1 KORINDH
Wargahng Poal Mar Umodho Yihr Yaa Korindh
Rob Ke Nying Warga
Dhog gihr umodho naa aoohr Poale yihr yaa Korindh ngo anaa agweed kaa nying gwiir dhe yoohn beehdo kedea yiiho gihr akuud yaa yiiho naa athob Poale yi geen Korindh. Geen Korindh anaa anahg geew gihr yaa Griihg me duohng keter, kedea e naa anahg geen duohng gihr dhaahr Roama gihr Akaayo. Korindh anahg geew maa awiihj ke nying kuohn ngiew giih ne yea, dhe yoohn wuohbo, giih tooy cwihny ne yug yea kedea dhog yiehdh kway Juog me thoohdh me ne keede.
Poal gihn teeg naa anuu umodho yihre anahg gwiir giih reje naa ayug rog gen neehn paah kedea yug giih tooy cwihny keew akuud yaa ayiiho, kedea luube ke nying giih bal maa nyuohm, luube ke nying ngahy nyepinye, ke nying loohng akuud yaa ayiiho, ke nying muuny Wahy Juog kedea ke nying cahro yi thoo. Ka rub Ciig Beere ke nying luube giih ni ngo anyoadhe ne cohg.
Ngol 13 nyoadh ngo kejea nhyaahro e naa muuny Juog me beer keter naa acube yihr joe, e naa goan deeh gihn rom ke ngahyo ne dug yi kitaab gihn.
Kaa Acaan Luube
Lum umodho 1:1-9
Paah kiin akuud yaa ayiiho 1:10-4:21
Giih bal kedea dhe yoohn beehdo paajo 5:1-7:40
Akuud yaa yiiho kedea yaa kwihy Juog 8:1-11:1
Dhe yoohn beehdo yaa akuud yaa yiiho kedea wuor Juog 11:2-14:40
Cahro gihr Kriihjto kedea jo ayiiho 15:1-58
Muuj ke nying jo ayiiho yi Judea 16:1-4
Gihr ngud Poal kedea gug luube 16:5-24
1Maahdh
11:1 Gal 1:1Cojtheanej: Tiihy 18:17 Beehda an, a Poal e akwany Juoge ne ngad oohr gihr Jeacuu Kriihjto wa ka daahd Juoge ke kar cwihnye, an maa Cojtheanej ngad akuud gihro, 21:2 2Kor 1:1; Tiihy 18:1 wa naa aoohr dhog gihn yihru.
Aoohr wane yihru wu akuud yaa ayiiho giih Korindh, wu ge akwany Juoge ne yaae maa anyoohne tooro rog gen bang gihn wu anweehd keehd Jeacuu. Thiow wu anweehd keehd yaa apuoj Jeacuu Kriihjto Ruohdh ke bang upiny cang ne Ruohdh gihr gen wa ka nahge Ruohdh gihro.
3Beehn Juog Wuro ge ke Jeacuu Kriihjto Ruohdho cub gene muuny Juog kedea doohr yihru.
Muohj Koohr Juog
4Juog koohre beehde muohja muohjo ke nyingu bang gihn acube muunye yihru ke dhe yoohn Jeacuu. 51:5 2Kor 8:7 Jeacuu e naa acub deeh lonyo me duohng yihru naa ayabe wudhu ungeyu luube kedea ungahyu cuohn loohnge. 6Noono e Ciig Beer gihr Jeacuu gihn atiihye rogu ngo uneehno, 71:7 2Th 1:7; Tii 2:13 e naa kaa ayoadu kwaad muuny cub wahy Juoge cang yihru kaano alogu cwihnyu ne koar cahng unyoadh Jeacuue ree. 81:8 Pihp 1:6; 1Th 3:13; 5:23 Tee me weehg cwihnyu ngahmo ucube yihru cog ne naang, beere gihn me thiin me raaj me yoad rogu tooro cahng uduu Jeacuu Kriihjto Ruohdho. 91:9 10:13; 1Th 5:24; 2Th 3:3 Juog ngaa acuohn wun udoohngu naa anweehd ke Waahde Jeacuu Ruohdho lume maa arobe be waare.
Akeehg Kiin Jo Yiiho
101:10-11 3:3; 11:18; 2Kor 12:20; Epi 4:2-6; Pihp 2:2; Jon 17:21-23 Me neehn kaa aoohr Jeacuu Kriihjto Ruohdho an nyingu akwaya jo wan kejea madu lumu naa acielo beere keewu be paahy. Gihn paru kedea gihn ayiihu nahg gene nyepiny acielo me cwihny be daage. 11Jo wan, yaa paar Kloae mooge ge arubo yihra e gihn me kan gene tooro kejea akeehg maa ayug ree kiinu. 121:12 3:4Apolo: 3:5-6, 22; 4:6; 16:12; Tiihy 18:24; 19:1Piihter: 1Kor 3:22; 9:5; 15:5; Gal 2:9, 11-14; 2Kor 10:7 Akeehg abeehno kaa nying gihn: Ngaa moogo kiinu kobe, “A ngad batien Poal” e ngaa moogo kobe, “A ngad batien Piihter” e ngaa moogo kobe, “A ngad batien Apolo” e ngaa moogo thiow kobe, “A ngad batien Kriihjto.”
13Gihn jo wan! Kriihjto yea apaahng naa akuude ne? Anahg Poal e naa naa agur ngahy yaadh maa ariihw uthowe ke nyingu ne? E thiow, luogwahy anaa acub yihru beere wu udoohng ne yaa Poal ne? 141:14 Krijpuj: Tiihy 18:8Gaaw: Rom 16:23-24 Koohr Juog muohja muohjo bang gihn luogwahy acuba ke yihr Krijpuj kedea Gaaw cog. 15Caahn e keá ne ngaa tahr ngo kejea luogwahy acuba yihre udoohnge ne ngad batiena. 161:16 Yijtepaano: 16:15 Yijtepaano kedea jo paare luogwahy anaa acuba yihr gen thiow. Abea wiiha para paro kejea ngaa moogo maa acuba luogwahy yihre keehdo tooro. 17A teed athiir yihru: a kuu aoohr Kriihjte ne ngad luogwahy abea a aoohre ne ngad puohny Ciig Beer. Kedea a kuu apuohnyo kaa dhe yoohn ka rub yaa ngahy luube wiih piny beere tee gihn yoad ke nying gihn agur Jeacuu rih yaadh maa ariihw be rwaahny.
Kriihjto Nyoadh Tee Gihr Juog Kedea Ka Ngahy Juoge Luube
181:18 Rom 1:16; 2Kor 4:3 Thon Jeacuu ngahy yaadh maa ariihw koany gihre tooro yihr yaa arwaahnyo abea ke kur maro, wo yaa ayoad boadh wahy, thon Jeacuu anyoadh tee gihr Juog yihro. 191:19-20 3:18-20; Mat 11:25; Rom 1:22 Ngo agweed yi kitaab Juog naa Juog arubo kea,
“Loohnge giih yaa ngahy luube yihdh gen ucooda
kedea ulyaahba wudh yaa nying gen teeg.”
20Abea yaa ngahy luube ge naa kee awaahn ni? Ngaa apuohny naa kee? Wale kwaad yaa dhog ge teeg ge naa kee awaahn ni? Kaano e ngo anyoadh Juoge kejea giih rob yaa ngahy luube upiny kan ge beehda giih maa apuoge. 211:21 Rom 1:19-20 Wa maano, e Juog e beehde e naa ngaa ngahy luube me ne cohg ngo be rom dhaano utaahngo ke ngeyo ke dhe yoohn ngahy luube mar yaa upiny kan. Abea yaa ayiih puohny gihn puohny wane kedhe yoohn rob nyoge me nyinge gen be teeg, boadh wahy yoad gene yoado. 221:22 Mat 12:38; Jon 4:48; Tiihy 17:18, 32 Yaa Judea mar gen, ge daahd gihn me gaahy nyoge utiihye ree umodho ne nyoadh tee Juog, kedea yaa padh Judea ge daahd udoohng gene ne nyoge me ngahy luube. 231:23 2:14; Gal 3:1; 5:11 Abea mar wan, wa rubo kaa nying thon Jeacuu Kriihjto ngahy yaadh maa ariihw. Puohny gihr wan noono kob Judea kejea ngo dhahl koohm gen, kedea kob yaa padh Judea kejea beehda gihr puoge now. 241:24 1:18; 2:5; Klo 2:3 Abea keehd maano, e ngo niid yaa acuohn Juoge keew Judea kedea keew yaa padh Judea kejea Jeacuu nyoadh tee gihr Juog kedea ka ngahye luube kii ngo. 251:25 2Kor 13:4 Nea Juog wonge bahdh, e bahdh wong Juog akaal wiih dhaano utaahngo me ngahy luube kedea nea Juog beehda adooro e adooy Juog akaal wiih tee gihr dhaano utaahngo.
261:26 Jon 7:48 Paru wudhu do jo wan, ge anaa akwany Juoge wun, wu anahg nyoge me ngihde? Kuu anahg nyoge me thoohdh kiinu ge naa yaa na ngahy luube wa mar yaa wiih piny. Kedea kiinu atooro nyoge me thoohdh me lum gen ke lihngo yi paajo kedea wu kuu anahg nyethea ruohdhe. Wu kuu anahg kwaad yaa nu. 271:27-28 Rom 12:16; Jeam 2:5; Luk 1:51-53; 6:20 Abea Juog be tiihyo wa gihn nu. Juog akwany ngaan cuohn yaa wiih pinye ne ngaa me wiihe tooro beere wudh yaa koohbo kejea ge ngahy luube laahye laahyo. Thiow akwany ngaa cuohn naa adooro beere wudh yaa koohbo kejea ge kaahye, laahye laahyo. 28Juog akwany yaa niid ne yahng maa yaa koohm ge dhahl kedea giih me gihr nying gen tooro ne raany yaa cuohn yaa wiih pinye ne nyoge me doonge. 29Juog utiihyo wa gihn nu beere ngaa me beel nyum Juog tooro. 301:30 2Kor 5:21 Beehda ke nyinge e naa adoohngu naa anweehd keehd Jeacuu Ngad Boadh nyoge. Juog Jeacuu aoohre ne yug won ne nyoge me ngahy luube kedea Jeacuu e naa ameehg Juog yiih won ne yaae. Kedea ukahle adhemuohme oogo rogo maa ngo athow ke nyingo beere boadh wahy yoado yoado. 311:31 2Kor 10:17; 11:30; 12:5; Epi 2:9 E naa gihn agweed yi kitaab Juog naa Juog arubo kea,
“Ngaa daahd beel,
kea beele kaa nying gihn atiihy Juoge.”
212:1 1:17 Jo wan, ge anaa abeehna bangu ne puohny Ciig Beer, wu kaa naa apuohnyo wa a puohny nyoge me ngahy luube wale wu kaa apuohnyo e a rob luube me yihdh gen be romu ke deado. 22:2 1:23; Gal 6:14 Gihn moogo me thiin maa anaa acuba yi wiiha atooro naa abeehda keewu, abea wiiha anaa acuba ke rih Jeacuu Kriihjto kedea ke rih thone ngahy yaadh maa ariihw. 32:3 Tiihy 18:9; 2Kor 10:1, 10 Yi beehdo gihra ke wun, tee atooro yihra, kedea kuohma abeehdo e ukwaji ke lwahr. 42:4 4:20; 1Th 1:5 Puohny gihra yea atooro gihn me nyoadh ngo kejea a ngaa me ngahy luube wale ngaa me yihre ne tee me loge wiih dhaano. Abea beehde tee gihr Wahy Juog e naa ameehg an puohny Ciig Beer ge yihre ne ka me loge wiih dhaano. 52:5 1:18, 24 Nea wa maano e wu ayiiho kaa ke nying tee gihr Wahy Juog naa ayoadu abea padh ke nying luub dhaano utaahngo me ngahy luube.
Wahy Juog Nyoadh Ka Ngahy Juoge Luube
6Keehd maano, e wa nyoge me ngahy luube me puohny yaa ngahy lum Juog keter. Abea dhe yoohn ngahy luube mar wan padh mar yaa run ni, kedea padh wa mar ruohdhe giih upiny kan ge beehda nyoge me tiihy gen uguuo. 72:7 Rom 5:2; 2Kor 3:18; 4:17; Klo 1:26 Wa rubo kaa nying ngahy luube muu Juog ge ayuge e ge keá nyoadho yihr nyoge. Ngo beehda ngahy luube maa agwiir Juoge ke coon ke nyingo e ukuom kuu acag ne moar wudho naa acube giih me beeye. 82:8 Luk 23:34 Kihd ruohdh gihr upiny maa angahy gihn agwiir Juoge e keá nyoadho yihr nyoge atooro. Nea ngo ne ngahy gene, e Ruohdh gihn wiihe moar be ne gur gene ngahy yaadh maa ariihw. 9Gihn nu anaa agweed yi kitaab Juog naa,
“Gihn kuu akuong ke niido ke wong
kedea kuu alihng yihje maa kuu apar kaa aduulo
e naa gihn agwiir Juoge ke nying yaa anhyaar en.”
10Abea Juog, Wahy Juog akahle yihro ne nyoadh yihdh giih akan ge keá anaa anyoadho yihr nyoge mooge. Wahy Juog e naa ngaa akwany yihdh giih arob Juoge cang, keehd maa akan Juoge piny. 11Romu ngo do rih gihn toor ngaa me ngahy gihn me nii cwihny ngaa moogo nea padh dhaano e keede e ne ngahy gihn nii cwihnye. Wa maano thiow, Wahy Juog keede e ne ngahy gihn nii cwihny Juog. 122:12 Rom 8:15 Jo paar wan Juog acub Wahye ge cuohn ne Wahy Juog yihro. Caahn e giih nii cwihnyo ge be room ke giih nii cwihny yaa kwihy Juog. Ngo ayug Juoge wa maano ne dead yi gihn acube muuny giihe yihro ke kar wiihe. 132:13 2:4; 12:10 Beehda wa kaa arob Wahy Juoge ngo yihr wan, e naa ka rub wane yihru ke nying giih acub Juoge. Wa kuu arob luube me wa naa apar gen. E naa kaa abeehn wane utiihy wane ke dhe yoohn Wahy Juog ne kwaan yihdh athere me Juog en naa acub gen yihr yaa yihr gen ne Wahy Juog. 142:14 1:18, 23; Jon 3:5-12; 2Kor 3:14-18 Muuny me beehn ke yoohn bang Wahy Juog ngo be yoad ngaa me ree toor Wahy Juoge. Ngo be yoade bang gihn kwaad muuny gihn nu ngo be yiihe naa athiir kedea ngo niide e gihn me gihr nyinge tooro. Dhaano kwaad muuny gihn nu be rome ke ngeyo nea ngo be kony Wahy Juoge konyo. 15Ngaa kaahn Wahy Juoge e naa ngaa rom rob ke nying kwaad gihr nyepiny cang nea ngo beer wale raaj. Abea en ke ngud mare, ngaa me rom rob ke nyinge tooro kejea ngo beer wale ngo raaj.
