywo hin i yt kat i aiwemõti hap wywo katupono toĩne’en aiwywo Ahepa’i Koro. Mi’i pote ti hegyi’at kahato Tupana ahepe Ahepa’i Koro ky’e haype Ahepa’i Koro emiit no watoĩne’en mote. Wahenoi yne aiminug sa’ag tope pote meremo topyhu’at waure wo. Watiky’esat aipowyro hap ho’opot hap e’at piat pote waku merep wahenoi tope. Wahẽtup hawyi meremo tutum ne’en ne’i aipowyro hap. I’ewyte satek hap saty monik hamo wahẽtup pote meremo tutum ahepe tehaky’e’i hap. Ta’i hegyi’at kahato ahepe katupono Ha’yru Ahepa’i wo toĩne’en pote. Toĩne’en atipy pe ahehay moherep To’ywot piat hano Ahepa’i. Mi’i hawyi I’ywot aimoesaika kahato kat e hap kat e hap niatpo kahato rakat ahete hap turan aimoesaika kuap kahato e.

¹ Nimo te pyi Tupana ti’airo wẽtup miit ai’ywania pa’i koro wo — Atiky’esat en pa’i wo miit’in ehay moherep uhepiat hamo e i’ewyte i’atuminug moherep uhepiat hamo e. Woro’airo en wẽtup ok yn pa’i akag wo e. Karãpeĩ miit tunug sa’ag hawyi waku eti’auka i’atumiium wo ehũ i’atuminug sa’ag hep hamo e. Mi’i etunug mote waure wo areĩne’en i’atuminug sa’ag kai e Tupana tomi’airo pa’i koro pe sa’awy’i ai’ywania pe. ² — Woro’airo en miit’in atuky’e hamuat e. Karãpeĩ miit’in ui’atoiat hawyi waku paa’ere o epy’a pe miit’in satek hawyi e. Mi’i hawyi etimoherep i’atuepe mu’ap uhowawiat e. — En miit kawiat ereĩne’en e i’ewyte etikuap miit’in miat i’aparap ta’yn hap yt i’atuwe’eg i hap ko’i yt ikuap kahato i hap ko’i hawyi waku eti’auka ta’atuehũria ta’atuekawiano i’ewyte ekawiano e sa’awy’i Tupana tomi’airo pa’i koro pe. ³ — En ni tapy’yia ewy kahato i’aparap hat pote waku eti’auka ehũ emi’aparap moweityk hamo i’ewyte emiit’in minug sa’ag ko’i hep hamuat e. Mi’i nug hamo woro’airo e Tupana. ⁴ — Woro’airo pa’i akag wo e. Yt miit’in mi’airo hap kaipyi i ereĩne’en pa’i koro wo ma’ato uimi’airo en e. Yt naku i ere’e miit’in me — Ui’airo no eipa’i wo katupono uito yn waku pa’i akag airo hamo e. Yt e’e hap kaipyi pa’i koro wo ereĩne’en. Ma’ato ui’e hap kaipyi yn waku e. Nimo are’e Musei ywyt Arãu me — Woro’airo en miit’in epa’i akag wo e. Ereĩne’en no miit’in py’asetpe pa’i koro wo are’e Musei ywyt Arãu me sa’awy’i e. Arãu yt tuwenug hin i pa’i koro wo ma’ato uimi’airo uimiky’esat ewywuat ne’i Arãu e Tupana. ⁵ Tupana tunug Aika’iwat Iesui Arãu ewywuat kahato ma’ato po’og mi’i kai. Yt tuwenug hin i Ahepa’i Koro wo Iesui. Yt tuwemõtypot i pa’i wo ma’ato Tupana mimõtypot no Mi’i Miit toĩne’en. Aikotã Tupana to’e sa’awy’i miwan me hap ewy — E’ywot sese ti Uito Uha’yru e. Wuat’i e’at piat Uha’yru En e katupono wuat’i e’at piat E’ywot sese wo areĩne’en e. Mesup e’at woromoherep En wuat’i miit’in me Uha’yru hap e. En yn Uha’yru mesuwe miit kaipywiat e wepy hawe 2.7 miwan me. ⁶ Mi’i hawyi to’e Tupana wẽtup miwan me — Uha’yru e woronug en wuat’i e’at piat wuat’i ywania Pa’i Koro wuat woronug En mekewat aikotã sa’awy’itewuat pa’i koro Mekeseteki hap het rakat ewywuat sese Uha’yru e sa’awy’i morekuat Tawi Tosaipepiat Iesui etiat 110.4 miwan me. ⁷ Mi’i hawyi mesuwat yi totiat toĩne’en turan Ahepi’i Sese Iesui ihay Tupana kape tuwak popuo tepiat haty’u hap wywo tohẽtup hẽtup tehay wo — Papai Papai e uihep En gu’uro po pyi e uiku’uro hap kaipyi uihep o En gu’uro po pyi e haty wo. Mi’i hawyi Tupana tiwesat — Pywo Uha’yru atunug aru e’e hap ewy e. Worohep En gu’uro pyi e Uimõtypot kahato hat En mote e uimiky’esat ewy ne’i eku’uro pote e. Eremohit kahato mi’i pote woromõtypot Uha’yru e. Emiẽtup ok tã worohep En gu’uro pyi e. ⁸ Tupana Sa’yru sese Iesui ma’ato toho’opot popuo tuwemu’e Tupana miky’esat nug hap ete paa’e hat ewy. Mi’i kaipyi aimohãpyk hamuat tutu’u yne tepiat ho’opot hap hawyi toikuap Tupana miky’esat nug hap. Yt iku’uro teran i pytkai iku’uro aikawiano Tupana miky’esat toiky’esat pote. ⁹ Aika’iwat yt karãpe hin i i’aparap To’ywot miky’esat nug hap ete pote — En yn miit’in ehakyera’at hano e Tupana. Iesui watomohey hawyi tutum aheĩne’en wuat’i e’at piat hamuat ahepe tomiky’esat nug haria wo watoĩne’en mote. ¹⁰ Toho’opot kahu hawyi. — Pywo sese hãpyk takat miit En e Tupana tope. Ewaku hap uiat ewy pote waku En yne miit’in Epa’i wo e. En ni mekewat pa’i wakuat sa’awy’iwuat Mekeseteki ewywuat e. Pa’i Mekeseteki Saipepiano Sese woronug En e Tosa’yru pe.

¹¹ Uiwyria’in woroho’omu’e teran Pa’i Mekeseteki Saipepiat ete. Ahenoi teran po’og Iesui ete wen ma’ato ehewaure ka’a iperup kahato Tupana ehay etiat kuap hamo. Ta’i eweiket kahato eiwanẽtup hawe Tupana etiat eimu’e turan mi’i pote yt woroho’omu’e kuap i yne Ahepa’i Akag etiano. ¹² Mot’i eweikupte’en Iesui mohey haria pytkai — Urumu’e i ro ewei’e yn yt uruikuap i te ti urumu’e hap Tupana eha etiat ewei’e at ka’ap haria eipe. Are pãi koitywy ti waku ra’yn miit’in mu’e haria wo eweikupte’en ma’ato ti yt itag i te Tupana ehay kuap hap etiaria eiperia are. Mi’i hawyi ikuap perup i haria eweikupte’en. Mi’i pote miit’in mimu’e wo te ne’i eweikupte’en. Mi’i pote — Uruiwaure ra’yn sa’awy’itewuat urumu’e hap e haria wo eipe. Mi’i pote urumu’e i ro mehĩ mana mekewat sa’awy’iwuat sehay Tupana etiat ehenoi i ro uruepe ewei’e. Aikotã hirakat ihire te rakat ewy eweikupte’en Tupana ehay kuap hap ete. Aikotã aimẽpyt hit yt tenuk kuap i iheg kahato rakat ete hap ewywuat kahato eweikupte’en Tupana ehay u hap ete. Aikotã aimẽpyt’in mĩ hy yn iky’esat hap ewy eweikupte’en. Tupana ehay mi’u pu’i ewywuat u hap ete yt eweikuap kuap i. ¹³ Niatpo rakat sa’awy’iwuat Tupana ehay etiat kurin kurin eweikuap. Aimẽpyt ihup te rakat ewy mĩ hy yn toisym kuap ewywuat eipe katupono yt eweikuap i te kat ko’i kat ko’i som sio pywuat sio yt pywuat i hap. Sio waku watunug sio yt naku i watunug e hap katupono Tupana pywuat hap yt eweikuap i te sio waku sio yt Tupana e hap yt eweikuap i te pote. ¹⁴ Ma’ato nagnia hãi rakaria ihãite rakaria tutu’u kuap kahato ipu’i kã’ã iheg nakat ihainia’in haryporia’in. — To’iro watenuk i’atu’e aimi’u ra’yn i’atu’e. Mi’i hap ewy Tupana ehay miwan miat kuap haria ihãite rakaria Iesui mohey haria Tupana ehay kuap kahato rakaria tikuap kahato kat som waku watunug kat som yt naku i watunug hap ko’i Tupana e hap miwan miat pyi. Mi’i haria Tupana nug haria te’eropyhu’at ta’atuehãite imohey hap etiano. Mi’iria mi’u pu’i u haria ewy are.

¹ Sa’awy’i kurin kurin watikuap Aipotypot Iesui etiat. Kurin kurin watikuap ihay etiat. I’ewyte sa’awy’i aipotmu’eria Iuteuria aimu’e kurin kurin Tupana Mipo’oro Aiporekuat nuat ete. Mi’i ko’i toĩne’en ne aiwanẽtup hawe. Waku mi’i ko’i wen ma’ato po’og waku watikuap yne yne Iesui e hap yne yne iminug ko’i e. Waku watuwemotag ikuap hap ete. Yt naku i watopyhu’at mekewat aimikuap hit hap ewy yn. Sa’awy’i — Ewetoiat ro eiminug sa’ag ko’i hawyi ewetomohey ro Tupana i’atu’e ahepe hawyi i’atuehay upi watuwat. ² Pyno ai’ywania Iuteuria te’eruwepiitsei te’eruweposei te’eruwepysei kahato aheko ewy. Mi’i hap yn sa’awy’i watuwemu’e. Mi’i watunug watunug aiwemõpokuap hamo pote — Waku pe watopyhu’at Tupana pe sa’awy’i wato’e. Sa’awy’i watuweponug aimi’auka aihũ tote hawyi tuweityk aiminug sa’ag wato’e sa’awy’i. Waku watoiat mi’i ko’i katupono mesup Aika’iwat yn ahehakyera’at kuap waku wato’e yn. Sa’awy’i aikotã aru iku’uro rakaria tukupte’en hap kape yn watuwanẽtup aikotã te’eruwehymut hap kape yn watuwanẽtup aikotã aru Tupana ti’atuhymut mi’iria gu’uro pyi hap ete yn watuwanẽtup. ³ Sa’awy’i mi’i hap kape yn watuwanẽtup Iuteuria ywania aito pote. Mesup koitywy waku watuwanẽtup aheko kape ma’ato aikotã aimu’e hit hap kape hap ewy. Waku po’og watuwanẽtup Iesui eko kape katupono aimu’e Iesui etiat po’og aheko sa’awy’iwuat kai pote.

⁴ Iesui toine’en aipy’asetpe turan ai’ywania tuwat kahato Aika’iwat ehay upi — Pywo i’atu’e sa’awy’i Iesui e hap ete hawyi paa’i’atu’e ta’atuminug sa’ag ete hawyi i’atuwepit kahato mekewat kuap pakup hap ete. Tupana Miium Iesui ta’atuiã’ãg sio waku sio yt hap ete sio Tupana ehay ihay sio yt hap kuap hamo ta’atuiã’ãg. Mi’i turan Tupana Pã’ãu wakuat i’atumu’e kahato ai’ywania Iuteuria. Mi’i hawyi te’eropyhu’at Tupana Wakuat Pã’ãu eiam wo. ⁵ Mi’i hawyi Tupana ehay wakuat ete iwẽ pywiat kurin kurin ta’atukuap hawyi — Waku kahato i’atu’e. He kahato Tupana ehay i’atu’e ai’ywania. Waku kahato aru karãpe put’ok’e ra’yn ti Tupana mesuwe Aiporekuat no i’atu’e irania’in ai’ywania. ⁶ Mi’i ta’atukuap yne hap kaipyi ta’atu’atoiat sa’ag Iesui. Ta’atupun yne imohey hap itote hawyi — Yt uruimohey i Mi’i Miit i’atu’e — Ewei’auka ro ewei’auka ro e haria tukupte’en ai’ywania. Ewei’auka aria’yp posak ete yt watiky’esat i Tupana Sa’yru Aiporekuat no e haria mi’iria. Yt kan hamo i Mesuwat Miit i’atu’e haty wo ta’atuehay pirik wo. Mi’i hap kaipyi Tupana ti’atukuap mi’iria topy’a pe. — I’atuehay kaipyi Uha’yru auka hap kaipyi ati’atu’apiheg aru irania’in ai’ywania tuwat Iesui mohey hap upi pytkai. Ta’atumohey rokirẽ ra’yn ta’atupun Iesui mohey hap. Mi’iria ewywuaria koitywy yt watimorem kuap i ra’yn Tupana kape katupono Tupana Sa’yru pun haria ra’yn mi’iria. ⁷ Ma’ato aito Tupana Sa’yru mohey haria aikotã aiko wakuat rakat ewywuaria watopyhu’at yi wakuat i’aman sym hat ewy aito Tupana mikoi wakuat ewywuaria mikoi Tupana mipoityro kahato ewywuat ko’i. Tupana tum i’aman hawyi ihãite kahato hap ewy watopyhu’at watat ahehakyera’at hap hawyi. ⁸ Ma’ato aiko aimikoi yi yt kan hamo i ewy Tupana Sa’yru pun haria tukupte’en. Hu ypia ewy hyri hyp ewy yt uwe i miky’esat ewywuaria tukupte’en yt imohey i haria. Mi’i hawyi meipepe ro ekahuro epyp e’u aria wato’e. Mi’i hap ewy topyhu’at mi’iria. Ai’ywania Tupana Sa’yru pun haria aria wo tukupte’en aru aiko piat hyri hyp ewy. ⁹ Ma’ato eipe uiwyria’in uimiky’e ko’i yt mi’iria ewywuaria hin i eipe. Yt aiko aimikoi wẽki’a e’yi ewy hin i eipe are. Ma’ato aiko aipoi kahato hap ewywuaria eipe are. Woroho’omohey kahato eipe uhekatuwyria. Ahehakyera’at hat mohey sese haria eipe. Ahehakyera’at hat moherep haria kahato eipe. Wuat’i miit’in eikuap Ahehakyera’at hat mohey haria eipe hap. Ma’ato eipe aimikoi hẽ’ẽ kahato rakat ewywuat hap kaipyi eikuap miit’in. ¹⁰ Ta’i Tupana hãpyk kahato. Yt karãpe i toiwaure toky’e hap eipotpap tomõtypot ehepiat hap etiat e. Yt toiwaure kuap i eiminug wakuat tomõtypot etiat hap Tupana pote. Yt karãpe i toiwaure temiit’in powyro hap tomõtypot toky’e ehepiat hap kaipywiat ko’i. ¹¹ Pyno po’og waku mi’i hap ewywuat no watukupte’en. Waku Tupana mõtypot hap kahato wywo watoĩne’en. Imohey pot’i kahato aiku’uro hap e’at kape yn waku imohey hap wato’e. ¹² Pyno yt naku i watoĩne’en iperup wo’omu’e hap etiat rakano ne’i are. Yt naku i iperup ne’i imohey hap ete. Yt naku i watopyhu’at yt ikuap teran i haria wo e. Yt naku i aiwanẽtup hap watimoken’ẽ ne’i Tupana Pã’ãu miat aimu’e turan. Waku watukupte’en aikotã sa’awy’iwuat Tupana ehay moherep haria ewywuat imohey iwato’in rakaria ewywuat meimuẽwat sa’awy’iwuaria Tupana ehay moherep haria ewy. Katupono mi’iria tukupte’en wuat’i e’at pe Tupana mohey mot’i haria. Yt te’eruwemõti hin i — Atimohey ta’atu’e hap ete. Yt ta’atupun hin i ta’atumimohey Tupana piat — Atunug aru e hap mohey hap. Waku mi’iria ewywuaria watukupte’en. Yt naku i pya kahato ne’i aiwanẽtup hap Tupana kapiat hap.

¹³ Waku watopyhu’at aha’ase’i Aparãu ewywuaria. Sa’awy’i Tupana to’e Aparãu me — Pywo ti rat woropoityro en e. Uhet wyti Tupana e. Yt kat i miit mi’i rẽ po’og uhet kawiat e. Atunug aru emiariru’in waikiru i’atu kahato hap ewy e. Mi’i pote areset pehik atunug aru ui’e hap ete e Tupana Aparãu me. ¹⁴ — Woropoityro poityro e. Pywo ti rat atunug aru ui’e hap ewy e. Atimotypy’i esa’yru’in e. I’atu sakpo typy’i esaipepiaria yi kyt ewy i’atu hap ewy emiariru’in e Tupana Aparãu me. ¹⁵ Ma’ato Tupana yt meremo hin i hum to’e hap ewy. Mi’i pytkai toimohey pot’i Aparãu. Yt ipun hin i — Atunug aru e Tupana piat hap. Mi’i hawyi tuwemoherep ta’yn ha’yru Isaki Tupana e hap ewy. ¹⁶ Karãpeĩ miit’in to’e ahepe — Atunug aru ui’e hap ewy to’e hawyi ma’ato yt watomohey i pote ta’atukaykay ra’yn ta’atuetu’isa ta’atu’e hamuat — Yt atunug i ui’e hap ewy pote heso rakat areĩne’en wuat’i ehamo i’ewyte Tupana ehamo e hamuat. Mio tã to’e hawyi watomohey po’og wuat’i ehamo to’e pote. ¹⁷ Ma’ato Tupana to’e tuwehamo yn — Atunug aru emẽpyt’in i’atu waikiru ewy e Aparãu me. — Areĩne’en hegyi’at kahato rakano aru emiariru’in ko’i pe e. Yt uheso hin i e. Atunug aru ui’e hap ok tã e. Meiũran aru ati’atupoityro esaipepiaria e. Yt atiwaure hin i kat ui’e hap e. Ma’ato atunug aru ui’e hap ewy e. Uito Tupana pote atunug ui’e hap ewy e Aparãu me haty wo. Yt karãpe i kue wẽtup sehay atunug aru ma’ato atipyt’atnug uhehay Uito Tupana pote e nimo te Aparãu me. I’ewyte yne esaipepiaria pe pywuat ui’e hap kuap hanuaria tukupte’en aru e. ¹⁸ Pyno atipyt’atnug uhehay Tupana Uito pote e. Pywo yt uwe i imonik kuap ui’e hap — Atunug aru Tupana e hap Tupana i’e pote. Tupana yt heso kuap i mi’i pote waku watomohey kahato mi’i tã — Atunug aru e hap ko’i. — Urumowepit hat kahato En Tupana wato’e. Ewawi uruteput wanĩkaptia pupi. Urutopytyk kahato ehay — Atunug aru e’e hap. Pyno typy to’e — Atunug aru e hap ko’i. Typy tohenoi tehay ahepe. ¹⁹ Tupana e hap wẽtup — Woroho’opoityro aru wuat’i e’at pe e hap aimowepit kahato. Mi’i hawyi i’e hap typy — Atunug aru e hap. Pyno pywo ti aru uruehakyera’at wato’e tope. Uruhekatup kahato urupy’a pe wato’e. Mi’i hawyi uruehakyera’at aru to’e hap ewy wato’e.

