Yuwana

Ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw ngwullu je

Yuwana

Änï kitabanu

Yuwana gwuru dooꞌra deꞌte ngwooꞌranu ngwükäjäär je ngwudi Yicu ꞌdï na rom (12). Gwullu gitab nggee ngge gendaci Ngwüyäwüd na ngwüjï ngwuꞌter aar ämnï ndi Yicu. Nginde gwaꞌti ondaja elelle gwe gwudi Yicu ngwube inggidi yiima na enggaci gwanni gwenggaca gwe Yicu ngwüjü. Giyee yinggidu ndi ari Yicu gwäꞌtüdï ꞌdidanu dïjï dümnä ꞌdogo, ngwube ru ꞌto Ngwaalu.

Gitab nggee gädäälü enggaci gwe ndi ari Yicu gwuru Ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu gwükäjïng je gïdïdlä, na ndi ari yiꞌrany yüngün yadi ani mïꞌrïnï nono gwanni gwati äbrï keng gwudi ngwüjï gïdïdlä na ndi ari nginde gwuru gwanni Gwubrutaar yelenya ila gwüngün gwanni gwondaja gwe ngwïjïr kitabanu ganni guꞌrin. (13–17), Yuwana gwututa yiꞌral yiꞌra yani ämnï gwudi Yicu gwani ngwoꞌra ngwüngün na ngwujaꞌri ngwüngün ngwanni ngworꞌtemaja ngwe ngindeng je gidigera danni dima aar gu määtä. Ndi mïꞌrä gwudi gitab, gwondaja gwani awa lübïdälü Yicu gwe aar pä küꞌrälä na awa gwuma ꞌdïꞌrä giyiꞌranyanu ngwüꞌtäcä ngwoꞌralu ngwüngün yaji yonyadanu.

Yajang yidi ngwujaꞌri

1. Gwanni Gwubrutaar yelenya gwuru ngwujaꞌri gwudi gwurꞌtaling (1.1–18)

2. Yuwana Almamadan na ngwooꞌra ngwudi Yicu gwerre gwerre (1.19–51)

3. Yirru yidi Yicu ngwüjänü (2.1—12.50)

4. Yomon gwodan Üräjälïm na gito gito Üräjälïm (13.1—19.42)

5. ꞌDïꞌrï na ꞌtädïnälü gwudi Deleny (20.1–31)

6. A Yicu ꞌtäcï ngwoꞌralu ngwüngün Jälïl (21.1–25)

Kirictu gwuru Ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu

¹ꞌTuꞌtu gwerre Ngwujaꞌri ngwuju, a Ngwujaꞌri ngwujaar Ngwaalu ngwe a Ngwujaꞌri ru Ngwaalu. ²ꞌTuꞌtu gwerre, nginde gwujaar Ngwaalu ngwe.

³Yiꞌral ꞌdar yïgïꞌtïnä nginde gwe. A yiꞌral yere yaꞌti ju yïgïꞌtïnä, yaꞌti gïꞌtïnä nginde gwe. ⁴ꞌDünggüngün midi gwuju. A midi nggwee gwuru buri gwudi ngwüjï. ⁵Ati buri oꞌrralu gïdïrïmänü aaꞌti be dïrïm burna ndi lenge.

⁶A gur ji gani Yuwana gükäjä Ngwaalu. ⁷Ngwilada ndi ondaci ngwüjü buri gwe, nunnu a ngwüjï ꞌdar ꞌdingini aar ämnï Ngwaalu nginde gwe.

⁸Nginde gwani Yuwana giligoꞌro lüngün, gwäꞌtüdï gwanni gwuru buri. Nginde gwïndädï ꞌdogo ndi ondaji buri ngwe. ⁹Ndi ari buri gwanni gwuru ꞌdidanu gwadi ila gïdïdlä ngwoꞌrraci ngwüjälü ꞌdar.

¹⁰Ngwujaꞌri ngwuju gïdïdlä, ngwuru ngwanni ngwugeꞌta ngwe Ngwaalu dïdläyü, a je ꞌti be ngwüjü ngwudi dïdlä lïngïdï. ¹¹Nginde gwïndädï ngwüjï ngwüngün, a be ngwüjï ngwüngün ꞌdonya. ¹²A be loko lanni gwuma aar gwe ämnï, lanni lima ämnï ngwürïny ngwüngün, lima aar je ätädä yelenya aar ru yïjï yidi Ngwaalu. ¹³Ngindenga läꞌtüdï yïjï yidi Ngwaalu lïngïnï gwe gwudi lingeno, aar ꞌti rüdï bupi gwudi dïjï, aar be ru lïngïnï gwe gwudi Ngwaalu.

Yuwana gwurnidalu Yicu gwe

¹⁴A ngwujaꞌri ngwuma ru dïjï ngwuma ar le ji ꞌdengge. A lima engga näjïng gwüngün, näjï gwudi Gïjï ꞌdogo jücü ganni gïndï ndi Papa gonyadu gu yïmïꞌrü na ꞌdidanu.

¹⁵Nginde gwuru gwanni gwurnida gwe Yuwanalu dula gaji ganni giming ge ari, “Nginde gwuru be nggwee gwanni gwaru nyi gwe anni ariny, ‘Gwanni nggwo gwïndï gwodan, gwupana ꞌdünggüny ndi ari gwuju gwerre gwerre laꞌtiny na lïngïtï.’” ¹⁶Yïmïꞌrü ye yüngün yanni yonyadu, yima aar nje ye onjaci ꞌdar, oꞌre aar nje ye onjaci. ¹⁷Ndi ari Ngwaalu ngwätädï nje yobo yüngün ndi Müjä a be yïmïꞌrü yüngün na ꞌdidanu, aar nje be ätädä ndi Yicu Kirictu. ¹⁸Dïjï dere daꞌti ju aꞌtur dänggädï Ngwaalinga a be Gïjï ru ꞌdogo ganni giru Ngwaalu, ganni gijica Ngwaalinga ngwuru Papa kimere, giru ganni gima inggidi ngindeng.

Yuwana gwäꞌtüdï gwani nginde gwanni Gwubrutaar yelenya

(Mätä 3.1–12; Murkuj 1.1–8; Luka 3.1–18)

¹⁹Ngwujaꞌri ngwuru ngwee ngwudi Yuwana ngwanni ngwondajung je anni ma Ngwüyäwüd ngwudi Üräjälïmïng ükäjä ngwurꞌdala na Ngwullawi aar otacalu ndi ari nginde gwani yärü. ²⁰Aaꞌti Yuwana nyïꞌrïnä ndi ꞌtäjälü ngwuje ꞌtäcälü tired ngwuje ci, “Äny gwäꞌtüdï gwanni Gwubrutaar yelenya.”

²¹Aar ci, “A mine nga gwani yärü? Nga gwuru gwani Ïlïyä?”

Ngwuje ci, “Bärï nggwäꞌtüdï.”

Aar ci, “Nga gwuru dïjïr danni daru de Ngwaalo?”

Ngwari, “Bärï.”

²²Gwurꞌtal ꞌdi aar ci, “Nga gwani yärü? Enggaci nje nga gwani yärü nyii kwoyalu nyii ondaci ngwüjü ngwanni ngwükäjï nje. Nga gwuca ligoꞌro lunga a gwani yärü?”

²³A Yuwana apa ngwujaꞌri ngwanni ngwondaja je dïjïr didi Ngwaalu dani Ajaya ngwari,

“Äny gwuru gwani dulu didi ngwujaꞌri ngwudi dïjï deꞌte danni durnidalu dula poor gïtäny ngwari,

‘Gïꞌtïjär Ngwaalu gay mama ngwüdünälü.’”1.23 Ajaya 40.3

²⁴A Ngwübärrïjï ngwoko ngwükäjäär je ²⁵otacalu aar ci, “Nga mine arra ma ang nyïnyï ngwüjü manari nga gwäꞌtüdï gwanni Gwubrutaar yelenya nga ꞌti rüdï gwani Ïlïyä, nga ꞌti rüdï dïjïr dere didi Ngwaalu?”

²⁶A je Yuwana ci, “Äny gwadi nyïnyï ngwüjü yaw ye ꞌdogo, a be gweꞌte nggwo gidiliganu gwaꞌti aang lïngïdï. ²⁷Nginde gwuru gwanni gwadi nyi gwujana gwodan gwupana ꞌdünggüny äny gwaꞌti ädï ꞌdünggüngün ndi nyi jürbälü nyi gwallada ngwaralu mbüny ngwudi ngwüdän ngwüngün.”

²⁸Yiꞌral giyee ꞌdar yiju ngwaalu ngwani Bidaniya dambal ndi üꞌrü yaanu yidi Ordoning ngwaalu ngwanni ngwuju gu Yuwana ndi nyïnyï ngwüjü.

Yicu gwuru Girany gidi mïꞌrïnï nono gïndï Ngwaalu

²⁹Bïgänü nggwoo a Yuwana enggada Yicung ndi ila ngwari, “Änggädär Giranyu gidi Ngwaalu giru be nggone ganni gadi äbrï keng gwudi ngwüjï ngwudi dïdlä! ³⁰Gwuru be nggwee gwanni gwaru nyi gwe anni ariny, ‘Gwanni nggwo gwïndï gwodan gwupana ꞌdünggüny ndi ari gwuju gwerre gwerre laꞌtiny na lïngïtï.’ ³¹Äny gwaꞌti nyi lïngïdï, a be yanni yïgäbïcïny nyi be ilada ndi nyïnyï ngwüjü yaw ye, yiru ndi ari nunnu ngwüꞌtädïnälü Yïjïräyïl.”

³²A be Yuwana ondaji ngwujaꞌri ngwe ngwari, “Äny gwänggädï Lïgïꞌrïmä lidi Ngwaalu lüllü kerala nono amaam ngwaw nono. ³³Gwaꞌti gwaadi nyi lenge a be Ngwaalu ngwanni ngwükäjïny ndi nyi nyïnyï ngwüjü yaw ye, ngwuru ngwuciny, ‘Gur ganni ga engga a gu Lïgïꞌrïm üllä ngwaw nono, nginde gwuru be gwanni gwadi nyïnyï ngwüjü Lïgïꞌrïm le lanni Lijuꞌru.’ ³⁴Äny gwänggädï ngindeng a nggwondaja ndi ari Gïjï nggee giru gidi Ngwaalu.”

Ngwooꞌra ngwudi Yicu

³⁵Bïgänü nggwoo, a Yuwananga ji ndi dünälä ngwooꞌra ngwe ngwüngün rom ngenone mana. ³⁶Anni ma Yuwana enggada Yicung gwïndädï nono, ngwari, “Änggädär, Giranyu giru be nggee gidi Ngwaalu!”

³⁷Anni ma ngwooꞌra ngwüngün rom ꞌdingini nggu ari no, aar aw Yicung giyora. ³⁸A Yicu gwurlalu ngwuje engga gwädäär giyora, ngwuje otacalu, “Ngaa lïmïnä ange?”

Aar ci, “Gwani Doorta,1.38 Ngwujaꞌri ngwee Yärmïyängä ngwani Räbbï. nga ngwati ji ne?”

³⁹A je Yicu ci, “Ilar ngaa engga.” Lingen lïndï be ꞌdi ngwugwurli ngwuru kwoꞌrongo digera de ngindenga aar ele ꞌdi aar enggada ndi ari nginde gwati ji ne. Aar le jalu gomon nggoo.

⁴⁰Gur geꞌte ngwooꞌranu ngwoo rom ngwudi Yuwana, gani Andrawuj, gwenggen gwudi Jamaan gwanni gwati aar ci Butruj ngindenga liru lani liꞌdingina Yuwanang anni ondajung. Aar ru lanni lima aw Yicu giyora. ⁴¹Nginde ngwumbuji gwenggen gwani Jamaan gwerre gwerre ngwube ci, “Nyii lima mbuja ngindeng gwanni Gwubrutaar yelenya (gwani Kirictu).1.41 Ngwürïny ngwani Kirictu Yïgïrïyängä aar ani Micaya Yïbrïyängä, ꞌdün ngwani gwanni gwubrutaar yelenya.” ⁴²A nginde ru gwuma apa Jamaaning aar gwe ila ndi Yicu.

A Yicu ombaji ngwube ci, “Nga gwuru gwani Jamaan gïjï gidi Yuna.” A be nga gwadi ani Japa (gwani ngwurꞌda).

⁴³Bïgänü nggwoo a Yicu dïꞌrï gwadi ele Jälïl. Ngwumbuji guru gani Bïlïpüj ngwuci, “Gwujaniny.” ⁴⁴Bïlïpüj gwati ji kündär gani Bid Jäyïdä gündär ganni gati gu Andrawujinga Butruj gwe ji. ⁴⁵A Bïlïpüj ele ngwumbuji guru gani Nataniyal ngwuci, “Änyängä limbuju dïjü danni daru de Müjä kitabanu gidi Yobo na danni daru de ngwïjïr ngwudi Ngwaalu giyitabanu yanni yullaar je, Yicu gwudi Najrang gïjï gidi Yüjïb.”

⁴⁶A Nataniyal ari, “Najra! Giru ange gere gidi Najrang gijaw?”

A Bïlïpüj ci, “Ila ꞌdogo ang engga.”

⁴⁷Anni ma Yicu engga Nataniyaling ndi ila nggwe ari, “Nggwo ngene gwanni gwuru Dïjïräyïl ꞌdidanu yere yaꞌti gu yiru ꞌtur.”

⁴⁸A Nataniyal otacalu ngwuci, “Nga gwülïngïdïny ne?”

A Yicu ci, “Äny gwänggädängä ꞌtuꞌtu anaku ja gu na ndi jalu gidimnigoranu, gaji ganni gaꞌti ara ge na Bïlïpüj urnidu.”

⁴⁹A Nataniyal ari, “Gwani Doorta, nga gwuru Gïjï gidi Ngwaalu, nga gwuru Deleny didi Yïjïräyïl.”

⁵⁰A Yicu ci, “Nga gwämnä ꞌdünggüny ndi ari nggwuma ang ci nggwänggädängä ndi jalu gidimnigoranu. Ya je engga yanni yipana giyiꞌral giyee.” ⁵¹Ngwoꞌre ngwugendaci ngwuci, “Äny gwadi ang ondaci ꞌdidanu ndi ari, nga gwa enggada gere ga ïgïtïnï, a gwa enggada yïꞌrrä yidi Ngwaalu yändï aar üllä Gïjü nono gidi Dïjï dümnä.”

Yicu gwapu yiima Kana Jälïl

¹Bïgï nggwo, a yïꞌrïnyïnä yidi giꞌtidi kay ji kündär gani Kana ngwaalu ngwani Jälïl. A gu nanni ji gwudi Yicu ꞌto ²aar gu urnida Yicung je ngwoꞌra ngwe ngwüngün ꞌto aar ilada gïꞌrïnyïnä ngenone. ³Anni ma ngwüjï ngwudi yïꞌrïnyïnä ïyï diꞌrica ꞌdi ngwumedadi, a nanni gwudi Yicu ci Yicung nu, “Diꞌrica dima medadi.”

⁴A Yicu ci, “Gwani daw, gaji güny gaꞌtina ïndï, a gwarra miny änïjï giyiꞌralanu giyee?”

⁵A nanni gwüngün ci ngwïnädä, “Yiꞌral yere yanni yadi ara je ye ci, ärrär je.”

⁶Ngenone ngwïtï ngwuru yoꞌrr ngwuju ngwupa ngwupa ngwongranu ngwuru nyärläl (6) ngwati ape yaw yiꞌdukuranu küüꞌrï (20) ya küüꞌrï na ꞌdï (30). Yati ye Ngwüyäwüd gäꞌrïnï.

⁷A Yicu ci ngwïnädä, “Onjajar je yaala.” Aar je onjajala ꞌdar kiꞌrony.

⁸Ngwuje be ci, “Bälär je be ngaa je ätädä guru giru giꞌra gidi yïꞌrïnyïnä ngwuje ngille.” Aar je bälï aar je ätädä. ⁹A je gur nggoo giru giꞌra gidi yïꞌrïnyïnä ngille, ngwuje mbuji yima gwurli diꞌrica. Ngwuꞌti lïngïdï ndi ari diꞌrica ndee dapaar ne, ngwïnäd ngwanni ngwapu yaw, ngwülïngïdï gu. A gur giru giꞌra urindi damal danni dadi agu ¹⁰ngwuci, “Ngwüjü ꞌdar ngwati ape diꞌrica danni dami gwerre gwerre a ngwüjï ïyï, ma be ari ngwuma rlälï, aar je be ätädä danni diki ngwulem gwodan. A be nga gwümätädï diꞌricalu danni damana nga apalu gwodan.”

¹¹Yiꞌremna yidi yiima yiru giyee yanni yärrä je Yicu gwerre gwerre kündär gani Kana gidi Jälïl, a nginde inggidi yiima yüngün yidi näjï a ngwooꞌra ngwüngün ämnï ꞌdünggüngün.

¹²Anni ma yïꞌrïnyïnä medadi, a Yicu na nanni gwüngün na ngwenggen na ngwooꞌra ngwüngün, aar ꞌdïꞌrï aar ele Kaprnawum, ngenone, aar gu jalu yomon cong.

A Yicu linynya ngwüjü Kobo

(Mätä 21.12–13; Murkuj 11.15–17; Luka 19.45–46)

¹³A anni ma yomon ji gito yidi Yïꞌrïnyïnä yidi Ngwüyäwüd yidi eny Ligiꞌra lidi Dambdani, a Yicu ꞌdïꞌrï ngwele kündär gani Üräjälïm. ¹⁴Anni mung obani ngwämrä kobo, ngwumbuji ngwüjü ngwati ellang ngwürä aar ellang ngwangala, na amaam ati aar üpïyï ꞌto ngwüꞌrïnyänü ngwudi gatalu kobo. ¹⁵Ngwume diruula diru gar ngge linynya ngwüjälü ꞌdar ngwong ngwanu ngwanni ngwuju ngenone, ngwürä na ngwangal ngwüdïgïr bartadanu gwudi ngwüꞌrïny gwati ngwüjï üpïyänü ngwügwüꞌrübäjï ngwümbürälü. ¹⁶Ngwuci ngwüjü ngwanni ngwïllï amaam, “ꞌTüyär ngwony ngwee a ngwe ele poor! Nga larra ngaa be ädïnï ngwuꞌdun ngwudi Papa gwüny ngaa je ruji ngwaalu ngwudi ngwiliny!”