162:16 Rom 11:34 Wa maano, ngo agweed yi kitaab Juog naa,
“Ngaa e ne ngahy ka pahr Ruohdhe kii ngo
kedea ngaa e ne koohbo kea Juog puohnye puohnyo?”
Beehda wan, wa yaa ngahy ka pahr Jeacuu Kriihjte kii ngo.
3Yihdhu Keá Paah Ke Nying Ngaa Puohny Lum Juog
13:1 Jon 16:12 Athiir e ne roba yihru jo paar wan. A be rubo yihru kan kaa dhe yoohn ruba yihr nyoge me kaahn Wahy Juoge, abea a rubo yihru neehn nyoge me cwihny gen poohd ne rog giih upiny kan. A rubo yihru wa maano bang gihn yiiho gihru poohd thiin. 23:2 Judea 5:12-13; 1Pii 2:2 A uroomo ke ngaa me kedh caag kedea yahbo yi dhogu, bang gihn wu be rom cam ke caame giih nyoge me doonge. Adiehr muon naa anuda ke wun wu kuu anaa aromo ke caam nu kedea awaahn ni wu poohd be rom cam ke caam nu. 33:3 1:10-11; Gal 5:19-20 Beehda toohd kejea cwihnyu kuu athoohru yihdh giih upiny ne? Toohd ke naa diih abea giih tiel ge yugu yugo kedea wu poohd ukeehg ke kiinu? Wa gihn maa awaar ree yi dhe yoohn beehdo gihru tooro. Kedea wu tiihy giih tiihy nyoge maa now. 43:4-5 1:12 Me neehn ka peehmu ke rogu kob ngaa man kea, “Poal e naa ruohdha,” kedea ngaa moogo kea, “Apolo e naa ruohdha.” Kwaad luub nu ge beehda luub yaa upiny kan.
5Wudhu paru paro kejea Apolo beehda ngaa? Kedea Poal beehda ngaa? Ngahyu ngo kejea Apolo kedea an wa yaa tiihy yihr Juog. Juog e naa akwany wan ne tiihj kiinu beere lum Jeacuu yiihu yiiho. 63:6 Tiihy 18:4, 11, 24-28 Lum Juog apiidha yi cwihnyu wa gihr ngaa maa apiidh koohdhe, maa ayor Apole gen ke piih beere ge ulodho. Abea Juog e naa aweehg lume lodho yi cwihnyu. 7Nea wa maano, e ngaan apiidh koohdhe kedea ngaan ayor gen ge uroomo, ngaa me wiihe ne maalo kiin gen tooro. Juog ngaa aweehg gen lodho e ne wiihe ne maalo. 83:8 4:5 Ngaa apiidh koohdhe kedea ngaa ayor gen ge yug nyepiny acielo kedea Juog ge ukooge wa kwaad kaa atiihy dhaane kii ngo. 93:9 Mat 13:3-9; Epi 2:20-21; 1Pii 2:4-6 Wa nyoge me tiihyo yihr Juog. Wu ne room ke puohdh Juog kedea wu ne room ke wode.
103:10 1Kor 15:10 Ke dhe yoohn muuny Juog naa acube yihra, a naa athoba thar wod bang gihn ngahya geer, kedea nyoge mooge ge ugeehro rih ngo. Abea beehn kwaad dhaane cang cube wiihe piny beer mee ne maany dhe yoohn geehre kii ngo. 113:11 Tiihy 4:11-12 Yiih Jeacuu e naa athob thar wod, dhe yooh moogo tooro me thob thar wod nu. 12Nyoge mooge ge ugeehro rih wod nu e ngo geer gene kaa dhaahb, kedea demaro maa leelo me ngiene teeg. E nyoge mooge ge ugeehro rih ngo, e ngo geer gene kaa yen kedea lum wale thieng. 133:13-15 Rom 2:6; 2Kor 5:10 Geer yaa nu cang ree unyoadhe uniide Cahng Lug Juog. Cahng nu, maaj me duohng e nuu unyoadh kaa ageehr dhaane rih wod kii ngo. 14Ngaa geer mare buu uwaang maaje, e koog me beer uyoade. 153:15 Juud 23 Abea ngaa geer mare uwaang maaje, ngo udoohng ke cinge now e koog tooro yihre. Unahg wahye ge nuu ubodh wa gihr ngaa me wode awaang ubodhe kedea giih paare awaang cang.
163:16 6:19; Rom 8:9, 11, 15; 2Kor 6:16; Gal 5:25; 1Pii 2:5 Wu ge beehda akuud yaa yiiho wu naa wod Juog, kedea Wahy Juog, nii wod nu. Gihn nu poohd kuu angeyu ne? 17Ngaa toar wod Juog piny, e ngude toar Juoge toaro, bang gihn wod Juog ngo gihr Juog kedea wu naa wod Juog.
183:18 4:10 Rogu keá kangu. Ngaa par wiihe kejea e ngaa me ngahy luube ke dhe yoohn ngahy yaa wiih piny, kea loge ree ne ngaa me kwihy luube ke dhe yoohn nu beere udoohng ne ngaa me ngahy luube ke dhe yoohn lum Juog. 193:19 1Kor 1:20 Bang gihn yaa ngahy luube upiny kan, yihr Juog ge nyoge me kwihy luube. Ngo agweed yi kitaab Juog naa,
“Yaa ngahy luube upiny waan gen doo rog gen
umahg gene yi booy gihr Juog.”
20Thiow, ngo agweed yi kitaab Juog naa,
“Ngo ngahy Juoge kejea gihn par yaa ngahy luube
wiih piny gihr nyinge tooro.”
21Noono, keá ngaa beel ke nying dhaano utaahngo bang gihn nyepinye cang ge beehda giihu. 223:22 Rom 8:38 Keehd Poal wale Apolo wale Piihter wale wiih piny cang, wale thoo wale kuowo wale giih awaahn wale giih cahng moogo ge beehda giihu. 233:23 15:28; Rom 14:7-9 Maa wu yaa Kriihjto kedea Kriihjto anweehd ke Juog.
4Tiihy Jo Oohr Giih Kriihjto
1Dhiil nyoge wan ke niido ne yaa tiihyo yihr Jeacuu, kedea ne nyoge maa acub Juoge giih me keá naa anyoadho ke coon yi cing gen. 24:2 Luk 12:42 Abea yaa acub gihr nyepiny yi cing gen, dhiil gene rog gen ke nyoadho ne nyoge me ge ke gaahno. 3Nea ke kur mara, ngaa me daahda tooro kiinu, wale kiin nyoge mooge kejea leeye tiihya wale caye an yi gihn tiihya. Keehd an ke nguda, e gihn me leeya tiihya wale me caya riha ke nyinge tooro. 4Wiiha para paro kejea tiihya beer. Abea keehd maano, e be roma ke teedo kejea riha tooro awuohj. Unahg Jeacuu Ruohdh e nuu ukihm an nea awuohj atiihya wale kaa atiihyo. 54:5 3:8; Rom 2:16 Wa maano, keá ngaa cay dhaano ke nying tiihye, wale keá ngaa leej dhaano ke nying tiihye e cahng lug gihr Juog poohd kuu awahnho. Koaru cahng ubeehn Ruohdhe. Kaano e kwaad giih akan piny yi muudho ukahle oogo ka me cang kedea giih par nyoge ke cwihny gen ge uoohle oogo cang. Batiene arumo, e kwaad dhaano cang, ngaa wiihe ne leej, leej gihre uyoade bang Juog.
6Ngo kuu aniido jo paar wan! Giih ni aroba cang ge aroma ke dhe yoohn ka tiihy wane kii ngo, an kedea Apolo. Ngo ayuga wa gihn nu beere wu rom kwany bang wan uyoadu yea lum ucaale gihn kob naa, “Gihn wii lum Juoge ne tiihy yihru wiih ngo keá kaalu.” Nea maano kiin yaa puohny lum Juog ge keá kwanyu umaahgu ke nying dhaano acielo kiin gen. 74:7 Gal 6:3 Gihn e naa ayoohmu nyoge keehde? Giih ne yihru awaahn ni, ngahda Juog e naa acub gen yihru ne? Caahn e gihn e ne nhyaamu keehd gen udoohnge wa ge padh muuny maa acub Juoge yihru?
8Ngahda wudhu aparu kejea giih daahdu cang ge ayoadu kedea wu nyoge maa alony ne? Kedea wudhu aparu kejea wu adoohng ne ruohdhe abea wa nyoge maa now? Yaage! Ngo naa anhyaaro nea wu ne nahg ruohdhe ne cohg beere wa udoohng ne ruohdhe ke wun tiehd! 94:9 Rom 8:36; Judea 10:33 Abea wa ka para ngo beehda Juog e naa ayug wan ne jo oohr unahg wane nyoge maa awii dhe caahn. Wa neehn nyoge maa akihm ke thoo uthier wan yi laaro ubeehn yaa wiih piny kedea wuohdjuog uniid gene ka alaang wane kii ngo. 104:10-13 2Kor 11:23-294:10 3:18 Ke nying Jeacuu Kriihjto wa adoohng ne nyoge me kwihy luube. Abea wudhu aparu kejea ke nying Jeacuu Kriihjto wu naa nyoge me ngahy luube. Ngahda wudhu aparu kejea wa beehda nyoge maa abeehle abea yihru ne tee ne? Kedea thiow wu nyoge me ke wuoro, abea wa nyoge me koohm wan ke dhahlo ne? 11Giih ni wa alaang yihdh gen ke coon uwahdhe tihn. Wa abuohj ke guum kahj maa riow. Wa ngaab jwaahd waare. Koohm wan ayihny yaa apoohdo, kedea kuohn niine tooro yihr wan. 124:12 Luk 6:28; Tiihy 7:60; Rom 12:14Tiihj ucoohd kwahge: Tiihy 18:3 Nea wa buu utiihyo ucoohd kwahge e cam be yoad wane. Ngaa lam gihn me raaj rog wan e Juog e ne kway wane uyuge gihn me beer yihr ngaan nu. Ge yug giih ajohr rog wan, e mar wan beehda guum. 13Nea wa ke yenyo, e wiihe duog wane kaa leeb me ngej. Ke deeh kaa acoon uwahdhe tihn e dhaano cang cinge gaahye ke wudh wan.
14Giih ni agweeda yihru, ge kaa agweedo beere wudhu ulaahyo, abea ne toohn wun, bang gihn wu beehda nyethena maa anhyaara. 154:15 Gal 4:19 Athiir e ne teeda yihru, keehd me kobe naa yihru naa amahr nyoge me rub yi wudhu ke nying Jeacuu Kriihjto, e kea ngahyu ngo kejea wuru beehda acielo cog. Ciig Beer apuohnya yihru, kedea uyiihu ngo kaano e a adoohng ne wuru ke dhe yoohn Jeacuu Kriihjto. 164:16 11:1; Pihp 3:17; 1Th 1:6 Nea wa maano e teeda teedo yihru ne cohg kejea ngooru dhe yoohn ka tiihya kii ngo. 174:17 Timodhy: 16:10; Tiihy 16:1; 2Kor 1:1 Ke nying gihn nu e ne oohra Timodhy bangu. Timodhy neehn nyethiin yeya maa anhyaara kedea ngo beehda ngaa me ayiih lum Ruohdh. Ngo aoohra bangu beere wudhu be wul rih ka beehda kii ngo ke nying Jeacuu Kriihjto. Ka beehda kii ngo, ngo room kaa giih puohnya ke bang kuohn akuud yaa ayiiho.
18Nyoge mooge kiinu ge adoohng e ge unhyaam karu noono nahgu yea. Mar gen kob gene a buu ubeehn ne maany wun. 194:19 Lubo naa yi cing Jeacuu Ruohdh: Tiihy 18:21; Jeam 4:15 Abea lubo naa yi cing Jeacuu Ruohdh. Nea waahdh alonye yihra, e a ubeehn bangu batien nihn me noog. Kaano arumo e padh ka rub yaa nhyaame kii ngo e nuu ubeehna ne yoado cog abea teeg gen ngo ubeehna ne niido thiow. 204:20 2:4; 15:24 Yaa nii Dhaahr Juog padh nyepinye cog ge ne rob gene abea yihr gen ne tee thiow. Gihn nu kwihj gene ne? 214:21 2Kor 1:23; 13:10 Maa weehne e ne daahdu? Beehna bangu e loadh awala ne, wale beehna bangu ke nhyaahro yi cwihnya, kedea ke lubo me ngej?
5Riemu Ngad Adhemuohm Oogo Yihdhu
1Ngo alihnga kejea giih bal rog gen ajwag gene maalo keewu ke dhe yooh me raaj keter. Naa alihnga ngo, e kwaad giih yugu, keehd yaa kuu ayiiho e ge be yug gene. Ngo arob yihra naa dhaano adoohng e ngo ubudo ke ciih wahn. 25:2 6:12; 10:23 Ngo beehda gihn me a agaahye thiow kejea giih bal ge yugu yugo abea wu poohd ubeel kejea wudhu ne maalo. Nea kare ne cohg e cwihnyu ne yuog, kedea ngaa yug gihn nu ngo ne waadh urieme oogo keew nyoge. 3-45:3-4 Klo 2:5 Neehn ka nahga ngaa me Jeacuu Kriihjto Ruohdh, e naa aoohr an, lug angola rih ngaan nu kedea ngo aroba yihru kejea cuohnu amaad gihr akuud yaa ayiiho. Kaano, e tee Jeacuu Ruohdho unud kar amaad. Abea keehd me toora keewu yi amaad e aduuna unaa bangu. 55:5 1Tim 1:20 Ngaan atiihy kwaad gihn nu riemu ngo oogo kiinu. Noono e atiihb ukeehg ngo ubange. Abea keehd me bange ngo uwahdhe yi thoo e gihn adaahd anahg beere gihn atiihye maane maano uyoade boadh wahy yi cahng lug gihr Jeacuu Ruohdho.
65:6 Gal 5:9 Jo wan! Beel gihru noono be beer. Ngo kuu anaa alihngo e arob kejea nye nying thob kamiira5:6 Cahng moogo e Judea amono yug gene kaa kamiira ge room ke thobe. Nying kamiira me noog deeh amono me duohng yuge gene yugo ke moo me thiin. Abea amono me yug e kamiira tooro yea moge be yaahny udoohng amone duohng. me noog, deeh moo ameehg gene wahnyo uyaahnye. Wa gihn nu, e ngaan atiihy gihn nu nyoge me thoohdh ge ameehge tiihy adhemuohm. 75:7 Jon 1:29; 1Pii 1:19 Woju thob kamiira dom lum yea kejea ngaan atiihy adhemuohm ngo ariemu oogo kiinu. Noono udoohngu naa amono me yea tooro kamiira e lum yea kejea nyoge me nhyaar tiihy giih adhemuohm ge tooro kiinu. Rogu utooro adhemuohm keree bang gihn wu yaa Juog ke nying thon Jeacuu Kriihjto. Jeacuu e ne neehn nyethiin roomo gihn anahg Judea yi Yaan Amono ne yug giih kweehr. 8Yugo Yaan Amono, abea ngo keá camo keehd amono me yea ne thob kamiira. Ne yug ngo ne maano lum yea kejea wo beehdo kaa dhe yoohn yug giih me reje maa giih anyoohne. Nea kare ne cohg e kea camo amono me yea tooro thob kamiira e lum yea kejea wo beehdo kaa dhe yoohn rob giih maa athere me padh giih waal kedea e gihn me raaj be tiihj.