Aimimohey aikytyt kahato iheg me aikotã haity Tupana eiam sese kaipyi tut aipiit kape hap ewy. Ta’i imohey hap haity ewy. Yt karãpe i uruiwaure e’e hap Tupana wato’e. ²⁰ Katupono mekewat Aimimohey Iesui teke Tupana eiam koro sese pe ra’yn. Sa’awy’i Ahepa’i Iesui teke Tupana eiam sese pe. Hewat’ymo ti aito. Ahepa’i mekewat Mekeseteki ewywuat po’og nakat Ahepa’i Koro wuat’i e’at piat. Yianme teke aikotã ahe’yara tuwemoheg i’asaity ete. Mi’i hap ewy watomohey Tupana e hap — Atunug aru e hap watomohey kahato mi’i e hap hawyi aimoheg kahato Tupana ete wuat’i e’at pe saity iheg nakat ewy.

¹ Pyno ahenoi teran sa’awy’iwuat pa’i wato Mekeseteki etiat. Mi’i ti morekuat no topyhu’at mekewat Ierusarẽi notiat ma’ato mekewat e’at pe tawa Sareĩ i’atu’e ta’atupusu puo ma’ato aipusu puo tawa wo’owese e hap wato’e. Sa’awy’i ti Tupana ti’airo temiit Mekeseteki pa’i koro wuat miit’in ehay enoi tepiat hamuat. Tupana po’og ywaiti wuat’i kawiat mi’airo Mekeseteki. Sa’awy’i Aparãu ta’aipok wo’o’auka hap wato kaipyi wanĩkaptiaria atu’uka hap kaipyi. I’atuekat yne topo piat wywo tut. Mi’i hap tote mu’ap upi pa’i wato Mekeseteki tipuẽti. Mi’i hawyi toipoityro aha’ase’i Aparãu. ² Mi’i hawyi Aparãu ho’oium tope wanĩkaptia pohari hap ko’i ipat’ok. 10 rakat kaipyi tutum wẽtup iwat. Iwato tutum pa’i akag Mekeseteki pe. Mekeseteki set aipusu puo wo’oewaku nug hat akag e. Mi’i ti morekuat tawa Sareĩ totiat. Sareĩ aipusu puo wo’owese hap. Mi’i pote Mekeseteki topyhu’at wo’owese hap nug hat akag aipusu puo e. Aipotypot Iesui ewywuat topyhu’at morekuat Meskeseteki. ³ Ma’ato Mekeseteki uwe i’ywot kuap hat yt to’e i miwan miat pote. Uwe ity kuap hat yt to’e i iwan miat pote. I’ewyte uwe imẽpyt’in kat ywania hap yt uwe i ikuap yt to’e i iwan me pote. Sio i’ywã’ĩ hap toĩ sio yt hap yt watikuap i yt to’e i pote. Sio iku’uro sio yt hap yt to’e i pote yt watikuap i. Yt uwe i ikuap mi’i pote wuat’i e’at piat miit ewy topyhu’at morekuat Mekeseteki. Mi’i pote wuat’i e’at piat miit’in epa’i koro ewywuat topyhu’at. Mi’i pote Tupana Sa’yru ewywuat kahato topyhu’at. Mi’i Ahepa’i wuat’i e’at piat iã’ãkap kahato. ⁴ Ui’ywania waku watuwanẽtup morekuat Mekeseteki kape katupono Iesui e’yianmiat iã’ãkap kahato topyhu’at mi’i. Miit’in mimowato kahato mi’i. Aha’ase’i koro Aparãu mimõtypot mi’i. Ta’i toho’opat’ok kahato tewanĩkap pohari hap kaipyi toho’oium wẽtup 10 rakat kaipyi mokekuat Mekeseteki pe. Mi’i ti po’og Aparãu kai topyhu’at katupono toho’oium tope. ⁵ Sa’awy’i ase’i Aparãu emiariru Irewi e hap het rakat toĩne’en ahepa’i koro wo. Mi’i hawyi yne Irewi saipepiaria tukupte’en ahepa’i wo. Mi’iria pe mesup watum aimiium ko’i Irewi saipepiaria pe pa’i kororia pote Irewi saipepiaria pote. Aikotã Tupana to’e hap ewy — Eho’oium o uhepe eimikoi hat ko’i wẽtup 10 rakat kaipyi pa’i koro Irewi saipepiaria pe e hap ewy. Kat e hap kat e hap eimipuẽti kaipyi eho’oium o uhepe wẽtup 10 piat e Tupana. Pyno mesup te aito Aparãu emiariru’in ko’i waho’oium ahekat pa’i koro Irewi saipepiaria pe. Ma’ato sa’awy’i Irewi tum tekat Pa’i Koro Mekeseteki pe katupono Irewi e’ase’i Aparãu tum tekat Pa’i Koro Mekeseteki pe pote Irewi tum wy tekat Pa’i Koro Mekeseteki pe te’ase’i Aparãu po wo tutum hap ewy. Mi’i pote Pa’i Mekeseteki Saipepiat Iesui topyhu’at po’og Ahepa’i Koro wo ahepa’i koro Irewi saipepiaria kai katupono Irewi i’ewyte hum ha’up Pa’i Koro Iesui Mekeseteki Saipepiat pe. ⁶ Ma’ato pa’i koro Mekeseteki yt Irewi ywania hin i. Yt Aparãu kaipywiat i ma’ato yt uwe i ikuap kat ywania morekuat Mekeseteki toĩne’en. Mi’i kape aha’ase’i sese hum wuat’i kat ko’i kat ko’i. Toipat’ok hawyi toho’oium pa’i Mekeseteki pe. Mi’i hawyi pa’i Mekeseteki tipoityro ra’yn aha’ase’i Aparãu e — Tupana emowato e Aparãu me. Tupana mipoityro toipoityro te. ⁷ Pywo ti rat po’og Aparãu kawiat iwato Mekeseteki kat pote yt po’og i mi’i pote yt toipoityro kuap i. ⁸ Mi’i tupono koitywy aito ai’ywania miium ko’i watum Irewi ywania pe ma’ato Irewi ywania iku’uro rakaria wo tukupte’en torania ma’ato Ahepa’i Koro pakup Iesui yt mi’i tã i mesup. Aikotã to’e sa’awy’iwuat miwan me hap ewy — Mi’i Miit toĩne’en wuat’i e’at piat Pa’i wuat e. En ni Pa’i wato Mekeseteki ewywuat e miwan me morekuat Tawi wepy hawe. ⁹ Pyno sa’awy’iwuat aha’ase’i koro Aparãu tum na’yn pa’i koro Mekeseteki pe tomiium ko’i. Pyno Aparãu topyhu’at pa’i Irewi e’ase’i. Mi’i tupono sa’awy’i pa’i Irewi topyhu’at te’ase’i Aparãu piit pe. Mi’i hawyi Aparãu tum tomiium Mekeseteki pe turan pa’i Irewi i’ewyte hum tomiium ko’i Mekeseteki pe Irewi e’ase’i Aparãu po wo yt tuwemoherep i te turan. Katupono pa’i Irewi e’yianmete ha’ase’i Aparãu tum imiium Mekeseteki pe. Mi’i turan Irewi toĩne’en ne iã’ỹi wo Aparãu piit pe imiairiru Irewi pote. Mi’i tã aha’ase’i i’ewyte torania aito Aparãu emiariru’in watum yne aimiium Tupana piat Mekeseteki pe Aparãu saipepiaria iã’ỹi ko’i Iesui pote. ¹⁰ Sa’awy’i to’opuẽti mu’ap tote morekuat Mekeseteki wywo aha’ase’i Aparãu. Mi’i turan aha’ase’i pa’i koro Irewi’in aha’ase’i Aparãu piit te tukupte’en hã’ỹi ewy yt hẽtyt i te rakat ewy. Mi’i hawyi ta’atuium itote aha’ase’i Aparãu po wo. ¹¹ Pywo ti rat pa’i kororia ko’i Irewi’in kaipyi yt tut i aimohãpyk hap Tupana wywuat hap. Yt kat i rat ahehakyera’at hap mi’iria kaipyi. Ai’ywania ewãi hap yn tuwemoherep ainãpin Tupana kaipywiat hap Tupana ehay kat som waku watunug hap watikuap Musei e’ase’i Irewi wẽ pyi. Irewi ywania kaipyi Musei tuwemoherep ma’ato Tupana to’e sa’awy’i — Tut aru wẽtup ok Ehepa’i Koro pakup e. Mi’i Miit ti Pa’i Koro Mekeseteki ewywuat toĩne’en e Tupana sa’awy’i morekuat Tawi pe. Pyno Ahepa’i Koro sese yt tut i Musei ywot’in Irewi ywania kaipyi i’ewyte yt Musei ywania kaipyi i te wy. Mi’i pote pa’i Musei ehay yt aimohãpyk kuap i Tupana wywo. Ma’ato aimohãpyk hamuat Tupana tipo’oro wẽtup ok i Aiporekuat no Ahepa’i Koro wo mekewat Mekeseteki Ewywuat Ahehakyera’at Hat Iesui. ¹² Pyno Ahepa’i Koro ipakup takat yt Irewi ywania ewywuat i ma’ato wẽtup kaipyi ra’yn ipakup takat toĩne’en. Ahepa’i Pakup Iesui kaipyi ainãpin Irewi piat yt hap ewy i. I’ewyte Irewi emiariru Musei yt ewywuat i. I’ewyte Musei ywyt Arãu yt kaipyi i Iesui ma’ato Ahepa’i Pakup Iesui kaipyi ra’yn ainãpin hap tut aimohãpyk kuap Tupana wywuat hap sese. Musei piat ainãpin hap yt ewywuat i. ¹³ Aha’ase’i Musei yt kaipyi hin i Ahepa’i Koro Iesui. Yt Musei suu yt ewywuat i katupono Aha’ase’i Iuta emiariru Emiariru ti Iesui. Yt karãpe i aha’ase’i Iuta emiariru’in tukupte’en ahepa’i koro wo. Yt karãpe i Iuta ywania tum aihũria Tupana pe aria pe mekewat yparakai aihũ wuk hap nu kawiat tote. Ma’ato mi’i pytkai mesup topyhu’at Ahepa’i Akag wo Iesui mekewat Mekeseteki ewywuat. ¹⁴ I’ewyte watikuap kahato aha’ase’i Iuta emiariru emiariru kaipywiat tut Ahehakyera’at hat Tupana Mipo’oro Aiporekuat nuat hap. Ma’ato Tupana yt to’e i — Iuta ywania kaipyi tuwẽtem ahepa’i koro yt e i. Ma’ato watikuap Iesui topyhu’at Ahepa’i Koro wo hap ma’ato wẽtup kaipyi Mekeseteki pa’i koro ewywuat. Yt Irewi ywania i ma’ato Mekeseteki ewywuat e hap kaipyi watikuap. ¹⁵ Iesui topyhu’at Pa’i Koro wuat miit’in yt eko ewy hin i. Heremo kahato mi’i mesup watikuap ta’yn Iesui tuwemoherep mekewat Mekeseteki ewywuat sese. Aikotã aikotã Tupana to’e hap ewy. Mi’i ewywuat topyhu’at Ahepa’i Koro wo. ¹⁶ Tupana mi’airo Iesui Ahepa’i Koro wuat ma’ato yt aheko upi hin i toi’airo. Aikotã irania’in aimi’airo ahepa’i yt ewywuat hin i. Yt aha’ase’i Irewi sa’yru’in hin i Mi’i ma’ato mi’i pytkai Tupana ti’airo katupono wuat’i e’at piat ieĩne’en hat Iesui pote mekewat Mekeseteki ewywuat toi’airo Ahepa’i Koro wuat sese Mi’i. ¹⁷ Pyno ti mekewat miwan me mio tã e sa’awy’ite Tupana to’e — Uha’yru mesup woro’airo En miit’in Epa’i Koro wo ma’ato yt karãpe i ra’yn ekahuro En Pa’i Porekuat no hap e. Pa’i Mekeseteki ewy En e sa’awy’i Tupana Tawi wepy 110.4 hap we.

¹⁸ Mekewat sa’awy’iwuat pa’iria aimu’e hap ko’i ainãpin hap ko’i ai’ywania wat yt put’ok’e i ahehay moherep Tupana kapiat hamo. Yt hesaika i miit’in mohãpyk Tupana wywuat hamo. Mi’i pote Tupana to’e — Yt kan hamo i i’atueko e katupono yt put’ok’e i miit’in ekyi uhowawiat hamo miit’in mohãpyk hamo e Tupana. ¹⁹ Sa’awy’iwuat ahepa’i aimotag teran tehay wo sa’awy’iwuat ainãpin hap ko’i ete. Toimopakup teran yne ma’ato mekewat sa’awy’iwuat waku wen ma’ato yt hesaika i aimowaku hamo. Yt aimoperup’i kuap i mekewat Musei piat ainãpin hap. Yt aimohãpyk kuap i yt watunug i pote. Wati’aparap yne mi’i hap ko’i ete pote. Pa’i Musei wãi’e hap upi yt kat i mu’ap Tupana kapiat hap katupono yt watunug kuap i yne Musei piat ainãpin hap ko’i pote. Ma’ato watomohey Pa’i Koro wo Iesui hawyi meremo watikuap Tupana. ²⁰ Pyno sa’awy’i Tupana kapiat ihay rakat tukupte’en pa’i koro wo miit’in mi’airo ko’i. Ma’ato Iesui Ahepa’i Sese wuat Tupana Mi’airo toĩne’en. Tupana ehay kaipyi topyhu’at Ahepa’i Wato wo. — Pywo ti rat woronug En Wuat’i Miit’in Epa’i Wato wo e Tupana. Ewẽ pyi yn atiky’esat miit’in ehay enoi hap e. Karãpe ehay turan meremo emiẽtup atum epe e Tupana Iesui pe. Emiit miẽtup ewẽ pywiat atum yne e. Karãpe uhehay teran miit’in kape mi’i hawyi ewẽ pyi yn uhehay e. Miit’in Epa’i Wato wo woronug En e Tupana Iesui pe Wuat’i E’at Piat Ieĩne’en Hanuat En mote e. ²¹ Mi’i pote woro’airo En Pa’i Wato wuat mekewat pa’i wato Mekeseteki Saipepiat En e Tupana miwan me Iesui piat pe. Yt karãpe i Tupana to’e irania’in pa’iria pe mio wat to’e hap ewy. I’ewyte Musei pe i’ewyte haipe piaria pe Tupana yt to’e i mekewat to’e hap ewy ma’ato Tosa’yru pe yn to’e — En ni Uimi’airo Miit’in Epa’i wuat wuat’i e’at piat ieĩne’en hanuat e. Yt uheso i rat e Tupana sa’awy’i Iesui piat morekuat Tawi wepy 110.4 piat pe. ²² Ta’i waku sakpo Iesui Ahepa’i Akag wo watipuẽti po’og po’og irania’in pa’i ko’i kai. Katupono Tupana to’e hap ewy — En ni Uimi’airo Pa’i wato wo e ma’ato yt karãpe i to’e Tupana irania’in pa’iria pe mi’i ta e hap. ²³ Sa’awy’iwuaria i’atu kahato pa’iria tukupte’en map haria ne’i pote yt ieĩne’en mot’i pa’i wo itote. Wẽtup iku’uro hawyi toĩne’en wẽtup i ra’yn haipepiano. Ma’ato Wẽtup Ok yn waku I’atu’akag Sese Mi’i ti Iesui wẽtup ok takat. ²⁴ Ma’ato koran pa’i wato sese mesuwarotiat yt ewy hin i katupono Mi’i ieĩne’en wuat’i e’at piat hamuat Pa’i Pakup mo. Mesuwarotiat pa’i ko’i iku’uro yne pytkai toĩne’en ne wẽtup teiam me atipy pe. ²⁵ Ahepa’i Wato Pakup Iesui ahehakyera’at kuap yne mesuwarotiaria torania ywania e. Pywo ti rat torania Tupana kapiaria toi’atuehakyera’at kuap ta’atuky’esat imohey hawyi katupono Mi’i Miit ti mu’ap Tupana kapiat. Koitywy uwe uwe mi’i mu’ap upi toto Tupana kape Mi’i Miit tuwat hupi haria put’ok’i’atu’e Tupana kuap hap kape e. Kat emiit kat emiit put’ok’e kuap Tupana kape Mi’i Pa’i sehay upi. Ahehay enoi ok tã tohenoi Tupana pe. Yt toima’at hin i To’ywot ahehay wo i’ewyte tohẽtup kahato aikawiano Tupana pe Ahepa’i Wato Iesui. ²⁶ Mi’i miit ti waku kahato Ahepa’i Wato wo katupono aikawiano hat aiwy kahato topyhu’at. Aimiky’esat toikuap kahato. Po’og po’og waku irania’in pa’i ko’i kai. Yt uwe i po’og Mi’i Miit kai. Tupana ewywuat wanẽtup hat Mi’i Miit. Tupana ewywuat wakuat nug hat Mi’i Miit Iesui. Mi’i pote Ahepa’i wo waku kahato. Yt aima’at kuap i. Yt ai’aparap kuap i. I’ewyte yt uwe i i’aparap kuap teko sa’ag wo. Waku kahato Ahepa’i Wato wo. Yt karãpe i toi’aparap irania’in miit’in ewy ai’ewy. Pywo ti rat po’og po’og waku wuat’i pa’i ko’i kai Ahepa’i wo Iesui irania’in i’aparap aparap haria ne’i pote. Tupana Mimõtypot sese Ahepa’i pakup. Yt uwe i atipy pe po’og mi’i rẽ Tupana Mimõtypot kai. — En po’og po’og atipy piaria kai e Tosa’yru pe yn. En po’og po’og rakat torania kawiat e Iesui pe. ²⁷ Ahepa’iria mesuwarotiat i’aparap aparap kahato Tupana piat ta’atupotpap nug hap ete. Ai’ywania pa’i ko’i ti’auka ta’atuhũria ta’atu’atuwuk wuk mohag wo ta’atuminug sa’ag moweityk hamo — Urui’aparap ta’yn ewawi Tupana i’atu’e hamuat. Ereĩne’en waure wo uruminug sa’ag kai i’atu’e. I’ewyte sa’awy’i ta’atu’auka aihũria aiminug sa’ag pohag wo. Aihũria suu wywo ta’atumoweityk teran ahepiat i’aparap hap. Ta’atuhã’ãg kahato mi’i hap ete. Ma’ato mio Iesui iku’uro aihũria ewy aikawiano aipohag wo aiminug sa’ag moweityk hamo Ahepa’i Wato pote. Yt kat i tominug sa’ag pytkai iku’uro aiminug sa’ag upi toho’opot ai’apiheg hap tutu’u hamo. Wẽtup mo yn iku’uro hawyi tuweium Tupana pe ai’apiheg hap sa’up mo yt kat i tominug sa’ag pytkai. Iku’uro aiku’uro hap u hamo. Wẽtup mo yn iku’uro mi’i hap yn imoma ra’yn aiminug sa’ag. Ma’ato irania’in pa’i akag ko’i aihũria atu’uka kahato i’ewyte ta’atuhũria at ka’ap. Ma’ato Iesui ti wẽtup mo yn iku’uro hawyi waku ra’yn koitywy e Tupana. — Waku ra’yn e. ²⁸ Irania’in pa’i ko’i aimi’airo ko’i Irewi eko ewywuaria mi’iria miit aipu’i ewywuat ta’atu’aparap aparap kahato ai’aparap hap ewy yne yt naku i nug hawiat. Iku’uro rakaria ai’ewy ahepa’i akag ko’i mesuwarotiaria. Mi’iria yt naku i nug haria ai’ewy mesuwiaria pa’i ko’i. Ma’ato Ahepa’i Akag Sese Iesui pakup we Tupana to’e haty wo — Woronug En Wuat’i Miit’in Epa’i Koro wo aru sa’awy’iwuat mekewat pa’i Mekeseteki ewywuat woro’airo En e haty wo sa’awy’i Iesui pe. I’atu kahato pa’i mesuwe tukupte’en e ma’ato mi’i turan woro’airo En wuat’i miit’in Epa’i Wato wo e Tupana miwan me. Mi’i hawyi ti aru ereĩne’en na’yn wuat’i e’at piat miit’in Epa’i wo e Tosa’yru pe. Waku En Pa’i wo Uha’yru e katupono En yn ui’ewy Uha’yru e Tupana Tosa’yru pe.