¹⁷A ngwooꞌra ngwudi Yicu diwayini ndi ari ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu ngwanni ngwüllïnä kitabanu ngwaru, “Eny giligoranu gwani ngwuꞌdun ngwunga gwati nyi uꞌdiyanu nono lïgä.”2.17 Mäjïmür 69.9

¹⁸A be Ngwüyäwüd bupi giꞌremna giru yiima ꞌdünggüngün. Aar otacalu aar ci, “Giꞌremna giru ange giru yiima ganni gadi ang ärrï nyii lenge ndi ari nga gwätï yelenya ndi ärrï yiꞌral giyee?”

¹⁹A je Yicu ci, “Kiyar ngwuꞌduna ngwee aar ndralu gïdïyängälü, yomon ꞌtäꞌrïl ꞌdogo ngwunje ꞌdïꞌrïyälü mana.”

²⁰A Ngwüyäwüd ci, “Ngwuꞌdun ngwee ngwüdädäär je ngwüdläyü küüꞌrï rom na nyärläl (46) nga be ari ngwa je ꞌdïꞌrïyälü yomon täꞌrïl (3) awa?” ²¹A be ngwuꞌdun ngwanni ngwäbïngädï gu Yicu, lingeno lüngün liru. ²²Anni mung aji aar ꞌdïꞌrïyälü giyiꞌranyanu, a gu be ngwooꞌra ngwüngün diwayini ndi ari nginde gwabingana, aar ämnï ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu ngwanni ngwüllïnä kitabanu na ngwanni ngwondaja je Yicu.

²³Gaji ganni gima ge Yicu ji kündär gani Üräjälïm Gïyïꞌrïnyïnä yidi Dambdani, a ngwüjï ngwonyadu engga yiꞌremna yidi yiima yanni yiming je ärrï aar ämnï ngwürïny ngwüngün. ²⁴A je ꞌti be Yicu gätïjä ngwäy ndi ari nginde gwülïngïdï yigor ꞌdar yidi ngwüjï ngwümnä. Nginde gwaꞌti amiꞌratu nunnu ngwubupi ²⁵ngwujaꞌri ngwudi dïjï dümnä ngwani nginde, ndi ari nginde gwülïngïdï yiru ange giyo giligoranu lidi dïjï dümnä.

Yicunga Nïkïdïmüj gwe

¹A gur geꞌte ju giru Dïbärrïjï gani Nïkïdïmüj giru giꞌra ngwelenyanu ngwudi ngwämrä ngwudi Ngwüyäwüd. ²Gïꞌdïꞌrü gomon geꞌte dilu de ngwelaca Yicung ꞌdunu ngwuci, “Gwani Doorta, änyängä lïlïngïdï ndi ari nga gwuru dïjï dükäjä Ngwaalu. Yiꞌremna yidi yiima yanni yata je ärrï, dïjï dere daꞌti dati je ärrï ꞌdogo manari dükäjü Ngwaalu.”

³A Yicu ci, “Nggwa ang ondaci ꞌdidanu ndi ari dïjï dere daꞌti da engga yelenya yidi Ngwaalu mung ꞌti lïngïnä lïngïnïng gwanni gwuyang.”

⁴A Nïkïdïmüj ci, “Awa a be dïjï dïlïngïnä gwele ꞌdi ngwupe ngwube oꞌre ngwülïngïnï mana yomonanu rom. Awa mana ngwube oꞌre gilaranu lidi nanni?”

⁵A Yicu ci, “Äny gwa ang ondaci ꞌdidanu, ndi ari dïjï dere daꞌti da engga yelenya yidi Ngwaalu daꞌti lïngïnä yaw ye na Lïgïꞌrïm le. ⁶Dïjï dïlïngïnä gilingeno diru lingeno, a dïjï dïlïngïnä Gïlïgïꞌrïm diru lïgïꞌrïm. ⁷‘Aaꞌti nga gwallalu ndïr ma ang ci ndi ari nga nga ꞌdar aang lïngïnï lïngïnïng gwanni gwuyang.’ ⁸Dirun dati arada kuyala ganni gïndïng gu. Nga be ꞌdingini aring gwüngün, nga ꞌti be lïngïdï ndi ari dïndï ne na dadi elada ne. Yiru gu ꞌto no gïdïjï dïlïngïnä Gïlïgïꞌrïm.”

⁹A Nïkïdïmüj ci, “Awa gu aar gu be ru no?”

¹⁰A Yicu ci, “Nga gwuru doorta dipa didi Yïjïräyïl, nga ꞌti be lïngïdï ngwujaꞌri ngwee yorto ye ngwaalinga? ¹¹Äny gwa ang ondaci ꞌdidanu, änyängä lati ondaji ngwujaꞌri ngwanni ngwülïngïdï nje, na nje inggidi ngwanni gwänggädï nje, a be nga nga laꞌti ämnä ngwujaꞌri ngwärï. ¹²Nga nga lati ꞌti ämnä manari lima je ondaci ngwujaꞌri ngwe ngwudi dïdlä ndee a be awa nga je be ꞌdingini ngwudi geraling manari ngwuma ar je ngwe ondaci? ¹³Dïjï dere daꞌti dändï kerala a be Gïjï gidi Dïjï dümnä ru geꞌte pu ganni gwüllü kerala.”

¹⁴A Yicu ari, “Anaku allija gu gwerre Müjä düüngäyü diru laaba küꞌrälä poor gïtäny, Gïjï gidi Dïjï dümnä gadi aar gu alliji ꞌto no küꞌrälä. ¹⁵Nunnu gwanni gwa ämnï ꞌdünggüngün gwa mbuji miding gwudi gwurꞌtaling.”

Ämnï gwudi Ngwaalu

¹⁶A Yicu ari, “Ndi ari Ngwaalu ngwämnä ngwüjü ngwudi dïdlä gwulleny ꞌdi ngwududiyi Gïjü güngün ganni giru geꞌte pu ꞌdogo nunnu ngwüllä ngwayi ngene nunnu gwanni gwa ämnï ꞌdünggüngün, gwaꞌti gwa ayi ngwube mbuji miding gwudi gwurꞌtaling. ¹⁷Ndi ari Ngwaalu ngwaꞌti ükäjä Gïjü güngün gïdïdlä nunnu ngwape yelenya a ngwüjï ayi, ngge be mïꞌrïnï nono nunnu ngwape yelenya a ngwüjï gïlängïdïnï nginde gwe. ¹⁸Gwanni gwämnï ꞌdünggüngün gwaꞌti aar gwe obalu ngwayi, a be gwanni gwaꞌti gwa ämnï ꞌdünggüngün, gwuru gwanni gwa aar gwe obalu gwa ayi, nunnu gwuma ꞌti ämnä ngwürïny ngwudi Gïjï gidi Ngwaalu ganni giralu geꞌte pu ꞌdogo. ¹⁹Yeleny yiru giyee yanni yadi obalu ngwüjï ngwe, ndi ari buri gwuma ila gïdïdlä, ngwüjï ngwuma be ämnänï dïrïmü ngwaalu ngwudi buri ndi ari apepe gwegen gwuki. ²⁰Gwere gwanni gwati ape gwuki, gwati ꞌti ämnä buri na ngwati ꞌti elella giburalu, a gwaꞌti gwila giburalu ndi ari gwa yedeny eny ndi ari apepe gwüngün gwanni gwuki gwa ꞌtädälü. ²¹A be gwanni ngwati elelle ꞌdidanu gwe, gwati ele giburalu nunnu aar engga ndi ari apepe gwanni gwating ape gwäpïnä yiima ye yidi Ngwaalu.”

Yicu na Yuwana

²²Anni ma ngwujaꞌri ngwee medadi, a Yicunga ngwooꞌra ngwe ngwüngün ꞌdïꞌrï aar ele ngwaalu ngwani Yäwüdïyä, aar ngwe jalu yomon cong ngwünyïnyï ngwüjü yaw ye. ²³A Yuwana Almamadan ji ꞌto ndi nyïnyï ngwüjü kïbüng ngwaalu ngwani Äyïnün ngwuju gito ngwaalu ngwani Jälïm ndi ari yaw yïrälü ngwaalu ngwoo, ati gu be ngwüjï oꞌrajidalu pïd pïd ngwuje nyïnyï. ²⁴(Ngwujaꞌri ngwe ngwuju gwerre gwerre a be aji aar määtä Yuwanang aar giki korkon.)

²⁵A ngwooꞌra ngwudi Yuwana ngwoko garnati Dïyäwüd de deꞌte gïdïmürä didi gäꞌrïnï. ²⁶Ngindenga aar ele ndi Yuwana aar ci, “Gwani doorta gur gidi gomon nggong gija ge dambal Ordon, ganni gondaja ge gimbujiiny ndi nyïnyï ngwüjü yaw ye ngwüjï ꞌdar ngwuma oꞌrada ꞌdünggüngün.”

²⁷A je Yuwana ci, “Dïjï dere daꞌti dätï gony gere manari gima ꞌti Ngwaalu ätädï kerala. ²⁸Nga nga yigoꞌro yalu liru ladi ondaji ndi ari äny gwaru nu, ‘Äny gwäꞌtüdï gwanni Gwubrutaar yelenya nyi be ru gwükäjäär nyi mädïnïjä.’ ²⁹Gaga giru gidi gur ganni gadi agu. Dimaad danni dati jici gur nono ganni gadi agu, gating geraci länï ngwüdünïcï ngwujayanu manari giming ꞌdingini gondaju. Jayanu nggwäꞌdï gwüny gwuru gwuma be mbuti gwene. ³⁰Nginde gwuru gwadi elada gweere nyi be oꞌra gwodan.”

³¹Nginde gwanni gwüllü kerala gwuru gwupana giyiꞌral ꞌdar, gwanni gwati ji gïdïyängälü gwudi dïyäng gwuru gwati ondaji ngwujaꞌri ngwudi dïyängälü. Gwanni gwüllü kerala, gwupana giyiꞌral ꞌdar anaku raar gu. ³²Nginde gwati ondaji ngwujaꞌri ngwanni ngwänggädïng je ngwuje ꞌdingini, a be dïjï daꞌti dere danni dämnä ngwujaꞌri ngwüngün. ³³Dïjï danni dima je ämnï dima ondaji ndi ari Ngwaalu ngwuru ꞌdidanu. ³⁴Ndi ari nginde gwanni gwükäjü Ngwaalu, gwondaja ngwujaꞌri ngwanni ngwükäjä ngwe Ngwaalu. Ndi ari Ngwaalu ngwati ätädä Lïgïꞌrïmä lanni lati ꞌti amiꞌratu.

³⁵Ngwaalu ngwuru Papa gwämnä Gïjü a giming ätädä yiꞌralalu ꞌdar kuyanu güngün. ³⁶Gwere gwanni gwämnï Kïjï, gwätï miding gwudi gwurꞌtaling a be gwanni ngwa obe Gïjü gora ge, gwaꞌti gwengga miding gwudi gwurꞌtaling, ndi ari gwa gu güündä ji gidi Ngwaalu.

Daw diru Dijamir

¹A Ngwübärrïjï ꞌdingini ndi ari Yicu gwuma nyïnyänï gwuma biledani ngwoꞌra ndi Yuwana, ²a be yanni yiru ꞌdidanu, Yicu gwäꞌtüdï gwünyïnyä ngwüjü, a be ngwooꞌra ngwüngün ru ngwünyïnyä je. ³Anni ma gu Yicu lenge, ngwüꞌdïꞌrï ngwugatani ngwaalinga ngwoo ngwani Yäwüdïyä ngwukwoyalu mana Jälïl.

⁴A Yicu ꞌdïꞌrï ngwele gay ge gidi Jamrang. ⁵No ngwele ngwobani ngenone Jamra kündär gani Jugar giju gito gito gïdïyäng danni dätädï Yagub gïjü güngün gani Yüjïb. ⁶Del diju gu didi yaw yidi ïyï danni dilutu Yagub. A Yicu ila gwugakidu dïlä ngwele ngwujalu gidelalu. Lingen le lïdünälä.

⁷Anni ma daw ꞌdeꞌte diru Dijamir elada ndi angiꞌri, a Yicu ci, “A gwuny gätïjä yaw nje ïye?” ⁸(Kaji nggoo, ngwooꞌra ngwüngün ngwuma ꞌdïꞌrï aar ele ndi mïnä ngwony ngwudi eny kündär nggoo.)

⁹A daw ndoo diru Dijamir ci Yicung nu, “Nga gwuru Dïyäwüd nyi be ru Dijamir, awa nga be ätädä yaw yidi ïyï?” (Ndi ari Ngwüyäwüd ngwati aar ꞌti apajidu Ngwujamir ngwe.)

¹⁰A Yicu ci, “Adinari nga gwülïngïdï angidacing gwudi Ngwaalu nga lenge ndi ari yärü gwuru nggwee gwucanga ätädïny nyi ïyï, gwadi ang otacalu gwadi ang ätä yaw yanni yimidu.”

¹¹A be daw ci, “Gwani doorta, nga gwaꞌti ätï gony gada ge aga yaw a del dolanu. Nga gwadi apa yaw ne giyee yimidu? ¹²Nga gwupana gïdïgüürnä därï dani Yagub gwanni gwülütïjï nje delo ndee nggu ïyï a gu yïjï yüngün ïyï ꞌto a gu ngwürä ïyï na yooꞌra yüngüne?”

¹³A Yicu ci. “Dïjï danni dadi ïyï yaw giyee yara ye da ngwäädä eny mana, ¹⁴a be dere danni dadi ïyï yaw yanni yinje ätädä, daꞌti ba be da ngwäädä eny bupud. ꞌDidanu da gu manni ngwäy ngwudi yaw yanni yinje ätädä obalu yïrälü ꞌdünggüngün aar ru midi gwudi gwurꞌtaling.”

¹⁵A daw ci, “Gwani doorta, ätädïny yaw giyee nunnu aaꞌti ba be ngwäädä ngwuny eny ndi oꞌreꞌta ngene ndi angiꞌri yaw.”

¹⁶A Yicu ci, “Ïndï, ang urnida duru dunga nga de ila ngene.”

¹⁷A daw gwäꞌräcänü ngwuci, “Nggwaꞌti ätï duru.”

A Yicu ci, “Yijaw yunga yätï ngwäyänü anni aranga nggwaꞌti ätï duru. ¹⁸Ndi ari gwerre a gwätï ngwuru ꞌtudini (5) na danni nda de gwenene, dur dunga däꞌtüdï. Yunga yanni yara ye yätï ngwäyänü.”

¹⁹A daw ci, “Gwani doorta, nggwänggädängä nono a gwuru dïjïr. ²⁰Ngwügüürnä ngwärï ngwäpïjä Ngwaalinga yobo ngene ken nggee ngaa be ari liru Ngwüyäwüd ngwaalu ngwere ngwaꞌti ngwa gu ngwüjï äpïjï Ngwaalinga yobo aar be ru ngweꞌte pu ꞌdogo ngwani Üräjälïm.”

²¹A Yicu ci, “Ämnäcïny gwani daw ndi ari gaji nggo gïndï ganni gaꞌti ga aar ge äpïjï Papang yobo ken nggee na Üräjälïm. ²²Nga nga liru Ngwujamir lati äpïjï Ngwaalinga yobo ngwaꞌti aang lïngïdï yorto ye ngwaalinga. A be änyängä ngwati nje äpïjï yobo ngwanni ngwülïngïdï nje, ndi ari gilang gwadi ila Ngwüyäwüd. ²³A be gaji nggo gïndï a nggo gima ila gwenene, ndi ari lanni lati äpïjï Ngwaalinga yobo ꞌdiꞌdidanu, la äpïjï Papang yobo gïlïgïꞌrïm na ꞌdidanu, ndi ari liru yigor yanni yibupa je Ngwaalu. ²⁴Ngwaalu ngwuru lïgïꞌrïm a lanni lati äpïjï Ngwaalinga yobo, aar je äpïjï gïlïgïꞌrïm na ꞌdidanu.”

²⁵A daw ci, “Nggwülïngïdï ndi ari gwanni Gwubrutaar yelenya (gwani Kirictu) gwadi ila, mung ila gwunje be enggaci ngwujaꞌralu ꞌdar.”

²⁶A be Yicu ari, “Äny gwuru nggwee gwani nginde gwondacanga gwenene!”

²⁷Kaji nggoo no, a ngwooꞌra ngwüngün oꞌra a je le ngwaalu elalu anni ma aar mbuji aar ji ndi ondaji daw de. Aaꞌti be dïjï dere ꞌdenggenanu otacalu ngwuci, “Giru ange gïmïnïng gidaw?” na “Darra ma de abingi?”

²⁸A daw ꞌdïꞌrï ngwugatani dukulalu ngwukwoyalu kündär ngwondaca ngwüjü ngwuje ci, ²⁹“Ilar aang engga dïjü denggaciny yiꞌralalu yüny ꞌdar yanni yärrï nje! Aaꞌti gwa ru gwanni Gwubrutaar yelenya?” ³⁰A ngwüjï ngwudi gündär ꞌtüdä aar gu ilada ꞌdünggüngün.

³¹A gaji ge nggoo, a ngwooꞌra ngwüngün ji ndi päcälü nunnu ngweny. Aar ci, “Gwani doorta, ïtï gwooko.”

³²A je be Yicu ci nu, “Nggwätï ngwony ngwüny ngwudi eny ngwaꞌti ngwe lïngïdï yorto ye ngwaalinga.”

³³Aaꞌti ngwooꞌra ngwüngün otajidalu aar ari, “Gwuma tani dïjï dimine äpïjä ngwony ngwere ngwudi enye?”