95:9 Mat 18:17; 2Th 3:14 Yi wargahnga naa agweeda yihru ne cahng anaa ateeda yihru kejea wu keá beehdo ka maa acielo keehd yaa koag ke giih bal. 10Nyoge me thoohdh me kuu ayiih lum Juog ge tiihy giih me reje. Ge yaa bal wale tuohr nying nyoge wale yaa cong giih lonyo wale yaa tieng yen ne dhe yoohn wuor joohy me reje. A kuu arob yaa nu kuu ayiih lum Juog bang gihn ne kweer ne beehdo ka maa acielo keehd yaa nu, nyoadh ngo kejea wu a’aay oogo wiih piny. 115:11 6:9-10; 2Th 3:6; Tii 3:10; 2Jon 10 Abea gihn agweeda yihru yi wargahng acahng a rob ngo kejea wu keá beehdo ka maa acielo ke ngaa koohbo kejea e ngaa maa ayiiho abea ngo poohd tiihy giih bal wale cong giih lonyo wale tuohr nying nyoge wale wuor joohy reje wale muohl ke kuong wale yeny nyoge. Kwaad ngaan nu wu keá piih ne cam ka maa cielo keehde.
12-13Mara gihn ne cay yaa kuu ayiiho ke nying giih reje e tiihy gene! Ngo beehda Juog e naa ngaan ucay gen. Abea wun kare nud yihru ucayu ngad akuud gihru maa atiihy gihn me raaj wa kaa agweede yi kitaab Juog naa,
“Riemu ngaa me raaj oogo kiinu.”
6Dhe Yoohn Lug Keew Akuud Yaa Yiiho
1Beehda kare ubeehn ngaa maa ayiiho me gihre araany ngad akuud yaa yiiho ucea nyum lug bang yaa kuu ayiiho ne? Ne cohg cidhe bang yaa akwany Juoge ne joe umaany lug gihre. 26:2-3 Rom 5:17; 2Pii 2:4; Juud 6; Any 1:6 Kwihyu kejea yaa akwany Juoge ne yaae ge naa ruohdhe giih ulug yaa upiny cang ne? Nea wu naa yaa uluuo wiih piny e gihn e goohg nye giih thene ke luuo yihru? 3Kwihyu ne kejea wo e nuu ungol lubo piny ke nying wuohdjuog cahng moogo? Ngahda lubo ke nying wuohdjuog ngo teeg yi luue giih ne keewu ne? 4Nea yihru ne luwe me wa giih nu e gihn ge kedhu gen nyum nyoge me luwe giih gen be wuor yaa akuude? 5Jo wan, nahg koohmu joo ka me thiin. Gihn e tiihyu udoohnge wa ngaa me ngahy luube keewu tooro me maany luwe giih ne kiin yaa akuud! 6Noono e naa gihn beehn ngad akuude ukahle wad gen me ne yaa akuud ke en tien yaadh nyum nyoge me kuu ayiih lum Juog.
76:7 Mat 5:39-40; Rom 12:17 Keehg ke keewu adhaahr uwahdhu ke nyum lug, nyoadh ngo kejea kar beehdo ne yaa akuud ariehnyo yihru. Ngahda ne ngweehn me yug gihn me raaj rogu, kedea ukaab giihu now abea wu be rubo ne? 8Abea ne kee? E wu naa adoohng ne yaa yug giih reje, kedea upeeyu giih nyoge peeyo, keehd giih wuud meehu.
96:9-10 15:50; Gal 5:19-21 Kwihyu kejea yaa yug giih me reje, Dhaahr Juog be lag gene ne? Rogu keá meehgu dwaahngo, bang gihn yaa yug giih bal, wale yaa tieng yen ne dhe yoohn wuor joohy reje, wale yaa kaab maahn wale cuow bud ke rog gen, giih beeye nii Dhaahr Juog ge be kuong gene ke yoado. 10Thiow giih beeye nii Dhaahr Juog ge be yoad jo kahwe, wale yaa cwihny gen laaj, wale yaa log cwihny gen yi koongo, wale yaa yieny nyoge wale yaa peej giih nyoge. 116:11 Tii 3:3-7; Judea 9:14; 1Jon 1:7 Nyoge mooge kiinu ge anaa abeehdo ke wa maano coon umodho. Abea wun, anyoohne giihu ge abeehn ne wuuny oogo rogu. Wu abeehn ne kahl nyum Juog maa ayuge wun ne nyoge me beeye yihre ke dhe yoohn Jeacuu Kriihjto Ruohdh, maa ke dhe yoohn Wahy Juog.
Wii Giih Bal
126:12 8:9; 10:23; Gal 5:13; 1Pii 2:16 Nyoge mooge kiinu ge urubo kob gene, “Kare nud utiihya kwaad gihn daahda.” Abea mara me roba e man: kiin giih tiihyu nud ke mooge me gihn me beer be yoadu yihdh gen. Keehd me nud kare yihra, “utiihya kwaad gihn daahda,” e riha be wiia yi cing giih tiihya unahga baahng gen. 136:13 Mat 15:17-19; 1Th 4:3 Nyoge mooge kiinu kob gene, “Cam beehda ke nying yej.” Kedea yej e ne meehg cam tooy. Keá paru kejea cam e ne wiihe ne maalo bang cahng acielo cam kedea yej ge uyug Juoge udoohng gene ne giih me tooro. Abea kuohm kuu anaa acub yihr dhaano utaahngo ne gihr yug giih bal. Ngo acub kaa nying utiihye yihr Jeacuu Ruohdh kedea kuohm nii cing Ruohdh. 146:14 15:15, 20; Rom 6:4; 8:11; 2Kor 4:14 Juog, ke teege Jeacuu Ruohdh aweehge cahro yi thoo kedea wo umeehge cahro thiow. 156:15 12:27 Ngahyu ngo kejea kuohm kaahnu ngo beehda goan kuohm Jeacuu Kriihjto. Caahn e kare nud uyoadu kuohm Jeacuu ukaabu ngo ne mado ke kuohm ajaba ne? Gahng, gihn nu be leehw ree. 166:16 Mat 19:5; Epi 5:31 E thiow, kwihyu kejea ngaa bud keehd ajaba, e kuohme kedea kuohm ajaba ge adoohng ne kuohm acielo ne? Ngo agweed yi kitaab Juog naa,
“Yaa nu ariow, ge udoohng ne kuohm acielo.”
176:17 Jon 17:21-23; Rom 8:9-11; 2Kor 3:17-18; Gal 2:20 Wa maano thiow, ngaa anweehd keehd Jeacuu Ruohdh ngo anweehd keehd wahy Jeacuu udoohng gene naa acielo.
18Wiiu yug giih bal. Anyoohne mooge ge be yug giih me reje rih kuohm, wa mar giih bal ge yug giih me reje rih kuohm ke ngude. Ngaa yug giih bal ayug gihn me raaj rih kuohme. 196:19 3:16 Ngahyu ngo kejea koohmu ge naa kuohn beehdo gihr Wahy Juog, e aoohr Juoge ne beehdo ke wun. Koohmu ge padh giihu keehdo ne weey weey, abea ge beehda giih Juog, 206:20 7:23; Rom 13:14; 1Pii 1:18-19 bang gihn akweehn acube piny ke nying gen. Kea noono nahg koohmu dhe yoohn ka moaru wiih Juog kii ngo.
7Lubo Ke Nying Nyuohm
1Ne beehr gihn agweehdu yihra ke nyinge, nea ke kur mara e ngweehn ubahnge dhaano be nyoohmo. 27:2 1Th 4:3-4 Abea bang gihn giih me dwaahng nyoge yi giih bal ge athoohnho e ngweehn unud dhaage yihr dhecuow, kedea unud dhecuowe yihr dhaago. 37:3 Epi 5:21-29 Dhaago keá kweer nea daahd cuore daahdo kedea dhecuow keá kweer nea daahd ciihe daahdo. 4Dhaago kuohme padh gihre abea ngo beehda gihr cuore, kedea dhecuow kuohme padh gihre abea ngo beehda gihr ciihe. 5Paajo keá geeru wa beehd dhaano keehd nyemen. Nea wu ubeehdo ke kwaad beehd nu kea nahge kar nihn me noog, kedea wu beehd wa gihn nu ne cub cwihnyu ne kway Juog. Batien nihn nu kea dogu beehdo ke beehd dhaano ke ciihe. Dogu ne beehdo wa maano bang gihn dhaano cwihnye bahw noono e dhe yooh yoad atiihb ukeehge yoado me tume wun. 6Lum ni roba kejea kare nud utiihyu wa maano nea ngo beer ke wun. Abea padh lubo maa angweel piny kejea dhiilu tiihj keehde. 77:7 Mat 19:11-12; 1Kor 12:11 Adiehr muon ngo naa anhyaaro nea ngo ne yiihu ubeehdu ke dhe yoohn beehda. Abea nyoge ge be room wa bohn toong. Juog muuny gihr ubahnge dhaano be nyoohmo cube cubo yihr nyoge mooge kedea ucube muuny giih me ne keed gen yihr nyoge mooge thiow.
8Yaa kuu anyoohmo, kedea gule, ngo roba robo yihr gen kejea beer me beehd gene e ge be nyoohmo wa kwaad ka beehda. 97:9 1Tim 5:14 Nea yaa nu ge agoohg ke tuohj cwihny gen kejea ge be rom beehdo now e ge be nyoohmo, kea nyoohm gene. Nyuohm ngweehn yihr man nahg bale gen.
107:10-11 Mat 5:32; 19:9 Wu yaa anyoohmo, lum angweel Jeacuu Ruohdhe piny bera bero yihru. Arobe kea, dhaago keá aay oogo bang cuore. 11Nea ngo a’aay kea beehde e keede e be nyuom wale nea maano tooro kea doohre keehd cuore. Kedea arob Jeacuue thiow kejea keá par dhecuowe urieme ciihe upaah gene.
12Awaahn ni a daahd rob yihru wu yaa anyuom rog wun keehd nyoge me kuu ayiiho. A rob lubo me beehde a naa arob ngo abea padh lum Jeacuu Ruohdh. Aroba kaa, nea ngad yiiho maa anyuom dhaago me padh ngad yiiho, abea ayiih dhaar ngoe kejea ge rom beehdo tiehd, e dhaar nu keá rieme upaah gene. 13Thiow nea dhaago maa ayiih Juog ngo anyuom dhecuowe me padh ngad yiiho, abea ayiih dhecuowe kejea ge ubeehdo tiehd, e dhecuown nu keá kuong dhaage ke wiio. 147:14 Rom 11:16 Nea yih beehda ciih dhaano me kuu ayiiho e nyuohm gihru be maan Juoge. Nea kare ne cohg, e nyuohm gihru kedea cuori ge dooj Juoge doojo. Nea yih beehda cuor dhaago me kuu ayiiho, e nyuohm gihru be maan Juoge. Nea kare ne cohg e nyuohm gihru kedea ciihi ge dooj Juoge doojo. Nea kwaad nyuohm me wa gihn nu ne maan Juoge e nyethen gen ge ne neehn nyethen pagaahne. Abea gahng nyethen gen thiow ge adoohng ne giih Juog.
157:15 Beehdo ke doohr: 14:33; Rom 12:18; 14:19; 2Kor 13:11; Klo 3:15; Judea 12:14 Abea nea dhecuow maa pagaahn daahd ciihe naa ayiih Juog ke riemo upaah gene, wale dhaago maa pagaahn daahd cuore naa ayiih Juog ke wiio, e kea paah gene. Ge upaah bang gihn, gihn maa anweehd gen yi nyuohm gen noono atooro. Juog daahd wun ubeehdu ke doohr. 167:16 1Pii 3:1 Wu keá paah nea yih dhaar ayiiho, kare nud yihri umeehgi cuori doohng ne ngaa maa ayiiho nea ngo ubeehdo ke yihn. Thiow wu keá paah nea yih dhecuown ayiiho kare nud yihri umeehgi ciihi doohng ne ngaa maa ayiiho nea ngo ubeehdo ke yihn.
17Ngo ngweela ke piny yihr akuud yaa yiiho cang kejea, beehd dhaane kaa dhe yoohn agweehg Jeacuu Kriihjto Ruohdho yihre, kedea wa ka beehde kii ngo ge anaa yiihe lum Juog. 187:18 Gal 5:1 Nea yih anaa ayiiho e yih athoam neehn mar Judea e gihn me mahn ngo tooro ubari maalo ke beehdo wa Ujudea. Nea yih anaa ayiiho e yih padh Ujudea e yih keá koohbo kejea yi ke thoamo ubeehdi wa Ujudea. 197:19 Rom 2:25-29; Gal 5:6 Thoam, wale beehdo now e dhaano kuu athoam gihr nying gen tooro. Gihn wiihe ne maalo beehda ubeehn dhaane utiihye ke loohng Juog. 20Kwaad dhaano beehde wa kaa anaa abeehde ge anaa ayiihe cuohd Juog. 21Nea yih anaa akwany Juoge e yiih beehda baahng, e yih keá diero ke nyinge, abea nea dhe yooh ayoadi me kahl yihn oogo yi baahng e kea kahl rih oogo yi baahng. 227:22 Epi 6:6; Pihl 16; 1Pii 2:16 Bang gihn ngaa akwany Juoge, e ngo utiihyo ne baahng kea ngahye ngo kejea akahl Jeacuue oogo yi baahng adhemuohm ge anahge yea. Wa gihn nu, ngaa akwany e ngo padh baahng ngaa moogo kea ngahye ngo kejea e adoohng ne baahng Jeacuu. 237:23 6:20 Juog wu angeewe ucube akweehn gihru piny, caahn e wu keá doohng ne baahng gihr dhaano utaahngo keehdo. 24Jo wan, kwaad dhaano cang beehde ke dhe yoohn na beehde ge anaa akwany Juoge ngo bang gihn Juog e ne kony ngo.