¹ Pyno ahenoi i ehepe to’e Ahehay Enoi To’ywot piat hat ete. Mi’i ta’apyk To’ywot po sese kai aikope Tupana ta’apyk Morekuat Akag wo hap tote Tupana po sese kai ta’apyk wuat’i mimõtypot rote Tupana mõtypot eiam sese tote. ² Mi’i tote tohẽtup hẽtup ahupi ahepa’i koro wo toĩne’en pote ipotpap mekewat atipy piat Tupana eiam sese pe. Sa’awy’i pa’i akag Musei tunug yahig note Tupana mõtypot yat mi’at pe kawiat ipe hup ipe heryp’i kawiat tutunug i’ewyte sokpe kawiat. Ikahu rakat tutunug. Mi’i hap tote Musei topyhu’at pa’i wo. Ma’ato Ahepa’i sese Iesui topyhu’at atipy pe Tupana mõtypot eiam sese tote ikahu rakat rote yt miit’in minug hin i hap tote toĩne’en. Ipotpap Pa’i wo po’og po’og Musei minug kawiat rote katupono Tupana minug note ipotpap. ³ Karãpeĩ ahepa’i ko’i mesuwarotiaria aimi’airo ko’i i’atupotpap aimiium Tupana piat hap ete ta’atuium aimiium tope hawyi ta’atu’auka aihũria Tupana piat ta’atumiium mo. Ma’ato Iesui Tupana mi’airo Ahepa’i Wato Iesui wo hawyi tutum To’ywot Tupana pe To’ywot mowehum hap kahato ko’i. Aikawiano hamuat ipotpap hap. Iwat imiium To’ywot piat ko’i po’og waku aihũria kai katupono tosuu aikawiano hamo. ⁴ Ahepa’i Sese Iesui ti yt pa’i Irewi ywania saipepiat hin i. Mi’i pote po’og Pa’i wo pa’i Irewi kai po’og mekewat Musei minug sokpe kawiat Tupana mõtypot yat epa’i wato kai katupono toĩne’en kuap Ahepa’i atipy piat i’ewyte mesuwe Ahepa’i wo toĩne’en wuat’i e’at piat. ⁵ Pyno mesuwarotiat Tupana eiam Musei minug yahig notiat aikotã Tupana eiam sese atipy piat iã’ãkap ewy kahato. Ahepa’iria mekewat sokpe kawiat piat motpap nug haria tukupte’en atipy pe Tupana eiam notiat motpap ewywuat Ahepa’i Wato Iesui iã’ãkap ewywuat. Aikotã Tupana to’e Musei pe ha’awyte mio tã e — Ewe’eg o Musei e. Waku etunug o uimõtypot yat ui’e hap ewy e. Atiky’esat hãpyk kahato ui’e hap ewywuat hap e. Aikotã atomoherep epe sa’awy’i yity’ok tote hap ewy etunug o atipy pe e. Kat kupitu kat kupitu are’e yity’ok tote hap ewy etunug o e Tupana Musei pe tutunug inug hap e’yianmete. ⁶ Pyno Tupana tunug na’yn wẽtup ok Ahepa’i Ipakup takat ra’yn Tosa’yru kawiat. Mi’i po’og heropat kuap torania pa’iria mesuwarotiaria kai. Mi’i ti ahehay Tupana kapiat enoi kuap kahato To’ywot Tupana piat hat. I’ewyte ti Tupana Ehay Moherep Ahepiat Hat sese Mi’i. Aiwo’owese hap to’ywot wywuat nug hat sese Mi’i Miit Akag. Koitywy po’og aiwesat kuap Tupana katupono ahehay enoi kuap hat toĩne’en na’yn mi’i pote po’og waku irania’in sa’awy’iwuaria pa’iria kai. Mi’i pote mio tã to’e Tupana tope — Atunug aru ui’e hap ewy Uha’yru e. Woronug En wuat’i epa’i koro wo wuat’i e’at piano e Tupana. Yt karãpe i Tupana to’e mi’i tã irania’in pa’i pe. Yt Musei pe te wy ma’ato mio tã Musei pe — Eipe mesuwarotiaria pa’i ko’i wo woroho’onug e yn. ⁷ Sa’awy’i Tupana to’e Musei pe — Atiky’esat en miit’in wo’owese nug uiwywuat hap e. Mi’i hap ete Musei ipotpap kahato waku kahato ma’ato meiũran Tupana to’e tope — Atunug aru wẽtup ok Pa’i wo Esaipepiat e. Wẽtup ok ati’airo En ewywuat wo’owese hap nug miit’in wywuat hat e. Mi’i uhemiit sese e katupono Musei yt put’ok’e i wo’owese hap nug sese hamo. Mi’i pote Tupana tunug wẽtup ok i Musei ewywuat Pa’i Sese wo. ⁸ Sa’awy’i Tupana to’e aha’ase’i’in me — Yt put’ok’e i Musei uiwywuat wo’owese nug hamuat e. Mi’i pote aru meiũran wo’owese hap nug hat ipakup takat atunug e ai’ywania sa’awy’iwuaria pe mekewat Isareu ywania pe. Yt ewetunug hin i ui’e hap ewy pote e ase’i Iuta ywania pe. Mi’i pote wẽtup wo’owese hap atunug aru wẽtup ok kawiat e. ⁹ Sa’awy’i ati’atuehakyera’at ei’ywania wanĩkaptia po pyi i’ewyte ati’atu’ykesat yi Esitu kaipyi e. Mi’iria yahig note ati’atunãpin uhehay wo — Ewetunug o uhepiat einãpin hap pote ti aru ei’ykesat hano areĩne’en e. Mi’i hawyi — Pyno urutunug e’e hap ewy i’atu’e uhepe ma’ato ta’atunãpin uhepiat hap ta’atupun ne’i. Yt te’eruwanẽtup i po’og uhehay kape pote yt ati’atuwesat kuap po’og mi’iria e Tupana miwan me. ¹⁰ — Pyno wo’owese hap ipakup aru atunug i uhehay moheg hamuat e Tupana ai’ywania pe. Ikahu rakat aru atunug mesup e. Sa’awy’i atiwan nu ete uhehay ma’ato mesup eipy’a pe eiwanẽtup hawe atiwan uimiky’esat ewetunug hamuat uhehay einãpin hap. Aikotã sa’awy’i nu ete atiwan iheg me mi’i hap ewy mesup iheg me eipy’a pe uhehay atiwan e. Ehetupana wo sese areĩne’en mote uimowepit haria aru eweikupte’en uha’yru’in uhaki’yt’in are’e aru ehepe. Mekewat e’at pe areĩne’en Ehetupana wo sese e. Waku watukupte’en mekewat e’at pe wo’owese haria wo e. ¹¹ Mekewat e’at pe uheiam mo eweikupte’en e. Uhehay kuap haria wo yne eweikupte’en eipe. Ahowapy ra’yn yne eiperia Uipã’ãu wo e. Mekewat e’at pe uimẽpyt’in haryporia’in ihainia’in torania eipe eweikupte’en e. Uikuap haria eweikupte’en yne eiperia tu’isaria wo morekuaria wo miit eropat haria wo uheiam mo eweikupte’en e. Mekewat e’at pe yt uwe i eiperia — Urumu’e ro urumu’e ro ewei’e irania’in me Tupana kuap hamo katupono mekewat e’at pe uikuap haria yne eipe eweikupte’en e. Uikuap sese haria sok eweikupte’en eipe e Tupana. I’ewyte uhemiit’in uikuap haria wo eweikupte’en e. I’ewyte iwato’in nakaria uikuap takaria yne eipe uikuap sese haria wo eweikupte’en mekewat e’at pe e. ¹² Waku kahato mekewat e’at pe katupono mekewat e’at uima’at ehepiat hap atiwaure yne e. Atoiat aru ei’apiheg hap mekewat e’at pe e. Yt atunug i ma’ato ihaky’e’i rakano areĩne’en e. Woroho’oky’e pote uipohep ei’apiheg hap ete yt hãpyk hin i eipe sa’awy’i pytkai yt naku i nug haria eipe sa’awy’i pytkai e. Uima’at ehepiat hap i’atu kahato pytkai waure wo areĩne’en eimi’aparap uhepiat sa’awy’iwuat ko’i ete. Mi’i hawyi ipakup we watopyhu’at e. Wẽtup miit ewywuat yn ahehay topyhu’at mekewat e’at pe aru e. Mekewat e’at einãpin uhepiat hap nug haria wo eweikupte’en i’ewyte atunug ui’e hap ewy e. Waku pe kahato watoĩne’en e. Mi’i hawyi sa’awy’iwuat yt naku i hap yt ewy hin i eweikupte’en e. Ta’i mekewat e’at ipakup we eweikupte’en e. Pyno mekewat sa’awy’iwuat Musei kaipywiat aiwo’owese hap nug hap yt put’ok’e hin i wo’owese hap nug hamuat e. Mekewat e’at pe aru yt uwe i tuwanẽtup kape ipakup po’og po’og waku pote e. ¹³ Aikotã nem nakat ewy aiwo’owese sa’awy’iwuat hap topyhu’at aikotã iku’uro rakat ewy ipot’i rakat tuweityk hap ewy ra’yn. Mi’i hawyi ipakup aiwo’owese hap topyhu’at mekewat e’at pe waku kahato rakano e Tupana sa’awy’i miwan me aipyt’atnug Topã’ãu wuat hap ete Iesui Pã’ãu aipiit piat hap ete.

¹ Pyno nimo Tupana tunug ai’ywania wywo wo’owese hap ma’ato mesumuat towese hap yt ewywuat i. Mekewat wo’owese sa’awy’iwuat hap niatpo kahato aikotã hãpyk tomõtypot hap aikotã toiky’esat tomõtypot yat hãpyk sese hap tohenoi ahepe. Niatpo kahato to’e — Ewetunug yne ui’e hap ewy pote waku pe eweikupte’en yt pote yt e tohenoi nimo. ² Aikotã toiky’esat tomõtypot yat typy okipy rakat. Aikotã toiky’esat wẽtup kai ariãty hekat rakat nu mehit kawiat i’ewyte mekewat yparakai man eiam toiky’esat wẽtup kai hawyi toiky’esat ta’atuset’ok wakuat e’okipy e hap. ³ Tupana e’okipy toĩne’en okenhyp towat i te itote ekuekai. Mi’i ti toiky’esat ta’atuset’ok wakuat wakuat e’okipy e hap Tupana Pã’ãu eiam mote. — Waku ewetunug sokpe i’anam nakat mo topyhyp we Tupana Pã’ãu eiam ete e. Tupana Pã’ãu eiam sese po’og po’og wakuat torania kai e hap tohenoi. Wẽtup kai Tupana mõtypot hap sese topyhu’at ma’ato wẽtup kai Tupana Pã’ãu eiam topyhu’at e. ⁴ Itote toĩne’en ikamhig se rakat wuk hap eiam Tupana mõtypot yat mokamhig se hamuat hap. Mi’i eiam imehit kahato iheg nakat hekat rakat nu Uru kawiat e. Mekewat okipy tote toĩne’en amyap ewywuat aria’yp kawiat e. Tupana Pã’ãu toĩne’en mesuwe i’atu’e hap. Mekewat amyap pe imehit rakat kawiat nu Uru kawiat ikahu kahato Tupana Pã’ãu amyap i’atu’e hap. Mi’i pe waku Tupana ihay aiwywo i’atu’e teiam me pyi i’atu’e sa’awy’i. Mi’i heiam amyap ika’a rakat toĩne’en hawyi ipuo kamũti hekat rakat i’ewyte toĩne’en man atipy kaipywiat Tupana sa’awy’iwuat mekewat i’aman ewywuat at hat. Sa’awy’iwuaria pusu puo man a i’atu’e mekewat pe. Mekewat Tupana amyap ka’a pe toĩne’en wy mekewat pa’i Arãu po’yha sa’awy’iwuat hẽtyt rakat haat rakat. I’ewyte toĩne’en mekewat puretig ewywuat ma’ato nu kawiat ipuo. Mi’i tote toĩne’en Tupana wat miwan topo wuat puretig aikotã waku watunug aikotã yt naku i watunug hap. Mi’i aiwo’owese hap aikotã waku watunug Tupana mowepit hamuat enoi hap. Mi’i ti puretig nu etiat iheg nakat etiat. ⁵ Itote toĩne’en ikahu kahato rakat amyap e’og atipy piaria mopy kuap haria ewywuaria imehit rakaria nu Uru kawiat i’atupope topyhu’at he’og wo Tupana Pã’ãu eamyap tote wẽtup kuekai wẽtup kuekai. Ta’atu’ãuka ta’atupope wo Tupana Pã’ãu eamyap. Mi’iria iã’ãkap ko’i Tupana ieĩne’en hap enoi hamuat hap imehit kahato toĩne’en. Niatpo kahato ahenoi yne mesuwat etiat uimiwan me aikotã Tupana mõtypot hap sa’awy’i toĩne’en hap etiat. Mi’i tã sa’awy’i heiam mesuwarote i’yat sokpe kawiat mi’at pe kawiat. ⁶ Sa’awy’i pa’iria tuwehyt’ok wehyt’ok Tupana mõtypot yat pe at ka’ap ma’ato heiam sese pe yt tuwehyt’ok i. Mi’i tote pa’iria i’atupotpap kahato Tupana eropat hap ete. Pa’iria wẽtup kai okipy kawiat pe yn i’atupotpap Tupana mõtypot hap ete pa’i e’okipy tote ma’ato yt tuwehyt’ok kuap i Tupana e’okipy sese pe. Mi’i tã pa’iria sa’awy’iwuaria ai’ywania tunug mekewat sokpe kawiat mi’at pe kawiat Tupana mõtypot yat pe. ⁷ Ma’ato mekewat ai’ywania pa’i akag sese yn teke kuap aikope Tupana eiam toĩne’en hap tote. Mekewat sokpe i’anam nakat kawiat oken’ypy pyhyp hap sakpo. — Pa’i koro yn waku tut mesuwe uhowawi e Tupana. Ma’ato yt yne e’at i waku e teke. Wẽtup anu wẽtup anu hap ewy yn Tupana Pã’ãu eiam sese kape toto sa’awy’i pa’i akag. Ma’ato yt teke kuap i yt aihũ suu yt kat i i topo piat wywo. Topo piat aihũ suu wywo pote yn waku teke aimi’auka aihũ suu wywo mi’i aiminug sa’ag weityk hamo. Mi’i pote totioto mohag wo aihũria suu — Heno urumi’aparap sa’up e. Heno emiit’in piaria aparap sa’up e Tupana pe. ⁸ Aikotã Tupana to’e miwan me sa’awy’i hap ewy — Yt uwe i teke kuap uhowawi e. Katupono uhowawiat a’akasa hap uhẽtyhot hap ei’auka hap topyhu’at katupono areĩne’en wakuat kahato pote e. Uimõtypot eiam i’ewyte waku kahato e Tupana Pã’ãu sa’awy’i ahepe. Sa’awy’i yt kat i mu’ap Tupana kapiat wakuat sese pote. Mekewat Musei minug sokpe kawiat mi’at pe kawiat Tupana mõtypot yat yt mu’ap hin i Tupana kapiat. Mi’i sokpe kawiat oken’ypy hyp hap sokpe i’anam sakpo yt uwe i teke kuap Tupana kape. ⁹ Iesui auka hap moherep hamo ta’atu’auka ta’atuhũria sa’awy’i. Ta’i watikuap kahato i’atuhũria i’atumiium kaipywiat ahehakyera’at Tupana piat hap ete Tupana hũ miium Tosa’yru ete aimowaku hap ete. Hã’ãkap wo sa’awy’iwuaria tunug aimu’e hamo. Sa’awy’iwuaria i’atuwuk kahato ta’atuhũria ma’ato yt put’ok’e hin i i’atuminug sa’ag hep hamo. Watunug kahato sa’awy’i ma’ato haty kahato te aiwanẽtup hawe topyhu’at. Yt kat i — Mesup waku pe ra’yn ereĩne’en Tupana e hap ahepiat hap aipy’a piat hap. Yt kat i — Mesup ti waure wo ra’yn Tupana toĩne’en uiminug sa’ag ete e hap aiwanẽtup hawe. Sa’awy’i Mesup te i’atuminug sa’ag i’atuwanẽtup hawe topyhu’at kahato te haty te i’atuwanẽtup hawe. ¹⁰ Yt put’ok’e hin i Musei e hap watunug yne pytkai. Watunug yne aipe aipiit aimi’u aheko Musei ainãpin hap ewy wen ma’ato mi’i kaipyi yt kat i mu’ap watipuẽti Tupana kape. Haty te aipy’a pe. Aiminug sa’ag moweityk hap yt kat i watipuẽti pote haty te aiwanẽtup hawe. Mi’i turan put’ok’e mu’ap aimohãpyk sese Tupana wywuat hamuat. Ha’yru suu mohag kahato aimowepit hamo aiminug sa’ag moweityk hamo. Mi’i hawyi mu’ap toĩne’en Tupana kape Tosa’yru minug kaipyi. Mesup — Waku kahato eipe e ra’yn Tupana ahepe watomohey hawyi. Mekewat haty monik hap topyhu’at ra’yn ahete watomohey Iesui pote. ¹¹ Mi’i ti Ahepa’i Wato Pakup toĩne’en Ahehay Moherep Tupana kapiat hat. Wakuap yn tut Aika’iwat Iesui po pyi. Wakuap yn tutum ahepe wuat’i e’at piat nuat aheĩne’en pakup po’og sa’awy’iwuat kawiat hap erut hamo tut. I’ewyte mu’ap pakup Tupana kapiat hap. Koitywy yt pya hin i Tupana aikai. Watoĩne’en heiam wakuat sese pe. Imõtypot hap we watoĩne’en iwywo mesup mũki’ite wuat’i e’at pe. Aheiam Tupana mõtypot yat pakup po’og wakuat mekewat yahig notiat kawiat ai’ywania sa’awy’iwuat sokpe kawiat kai po’og waku rakat. Koitywy Tupana mõtypot yat yt mesuwiat Tupana mõtypot yat ewy hin i katupono koitywy Tupana mõtypot yat yt miit’in po wuat minug i — Atunug Tupana mõtypot yat pakup e. ¹² Ahepa’i Koro Iesui teke ra’yn Tupana yat wato pe. Mekewat imõtypot eiam atipy piat pe teke ra’yn oken’ypy pyhyp hap sakpo. Towat tosuu wywo teke. Tutum na’yn tosuu Tupana pe. Yt tutum i wewato ahup suu. Yt tutum i aihũria kaneiru suu ma’ato towat tosuu tutum hekat rakat Tupana pe. Ahehakyera’at hap sese sa’up tutum hawyi — Waku ra’yn e Tupana tope. Put’ok’e ra’yn esuu sa’up mo wuat’i miit’in kyi’at hap sakpo e Tupana Tosa’yru pe.