³⁴A Yicu ari, “Eny gwüny gwani ärrï buping gwudi Ngwaalu ngwuru Papa gwanni gwükäjïny, nyi medaji yiiru yüngün. ³⁵Ngaa lati ꞌti aru, ‘Giruny ga jalu ngwüüwäyü kwoꞌrongo ga aar be une?’ A be äny gwada je ci gätär manni ngwäyälü ngwalu aang ombaji ngwuruny! Ndi ari yona yima ojeme gaji gidi uni gegen gima ila. ³⁶A gwenene däänü didi uni dadi gwalli guꞌru güngün ngwuni yona gwani midi gwudi gwurꞌtaling. Nunnu gwanni gwükwüdï na gwanni gwunu aar jayanu ꞌdün. ³⁷Yätï ngwäyänü yanni yaru nu, ‘Gweꞌte gwati kwoy a gweꞌte gwati uni.’ ³⁸Äny gwükäjä je ndi aang uni yona yaꞌta gu ïyü dïrbä dere, ngwüjï ngwoko ngwïyü gu dïrbä ngaa je be uni yidi dïrbä degen.”

³⁹Lonyadu lidi Jamirang kündär nggoo aar ämnï ꞌdünggüngün gwani ngwujaꞌri ngwudi daw ndoo ngwaru, “Denggaciny yiꞌralalu yüny ꞌdar yanni yärrï nje.” ⁴⁰No anni ma ngwüjï ngwudi Jamirang elaci, aar päcälü ndi ari aar le jalu, aar le jalu yomon rom ngeno. ⁴¹A gwani ngwujaꞌri ngwüngün, a ngwüjï ngwonyadana ämnï ꞌdünggüngün.

⁴²Aar ci dayu, “Änyängä gwenene laꞌti ba be ämnä nunnu gwani ngwujaꞌri ngwunga ꞌdogo, änyängä gwenene lima ꞌdingini yigoꞌro ye yärï a nyängä lïlïngïdï ndi ari gur nggee, ꞌdidanu nginde gwuru gwanni gwuru Gilang gwudi ngwüjï ngwudi dïdlä.”

Yicu gwuꞌriya gïjü nono gidi gur giru deleny

⁴³Anni ma yomon ele aar ru rom(2) a Yicu ꞌdïꞌrï ngwele Jälïl. ⁴⁴(Yicu gwaru gwerre nu dïjïr didi Ngwaalu dati ꞌti ngwüjï näjä ngwujaꞌri ken güngün.) ⁴⁵Anni ma Yicu obana Jälïl, a Ngwüjälïl ape aar gwäꞌrï. Anaku änggädär gu yiꞌral ꞌdar yanni yärrüng je Üräjälïm kaji ganni giju ge Yïꞌrïnyïnä yidi Dambdani. Ndi ari ngindenga liju gu ꞌto Gïyïꞌrïnyïnä giyoo.

⁴⁶A Yicu obani Kana Jälïl mana, ngwaalu ngwanni ngwügwürlïng gu yaw aar ru diꞌrica. A ngwaalu ngwani Kaprnawum, gïjï gidi dïnäd didi deleny gümä gu. ⁴⁷Anni mung ꞌdingini ndi ari Yicu gwïndï Yäwüdïyä gwuma ila Jälïl, ngwüꞌdïꞌrï ngwelaci ngwuci nu aar gwe üllï Kaprnawum nunnu ngwuꞌriya gïjü nono güngün ndi ari gümä gani yiꞌrany.

⁴⁸A be Yicu ci, “Nga nga lati ꞌti ämnä ngwujaꞌri ma aang ꞌti änggädï yiꞌremna yidi yiima na allalu ndïr.”

⁴⁹A deleny ci, “Gwani doorta, üllädä gwänü nda gïjï güny ayi!”

⁵⁰A Yicu ci nu, “Ïndï, gïjï gunga ga midi.”

A gur ämnäcï Yicung ngwujaꞌri ngwüngün ngwüꞌdïꞌrï ngwele. ⁵¹Anni mung ji ndi üllï aar mbudi ngwïnäd ngwe ngwüngün kay aar ondaci aar ci gïjï gima midi. ⁵²Anni mung utalu gaji ge ganni guꞌrung ge nono, aar ci, “Guꞌru nono lungge gaji ge geꞌte pu gilingen ligwurlu.”

⁵³A gu mbumbu lenge ndi ari gaji giru ganni gima ge Yicu ci ndi ari, “Gïjï gunga ga midi.” No nginde na ngwüjï ngwüngün gïdrü ꞌdar aar gwe ämnï.

⁵⁴Yiima yiru mana yomon rom (2) yanni yärrä je Yicu anni mung gatana Yäwüdïyäng ngwoꞌra Jälïl.

Ape yiima kïbüng

¹Anni ma ngwujaꞌri medadi ngwee, a Yicu ꞌdïꞌrï ngwallu kündär gani Üräjälïm gïyïꞌrïnyïnä yidi Ngwüyäwüd. ²Ngenone Üräjälïm gito gito gïlängïr lati gu ngwangala ꞌtü, gïbüng giju gani Bidajida Yïbrïyängä güꞌrïdï yurdalu ꞌtudini. ³Ngwüjï ngwundru gu ngwonyadu ngwümä, ngwoko ngwürïmü ngwäy na ngwoko ngwuru ngwumjo na ngwoko ngwuru ngwurga. Ngwati jalu aar dünïcï yaw nunnu aar je lagajanu.5.3 Yitab yoko yati ari, Gomon geꞌte gïꞌrr gidi (Ngwaalu) gati üllä ngwulagaji yaanu ma be ari ngwüjï ngwuma engga yaw ma aar lagananu, aar be doglati ndi üllï a be dïjï danni dadi madinani gwerre gwerre, ngwuꞌri dümdï nono düngün

⁵Ngenone gur geꞌte giju gu ganni gümä ꞌdi ngwätï ngwüdläyü ꞌdï täꞌrïl na ꞌdübä (38). ⁶Anni ma Yicu engga gindralu ngenone, ngwulenge ndi ari gümä ngwüdläyü ngwolanu ngwotacalu ngwuci, “Nga gwümïnü ndi uꞌri nono?”

⁷A gur ci Yicung, “Gwani doorta, äny gwaꞌti ätï dïjälü dere danni dadiny degeꞌdaji nunnu nyi üllï giyaanu, manari yaw yima lagananu ati aar nyi ngwüjï dalmacani aar nyi gatanalu, aar üllï giyaanu gwerre gwerre.”

⁸A Yicu ci, “ꞌDïꞌrü ang apani gïlälälü gunga ang ele.” ⁹No a gur uꞌri nono ngwüꞌdïꞌrälü ngwape gïlälälü güngün ngwele. Gomon ganni gäpädï ge Yicu yiima, gomon giru ganni giru Kwoꞌra täꞌrïl.

¹⁰No a ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd ci guru nggoo gäpädäär yiima, “Gomon gidi gweneneng giru ganni giru Kwoꞌra täꞌrïl, yiru drü ndi ape gïlälä gunga!”

¹¹A je gur ci, “Gwanni gwäpädïny yiima gwuru gwuciny, ‘ꞌDïꞌrälü ang apani gïlälälü gunga ang ele.’”

¹²Aar otacalu aar ci, “Yärü gwuru gwanni gwucanga apa gïlälälü gunga ang ele?”

¹³A be gur ganni gäpädï Yicu yiima, gaꞌti lïngïdï ndi ari yärü gwuru gwanni gwäpädï yiima, ndi ari Yicu gwuma ari miꞌrony ngwüjänü ngwonyadu ngwuju ngwele. ¹⁴Kaji giꞌter a Yicu mbuji guru nggoo gäpädïng yiima kobanu, ngwuci, “Nga nggwo gwuma uꞌri nono, aaꞌti ba be a gwa ärrï yiꞌral yanni yiki, yaa a gwa oꞌre ya je mbuji yanni yikana.” ¹⁵A gur ꞌdïꞌrï ngwele ngwondaci Ngwüyäwüd ndi ari Yicu gwuru gwanni gwäpädï yiima.

Papa na Gïjï

¹⁶No nunnu Yicu gwärrü yiꞌral giyee gomon ganni giru Kwoꞌra täꞌrïl, a Ngwüyäwüd ꞌdïꞌrï aar übïnälü.

¹⁷A je Yicu ci, “Papa gwüny nggwona gwapu yiiru gweneno na äny ꞌto nggwo gwapu yiiru.” ¹⁸Yiru giyee yanni yïgäbïcï Ngwüyäwüd aar mïnänï ndi ꞌrinye. Gwati aar mïnü ndi ꞌrinye ꞌdogo nunnu gwuma kiyi gomonanu giru Kwoꞌra täꞌrïl, aar be ru ndi ari gwaru Ngwaalu ngwuru Papa gwüngün ngwübïdïyï ligoꞌranu lüngün Ngwaalu ngwe.

¹⁹A je Yicu ci, “Äny gwenggaca je ngwujaꞌri ngwanni ngwätï ngwäyänü, ndi ari Gïjï gati ꞌti apu yiiralu yere giligor lüngün, nginde gati ape yiiru yanni yänggädïng je ndi Papa gwüngün yärrüng je, a je be Gïjï ärrï ꞌto. ²⁰Ndi ari Papa gwämnä Gïjü ngwenggaci yiꞌral ꞌdar yanni yating je ärrï. Nginde yäy genggacung yiꞌral yanni yipana giyiꞌral giyee ya je enggada yaji ya je allijalu ndïr. ²¹Ndi ari anaku ati gu Papa ꞌdïꞌrïyï ngwüjälü ngwayu ngwuje midiyi, yiru gu ꞌto Kïjï güngün. Gïjï ga midiyi ngwüjü ꞌto ngwanni ngwüjädïng je ndi midiyi. ²²A mana yaꞌti ani Papa gwuru gwanni gwadi obalu dïjï de a be nginde gwuma ätädä Gïjü yelenyalu ꞌdar ²³nunnu a Gïjï näjïnï yelenya anaku näjïnä gu Papa yelenya. Gwere gwanni gwuma ꞌti näjä Gïjü, gwaꞌti gwa näjï Papang, gwanni gwükäjä.”

ꞌDïꞌrï giyiꞌranyanu ndi midi

²⁴A Yicu ari, “Nggwa je ondaci ꞌdidanu, dïjï danni da ꞌdingini ngwujaꞌri ngwüny ngwube ämnï nginde gwanni gwükäjïny, gwa mbuji miding gwudi gwurꞌtaling. A nginde gwaꞌti ba be gwa aar gwe obalu. Nginde gwuma dambu yiꞌrany gwuma ele ndi midi. ²⁵Äny gwondaca je ꞌdidanu ndi ari gaji nggo gïndï a nggee gima ila ganni gadi ge ngwüjï ngwanni ngwayu ꞌdingini dula didi Gïjï gidi Ngwaalu a lanni liꞌdingina la midi. ²⁶Ndi ari anaku ati gu Papa midiyi giligoꞌro lüngün, nginde gwuma ätädä ꞌto Gïjü midiying giligoꞌro lüngün. ²⁷A giming ätädä yelenya ndi obalu ngwüjï ngwe ndi ari giru Gïjï gidi Dïjï dümnä.”

²⁸A je Yicu ci, “Aaꞌti nga la dibi ngwujaꞌri ngwee, gaji gadi ila ngindenga ꞌdar ngwumomanu layu la ꞌdingina dula düngün ²⁹a la ꞌtüdä. Lanni lärrä yiꞌral yanni yijaw la ꞌdïꞌrälü la aar je ätädä miding na lanni lärrä yiꞌral yanni yiki la ꞌdïꞌrälü la aar le obalu giyiꞌrany. ³⁰Äny gwaꞌti gwärrï yiꞌral yere guy ge güny, yatiny ye obalu ꞌdogo anaku ꞌdingini nje gu Ngwaalu na obalu gwüny gwüdünälü. Ndi ari äny gwaꞌti mïnü ndi jada ligor lüny, nyi be mïnï ndi jada ngindeng gwanni gwükäjïny.”

Papa gwondaja Gïjï ge

³¹A Yicu ari, “Adinari äny gwati ondajaji giligoꞌro lüny, ngwujaꞌri ngwüny ngwaꞌti ngwadi ätï ngwäyänü. ³²A be nggwo gwuꞌter gwanni gwati ondaji ngwujaꞌri ngwani ligoꞌro lüny nyi be ari ngwujaꞌri ngwüngün ngwätï ngwäyänü.”

³³A je Yicu ci, “Nga nga lükäjä ngwüjü ndi Yuwana ngwuje ondaja ngwujaꞌri ngwanni ngwätï ngwäyänü. ³⁴Yaꞌti ani ndi ari äny gwämnä ondajing gwudi dïjï dümnä a be äny gwaru gu nunnu ngaa gïlängïdïnï. ³⁵Yuwana anni ïndïng, gwuru nono buri gwanni gwuꞌdu ngwoꞌrralu, nga lima jayanu buri gwe gwüngün gaji gooko.”

³⁶Ngwari, “A be ondaji gwani äny gwätïny gwanni gwupana guꞌru ndi ondaji gwudi Yuwana gwani äny. Ndi ari yiꞌral yanni yükäcär nje gu Papa ndi ärrï, yiru yanni yadi inggidi ndi ari Papa gwuru gwükäjïny. ³⁷A Papa gwanni gwükäjïny nginde giligoꞌro lüngün gwondaja ngwujaꞌri ngwani äny. Nga nga gwaꞌti aang ꞌdingina dula düngün gomon gere aꞌtur ngaa ꞌti änggädï ngwäyänü ndi ari gwuru ꞌtaa. ³⁸Yiru yanni yïgäbïcä je ngaa laꞌti ämnä ꞌdünggüngün gwanni gwükäjïng, ngwujaꞌri ngwüngün ngwaꞌti giyigoranu yalu aꞌtur. ³⁹Ngaa lati ombaji Yitabanu yanni yüllïnä nunnu aang mbuji miding gwudi gwurꞌtaling. A be Yitab yanni yüllïnä yinggidu ngwujaꞌri ngwani äny ⁴⁰ati a be ꞌdonya ndi ila ꞌdünggüny nunnu aang mbuji miding gwudi gwurꞌtaling.”

⁴¹Ngwuje ci, “Äny gwaꞌti mïnä ortadang ngwudi ngwüjï ⁴²a be äny gwülïngïdä je. Äny gwülïngïdä je ndi ari ngaa laꞌti ätï ämnïng gwudi Ngwaalu giyigoranu yalu. ⁴³Äny gwïndï ngwürïny ngwe ngwudi Papa gwüny nyii be ꞌdonya, ma be ari dïjï diꞌter dima ila ngwürïny ngwe ngwudi ligoꞌro lüngün ngaa be ämnäcï. ⁴⁴Awa ngaa be ämnäcï Ngwaalinga manari ngaa lati ortajidi yigoꞌro yalu ngaa ꞌti be undu ngwäy ngaa määtä ortadang gwanni gwïndï Ngwaalu ꞌdogo?”

⁴⁵Ngwuje ci, “Aaꞌti ngaa lari äny gwuru gwada je üꞌrïdä ngwujaꞌri nono ndi Papa. Dïjï ndo danni dada je üꞌrïdä ngwujaꞌri nono Ngwaalu. Müjä gwuru gwanni nggwo gwügätädä gu ngwäyänü. ⁴⁶Adinari ngaa la ämnäcä Müjäng, ngaa laadiny ämnäcï. Ndi ari Müjä gwuru gwanni gwullu ngwujaꞌri ngwani äny. ⁴⁷A be anni aaꞌti aang ämnä ngwujaꞌri ngwanni ngwullung je, a mine awa ngaa je be ämnï ngwanni ngwa je ngwe ci?”

Yicu gwiya ngwüjü ngwüüꞌrï tudini

(Mätä 14.13–21; Murkuj 6.30–44; Luka 9.10–17)

¹Anni ma gaji nggoo ele, a Yicu ꞌdïꞌrï ngwüꞌrü yaanu yidi Jälïlïng (yati aar je ci ꞌto yaw yidi Täbïrïyäng.) ²A ngwüjï ngwonyadu gwujani anaku ma aar gu enggada yiꞌremna yidi yiima yanni yärrüng je ngwüjï ngwanni ngwümä. ³A Yicu ꞌdïꞌrï aar allu kenala ngwooꞌra ngwe ngwüngün aar jalu ngenone. ⁴Yomon yidi Yïꞌrïnyïnä yidi Dambdani yidi Ngwüyäwüd aar ji gito.

⁵A Yicu ꞌdïꞌrïyï ngwäy ngwengga ngwüjü ngwonyadu ngwelaca, ngwuci Bïlïpüjïng nu, “Ngwüjï ngwee ꞌdar ngwadi ar je ïllïjä yona ne aar je eny?” ⁶Gwutalu no nunnu ngwïdäjï ngindeng. Ndi ari nginde gwülïngïdï yiꞌral giligoranu lüngün nunnu gwadi ärrï ange.

⁷A Bïlïpüj ci nu, “Ma ar ni ari a lima illa yona yidi ngwüꞌrïny ngwudi yiiru ngwüüwäyü ꞌdübä, yaꞌti ya mbuti nunnu a dïjï agu ngwügätïnï ngwulemanu!”

⁸A dooꞌra düngün diꞌter ngwooꞌranu, Andrawuj gwenggen gwudi Jamaan gwani Butruj ngwüꞌdïꞌrï ngwari, ⁹“Gïjï geꞌte nggo ngene gätï yona ꞌtudini na ngwuum rom ngwani ngwooko. A be ngwa ar je ätädä yärüng ngwee ngwüjï ngwee ngwonyadu?”

¹⁰A je be Yicu ci, “Geꞌtar ngwüjü aar jalu.” Ngwaalu ngwo, ngwüꞌtüdï gu yanya yonyadu. No a ngwüjï jalu, ngwur ngwuru ngwüüꞌrï tudini (5000). ¹¹A Yicu ape yona ngwuci Ngwaalinga yäy ꞌtu ngwuje be gegenaci ngwüjü ngwanni ngwujalu ati dïjï ape anaku mïnïng gu. Ngwoꞌre nggu ärrï ngwuuma mana ngwuje gegenaci.