257:25 1Tim 1:12-14 Gihn maa ateed Juoge yihra tooro ke nying kwaad ngaa maa rihj gihn poohd kuu anyoohmo wale ke nying nyaakow gihn poohd kuu anyuom. Abea keehd maano, a dhiil rob ke nying gen bang gihn, ke dhe yoohn abeehn Jeacuue Ruohdh uduue cwihnye caahn riha, e gihn roba ngo ke gaahno kejea ngo adiehr. 267:26 Tiihy 14:22; 1Th 1:6; 3:3-4 Teeda teedo kaa dhecuown kuu anyoohmo wale dhaar kuu anyuom, ngweehn ubeehd gene wa maano bang gihn wiih piny be beer awaahn ni. 27Nea yih anyoohmo, e ciihi keá riemi, abea nea yih kuu anyoohmo e yih keá daahd ke dhaago. 287:28 Luk 21:23 A be teed ngo kejea dhecuown anyoohmo wale dhaar anyuom awuohj atiihy gene. Padh wa maano. Gihra beehda kony e ne konya wun beere wu be pahdh yihdh giih me teeg giih yoad yaa anyoohme.
297:29-31 Rom 13:11-13; 1Pii 4:7; Pihp 4:5 Jo wan, a daahd ngo ke teedo kejea nihn wiih piny ge cahng ke thumo. Nea maano me neehn ke cahng tihn, e yaa anyuom rog gen yug gene rog gen wa nyoge me kuu anyoohmo, wale me kuu anyuom. 30Yaa yuog beehd gene wa ge kuu akuong lala, e yaa cwihny gen med beehd gene wa ge beed yi raahyo, kedea yaa anaa angeew giih nyepinye beehd gene wa ge padh giih gen me kan gene. 317:31 1Jon 2:17 Yaa thoohr cwihny gen rog giih upiny kan, beehd gene wa kihd gihn maa akuong gene ke yoado wiih piny tooro, bang gihn upiny gihn, wa ka niido ngo, uyug Juoge udoohnge ne gihn me tooro.
32A be daahd ngo ubeehdu kaa diero. Ngaa kuu anyoohmo par giih Jeacuu Ruohdh beere cwihny Jeacuu umihno ree. 337:33 Luk 14:20 Abea ngaa anyoohmo ngo par giih paajo beere cwihny ciihe umihno ree. 34Gihn nu e par gihr ngaa anyoohmo padh acielo. Wa maano thiow dhaago me kuu anyuom, wale nyaakow maa tongo par giih Jeacuu Ruohdh beere guohbe kedea wahye ge udoohng ne giih maa acube yihr Juog. Abea dhaar anyuom par giih wiih piny kan me yoade dhe yooh me rome cwihny cuore ke yugo med. 35Jo wan, a daahd gihn me beer uyuge ree yihru e ne roba giih ni. Gihra padh ciero e ne ciera wun oogo yihdh nyepinye, abea a daahd ngo ubeehdu ke dhe yooh me beere wu tiihyo yihr Juog ke cwihny acielo e gihn moogo me paru tooro.
36Awaahn ni a rubo kaa nying dhecuow maa atuohj nyaakow abea ngo poohd kuu acub yihre. Dhecuow maa atuohj nyaakow ne ciihe, kare nud ucub ciihe yihre ucea wod ke ngo nea cwihnye be rome ke maa ubeehd ciihe e atuohj. Thiow nea nyaakon atuohj niide niido kejea ngo uboar paajo e kare nud ucea paare. Kihd awuohj me ne yi gihn nu tooro. 37Nea dhecuow, lume apare e keede udeede cwihnye ungweele ngo piny kejea e be daahd nyuom nyaakon atuohje, e kare nud yihre ubahnge ciihe be kahl paajo ne ci wod keehde. Gihn maa awaahj yi gihn nu tooro. 38Ngaa anyuom nyaakon atuohje atiihy gihn me beer abea ngaa kuu anyuom nyaakon atuohje atiihy gihn me beer keter.7:38 Yi dhaahr paar yaa Korindh, dhaano nyaakow rome kaa atuohjo abea ngo be nyuome kedea ge ubeehdo wa maano.
397:39 Rom 7:2-3 Dhaago maa anyuom, kare tooro uwiie cuore piny e wong cuore poohd kuow. Abea nea cuore athow, e kare nud udaahde ke dhecuow maa kar wonge me nyuom ngo. Ngaa dog dhaar nu ke nyuomo dhiil nyuohm ke dhe yoohn wod Juog. 40Nea ke kur par mara e beer ubeehd dhaar nu now e be dog ke nyuomo batien thon cuore. Wiiha para paro kejea, Wahy Juog e ne kony an kejea teeda luub ni yihru.
8Caame Giih Cub Yihr Yiehdhe
18:1-13 Rom 14:1–15:68:1 Tiihy 15:29; Rom 12:16Nhyaahro meehg akuud yaa ayiiho doongo: 13:1-7; 14:1; 16:14; Jon 13:34; Rom 15:1-2; 2Kor 8:7-8, 24; Gal 6:10; Epi 5:2 Awaahn ni ne beehr lum caame giih cub piny yihr yiehdhe. Ngo ngahyo cang kejea be ngaa me koohbo kejea gihn me ngahye tooro. Ngahy nyepiny kahl nhyaam abea nhyaahro meehg akuud yaa ayiiho doongo udoohnge teeg. 2Ngaa moogo ree kange kango kea nyepinye ngahye keraahyo ukwihye ngo kejea giih me thoohdh ge poohd kwihye. 38:3 13:12; Gal 4:9 Abea ngaa anhyaar Juoge ngo ngahy Juoge.
48:4 10:19-20; Gal 4:8-9 Ke kur cam caame giih acub piny yihr yiehdhe e roba robo kejea ngo ngahyo kejea yiehdhe giih nu ge padh giih me rog gen ne wahy. Kedea ngo ngahyo kejea Juog beehda acielo cog juog moogo tooro. 5Nyoge mooge kob gene joohy kedea ruohdhe ge nud maalo kedea wiih piny, 68:6 12:5-6; Jon 1:3-4; Epi 4:5-6; Klo 1:16 abea maro wo ngahy Juog Wuro ge beehda acielo cog. Juog gihn acag nyepinye cang kedea wo beehdo kaa tiihj yihre kedea wo ngahy ruohdh acielo cog ge beehda Jeacuu Kriihjto. Jeacuu e naa anaa acub wahy yihro kedea giih nyepinye cang ge acag kaa dhe yoohne.
78:7-12 10:23-33 Padh nyoge cang ge ne ngahy lum ni. Uwahdhe awaahn ni mar gen cuohn gene kejea yiehdhe giih nu ge kuow kedea ngo ayiih gene naa adiehr kejea caam cub yihr yiehdhe ge cub ke yihr yiehdhe me kuow. Yaa nu par gihr gen thiin, noono ge cam gene caam nu e ge nahg diere naah kejea ge adoohng ne nyoge me reje yi wong Juog. 88:8-9 Rom 14:13, 15, 17, 21; Gal 5:13 Ngahyu ngo kejea gihn me tiihye tooro ke nying wad gihro ke Juog nea cam acub piny yihr yiehdhe ngo camo camo wale ngo be camo. Wad gihro ke Juog be rahny nea ngo be camo kedea ngo be wuohb nea ngo acamo.
9Kare nud yihru ucamu cam acub piny yihr yiehdhe. Abea paru wudhu beer mee ubahnge ngaa pare thiin be meehgu yug adhemuohm ke nying gihn acame. 10Ngo pahdh yihdh giih adhemuohm kaa dhe yoohn ni: Ngaan par ngo kejea cam caam nu ngo adhemuohm, wu aniide e wu ucahmo bang gihn ngahyu ngo kejea gihn me raaj tooro. Kaano e cwihnye ungahmo ucea ne cam thiow ke caam acub piny yihr yiehdhe. Abea keehd e cahme, e cwihnye be piih piny cuohne kea e atiihy adhemuohm. 11Noono bang gihn angahyu ngo kejea adhemuohm tooro ne cam caam nu, e wu naa yaa ameehg ngaa me pare thiin pahdh yea adhemuohm rom wahye ke rwaahnyo. Ngo beehda ngaa me Kriihjto athow kaa nyinge. 12Kedea beehda adhemuohm maa atiihyu ke rih Kriihjto e naa ameehgu ngaa maa ayiiho me wa wun ngahmo utiihye gihn me cuohne kea ngo awuohj. 13Nea cam caame maa acub yihr joohy e ne meehg ngad yiiho wa an pahdh yihdh giih adhemuohm e a be cahg cam ke caam nu keehdo uwahdhe cahng thoo. A be cahg cam beere ngo be pahdh yihdh giih adhemuohm.
9Giih Tiihy Ngad Oohre Kedea Giih Tiihy Yihre
19:1-2 4:9, 15; 15:8-10; 2Kor 2:14-17; 3:1-3; 5:18-20; 10:7-8, 13; 11:5, 13; 12:11-13; Gal 1:1 A beehda ngad oohr gihr Jeacuu ngaa moogo tooro me nahga baahnge. A naa ngaa aniid Jeacuu Ruohdho ke wonga kedea wu adoohng ne yaa yiiho kaa dhe yoohn tiihya naa atiihya yihr Jeacuu. 2Nea nyoge mooge ge upeehmo kejea a padh ngad oohr, e ngo ngahyu kejea a beehda ngad oohr, bang gihn a naa ameehg wun doohng ne yaa Kriihjto.
3Yaa koohbo kejea a keá kony, ngo beehra yihr gen ke wa gihn: 49:4 Luk 10:7-8; Mat 10:10 Adiehj wan tooro umuoj akuud yaa yiihoe wan ke gihn me cam ne? 5Adiehj wan tooro ucaahdh dhaane ke ciihe wa mar Piihter maa mar wuud wur Jeacuu kedea wa mar jo oohr mooge ne? 69:6 Barnaba: Tiihy 4:36; 11:22-26Tiihj ne daahd caam: Tiihy 18:3 Beehda gihn e nahge ke an kedea Barnaba wa ne tiihyo ke cing wan ne daahd caam wan?
7Akuongu ke lihngo kejea ngaa atiihy nyepiny ngo udaar ne? Ngad deaj maa akuong ke kedh yi liny nud kedea urobe yihre kejea kooge ree e keede? Wale ngad puohdho maa akuong puur nud ubahnge giih cieg ge be bele? Nyethiin kwaah caag akuong ke mahno yihre ne? 8Giih roba ge padh giih maa arob dhaano utaahnge. Ge giih maa agweed yi kitaab Juog. 99:9 1Kor 10:11; 1Tim 5:18 Ngo agweed yi loohng Moaje naa,
“Muor me dihn beel keá mahn ke cam beel giih dihne.”9:9 Ge agweed yi kitaab Juog. Paar Judea muor e ne dihn beel ke tiene, lum yea ucaale nyoadh ngo kejea ngaa me tiihyo dhiil kaa koo.
Nea maru Juog arubo kaa nying muor ne? 10Nea adiehr e ne rob, e Juog arubo kaa nying wan. Bang gihn ngaa apuur puohdho, kedea ngaa adihn beel gaahn gene gaahno kejea ge uyihd ke gihn me cam gene. 119:11 9:4; Rom 15:27; Gal 6:6 Awaahn ni, lum boadh wahy ayug wane unienge yi koohdhu, nea maru e kare tooro umuoju wan ke giih daahd wane me neehn cam kedea waare ne? 129:12 Tiihy 20:34-35; 2Kor 11:9 Nea yaa ayiiho mooge me tiihyo ge ugaahno kejea ge uyihdo bangu ke cam, nea wan, ngahda gaahn wan wiihe ne maalo ne?
Abea adiehj wan ge ne yoad wane cam bangu wa kuu atiihyo keehde. Unahge ke guum giih ukuom beere gihn me gahl puohny Ciig Beer ke nying Jeacuu yihru tooro e naa acub wane yi aduun wan. 13Jo wan, ngo ngahyu kejea ngaa tiihyo yi wod Juog, cam yoade kii wod Juog, kedea ngaa lam giih kweehr, ngo ucahmo rog giih kweehr giih nu kahl kar lam giih nyepinye yihr Juog. 149:14 9:4 Wa maano thiow, yaa puohny Ciig Beer, ngo angweel Jeacuu Ruohdhe piny kejea cam gen dhiil gene kaa yoado bang yaa ayiih puohny gen.
159:15 Tiihy 18:3 Abea keehd maano, e a kuu atiihyo ke lum nu kejea a cahmo ke batien puohny gihra. Kedea gihn gweeda kan awaahn ni, ngo be gweeda beere nyoge uthubo ke muoj an ke nying puohny gihra. Ngahda adiehr e ne roba? Ngweehn me thowa ke kahj yi man koog an ke nying puohny Ciig Beer. Nea an ne koog ke nying puohny Ciig Beer, e a be ne rom beel kejea tiihya ne keede yihr tiihy goan yaa puohny. 16Kare tooro yihra ubeela ke nying puohny Ciig Beer. Ngo beehda tiihya me Juog e naa acub amor yihra ne tiihy ngo. Nea Ciig Beer be puohnya, e kea beehn Juoge meehge gihn me raaj pahdh wiiha. 179:17 4:1 Nea ne nahg tiihya maa akwanya kaa kar cwihnya now, e a ne rom gaahno kejea a ukoog. Abea naa abahnge e ngo padh wa maano, e Juog e naa akwany an ucube amor yihra kejea tiihya ngo. 18Nea gihn nu e naa tiihya, e akoohg gihra beehda gihn? Ngo beehda upuohnya Ciig Beer now beere nyoge gihn me cub gene piny tooro. Gihn ni beehda ke nying beere adiehja ge ne yoada bang yaa yiiho ke nying puohnya ngo be yoada.
199:19-22 10:23-24, 32-33; Rom 15:19:19 Mat 20:26-27 An, a beehda dhaano me wiiha utaahd. A padh baahng gihr dhaano utaahngo. Abea keehd maano, e riha yuga yugo ne baahng yihr kwaad dhaano utaahngo cang, beere nyoge me thoohdh ge roma kaa konyo uyiih gene lum Jeacuu. 209:20 Tiihy 16:3; 21:20-26 Keehd Judea a abeehdo ke dhe yoohn ka beehd yaa Judea kii ngo beere boadh wahy yoad gene yoado. Keehd yaa loohng Moaje, a atiihyo ke dhe yoohn loohng Moaje ne boadh wahy yaa loohng Moaje, keehd me bahnge loohng Moaje ge be kweehra. 219:21 Gal 2:3-4 Wa maano thiow, keehd yaa padh Judea, e a abeehdo ke dhe yoohn beehd yaa tooro yi loohng Moaje beere ge konya konyo uyoad gene boadh wahy. Giih nu atiihya wa maano ge be nyoadh ngo kejea Juog kwihya. A teed athiir kejea loohng gihr Jeacuu Kriihjto e naa loohng tiihya keehde wa mar yaa ayiih Jeacuu. 229:22 Rom 1:13; 2Kor 5:11; 11:29 E thiow keehd nyoge me yiiho gihr gen thiin, riha yuga yugo wa mar gen ne kony gen unieng lum Juoge yi cwihny gen. Kwaad dhog yiehdh beehd nyoge kii ngo cang ge angoora beere nyoge mooge kiin yaa nu wahy gen rom kaa boadho. 23Giih ni ge tiihya kaa nying Ciig Beer beere a dooj Juoge doojo ke yaa nu tiehd.