¹³ Sa’awy’iwuaria ahepa’i ko’i ai’atusapei sapei kahato aihũria suu wo. Aipiit ete wewato ahup suu wo aipehom pehom. Ta’atuwuk kahato wewato ahup mẽpyt iwary ko’i. Aihũ ta’atuwuk hawyi aria ku’i tup mo aipen aipiit ete Tupana mõtypot yat pe wateke hap mohag wo sa’awy’i. Ma’ato aipe ete yn aipen mote aiminug topyhu’at re aiwanẽtup hawe aipy’a pe. ¹⁴ Ma’ato Aika’iwat Iesui suu po’og hesaika yn suu kai mohag wo. Sa’awy’i Aika’iwat tum yne topiit Tupana pe aha’up mo. Sa’awy’i ikahu rakat aihũ yn waku aimiium mo yt kat i hatek takat yt kat i i’ahu hap rakat. Ipe kyt hap ihãite sese rakat yn ni waku e. Mi’i hap ewy Iesui po’og waku mohag wo katupono yt kat i sa’ag tuete Tupana tipuẽti. Ihãite put’ok’e kahato turan tutum topiit. Pyno koitywy watomohey Iesui hawyi Aihũ Aimiium Tupana piat hap ewy topyhu’at. Mi’i watum Tupana pe hawyi yt kat i hin i aheha yi kape hap. Yt kat i aiwemõti hap aiminug sa’ag kapiat hap ete. Aihũ Aimiium Ikahu Rakat Iesui pote. ¹⁵ Koran Tupana Wywuat Wo’owese Nug Hat ra’yn toĩne’en Iesui. Koitywy Mu’ap toĩne’en Tupana kapiat. Katupono mesup ahepe Tosa’yru mohey haria pe — Eweĩ’ẽ ro uhowawi e. Koitywy wuat’i e’at piat ieĩne’en hap atum neran ehepe yt ikahuro rakat i e Tupana. Katupono Uha’yru suu topyhu’at eha’up mo e. Uha’yru iku’uro ei’apiheg hap sa’up mo e. Mi’i pote mesup waku pe ra’yn eweikupte’en e. Waku ahehay aiwo’ope aiwo’ope aiwo’owese hap e Tupana ahepe watimohey Ha’yru hawyi. Ipakup we ra’yn watukupte’en mesup Tupana wywo — Koitywy Uha’yru mikyi’at ko’i eipe pote eweĩ’ẽ ro uhowawi uha’yru’in uhaki’yt’in e Tupana ahepe. ¹⁶ Mi’i hawyi mesup Tupana to’e ahepe — Uha’yru Sese Miit Kawiat iku’uro ehetiano pote waku eweĩ’ẽ ro uhowawi e. Atum yne teran ehepe Uha’yru mi’atoiat toku’uro turanuat ipowat’yp ko’i e. Sa’awy’i yt atum kuap i te ehepe Uha’yru yt iku’uro i te pote e. Ma’ato koitywy atum kuap yne ipowat’yp ko’i eiwano ra’yn e. Toieĩne’en hap tutum na’yn ehepe e ahepe.

¹⁷ Uiwyria’in karãpe watoĩne’en ne turan aipowat’yp ko’i yt watum kuap i te ahaipe piaria pe. Ma’ato aiku’uro hawyi ta’atumõ’ẽ aipowat’yp ko’i ahaipepiaria pe aimiky’esat miwan etiat hap ewy. Aikotã iwan watoiat ahekare’en ky’ewi hap ete. Aikotã aimiky’esat miwan miat e hap ewy yn ta’atumõ’ẽ waku hap ewywuat. Yt ta’atumõ’ẽ hin i aheĩne’en ne turan ma’ato aiku’uro hawyi ta’atumõ’ẽ aipowat’yp ai’e hap toĩne’en iwan hap ewy. ¹⁸ Sa’awy’i mio tã e Tupana nagnia pe — Eihũria suu sat yne hap kaipyi put’ok’e aiwo’owese hap nug hamo e. Eihũria suu ta’at yne yne yi to’e hawyi waku ra’yn aiwo’oehay pywuat hamuat e Tupana sa’awy’i nagnia pe. Mi’i hawyi koitywy Tosa’yru suu ta’at yne yi tote hawyi aiwo’oehay sat hap topyhu’at wuat’i e’at piat Tupana wywo. ¹⁹ Sa’awy’i aimu’e kahu yne hawyi ahepa’i Musei tat ra’yn tekui’a hawyi toi’auka mekewat wewato ahup mẽpyt hit ko’i aihũria hit ko’i hawyi huu toipag kui’a pe. Mi’i hawyi totat aihũ kaneiru sap amũkiusu ap ewywuat ihup takat hawyi toipo’i mekewat aria’yp ãpo ete hawyi toipuka suu y’y puat pe. Mi’i suu wo sapei sapei’e miit’in ete. I’ewyte suu wo sapei sapei’e mekewat Tupana miwan ete. Mi’i hawyi yne tomimu’eria toi’atusapei sapei ra’yn. ²⁰ Tupana mõtypot ekare’en ko’i ete i’ewyte toi’atusapei sapei yne ra’yn suu wo hawyi to’e topotmu’eria pe — Eweikuap apo meikotã woroho’osapei sapei suu wo hap e. Ta’i eipehik Tupana etiat hap ti mi’i e katupono suu yn waku ahehay Tupana kapiat hap sa’up mo e. — Mi’i tã e hap ewetunug no e Tupana ahepe. Suu yn ahehay wesat kuap uiwywo hap e ahepe Musei sa’awy’i. Yt ta’at i yne suu yi tote pote yt kat i eiminug sa’ag moweityk hap e Tupana ahepe sa’awy’i. ²¹ Mi’i hawyi Musei tat mekewat kui’a piat suu hawyi topopag hawyi toi’atusapei sapei yne miit’in Tupana mõtyot yat piaria hawyi to’e. Mio tã e Tupana ahepe — Suu at hat yne waku ehehakyera’at mo e. ²² Mi’i yn imoweityk kuap eiminug sa’ag e Tupana ahepe e. Eiwe’eg wo o katupono yt ehei i suu at hat wo pote eipitpit rakat ewy eweikupte’en ne uiwanẽtup hawe e Tupana ahepe miwan me e. ²³ Hã’ãkap wuo Tosa’yru suu at hat ete mekewat atipy kaipywiat sut hat ete ihay. Aihũ aimi’auka ko’i sa’awy’iwuat Iesui auka hap ete ihay yianmete. Iesui suu yn waku yne koho hamo yi tote i’ewyte atipy pe e. Po’og waku Iesui suu aihũria suu at hap kai katupono — Eihũ Sese Uha’yru moherep hap eihũria toĩne’en e. Mi’i ti iku’uro eikawiano e Tupana ahepe. ²⁴ Mi’i suu at hawyi toĩne’en mu’ap uimõtypot yat atipy piat teke hamo. Mi’i hawyi uiwywo topyhu’at Eipai Wato wo. Mesuwarotiat miit’in minug ta’atupo wuat uimõtypot yat pe i teke kuap ma’ato mesuwe atipy pe teke tosuu topo etiat wywo e Tupana ahepe. ²⁵ Sa’awy’iwuat pa’i akag ko’i yne 12 waty pe teke tuereto uimõtypot yat pe miit’in hũria suu wywo aikope Uito yn waku areĩne’en hap tote e. ²⁶ Ma’ato Uha’yru Ehepa’i Wato toĩne’en wuat’i e’at pe uiwywo wẽtup muat tosuu at hawyi. Koitywy yt kat i ra’yn typuot i epiat ho’opot hamuat are’e Uha’yru pe e. ²⁷ Mi’i hawyi mio tã e Tupana yne miit’in me — Mi’i hap ewy eipe wẽtup mo yn eiku’uro hap e. Mi’i hap ewy Uimipo’oro Eiporekuat nuat Iesui wẽtup mo yn iku’uro eikawiano yne eiminug sa’ag moweityk hamo e. Mi’i hawyi woroho’omoherep wuat’i miit’in ehamo sio Uha’yru mohey haria eipe sio yt hap kuap hamo e. ²⁸ Mi’i hawyi yt karãmuo i iku’uro i ra’yn Uha’yru katupono wẽtup mo yn miit’in iku’uro e. Mi’i pote Mi’i Miit Uha’yru wẽtup mo yn iku’uro hawyi mesup hut hap yn na’yn toine’en aru eimihekatup e. Sa’awy’i toku’uro hamo tut miit’in kape e. Ma’ato meiũran aru yt toku’uro hamo i tut tohekatup haria kape. Katupono Uha’yru yt typuat iku’uro rakat i e. Uha’aru tut wyti aru tomiehaky’era’at ko’i moherep hamo e Tupana ahepe Tosa’yru Iesui ete.

¹ Waku kahato sa’awy’iwuat Musei miwan ai’ywaniaria Epereu pusu kuap haria mowe’eg hamo katupono tohenoi tomiwan me — Tut aru Ahehakyera’at hat e. Yne Musei miwan ete aimu’e — Waku aru waku aru tut wyti aru Tupana Mipo’oro uito ewywuat ma’ato po’og waku rakat e kahato ma’ato hã’ãkap ewy ihay ahehakyera’at hamuat ete. Aikotã aipã’ãu ai’ewy toĩne’en yi tote mi’i hap ewy toimoherep Iesui ai’akag Musei. Yianmiat miwan me tohenoi yne Iesui etiat aikotã wẽtup ok pã’ãu at kape tut heremo yt heremo kahato i wen ma’ato to’ewy ipã’ãu wywo hap ewy toimoherep iesui yianmete aha’ase’i Musei miwan yt heremo kahato i rakat pe. Hã’ãkap wuat Musei henoi yne Iesui ieĩne’en hap ete iku’uro hap ete i’ewyte toĩne’en i gu’uro pywiat hamuat hap ete. Sa’awy’i aha’ase’i Musei ti’atu’uka kahato aihũria aikawiano Iesui auka hap moherep hamo. Mi’i ti imoherep kahato po’og wakuat ut hamuat ete. Katupono yne 12 ewaty pe ta’atu’atu’uka ta’atuehũria Tupana piat ta’atumoewaku hap puẽti hamo wen ma’ato yt ta’atupuẽti hin i. Ma’ato mi’i hap nug hap kaipyi te’eruwanẽtup Tupana hũ sese kape ta’atuehakyera’at sese hamuat kape yianmete ipã’ãu ewy tukupte’en ta’atuhũria. ² Aihũria wewato ahup auka hap kaipyi yt put’ok’e i aipy’a piat aiwanẽtup hawiat sa’ag nakat monik hamo. Sa’awy’i wahã’ãg kahato put’ok’e hap ete ma’ato yt put’ok’e i Tupana piat aimohãpyk hamo. Sa’awy’i tõ’ẽ tõ’ẽ miit’in Tupana mõtypot hamo — Heno aihũria i’atu’e pa’i pe. Eti’auka ro aiminug sa’ag hep hamo i’atu’e. Katupono haty kahato aipy’a pe aiwanẽtup hawe aiminug sa’ag i’atu’e. Aiwemõti mi’i hap ko’i yt watiwaure kuap i mi’i hap ko’i i’atu’e pa’i pe. Ta’atu’auka wuat’i 12 ewaty pe. Ta’atunug yne hãpyk ta’atuhũ auka hap ete ma’ato yt naku i hap te topyhu’at re i’atupy’a pe katupono aihũria suu yt put’ok’e i aipy’a piat aiwanẽtup hap koho hamo. Ta’atunug kahato pytkai haty te ahete. Mi’i pote watunug anu i anu i ewy yt put’ok’e kuap i mohag wo sese pote. Put’ok’e pote yt ta’atunug i ra’yn. Ma’ato ta’atunug anu i anu i pote tohenoi ra’yn yt put’ok’e i hap. ³ Sa’awy’i watunug yne 12 ewaty pe mi’i hap ete watikuap ta’yn yt naku i te aipy’a pe aiminug sa’ag hap Tupana pe wati’aparap toĩne’en ne. Mi’i pote toĩne’en ne aiminug sa’ag aiwanẽtup hawe hawyi watuwemõti watunug na’yn yne anu hawyi. ⁴ Katupono aihũ wewato ahup suu yt put’ok’e i aiminug sa’ag hep hamo. Topyhu’at re aiminug sa’ag hep hamuat. Aihũria suu watum kahato pytkai yt put’ok’e i Tupana wywuat waku hamo. Aihũ suu yt tomoweityk kuap i ahepiat i’aparap hap ko’i. ⁵ Karãpe Aipotypot put’ok’e mesuwat yi tote turan — Uhetupana e yt etiky’esat i po’og miit’in ti’auka ta’atuhũria e. Pyno koitywy waku ra’yn atum uipiit Papai e. Uhuu yn waku mohag wo emowepit hamo Papai e. ⁶ Worokuap kahato En Papai e. I’atumiium ko’i yt emowepit hin i i’atuhũ wuk heiam notiat hap e. Katupono mekewat i’atuhũria suu i’atuminug sa’ag hep hamuat yt put’ok’e i emowepit hamo e. Mi’i pote uipiit atum epe Papai e. ⁷ Pyno koitywy ariot miit’in ehakyera’at hamo eimiky’esat ewy Papai emiky’esat ewywuat nug hamo e. Aikotã Musei to’e hap ewywuat atunug yne yne Papai e. Ta’i Musei ihay kahato yianme uhetiat tohenoi e. I’ewyte yne sa’awy’iwuaria ehay moherep haria i’atuehay kahato uheĩne’en hap ete uhehay ete uimoherep haria sa’awy’iwuaria e. Uheĩne’en hamuat hap ete yn i’atuehay ui’ywã’ĩ hap e’yianmete i’atuehay uhetiat Papai e. Mi’i i’atuehay ewy yne yne atunug na’yn Papai emiky’esat ewy miit’in ehakyera’at hamo Papai e Iesui sa’awy’ite morekuat Tawi wepy hap miwan 40.6 pe. ⁸ Aikotã ere’e hap ewy are’e i ra’yn Papai. — Yt atiky’esat i po’og eihũria eimiium ko’i ere’e miit’in me sa’awy’i e hap ewy Papai. Eimi’auka eimiwuk ko’i yt atiky’esat i po’og yt uimowepit kuap i pote ere’e Papai e. Eihũria suu eimiium ko’i yt put’ok’e i uimowepit hamo ere’e hap ewy. Eihũria suu yt put’ok’e i eiminug sa’ag hep hamo uiwanẽtup hawe ere’e. Hãpyk kahato eimiwuk pytkai einãpin uhepiat hap miwan miat ewy kahato pytkai miwan me to’e hap ewy ewetunug pytkai ma’ato yt atiky’esat i po’og eimiwuk ko’i ere’e miit’in me e hap ewy sa’awy’i Papai e. Waku wen ma’ato yt put’ok’e i eiminug sa’ag hap ko’i hep hamo ere’e e. ⁹ Mi’i e’e hap atikuap hawyi pyno areto Papai are’e epe sa’awy’i. Ui’ywot atum aru uipiit emowepit hamo e. Areto are yi kape emiky’esat nug hamo e. Areto emowepit hap nug hamo aru e Ha’yru Tupana pe sa’awy’i miwan me. Mi’i pote mesup Tupana yt tiky’esat i aihũria suu katupono wẽtup suu yn waku mesup Ha’yru suu yn waku e. ¹⁰ Mi’i pote koitywy waku pe ra’yn watoĩne’en Tupana ehamo. Imiewaku sese wo ra’yn watopyhu’at aito katupono mekewat Tosa’yru piit ium hap kaipyi aimohãpyk hap toĩne’en. Tupana towaku hap ewy ainug. Aika’iwat Aipotypot suu at yi totiat hap kaipyi aimohãpyk hap toĩne’en mesup. Tupana tewaku hap ewy tutum ahepe. Ha’yru ha’up nug tosuu wo wẽtup mo yn. Yt kat i mi’i rẽ katupono — Waku ra’yn eipe e Tupana toran na’yn e. ¹¹ Ma’ato nagnia hepa’i ko’i yne i’atupotpap aihũria ko’i wuk hap ete te. Yne e’at pe mi’i tã ta’atunug. Ta’atuwuk tuereto aihũria wen ma’ato ahepiat i’aparap hap topyhu’at kahato te. Ta’atunug hãpyk kahato Tupana e hap sa’awy’iwuat ewy pytkai yne e’at pytkai yt put’ok’e i aimowaku hamo Tupana wanẽtup hawe. ¹² Ma’ato Ahepa’i Akag Iesui wẽtup mo yn ha’up nug yne ra’yn wuat’i e’at piat ahepiat i’aparap hap hawyi — Mi’i Miit Eihũ wo waku e Tupana. Iku’uro miit’in apiheg hap u yne hamo aria’yp posak ete e. Wẽtup mo topiit tutum Tupana pe aria’yp posak ete hawyi ta’aipok gu’uro pyi hawyi — Woromõtypot teran mesuwe Uha’yru e. Era’apyk to mesuwe uipo sese kai e Tupana. Uhũ sese En e Tosa’yru pe. Mi’i Miit yn wyti waku mohag wo e Tupana ahepe mesup. ¹³ — Era’apyk to mesuwe Uha’yru uipo sese kai katupono woromõtypot teran En aikope ereĩne’en Morekuat no hap e. Uha’yru woronug aru En Wuat’i Ywania Porekuat no e yne yne ewanĩkaptia ati’atumohit kahato e. Pywo ti rat ewanĩkaptia okpe tote aru ereĩne’en Morekuat no wuat’i e’at pe Uha’yru e. Epy ywyt’okpype aru torania ewanĩkaptia ahytmoi e. Pyno waku mesuwe era’apyk Uha’yru e. Waku ehekatup mesuwe katupono atunug yne aru ui’e hap ok e’e hap ok tã tã e Tupana Iesui pe sa’awy’i.

¹⁴ Sa’awy’i watomohey hawyi aimohãpyk kahato Iesui suu wo i’ewyte mesup te aimohãpyk yne e’at Tupana Sa’yru suu wo yne e’at po’og sa’awy’iwuat kai. Waku wahẽtup yne e’at huu wywo aikoho hap aimowaku hamuat. Mi’i watunug mote meiũran itag nakaria wo watoĩne’en imohey hap ete. Tupana miewaku ko’i wo watopyhu’at mesuwarote. Tupana Sa’yru ewywuat watopyhu’at hawyi yt kat i sa’ag aikai. Mi’i hawyi tosuu wo aimotag kuap kahato. ¹⁵ Aikotã Tupana Pã’ãu to’e aipy’a pe hap ewy — Uha’yru suu yn eimohãpyk kuap mehĩ mana e kahato ahepuo. Aikotã sa’awy’i to’e hap ewy mio tã te to’e mesup Tupana Pã’ãu aipy’a pyi ra’yn — Waku pe ereĩne’en uiwywo e ahepe. ¹⁶ Aikotã Tupana Pã’ãu to’e sa’awy’i miwan me hap ewy — Meiũran aru uhehay atimoheg kahato Uha’yru mohey haria py’a pe e. Mi’i pote waku eweĩ’ẽ uhowawi atunug aru ui’e hap ewy e. Mekewat e’at pe aru eweiky’esat ui’e hap pote uhehay eiam ko’i kahato eweikupte’en eipe e. Pywo ti rat ui’e hap atiwan aru eiwanẽtup hawe e. Ui’e hap ewy atiwan yne eiwanẽtup hap ete e. Eweiky’esat ui’e hap pote atipyt’atnug eipy’a ui’e hamo hawyi yt pya hin i einãpin uhepiat hap eikai e. Mi’i hawyi eweikuap yne eipy’a pyi uhehay e. Uhehay eiam mo eweipyhu’at e. Waku eweĩ’ẽ pote ahytmoi eipy’a pe uiwanẽtup hap ewywuat e Tupana Pã’ãu ahepe miwan me sa’awy’i e hap ewy mesup te to’e pakup i ahepe. ¹⁷ Mi’i hawyi ehepiat i’aparap hap atiwaure yne e Tupana Pã’ãu ahepe mekewat Ieremia miwan 31.33 pe. ¹⁸ Pywo ti rat eiminug sa’ag uhetiat yt kat i ra’yn Uha’yru mohey haria eipe pote e ahepe mesup. Yt kat i ra’yn topyhu’at uiwanẽtup hawe eiminug yt naku i ko’i e. Atiwaure yne yne ra’yn e Tupana Pã’ãu ahepe. Mi’i tupono koran yt kat hamo i ra’yn eihũria ewei’auka ei’aparap hap sa’up mo katupono waku ra’yn uiwanẽtup hawe eipe e Tupana ahepe tosuu hum hat mohey haria pe. ¹⁹ Mi’i tupono koitywy yt watoken’ẽ i Tupana kapiat ahehat’at hamo ahehay hamo. Ta’i uiwyria’in koitywy yt watoken’ẽ hin i ra’yn Tupana eiam kapiat ahehat’at hamo. Iesui suu aipo pe ra’yn pote aipit pit’ok yne hamo aipy’a koho yne hamo pote — Waku ra’yn meiẽwat teke ahowawi Papai e Iesui ahepiat pe To’ywot pe. Mi’i pote waku wateke Tupana eiam sese pe yt kat i aimoken’ẽ hap wywo. ²⁰ Koitywy toĩne’en mu’ap Tupana kapiat wuat’i e’at piat aheĩne’en sese hamuat. Koitywy ereke ro meiũpe e yn na’yn ahepe. Waku ra’yn koitywy eiwehyt’ok uha’yru’in eipe uhaki’yt’in eipe pote e ahepe mesup. Sa’awy’i sokpe i’anam nakat kawiat eipyhyp uhowawi ma’ato mesup hiot’e ra’yn oken’ypy e Tupana. Mi’i pote waku yne ra’yn eiperia eiwehyt’ok uhowawi Uha’yru mohey haria eipe pote e. Mekewat sokpe i’anam hiot’e hap Uha’yru pu’i hiot’e hap iã’ãkap kahato e. Mi’i puo tõi mu’ap uhowawi mesup e Tupana ahepe. ²¹ Koitywy waku ra’yn eiwehyt’ok uhowawi katupono Uha’yru Ehepa’i Koro wo ra’yn toĩne’en uimõtypot hap yat sese pe e Tupana ahepe.