¹²Anni ma aar eny ꞌdi aar pe, a Yicu ci ngwoꞌra ngwüngün, “Utar yonalu ngwuum ngwanu ngwanni ngwuma ïꞌdälü ngwüꞌrïꞌtänü. Aaꞌti ngwere ngwa geradalu.” ¹³No anni ma aar je gwäꞌräjï giꞌdu aar je ape yiꞌramanu ꞌdï na rom ngwudi yon tudini yanni yima aar je eny ꞌdi aar je gwäꞌrï.

¹⁴Anni ma ngwüjï enggada yiima yanni yima je Yicu ärrï, aar ari, “ꞌDidanu dïjïr didi Ngwaalu diru ndee danni dadi ila gïdïdlä.” ¹⁵A Yicu lenge ndi ari ngindenga lïmïnü gwadi aar ruji deleny degen yiima ye, ngwüꞌdïꞌrï ngwele ngwukwoyalu gweꞌte pu kenala.

Yicu gwïndï giyaala

(Mätä 14.22–33; Murkuj 6.45–52)

¹⁶Anni ma ngwalu ru digera, a ngwooꞌra ngwudi Yicu ꞌdïꞌrï aar üllï giyaw ¹⁷aar änï gïbälükänü aar üꞌrü yaanu aar elada Kaprnawum. Gaji nggoo a ngwaalu ru dilu, a je ꞌtina Yicu bürnädï. ¹⁸A dirun ꞌdïꞌrä a dudu ji diki giyaanu ngwulagaji yaanu. ¹⁹Anni ma ngwooꞌra ngwudi Yicu ruyi bälükä ꞌdi ape bränü täꞌrïl (3) gwalla bränü täꞌrïl na gwüꞌränü (3.5), aar enggada Yicung gwïndï giyaala ngwelada bälükä nono a je yedeny eny. ²⁰A je be Yicu ci nu, “Äny gwuru ara je ꞌti yedeny ïtï.” ²¹Anni ma aar gatu yigoralu aar änïjï gïbälükänü no aar mbuji ndi ari lima obani kïmämü ngenone ngwaalu ngwanni ngwïndädäär gu.

²²A bïgänü nggwoo, anni ma ngwüjï ngwonyadu ngwanni ngwujalu dambal ngenone, aar engga ndi ari bälükä gwuru gweꞌte pu ꞌdogo ngenone a gu ꞌti Yicu janu aar be ruyi bälükä jücü. ²³A be ngwübälükä ila ngwuꞌter ngwaalu ngwani Täbïrïyä aar dünï ngwaalu ngwanni ngwiya gu Yicu ngwüjü yona anni ma Deleny ci Ngwaalinga yäy ꞌtu.

Yicu gwuru eny gwudi midi

²⁴Anni ma ngwüjï lenge ndi ari Yicunga ngwooꞌra ngwe ngwüngün laꞌti ngenone, aar ꞌdïꞌrï aar änï ngwübälükänü aar ele ngwaalu ngwani Kaprnawum ndi mïnï Yicung.

²⁵Anni ma aar mbuji dambal ngenone aar ci, “Gwani doorta, nga gwuma ila jadu ngene?”

²⁶A je Yicu ci, “Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari nga nga laꞌtiny mïnä ndi ari nga nga länggädï yiꞌremna yidi yiima, aar be ru ndi ari ngaa lïtï yona nga je pe. ²⁷Aaꞌti ngaa lapada yiiru ngwong ngwudi eny ngwanni ngwati ꞌdigiꞌri ngaa be apada yiiru ngwong ngwudi eny ngwanni ngwati midiyi miding gwudi gwurꞌtaling gwanni gwadi aar je Gïjï gidi Dïjï dümnä ätädä nginde gwe, gwuma gu Ngwaalu ngwuru Papa mïꞌrä dämïꞌrä.”

²⁸Aar be otacalu aar ci, “Änynängä ladi ärrï ange nunnu nyii ärrï bupi gwudi Ngwaalu?”

²⁹A je Yicu ci, “Yiiru yidi Ngwaalu yiru giyee, ndi ämnï ꞌdünggüngün gwanni gwükäjïng.”

³⁰No aar ci, “Yiima yiru ange yanni yadi je ärrï ꞌdi nje engga ara gu ämnäcï? Yiru ange yanni yada je ärrï? ³¹Ngwügüürnä ngwärï ngwïtï män poor gïtäny a yüllïnä kitabanu ndi ari, ‘Ngwüllücäär je yona kerala aar je eny.’”

³²A je Yicu ci, “Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari Müjä gwäꞌtüdï gwüllücä je yona kerala a be Papa gwüny ru gwanni gwätädä je gwenene yona yanni ru ꞌdidanu yüllü kerala. ³³Ndi ari eny gwudi Ngwaalu ngwuru ngwani nginde gwanni gwüllü kerala ngwätädä ngwüjü miding.”

³⁴Aar ci, “Gwani doorta, ꞌtuꞌtu gomon gidi gweneng ätädï nje yona giyee.”

³⁵A Yicu ari, “Äny gwuru eny gwudi midi. Gwanni gwadi ila ꞌdünggüny gwaꞌti gwa ngwamu enyanu na gwanni gwadi ämnï ꞌdünggüny gwaꞌti gwa ngwäädä eny aꞌtur. ³⁶A be anaku ca je gu nunnu ngaa liminy engga ngaa ꞌtina be ämnä ꞌdünggüny. ³⁷ꞌDar lanni lätädäär nje Papa la ila ꞌdünggüny a gwanni gwila ꞌdünggüny gwaꞌti gwunyi linynyi. ³⁸Ndi ari äny gwüllü kerala gwaꞌti üllädï ndi ärrï yiiru yidi ligoꞌro lüny nyi be üllädä ndi ärrï yiiru yidi nginde gwanni gwükäjïny. ³⁹Na bupi gwudi nginde gwanni gwükäjïny gwuru nggwee ndi ari aaꞌti gwunyi gäbïcï gwere gwa dudi gwanni gwuma aar nyi ätädä nje be ꞌdïꞌrïyälü komon nggäꞌdï gidi mïꞌrä. ⁴⁰Ndi ari bupi gwudi Papa gwuru ndi ari dïjï dere danni da ombaji Gïjü nggu ämnädä, da mbuji miding gwudi gwurꞌtaling na diny ꞌdïꞌrïyälü komon nggäꞌdï gidi mïꞌrä.”

⁴¹A Ngwüyäwüd ꞌdïꞌrï aar äbïngïnï giyenenanu ndi ari Yicu ondaja ndi ari, “Äny gwuru eny gwanni gwüllü kerala.” ⁴²Aar ari, “Yicu nggwee gwäꞌtüdï mine gïjï gidi Yüjïb, gwanni gwülïngïdär gwe papang gwüngün na nanni gwüngüne? Awa gwenene ngwube ari, ‘Nggwüllü kerala’?”

⁴³A je Yicu ci, “Ngaa ꞌti äbïngïnü giyenenanu yalu! ⁴⁴Dïjï dere daꞌti da ila ꞌdünggüny manari Papa gwüny gwanni gwükäjïny gwäꞌtüdï gwanni gwüktädï ꞌdünggüny a diny ꞌdïꞌrïyälü komon nggäꞌdï gidi mïꞌrä. ⁴⁵Yullu je ngwïjïr ndi ari, ‘La je Ngwaalu enggaci ngindenga ꞌdar.’6.45 Ajaya 54.13 Dïjï dere danni da ꞌdengenaci Papang ngwulenge ꞌdünggüngün, dila ꞌdünggüny. ⁴⁶Dïjï dere daꞌti danni dänggädï Ngwaalinga ngwube ru gweꞌte pu gwanni gwïndï Ngwaalu. Gwuru ꞌdogo jücü gwanni gwänggädï Ngwaalinga. ⁴⁷Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari, gwanni gwämnï gwa mbuji miding gwudi gwurꞌtaling. ⁴⁸Äny gwuru eny gwudi midi. ⁴⁹Ngwügüürnä ngwalu ngwïtï män6.49 Gwuruj 6.4–5,13–15 poor gïtäny ngwuma be ayi. ⁵⁰A be ngene eny nggwo gwanni gwüllü kerala, ma dïjï eny daꞌta be da ayi. ⁵¹Äny gwuru eny gwanni gwumidu gwanni gwüllü kerala. Manari dïjï dere dima eny enying nggwee, da midi gwurꞌtal. Eny nggwe gwani lingeno lüny lanni ladiny geꞌte gwani midi ngwudi ngwüjï ngwudi dïdlä.”

⁵²A Ngwüyäwüd garnatajidi gwulleny aar ari, “Awa aar nje be ätädä lingeno lüngün aar eny?”

⁵³A je be Yicu ci, “Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari manari ngaa lima ꞌti ïtï lingeno lidi Gïjï gidi Dïjï dümnä, ngaa ïyï yïnä yüngün, midi gwaꞌti ꞌdanggalu. ⁵⁴Gwere gwanni gwa eny lingeno lüny na ngwïyï yïnä yüny, gwa mbuji miding gwudi gwurꞌtaling, a gwunyi ꞌdïꞌrïyälü komon nggäꞌdï gidi mïꞌrä. ⁵⁵Ndi ari lingeno lüny liru eny gwanni gwuru ꞌdidanu na yïn yüny yiru ïyï gwanni gwuru ꞌdidanu. ⁵⁶Gwere gwanni gwa eny lingeno lüny na ngwïyï yïnä yüny gwa mätïnälü ꞌdünggüny a nggwa ji ꞌdünggüngün. ⁵⁷Anaku ükäjäär nyi gu Papa gwanni gwumidu, a gwani Papa, äny nggwo gwumidu. No, gwanni gweny gilingeno lüny gwa midi ꞌto gwani äny. ⁵⁸Eny gwuru nggwee gwanni gwüllü kerala. Ngwügüürnä ngwalu ngwïtï män ngwuma ayi, a be gwanni gweny ndi eny nggwee gwa midi gwurꞌtal.” ⁵⁹Ngwujaꞌri ngwee ngwondaja je Yicu kaji ganni gijung ge ndi enggaci ngwüjü ngwämrä ngwalu ngwani Kaprnawum.

Ngwoꞌra ngwudi Yicu ngwümïmänü

⁶⁰Anni ma ngwooꞌra ngwonyadu ngwudi Yicu ꞌdingini nggu ondaji no aar ari, “Ngwujaꞌri ngwuru ange ngwee ngwojema gu no yärü gwanni ngwadi je ämnï?”

⁶¹Anni ma Yicu lenge ndi ari ngwooꞌra ngwüngün ngwo ndi äbïngïnï giyenenanu, ngwuje otacalu ngwuje ci, “Ngwujaꞌri ngwee ngwuma gu obalo? ⁶²Ma be ari ngaa lima engga Gïjü gidi Dïjï dümnä gima ꞌdïꞌrï ngwoꞌre ngwaalu ngwanni ngwujung gu gwerre, ngaa la be ärrï ange? ⁶³Lïgïꞌrïm lidi Ngwaalu liru lanni lati apa miding, a be lingeno laꞌti ätï gony gere. Ngwujaꞌri ngwanni ngwondaca je ngwuru lïgïꞌrïm aar ru midi. ⁶⁴Loko gilona ꞌdanggalanu laꞌti ämnä Ngwaalu.” Ndi ari Yicu gwülïngïdï gu ꞌtuꞌtu gwerre ndi ari yärüngä lanni laꞌti ämnäcï na yärü gwadi gwe gwurlanu. ⁶⁵Ngwoꞌre ngwari, “Yiru giyee yanni yïgäbïcïny nga ja be ci dïjï dere daꞌti da ila ꞌdünggüny manari Papa gwäꞌtüdï gwügäbïcä.”

⁶⁶ꞌTuꞌtu kaji nggoo, ngwooꞌra ngwüngün ngwonyadu oꞌre aar gatani aar ꞌti ba be gwujana.

⁶⁷A Yicu otaci ngwoꞌralu ngwüngün ngwo ngwuru ꞌdï na rom (12) ngwuje ci, “Ngaa läꞌtüdï ladi oꞌre ꞌto?”

⁶⁸A Jamaan gwani Butruj ci, “La ang gatani nyii be ele ndi yärü gwani Deleny? Nga gwuru gwätï ngwujaꞌri ngwudi midi gwudi gwurꞌtaling. ⁶⁹Änyängä lämnä na nyii lenge ndi ari nga gwuru gwanni Gwujuꞌru gwudi Ngwaalu!”

⁷⁰A be Yicu ari, “Äny gwäꞌtüdï gwuta janu liru ꞌdï na romo (12)? A be gweꞌte nggwo ꞌdanggalanu gwuru dijegoꞌrr.” ⁷¹(Nginde gwäbïngädï ndi Yäwüdä gwanni gwuru gïjï gidi Jamaan gwani Äjïgärïyütï. Nginde gwuru dooꞌra deꞌte ngwooꞌranu ngwoo ngwuru ꞌdï na rom gwanni gwuma ji ngwugwurlanu nginde gwe.)

A Yicu ele Yäwüdïyä

¹A be aji a Yicu ꞌdïꞌrï ngwele ngwulandalu Jälïl nunnu ngwüꞌtänü ngwaalu ngwani Yäwüdïyä ndi ari gwümïnä Ngwüyäwüd gwadi aar ꞌrinye.

²A be anni ma Yïꞌrïnyïnä yidi Gäꞌtä yidi Ngwüyäwüd ji gito, ³a ngwenggen ci nu, “A gwa ꞌdïꞌrï ang gatani ngwaalinga ngwee ang ele Yäwüdïyä nunnu a ngwooꞌra ngwunga engga yiima yanni yati je ärrï. ⁴Gwaꞌti gwere gwati ape yiiru yuꞌrimi manari gwümïnä a ngwüjï enggada ngwulinginni. Anni ati ang ape yiima giyee, enggaca be ngwüjü gïdïdlä ligoꞌro lunga.” ⁵ꞌDi ngwenggen ngwüngün ꞌto aar ꞌti ämnä ꞌdünggüngün.

⁶Yäy gu no a je be Yicu ci, “Gaji gwüny nggona gaꞌti ïndï a be gaji galu giru. ⁷Ngwüjï ngwudi dïdlä ngwaꞌta je ki ngwäy, nje be ke ngwäy nunnu äny gwondaja ndi ari yiꞌral yegen yanni yati aar je ärrï yaꞌti jaw. ⁸Ändär nga nga jücü gïyïꞌrïnyïnä nggwa ꞌti gwallu gwenene ndi ari gaji güny gaꞌtina ïndï.” ⁹Anni mung ondaji ngwujaꞌri ngwee, ngwube jalu Jälïl.

¹⁰Anni ma ngwenggen dïꞌrï aar allu gïyïꞌrïnyïnä, ngwüꞌdïꞌrï gwodan ngwallu ꞌto ngwuꞌti be ꞌtäcä ligoꞌralu lüngün ngwube änälü. ¹¹Ngenone gïyïꞌrïnyïnä, a ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd ji ndi mïnälü aar gwe otaci ngwüjälü aar ari, “Gur ganna ge nggoo?”

¹²A gwe ngwüjï badalu ngwujaꞌri ngwonyadu ngwani nginde. A loko ari, “Nginde gwuru dïjï dijaw.” A ngwoko ari, “Bärï, nginde gwati dudiyi ngwüjü.” ¹³Aaꞌti be dïjï dere ämnä ndi ondajalu nginde gwe ngwüjï ndi ari ngwïtï je yedeny ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd.

A Yicu enggaci ngwüjü kobo

¹⁴Anni ma ngwüjï arra yïꞌrïnyïnä ꞌdi aar übïdï yomonanu, a Yicu allu ngwämrä kobo ngwuji ndi enggaci ngwüjü ngwujaꞌri. ¹⁵A Ngwüyäwüd engga a je le ngwaalu elalu, aar abingi aar ari, “Awa ngwube lenge ndi ondaci ngwüjü gwaꞌti aar äpädï ngwalu yuuli yidi yobo?”

¹⁶A je Yicu ci, “Ngwujaꞌri ngwondaji nje ngwäꞌtüdï ngwüny, ngwïndï ꞌdüngüngün gwanni gwükäjïny. ¹⁷Gwere gwanni gwümïnä ndi ape buping gwudi Ngwaalu, gwa lenge ndi ari ngwujaꞌri ngwee ngwüny ngwïndï Ngwaalu gwalla nggwondaja ligor le lüny. ¹⁸Gwanni gwati ondaji ngwujaꞌri ngwudi ligor lüngün, gwati ondijaji ndi näjï ligoꞌro lüngün. A be gwanni gwäpïjä ngindeng yiiru yidi näjï gwanni gwükäjä, gwuru gwanni gwuru ꞌdidanu. Yaꞌti gu yere yanni yiru yiꞌduru. ¹⁹Müjä gwaꞌta je ätädï yobo? A be gwere gwaꞌti ꞌdanggalanu gwanni gwümätï yobo. Ngaa larra ngaa be ari ngaa liny ꞌrinye?”

²⁰Aar ci Yicung, “Nga gwürlälü kiꞌranu, yärü gwuru gwanni gwümïnä ndi aar ang ꞌrinye?”

²¹A je Yicu ci, “Äny gwapu yiima yeꞌte pu, ara je be allijalu ndïr ꞌdar. ²²Äny gwadi ari Müjä gwenggaca je ngwujaꞌri ngwudi üꞌrïꞌtänï. Ngwujaꞌri ngwee Müjä ngwäꞌtüdï gwapu je, (ngwujaꞌri ngwudi ngwügüürnä ngwalu ngwuru), no ati aa be üꞌrïdä gïjü komon ganni giru Kwoꞌra täꞌrïl. ²³Ma be ari ngaa lati üꞌrïdä gïjü komon ganni giru Kwoꞌra täꞌrïl, nunnu aaꞌti ngaa la kiyi yobo yanni yaru ye Müjä, nyi mine kïjänü gwedang ndi ari äny gwuꞌriya dïjü lingina ku komon ganni giru Kwoꞌra täꞌrïl? ²⁴Gäbïcär ngwujaꞌri ngwani obalu ngwüjü ngwe engga gwe gwudi ngwäy, übïdärälü ngwüjü ngwe gay ge ganni gïdünälü.”