249:24-25 Pihp 3:12-14; 2Tim 2:4-6; 4:7-8; Jeam 1:12; 1Pii 5:4; Any 2:10 Ngo ngahyu kejea nyoge me peem thoohn yi cohgo ge thoohdh, abea beehda dhaano acielo cog e ne yoohm nyoge ucub akweehn yihre. Yi beehdo gihro awaahn ni, wo nii peem thoohn, caahn e tiihy dhaane ne cohg beere akweehn caa yihre. 25Kwaad dhaano me daahd umade ree yi peem thoohn ree gwiire gwiiro ke dhe yooh me teehng kuohme beere en naa ngaa uyoohm nyoge uyoade akweehn gihn cub. Dhaano ubuohj ke gwiir ree ke nying akweehn me be ceng. Abea akweehn mar wan ge buohj wane ke gwiir rog wan ke nyinge, beehda akweehn me be rahny. 26Gihn nu e a ugoohdo e wonga naa bang akweehn gihn uyoad ngad umodhe beere a naa ngaa uyoad ngo. A neehn apraahg me ngahy wiihe koaro kedea cinge baang. 279:27 Rom 8:13; 13:14 Wa gihr ngad apraahg me peem ubeago a ubuohj ke gwiir riha beere gihn daahd aduuna tiihya tiihyo. Nea riha be yuga yugo wa gihn nu, ka moogo e Juog akweehn be cube yihra a ngaa apuohny Ciig Beer unahge yaa upuohnya ge ne yoad ngo.
10Nguonyo Yi Gihn Ayug Ree Rog Yaa Yijarael
1Jo paar wan, a be daahd ngo ukwihyu gihn anaa ayug ree yihr ge kuowo naa acoon ge anaa akaahn Moaje gen ke bang yi ukang. Juog lwahd me nyoadh yooh ngo anaa acube maalo kedea umeehge yi Naam Kwaar paah ne dahg ungol gene ngo e ge ucaahdho. 2Gihn nu, e adoohng wa beehda luogwahy e naa acub Naam Kwaar kedea lwahd yihr gen cang udoohng gene ne yaa batien Moaje. 3Ge cang, cam acub Wahy Juoge e ne cam gene. 4Kedea umaadh gene piih acub Wahy Juoge yihr gen. Bang gihn piih na maadh gene ge na beehn oogo kii leelo. Beehda leelo me Wahy Juog e ne kaahn ngo kedea kwaad ka ci gene yea e yuud gene ke yea. Leen nu anaa anahg Ngad Boadh nyoge. 510:5 Judea 3:17; Juud 5 Abea keehd maano ayug Juoge giih nu yihr gen, e Juog cwihnye kuu amedo rog nyoge me thoohdh kiin gen. Noono, uthow gene ukeedh cuu gene ke bang yi ukang.
6Giih ni rog gen ayug gene wa maano ne toohn won kedea ne cier ngo yihro kejea cwihnyo keá cubo rog giih anyoohne wa mar yaa nu. 7Kedea ne cier ngo yihro kejea agweed yi kitaab Juog naa, “Nyoge rog gen acong gene yi yaay ucahm gene ne cohg umahdh gene keraahyo kedea umiel gene ke meehd bal.” 8Giih bal ge keá yugu wa mar gen naa ayug gene giih bal adhaahr ubeehn nyoge alihbe ka me laaj uthow gene cahng acielo kiin gen. 9Thiow, Jeacuu Ruohdh keá tumo, wa kwaad kaa anaa atum nyoge mooge ngo keew ge kuowo. Gihn nu e yaa nu ge abeehn thoohne ne kaanyo uthow gene cang. 1010:10 Judea 3:17-18 Thiow giih ngoan ge keá tiihyo wa kaa anaa angoan nyoge mooge keew ge kuowo maa abeehn Juoge uoohre wuohnjuog me kaahn thoo maa anahge gen cang.
1110:11 7:29-31; Rom 15:4 Giih ni rog gen atiihy gene yihr ge kuowo cang beere ge niid nyoge mooge niido unguony gene. Thiow, ge agweed piny ke yihro ne toohn won, bang gihn gug piny ngo acahngo. 1210:12 Gal 6:1 Kea noono ya, modh ngaa niid ree e teeg kejea e be pahdh yi utum beere giih nu ge be tiihye. 1310:13 1:9; Jeam 1:13-14 Kwaad giih utum ge yoadu ge naa giih utum giih yoad nyoge mooge tiehd. Thiow Juog lume ke nying duu cwihnye caahn rog nyoge yea ngo be waare. E naa gihn bahnge wu be meehg Juoge pahdh yihdh giih utum me kaal wiih teeg cwihnyu yi guum. Nea wu apahdh yi utum, e tee cub Juoge cubo yihru me romu cwihnyu ke deedo ubanu wiih utum gihn nu.
Gihn Me Nweehd Won Tooro Ke Yaa Wuor Yiehdhe
1410:14 1Jon 5:21 Wa maano, e wu goma maa anhyaara, wiiu wuor yiehdhe ke dhe yoohn giih maa atieng ke cingo. 15Giih, ge aroba yihru bang gihn nahgu nyoge me wudhu nud: me ngahy gihn me beer kedea gihn me raaj. 1610:16 11:24-25; Luk 22:17-20 Nea wo umahdo ne nywaag Cam Kuohm Jeacuu Ruohdh, e beehda kubaayo acielo e ne maadho kedea amono acielo e ne camo. E muohjo koohr Juog ke nying kubaayo unywaago maadh tiehd, e wo kuu anweehd ke rem Jeacuu ne? Kedea ge banyo amono ucamo ngo tiehd e wo kuu anweehd ke kuohm Jeacuu ne? 1710:17 12:27 Wo cang keehd me nahgo nyoge me thoohdh wo beehda kuohm dhaano acielo bang gihn wo acam amono gihn nu acielo cog.
18Maahnyu yaa Yijarael do! Yaa cam giih kweehr ge anahg nyoge me yihdh gen amad tiihy kar lam giih kweehre ne? 1910:19 8:4 Gihn e ne daahda ke robo kan ne cohg? A daahd ngo ke robo kejea yiehdhe giih wuor ke dhe yoohn giih maa atieng ke cingo ge padh joohy me nud, kedea giih cub piny yihr gen gihr nying gen tooro. 2010:20 Any 9:20 Giih kweehr yaa kuu ayiiho ge cub gene piny ke yihr atiihb reje: ge be cub gene piny ke yihr Juog. Caahn e a be daahd ngo unywaagu cam keehd atiihb reje udoohngu naa anweehd keehd gen. 2110:21 2Kor 6:15-16 Nyepinye ariow ge be reg rog gen. Kare tooro umahdhu yi kubaayo gihr Jeacuu Ruohdho kedea gihr atiihb reje kedea ucamu ke Cam Gihr Jeacuu Ruohdh kedea cam gihr atiihb reje. 22Gihn jo wan? Wo daahd yey Juog Ruohdh ke medo ke wuor giih mooge beere cwihnye urahnyo rogo ne? Wudho paro paro kejea yihro ne tee me kaal wiih mare ne?
Yi Kwaad Gihn Tiihy Ngad Yiihoe Kwanye Ke Ma Nhyaar Juoge
2310:23-33 Rom 14:1–15:610:23 6:12; 8:7-12 Nyoge mooge kiinu ge urubo kob gene, “Kare nud utiihya kwaad gihn daahda.” Abea mara me roba e man: kiin giih tiihyu nud ke mooge me gihn me beer be yoadu yihdh gen. Keehd me nud kare yihra, “utiihya kwaad gihn daahda,” e padh giih nu cang ge ne meehg yih doongo udoohngi teeg. 2410:24 10:32; 13:5; Rom 15:1-2; Pihp 2:4 Gihn beer e tiihy dhaane yihre nahge gihn me beer yihr nyoge mooge thiow.
2510:25 Rom 14:2 Kwaad rihngo gihn a’aahli piny e ngeew oogo, kea cwed gihri e yih be peehyo nea ngo gihn maa anaa akweehr yihr joohy wale gahng. 26Cwed ngo bang gihn agweed yi kitaab Juog naa,
“Upiny cang ke kwaad giih ne yea
ge beehda giih Juog Ruohdho.”
27Nea yih acuohn ngaa me kuu ayiiho paare uyiihi cidho, kea cam kwaad gihn acub nyumi e yih be peehyo nea ngo gihn maa akweehr yihr joohy wale gahng. 2810:28 8:7 Abea nea yih anaa atoohn kejea, cam gihn ni anahg gihn maa anaa akweehr yihr yiehdhe, kea kweeri ke cam ngo. Keá cami ke nying ngaa nu atoohn yihn kedea ke nying gihn ayiihe naa adiehr ke nying gihn akweehr yihr joohy. 29Padh ke nying gihn ayiihi naa adiehr e naa akweeri ke cam abea beehda ke nying gihn ayiih ngaan atoohn yihn naa adiehr. Dhaano moogo rom piehj kea, “Par gihr ngaa moogo ke cwihnye kun nu, a mahne ke cam ke naa diih? 3010:30 Rom 14:6; 1Tim 4:4 Kedea nea Juog koohre amuohja wiih cam gihra, e a ucay ngaa mooge kaa nying gihn ke nying cam me Juog koohre amuohja wiihe?”
3110:31 Klo 3:17 Gihn nu rom beehro wa gihn: nea dhaano ucahmo, wale umahdho, wale tiihy kwaad gihn moogo now, kea tiihye ngo yihr Juog ne moar wiih Juog. 3210:32 Rom 14:13 Beehdu ke dhe yooh me beer, utoor gihn me raany cwihny yaa Judea, kedea yaa padh Judea, maa akuud yaa ayiiho. 3310:33 9:19-22 Tiihyu wa kwaad kaa atiihya kii ngo. A abeehdo e a yug giih maa ameehg cwihny amahr nyoge mihno. Giih atiihya ge kaa tiihyo kaa nying ngud mara, abea ge atiihya kaa nying gihn me beer yihr nyoge cang beere wahy gen rom boadho.
11111:1 4:16 Ngooru dhe yoohn beehdo gihra wa kaa angoora dhe yoohn abeehd Jeacuu Kriihjte.
Beehda Kare Uwum Wihj Yi Kway Juoge Ne?
211:2 2Th 2:15; 3:6 Jo wan, wu aleeya cang ke nying gihn beehde banga paru paro cog. Puohny gihra naa apuohnya yihru thiow amagu beer mee wa kare.
311:3 3:23; Epi 5:23 Abea a daahd ungeyu ngo kejea Jeacuu Kriihjto wiihe ne maalo rih kwaad dhecuow cang. E dhecuow wiihe ne maalo rih ciihe, kedea Juog wiihe ne maalo rih Jeacuu Kriihjto. 4Noono, dhecuown kway Juog, wale rob lum Juog keew nyoge e wiihe awume, e dhecuown nu, Jeacuu e wiihe ne maalo rih ngo, adhahle. 5E thiow dhaar kway Juog wale rob lum Juog keew nyoge e wiihe keá wumo e dhaar nu, cuore e wiihe ne maalo rih ngo, adhahle. Kwaad dhaar nu ngo uroomo keehd dhaago me wiihe kuu akahd11:5 Ngo agweed naa, “Dhaago me wiihe aliel.” Bang gihn yihr Judea dhaago me wiihe aliel padh cuore e naa athow abea ngo ayaahr. Nea maano e dhaago “me wiihe kuu akahd” e ne room ke dhaar nu yihr ngaa Luuo. ge kahl yaahr yi kuohm cuore. 6Dhaar be daahd wiihe ke wumo nea ukwahyo, e ngweehn me wiie wiihe e be kahd ubeehde now. Abea nea wij wihj e be kahd kahl yaahr kuohm, e ngweehn me wume wiihe. 7Gihn me wum dhecuowe wiihe ke nyinge tooro bang gihn kihd Juog niid ke rih dhecuow, kedea dhecuow acag ne moar wiih Juog. Abea dhaago acag ne moar wiih dhecuow. 811:8-9 1Tim 2:13 Umodho naa acag dhecuow gihn maa akaab rih dhaago atooro, abea gihn maa akaab rih dhecuow anudo naa acag dhaar anaa umodho. 9E thiow dhecuow kuu anaa acag kaa nying dhaago, abea dhaago anaa acag kaa nying dhecuow. 10Ke nying gihn nu, kedea ke nying wuohdjuog e ne dhiil dhaage wiihe ke wumo nea ngo daahd Juog ke kwayo, wale nea ngo rob lum Juog.
11Abea ke kur mar yaa adoohng naa acielo keehd Jeacuu Ruohdh, e dhaago be rom beehdo e keede e be kony dhecuowe kedea dhecuow be rom beehdo thiow e keede e be kony dhaage. 12Me neehn kaano akaab kuohm dhecuown umodho ucag dhaago keehde, awaahn ni dhaago e ne nyuol dhecuow. Abea dhecuow kedea dhaago, ge aay cang ke bang Juog ngaa acag gen kedea nyepinye cang. 13Deadu yea ungeyu ka beere kedea ka raaje kii ngo nea dhaago Juog kwaye kwayo keew nyoge e wiihe keá wumo. 14Gihn jo wan! Ke kaa acag Juoge nyoge, e ngahj kejea dhecuow yiehy wiihe be weehge bahyo, bang gihn, gihn nu ubeehno ne dhaahl yi kuohme. 15Abea dhaago nea yiehy wiihe apahdh yi ngude, e ngo ke leeyo ke nyinge. Yiehy bahye ge acub yihr dhaago ge beehda giih wum wihj. 16Nea ngaa me piem lum wan kejea beehda puohny me ngihde e gihn, e ngo teeda teedo yihre kejea e naa dhe yoohn tiihy mar wan, kedea e naa dhe yoohn ka tiihy yaa akuud Juoge cang kii ngo.
Dhe Yoohn Cam Cam Kuohm Jeacuu Ruohdh
(Mat 26:26-29; Mak 14:22-25; Luk 22:14-20)
17Loohng moogo nud me teeda yihru ke nying nyepiny acielo me wu be leeya ke nyinge. Ge mahdu ne cam Cam Kuohm Jeacuu Ruohdh, e gihn me kony wun be tiihyu bang gihn gihn tiihyu beehda gihn me raaj. 1811:18 1:10-11 Gihn raaj umodho ngo alihnga kejea akuud gihru yea apaahng peehme ke kiinu. Gihn nu dhiila kaa yiiho naa adiehr. 1911:19 1Jon 2:19 Adiehr muon yihdhu dhiil paah bang angahy yaa rob athere kedea yaa rob toohd. 20Nea wu piih ne cam e wu cahmo wa padh Cam Kuohm Jeacuu Ruohdh e ne camu. 21Ngaa awahnho umodho now e piih ne cam abea nyoge be koare. Noono e nyoge mooge ge uyahngo kedea umuohl gene abea nyoge mooge ge udaar. 2211:22 Jeam 2:5-6 Gihn jo wan! Yihru tooro miehyu me cahmu yihdh gen, wale me mahdhu yihdh gen? Gihru beehda dhaahl e ne dhahlu akuud yaa yiiho, kedea ne ngier koohm yaa yihr gen tooro nyepiny wale gihn? Wudhu aparu kejea wu roma kaa leeyo ke nying giih tiihyu? Gahng! Ka me leeya wun tooro.