²² Pyno to’iro Tupana kape uiwyria’in. Waku watipun ahehay aheso hap ko’i wateke Tupana wywuat piat hamo. Waku yt kat i aipy’a piat aheso hap. Mi’i hawyi yt kat i aimowemõti hap wywo wateke. To’iro pyno Tupana ewawi. Waku watipen aiwanẽtup hap aipy’a piat Iesui suu wo. Waku Iesui aipy’a sei hap Tupana tunug suu wo wateke. Waku yt kat i aiwanẽtup hap sa’ag aimõti hap wywo i waku wateke. Waku watuwei kahato mekewat y’y wakuat sese wuat’i e’at piat wat pe. Mi’i hawyi waku wateke aipy’a sei hap wywo aikoho hap mywo aipiit toran koho hap mywo yn waku wateke Tupana ewawi uiwyria’in.

²³ — Uha’yru eweimohey pote woroho’oehakyera’at e Tupana. Pyno Tupana tunug to’e hap ewy yt heso kuap i Tupana pote. Koitywy waku wato’e — Woromohey kahato ti rat En Iesui wato’e waku haty wo. Waku mi’i wahenoi wuat’i miit’in muo — Iesui Uimimohey kahato wato’e. Yt naku i watoken’ẽ ne’i — Iesui yn mu’ap atipy kapiat ai’e irania’in tok piat hamo. Katupono sa’awy’i to’e Tupana — Eweimoherep irania’in ne Uha’yru mohey hap hawyi woroho’oehakyera’at eipe e. Mio tã e hap wato’e pote yt aima’at kuap i irania’in. Mi’i pote waku watopyhu’at i’ewywuano. Waku watunug ai’e hap ewy tope wy. ²⁴ I’ewyte waku watiky’e irania’in Iesui mohey haria. Waku wati’atupowyro aiwyria’in imohey haria. Waku wato’opowyro wẽtup yat piaria ewy. Waku wato’onãpin aiwyria’in — To’iro wato’oky’e wato’e aiminug wakuap mywo. Waku ahegyi’at hap kaipyi wati’atuekyi irania’in Iesui mohey haria wo. ²⁵ Yt naku i wato’o’atoiat atoiat ne’i aiwa’atunug hap totepyi karãpe watuwa’atunug turan. Yt naku i wato’e — Yt uipap i mesup Tupana ehay etiat uiwemu’e hamo wato’e aiwo’ope. Karãpe Aipotypot mohey haria te’eruwa’atunug mi’i pote waku wati’atuwy’inug waku watuwat i’atuupi. Toĩne’en aipy’asetpe wẽtup ok wẽtup ok aiwa’atunug hap kape — U pãi U an e haria yt uipap i kahato aiwa’atunug hap kape e hat pote pyno waku mi’i e haria wati’atunãpin — Tupana tiky’esat kahato ereto hap uhyt mana katupono Aika’iwat tut irane hawyi waku ereĩne’en uruwywo hut turan waku wato’e yt ipap i e haria pe. Mi’i watunug aiwo’omu’e hap tote pote po’og watomoesaika moesaika imohey hap ete. Waku watuwa’atunug po’og po’og Iesui ut hap watikuap yt pya i ra’yn hawyi.

²⁶ Ma’ato karãpe irania’in yt Iesui mohey i hat watoĩne’en hawyi watikuap pywuat sehay yne Iesui etiat ne’i hawyi — Yt atiky’esat i wato’e aipy’a pe mi’i pote yt kat i mu’ap ahepe atipy kapiat ma’ato ai’apiheg hap kapiat mu’ap upi yn watuwat. Mi’i hawyi heremo kahato aiminug sa’ag Tupana pe yt kat i Iesui suu ahepiat aipiit aipiit i’aparap hap koho hap pote. Yt kat i ai’aparap hap moweityk hamuat. Watipun na’yn Iesui mu’ap sese ra’yn watipun hawyi yne e’at pe ra’yn aimoma hap topyhu’at mesuwe aimoma ne’i. Aimo’akag’aia hap yn na’yn topyhu’at. Aria kape areto uiminug sa’ag upi ai’e hap yn na’yn aiwanẽtup hawe. — Tupana ewanĩkaptia wuk hap kape yn na’yn aru areto ai’e hap yn na’yn aiwanẽtup hawe pote. Kat pote yt kat i watipuẽti wẽtup mu’ap Tupana kape watipun na’yn Iesui hawyi. ²⁷ Ma’ato watikat aihũ suu upi ne’i Tupana kapiat mu’ap pote yt put’okwato’e i atipy kape yt naku i ahei hamo katupono — Uha’yru suu yn put’ok’e eikoho hamo e Tupana. Ma’ato — Yt atiky’esat i epu’ap wato’e Tupana pe hawyi yt naku i ti Esa’yru suu wato’e hap ewy wato’e Tupana pe. Mi’i hawyi yt kat i ahehakyera’at hap mio tã wato’e ne’i pote. Mi’i hawyi yt kat i topyhu’at mu’ap Tupana kape watikat pytkai. ²⁸ Sa’awy’i ahepa’i koro Musei ainãpin kahato kat som waku kat som yt naku i watunug hap ete. Ainãpin haty wo niatpo rakat ainãpin kahato sa’awy’i. Mi’i ainãpin hap yt watunug i hawyi ai’auka hap topyhu’at sa’awy’i. Typy ok miit ta’akasa aiminug sa’ag yt ainãpin Musei piat hap ewy i hawyi mi’iria henoi morekuaria pe hawyi ai’auka hap topyhu’at yt ahehaky’e’i hin i ai’auka hap e’at pe. ²⁹ Ma’ato Tosa’yru auka haria po’og Tupana ti’atumoso’opot mekewat Musei wãi’e hap pun haria kai — Yt atiky’esat i Esa’yru suu uimoewaku hamo e haria yt atiky’esat i Esa’yru suu uhekyera’at e haria yt kat hamo i Esa’yru suu e haria. Mi’iria ewywuaria Tupana ti’atu’apiheg typy sakpo kahato Tosa’yru pun haria Tosa’yru akit ne’i teran haria. Karãpe Tupana Pã’ãu — Pywo ti Iesui Uha’yru Sese e ahepe ma’ato — Heso wato’e Tupana Pã’ãu pe mi’i hawyi po’og ai’apiheg hap topyhu’at Musei piat ai’apiheg hap kai. Karãpe — Yt egyi’at i kahato wato’e Tupana Pã’ãu pywo rakat pe. Eso En wato’e Tupana Pã’ãu pe hawyi — Yt atiky’esat i egyi’at hap e haria wo watopyhu’at. Tupana eremopusu kahato hewaku hap etiat haria wo watopyhu’at. Mi’i tã haria aito pote Tupana ai’apiheg wuaria wo watukupte’en po’og po’og Musei piat ai’apiheg hap kai.

³⁰ Sa’awy’i mio tã e Tupana — Ateruwepyk ti aru Uha’yru etiat mikyry’i haria yne yne e. I’atuminug sa’ag upi ati’atu’apiheg aru e. Meiũran aru ahenoi uwe waku uwe yt naku i hap Uha’yru etiat haria wuat’i ehamo e. Uwe hemiit sese uwe yt hap ahenoi e Tupana mesup ahepe. Tupana yt heso kuap hin i pote pywo yn tohenoi sio pywo watomohey sio yt e hap. ³¹ Pyno waku watoken’ẽ kahato Tupana piat ai’apiheg hap pupi katupono yt naku i kahato watopyhu’at Tupana ewanĩkap wuat’i e’at piano. Yt naku i watopyhu’at Tupana mi’apiheg wo ne’i. Waku watoken’ẽ ai’apiheg hap pupi. ³² Watomohey sa’awy’i Iesui hawyi ahehakyera’at hap topyhu’at kahato ahete. Mi’i hap e’at pe ahewyry waku pe kahato heremo yne Tupana aiwanẽtup hawe. Aiwepit hap yn ahete. Mi’i hawyi miit’in te’eruwekyry’i kahato ahete e. Mi’i hawyi ahaty’i haty’i kahato mi’iria. Mi’i hap waho’opot kahato. ³³ Mi’i hawyi aimohit wuat’i ehamo te’eraha’at kahato ahowawi. Irania’in yt aiwesat i. Irania’in yt te’eruwehum i po’og ahowawi Iesui waku wato’e pote. Aimo’arot kahato ta’atuminug sa’ag kaipyi aima’at hamo. Karãpe irania’in Iesui mohey haria ho’opot miit’in mikyry’i hap ete mekewat e’at pe watuwat i’atuwywo ho’opot i’atuwywuat hamo. Mi’i hawyi waho’opot aiwo’o’ewy’ewy itote ahatek hap e’at pe. Yt naku i ta’atunug ahete hap e’at pe. ³⁴ Mi’i pote mekewat e’at pe aipyhyp wo’opyhyp hawe wanĩkaptia po pe watoĩne’en. Mi’i tote ai’ahyk ahyk sa’ag ne’i Iesui mohey haria aito pote. Ma’ato wãi’i’atu’e pytkai yt watoiat hin i Iesui. Iesui mohey haria irania’in yt ai’atoiat hin i ho’opot hap e’at pe ma’ato — Waku urumosaty’i saty’i wy wato’e morekuaria pe katupono waku uruho’opot wy uruwyria’in nywo uruto Iesui mohey haria wy pote waku wato’e surara’in me. Mi’i hawyi wẽtup miit ewy waho’opot hap topyhu’at katupono aiwo’oky’e kahato hap itote pote. — Pyno waku watuwat aito wy i’atuwywo waho’opot hamo waku wato’e aiwanĩkaptia pe. Mi’i hawyi surara’in ti’atupohari yne yne ahekat ko’i ete Iesui mohey haria aito pote wen ma’ato mi’i turan yt kat wato’e hin i ma’ato Tupana kape watuwehum kahato imimowepit ko’i wuat’i e’at piaria aito pote. — Pywo ti rat ahekare’en sese atipy pe yn toĩne’en mio wato’e aiwo’ope mekewat e’at sa’ag me ahekat yne ta’atupohari turan hap e’at pe. Itote ti wakuat po’og ahekare’en wato’e aiwo’ope aipohari yne ete pytkai. ³⁵ Ta’i mekewat e’at pe waho’opot kahato watomohey Iesui hawyi. I’atumikyry’i hamo watukupte’en. Mesup e’at pe po’og waku sa’awy’iwuat kai toĩne’en ahete pote waku watuwe’eg wo watukupte’en uiwyria’in katupono yt naku i mekewat ahatek hap e’at pe watoiat ne’i Aimimohey Iesui. Waku watimoheg kahato Iesui mohey hap aiku’uro hap kape. Mi’i watunug mote sa’up iwato kahato aiwanuat topyhu’at wuat’i e’at pe aru ma’ato watoiat ne’i imohey hap pote yt kat i i watipuẽti mekewat waho’opot i ho’opot sa’awy’iwuat hap sa’up e. ³⁶ Waku typy sakpo watomohey mot’i Iesui aiwepit hap e’at i’ewyte ai’arot hap e’at. Yt naku i aipohep imohey hap ete. Yt naku i watunug tunug waure ne’i. Waku pot’i watomohey hawyi — Atum aru ui’e hap ewy e Tupana ahepe. Mio tã e hap yn waku wahekatup. Yt naku i wahekatup hawyi yt hum i te turan watoiat ne’i ra’yn — Atum aru e hap e. Ma’ato wahekatup po’og po’og hawyi put’ok’e Aika’iwat atipy kaipyi ha’up mywo hawyi yt watuwemõti hin i. Pywo pywo yn wato’e aimimõtypot hap e’at pe. Waku kahato watoĩne’en itote. ³⁷ Pyno kurin waho’opot po’og na’yn hawyi merep tut Ahehakyera’at hat Iesui tomimoewaku ko’i moehãite hamo wuat’i e’at pe. ³⁸ Imohey haria sese imohey hap ete ti ra’yn Tupana timopokuap. Ma’ato Tupana to’e sa’awy’i — Uwe uwe ipohep ne’i uimohey hap ete pyi mi’i hat yt uimowepit hano i topyhu’at e Tupana tehay moherep hat Apakuki miwan 2.34 pe. ³⁹ Ma’ato aito yt mi’i haria yt ewywuat i katupono yt wata’aipok hin i Iesui mohey hap kaipyi. Tupana kapiat wat imohey wywuat haria wo aito. Yt wata’aipok teran i ahowasat aria kapianuat ai’apiheg hap kape. Aito ti mekewat Iesui mohey aiku’uro hap kapiat haria. Mi’i tã imohey haria aito ahehakyera’at wuat’i e’at piat hap kapiat haria yn aito pãi an uhyt’i’in mana’in are’e.

¹ Karãpe watomohey sese Tupana hawyi tut kahato aimiẽtup Tupana kaipyi. — Atikuap kahato uipy’a pe tut wyti aru uimiẽtup Tupana po pyi wato’e imohey hap wywo aiwanẽtup hawe yt toĩne’en i te aipo pe pytkai yt heremo i te ma’ato watomohey kahato toĩne’en na’yn hap hawyi heremo rakano topyhu’at aipy’a pe hap ewy. Watomohey te yt heremo i te pytkai aimimohey. — Toĩne’en na’yn mesup wato’e yt heremo i te pytkai hawyi tuwemoherep ahepiat imohey hap ok tã Tupana po pyi hawyi heremo aimimohey ok tã. ² Sa’awy’iwuat tomohey haria sese pe yn Tupana to’e — Uimowepit kahato haria eipe katupono uimohey haria sese eipe e. ³ Sa’awy’i Tupana tuwanẽtup — Atunug aru waikiru waty at e topy’a pe. Mi’i hawyi tutunug to’e hap ewy tomohey ewy. Toi’atumoewyry at waikiru waty yi tomohey hamo hawyi ikahu kahato tukupte’en to’e hap ewy. Mekewat e’at pe yt kat i aito yt wata’akasa hin i inug hap pytkai watomohey Tupana tunug yne yne hap. Watomohey hawyi watikuap Wuat’i Sa’awy’iwuat Nug Hat Tupana. Watikuap Tupana ehay kawiat yne yne topyhu’at mesuwe atipy pe.

⁴ Sa’awy’iwuat sese Ãtãu sa’yru Apeu tum tomiium imohey wywo Tupana pe — Woromohey kahato En Tupana e hamo. I’ewyte ieyke’et Kãi tum Tupana pe tomiium wen ma’ato Tupana yt tuwehum kahato i Kãi miium ete katupono Kãi yt timohey kahato — Atiky’esat ehũ suu emiium e hap hawyi tutum tomiium tomikoi ko’i Tupana pe pote. Ma’ato iywyt pe — En ni uimimoewaku ereĩne’en e Tupana Apeu pe. Ehũ emiwuk po’og waku Kãi wat kai katupono uimohey en mote e. Mesup te — Waku kahato Apeu miium e uimohey kahato hat Apeu pote e ahepe. Iku’uro ra’yn pytkai Apeu ihay aimu’e te Tupana mohey hap yn aimohãpyk hap e ahepe. Apeu suu ihay te hap ewy ahowawi yi pyi ihay te.

⁵ Sa’awy’i aha’ase’i Inoki yt iku’uro hin i te turan Tupana tioto atipy kape tomohey hap ikawiat iwato pote. Ipiit mesuwiat wywo te Tupana ti’ykesat ra’yn atipy kape. Tupana tioto ra’yn yt uwe i ipuẽti Tupana tipohari ra’yn mesuwat ete tomohey kahato hawyi. Yt iku’uro hin i mesuwarote ma’ato toto yianmete mi’i tã e miwan me — Uimowepit kahato hat ti mehĩ Inoki e Tupana. ⁶ Ma’ato watikuap ta’yn yt watomohey i Tupana pote yt karãpe i watimowepit kuap. Ma’ato watikat Tupana imohey hap mywo mi’i hawyi watipuẽti Tupana ma’ato yt watomohey i hawyi yt karãmuo i put’okwato’e ipuẽti hamo. Mi’i hawyi yt to’e kuap i ahepe — Eriot ro uhowawi e hap yt to’e kuap i yt tomohey i rakat pe.

⁷ Nimo Tupana to’e aha’ase’i Nu’e pe — Tut aru y’y wato mesuwat yi wuat’i moma hamo e. Mi’i pote ahenoi epe yianmete i’aman kahato at ka’ap hap etiat e. Waku pe etunug ehe’yara wato y’y wato owakai ui’e ewy e. Waku etunug yara iwato’in nakat ehehakyera’at hamuat e Tupana Nu’e pe. Pyno yt kat i te i’aman pytkai tutunug yara wato. Nu’e timohey Tupana e hap hawyi tutunug i’e hap ewy to’e pote. Yt heremo i te y’y wato pytkai tutcunug yara wato at ka’ap hap ewy. Mi’i hawyi token’ẽ kahato mekewat i’aman wato ut hap pupi pote Tupana e hap ewy tutunug yara wato kahato. To’yat piaria tehary’i tosa’yru’in tomimoehapy’aptia ehakyera’at hamo tutunug. Ma’ato irania’in yi totiaria yt imohey hin i — Tut irane y’y wato ai’akit hamo e Nu’e hap ma’ato te’eruwekyry’i kyry’i at ka’ap iminug ete imohey ete. Ma’ato Nu’e timohey kahato te Tupana — Atunug aru e hap. Mi’i pote tutunug yara wato. Tepiat imohey hap mywo toimoherep mesuwarotiaria yt imohey i haria pe. Mi’i hawyi Tupana to’e — Uimohey hap kaipywiat uimimohãpyk ti Nu’e e mi’i pote uipy’a pe hãpyk kahato Nu’e topyhu’at e Tupana mesup te ahepe.