Yicu gwuru gwanni Gwubrutaar yelenya?

²⁵Yiꞌral ye giyoo, a ngwüjï ngwudi Üräjälïmïng ngwoko ondaji aar ari, “Gur nggee gäꞌtüdï manni ganni gïmïnäär ndi aar ꞌrinye? ²⁶Nggo pa gondaju ngwujaꞌralu ꞌdar kibeny aaꞌti be dïjï dere ädïnä ndi otacalu. Ngweleny ngwege ꞌdidanu ngwuma ämnï ndi ari nginde gwuru gwanni Gwubrutaar yelenya? ²⁷A be a lïlïngïdï ndi ari manari gwanni Gwubrutaar yelenya gwuma ila, gwere gwaꞌti gwa gu lenge ndi ari gwïndï ne gwe. A be gwülïngïdär ndi ari gwudi neng gwuru.”

²⁸A je be Yicu ca dula gwujuna ndi enggaci ngwüjü ngwämrä kobo ngwari, “Yäy ngaa lïlïngïdïny ngaa lenge ndi ari äny gwïndï ne gwe! Äny gwaꞌti ïndï ngene giligor lüny, a be gwanni gwükäjïny, nginde gwuru gwanni gwuru ꞌdidanu gwaꞌti aang lïngïdï. ²⁹A be äny gwülïngïdïny ndi ari äny gwüꞌtüdï ꞌdünggüngün a nginde gwuru gwükäjïny.”

³⁰Ngwujaꞌri ngwee, a Ngwüyäwüd ngwoko mïnï ndi aar gu mätädä, aaꞌti be gwere ädïnä ndi määtä ndi ari gaji gwüngün gaꞌtina ïndï. ³¹A ngwüjï ngwonyadu ämnï ꞌdünggüngün aar ondaji aar ari, “Ma ji manari gwanni Gwubrutaar yelenya gwuma ila, ii gwa ape yiꞌremna yidi yiima yonyadana kur nggee?”

³²A Ngwübärrïjï ꞌdingini ngwujaꞌri ngwondaja je ngwüjï ngwani Yicu. A be ngwurꞌdal ngwanni ngwuru yiꞌra na Ngwübärrïjï ükäjä ngwangida ngwegen ngwudi gobo nunnu aar määtä Yicung.

³³A je Yicu ci, “A ladi jalu gwooko ꞌdogo nga je be gatani nyi oꞌre nyi oꞌraci ngindeng gwanni gwükäjïny. ³⁴Ngaa liny mïnälü ngaa laꞌti liny mbuji ngaa laꞌti la burni ndi ila ngwaalu ngwanni ngwadi nyi gu ji.”

³⁵A ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd otajidalu ndi ari, “Nginde gwaru gwadi ene ꞌdi gwaꞌti gwa ar mbuji? Nginde gwadi ꞌdïꞌrï ngwele giyen yidi Ngwügïrïg yanni giyo yibadu gu ngwüjälü ngwege ngwenggaca Ngwügïrïgo? ³⁶Yiru ange yarung ye anni arung, ‘Ngaa liny mïnälü ngaa laꞌti liny mbuji’ na ‘Ngaa laꞌti la burni ndi ila ngwaalu ngwanni ngwadi nyi gu ji’?”

Gwanni gwïtï ngwäädä aar nyi elaca

³⁷Gomon gidi badi gidi yïꞌrïnyïnä, gomon gati aar geꞌte ngwujayani, a Yicu ꞌdïꞌrï ngwüdünälä ngwabingi dula ngwari, “Gwanni gwïtï ngwäädä aar nyi elaca ngwïyï. ³⁸Gwanni gwa ämnï ꞌdünggüny anaku aru gu gitab ndi ari, gwa gu ngwäy ngwudi yaw yanni yimidu ïrälü.” ³⁹Yicu gwondijaja ngwaalu ngwudi Lïgïꞌrïm lanni Lijuꞌru lanni ladi ji ngwüjänü ngwanni ngwa ämnï ꞌdünggüngün. Kaji nggoo, Lïgïꞌrïm laꞌti gu na ïndï ndi ari gaji nggoo, Yicu gwaꞌti gu na näjïnä.

⁴⁰A be anni ma gu ngwüjï ngwanni ngwuju ngeno ꞌdingini ngwujaꞌri ngwee, a ngwoko ari nu, “ꞌDidanu gur nggee giru dïjïr.”

⁴¹A ngwoko ari, “Nginde gwuru gwanni Gwubrutaar yelenya.”

A be ngwoko utalu aar ari, “Awa a be gwanni Gwubrutaar yelenya ꞌtüdä Jälïl? ⁴²Gitab gaꞌti aru nu, gwanni Gwubrutaar yelenya gwadi ila gïlängïr lidi Däwüd kündär gani Bidilam ganni giju Däwüd gwerre?” ⁴³No a ngwüjï üꞌrïdïnänü ngwujaꞌri ngwani Yicu.

A ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd ꞌdonya ndi ämnä ndi Yicu

⁴⁴A ngwoko mïnï ndi määtä, aaꞌti be gwere ädïnä ndi allija guy nono.

⁴⁵Gwodanalu a ngwangida ngwudi gobo ngwanni ngwükäjäär je oꞌraci ngwurꞌdala ngwanni ngwuru ngweleny na Ngwübärrïjï aar je otacalu ndi ari, “Gwuma arra ma aang ꞌti mätï ngaa gwe ila?”

⁴⁶Aar je ondaci ndi ari, “Gwere gwaꞌti nyii änggädï aꞌtur gwondaja nono gur nggee.”

⁴⁷A güündä ape Ngwübärrïjï aar je gwäꞌräcänü, “Gwuma je dudiyi ꞌto? ⁴⁸Ngaa länggädï yärüngälü ngwelenyanu ngwuru Ngwübärrïjï gwämnäcä ngindeng? ⁴⁹Bärï gwaꞌti! A be ngwüjï giꞌdu ngwee ꞌdar ngwaꞌti lïngïdï yobo ye yorto ngwaalinga ngwüꞌtäjäär je gu ngwünyü.”

⁵⁰A be gur gani Nïkïdïmüj giru deleny ngwelenyanu ngwuru Ngwübärrïjï ganni gelaca Yicung gomon geꞌte gwerre. ⁵¹Ngwüꞌdïꞌrï ngwutalu ngwuje ci, “Ngwujaꞌri ngwudi yobo yege yidi Ngwaalu yati obalu dïjï de gwerre gwerre daꞌti aar otacalu yiꞌral ye yanni yärrüng je?”7.51 Täjïnïyä 1.16

⁵²Aar ci, “Nga ꞌto gwuru gwudi Jälïlïngo? Utalu mama nga lenge ndi ari dïjïr daꞌti dïꞌtüdï Jälïl.”7.52 Ngwujaꞌri ngwee ngwudi Yuwana 7.53—8.11, ngwaꞌti giyitabanu yanni yirana yuꞌrin.

⁵³[Aar be ꞌdïꞌrïꞌtï aar badi a dïjï oꞌre ꞌdunu gwüngün.

Daw dïmätäär je dur de

¹A be Yicu ꞌdïꞌrï ngwele ngwallu Gidotr gidi Ngwümïnïtï. ²Anni ma ngwaalu uꞌri ngwukwodalu ngwoꞌra ngwämrä kobo a ngwüjï ngwonyadu oꞌrada nono, ngwujalu nding je enggaci. ³A Ngwübärrïjï na ngwoorta ngwudi yobo apana dayu deꞌte laru dïmätäär ndi mïꞌrï ngwäyänü aar ila aar dünäjälä gidiliganu ngwüjï. ⁴Aar ci Yicung, “Gwani Doorta, daw ndee dïmätïnä ndi mïꞌrï ngwäyänü. ⁵Müjä gwondaja ngwujaꞌri kitabanu gidi Yobo gwaru nu, daw danni diru gu no, aar aci yoꞌrr ye ꞌdi ngwayi.8.5 Ngwullawi 20.10 A be nga gwaraa gweneno?” ⁶Ngindenga lutalu no, nunnu aar mbojaji ngwujaꞌri nono ngwere ngwanni ngwadi je gäbïcï aar gu määtädä.

A be Yicu üllänü ngwulli gomon ge gïdïyängälü. ⁷Anni ma aar ji ndi oꞌreꞌtaci aar otacalu gwurꞌtal, ngwüꞌdïꞌrädälä ngwuje ci, “Dïjï danni daꞌti ätï yiꞌral nono yere yanni yiki, gäbïcär ngwape goꞌrra gwerre gwerre ngwaw.” ⁸Ngwoꞌre ngwüllänü ngwulli gomon ge gïdïyängälü. ⁹Anni ma gu ngwüjï ꞌdingini no, aar ꞌtü ngwere ngwere ngwanni ngwupana aar ꞌtü gwerre gwerre ꞌdi aar gatani Yicungalu daw de jücü dïdünädälä. ¹⁰A Yicu ꞌdïꞌrädälä ngwotacalu ngwuci, “Gwani daw ngwüjï ngwuma ene, gwere gwaꞌti gwuma gwe obalo?”

¹¹A daw ari, “Bärï gwere gwaꞌti gwani Doorta.”

A be Yicu ci, “A mine äny ꞌto nggwaꞌti gwa gwe obalu. Ïndï be gwenene aaꞌti be ya je ärrï yunga yanni yiki mana.”]

Äny gwuru buri gwudi dïdlä

¹²Anni ma Yicu ondaci ngwüjü mana ngwuje ci, “Äny gwuru buri gwudi dïdlä, gwanni gwuny gwujani gwaꞌti gwele gïdïrïmänü, a be gwätï buri gwudi midi.”

¹³A Ngwübärrïjï iyanu aar ci, “Nga gwenene gwuruca ligoꞌro lunga. Ngwujaꞌri ngwunga ngwaꞌti ätï ngwäyänü.” ¹⁴A je Yicu ci, “Minyi na ondaji ngwujaꞌri ngwudi ligoꞌro lüny, ngwujaꞌri ngwüny ngwätï ngwäyänü äny gwülïngïdï ligoꞌro lüny ndi ari äny gwïndï ne gwe a nggwadi elada ne gwe. A be ngaa laꞌti lïngïdï ndi ari äny gwïndï ne gwe a nggwadi elada ne gwe. ¹⁵Ngaa lati obalu ngwujaꞌri ngwe ngwüjï liru ngwüjï ngwümnä. A be äny gwaꞌti übïdälü dïjï de ngwujaꞌri ngwere. ¹⁶A be manari äny gwuma obalu dïjï de ngwaalu ngwere, yätï ngwäyänü ndi ari äny gwäꞌtüdï gweꞌte pu. Änyängä lïdünü Papa gwe gwanni gwükäjïny. ¹⁷Yüllïnä kitabanu gidi yobo yalu ndi ari ngwujaꞌri ngwudi ngwüjï rom (2) ngwätï ngwäyänü. ¹⁸Äny gwuru gwondaja ngwujaꞌri giligoꞌro lüny, na Papa gwüny gwanni gwükäjïny gwuru gwanni gwadiny ruci ngwujaꞌri ngwüny.”

¹⁹Aar be otacalu aar ci, “Papa gwunga gwanna gwe?”

A je Yicu gwäꞌräcänü ngwuje ci, “Nga nga laꞌtiny lïngïdï ngaa ꞌti lïngïdï Papang gwüny. Adinari nyii lenge, ngaa ladi lenge Papang gwüny ꞌto.”

²⁰Yicu gwondaju ngwujaꞌri ngwee, gaji ganni gijung ge ndi enggaci ngwüjü ngwujaꞌri ngwämrä kobo gito gito ngwaalu ngwanni ngwati aar gu geꞌte ngwonyalu ngwudi gatalu. Aaꞌti dïjï dere alliju guy nono nding määtä, ndi ari gaji güngün gaꞌtina ïndï.

Yiru ange ya ji ma ämnï Ngwaalu erne

²¹Oꞌre a je Yicu ondaci ngwari, “Äny gwa je gatani nggwele a ngaa liny mïnï ngaa la ayi giyiꞌralanu yalu yanni yiki, ngwaalu ngwanni ngwunyi gu ele, ngaa laꞌti la burni ndi gu ila.”

²²A ngwujaꞌri ngwee gäbïcï Ngwüyäwüd aar utalu ndi ari, “Gwadi ꞌrinye ligoꞌro lüngüne? Yiru yïgäbïcä ngwube ari, ‘Ngwaalu ngwunyi gu ele, ngaa laꞌti la burni ndi gu ila’?”

²³Ngwube oꞌre ngwondaji ngwuje ci, “Ngaa liru lidi dïyängälü. Äny gwuru gwudi gerala. Ngaa liru lidi dïdlä ndee. A be äny gwäꞌtüdï gwudi dïdlä ndee. ²⁴Äny gwondaca je ndi ari ngaa la ayi giyiꞌralanu yalu yanni yiki, manari ngaa lima ꞌti ämnä ndi ari äny gwuru gwanni gwaru äny gwuru, ngaa la ayi giyiꞌralanu yalu yanni yiki.”8.24 Yicu gwondaja ngwujaꞌri ngwe ngwanni ngwondaca je Ngwaalu Müjäng kitabanu gidi Gwuruj 3.14.

²⁵Aar otacalu aar ci, “Ngaa gwani yärü?”

A je Yicu ci, “Yiru yanni yondaca je ye ꞌdar ꞌtuꞌtu gwerre. ²⁶Yätï nje yonyadu yada je ye obalu yigoꞌro yalu. A be gwanni gwükäjïny gwuru ꞌdidanu a yanni yiꞌdingini nje ꞌdünggüngün, yiru yanni yondaci nje ngwüjü ngwudi dïdlä.”

²⁷Aar ꞌti be lïngïdï ngwujaꞌri ngwüngün ndi ari nginde gwondijaja ndi Papa gwüngün. ²⁸No a je Yicu ci, “Ma ji ma ang alliji Gïjü gidi Dïjï dümnä küꞌrälä ma aang ꞌrinye, ngaa la be lenge ndi ari äny gwuru gwanni gwaru äny gwuru a ngaa la lenge ndi ari yere yaꞌti yati nje ärrï ligoꞌro le lüny yanni yati nje ondaji yiru yanni yenggacaar nje Papa. ²⁹Nginde gwanni gwükäjïny nggwo gwujiiny gwe, nginde gwaꞌtiny gatanalu jücü, ndi ari yati nje ärrï yomon ꞌdar yanni yati jadanu.”

A Yicu gwäꞌdä ngwïnädälü gïyïnäd

³⁰Anni ma Yicu ji ndi ondaji ngwujaꞌri ngwee a ngwüjï ngwonyadu ämnï ꞌdünggüngün. ³¹Ngwuci Ngwüyäwüd ngwanni ngwuma ämnï ꞌdügüngün, “Manari ngaa lima mätïnälü ngwujaꞌri ngwee ngwüny, ngaa la ru ngwooꞌra ngwüny ngwanni ngwuru ꞌdidanu. ³²Ngaa la lenge ngwujaꞌri ngwanni ngwuru ꞌdidanu na ngwujaꞌri ngwanni ngwuru ꞌdidanu, ngwa je gwäꞌdälü gïyïnäd.”

³³Aar ci, “Änyängä liru yïjï yidi Äbräyïm, gomon gere änyängä läꞌtüdï ngwïnäd ngwudi dïjï dere. Awa nga be ari nyii gwäꞌdänälü?”

³⁴A je Yicu ci, “Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari gwanni gwati ärrï yiꞌral yanni yiki gwuru dïnäd didi yiꞌral yanni yiki.” ³⁵Dïnäd dati ꞌti rüdï didi ngwuꞌdun pupud, a be gïjï ru gati ru gidi ngwuꞌdun pupud. ³⁶No manari Gïjï gima je gäꞌdälü, ngaa la gäꞌdänälü ꞌdidanu. ³⁷Äny gwülïngïdï ndi ari ngaa liru yïjï yidi Äbräyïm a be ngaa gilo liju mama ndi nyi ꞌrinye. Ndi ari ngwujaꞌri ngwüny ngwaꞌti mbuja ngwaalinga giyigoranu nunnu ara je gu üllänü. ³⁸Äny gwondaja ngwujaꞌri ngwe ngwanni ngwänggädï nje ndi Papa ngaa be ärrï yiꞌral yanni yiꞌdingina je ndi papa gwalu.

³⁹Aar ari, “Äbräyïm gwuru papa gwärï.”

A je Yicu ci, “Adinari a Äbräyïm ru papa gwalu, ngaa laadi ärrï yiꞌral yidi Äbräyïm. ⁴⁰A be ngaa lïmïnä ndiny ꞌrinye äny gwuru gwanni gwondaca je ngwujaꞌri ngwanni ngwuꞌdingini nje Ngwaalu ngwanni ngwuru ꞌdidanu, yiꞌral giyee yaꞌti je Äbräyïm ärrü. ⁴¹Ngaa lärrü yiꞌral yidi papa gwalu yanni yating je ärrï.”

A Ngwüyäwüd pïnï nono aar ari, “Änyängä läꞌtüdï yïjï yidi yïjïn yapaar jalu mbüny, änyängä lätï Papang gweꞌte pu gwuru Ngwaalu.”