2311:23-25 10:16; Mat 26:26-28 Puohny gihn ni ayoada ke bang Jeacuu Ruohdh, kedea puohny ngo e naa abaara yihru. Dewaahr cahng aluom Jeacuu Ruohdh, e amono akaabe, 24umuohye koohr Juog wiih ngo kedea ubanye ngo e urubo kea, “Gihn beehda kuohma naa acub yihru. Tiihyu ngo tiihyo wa maano ne par banga.” 2511:25 Anweehd nyaahn: Luk 22:20; 2Kor 3:6; Judea 8:6; Judea 9:12 Wa maano thiow, naa athume ke cam, e kubaayo akaabe e urubo kea, “Kubaayo gihn ni e naa anweehd ke Juog ke dhe yooh me nyaahn ge ayug ke dhe yoohn rema. Kaabu ngo umahdhu, kedea baru maalo ke tiihy ngo wa maano ne par banga.” 2611:26 Mat 26:29 Ge baru maalo ke cam amono maa ke maadh yi kubaayo gihn ni, e naa ka urubu ke nying thon Jeacuu Ruohdh uwahdhe cahng ubeehne.
2711:27 11:20-22; Judea 10:29 Nea maano e ngaa cam amono kedea umahdhe yi kubaayo gihr Jeacuu Ruohdh abea giih nu ge be wuore e ngaan nu adhemuohm ayuge rih kuohm Jeacuu kedea reme. 2811:28 2Kor 13:5 Beehn dhaane kuonge yea aduune ke maanyo umodho ke nying adhemuohm beere amono came camo kedea umahdhe yi kubaayo. 29Bang gihn ngaa cam amono, umahdhe yi kubaayo e kuohm Jeacuu Ruohdh be wuore e akahl ukihm gihr Juog wiihe ke nying dhe yoohn cam kedea maadh wa gihn nu. 30Beehda ke nying gihn nu e nuu uweehg tee tooro yi koohm nyoge me thoohdh kiinu kedea upahdh gene yihdh atwaanye kedea uthow mooge. 31Nea aduuno caadho caadho umodho, ke nying adhemuohm, e wo poohd kuu acahmo e wo be pahdh yi ukihm. 3211:32 Judea 12:5-6; Any 3:19 Abea ge kihm Jeacuu Ruohdhe won e ngo tiihye ne nyoadh yooh me beer yihro, beere gihn me raaj be ngole wudhu keehd yaa upiny tiehd.
33Caahn e roba robo yihru jo wan, nea rogu acongu ne cam Cam Kuohm Jeacuu Ruohdh, kea kuru beere wu piih ne cam tiehd. 34Ngaa ree ne kahj, kea kuonge cam paare, beere ngo be kihm Juoge ge piihu ka maa acielo ne cam Cam Kuohm Jeacuu Ruohdh.
A ubeehn ne rob yihru ke nying kwaad giih mooge cahng ubeehna.
12Dhog Yiehdh Muuny Wahy Juog
1Awaahn ni jo wan, ke kur muuny gihn acub Wahy Juoge a daahd ngo ungeyu adiehr gihn ne yea. 212:2 8:4-6; Gal 4:8 Ngo ngahyu kejea ge anaa apoohde e Juog kuu ayiihu coon, e wu anaa adwaahng ne wuor giih maa atieng ke cingo ne dhe yoohn wuor joohy me yihr gen tooro wahy kedea ge be rubo. 312:3 1Jon 4:2-3; Rom 10:9 Gihn e naa dhe yoohn ungeyu ngo kejea Wahy Juog e ne rubo yihr dhaano. Ngaa maa arub Wahy Juoge yihre gihn me raaj be lame ke nying Jeacuu. Kedea dhaano be rom rob kea Jeacuu beehda Ruohdh ke cwihnye cang nea padh Wahy Juog e ne kony ngo.
412:4-11 12:27–14:40; Rom 12:6-8; Epi 4:4 Wahy Juog ngaa cub muuny ngo beehda acielo cog, abea muuny me thoohdh me be room, ge rome kaa cubo. 512:5 12:28-30 Jeacuu Ruohdh beehda acielo cog, abea nyoge utiihyo yihre ke dhog yiehdhe me thoohdh. 6Juog beehda acielo cog, abea dhog yiehdhe me thoohdh nud me rom Juoge tiihy rogo abea beehda Juog gihn acielo e ne tiihy rogo cang kedea umeehge won tiihj yihre.
712:7 14:26 Wahy Juog tee me aay ke bang Juog cube cubo yihr kwaad dhaano ne kony akuud yaa ayiiho. 8Wahy Juog rob ke dhe yoohn ngahy luube cube cubo yihr ngaa moogo. Yihr ngaa moogo rob ke dhe yoohn ngahy nyepiny cube cubo. 9Wahy Juog thiow ngaa moogo muoje muojo ke yiiho me meehg ngo yiih tee nud yihr Juog kedea yihr ngaa moogo ngo cub dhe yoohn thiehdh nyoge. 1012:10 14:5; Tiihy 2:4 Yihr ngaa moogo, Wahy Juog cub tiihy giih me gaahy nyoge. Kedea ngaa moogo yuge yugo udoohnge naa agamloohngjuog. Yihr ngaa moogo Wahy Juog cub dhe yoohn ngey kiin luube: luub beehn ke yoohn bang Juog kedea luub muu kuu arob Juoge. Yihr ngaa moogo ngo cub tee me rome rob ke dhoy me kwihj yaa wiih pinye. Kedea yihr ngaa moogo dahng, Wahy Juog cub dhe yoohn kwaan yihdh luube giih rob ke dhog me kwihj yaa wiih pinye. 1112:11 7:7; Rom 12:3; Epi 4:7; 1Pii 4:10 Giih ni cang, beehda Wahy Juog ge acielo cog e ne cub gen. Muuny ni cang ge cube yihr nyoge e ge be room, ge cube wa kaa atage ngo.
Poal Nyoadh Yi Lubo Ke Dhe Yoohn Kuohm Dhaano
1212:12-26 12:27 Kuohm dhaano utaahngo beehda acielo abea ree ne giih me thoohdh maa acag. Keehd me thoohdh giih nud yi kuohm e kuohm dhaano beehda acielo cog. Jeacuu Kriihjto neehn kuohm dhaano utaahngo bang gihn ngo beehda nyoge me thoohdh. 1312:13 Gal 3:27-28 Ujudea wale ngaa me padh Ujudea wale baahng kedea ngaa me padh baahng luogwahy acub Wahy Juoge yihro cang udoohngo ne goan kuohm Jeacuu. Kedea kuohm Jeacuu beehda acielo kedea Wahy Juog ge acub Juoge yihro cang ngo beehda acielo thiow.
14Padh nyepiny acielo e ne nud yi kuohm dhaano. Giih me thoohdh ge ne yi kuohm. 15Nea tiel urubo kea, “A padh gihn maa acag rih kuohm bang gihn a padh bad,” e kare nud uteede kejea tiel padh gihn maa acag rih kuohm ne? 16Wale nea yihj urubo kea, “A padh gihn maa acag rih kuohm bang gihn a padh wong e kare nud uteede kejea yihj padh gihn maa acag rih kuohm ne?” 17Nea kuohm cang ne cag e beehda wong cog, e luube ge ne rom ke lihngo ke ne diih? Wale nea kuohm ne cag e beehda yihj cog, e dhaano ne rom ngwaahyo ke ne diih? 18Abea gihn nii ngo, Juog dhaano acage wa kar cwihnye ne daahde, ucube tiel, yihj, wong, wum, bad kedea giih mooge me thoohdh yi kuohm dhaano. 19Giih nud yi kuohm, nea ge ne nahg nyepiny acielo cog, e gihn me nyinge kuohm ne tooro. 20Wa kaano aniido ngo, kuohm beehda acielo abea ree ne giih me thoohdh maa acag.
21Kuu aniido kejea kare tooro yihr wong urube yihr bad kea, “Kadh kun nu! A be daahd yihn.” Wale wihj be rom rob yihr tiel kea, “Kadh kun nu! A be daahd yihn!” 22Ngahda rob athere. Kuohn niid wa wudh gen ne caahn rog mooge ge naa giih me dhiil nudo yi kuohm. 23Kedea kuohn dhahl yi kuohm ge naa kuohn wuor ne cohg. Kedea kwaad kuohn acag yi kuohm, ge laahy wihje ke nyoadh gen, ge ne wuor uwum gen beere ge be niid. 24Abea kuohn acag yi kuohm ge wii oogo now e ge be wum, wihj be cub rog gen ne cohg. Noono, e giih acag yi kuohm ge amad Juog ka maa acielo beere kuohn wudh gen ne caahn yi kuohm ge ke wuoro keraahyo 25kedea utoor keehge kiin giih nud yi kuohm. Noono e ge ubeehdo e rog gen nhyaar gene nhyaaro ne nyepiny acielo. 2612:26 Rom 12:15; 2Kor 11:29 Noono, nea gihn acag yi kuohm acielo ayoad gihn me ledhe, e giih acag yi kuohm cang ge yoad raahme yoado. Wale nea gihn acag yi kuohm acielo aleej, e giih acag yi kuohm cang cwihny gen med thiow.
2712:27 6:15; 10:17; 12:12; Rom 12:4-5; Epi 4:4, 16; 5:30 Wu cang, wu beehda kuohm Jeacuu, kedea kwaad dhaano kiinu beehda goan kuohm Jeacuu Kriihjto. 2812:28 12:8-10; 14:1-4; Tiihy 13:1; 15:32; Epi 4:11-12 Juog thiow, wu ge yaa akuud, tiihyu apaahnge wa mar giih acag yi kuohm: jo oohr umodho, ubuodh yaa agamloohngjuoge gen, ubeehn yaa puohny lum Juog, ubeehn yaa yug giih me gaahy nyoge. Batien yaa nu, e yaa acub tee me thiehdh nyoge yihr gen ge ubeehno, ubeehn kwaad yaa kony nyoge, wale yaa doonge ge paahng tiihj yihr nyoge kedea yaa rubo ke dhoy me kwihj. 29Padh tiihj acielo e naa acub yihr nyoge. Ge kuu acub ne jo oohr cog, wale ge padh yaa agamloohngjuog beehd, wale yaa puohny lum Juog cog. Padh kwaad dhaano cang e ne rom giih me gaahy nyoge ke yugo. 30Thiow, padh kwaad dhaano cang e ne rom nyoge ke thiehdho wale e ne rom rob ke dhoy me kwihj, wale e ne rom yihdh giih nu ke kwanyo. 3112:31 14:1 Noono jo wan, yuog cwihnyu ne muuny giih Juog ge kony akuud yaa ayiiho keraahyo.
Abea dhe yooh moogo me wiihe ne maalo rog giih arob cang ngo nyoadha nyoadho yihru.
13Nhyaahro
113:1-7 8:1; Rom 13:8-1013:1 2Kor 12:3-4 Jo wan, keehd me ngahya rob ke dhoy yaa upiny cang, kedea ungahya dhog gihn rub wuohdjuoge keehde abea nhyaahro tooro yi cwihnya, e gihn roba uroomo ke koohg ubango. 213:2 12:8; Mat 7:22; 17:20 Gihn e nii ngo nea tee nud yihra me neehna agamloohngjuog? Thiow gihn e nii ngo nea teeg wong nud yihra me roma ngahy yihdh giih me gaahy nyoge kedea ungahya nyepinye? Kedea gihn e nii ngo nea yihra ne yiiho me roma goode ke daag oogo ka ne gene yea? Abea keehd me nud yihra kwaad giih nu beehd, abea nhyaahro tooro yi cwihnya e gihr nyinga tooro. 313:3 Mat 19:21 Keehd me paahnga giiha oogo cang yihr nyoge maa angoohng, kedea keehd me cuba kuohma ne naah, abea nhyaahro tooro yi cwihnya, e gihn me beer me thiin me yoada tooro batien giih nu.
4Nhyaahro beehda guum gihr ukuom kedea tiihy gihn me beer. Nhyaahro padh maan gihn me beer me ne yihr wadu. Ngo padh beel wale nhyaam. 513:5 10:33; Pihp 2:4 Nhyaahro padh dhaahl, wale tee wihj. Ngo padh uguo cwihny rahnyo. Nhyaahro gihn me raaj be mage yi cwihnye. 6Nhyaahro giih anyoohne ge be nhyaare. Abea cwihnye mihn ke rih gihn maa athiir. 7Nea dhaano yihre ne nhyaahro, e yihre ne yiiho me bar maalo thiow kedea ugaahno kejea giih me beeye ge uyoade maa ngo ucuungo yihdh giih nyepinye cang.
813:8 12:10; 14:1-5 Nhyaahro be gug abea muuny cub Juog yihr dhaano ge uguuo. Neehn muuny doohng dhaane naa agamloohngjuog ngo uguuo. Wale muuny ngahy dhoy me kwihj ngo uguuo, maa mar tee wong ne ngahy nyepinye, ngo uguuo thiow. 9Padh giih nyepinye cang ge ne romo ke ngeyo, kedea padh loohng Juog cang ge ne rom ngad agamloohngjuog ke robo. 10Cahng utoor gihn me daag ubeehn e nuu unahg cahng utoor muuny giih gug ni. 11Deadu ngo do! E naa anahga nyethiin, e a pahro kedea a rubo kaa rob nyethiin. Abea e ayahb wonga, e giih thihno ge awiia ke piny. 1213:12 Rom 8:24; 2Kor 5:7Ka ngahy Juoge an: 8:3; Gal 4:9 Awaahn ni, nyepinye ge neehn yihro ne thuy kedea yihdh gen be deado. Ge neehn ne thuy wa gihr ngaa me niid ree yihdh piih. Kedea awaahn ni thiow Juog poohd kaa ngeyo ne cohg. Cahng nu e giih nyepinye ge ungeya ne cohg, adhaahr uroome ke kwaad ka ngahy Juoge an kii ngo. 1313:13 Klo 1:4-5; 1Th 1:2-3; Tii 2:2; Judea 10:22-24; 1Jon 4:16 Nud ke nyepinye adahg me be gug me roba yihru: yiih Juog, kedea gaahn nyepiny bang Juog maa nhyaahro. Abea nhyaahro e ne duohng ukaale wudh gen cang.