⁸ I’ewyte nimo te Tupana to’e aha’ase’i pot Aparãu me — Atiky’esat ereto wẽtup yi kape uimimoherep e’yi kape yt emikuap i yi kape e uimiium epiat wuat e’yi kape e i’ewyte yne yne emẽpyt’in emiariru’in wanuat e yi kape e. Mi’i hawyi Aparãu timohey Tupana e hap hawyi toto i’e hap ewy yt ta’akasa i aikope toto hap kapiat pytkai. ⁹ Mi’i hawyi ikohyewyry kahato mekewat — Yi atum aru e Tupana piat hap tote. — Mesuwat yi aru Tupana tum uhepe e Aparãu topy’a pe Tupana yt tum i te turan. Sewyry at haype ma’ato to’yat aparap ko’i te toĩne’en sokpe kawiat pe. Mi’i tote ikohyewyry tosa’yru Isaki wywo i’ewyte temiariru’in wywo. — Mesuwat yi aru yne eiwano e Aparãu i’atuepe tomẽpyt’in me katupono Tupana tum aru mesuwat yi yne ahepe e Aparãu imohey hap wywo. Uha’yru’in e atikat kahato ahetawa sese yt mesuwarotiat tawa ewywuat hin i e. Iheg kahato rakat tawa atikat e. Yt miit’in minug ewywuat i ma’ato Tupana minug tomikuap ewywuat atikat e temiariru’in me. Atimohey kahato Tupana tum aru ahepe mesuwat yi yt ara’akasa i te pytkai e. ¹⁰ — Tupana atiky’esat kahato ahetawa yt karãpe i ikahuro rakat e. Atiky’esat ahetawa iheg sese rakat yt karãpe i ipot’i rakat e. Mi’i pote toikat kahato mesuwarotiat tetawa sese Tupana minug yt karãpe i ikahuro rakat toikat. — Atiky’esat kahato ahetama uhe’yi wuat’i e’at piat ieĩne’en hanuat eminug ara’akasa hap e Tupana pe ase’i Aparãu Tupana mohey kahato hap wywo. ¹¹ Sa’awy’i ihary’i mana Sara yt imẽpyt nug i toĩne’en ipot’i kahato rakat. Tuwei wuat’i e’at piat ewy toĩne’en hawyi yt imẽpyt i rakat sese topyhu’at. Mi’i turan Tupana to’e Sara pe — 9 ewaty hawyi aru emẽpyt ra’yn Mana e. Mi’i pote — Pywo ti aru an woromohey En e. Toimohey pote ti Tupana tum tesaika hap Mana Sara pe hawyi hupi’a rakano topyhu’at Aparãu ehary’i. Mi’i hawyi Tupana tum na’yn tesaika hap Sara pe hawyi tuwemoherep Aparãu sa’yru Isaki. Mi’i hawyi Sara to’e — Are an Tupana tunug na’yn koitywy ahepe to’e sa’awy’iwuat hap ewy e. Yt heso hin i ahepe e. ¹² Aparãu iporo sese kahato rakat yt imẽpyt’i kahato rakat i ma’ato tomohey hap kaipyi Aparãu tuwesa’yru nug na’yn. Koitywy Aparãu emiariru’in typy’i tukupte’en. Haipepiaria i’atu kahato waikiru ko’i i’atu hap ewy aikotã y’y wato hyẽpe etiat yi kyt i’atu hap ewy Aparãu emiariru sem. Yt uwe i imorania kuap Aparãu emiariru’in toimohey yn mote. ¹³ Ta’i sa’awy’iwuaria Ase’i Apeu Nu’e Aparãu Inoki hary Sara ti Tupana mohey pot’i kahato haria. Ta’atumohey kahato ta’atuku’uro hap kape. Yt heremo i te — Atunug aru e Tupana piat hap turan pytkai ta’atumohey te. Ta’atuku’uro hap turan te’era’akasa hap ewy ta’atuwanẽtup hawe Tupana tunug aru e hap. Yt tutunug i te to’e hap ewywuat pytkai ta’atumohey kahato ta’atupy’a pe. Ta’i uruto yt mesuwarotiaria imohey haria ewy hin i i’atu’e. Wẽtup ywania ewywuaria aito i’atu’e. Ihamana’i rakaria ewywuaria uruto mesuwe i’atu’e. Wẽtup yi kat haria ewywuaria uruto i’atu’e. ¹⁴ Mi’i tã haria imoherep kahato mesuwe ahepe ta’atuehay wo — Uruikat kahato wẽtup setama ta’atumoherep ta’atuehay wo. Uruetawa sese yt kat i mesuwe i’atu’e ahepe. ¹⁵ Yt te’era’aipok teran hin i te’eruwanẽtup hawe sa’awy’iwuat ta’atue’yi kape ne’i yt i’atuehat’at hin i sa’awy’iwuat ta’atue’yi ky’ewi. Ma’ato ta’atuky’esat sa’awy’iwuat ta’atue’yi pote meiũran te’era’aipok ma’ato yt hin i. ¹⁶ Mi’iria tikat kahato wẽtup tawa po’og po’og waku sa’awy’iwuat mesuwiat kawiat rakat katupono atipy piat e tawa ta’atukat. Koitywy Tupana yt tuwemõti hin i to’e — Uito ti rat Aparãu Etupana to’e hamo. Mi’i pote i’atuetawa atipy piat waku piat ra’yn toĩne’en Tupana minug pakup yn na’yn itote. Ikahu pe ra’yn tutunug i’atuewa kai ta’atumohey pote. ¹⁷ Sa’awy’i Aparãu Tupana hã’ãg kahato sio toimohey sio yt hap kuap hamo — Atiky’esat eti’auka esa’yru wẽtup ok takat Isaki uimõtypot hamo e Tupana Aparãu pe. Ma’ato yianmete Aparãu me — Esa’yru Isaki kawiat ti aru atunug yne esaipepiaria e. Mi’i pytkai Aparãu toto tosa’yru wẽtup ok takat auka hamo Tupana e hap ewy. ¹⁸ Nimo Tupana to’e Aparãu me — Esa’yru Isaki kaipyi aru esaipepiaria ahyt tuwẽtem yne e. Mi’i e hap Aparãu tikuap pytkai totioto Isaki i’auka hamo Tupana e hap ewy. ¹⁹ Pyno ati’auka rokirẽ Tupana timoieĩne’en i gu’uro pyi to’e hap mywo toto. Ma’ato i’auka irane turan Tupana to’e — Aparãu yt eti’auka tei’o Isaki. Waku ra’yn koitywy worokuap sese hap atikuap ta’yn mesup uimohey kahato epiat hap e. Mi’i hawyi tutum Aparãu me Isaki i ra’yn Tupana tum. Mi’i hawyi Isaki topyhu’at Iesui iã’ãkap ewy katupono Isaki aikotã tuwẽtem i gu’uro pywiat hap ewy topyhu’at. Koitywy atikuap uimohey hap e Aparãu me Tupana.

²⁰ Sa’awy’i Isaki ti’atupoityro tosa’yru’in toku’uro hap e’yianmete. Mio tã e Iako Esau pe — Tupana timotypy’i kahato aru eimiariru emiariru’in aikotã Tupana to’e uhepe hap ewy tutunug aru e hap kaipyi watikuap ta’yn Isaki tomohey kahato te Tupana e hap toku’uro hap ewywuat e’at pe.

²¹ Sa’awy’i aha’ase’i Isaki sa’yru Iako ti’atupoityro te temiariru’in toku’uro turan — Atimohey kahato Tupana e hap uhepiat — Atunug aru esa’yru’in saipepiaria waikiru sem ko’i i’atu mi’i pote eterut ro uhowawi uhemiariru’in e Iako tosa’yru Iuse pe katupono ati’atupoityro teran mi’iria e. Mi’i hawyi — Tupana e waku etunug no uhemiariru ko’i typy’i kahato rakaria wo e’e hap ewy e Iako tuwemopo’og myi aria’yp topo’yha etiat pyi toku’uro sese hamo. Mi’i tehay wywo toimoherep tepiat Tupana mohey kahato hap.

²² Mi’i hawyi aha’ase’i Iuse iku’uro hap owakai to’e to’ywania Isareu ywania pe — Meiũran Tupana tunug aru to’e hap ewy e. Meiũran aru mesuwat yi Esitu pyi eiwenõ’ẽ Tupana e hap ewy e. Tupana tiporera’at aru eipe wanĩkaptia po pyi hawyi mekewat tawa Tupana piat — Atum aru e hap kape eweiwat e. Uiku’uro ra’yn mesup ma’ato atiky’esat karãpe eweiwat turan ewetioto eiwywo uikag ko’i eweiwat Tupana piat — Atum aru e hap kapiat turan e. Mi’i to’e hap kaipyi watikuap Iuse tomohey kahato Tupana atunug aru e hap tomohey hap.

²³ Sa’awy’i aha’ase’i Musei i’ewyte Tupana mohey kahato hat. Musei ywã’ĩ ikahu kahato tuwemoherep hawyi — Ikahu kahato aimẽpyt i’atu’e i’ywot’in. Mi’i turan wanĩkaptia morekuat Warãu tama Esitu piat to’e Tupana ywania pe — Ewei’atu’uka ro yne eimẽpyt ihainia iatu’ywã’ĩ hap e’at pe e. Yt naku i kahato eipe typy’i kahato po’og i’atu aru eiperia uru’ywania kai pote e. Ma’ato Musei ty i’ywot yt ti’auka hin i yt te’eroken’ẽ hin i morekuat Esitu piat pupi hawyi ta’atuerewyi Musei ywã’ĩ — Tupana i’atu’e etiehakyera’at urumẽpyt morekuat surara’in po pyi hawyi meiũran i’atu kahato ai’ywania i’atu’e hap pyi watikuap Tupana e hap — Atunug aru emẽpyt’in i’atu yi kyt ẽpe etiat i’atu hap ewy e hap mohey haria Musei ywot’in hap. ²⁴ Mi’i hawyi meiũran Musei mõto hap turan hawyi morekuat saki’yt tipuẽti hawyi totat tomẽpyt no. Itag hawyi waku ereĩne’en uimẽpyt no sese e uru’ywania wo e Musei pe morekuat saki’yt. ²⁵ Ma’ato Musei to’e — Mamai e yt atiky’esat i ui’ywania sese atoiat e katupono mi’iria Tupana mi’airo ywania e. Ta’i Ui’ywania ho’opot kahato haria mesuwe tukupte’en e. Mi’i pote are’airo aho’opot i’atuwywo hamo e. Yne eheko yt Tupana mowepit hap hin i e. Mi’i atoiat yne e. Aimowepit kahato porap i aheko Mamai ma’ato po’og waku aho’opot Tupana emiit’in nywo mesuwarote hawyi watoĩne’en Tupana wywo wuat’i e’at pe e. Aimowepit mesuwiat yt naku i nug hap etiat eiewywuat yt atiky’esat mamai e Musei Morekuat Akag saki’yt pe — Woronug en morekuat no uhaipepiat e hat pe. ²⁶ Atikuap ta’yn ehekat uiano yne aru hap ikahu rakat i’ewyte yne Esitu’in ekat emẽpyt no pote uiano yne epowat’yp hap atikuap ta’yn pytkai atiky’esat po’og areĩne’en Tupana ywania wo katupono atimohey mi’iria ywania kaipyi aru Tupana Mi’airo tuwemoherep Wuat’i Ywania Porekuat Nuat mamai e Musei morekuat koro Warãu saki’yt toty hit pe. Mi’i hap mohey hap upi ui’ywania ho’opot mamai e. I’ewyte uito aho’opot aru i’atuwywuat hamo ati’airo e. Meiũran aru Tupana mipoityro areĩne’en e. Mi’i e’at pe Tupana tum iwato kahato po’og iwato yne yne mesuwat yi Esitu ekat hap kai tutum uhepe Mamai e. Mi’i pote mi’i Tupana miium atiky’esat po’og e. ²⁷ Ta’i mamai atimohey kahato areto meiũpepyi hawyi ara’akasa aru Tupana sese mekewat yt heremo rakat i e. Atikuap e’ywot uha’ase’i Warão Esitu piat morekuat aru ipy’ahak kahato uhete yt ui’oksat’i i hin i ma’ato yt areken’ẽ i Warão pupi e. Ui’auka pote ui’auka ma’ato areto ra’yn Tupana mohey haria upi katupono ara’akasa teran Tupana sese yt heremo rakat i e Musei toty Esitu piat pe. Mi’i hawyi totoiat yne yi Esitu ekat iwato kahato hawyi tomimohey upi toto. ²⁸ Sa’awy’i Tupana to’e Musei pe — Atipo’oro aru uhesurara atipy kaipyi Esitu’in apiheg hamo e. Mi’i e’at pe ati’atumoma Esitu’in eyke’et’in torania e. Mi’i pote waku eihũria suu wo eti’atusapei sapei ei’yat oken’ypy ete e. Mi’i ewetunug mote aru yt atimoma i eheyke’et’in e. Mi’i hawyi Musei tunug Tupana e hap ewy toimohey kahato pote. Toimohey kahato Tupana e hap hawyi to’e to’ywania pe — Tut aru yke’et yne moma hanuat e. Mi’i pote waku watopyhu’at aihũ suu ai’yat ete Tupana mohey haria aito hap kuap hamo e. Mi’i watunug mote tokosap aheyke’et’in sakpo hawyi yt toi’atumoma aheyke’et’in surara akag atipy kaipywiat e Musei tomohey hap wywo. Mi’i hawyi ta’atunug suu yne yat oken’ypy ete hawyi yt wẽtup ok i iku’uro Tupana mohey piaria eyke’et’in ma’ato yi Esitu eyke’et’in topap yne itote. ²⁹ Mi’i rẽ tuwat to’ywania wywo ihyemyi’a wato kape y’y hup e hap kape. Mi’i hawyi Tupana to’e i’atuepe — Atunug ni aru ehepe mu’ap wato y’y wato sakpo e y’y to’oran muo yi heg upi ehewyry hamo e. Mi’i hawyi ta’atumohey hawyi y’y wato sakpuat mu’ap upi ra’yn tuwat yi Esitu esurara’in ko’i pupi y’y hy teke mu’ap upi. Mi’i hawyi wanĩkaptia ti’atumohan na’yn ysakpo. Mi’i hawyi wanĩkaptia hã’ãg na’yn ma’ato mi’iria topap yne y’y pe y’y wato mi’akit ko’i wo tukupte’en.

³⁰ Meiũran Tupana ywania put’ok’i’atu’e tawa Ieriko tote. Mekewat tawa wato apypueri wo ipyhyp hap toĩne’en i’anam nakat ywaiti kahato rakat wanĩkaptia pupiat. Mi’i tawa ewei’apypueri 7 wo hawyi aru ta’at ra’yn ipyhyp hap e Tupana. Yne nu wato ko’i hewo hewo e. Mi’i hawyi Tupana e hap ta’atumohey hawyi ta’atunug i’e hap ewy. Mi’i hawyi hewo hewo ipyhyp hap imohey hap kaipyi pote. ³¹ Ma’ato wẽtup haryporia weweneru hat yt iku’uro itote mana Hape e hap katupono yianmete mi’i imohey Tupana e hap — Atimoma hamuat meiũwat tawa Ieriko e hap katupono yianmete typy ok tuwat surara’in Iuteuria wat i’atuetawa epiok hamo. Mi’iria pe — Eiwehyt’ok to mimi’in e i’atuepe mekewat haryporia. Mi’i hawyi toi’atuerowyi to’yat pe i’atu’uka teran haria pupi. Toimohey pote toimoherep mu’ap tetawa pyi. Mekewat haryporia yn imohey. Mi’i pote irania’in topap ma’ato Mana Hape yt iku’uro hin i toimohey i’atu’e hap pote. Yt naku i nug hat Hape pytkai toimohey hawyi Tupana miehakyera’at topyhu’at.

³² Ta’i ahenoi teran mekewat sa’awy’iwuaria imohey haria etiat ma’ato i’atu kahato mi’iria pote yt ahenoi kuap i. Iwan hamo yt uipotput’ok’e i typy’i kahato tupono. Ahenoi teran mekewat surara Kiteãu piat Tupana mohey hap etiat i’ewyte mekewat surara akag Paraki piat imohey hap etiat ahenoi teran i’ewyte mekewat hesaika rakat Sasãu piat imohey hap etiat ahenoi teran wy. I’ewyte mekewat surara akag Iete piat Tupana mohey hap ahenoi teran i’ewyte ahenoi teran aiporekuat sa’awy’iwuat Tawi piat Tupana imohey hap ma’ato yt uipohepap i ne’i are. I’ewyte Tupana tunug aru e hap moherep hat Samueu piat imohey hap ahenoi teran i’ewyte yne sa’awy’iwuaria ai’ywaniaria piat Tupana ehay moherep haria etiat ahenoi teran ma’ato yt uipotput’ok’e i henoi yne hamo mesuwat uimiwan me. ³³ Tupana mohey hap kaipyi te’eropyhu’at i’atuesaika kahato wanĩkap ywania moma hamo irania’in moperup’i hamo. Ta’atuwanĩkaptia porekuat no tukupte’en Tupana mohey hap wywo. Yt naku i nug hap ta’atumoma kahato hawyi wakuap nug haria ra’yn tukupte’en ta’atumohey hawyi. Morekuaria yt nakuaria i ta’atusopo ne’i Tupana mohey hap wywo. Ta’atumohey Tupana e hap hawyi topyhu’at i’atupo pe i’e hap ok tã. Karãpe wanĩkaptia hytmõi Tupana ehay moherep hat Tanieu awyato tok pe i’u hamo mi’i hap e’at pe Tupana ti’atuwẽhik awyatoria hawyi yt ta’atu’auka kuap i Tupana mohey hat. ³⁴ I’ewyte ta’atuwuk teran aria pe imohey haria ma’ato yt sat’e i aria i’atuete katupono Tupana ti’atuehakyera’at aria pe tukupte’en mot’i pytkai tomohey hap upi. I’ewyte Irania’in tu’uka surara’in ete turan wanikaptia ekyse’yp yt ti’auka kuap i Tupana mohey haria pote. Tupana ti’atuekawiano kahato tomohey haria yt i’atuesaika hin i turan ta’atumohey hawyi Tupana ti’atumoesaika kahato. Karãpe tu’uka surara wanĩkaptia wywo turan toi’atumoesaika kahato tomohey haria surara’in ko’i. Mi’i hawyi te’eropyhu’at surara sa’ag wu’uka sepap haria ewy. Mi’i hawyi wanĩkaptia ikohyeput ne’i topap tet pupi. ³⁵ Sa’awy’iwuat haryporia wẽtup ok wẽtup mẽpyt Tupana tihep gu’uro pyi mana’in tomohey hap upi.