⁴²A je Yicu ci, “Adinari a Ngwaalu ru Papa gwalu, ngaa laadi nyi ämnï, ndi ari äny gwïndï Ngwaalu a gwenene äny nggwo ngene. Äny gwaꞌti ïndï ligoꞌro le lüny, a be nginde ru gwükäjïny. ⁴³Ngwujaꞌri ngwüny ngwarra ma aar ꞌti linginna ngwäyänü ꞌdanggalu? Ndi ari ngaa laꞌti burna ndi ꞌdingini ngwujaꞌri ngwüny. ⁴⁴Ngaa liru yïjï yidi papa gwalu gwuru dijegoꞌrr, yiru yanni yïgäbïcä je ngaa gwuji ndi ärrï yiꞌral yidi papa gwalu yanni yati jadanu. Nginde gwuru gwanni gwuꞌrinyidu ꞌtuꞌtu gwerre. Nginde gwaꞌti mätïnälü ngwujaꞌri ngwere ngwanni ngwuru ꞌdidanu. Ndi ari yanni yiru ꞌdidanu yaꞌti ꞌdünggüngün. Gwati üꞌrü yiꞌduru, gwati ondaji ngwujaꞌri ngwudi drü düngün ndi ari nginde gwuru diꞌduru, ngwuru papa gwudi ngwuꞌduru. ⁴⁵A be nunnu äny gwati ondaji ngwujaꞌri ngwanni ngwätï ngwäyänü ngaa ꞌti be ämnä ꞌdünggüny. ⁴⁶Yärü gwanni gwadiny enggaci yiꞌral yere yanni yiki yärrï nje? Ma be ari äny gwati ondaji ngwujaꞌri ngwanni ngwätï ngwäyänü ngaa be arra ma aang ꞌdonya ndi ämnï ꞌdünggüny? ⁴⁷Dïjï didi Ngwaalu dati ꞌdingini ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu, a be ngaa läꞌtüdï lidi Ngwaalu, no yiru yata je gäbïcï ngaa ꞌti be ꞌdingina ngwujaꞌri.”

⁴⁸A be Ngwüyäwüd ci, “Ngwujaꞌri ngwärï ngwaꞌti mene ätï ngwäyänü minyii ari nga gwuru Dijamir a gwätïnä dïꞌrïllä nono?”

⁴⁹A je Yicu ci, “Äny gwaꞌti ätïnä dïꞌrïllä nono a be äny gwünäjä Papang gwüny nyii be ärrälü nyidang. ⁵⁰Äny gwaꞌti mïnä ndi näjï ligoꞌro lüny. A be nggwo gwanni gwatiny mïnïjï näjï na gwuru gwanni gwati pï yelenya. ⁵¹ꞌDidanu nggwa je ci gwanni gwa ꞌdingini ngwujaꞌri ngwüny gwaꞌti gwa engga yiꞌrany gwüküꞌrüm aꞌtur.”

⁵²Ngwujaꞌri ngwe ngwee, a Ngwüyäwüd ondaji dulala, “Änyängä lima lenge gwenene ndi ari nga gwätïnä dïꞌrïllä nono. Äbräyïm na ngwïjïr ngwudi Ngwaalu ngwuma ayi nga be ari gwanni gwa ang ꞌdengenaci ngwujaꞌri ngwunga gwaꞌti gwa engga yiꞌrany gwüküꞌrüm aꞌtur. ⁵³Nga gwupana ndi papa gwärï gwani Äbräyïm? Gwanni gwuma ayi, na ngwïjïr ngwudi Ngwaalu ngwuma ayi a be nga gwucu ligoꞌro lunga yärü?”

⁵⁴A je Yicu ci, “Manari äny gwati näjï ligoꞌro lüny, näjï gwüny gwa ꞌtur. A be Papa gwüny gwuru gwanni gwara gwe gwuru Ngwaalu ngwalu, gwuru gwanni gwatiny näjï. ⁵⁵Gwaꞌti aang lïngïdï a be äny gwuru gwülïngïdï. Manari äny gwuma je ci gwatiny lïngïdï, nggwa ru diꞌduru nono ngang je. A be gwülïngïdïny äny gwuꞌdengenaciny ngwujaꞌri ngwüngün.

⁵⁶Papa gwalu gwani Äbräyïm gwüjädï ngwugeꞌtaji ndi engga gomon güny ngwengga ngwujayanu.”

⁵⁷A Ngwüyäwüd ci, “Nga gwaꞌtina obana ngwüdläyü ꞌdï tudini (50) nga be engga Äbräyïmïng awa!”

⁵⁸A je Yicu ci, “ꞌDiꞌdidanu nggwa je ondaci ndi ari gwerre gwerre ndi aar linge Äbräyïmïng, äny gwuru gwanni gwaru äny gwuru.” ⁵⁹A je ngwujaꞌri ngwee gäbïcï aar uti yoꞌrralu aar mïnï ndi aci, a je be Yicu ändälü ngwüꞌtüdä kobo ngwele.

A Yicu uꞌriyi guru nono gïlïngïnä gïrïmü ngwäy

¹Anni ma Yicu ji ndi ele kayalu ngwengga guru gïrïmü ngwäy ꞌtuꞌtu lïngïnïng gu. ²A be ngwooꞌra ngwüngün otacalu aar ci nu, “Doorta, yärü gwanni gwapu yiꞌral yanni yiki, gur nggee gwalla ngwüjï ngwanni ngwülïngïtï ꞌdi ngwülïngïnä gïrïmü ngwäy?”

³A je be Yicu ci nu, “Nginde gwäꞌtüdï na ngwüjï ngwäꞌtüdï ngwanni ngwülïngïtï ngwuki, a be gïlïngïnä gu no nunnu a gu yiiru yidi Ngwaalu inggidini ꞌdünggüngün. ⁴Anni jina lingen, yädï gu ndi ar äpïjï Ngwaalinga yiiru ngwanni ngwükäjïny. Dilung ndo dïndï daꞌti da de dïjï dere burni ndi ape yiiru. ⁵Anni jiny gïdïdlä, äny gwuru buri gwudi dïdlä.”

⁶Anni mung gu ari nu, ngwugwonyalu gïdïyängälü, ngwurꞌtol gilu yonyo ye ngwape ngwumaji guru ngwäy. ⁷Ngwube ci nu, “Ïndï ang una ngwäyänü kïbüng gidi Jalum.” (Ngwujaꞌri ngwee gwani gwükäjäär Yïbrïyängä). No a gur ele ngwuni ngwäyänü no ngwoꞌra ꞌdunu gombajidalu.

⁸Ngwüjï ngwanni ngwujacidaar le a lanni gwülïngïdär gwerre gwati geraci ngwüjü guy aar utalu, “Gur nggee gäꞌtüdï mene geꞌte geꞌte ganni gati jalu ngwugeraci ngwüjü guye?” ⁹A loko ari nginde gwuru.

A loko ari, “Bärï, nginde gwäꞌtüdï gwoꞌranning ꞌdogo.”

A je be gur ci nu, “Äny gwuru.”

¹⁰Aar be otacalu aar ci, “A mine a gwuma uꞌri ngwäy awa?”

¹¹Ngwuje be ci nu, “Gur gicaar Yicu gïrꞌtülïdï gilu aar nyi maji ngwäy. Aar nyi ci ïndï kïbüng gidi Jalum ang uni ngwäyänü. No nyi ele nyi una ngwäyänü äny gwuma be uꞌri ngwäy.”

¹²Aar be ci nu, “Gur ganna ge nggee?”

Ngwuje ci, “Ndä be.”

¹³Aar ape guru nggoo gïrïmü ngwäy gwerre aar ge ele Ngwübärrïjï. ¹⁴Gomon ganni gïrꞌtülïdï ge Yicu gilu ngwuꞌriyi guru ngwäy, giru ganni giru Kwoꞌra täꞌrïl. ¹⁵Yäy gu no a Ngwübärrïjï otacalu ꞌto ndi ari gwuꞌru ngwäy awa. A je gur ci nu, “Gwumajiny gilu ngwäy, anni minyi uni ngwäyänü nyi uꞌri ngwäy.”

¹⁶A Ngwübärrïjï ngwoko ari, “Gur nggee gaꞌti ïndï Ngwaalu ndi ari gaꞌti mätï yobo yidi gomon Kwoꞌra täꞌrïl.”

A be loko ari nu, “A mine awa a be dïjï danni diki ärrï yiꞌremna yidi yiima nono giyee?” No, aar üꞌrïdïnänü gwani ngwujaꞌri ngwee.

¹⁷Gwodanalu aar gwurlada guru nono nggoo gïrïmü ngwäy gwerre mana aar ci nu, “Nga gwaraa gwani nginde? Ndi ari ngwäy ngwunga ngwuru ngwanni ngwuꞌriyaar je nono.”

A je gur ci nu, “Nginde gwuru dïjïr.”

¹⁸Aaꞌtina Ngwüyäwüd ämnäcä ndi ari nginde gwürïmü ngwäy gwerre gwuma be uꞌri nono ꞌdi aar ükäjïdï ngwüjï ngwüngün. ¹⁹Aar je otacalu, “Gïjï galu giru nggee? Giru nggee ganni gara ge gïlïngïnä gïrïmü ngwäy? Gima mine uꞌri ngwäy awa gweneno?”

²⁰A ngwüjï ngwüngün ari, “Änyängä lïlïngïdï ndi ari gïjï gärï giru, na ndi ari nginde gïlïngïnä gïrïmü ngwäy. ²¹A be awa ndi ari gima uꞌri ngwäy, na ndi ari yärü gwuru gwanni gwuꞌriya ngwäy, yaꞌti je lïngïdï. Otacaralu, nginde gwupa be gwondaji ligoꞌro le lüngün.” ²²Ngwüjï ngwüngün ngwaru gu no ndi ari ngwïtï je yedeny ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd. Ndi ari ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd ngwugeꞌta ndi ari ma aar mbuji dïjü dere danni dadi ondajalu ndi ari Yicu gwuru gwanni Gwubrutaar yelenya, da aar linynyi ngwämrä ngwegen. ²³Yiru giyee yanni yïgäbïcä ngwüjï ngwüngün aar be ari, “Otacaralu. Nginde gwupa be.”

²⁴Oꞌre aar urnida guru nggoo gïrïmü ngwäy gwerre aar ci nu, “Näjä Ngwaalinga. Änyängä lïlïngïdï ndi ari gur nggee giru dïjï diki.”

²⁵Ngwuje ci nu, “Mung ke ngwuꞌti ki, yaꞌti nje lïngïdï. Yiꞌral yeꞌte pu yïlïngïdï nje. Äny gwuju gwürïmü ngwäy a be gweneno äny gwombajidalu!”

²⁶Aar be otacalu mana aar ci nu, “Yiru ange yanni yärrïjärä je? Gwuꞌriyanga ngwäy awa?”

²⁷Ngwuje be gwäꞌräcänü ngwuje ci nu, “Nggwondaca je ngaa ꞌti ämnä ndi ꞌdingini, a mine arra ma aang mïnï ndi ꞌdingini mana? Ngaa lïmïnä ꞌto ndi ru ngwooꞌra ngwüngüne?”

²⁸Aar määtä aar lo aar ci, “Nga gwuru gwanni gwuru dooꞌra düngün! Änyängä liru ngwooꞌra ngwudi Müjä! ²⁹Nyii lïlïngïdï ndi ari Müjä gwondaca Ngwaalu, a be gur nggee, gaꞌti nyii ge lïlïngïdï ngwaalinga ndi ari nginde gwïndï ne.”

³⁰A je gur ci nu, “Ngwujaꞌri ngwuru ange ngwuru gu no gwenene! Giminy mine uꞌriyi ngwäy ngaa be ari gaꞌta ge lïngïdï ngwaalinga ngwïndïng gu awa. ³¹A lïlïngïdï ndi ari Ngwaalu ngwati ꞌti ꞌdengenaca ngwüjü ngwanni ngwuki, ngwati ꞌdengenaci ngwüjü ngwanni gwati denya Ngwaalinga aar ape drü düngün. ³²Dïjï dere daꞌti aꞌtur ꞌdinginar de ndi ari duꞌriya dïjü nono dïlïngïnä dïrïmü ngwäy. ³³Adinari gur nggee gaꞌti ïndï Ngwaalu, gaꞌti gaadi ärrï yiꞌral yere.”

³⁴A je yiꞌral giyee gäbïcï aar ci nu, “Nga gwülïngïnä gwuki, a be ädïnï ndi ari a gwunje enggace?” Aar määtä aar linynya aar ꞌtüyä poor.

³⁵A Yicu ꞌdingini ndi ari gima aar linynyi gima aar ꞌtüyï poor. Anni mung mbuji ngwuci nu, “Nga gwämnä Kïjï gidi Dïjï dümnä?”

³⁶A be gur ci nu, “Yärü gwani doorta, enggaciny nunnu nyi gwe ämnï.”

³⁷A be Yicu ci nu, “Gwanni gwänggädängä gweneno, ꞌdidanu gwuru nggwee gwondaja gwe.”

³⁸Ngwube ci nu, “Äny gwämnä gwani Deleny.” Ngwukwucalu yirku ye.

³⁹A be Yicu ari nu, “Äny gwïndädï ndi ape yelenya gïdïdlä ndee nunnu gwanni gwürïmü ngwäy ngwombajidalu, a lanni lombajidalu aar rïmï ngwäy.”

⁴⁰A Ngwübärrïjï ngwoko ngwanni ngwujaar ngwe aar ꞌdingini ngwari ngwujaꞌri ngwee, aar otacalu aar ci nu, “Ngwuru ange! Änyängä lïrïmü ngwäy ꞌto?”

⁴¹A je be Yicu ci nu, “Adinari ngaa rïmï ngwäy, a laꞌti laadi ätï keng nono gwere. A be anni arangaa gweneno ngaa lombajidalu, ke gwalu nggwo na gwujalu.”

Yicu gwuru Dooꞌra Dijaw

¹Oꞌre a Yicu ari, “Nggwa je ondaci ꞌdidanu, dïjï danni dati ꞌti ändï gïlängïr lidi dilagany didi giꞌdu gidi ngwangal, ngwube ꞌdïꞌrälä gidilganyala, diru duꞌram dïndädï ndi obe. ²A be dïjï danni dati änï gïlängïr lidi dilagany didi giꞌdu gidi ngwangal, diru danni diru dooꞌra didi ngwangal. ³Dati dangida gïlängïr ïgïtäcälü a ngwangal ꞌdingini yal yüngün. A ngwuje urnidi ngwürïny ngwe ngwegen ngwuje ïgïnïjä ngwuje ꞌtüyä poor. ⁴Mung je ꞌtüyä ngwüngün ꞌdar, ngwuje ïgïnïjï a ngwangal gwujani, ndi ari nunnu ngwülïngïdï yal yüngün. ⁵A be ngwaꞌti ngwa gwujani dïrnü daꞌti aar lïngïdï. ꞌDidanu ngwati abri yal yidi ngwïrnü ndi ari yaꞌti aar je lïlïngïdï.” ⁶Yicu gwümïꞌrïcä ngwüjü ngwuje ondaci ngwujaꞌri ngwee, aaꞌti be ngwüjï lïngïdï ndi ari Yicu gwondijaja kang.

⁷Yäy gu no a je be Yicu ci mana nu, “Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari äny gwuru längïr lidi ngwangal. ⁸ꞌDar lanni limadinana gwerre ꞌdünggüny liru ngwuꞌram aar elada ndi obe a je ꞌti be ngwangal ꞌdengenaca. ⁹Äny gwuru längïr, dïjï danni dadi änï äny gwe, da gïlängïdïnï. A da änï gïdrü da ꞌtüdä poor da mbuji daama. ¹⁰Duꞌram dati elada ꞌdogo, ndi eny yuꞌrimi, ngwuꞌrinyidi, ngwugerajalu, a be äny gwïndï nunnu aar mbuji miding na aar mbuji gwanni gwujayana.”

¹¹A Yicu ari, “Äny gwuru Dooꞌra danni Dijaw, a dooꞌra danni dijaw dati dudiyi ligoꞌro lüngün gwani ngwangal ngwüngün. ¹²Gwanni gwati iye a ngwangal ngwüngün ngwäꞌtüdï, gwäꞌtüdï nono dooꞌra didi ngwangal no mung engga dïmüdä ndi ila ngwugatani ngwangala mbüny ngwabri a dïmüd obe ngwangal ngwe ngwuje bädïyï kiꞌdu. ¹³Gwanni gwati iye gwati abri ngwugatani ngwangala ndi ari nginde gwiya ꞌdogo, gwaꞌti gïꞌtïjä ngwangala ligor.”

¹⁴A Yicu ari, “A be äny gwuru dooꞌra danni dijaw, nyi lenge ngwangala ngwüny, aar nyi ngwangal ngwüny lenge. ¹⁵Anaku lïngïdäär nyi gu Papa na nyi lenge Papang, äny gwadi dudiyi ligoꞌro lüny lani üꞌrä ngwangalalu ngwüny. ¹⁶Äny nggwo ꞌto gwätï ngwangala ngwuꞌter ngwanni ngwaꞌti gidilaganyanu ndee ngwadi nje gu apada ꞌto. Nunnu ꞌto aar ꞌdingini yal yüny a nunnu aar ji kiꞌdonga geꞌte pu a dooꞌra ru deꞌte pu. ¹⁷Yanni yati gäbïcï Papa gwüny aar nyi be ämnï, yiru ndi ari äny gwududiya ligoꞌralu lüny nunnu nyi gwäꞌrï mana. ¹⁸Gwere gwaꞌti gwuny apada ligoꞌro lüny a be lidudiyiny ligor le lüny, äny gwätï yiima ndi nyi dudiyi a nyi ätï yiima ndi nyi gwäꞌräjï. Ngwujaꞌri ngwee ngwape nje ndi Papa gwüny.”

¹⁹A ngwujaꞌri ngwee gäbïcï Ngwüyäwüd oꞌre aar üꞌrïdïnänü mana. ²⁰A lonyadu ari nu, “Nginde gwätïnä dïꞌrïllä nono dati gäbïcï ngwondijajalu mbüny. Gwadi aang geraci ngwänï gwedang?”

²¹A be loko ari nu, “Ngwujaꞌri ngwee ngwäꞌtüdï ngwudi dïjï dätïnä dïꞌrïllä nono. Dïjï danni dätïnä dïꞌrïllä nono dätï yiima ndi uꞌriyi dïjü nono danni dïrïmü ngwäye?”