14Muuny Giih Yaa Gamloohngjuog Kedea Rob Ke Dhoy Kwihj
114:1 13:8 Yugu nhyaahro ne wong tiihj yihru kedea nahge ke muuny Juog, ge ne bang gen yuogu keraahyo, adoohnge muuny mar rob wa agamloohngjuog. 214:2 12:10 Bang gihn ngaa rubo ke dhoy me kwihj, ngo be rubo ke yihr dhaano utaahngo, abea ngo rubo ke yihr Juog. Beehda giih me ngahy ke Juoge ge ne meehg Wahy Juoge robo yihre. Giih nu ge padh giih me rom dhaano utaahnge ke ngeyo. 3Abea ngaa rubo wa agamloohngjuog ngo rubo ke yihr dhaano utaahngo, ne ciihm cwihny dhaano ungahme kedea ubeehn lum Juoge udoonge yi cwihnye, udoohng ngaan nu teeg. 414:4 14:26 Ngaa rubo ke dhoy me kwihj meehg lum Juog doongo yi cwihnye udoohnge teeg, abea ngaa rubo wa agamloohngjuog meehg akuud yaa yiiho doongo udoohnge teeg. 5Neehn maano e cwihnya ne bange urubu ke dhoy me kwihj dhaano utaahnge. Abea gihn daahda ne cohg beehda urubu wa agamloohngjuog. Ngaa rubo wa agamloohngjuog wiihe ne maalo yihr ngaa rubo ke dhoy me kwihj dhaano utaahnge. Ngaa rubo ke dhoy me kwihj be rom kuny nea yea lum ngo be doge kaa kwanyo keehdo, ne meehg akuud yaa yiiho doongo udoohnge teeg.
6Jo wan, nea a abeehn bangu uruba ke dhoy me kwihj, e rob gihra kony gihn yihru? Gihn daahdu banga ne kony wun beehda uruba yihru ke dhog me ngahyu ne teed gihn anyoadh Juoge yihra, kedea ne teed giih ngahya yihru, kedea ne rob wa agamloohngjuog kedea puohny lum Juog. 7Keehd kwaad giih wuohbo e be kuow me neehn ugoono, wale baya, nea doohn gen be beehn oogo beer mee, e ngo ngey ke naa diih kejea beehda ngaa e ne koadh baya wale e ne koadh ugoono? 8Thiow, nea cieng liny be koadh wa kare, e ngaa noono rom ci yi liny kejea beehda cieng liny e naa akoadh? 9Ngo wa maano thiow ke wun. Nea wu urubo ke dhog me kwihy dhaano utaahnge, e gihn robu ungey ngaa mooge ke naa diih? Noono e wu neehn nyoge me rub yi yamo now. 10Wiih piny kan dhoy me thoohdh ge nud yea, abea kwaad dhog cang ngo ulihngo yihr yaa ngahy ngo. 11Nea dhaano urubo, abea dhog gihn rube keehde be lihnga, e ngaa nu rubo beehda aley yihra kedea a beehda aley yihre. 12Ngo wa maano thiow ke wun. Me neehn maano daahdu muuny giih cub Wahy Juoge kea noono peehnyu ke ma beer keraahyo me meehg akuud yaa yiiho doongo udoohnge teeg.
13Ngaa acub Juoge tee yihre ne rob ke dhoy me kwihj, kea kwaye Juog beere tee me kwanye yihdh luube giih nu ke cubo yihre tiehd. 14Nea a ukwahyo ke dhog me kwihya, e cwihnya e ne kwahyo now, abea gihn roba ngo kwihya. 15Tiihya gihn arumo? A utiihyo ke gen cang. A ukwahyo ke dhog gihn kwihj, kedea ukwahya thiow ke dhog gihn ngahj ne ngahy ka kwahya kii ngo. Keehd wahr, a uwahr ke dhog gihn kwihj kedea uwahra thiow ke dhog gihn ngahj ne ngahy kaa apoohnga kii ngo. 16Nea koohr Juog muohji muohjo ke dhog me kwihj, e ngaa me kwihj gihn tiihyi koohri ukonye ke muohj koohr Juog ke ne diih ukoohbe kea e noono abea gihn arobi ngo kwihye? 17Muohj koohr Juog gihri noono, ngaa moogo be rome konyo ne weey weey keehd maa angahyi koohr Juog ke muohjo.
18Tiel me noog e wu rom rob ke dhoy me thoohdh me kwihy dhaano utaahnge. Abea koohr Juog amuohja bang gihn tiel me thoohdh e a urubo ke dhoy me kwihj dhaano utaahnge. 19Abea nea a ne keew akuud yaa yiiho, e niida niido kejea ngweehn me puohnya nyoge ke luube me noog ke dhog me ngahy gene yi man roba amahr luube ke dhog me kwihy dhaano utaahnge.
2014:20 Epi 4:14 Jo wan! Wu keá pahro ke par nyethen nea wu daahd ungahyu yihdh giih roba. Nea ke dhe yoohn anyoohne kea yugu rogu wa gihr nyethen ge rog gen tooro anyoohne, abea ke kur par, pahru wa nyoge me doonge. 21Ngo agweed yi kitaab Juog naa, Juog arubo kea,
“Aleye ge uoohra urub gene yihr yaa’a ke dhog me kwihy gene,
abea keehd maano, e luma buu ulihng gene.”
22Kuu aniido, kejea rob ke dhoy me kwihj dhaano utaahngo, ayug Juoge ke nying yaa kuu ayiih Juog, abea padh ke nying yaa ayiih Juog. Kedea rob ke dhog me ngahj wa mar agamloohngjuog ngo ayug Juoge kaa nying yaa ayiiho abea padh ke nying yaa kuu ayiih Juog. 2314:23 Tiihy 2:13 Jo wan, paru wudhu do, ke gihn utiihy ree nea akuud yaa yiiho gihru wiihe aconge ka maa acielo cang, uthubu cang ke kwaago ke dhog me kwihj dhaano utaahnge. Nea nyoge me kwihy Juog wale me kwihy gihn tiihyu wu yuud gene yuudo e wu urubo ke dhog me kwihj dhaano utaahnge e buu uteed gene naa wudhu arahnyo ne? 24Abea nea wu cang yuud gene e wu urubo wa mar agamloohngjuog, e lum Juog pahdh yi cwihny gen. Kaano muuny giih cub Wahy Juoge e dhaano me kwihy Juog wale me kwihy muuny giih cub Juoge ree ngeye ngeyo ne ngad anyoohne. Noono e rom nyoge kaa ngeyo nea ngo ngaa me beer, wale ngaa me raaj kedea 2514:25 Jon 4:17-19 giih reje naa anaa yaa aduune ke niido. Noono, e cunge runge ke piny upuoje Juog e urubo kea, “Kaa ngo ne cohg. Juog ne keewu!”
Dhe Yoohn Kar Kwaj Yihr Yaa Yiiho
2614:26 8:1; 12:7-10; 14:4; Epi 4:11-13 Jo wan, a daahd ngo, nea wudhu acongu ne kway Juog, e kea piih ngaa mooge ne wahr, kedea piih ngaa mooge ne puohny, e ngaa moogo kwanye yi lum giih gaahy nyoge, e ngaa moogo rube ke dhog me kwihj kedea ubeehn ngaa mooge unyoadhe lum yi gihn arob ke dhog me kwihj. Giih ni cang ge dhiil kaa tiihyo beere yiiho gihr akuud yaa yiiho udoongo udoohnge duohng. 27Nea nyoge rubo kaa dhog me kwihj dhaano utaahnge kea nahge nyoge ariowe cog wale adahg ge ne rubo ke dhog me kwihj dhaano utaahnge. Ngaa man urubo kedea udog ngaa mooge rob abea wudh gen keá reg gene yi rob. Kedea dhiil dhaane nudo me kwany yihdh luub rob gene ungahyu gen. 28Nea ngaa me kwany yihdh luube tooro keew akuud yaa yiiho, e ngweehn me piih ngaa rubo ke dhog me kwihj dhaano utaahnge ke leng leng now, urube kaa aduune yihr Juog.
2914:29 Tiihy 17:11; 1Th 5:21 Nyoge ariow, wale adahg keew yaa yihr gen ne muuny gihr rob wa agamloohngjuog ge weehg rob, upiih goan yaa muu nu ne lihng lum gen nea ngo beer, wale raaj. 30Abea nea Juog lume me robe aguo ne yiihm yi wiih ngaa moogo maa anaa apiih piny now, e ngaa anaa ake rubo keew gen ulengo. 31Ke dhe yoohn nu e yaa rubo wa agamloohngjuog ge rom rob naa aciel acielo ne meehg nyoge ngahy lum Juog kedea ne meehg cwihny gen ngahmo. 32Ngo beehda gihn me ngahyu kejea ngaa rubo wa agamloohngjuog kare nud yihre ungole yea lume bang urub agamloohngjuoge mooge batiene e bar maalo ne rob gihre 3314:33 7:15 Bang gihn Juog padh ngad lyaahb nyepinye. Ngo daahd ugwiir giih nyepinye beer mee wa ngad doohr nyoge.
Ree tiihye wa gihn nu ke bang kuohn amaade giih jo Juog cang. 3414:34-35 11:3; Epi 5:22; 1Tim 2:12 Maahn ge be weehg paahr yi lubo wa kaa arob loohnge ngo kejea dhaago wiihe keá tihnge maalo. 35Nea dhaago me daahd ngo ungahye gihr ukuom, e kea peehnye cuore paar gen, bang gihn beehda gihn me maahn ubeehn dhaage urube kar amaad gihr yaa ayiiho.
36Wudhu aparu kejea beehda wun cog e naa apuohny lum Juog yihru kedea ngo ajoor wudhu ne? 3714:37 1Jon 4:6 Ne nahg wun, wu yaa par ngo kejea wu yaa agamloohngjuog wale wu yaa par ngo kejea Wahy Juog e ne kaahn wun ne ne ngahy ngo kejea gihn gweeda beehda loohng me Juog e naa arob ngo. 38Abea ngaa wiihe poohd teeg ukweere ke yiih luma e ngo ke wiio ke tooy wiihe noono kedea lume keá yiih.
3914:39 14:1, 5 Caahn e jo wan yuog cwihnyu ne rob wa agamloohngjuog, kedea yaa rubo ke dhoy me kwihj dhaano utaahnge ge keá mahnu. 4014:40 14:33 Gihn nud kwaad gihn tiihyu, tiihyu ngo ke teehd.
15Cahr Jeacuu
115:1 Gal 1:11 Awaahn ni jo wan, a daahd ngo udoga rob ke nying Ciig Beer naa apuohnya yihru. Ciig Beer gihn ayoadu kedea uyiihu ngo ke cwihnyu ne cohg. 215:2 Gal 2:1-2 Ciig Beer gihn nu e naa gihn apuohnya yihru. E ne boadh wun nea ngo ayiihu kedea umagu ngo yi cwihnyu beer mee. Abea nea ngo be magu beer mee, e boadh wahy me yoadu tooro bang gihn yiiho gihru yea apuogo.
315:3 11:23 Gihn anyoadh yihra ngo abaara bangu kuu umodho bang gihn ngo beehda rob me teeg. Ngo anyoadh Juoge yihra kejea Jeacuu athow ke nying adhemuohme giiho wa kaa agweede yi kitaab Juog. 415:4 Mat 12:40; Jon 20:9; Tiihy 2:24-31 E thiow, ngo anaa akoany ucahre yi dahg nihn wa kaa agweede yi kitaab Juog. 515:5 Mat 28:16-17; Luk 24:34, 36; Jon 20:19 Kedea maa anyoadhe ree yihr Piihter kedea yihr jo oohr ge apaar wonge ariow. 6Batiene e ree acahge ke nyoadho dahng yihr nyoge me thoohdh, me kaal kar jiehabiihje abiihj maa anaa ka maa acielo. Keehd maa athow nyoge me nooge kiin gen e thoohdh gen poohd kuow awaahn ni. 715:7 Luk 24:50 Keehdo ree abeehne ne nyoadho yihr Jeamij, kedea unyoadhe ree yihr jo oohr cang ne raj. 815:8 9:1; Gal 1:15-16; Tiihy 9:3-6 Batien yaan nu cang, e ree abeehne ke ne nyoadho yihra, a ge anyuol dhecaahn bang gihn a adoohng ne ngad yiiho dhecaahn batien jo oohr giih anudo. Noono a uroomo ke ngaa anyuol batien nihne.
915:9-10 1Tim 1:12-1615:9 Epi 3:8; Gal 1:13-14 Keew jo oohr ne dug, a naa ngaa me thiin rog gen. E thiow kare ne tooro ucuohn an ne ngad oohr batien giih ajohr naa atiihya rog yaa akuud Juog. 1015:10 2Kor 11:23 Abea beehda muuny Juog, e naa ayug an udoohnga wa ka beehda kii ngo awaahn ni. Ngo be rom piemo kejea muuny Juog kuu atiihyo riha. Muuny Juog a aweehge tiihj ne cohg adhaahr a atiihyo ukaala wudh giih atiihy jo oohre cang. Padh a ke roda a naa ayug giih nu, abea beehda muuny Juog e naa aweehg gen yugo yihra. 1115:11 1:12; Gal 1:17-18; 2:6-9 Abea gihn wiihe ne maalo padh rob ke nying gihn atiihya wale gihn atiihy jo oohre mooge, gihn wiihe ne maalo beehda lum Juog ni acielo e ne puohny kedea e naa lum ayiihu.
Rob Ke Nying Cahr Nyoge Cang
12Abea gihn keehdo e beehn nyoge mooge kiinu ukoohb gene kejea gihn me nyinge cahro tooro abea wu apuohny wane kejea Jeacuu acahr. 13Nea gihn me nyinge cahro batien thoo tooro, e nyoadh ngo kejea Jeacuu kuu acahr. 14Abea nea Jeacuu kuu acahr e puohny gihr wan yihru gihr nyinge tooro, kedea yiiho gihru gihr nyinge tooro thiow. 1515:15 Tiihy 1:22; 4:33; 5:30-32 Nea nyoge be cahr, e nyoadh ngo ne cohg thiow kejea toohd arob wane ke nying Juog. Bang gihn arob wane kejea Jeacuu aweehg Juoge cahro. Abea nea cahro tooro wa ka teed nyoge mooge, e nyoadh ngo kejea Jeacuu kuu aweehg Juoge cahro 16Doga kaa robo nea cahro tooro batien thoo e Jeacuu Kriihjto kuu acahr. 1715:17 15:3; Rom 4:25 Nea Jeacuu kuu anaa acahr muon, e yiiho gihru yea apuogo now, kedea adhemuohme giihu ge poohd ne rogu ne roang roang. 1815:18 1Th 4:13 E thiow, nea wa maano, e nyoadh ngo kejea jo athow e lum Jeacuu ayiih gene ge arwaahnyo. 19Nea Jeacuu gaahno kaa nying gihn konye won ne beehdo wiih piny kan, kea ngahyo ngo kejea keehd laahy e ngoohng nying gen ungweehn rih maro.