Sa’awy’i mekewat yt Tupana mohey i haria te’ero’e imohey haria pe — Ewetoiat Tupana mohey hap pote yt urui’atu’uka i eipe yt urui’atumoso’opot i eipe i’atu’e wen ma’ato — Yt rat i’atu’e yt urui’atoiat i yt sake i ra’yn Tupana i’atu’e. Mi’i hawyi ta’atu’atu’uka turan ma’ato te’ero’e — Pywo ti rat Tupana urumoieĩne’en aru i’atu’e. Mesuwat e’at pe Tupana mimõtypot ko’i watopyhu’at i’atu’e. ³⁶ Irania’in Tupana mohey haria miit’in mikyry’i kahato haria wo te’eropyhu’at Tupana mohey hap yt pun haria i pote. Wuat’i ehamo ta’atu’ahyk ahyk — Eweipun no Tupana mohey hap i’atu’e ma’ato — Yt karãpe i uruipun imohey hap i’atu’e. Ta’atuhã’ãg kahato ra’yn mekewat imohey hap moma hamuat ma’ato — Yt i’atu’e. Irania’in Tupana mohey haria miit’in mipakpak wo te’eropyhu’at. Irania’in imohey haria miit’in mi’ahyk ahyk wo miit’in mituktuk wo miit’in mi’auka wo te’eropyhu’at. Irania’in ituktuk i’atupiit ete irania’in ikohyewyry haity iheg nakat ete irania’in ta’atupyhik iheg me i’ypyryp we kahato ma’ato yt ta’atu’atoiat hin i imohey hap. ³⁷ Irania’in kape nu wo makmak’i’atu’e imohey haria kape hawyi topap ta’yn. Irania’in topap hepamo ta’atu’oktek kyse hãi kurup takat wywo imohey hap atoiat hap ky’ewi ma’ato — Yt i’atu’e. Irania’in wyti — Etoiat imohey hap pote ti aru urutum iwato kare’en ehepe i’atu’e ma’ato — Yt i’atu’e hawyi irania’in ta’atu’uka kyse’yp mo. Irania’in imohey haria kyse’yp mo ta’atu’okpak ma’ato mi’i pytkai — Yt uruo’atoiat i Ahetupana i’atu’e. Irania’in imohey haria yt i’atu’yat hin i. Irania’in imohey haria yt kat i i’atu’yat ikohyewyry kowo’i kowo’i i’atuesokpe sa’ag mi’at pe kawiat hesy’at rakaria tukupte’en. Miit’in mimoso’opot kahato ko’i miit’in mikyry’i hap ko’i. Miit’in ti’atumoso’opot kahato wo tukupte’en mesuwarote pytkai yt ta’atuwaure hin i ta’atuepiat Tupana mohey hap. ³⁸ I’atuehamana’i ne’i yahig note tukupte’en. Ga’apy puo tukupte’en. Yi hot pe i’atu’yat aria’yp ka’a pe tukupte’en. I’atu’yat mi’at ka’a ko’i yi ka’a ko’i. — Mi’iria uimohey haria kahato e Tupana po’og waku mi’iria eikai e mesuwarotiaria pe. Pyno Atiporenõ’ẽ mi’iria eipy’setpyi e. Ehewaku hap yt put’ok’e i mi’iria uimohey haria kupte’en eipy’asetpiat hamo e mesuwarotiaria pe. Waku kahato uimohey haria e. Yt atiky’esat mi’iria po’og eipy’asetpe pote ati’atunõ’ẽ eipo pyi e yt imohey i haria pe. ³⁹ — Uimohey kahato haria mi’iria e Tupana typy’i sok miit’in sem ehamo. Ma’ato mi’i pytkai yt ta’atupuẽti hin i mesuwarote ta’atupoityro Tupana kaipywiat ta’atumowepit hap ma’ato ta’atumohey te — Yt heremo i te wen ma’ato Tupana mipoityro wo urutopyhu’at wuat’i e’at piat Tupana e hap ewy i’atu’e. Ta’atuku’uro hap turan ta’atumohey i te hap wywo topap — Meiũran aru tukupte’en i’atu kahato Aparãu mimohey saipepiaria Tupana e hap ewy i’atu’e. Ma’ato yt te’era’akasa hin i te Tupana ehay mi’iria ma’ato ta’atumohey kahato te miit’in miat ta’atu’auka hap kape. Yt te’era’akasa i te Iesui put’ok’e hap i’ewyte yt te’era’akasa i te aito aheĩne’en hap pytkai. Yt te’era’asaka i te aito imohey haria sem pytkai ma’ato ta’atumohey te topap hap kape yt heremo i pytkai. ⁴⁰ — Pyno i’atu kahato uimohey haria aru ehaipepiaria e Tupana tomohey yianmiaria pe. Pyno mesup watopyhu’at mi’iria mimu’eria katupono mi’iria ewywuat watomohey. Pyno watomohey yne hawyi wẽtup piit ewy watopyhu’at hawyi — Waku ra’yn e aru Tupana. Toran na’yn. Atunug yne ra’yn ui’e hap ewywuat pote mesup waku ra’yn miit’in sem na’yn waikiru ko’i ewywuat yi kyt ko’i ewywuat uimohey haria sok i’atu kahato hap ewywuat tukupte’en uimiehakyera’at ko’i wuat’i ywania hap ewywuat mesup uimohey haria tukupte’en mesup e aru. Mi’i pote atunug na’yn yne ui’e hap ewywuat e aru Tupana hawyi waku ma’ato yt uwe i aito Iesui mohey haria pote yt tutunug yne i te to’e hap ewywuat e.

¹ Aikotã wateha’at seput haria kape hap ewy ahe’yianmiaria Tupana mohey haria te’eraha’at ahowawi atipy kaipyi aikotã som watopyhu’at Tupana mohey hap ete hap kape te’eraha’at. I’atu kahato mi’iria ahowawiat seha’at haria. Atipy kape tuwat ra’yn ahe’yianmiaria sa’awy’iwuaria Tupana mohey sese haria seha’at ahowawiat haria. Ta’i ipotyi rakat yrysakag ai’akag etiat wywo pote yt aihyha hin i aikohyeput turan. Aiminug sa’ag yrysakag howapy kahato ai’ok pe tote hap ewy aiwanẽtup sa’ag hap ipotyi hap ewy. Ai’akit hamuat wateput turanuat hap ewy ma’ato yt kat i ipotyi hap pote wateput kuap aihyha kahato aiminug sa’ag watipun hawyi. Mi’i pote waku wati’okhytpun aiminug yt naku i nug hap ko’i. Mi’i rẽ waku watomohey Tupana haty wo yne aipy’a pe. Mi’i watunug mote seput haria ikohyeput haty wo rakaria ewy watopyhu’at. Ma’ato ahepiat ai’aparap kahato imohey hap etiat pote aikotã ipotyi hap ai’aparap hap ewy. Aikotã seput hat teput hap ete yt waure i hatek pytkai ipy sero pytkai hap ewy waku watomohey — Put’ok’are aru pãi an waku wato’e hap yn aiwanẽtup hap. Waku watomohey pot’i yt kat i iwaure wo wuat ne’i hap wywo aiwanẽtup hawiat hap wywo. ² Aikotã seput haria te’eraha’at popuo ta’atueput hap etiat — Put’ok’are i’atu’e hamuat hap kape yn hap ewy waku wateha’at aiwanẽtup hawe — Put’ok’are aru Iesui yatype ai’e hap kape yn katupono Iesui topyhu’at seput haria akag ewy katupono toimohey Tupana po’og torania kai. Uiwyria’in waku Iesui piat Tupana mohey hap ewy waku watomohey Tupana are. Iesui ti aimoehãite kuap kahato Tupana mohey hap ete. Ha’awytepyi watomohey Iesui hawyi aiwanẽtup hap Iesui yn topyhu’at mi’i hap ewy waku watomohey te Iesui put’okwato’e i’yaty piat hap e’at kape. Aikotã seput haria ta’atusa’awynug hawyi te ikahuro hap kape te’eruwanẽtup hap ewy Iesui toĩne’en mesuwiat turan seput hat ewy topyhu’at. Put’ok’e Tupana etiat hap kape yn iha aria’yp posak kape yn iha Tupana miky’esat nug kap kape yn iha. Mi’i hap yn imowepit hap. Mi’i hawyi tutu’u ai’apiheg hap aria’yp posak ete. Yt toiky’esat hin i miit’in mikyry’i hap pytkai. Toikuap kahato tomohit hap ma’ato yt tuwemõti hin i aria’yp posak totiat toĩne’en sa’ag hap miit’in eha’at hap pupi. Toku’uro hawyi ta’apyk Tupana po sese kai aikope Tupana piat topainug hap tote. Toku’uro hap no aikawiano hap kape yn toto toĩne’en mesuwe turan. Tupana miky’esat nug hap yn imowepit hap mesuwarote topyhu’at toho’opot hap e’at turan. Iesui seput hat akag ewy toĩne’en meiũpe turan. ³ Waku watuwanẽtup kahato Iesui ieĩne’en hap kape. Waku watunug i’ewy yne. Sa’awy’i yt naku i nug haria mikyry’i hap toho’opot kahato ma’ato yt ipohep hin i imohey hap ete Iesui. Waku iminug ewy wahã’ãg. Karãpeĩ yt naku i nug haria ahaty’i haty’i kahato imohey pote mi’i pote yt naku i watoiat ne’i imohey hap aikotã watoiat aheput hap aipiit sero hawyi hap ewy. Yt naku i watihep imohey hap aipy’a piat. ⁴ Iesui tikuap kahato yt naku i nug hap. Yne tosuu toipun yt naku i hap moma hamo. Waku mi’i ewy watopyhu’at ai’auka pote waku ahuu okpun pytkai yt watoiat i imohey hap. Waku wahã’ãg Iesui ewy ho’opot hap ete yt naku i hap ko’i akit hamuat. ⁵ Sa’awy’i Tupana ainãpin kahato waho’opot hamuat hap ete miwan me — Uha’yru’in uhaki’yt’in e eipe uimẽpyt’in pote woroho’o’apiheg tuereto eiminug sa’ag ko’i po’ypyi e. Pywo yt eweipoepyk ne’i tei’o uhete Ei’ywot uito pote e. Yt eweikupte’en nei’o eiperup’i rakaria e. — Pywo kahato uru’apiheg waku ewei’e woroho’o’apiheg hap e’at pe. Woroho’oky’e pote woroho’onãpin ei’apiheg hap wywo. Yt atiky’esat i eheha yi kape woroho’o’apiheg hawyi katupono eimowepit hamuat woroho’o’apiheg e Tupana sa’awy’i miwan me. Yt naku i watiwaure mesuwat i’e ahepiat hap. ⁶ — Uha’yru’in uhaki’yt’in e uimiky’eria kahato ti eipe uimohey haria ti eipe pote wãi nei’o are’e tuereto ehepe e Tupana ahepe. Aikotã aikotã ei’ywot ewy areĩne’en mi’i tupono woroho’o’apiheg tuereto e. Uiano eweikupte’en wuat’i e’at pe woroho’o’ahyk eimowe’eg hamo e. Eiwehyt’ok uha’yru’in uhaki’yt’in are aru ehepe mi’i pote woroho’o’apiheg tuereto eiminug sa’ag po’ypyi Ei’ywot Uito pote e Tupana sa’awy’i. ⁷ Pyno karãpe Tupana ai’apiheg sese hap waku watu’u yne surara ewy. Yt naku i watipoepyk katupono ai’apiheg hap kaipyi watikuap Tupana sa’ayru’in saki’yt’in sese wuaria wo aito hap. Katupono yne Tupana sa’ayru’in saki’yt’in iminãpin ko’i wo watukupte’en. Aikotã ai’ywot’in ainãpin ai’apiheg hap wywo hap ewy koitywy Tupana ainãpin ai’apiheg hap wywo. ⁸ Ma’ato aito Tupana sa’yru’in saki’yt’in pote ai’apiheg aimowe’eg hamo. Mi’i tã Ai’ywot tunug yne imohey haria ete ma’ato yt karãpe i ai’apiheg hap topyhu’at Tupana kaipyi pote yt i’ywot i rakaria ewy watukupte’en yt kat i ai’apiheg hap pote yt Tupana saki’yt’in Tupana sa’yru’in i aito. ⁹ Sa’awy’i mesuwarotiaria ai’ywot’in aipopetek aimowe’eg hamo. Mi’i hawyi i’atumõtypot haria wo watopyhu’at po’og sa’awy’iwuat kai. Mi’i pote karãpe Ai’ywot Atipy piat ai’apiheg mi’i hawyi waku imõtypot haria wo watukupte’en. Waku imiky’esat nug haria wo watopyhu’at ai’apiheg hawyi. Katupono Tupana ainug tomẽpyt’in no Topã’ãu wo. ¹⁰ Ai’ywot aity mesuwarotiat aipopetek kahato aimotag hap e’at pe turan ta’atumõtypot hap ky’ewi ta’atumikuap wakuap hap ok tã aihire te yn. Ma’ato Tupana ai’apiheg wẽtup wanẽtup hap mywo toiky’esat ahehãite aimoewaku hap aimotag hamuat wuat’i e’at piat. Toiky’esat aito waku rakaria wo tewaku hap ewy ainug neran haype. Tewaku hap ewy ainug neran hãpyk wuat’i e’at piat teko hãpyk takat ewy ainug toiky’esat aito to’ewy hap aiky’e haype aimowepit teran haype. ¹¹ Karãpe Tupana ainãpin hamo ai’apiheg turan yt he hin i ma’ato haty kahato yt aimowehum kuap i yt aimowepit i ai’apiheg turan. Meiũran ma’ato aru tokosap haty hap hawyi ti sat’e kahato ahete hewaku hap. Ha’yru’in haki’yt’in hãpyk kahato rakaria wo watopyhu’at. Tupana tiky’esat aimoehãite tomohey hap etiat hap tomiky’esat etiat hap.

Uiwyria’in yt naku i aiperup Tupana potpap nug hap ete. Waku aipo hesaika ipotpap nug hap ete. Waku aipy hesaika ipotpap ereto hamuat hap ete. Toiky’esat aito to’ypia aikotã hewo kahato rakat ewywuat tomowepit haria wo. ¹² Pyno waku watuwemoesaika Tupana esaika hap wywo ipotpap hap nug hamo are. Waku watuwemoesaika Tupana esaika hap wywo aipy ihay sytpok hamo ahewyry wuat’i tap’yia mu’e hamo. ¹³ Sa’awy’i yt hãpyk i ahewyry ma’ato mesup ti hãpyk ta’yn. Aheko sa’ag yt naku i nug hap aipy pik hap ewy waku watunug aipu’ap ikahu rakat ewy aipy powyro hamo. Mu’ap ewy waku watuwanẽtup Tupana kape aipy pik’e hap mog hamo. Mi’i hawyi waku ahewyry iwywo o. Waku aipu’ap yt i’anam hin i rakat ewy mi’i hawyi yt wata’at kuap i. Aipy haty rakat yt hewyry kuap i mu’ap i’anam nakat upi. Ahewyry itote hawyi wata’at merep i’anam kahato pote. Ahewyry ra’yn po’og hawyi merep aipy i’ahu kahato. Yt karãpe i aipy waku. Mu’ap iherep upi yn waku ahewyry hãpyk takat mu’ap upi pote. Mi’i hawyi aipy ihãite kuap. Mi’i hap ewy aito waku wahewyry Tupana pu’ap upi ma’ato yt pote yt karãpe i ahehãite ma’ato ipy pik rakaria ewy yn wahewyry. Waku watoiat mu’ap sa’ag sa’awy’iwuat aiminug yt naku i hap i’aparap aparap hap aiwanẽtup sa’ag ko’i hap. ¹⁴ Uiwyria’in waku watikat at ka’ap aiwo’owese torania wywuat hamuat. Iesui suu aimohãpyk kuap aikoho kahato hawyi ainug Tupana ewaku hap ewywuat hamo. Ma’ato yt kat i aimowaku hap Tupana wuat hap ahete pote yt karãpe i aru watopyhu’at Tupana akasa hamo. Pywo ti rat yt Tupana yt ewy i watoĩne’en pote yt Karãmuo i Tupana kape wata’akasa aru e. ¹⁵ Pyno waku aiwe’eg wo kahato. Yt naku i watipun Tupana piat aiky’e hap aipoityro teran hap. Yt naku i watopyhu’at ipy’ahak miit’in etiat rakaria wo i’ewyte Tupana ete katupono ahaiwot hap uku hapo kahato rakat ewy toĩne’en. Pyno waku aiwe’eg wo watoĩne’en katupono yt niatpo hin i watopyhu’at my’ahak haria wo watoiat ainãpin Tupana piat hap hawyi. Waku watihep hapo miit’in auka hap uku ewywuat aipy’a pyi yt pote my’ahak rakaria wo yn watopyhu’at miit’in ete i’ewyte Tupana ete. Mi’i hawyi yt uwe i wo’oky’e hat itote. Ahaiwot irania’in Iesui mohey haria ete hawyi torania itote aiwo’o’ewy hawyi yt uwe i iwese to’ope itote.

¹⁶ Nimo te Iako eyke’et Esau hewaire kahato irania’in haryporia’in wywo i’ewyte tuwekyry’i Tupana ehay ete. Uiwyria’in Iesui mohey haria yt naku i Esau ewywuat watopyhu’at. Sa’awy’i ase’i Isaki to’e to’yat piaria pe — Uiku’uro hawyi atiky’esat uha’yru Esau uhaipe piano uipowat’yp e. Esau ti topyhu’at aru Tupana Mipo’oro Yianmiat Ahehakyera’at hanuat aha’ase’i pono e. Wẽtup e’at pe Esau hesy’at kahato hawyi to’e toywyt Iako pe — Uipoi ro en pãi ipu’i apokik wo katupono uhesy’at kahato uhyt e. Mi’i hawyi Iako tiwesat — Areĩne’en teran ai’ywot saipepiano uito e. Atiky’esat Tupana mipoityro wo ai’ywot e hap ewy e. Mi’i e hap etum uhepe pote woromo’ok kahato meikowat ipu’i mõi wo e. Mi’i hawyi — Ta’i ewano ra’yn katupono yt kan hamo i Tupana aipoityro hap e Esau e Iako pe. ¹⁷ Mi’i tuwemo’ok kahato mekewat mi’u pu’i mõi wo. Ma’ato meiũran Esau tiky’esat i ra’yn Tupana piat topoityro hap. Toiky’esat kahato Tupana mi’airo to’ywot Isaki saipepiano hap. Mi’i hawyi toikat hãpyk kahato to’ywot e hap — Papai etum i ro uhepe Tupana miium epowat’yp e towak popuo. Ma’ato i’ywot Isaki — Yt rat e yt atum kuap i ewawi uha’yru e — Papai papai etum i ro etum i ro uhepe epowat’yp e towak popuo wen ma’ato yt tutum kuap i tutum na’yn tosa’yru Iako pe Esau eywyt pe pote. Yt naku i aito Esau ewywuaria watopyhu’at e.