A Yicu gwuru gwanni Gwubrutaar yelenya

²²A gaji ila gidi Yïꞌrïnyïnä yidi Gaꞌru gobo Üräjälïm. Digo de diru ²³a Yicu ji kobanu, ngwuji ndi ele kurdanu gidi Jiliman. ²⁴A Ngwüyäwüd oꞌrada nono aar ci nu, “A gwadi nje ji ndi gäbïcï nyii ꞌti lïngïdï yiꞌral yorto ye ngwaalinga ꞌdi a jadu ru? Manari nga gwuru gwanni Gwubrutaar yelenya, ondaci njalu kïrtün.”

²⁵A je be Yicu gwäꞌräcänü ngwuje ci, “Nggwuca je gu ngaa ꞌti be ämnä. Yiima yanni yati nje ärrï ngwürïny ngwe ngwudi Papa gwüny, ya ondaji gwani äny. ²⁶A be ngaa laꞌti ämnä, ndi ari ngaa läꞌtüdï ngwangal ngwüny. ²⁷Ngwangal ngwüny ngwati ꞌdingini yal yüny. Nje lenge, aar nyi gwujani. ²⁸Nje ätädä miding gwudi gwurꞌtaling, a ngwaꞌti ngwa bali aꞌtur. A gwere gwaꞌti ngwa aar nje apada kuyanu güny. ²⁹Papa gwüny gwanni gwätädï nje, gwupana ꞌdar, gwaꞌti gwere gwanni ngwung je apada Papang gwüny kuyanu güngün. ³⁰Änyängä Papa gwe liru leꞌte pu.”

A Ngwüyäwüd mïnï ndi ꞌrinye Yicung

³¹Oꞌre a Ngwüyäwüd uti yoꞌrralu gwadi aar aci. ³²A je be Yicu ci nu, “Nggwenggaca je yiima yonyadu yijaw yidi Papa gwüny yïndï ne yeꞌte yeꞌte yanni yadiny gu acijaji?”

³³A be Ngwüyäwüd ci, “Nyängä läꞌtüdï lading acijaji giyiima yere giyee, a be nunnu nga gwaru ngwulem ndi ari nga gwuru dïjï dümnä nga be ci ligoꞌro lunga nga gwuru Ngwaalu.”

³⁴A je Yicu gwäꞌräcänü ngwuje ci nu, “Yaꞌti üllïnä kitabanu galu gidi yobo ndi ari, ‘Nggwuma je ci ngaa liru ngwaalo’10.34 Mäjïmür 82.6? ³⁵Ma be ari licaar je ‘ngwaalu’ lanni lätädäär je ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu a no gitab gaꞌti ga kïnï. ³⁶A mene gwanni gwäbrü Ngwaalu ngwugeꞌtaji ꞌter ngwuru gwüngün nunnu ngwükäjä gïdïdlä gwadi ar be ci yärü? Ngaa larra nyi be üpäcï ngwujaꞌri ndi ari äny gwaru ngwulem anni ariny nu, ‘Äny gwuru Gïjï gidi Ngwaalu.’ ³⁷Aaꞌti ngaa liny ämnäcï manari nggwaꞌti ärrä yiima yanni yati je Papa gwüny ärrï. ³⁸A be manari yati nje ärrï, miny ꞌti ämnäcä, ämnär giyiima, nunnu ngaa lenge ngaa bebere ndi ari Papa nggwo ꞌdünggüny, nyi ji ndi Papa.”

³⁹Oꞌre aar ru gwadi aar määtä ngwuje be gwanna ngwele.

⁴⁰A Yicu oꞌre ngwüꞌrü yaanu yidi dibirta didi Ordoning ngwudambu dambal ngwaalu ngwanni ngwünyïnyä gu Yuwana ngwüjü giyomon yanni yima ele gwerre. Nggu ji ngenone ⁴¹ati gu ngwüjï ïlïjä ngwonyadu. Aar ari, “Yuwana gwaꞌti apa yiima yere, a be ngwujaꞌri ngwanni ngwondajing je kur nggee, ngwätï ngwäyänü.” ⁴²Ngwaalu ngwoo, a ngwüjï ngwonyadu ämnï ndi Yicu.

Yiꞌrany yidi Liyajir

¹A be gur gani Liyajir ümï gati ji ngwaalu ngwani Bidaniya ꞌdunu gwudi Märïyämïngä gwenggen gwe gwani Marja. ²Märïyäm nggwee gwuru gwenggen gwudi Liyajir nggwo gwundru gwümä. Gwuru gweꞌte gwanni gwübäläjä Yicung yila nono giꞌreꞌreny ngwüꞌdämïꞌrï yora nono yüngün ngwäꞌrü ngwe ngwüngün. ³No a yera yengga rom giyoo ükäjïdï ndi Yicu aar ci, “Gwani Deleny, gwanni gwati ang ämnï nggwo gwümä.”

⁴Anni ma Yicu ꞌdingini ngwari, “Dümdï ndee däꞌtüdï didi yiꞌrany. Bärï, diru didi näjï Ngwaalinga a nunnu a de Gïjï gidi Ngwaalu näjïnï.” ⁵Yicu gwati ämnï Marjang na Märïyäm na gwenggen gwegen gwani Liyajir. ⁶A be anni mung ꞌdingini ndi ari Liyajir nggwo gwümä, ngwujalu ꞌdi ngwape yomon rom (2) ngwube ele.

⁷Ngwube ꞌdïꞌrï ngwuci ngwoꞌra ngwüngün, “ꞌDïꞌrär aar oꞌre Yäwüdïyä.”

⁸A be ngwooꞌra ngwüngün ci, “Gwani Doorta, yomonau giyee yaꞌtina olanu, ngwüjï ngwaru ngwadi ang aca yoꞌrr ye nga be ari ang oꞌre ngenone mana?”

⁹Ngwuje be gwäꞌräcänü ngwuje ci, “Gaji gäꞌtüdï ꞌdï na rom (12) gilingen leꞌte po? Gwanni gwati ele lingen le ngwati ꞌti übïdälü ndi ari gwati ombajidalu ndi ari gwati lingen lidi dïdlä oꞌrracalu. ¹⁰Yiru gu ndi ari gwati obalu gwanni gwati ele dilu de ndi ari gwaꞌti ätï buri.”

¹¹Anni mung gu ari ngwujaꞌri ngwee, ngwoꞌre ngwuje ci, “Dimaad dege dani Liyajir dima ndri. Dadi nyi ele nyi ꞌritiya.”

¹²A ngwooꞌra ngwüngün ci nu, “Gwani Doorta, manari gwundru, gwa ꞌdïꞌrälü gwuꞌru nono.” ¹³Yicu gwondijaja giyiꞌrany yidi Liyajir a be ngwooꞌra ji ndi ari gwondijaja ndi ari gwundru aꞌtur.

¹⁴A je Yicu ondacalu kibeny ngwuje ci, “Liyajir gwuma ayi. ¹⁵Äny gwujayanu gwani nga nga ndi ari äny gwaꞌti ju ngenone nunnu ngaa ämnï. A be ꞌdïꞌrär aar elaci ngenone.”

¹⁶A be Tumaj gwanni gwati aar ci Dänggïl ngwuci ngwoꞌra ngwudi Yicu, “ꞌDïꞌrär aar le ele aar le ayi gwüpäng.”

Äny gwuru ꞌdïꞌrï na midi

¹⁷Anni ma Yicu obani kündär gani Bidaniya, ngwumbuji ndi ari Liyajir gwuma aar gatu gwätï yomon kwoꞌrongo gidimomanu. ¹⁸Kündär gani Bidaniya gola bränü rom Üräjälïm. ¹⁹A ngwüjï ngwonyadu ilada ndi ombaji Marjanga je Märïyäm gwe aar je orꞌtemaji anaku ma gu gwenggen gwegen dudi. ²⁰Anni ma Marja ꞌdingini ndi ari Yicu nggwo gwïndï, ngwüꞌtü ngwugwomanu, a be Märïyäm jalu ꞌdunu.

²¹A Marja ci Yicung, “Gwani Deleny, adinari nga ji ngene, gwänggärï gwaꞌti gwadi dudi.” ²²A be äny gwämnä ndi ari Ngwaalu ngwati ang ꞌdengenaci ngwujaꞌri ꞌdar ngwanni ngwata je bupi.

²³A Yicu ci, “Gwanggalu gwa ꞌdïꞌrälü gwumidu.”

²⁴A Marja ari, “Äny gwülïngïdï ndi ari gwa ji gwa ꞌdïꞌrä komon gidi ꞌdïꞌrï giyiꞌranyanu gidi mïꞌrä.”

²⁵A Yicu ci, “Äny gwuru gwanni gwuru ꞌdïꞌrï, gwanni gwadi ämnï ꞌdünggüny mung ayi gwa midi. ²⁶Gwanni nggwo gwumidu mung ämnï ꞌdünggüny gwaꞌta be gwa ayi mana aꞌtur, nga gwämnä ngwujaꞌri ngwee?”

²⁷Ngwuci, “Yäy gwani Deleny, äny gwämnä ngwujaꞌri ngwee ndi ari nga gwuru gwanni Gwubrutaar yelenya gwuru Gïjï gidi Ngwaalu ganni gadi ila gïdïdlä.”

A Yicu ari

²⁸Anni ma Marja ari no, ngwüꞌdïꞌrï ngwele ngwurnidada gwenggen gwani Märïyäm gay geꞌte ngwuci, “Doorta ndo ngene dïmïnängä.” ²⁹Anni ma gu Märïyäm ꞌdingini no, ngwüdïꞌrï ngwele ndi Yicu. ³⁰Yicu gaji nggoo gwaꞌti gu na obana ngwuꞌdunanu gwuju na ngwaalu ngwanni ngwumbuja gu Marja. ³¹Anni ma ngwüjï engga ndi ari Märïyäm gwuma ꞌtü püd, aar ji ndi geꞌtaji gwadi ele gidimomo didi gwenggen ndi ari ngenone, aar gwujani.

³²Anni ma Märïyäm obani ngenone ngwaalu ngwanni ngwuju gu Yicu, ngwengga ngwadacalu yirku ye ngwuci, “Gwani Deleny, adinari nga ji ngene, gwänggärï gwaꞌti gwadi dudi!”

³³Anni ma Yicu enggada nginding gwaru, na Ngwüyäwüd ngwanni ngwïndädï ndi ombaji aar ari ꞌto, a lïgïꞌrïm ape Yicung giligor gwulleny. ³⁴Ngwuje otacalu ngwuje ci, “Gwuma aang gatu ne gwe?”

Aar ci, “Gwani Deleny, ila ang engga ngwaalinga.”

³⁵A Yicu ari.

³⁶A Ngwüyäwüd ondaji aar ari, “Ombajar kuni anaku ämnïng gu!”

³⁷A be ngwoko ari, “Nginde gwuꞌriya guru nono gïrïmü ngwäy, gwaꞌti gwadi ümnïcï Liyajiring ndi aye?”

ꞌDïꞌrïyï Liyajirng giyiꞌranyanu gwumidu

³⁸Oꞌre a lïgïꞌrïm ape Yicung giligor gwulleny, ngwele gidimomalu, ngwumbuji dimomo dïmïllïdïnä dïꞌrïmün de kïy. ³⁹Ngwuje ci, “Äbrär dïꞌrïmünä.”

A be gwenggen gwudi gur nggoo gayu gwani Marja ci, “Gwani Deleny, nginde gwuma ätï gwene yomon kwoꞌrongo gidimomanu gwa be ꞌdigiꞌri.”

⁴⁰A Yicu ci, “Äny gwaꞌti ang ca ndi ari manari nga gwämnä, nga gwengga yiima yidi Ngwaalo?”

⁴¹Aar äbräjï dïꞌrïmünälü, a Yicu ꞌdïꞌrïyï ngwäy ngwombajidi kerala ngwari, “Papa nggwa ang ci yäy ꞌtu ndi ari nga gwuꞌdengenaciny. ⁴²Äny gwülïngïdï gu ndi ari yomon ꞌdar nga gwatiny ꞌdengenaci. A be äny gwotacangalu gwani ngwüjï ngwee ngwüdünädälä ngene nunnu aar ämnï ndi ari nga gwükäjïny.”

⁴³Anni mung gu ari no, ngwube urindi gwulleny ngwari, “Liyajir, ꞌtüdä!” ⁴⁴A gur nggoo gayu ꞌtüdä ganni gigekana ngwuyalu ngwugekani yoralu gïpänä dired nono diru lari ngwüpänï direda ngwäyänü. A Yicu ci ngwüjü, “Gwäꞌdädärälü ngaa gatalu ngwele.”

Aar ïnïjï ndi ꞌrinye Yicung

⁴⁵No a Ngwüyäwüd ngwonyadu ngwanni ngwïndädï ndi ombaji Märïyämïng anni ma aar engga yiꞌral yanni yima je Yicu ärrï, aar ämnï ndi Yicu. ⁴⁶A be ngwoko ele aar ondaci Ngwübärrïjï yiꞌral ye yanni yärrï je Yicu. ⁴⁷A be ngwurꞌdal ngwanni ngwuru yiꞌra na Ngwübärrïjï oꞌradalu ngwämrä aar otajidalu.

Aar ari, “Yiru ange yanni yima aar je ärrï? Gur nggee nggo gapu yiꞌremna yidi yiima yonyadu. ⁴⁸Manari aar gu ombaci no, ga gu ngwüjü ngwonyadu ämnädä a ngwüjï ngwila ngwudi Rumang ngwunje apada gobo gege na ngwüjï ken gege.”

⁴⁹A gur geꞌte ꞌdenggegenanu gani Giyaba giru dirꞌdal danni diru giꞌra dïdläyü ndoo ngwondaji ngwari, “Ngaa laꞌti lïngïdï yiꞌral yorto ye ngwaalinga! ⁵⁰Ngaa laꞌti lïngïdï ndi ari yijayana ꞌdanggalu ndi dïjï ayi deꞌte pu ngwüꞌrïdä ngwüjälü ndi ari a ngwüjï ayi ꞌdar ken.”

⁵¹Nginde gwaꞌti ondaja ngwujaꞌri ngwe giligor lüngün, anni rung dirꞌdal danni giꞌra dïdläyü ndoo, gwondaja yïjïrä ndi ari Yicu gwadi ayi gwani üꞌrïdä Ngwüyäwüdälü ken. ⁵²Ngwayi ꞌto gwani üꞌrïdä ngwüjälü ngwudi Ngwaalu ngwanni ngwuju ngwubadalu giyen yiꞌter ngwuje gwäꞌräjïdï kiꞌdu geꞌte pu aar ru ngweꞌte pu.

⁵³No, ꞌtuꞌtu kaji nggoo aar ïnïjï nunnu aar ꞌrinye.

⁵⁴No, ati ꞌti ba be Yicu elellalu no nunnu a Ngwüyäwüd engga, ngwüꞌdïꞌrï ngwele kündär gani Abrayim giju gito gito ngwaalu ngwuru yiluꞌri aar gu ji ngenone ngwooꞌra ngwe ngwüngün.

⁵⁵Anni ma gaji ji gito gidi dïmürä didi Yïꞌrïnyïnä yidi Dambdani yidi Ngwüyäwüd, a ngwüjï ngwonyadu ꞌdïꞌrïꞌtä ngwaalu ngwegen aar ilada ndi gäꞌrïnï Üräjälïm gomon gaꞌtina ïndï gidi Yïꞌrïnyïnä. ⁵⁶Aar ji ndi mïnï Yicung aar oꞌrajidalu ngwämrä kobo aar gwe otajidala aar ari, “Ngaa laraa? Gwäꞌtüdï gwadi ilada gïyïꞌrïnyïnä gwene aꞌture?” ⁵⁷A be ngwurꞌdal ngwanni ngwuru yiꞌra na Ngwübärrïjï ondaci ngwüjü ndi ari manari dïjï dere dima lenge Yicu gwe ngwaalinga, aar ila aar je ondaci aar määtä aar gwe ji guy ge.

Aar bruti Yicunga yelenya Bidaniya

(Mätä 26.6–13; Murkuj 14.3–9)

¹Anni ma yomon diwayinalu nyärläl (6) yidi Yïꞌrïnyïnä yidi Dambdani, a Yicu ila ngwaalu ngwani Bidaniya, ngwati gu Liyajir ji gwanni gwüꞌdïꞌrïyüng giyiꞌranyanu. ²Ngenone aar gïꞌtïjï Yicung enying gwudi yïrnü. A je Marja ji ndi äpïjï yiiru a be Liyajiringa ji ndi ndraci dïmbürälü ngwurel ngwe Yicunga le. ³A Märïyäm apa yila yiru giꞌreꞌreny yüꞌrü gijajanu yonyadu ngwiliny yicaar je närdïn ngwuje bäläjï Yicung yora nono ngwuje be bruti nono ngwäꞌrü ngwe ngwüngün. A yila ape ngwuꞌdunanu ꞌtur.

⁴A be dooꞌra düngün dani Yäwüdä Äjïgärïyütï gwanni gwuma aji nggwe gwurlanu ari, ⁵“Ange gwuru aaꞌti be yila giyee ꞌdar ïllïnä, aar ape ngwilinya aar ngwe gataji ngwuwaya düwä? Yonyadu guꞌru gidi yiiru dïdläyü.”12.5 Guꞌru gidi yiiru dïdläyü, giru dinar küüꞌrï tudini täꞌrïl⁶Nginde gwaꞌti gu aru no nunnu gwati ngwuwayi ïnä, nggu be ari no ndi ari gwuru duꞌram. Gwuru gwämätïyäär dürädä didi ngwüꞌrïny ating je be obeda ngwoko giligoꞌro lüngün.

⁷A be Yicu ari, “Gäbïcär, nginde gwügïꞌtïnä yilalu giyee nunnu aar nje bäläjï nono gomon gidi gatidi gwüny. ⁸Ngwuwayi ngwa le ji yomon ꞌdar, a be a laꞌti la ji yomon ꞌdar.”