2015:20 6:14; Klo 1:18 Jo wan, athiir e ne roba yihru. Jeacuu acahr yi thoo, kedea e naa akuong cahro umodho beere nyoge ge ucahro ke batiene. 2115:21-22 15:45-49; Rom 5:12, 14, 18 Thoo abeehn wiih piny ke nying gihn atiihy ngaa me nyinge Adame. Kedea cahro abeehno kaa nying gihn atiihy ngaa me cuohn ne Kriihjto. 2215:22 2Kor 5:17 Me neehn kaano athow nyoge tiehd keehd Adam, e nyoge cang ge ucahr tiehd keehd Jeacuu Kriihjto. 2315:23 15:51-52; 1Th 4:16 Cahro ree ugwiire kaa dhe yooh ni. Jeacuu e ne kuong cahro umodho. Noono, cahng duu Jeacuue, e jo ayiih lume ge ucahro arumo. 24Batien gihn nu, e gug piny ubeehno. Yi beehn gug piny e Jeacuu jo mahn giihe cang ge beehda ruohdhe maa yaa doonge wiih piny kedea maalo ge utaaje batiene e ruohdh nahge ruohdh nyepinye cang ucube yihr Juog Wuur. 2515:25 Mat 22:44 Jeacuu unahg Ruohdh uwahdhe ka umeehg Juoge ngo taaj yaa mahn giihe cang. 2615:26 Any 1:18; 20:14; 21:4 Thoo e naa gug jo mahn ge utaay Jeacuue utoore ne lihg lihgi. 27Yi kitaab Juog ngo agweed naa,
“Bang gihn Juog giih ukuom cang awiie yi cinge ne taayo.”
Abea ngahda dhiil kaa ngahyo kejea Juog tooro keew giih arob Juoge naa ge awii yi cinge ne taayo, bang gihn Juog e naa awii gihr ukuom cang yi cing Jeacuu. 2815:28 Rom 11:36 Batien kaa ataaye giih ukuom cang, e Jeacuu Waahd Juog ke ngude ree uwiie yi cing Juog, ngaa awii gihr ukuom cang yi cinge. Kaano, e Juog e nu udoohng ne ngaa nahg giih nyepinye cang yi cinge.
29Nea cahro batien thoo tooro, e yaa acub luogwahy yihr gen ke nying yaa athow e gihn e nuu kony gen yea? Nea yaa athow ge buu umeehg cahro ne lihg lihgi e gihn e cub luogwahy yihr nyoge ke nying gen ni? 3015:30 Rom 8:36 Nea cahro tooro e rog wan beehd e agwaay wane yi thoo ke nying nihn kaa nying gihn? 3115:31 2Kor 4:10-11 Jo wan! A beehda ngaa me riha agwaaya yi thoo ke nying nihn. Gihn beehde lubo maa adiehr me room kaa adiehj nhyaama ke nyingu kedea ke nying giih atiihy Jeacuu Kriihjte Ruohdho. 3215:32 Luk 12:19-20; 2Kor 1:8 Nea a ne gaahn kuowo gihr upiny kan cog, e gihn e bahnge a kuu anaa agoohd oogo Epicoj ge anaa abeehn jo maan puohnya utaahny gene riha wa gihr urude ke laahy? Nea wo be dog cahro batien thoo e kea noono tiihyo wa kaa ateed,
“Piiho ne yug giih mihn cwihny
me neehn nhyaar deeh cam duohng
kedea maadh maa yug giih wuohbo.
Bang gihn keroo nea dhaano athow e wiihe agug!”
33Jo wan, rogu keá weehgu dwaahngo yihr yaa rob kwaad luub nu. Nea wu ucaahdho ke nyoge me rob luub nu e giih tiihy gene ge tiihyu tiihyo thiow. 3415:34 Mat 22:29; Rom 13:11-14; Epi 5:6-17 Dogu ne par ke par me nyaahn uwiiu tiihy adhemuohme. Nyoge mooge kiinu Juog kwihy gene. Gihn nu aroba ke nyingu ne yaahr koohmu.
Cahro Batien Thoo Kuohm Ungihde?
35Nud ke nyoge me peehyo kob gene, “Nyoge ge cahr batien thoo ke naa diih? Kedea koohm gen ungihde?” 3615:36-37 Jon 12:24 Kare nud uteeda ngo yihr ngaa peehyo kejea gihn e peehye ke piehj dam. Ge piidh kohnho, e ngo kuong thoo umodho, batiene e utuuyo arumo. 37E gihn tuuy be room ke kohnho gihn apiidh. Ka moogo e yih apiidh kohnh beehlo, wale kohnho gihr nyepiny moogo 38noono e Juog beehn ne cub kuohm yihr kohnho gihn nu wa ka daahd Juoge utuuye kaa kihd gihn acub Juoge yihre. E kwaad kohnho cang ke kuohme me ne keede. 39Giih acag Juog e rog gen ne wahy koohm gen padh acielo. Dhaano utaahngo kuohme ne keede, laahy kihde ne keede, winyo kihde ne keede kedea reehyo kuohme ne keede. 40E thiow, giih ne yi Maalo yihr gen ne kihd gen me ne keede kedea giih wiih piny kihd gen ne keede. Wuohbo gihr muu Maalo be room keehd wuohb muu ne upiny. 41Cahng yihre ne wuohbo gihre kedea dwaahy ke mare me ne keede. Ciehr yihr ge ne wuohb mar gen. Kedea ciehr wuohb gen be room.
42Ngo uneehn gihn nu yi cahr yaa athow. Kuohm dhaano ge koany piny, ngo utobo utoore. Abea ge cea ne cahro, e kuohm unaa keede kedea be cahg thoo keehdo. 4315:43 Pihp 3:20-21 E koany kuohm piny, e udoohng ne gihn me tee tooro ree me gihr nyinge tooro, abea ge cahre batien thoo e ngo udoohng ne gihn me wiihe ke moaro kedea yihre ne tee me ne cohg. 44E koany dhaano, e gihn akoany beehda kuohm dhaano utaahngo wiih piny, abea ge cahr dhaane, e kuohme uroomo wa kuohm wuohdjuog Paar Juog.
Kuohm me wa kuohm dhaano utaahngo wiih piny nud, kuohm me wa kihd Wahy Juog nud thiow. 4515:45-49 15:21-2215:45 Jon 6:63; 2Kor 3:6, 17 Wa kaa agweede yi kitaab Juog naa, “Ngad umodho e nyinge Adam ngo anaa acag ukoadh wahy yi yea,” abea Kriihjto ge cuohn ne Adam gihr dhecaahn, unahg e naa Wahy ke ngude ge ukoadh wahy yihdh nyoge. 46Umodho yihro ne kuohm wa kuohm dhaano utaahngo wiih piny, batiene e Juog kuohm me wa kuohm wuohdjuog Paar Maalo cube cubo yihro. 47Lahbo gihr upiny kan e naa anaa akaab ucag ngad umodho ge cuohn naa Adam. Abea riown dhaano ge cuohn ne Kriihjto ngo abeehno kaa yoohn Maalo. 48Wa maano, kwaad dhaano cang yihre naa kuohm wa mar Adam ge acag ke lahbo. Abea yaa udoohng ne yaa Kriihjto yihr gen unaa kuohm wa mar ngaa abeehno ke yoohn Maalo. 49E thiow, wa kwaad ka neehn koohmo wa kuohm Adam e acag kaa lahbo, thiow koohmo uneehn kuohm ngaa abeehno ke yoohn Maalo.
50Roba robo jo wan kejea giih acag, e yihr ge ne kuohm kedea remo, Dhaahr Juog be yoad gene. Kwaad giih tob utoor gene, ge be rom ci yi Dhaahr Juog, ka toor gihn me tobe. 5115:51 1Th 4:15 Jo wan, lihngu lum ni: Lum Juog me kuu akuong ke rob oogo; wo ge kan cang, wo buu uthow ne dug. Abea koohme giiho cang rog gen ulog gene 5215:52 Bayo: Mat 24:31; 1Th 4:16 Cahng teede naa duon bayo gihr gug piny ayuog, e koohme giiho cang wo yaa kuu athow rog gen ulog gene. Gihn nu ree uyuge ne blahny wa gihr maahny kodh. E thiow, unahg yi lan bayo gihn nu, e nuu ucahr nyoge e yihr gen ne kuohm me be cahg thoo. 5315:53 2Kor 5:4 Bang gihn koohmo ge kaahno awaahn ni, ge uthow kedea utob gene ge dhiil kaa waaro udoohng gene ne koohme me be thow kedea me be tob. 54Nea nyepinye rog gen alog gene wa maano, e gihn anaa agweed yi kitaab Juog apahdh kare arumo, ge anaa agweede naa, “Thoo ataaj. Ngo adoohng ne gihn me tooro.”
55“Yih thoo, kobi yih ngaa me teeg
wa yih noono ataaj nu.
Tee gihri ne kee ge kedhi raahm rog nyoge keehde?”
5615:56 Rom 4:15; 6:14 Bang gihn wo cang adhemuohm tiihyo tiihyo, thoo yihre ne tee me kedhe raahm rogo. Beehda loohng Moaje e ne cub tee yihr adhemuohm. 5715:57 Rom 7:24-25 Abea koohr Juog ke muohjo gihn acube tee me duohng yihro me taajo thoo maa adhemuohm ke dhe yoohn Jeacuu Kriihjto Ruohdh.
5815:58 16:13 Jo wan maa anhyaara! Nea maano kea deedu cwihnyu teeg mee. Rogu keá yugu ne lwag lwagi. Beehdu kaa cub wudhu yi tiihyu ke nying Jeacuu. Bang gihn ngo ngahyu kejea tiihj yihr Juog be taay piny now e gihr nyinge tooro.
16Cong Ngiihny Ke Nying Yaa Ayiiho Jeruucalem
116:1 Tiihy 11:29-30; 2Kor 8:1-9 Ke kur mar giih cong ne kony yaa yiiho giih beed piny Judea. Teeda teedo yihru kejea tiihyu kaa dhe yoohn tiihj gihn aroba yihr yaa akuude giih ayiiho piny Galaadya. 2Ke nying cahng Juog, e kea beehn kwaad dhaane kaabe ngiihny me rome ke cubo yihdh giih ayoade ukane gen, beere rog be cahg ke naah ke cong ngiihny keehdo cahng beehna. 3Cahng wahnha, e yaau naa akwanyu, warga ugweeda yi cing gen uoohra gen yi geen Jeruucalem keehd ngiihny giih acong. 4E thiow, nea beehda gihn me daahd nguda ne ci geen Jeruucalem, e a urwaaj gene.
Cahng Agweehg Poale Ne Liew Gen
516:5 Tiihy 15:21; 2Kor 1:15-16 A kuong cidho ke muudiihrya gihr Macedoanya umodho. Nea waahdha athum kun ca, e a ubeehn bangu arumo. Cwihnya ne cor yihdh miehy Macedoanya umodho. 616:6 Rom 15:24 Nye nihn ge unahga bangu. Ka moogo thiow e ruudo ge beehda dwahd koohyo uthuma bangu, batiene, e a konyu ne gwiir waahdha. 716:7 4:19 A be daahd ngo ubeehna bangu batiene e a guo aay. E naa gihn kwaya Juog beere ge beehna e nihn me thoohdh roma kaa naah ke wun. 816:8-9 Tiihy 19:8-10 Abea a kuong beehdo Epicoj tudi uwahdhe kar yaan Cahng Wahy Juog 9bang gihn dhe yoohn tiihj me ne cohg ngo ayoada kan, keehd me nud nyoge me thoohdh me maan puohnya.
1016:10 Timodhy: 4:17 Cahng wahnh Timodhye bangu, kea maanyu ngo beer mee utoor gihn me diere ke ngo bang gihn ngo ngaa me tiihyo yihr Jeacuu Ruohdh wa mara. 11Keá ngaa dhahl kuohme. Cahng aaye ne duu banga kea konyu ngo ubare maalo ke waahdh ke yoohm ree. Wonga unaa yi yooh ne koar ngo kedea yaa ayiiho giih caahdh keehde.
1216:12 Apolo: 1:12 Abea ke kur mar ngado e nyinge Apolo, a abuohj ke ber ngo yihre kejea cidhe bangu, en kedea yaa yiiho mooge. Abea ngo aniida adoohng wa cwihnye tooro cidho bangu awaahn ni. Nea dhe yooh ayoade, e ngo ucidh bangu.
Gug Luube
1316:13 15:38; Epi 6:10 Koaru rogu ne cohg, maa deedu cwihnyu yi yiiho gihru. Cwihnyu keá yugu bahw, kedea rogu keá yugu ne lwag lwagi. 1416:14 8:1; Jon 13:34; Rom 13:8-10; 2Kor 6:6; Gal 6:10; Epi 5:2 Tiihyu kwaad gihr nyepiny cang ke nhyaahro yi cwihnyu.
1516:15 Rom 16:5Yijtepaano: 1:16 Ngo ngahyu kejea Yijtepaano ge keehd jo paare ge naa anahg yaa akuong yiiho yi piny Akaayo. Kedea anahg gen thiow ge naa acub rog gen ne tiihj yihr yaa ayiih lum Juog. Ateeda yihru jo wan kejea 16tiihyu kwaad gihn tiihy Yijtepaane kedea yiihu lume kedea yugu giih nu thiow ke nying nyoge me tiihy gen room ke tiihy mar Yijtepaano. 17Cwihnya anaa amihno keraahyo yi beehn Yijtepaano kedea Poanatuj maa Akaaycoj. Naa abeehn gene e ge apiih ne tiihy giih na tiihyu. 1816:18 Pihp 2:29; 1Th 5:12 Yaa nu, cwihnya ameehg gene mihno, wa kaa ameehg gene cwihnyu mihno thiow. Nyoge me wa giih nu, gihn tiihy gene dhiil pahdh yi cwihny, kedea ge nyoge me ke wuoro.
1916:19 Rom 16:5Aacia: Any 1:4, 11Akwiila kedea Prijkiila: Tiihy 18:2 Akuude giih yaa ayiiho cang giih ne yi muudiihrya gihr Aacya, wu maahdh gene maahdho. Ge Akwiila ge ke Prijkiila wu amaahdh gene ke cing apaar kedea jo yiiho giih kwaay amaad ke yugo paar ge Akwiila wu amaahdh gene thiow. 2016:20 Rom 16:16 Jo yiiho giih ne kan cang wu amaahdh gene. Kedea ne maahdhu rogu maahdho naa acielo acielo ke cing apaar ke nying Juog.
2116:21 Gal 6:11; Klo 4:18; 2Th 3:17; Pihl 19 Beehda an, a Poal, a naa agweed maahdh gihn ni yihru ke cinga.
2216:22 Gal 1:8-9; Any 22:20 Ngaa toor nhyaahro gihr Kriihjto yi cwihnye e alamo upahdh wiihe uyoade gihn me raaj. Jeacuu Ruohdh ngo ne yi yooh ne beehno.
23Beehn Jeacuu Kriihjto Ruohdh cube muunye yihru.
24Wu nhyaara nhyaaro ke karu beehde ke nying Jeacuu Kriihjto.