¹⁸ Sa’awy’i tuwat tuwat ai’ywania Iuteuria ywania yity’ok wato Sinai e hap kape Tupana piat ainãpin hamuat kape mekewat ase’i Musei upi. Sa’awy’i watuwat mekewat yity’ok kape turan wateha’at turan hẽty wato kahato toĩne’en he’yhig hun kahato itote. He’yhig wepypueri kahato ywytu uato ewy. I’ypyryp yn itote yity’ok tote. Aria ẽty hun hap aimo’arot hap ewy. ¹⁹ Put’ok’e aha’ase’i’in hawyi ihay pirik hap topyhu’at aikotã huhu’e hap ewywuat. Ma’ato mekewat huhu’e hap sehay ewy toĩne’en. Watikuap mekewat sehay haty kahato ahewaure ka’a pe i’ewyte aiwanẽtup hawe aimoken’ẽ kahato hap sio aiku’uro hap ewy wato’e. Mi’i hawyi Musei pe — Wãi uruto’e yt uruiky’esat ewy hin i mekewat sehay wato’e sa’awy’i. ²⁰ — Ehẽtup to Tupana pe ihay monik hamo wato’e katupono huhu’e hap ehay iwato kahato hap ewy topyhu’at ihay pirik. — Yt urutuwesepap i mekewat sehay wywo wato’e. Mekewat sehay yt uruikuap teran i po’og wato’e sa’awy’i Musei pe. Sa’awy’i Tupana mekewat yity’ok totepyi to’e — Yt naku i eihũria tukupte’en meiũpe yity’ok tote e. Musei yn waku meiũpe uiwywo toĩne’en yity’ok tote e. Ma’ato eihũ ta’am uhowawi yity’ok kape pote meremo nu wo mak mak wo ewei’auka ro eihũ e Tupana Musei’in me. Mio tã e hawyi — Yt ihay se i Tupana i’atu’e. Yt atikuap teran po’og i Tupana e hap i’atu’e Musei pe aha’ase’i’in. ²¹ Mekewat yity’ok Sinai e hap kape yt wateha’at kuap i sa’awy’i i katupono wateha’at pote ipoity’i ne’i ai’auka kuap ne’i. Mi’i hap Musei ta’akasa hawyi — Uimõgyt kahato uimotyry uimoken’ẽ kahato hap e. ²² — Yt naku i i’atu’e te’era’akasa hawyi. Mi’i yity’ok Sinai pyi sa’awy’i ai’ywania Tupana ti’atunãpin tehay pirik wo yt aimowepit hin i hap ewy Tupana ihay yity’ok Sinai totepyi. Ma’ato mesup Tupana ihay i ra’yn atipy kaipyi ihay ahowawi mekewat atipy piat Ierusarẽi kaipyi yity’ok Siãu e hap kaipyi ihay mesup ahowawi. Yt sa’awy’i i wuat ewy mesup Tupana ihay ahowawi atipy kaipyi Tosa’yru mohey haria aito pote. Po’og wakuat sa’awy’iwuat kai ihay ahowawi Tosa’yru wẽ pyi mekewat Nusaken pakup e hap kaipyi aikope tukupte’en atipy piaria sem po’og yt watimorania kuap i etawa kaipyi ihay mesup ahowawi. Mesup watuwat mekewat atipy kape tawa Ierusarẽi pakup kape Tupana sese eiam kape watuwat. Itote ti aru watuwa’atunug kahato aitoria Iesui mohey haria pote. ²³ Koitywy watuwa’atunug Aheyke’et Iesui Musei saipepiat kape Aikywyt Iesui kape hap. Atipy pe toĩne’en miwan me ahet ko’i yne yne aikotã wẽtup ok i ra’yn herohik hap ewy aheywyt’in aheyke’et’in aheinyt’in aikypy’yt’in koitywy wate’eruwa’atunug ienuk hamo hap ewy Aheyke’et Sese Aikywyt Sese Iesui wywo. Aikope atipy pe torania iwan me Tupana miehakyera’at wuaria ko’i set toĩne’en hap kape. Wuat’i miit’in kuap hap sio waku sio yt hat Tupana kape watuwa’atunug aito. Aikope to’ewywuat Tupana mimohãpyk ko’i tukupte’en hap kape watuwa’atunug aito Aikope Tupana mimohãpyk yianmiaria imohãpyk sese towaku hap ok tã hap kape watuwa’atunug aito. Aikope aipiit waku pe topyhu’at Tupana ewaku hap ewy hap kape watuwa’atunug atipy piat tawa kape watuwa’atunug aru. Tupana kape watuwat aito Iesui emiit aito Tupana Sa’yru Pã’ãu Sese aipiit pe toĩne’en mote. ²⁴ Pyno koitywy yt sa’awy’i i yity’ok Sinai yt kape hin i aikope ainãpin Musei piat hap ewy watuwat. Watuwat mesup aito ma’ato po’og sa’awy’iwuat kawiat kape aikope Iesui ainãpin hap kape watuwat ra’yn mesup mekewat yity’ok atipy piat kape katupono Ahepa’i Koro Iesui tunug Tupana wywuat aiwo’owese hamuat hap atipy pe. Mesup ahehay toimoherep Tupana pe. Iesui ti aimowehik Tupana wywuat hat. Sa’awy’i Ãtãu sa’yru Apeu suu at hat ihay Tupana kape yi pyi hap ewy e miwan me. Mi’i hap ewy mesup Iesui suu ihay ahetiano ma’ato po’og mi’i sehay ikahu Apeu suu at hat kai — Eti’auka ro ui’auka hat e Apeu suu ma’ato Iesui suu to’e Tupana pe — Waure wo o ereĩne’en ui’auka haria kai Papai e. Yt ta’atukuap i rat kat som ta’atunug e Iesui suu at hat ihay yi pyi te. Iesui suu wo waku watuwepen yne aiminug sa’ag moweityk hamo. Waku Tupana ahapei hapei Tosa’yru suu wo. Mi’i yn waku ahehakyera’at kuap hamo. ²⁵ Sa’awy’i Tupana ihay yity’ok totepyi ai’ywania pe yity’ok Sinai pyi ma’ato ai’ywania sa’awy’iwuaria itotiaria yt iky’esat i Tupana ehay te’eruwewaurehik ne’i. Mi’i hawyi mi’iria Tupana mi’apiheg ko’i wo te’eropyhu’at. Ta’i mi’i hawyi topap topap yahig note sa’awy’iwuaria ai’ywania Epereu pusu kuap haria. Ta’atuhã’ãg Tupana e hap nug hamuat ma’ato yt wẽtup ok i tuwenug kuap. Yt ta’atunug i ta’atunãpin hap. Ma’ato koitywy Tupana ainãpin Tosa’yru wẽ pyi atipy kaipyi. Waku watunug atipy kaipywiat ainãpin hap. Waku aiwe’eg wo ainãpin hap nug hamuat hap ete. Ma’ato watuwewaurehik sa’ag Ha’yru piat ainãpin kape hawyi po’og na’yn sa’ag sa’awy’iwuat kai. Yt watuwemig kuap ai’apiheg hap pupi watipun na’yn ainãpin hap ipakup i Tupana piat hap pote. ²⁶ Mio tã e Tupana mesup miwan me — Sa’awy’i atihuruk ta’yn yity’ok mesuwat Sinai e hap totiat ma’ato meiũran aru atihuruk ta’yn mesuwat yi wato hap ok tã e ma’ato yt mesuwat yi yn i atihuruk ma’ato i’ewyte at waikiru waty yne atihuruk e miwan me Tupana. ²⁷ Pyno Tupana to’e — Atihuruk i ra’yn wẽtup mo yn e. Mi’i atunug hawyi waku ra’yn toran na’yn uimihuruk e. Yt typuo i atihuruk aru e katupono yt kan hamo i typuo e. Mi’i huruk hap put’ok’e yne ra’yn e. Mekewat e’at yne yt iheg nakat i ta’at yne e. Ma’ato mekewat yt huruk’e i rakat iheg sese rakat aru topyhu’at wuat’i e’at pe e. Mesuwarotiat morekuaria minug ko’i yne ta’at e ma’ato Uimi’airo Eiporekuanuat minug ko’i aru topyhu’at re atihuruk yne yne hawyi e Tupana. ²⁸ Pyno yt iheg nakat i aru ta’at yne hawyi yt ta’at kuap i rakat ko’i aiwano ra’yn topyhu’at katupono watunug Aiporekuat nuat Ha’yru pote. Mi’i hap kape waku watuwehum kahato hawyi waku watunug Aipotypot Tupana mowepit hamuat hap ete waku watimõtypot Ha’yru. ²⁹ Tupana aria ewywuat toĩne’en. Waku kahato aria aimowepit hap aria ma’ato i’ewyte waku aiwe’eg wo ipupi katupono aria aiwuk kuap i’ewyte e.

¹ Pyno to’iro wato’oky’e mot’i uiwyria’in Iesui mohey haria aito pote. Waku wato’oky’e aikotã wẽtup ok yat piaria ewy. ² Karãpe put’ok’e ai’yat pe yt aimikuap i te wen mi’i pytkai waku — Ereke ro mehĩ mana waku wato’e. Eweikupte’en no meiũpe waku wato’e. Aimi’u ra’yn waku wato’e i’atuepe yt aimikuap i pe katupono Tupana tipo’oro tuereto temiit ahowawi atipy piaria yt aimikuap i ko’i aiwese hap kuap hamo. Sa’awy’i Tupana tipo’oro temiit’in atipy piaria tehay moherep hamo. Mi’i hawyi ta’atupoityro kahato Aparãu sa’awy’i. Mi’i ewywuat waku watuwewy’inug yt eimikuap i te rakaria e Tupana ahepe mesup. ³ Waku watiky’e kahato aiwyria’in morekuaria mipyhyp ko’i. Yt naku i waure wo watoĩne’en wo’opyhyp haria kai. Waku wahaty’u aipy’a pe i’atupyhik hap ko’i upi. Waku aikotã itote watoĩne’en mote haty ahete hap ewywuat kuap hap wywo. Waku wato’oky’e aiwo’o’ewy watomohey haype. Toĩne’en wẽtup ok Iesui mohey hat irania’in mikyry’i hamo mi’i hat waku watuwat mi’i powyro hamo kat pote wẽtup yn hap ewy watopyhu’at imohey haria. Waku wahaty’u haty’u haria wywo wẽtup aimimohey yn mote wẽtup miit yn aipiit pote. ⁴ Uiwyria’in Iesui mohey haria — Waku he’aito kahato rakano ereĩne’en e. Waku ihary’i kahato rakano ereĩne’en e. Waku ehary’i wywo yn ewaire e. Waku e’aito wywo yn ewaire e. Mi’i etunug pote arehum ewawi e Tupana ma’ato irania’in wywuat eiwo’opytyk pote — Yt naku i en are’e e. Woro’apiheg aru e Tupana yt iwe’eg i haria pe. I’ewyte wewiat weweneru wuat’i piat haria ati’atu’apiheg yne yne e ahepe. I’ewyte wewiat weweneru haria kyi’at haria ati’atu’apiheg e. Hewaire rakaria uimi’apiheg wuaria e Tupana. E’aito wywo ehary’i wywo kahato hap uimowepit hap e Tupana. ⁵ I’ewyte yt naku i ti wateha’at irania’in ekare’en kape iky’esat hap wywo aiwat no teran ai’e hap mywo. Waku watuwehum Tupana kape imiium ahekare’en sio iwato sio yt. — Waku kahato eimiium ok tã Tupana wato’e waku. Katupono sa’awy’i Tupana to’e — Yt karãpe i ti aru woroho’o’atoiat e. Yt karãpe i eikupte’en piku piku ko’I sese wo e Tupana ahepe sa’awy’i. Waku watikat Tupana miium ko’i aimowepit hap wywo ma’ato yt naku i watiky’esat irania’in ekare’en e Musei tomiwan Teuterunumiu 3.5 pe. ⁶ Waku wato’e — Pywo rat uipowyro kahato hat En Tupana mi’i pote yt areken’ẽ hin i Uipowyro kahato hat En mote waku wato’e. Uiwywo ereĩne’en mote aikotã aikotã sa’ag miit’in tunug uhetiat pytkai yt areken’ẽ hin i waku wato’e Tupana pe e morekuat Tawi towepy 118.67 hawe.

⁷ Waku watimõtypot ai’apykok haria aimu’e haria mesuwarotiaria i’ewyte sa’awy’iwuaria Tupana ehay moherep haria. Yt naku i waure wo ne’i mi’iria kai watopyhu’at katupono mi’iria aimotag Tupana mohey hap etiaria wo tukupte’en. Waku watukupte’en ai’apykok haria saipepiaria wo i’atuminug wakuap nug haria wo. Waku i’atuiã’ãkap wo watoĩne’en i’atuminug wakuap ko’i nug hap ete. Mi’iria Tupana mimõtypot wuanuaria. Waku aito watunug mi’iria minug wakuat ewywuat. Waku watomohey Tupana mi’iria piat imohey hap ok tã. ⁸ Iesui ti Ai’akag Akag toĩne’en tuwe’awy wuat’i e’at pe. Aikotã sa’awy’i Iesui toĩne’en koitywy i’ewyte toĩne’en tuwe’awy te mũki’ite tuwe’awy te toĩne’en e’ihot’ok tuwe’awy te wuat’i e’at pe tuwe’awy te yn toĩne’en. Tewaku hap ewy yn topyhu’at wuat’i e’at pe. ⁹ Waku watopyhu’at imohey hap ete Iesui kape yn watuwanẽtup wuat’i e’at. Yt naku i watuwat irania’in miat aimu’e hap upi yt Iesui yt etiat i ra’yn hap upi. Katupono i’atu kahato aimu’e hap ko’i yt pywuat i ra’yn ko’i. I’ewyte i’atu kahato aimu’e yt Iesui etiat i. I’atu aimu’e Iesui etiat rakaria ma’ato yt hãpyk i rakaria. Yt naku i watuwat heso rakari aimu’e wẽtup sehay yt Iesui etiat i hap upi. Waku watomohey Iesui hap yn sehay pywuat Iesui etiat. Mi’i ti waku watunug. Waku watuwanẽtup at ka’ap aikotã Tupana aiky’e yt kat sa’up i pytkai aiky’e hap upi. Aikotã ahewaku hap yt put’ok’e i aiky’e hamuat sa’up ete hap upi waku watuwanẽtup. Mi’i watunug mote aipy’a iheg me Iesui mohey hap ete. Yt naku i watuwanẽtup at ka’ap mi’u sio waku Tupana tiky’esat sio waku atu’u sio yt ai’e hap kape. Irania’in mi’u waku sio yt aheko ewy hap kape yn te’eruwanẽtup haria tukupte’en. Te’eruwanẽtup mi’u waku sio yt hap kape yn ma’ato mi’i haria yt i’atuehãite i kahato Iesui mohey hap ete. Hãpyk kahato aheko mi’u u hap etiat i’atu’e wen ma’ato Tupana mohey hap kape yt te’eruwanẽtup hin i mi’i pote yt i’atuesaika i te Tupana ehay moherep hamo. ¹⁰ Sa’awy’i pa’iria te’erunuk kahato aihũria aimiium Tupana piat ete. Ta’atuwuk Tupana kape turan ta’atuhep ipu’i kã’ã ta’atumi’u wo. Ma’ato aito Iesui mohey haria wẽtup auka hap kaipyi watenuk. Yt mesuwarotiat ai’ywania Tupana yat sokpe kawiat piat ewy hin i aimi’u ma’ato po’og po’og wakuat Aihũ Aimiium sa’awy’iwuaria kai katupono Aihũ Pakup Aimiium ti Iesui piit. ¹¹ Sa’awy’i aitoria waterut kahato aihũria Tupana mõtypot yat kape imõtypot hamo. Itote ahepa’i akag ti’auka aimierut Tupana mõtypot yat sokpe kawiat oken’ypyke hawyi totereke aihũria suu Tupana yat sokpe kawiat pe aiminug sa’ag moweityk hamo ai’apiheg hap monik hamo. Mi’i hawyi mekewat aihũ piit ta’atuereto pya ai’yat kai iwuk hamo pa’i tioto. ¹² Mi’i hap ewy kahato Iesui iku’uro pya tawa wato Ierusarẽi pyi toho’opot mekewat tawa Ierusarẽi ekuekai aikawiano iku’uro Aihũ ewy. Huu ta’at itote aimowaku hamuat. Iesui tum tosuu itote temiit’in moewaku hamo. ¹³ Yt ikahu hin i ta’atunug Ahehakyera’at hat ete. Ta’atu’auka turan mekewat tawa Ierusarẽi ekuekai ta’atunug. Waku watuwat tawa pyi i’ewywuat hamo wy i’atumikyry’i hamo ahete hemiit’in aito pote. Waku wẽtup miit ewy wẽtup piit ewy woho’opot iwywo wẽtup ok piat ho’opot hap ewy yn waku. ¹⁴ Katupono ahetawa sese yt mesuwat tawa Ierusarẽi i ma’ato aiwat ahetawa iheg nakat yt karãpiat i ikahuro rakat. Mesuwat yi tote yt karãpe i watipuẽti aru ahetawa yt iku’uro rakat i. Ahetawa sese tut aru yi kape atipy kaipyi wato’e. ¹⁵ Atipy kaipywiat yn wahekatup ahetawa sese ut hap wato’e.

Uiwyria’in waku kahato watomõtypot Tupana. Waku aiwẽ pyi ahẽku pe Tupana kapiat yn aiwehum hap — Eset Tupana po’og ikahu torania kai waku wato’e. Yt watuwehum teran i pytkai waku watuwehum ahehay wo Tupana pe — Waku kahato Ahehakyera’at Hat Aika’iwat waku wato’e at ka’ap howawi aikotã aimiium iwato kahato hap ewy Tupana mowepit kahato hap topyhu’at. ¹⁶ Waku hegyi’at rakaria wo watoĩne’en. Ihaky’e’i rakaria pe waku watimõ’ẽ ahekat. Waku watipowyro hatek takaria ahekat kaipyi ahesokpe kaipyi ahe’u’i kaipyi e. Yt naku i waure wo watoĩne’en ihaky’e’i rakaria kai. Watimõ’ẽ pote Tupana mowepit haria wo watopyhu’at. Haty pytkai waku watum. Ahegyi’at hap kape Tupana ta’akasa hawyi tuwehum kahato ahowawi.

¹⁷ Waku watuwat Iesui mohey haria akagnia ehay upi ai’apykok haria upi. Katupono mi’iria tiky’esat kahato ahehãite kahato Iesui mohey hap etiat hap. Waku watunug i’atumiky’esat ewy katupono mi’iria hẽtup kahato Tupana kape ahupi. Mi’i watunug mote i’atumowepit hap topyhu’at aiwo’owese hap wywo. Ma’ato yt pote haty i’atuete hap wywo te’eropyhu’at. Mi’i hawyi yt aiwe’eg i hap ta’atuhenoi ra’yn Tupana pe hawyi ai’apiheg hap topyhu’at Tupana kaipyi. Eiwe’eg wo o. Mi’i hawyi aheĩne’en hap mesuwe po’og sa’ag topyhu’at yt watunug i ra’yn i’atuehay upiat hawyi. Ma’ato watunug i’atuehay upi pote po’og ihãite rakaria wo watopyhu’at. Mi’i hawyi i’ewyte aiwe’eg hap ta’atuhenoi ra’yn Tupana pe hawyi aipoityro aimowepit hamo watopyhu’at.

¹⁸ Pyno ewehẽtup i hẽtup i urupowyro hamuat uruwyria’in Tupana kape. Urutung neran wakuap yn wuat’i e’at pe. Yt kat i uruminug sa’ag upi urutuwemõti Tupana ehamuat hap uruiky’esat. I’ewyte yt kat i uruminug sa’ag upi urutuwemõti miit’in ehamuat hap uruiky’esat. Urutoĩne’en neran hãpyk kahato miit’in py’asetpe yt uwe pupiat i uruwemõti hap mywo. Mi’i pote ewehẽtup uruupi Tupana pe uruieĩne’en hap ikahu rakat nug hamo. ¹⁹ Uimimu’eria waku ewehẽtup uhupi uikaiwiano haty wo ui’aipok ehowawiat hamuat. Ewehẽtup wote meremo ara’aipok ehowawi.

²⁰ Mio tã are’e Tupana pe eikawiano — Tupana are atiky’esat kahato aimimu’eria waku nug haria wo En ewy are. Waku kahato En Wuat’i Wo’owese Hap Nug Hat are. En ni Uruka’iwat Iesui Moieĩne’en Iku’uro Hap Kaipywiat Hat are. En ni Ehũria Emohey Haria Apykok Hat Moieĩne’en Hat are. En ni urupyhik ehay wakuat wuat’i e’at pe hamo are. Esa’yru suu wo urumosat epy’a pe Tupana are. ²¹ — Tupana eti’atumohãpyk aiwyria’in wakuap nug haria are. Etunug mi’iria Esa’yru miky’esat ewy waku nug haria wo are. Etunug mi’iria Esa’yru mohey hap etiat itag nakaria wo are. Atiky’esat etum i’atuepe esaika hap wakuap nug hamuat are. Atiky’esat i’atuminug emowepit hap yne hawyi eha mowepit hap topyhu’at are. Tupana uito ti emipo’oro Esa’yru mohey kahato hat. Esa’yru wywo ahẽtup mesup ewawi are. Atiky’esat Esa’yru mowato mesuwat yi totiat wuat’i e’at piat hap atiky’esat Tupana. Tupana waku kahato En at ka’ap are. Eti’atukawiano meiũpepyi uiwyria’in Iuteu ywania are. Iesui set upi ahẽtup Toran na’yn ui’e hap are.

²² Pyno uiwyria’in uheinyt’in Iesui mohey haria atiky’esat eiwanẽtup kahato mesuwat uimiwan einãpin hap kape. Ewetum no ehewaure ka’a po’og po’og uimienoi kape. Uiky’e ehepiat pote eiwemu’e ro mesuwat uimiwan kurin kat ete. Yt i’ywop hin i mesuwat uimiwan. Ewei’atumu’e yne irania’in uimiwan mo are. Uimiwan mesuwarote yt i’ywop hin i are katupono atimohit kahato uhehay mesuwe.

²³ Aheywyt Timoteu tuwẽtem na’yn morekuat wo’opyhyp hawyi. Koitywy — Waku ewyry emiky’esat ewy e morekuat tope. Pywo ti rat waku kahato. Karãpe tut uhowawi Timoteu hawyi uimowepit kahato. Mi’i hawyi atioto teran uha’yru Timoteu ehowawi ei’akasa hamo.

²⁴ Kuekatu atipo’oro ehowawi i’ewyte ei’apykok haria kape i’ewyte kuekatu atipo’oro yne Tupana mimoewaku ko’i kape. Yne Iesui mohey haria meiũpiaria yi Itarianu piaria tipo’oro kuekatu ehowawi.

²⁵ Tupana eti’atuky’e ro yne uru’ywania Esa’yru mohey haria Iuteuria ywania are. Yt i’atuwaku hap upi i ma’ato egyi’at hap kaipyi eti’atupoityro uru’ywania are Tupana pe eikawiano. Ikahuro ra’yn uimiwan ehowawiat ui’ywania Iuteu ywania ewawi mekewat ase’i Aparãu emiariru emiariru ko’i ewawi mekewat Iesui ywania Iuteuria ewawi mekewat Epereu pusu kuap haria kape.

Toran na’yn uimiwan