⁹Gaji nggoo Ngwüyäwüd ngwonyadu lengeda Yicu ngwe ngwaalinga aar ila. Aar ꞌti ïndï ꞌdogo gwani ngindeng, aar be ila ꞌto ndi ombaji Liyajiring gwanni gwuma aar ꞌdïꞌrïyälü giyiꞌranyanu. ¹⁰No, a ngwurꞌdal ngwanni ngwuru yiꞌra gegeꞌte yiꞌral nunnu aar ꞌrinye Liyajiring ꞌto, ¹¹ndi ari yiꞌral ye giyee yüngün yima gäbïcï Ngwüyäwüd ngwonyadu aar gwuji Yicu aar gwe ämnï.

A Yicu änï Üräjälïm

(Mätä 21.1–11; Murkuj 11.1–11; Luka 19.28–40)

¹²Bïgänü nggwo, a ngwüjï ngwoo ngwonyadu ngwanni ngwïndädï gïyïꞌrïnyïnä ꞌdingini ndi ari Yicu nggwo kay gwadi ilada Üräjälïm. ¹³Aar määtä aar allijaji yiꞌrinala yidi ngwiꞌdi, aar elngala aar ari,

“Gwortana!

Gwonjacaar gwanni gwïndï ngwürïny ngwe ngwudi Deleny!12.13 Mäjïmür 118.25–26

Gwonjacaar gwanni gwuru Deleny didi Yïjïräyïl!”

¹⁴A Yicu mbuji gïndüꞌrï ganni gooko, ngwape nggu allala, anaku üllïnäär gu ndi ari,

¹⁵“Aaꞌti yedeny ya ang eny gwani gera gidi Jäyün.

Lïngïdï ndi ari Deleny dunga ndo dïndï

dändï kïndüꞌrälä ganni gooko.”12.15 Jäkärïyä 9.9

¹⁶Gwerre gwerre aaꞌti ngwooꞌra ngwüngün lïngïdï ngwujaꞌri ngwee ꞌdar yorto ye ngwaalinga a be anni ma aji a Yicu näjïnï, aar gu be lenge ndi ari ngwujaꞌri ngwee ꞌdar ngwüllïnä ngwani nginde na ndi ari yiꞌral giyee yärrïjäär je ꞌdar yani nginde.

¹⁷Ngwüjï ngwanni ngwujaar le gaji ganni giming ge urnidi Liyajiring gidimomanu ngwüꞌdïꞌrïyälü giyiꞌranyanu gwumidu, aar ni ji ndi bädïyï ngwujaꞌralu. ¹⁸Anni ma gu ngwüjï ngwonyadu ꞌdingini ndi ari Yicu gwärrü yiima giyoo, aar ila ndi aar ombaji. ¹⁹No, a be Ngwübärrïjï ondajidi aar ari, “Ombajar ngwarang ngwärrär je, änggädär ꞌdi ndi ari gwuma ngwüjï gwujanalu pipiꞌriꞌti!”

²⁰Ngwanni ngwïndädï ndi äpïjï Ngwaalinga yobo gïyïꞌrïnyïnä, ngwüjï ngwuju gwanu ngwuru Garany. ²¹Ngindenga aar ila ndi Bïlïpüj gwudi gündär gani Bid Jäyïdä ngwaalu ngwani Jälïl aar otacalu aar ci, “Gwani mengga, änyängä lïmïnä ndi engga Yicung.” ²²A Bïlïpüj ele ndi ondaca Andrawujing. A ngindenga ꞌdün aar ele aar ondaca Yicung.

²³A je Yicu gwäꞌräjänü ngwari, “Gaji gima ja gito ganni gadi ge Gïjï gidi Dïjï dümnä näjïnï. ²⁴Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari, manari gon läy gima ꞌti gätïnä gïdïyäng ngwayi, gati gu jalu gwurꞌtal ngwuru läy leꞌte pu. Ma be ari gima gätïnï gïdïyäng mung ayi, ga ꞌtüdä ga ꞌriꞌri ngwäy ngwonyadu. ²⁵Gwanni gwati ämnï ligoꞌro lüngün ling dudiyi na gwanni gwuma dudiyi ligoꞌro lüngün gïdïdlä ndee, ling geꞌtalu lani midi gwudi gwurꞌtaling. ²⁶Gwanni gwatiny äpïjï yiiru, aar nyi gwuji. A ngwaalu ngwunyi gu ji, gwanni gwuru dïnäd düny gwa gu ji ꞌto. Gwanni gwatiny äpïjï yiiru, gwa Papa gwüny näjï.”

A Yicu ondaji gwani yiꞌrany yüngün

²⁷A Yicu oꞌre ngwari, “Gweneno ligor gilo lïmïꞌrïdïnyänü, a be nggwadi araa? Gwani Papa gïlängïdïyïny kaji nggee? Bärï, a be yiru ꞌtu giyee yanni yïndädï nyi gu kaji nggee. ²⁸Gwani Papa, näjïnä ngwürïny ngwunga!”

A be dulu üllä kerala daru nu, “Ngwuminje näjï a ngwunje näjï mana.” ²⁹Ngwüjï ngwonyadu ngwuju ngenone aar ꞌdingini aar ari, gere giru gïmïꞌrïnänü. A ngwoko ari gïꞌrr giru gwondaca.

³⁰A Yicu ari, “Yal giyee yärräjäär je ngang je yaꞌti ani äny. ³¹Gaji giru be nggee gidi obalu ngwüjï ngwudi dïdlä ndee! Gweneno deleny didi dïdlä ndee dadi aar be ꞌtüyï poor! ³²A be äny, manari äny gwuma äpïnälü gïdïyängälü nyi ällïnälä, linje oktani ꞌdar ꞌdünggüny.” ³³Yicu gwaru gu ngwujaꞌri ngwee no nunnu ngwinggidi yiꞌrany yiru ꞌtaa yanni yading je ayi.

³⁴A ngwüjï ondaji aar ari, “Yobo yidi Ngwaalu yaru nu, gwanni Gwubrutaar yelenya gwadi jadalu gwurꞌtal no awa nga be ari, ‘Gïjï gidi Dïjï dümnä ga ällïnälä’? Yärü gwuru gwani ‘Gïjï gidi Dïjï dümnä’?”

³⁵A je be Yicu ci, “Ngaa ladi jalu buringa le gaji gaꞌti olanu, elellaar gu be ara je oꞌrracalu, ndi aji a dïrïm ila ara je ümïnïcï ngwaalinganu. Dïjï danni dati ele gïdïrïmänü, dati ꞌti lïngïdï ndi ari ndo dïndï ne. ³⁶Ämnär be giburi anni janga buringa le, nunnu ngaa ru yïjï yidi buri.” Anni ma je gu Yicu ondaci ngwujaꞌri ngwee no, ngwüꞌdïꞌrï ngwuje ändädälü ngwele.

Amiꞌrati ämnïng Ngwaalu

³⁷Yicu gwapu yiꞌremna yidi yiima giyee ꞌdar ngwäyänü ngwüjï, aaꞌti be ngwüjï mïnä ndi ämnï ꞌdünggüngün. ³⁸Nunnu a ngwujaꞌri ätï ngwäyänü ngwanni ngwaru ngwe dïjïr didi Ngwaalu dani Ajaya ndi ari,

“Gwani Deleny, yärü gwuru gwanni gwuma ämnï ngwujaꞌri ngwärï

na yärüngä lanni lima je yiima yidi guy gidi Ngwaalu enggaci?”12.38 Ajaya 53.1

³⁹Yiru giyee yanni yïgäbïcä je aar ꞌti be ämnä Ngwaalu anaku aru gu ꞌto dïjïr dani Ajaya ngwujaꞌri ngwe ngwuꞌter ndi ari,

⁴⁰“Liming je rïmïyï ngwäy ngwegen

nunnu ma aar ombajidalu aar ꞌti änggädï

na liming je ꞌrinye yigor yegen

nunnu ma aar je ondaci, aaꞌti la lenge.

Manari lima ꞌdingini, la joꞌrenyana la kwodalu ling je uꞌriyi nono.”12.40 Ajaya 6.10

⁴¹Ajaya gwondaju yïjïr ye ndi ari gwänggädï näjïng gwudi Yicu nggwe ondajalu.

⁴²Yäy a gwe ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd ngwonyadu ämnï. A je be yedeny Ngwübärrïjï ndi ari aar ꞌtäcï ämnïngälü Ngwaalu gwegen nunnu la aar je linynyi ngwämrä. ⁴³Ndi ari ngindenga lati ämnï a je ngwüjï näjï ndi ari aar ämnï näjïng Ngwaalu.

Buri gwudi ämnï Ngwaalu

⁴⁴A Yicu ondaji dula ngwari, “Ma dïjï ämnï ꞌdünggüny, daꞌti ämnä ꞌdünggüny jücü. Dämnä ꞌto ꞌdünggüngün gwanni gwükäjïny. ⁴⁵Ma aar nyi engga, gwuma engga ngindeng gwanni gwükäjïny.

⁴⁶Äny gwuru buri gwïndï gïdïdlä, nunnu aaꞌti dïjï danni dadi ämnï ꞌdünggüny da ji gïdïrïmänü.”

⁴⁷Ngwari, “A be gwanni gwadi ꞌdingini ngwujaꞌri ngwüny, aar je ꞌti be ꞌdengenaca, ngwäꞌtüdï gwadi nyi otacalu. Äny gwaꞌti ïndädï ndi otaci ngwüjälü ngwudi dïdlä, nggwïndädï ndi nje gïlängïdïyï. ⁴⁸Otacalu gwa ji gïdïjï danni dadiny ꞌdonya ngwuꞌdonya ngwujaꞌri ngwüny. Ngwujaꞌri ngwe ngweꞌte ngweꞌte ngwanni ngwondaji nje, ngwuru ngwanni ngwa ji ngwotaci ngwüjälü komon nggäꞌdï gidi mïꞌrä.

⁴⁹Äny gwaꞌti ondaja ngwujaꞌri ngwere ligor le lüny. Äny gwondaja ngwujaꞌri ngwanni ngwucaar nyi ngwe Papa gwanni gwükäjïny na awa nje ärrï. ⁵⁰Äny gwülïngïdï ndi ari ngwujaꞌri ngwüngün ngwanni ngwaru ngwe, ngwätï miding gwudi gwurꞌtaling. Yäy gu no, yere ꞌdar yanni yati nje ondaji, yiru giꞌra geꞌte geꞌte yanni yicaar nyi ye Papa.”

A Yicu uyi ngwoꞌra ngwüngün yora nono

¹Gomon giru kaji nggoo gwerre gwerre ndi gomon gidi Yïꞌrïnyïnä yidi Dambdani ïꞌdï, Yicu gwülïngïdï ndi ari gaji güngün gima medadi gïdïdlä ndee gwadi be oꞌre ndi Papa gwüngün. Anaku ämnïng gu ngwüjü ngwüngün ngwanni ngwuju gïdïdlä, ngwuje enggaci ämnïng gwüngün gwanni gwämnï je gwe gwumedadu.

²Anni ma aar je gïꞌtïjälü ladi eny digera dalu, a dijegoꞌrr dima gu be änï giligoranu lidi Yäwüdä Äjïgärïyütï gwuru gïjï gidi Jamaan nunnu ngwugwurlanu Yicu ngwe. ³Yicu gwülïngïdï ndi ari gwätädï Papa yelenya ꞌdar yidi yiꞌralalu pipiꞌriꞌti na ndi ari nginde gwïndï Ngwaalu na gwadi oꞌre Ngwaalu. ⁴No, ngwüꞌdiꞌrälü kinyalu ngwügwäꞌdä diredalu düllänïng ngwugekanalu dired de diru lari gidiriny. ⁵Ngwube ape yaw ngwuje bäläjï konganu ngwuyi ngwoꞌra ngwüngün yora nono ngwuje be bruti nono dired de diru lari danni digekaning dalu gidirinyanu.

⁶Anni mung ila ndi Jamaan gwani Butruj, a Butruj ci, “Gwani Deleny, ii a gwadi nyi uyi yora nono yüny?”

⁷A Yicu ci, “Nga gwaꞌti lïngïdï yiꞌral yorto ye ngwaalinga giyee yärrï nje gwenene, yaji ya je be lenge gweere.”

⁸A Butruj ci, “Bärï nga gwaꞌti gwuny uyi yora nono aꞌtur.”

A Yicu ci, “Manari nggwuma ang ꞌti uyu yora nono, nga gwaꞌti gwätï guꞌru gere ꞌdünggüny.”

⁹A be Jamaan gwani Butruj ci, “Gwani Deleny, nyi ꞌti uyu yora nono ꞌdogo, uyi ngwuy nono na giꞌra ganu ꞌto.”

¹⁰A Yicu ci, “Gwanni gwunu nono gwati ꞌti ba be mïnü uning nono gwati uni yora nono ꞌdogo. Ngwangina ngwüngün ꞌdar ngwujaw nono. A ngaa lijaw nono a be ngaa laꞌti gu jaw nono ku.” ¹¹Ndi ari gwülïngïdï ndi ari yärü gwuru gwanni gwadi gwurlanu. No ngwube ari, “Nga laꞌti jaw nono ku.”

¹²Anni mung medaji uying ngwoꞌra ngwüngün yora nono, ngwüꞌdïꞌrï ngwüllänï direda düngün ngwoꞌre ngwaalu ngwüngün ngwujalu. Ngwuje be otacalu, “Ngaa lïlïngïdï yiꞌral ye yorto ye ngwaalinga giyee yima je ärrïje?” ¹³Ngwuje ci, “Ngaa latiny ci, ‘Doorta’ nyii ci, ‘Deleny’, a yätï ngwäyänü, ndi ari äny gwuru gu. ¹⁴A be gwenene, äny gwanni gwuru Deleny dalu nyi ru Doorta dalu, äny gwuya je yora nono, nga nga ꞌto oyajidar yora nono yalu. ¹⁵Äny gwuma je enggaci gay nunnu ngaa je gu ape ꞌto anaku äpïjä je gu. ¹⁶Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari, dïnäd daꞌti pana yelenya gidoorta düngün na gwanni gwükäjäär gwaꞌti pana yelenya nginde gwanni gwükäjü. ¹⁷Ngaa lima lenge ngwujaꞌri ngwee manari yima je ärrï, la je be onjaci.”

¹⁸“Äny gwaꞌti ondijaja ꞌdanggalu ꞌdar anaku raa gu. A be äny gwondijaja ngwüjï ngwanni ngwülïngïdï nje ngwäbrï nje. A be yiru giyee ndi ari a ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu kitabanu ätï ngwäyänü ngwanni ngwaru nu, ‘Gwanni gwemadiiny gwe kiny güny gwuminy gwe gwurlanu.’13.18 Mäjïmür 41.9”

¹⁹Ngwuje ci, “Nggwondaca je gwenene giyona yaꞌti ju nunnu ma ji ma aar ji, ngaa ämnï ndi ari äny gwuru. ²⁰Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari, gwere gwanni gwa ämnï dïjü danni dükäjïny, nginde gwämnïny. Na gwere gwanni gwuny ämnï, gwämnä ngindeng gwanni gwükäjïny.”

A Yäwüdä gwurlanu Yicu gwe

(Mätä 26.20–25; Murkuj 14.17–21; Luka 22.21–23)

²¹Anni ma Yicu ondaji ngwujaꞌri ngwee, a lïgïꞌrïm mïꞌränü giligoranu lüngün ngwondaji ngwari, “Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari gweꞌte ꞌdanggalanu gwadi nyi gwe gwurlanu.”

²²A ngwooꞌra ngwüngün pïnïdï ngwäy ngwe nono a je gwe ngwaalu elalu ndi ari yärü gwuru ꞌdenggenanu gwarung gwe. ²³A dooꞌra deꞌte danni dati Yicu ämnï, ndracalu direl de gito gito, ²⁴a Jamaan gwani Butruj ci milang ngwuci, “Otacalu ndi ari yärü gwuru ngwanni ngwarung gwe.”

²⁵A dooꞌra ndra Yicung nono ngwotacalu ngwuci “Gwani Deleny, yärü gwuru?”

²⁶A Yicu gwäꞌräcänü ngwuci, “Nginde gwuru gwanni gwadi nyi ätädä yona giyee minje duwaji.” Yäy gu no ngwuduwaji yona ngwuje ätädä Yäwüdäng gwani Äjïgärïyütï gïjï gidi Jamaan. ²⁷Anni ma Yäwüdä eny yona giyo no, a gu dijegoꞌrr änänü. A Yicu ci, “Yanni yada je ärrï, ärrä je puprang.” ²⁸Aaꞌti dïjï dere ndi eny lïngïdï ndi ari ange gwuru gwucaja gu Yicu ngwujaꞌri ngwee. ²⁹Aar be geꞌtaji ndi ari, anni ati Yäwüdä ru gwati määtä ngwüꞌrïnyä, a be loko geꞌtaji ndi ari gwuca Yicu ngwilla ngwony aar ngwe ape yïꞌrïnyïnä ya nunnu ngwape gwoko ngwätädä ngwuwaya. ³⁰Anni ma Yäwüdä ape yona, ngwüꞌtü püd. Kaji nggoo ngwaalu ngwuma gu ümnänü.

Ngwujaꞌri ngwanni ngwuyang

³¹Anni ma Yäwüdä ꞌtü, a Yicu ari, “Gwenene Gïjï gidi Dïjï dümnä gadi be näjïnï a Ngwaalu näjïnï nginde gwe. ³²Ma Ngwaalu näjïnï nginde gwe, Ngwaalu ngwa näjï Gïjü ꞌdünggüngün a ging näjï puprang.”

³³A je Yicu ci nu, “Lani yïjï yüny, a ladi jalu ꞌdogo yomon cong, ngaa liny mïnï, na anaku ondaciny gu Ngwüyäwüd gwerre, nggwa je gu ondaci ꞌto ndi ari, ngwaalu ngwanni ngwadi nyi gu ele, ngaa laꞌti la gu burni ndi ila.”

³⁴Ngwuje ci, “Nggwa je ätädä ngwujaꞌri ngwuru ngwuyang ndi ari ämnäjïdär. Anaku ma je gu ämnï, no ämnäjïdär gu be ꞌto. ³⁵Ngwujaꞌri ngwe ngwee, ngwüjï ꞌdar ngwa be lenge ndi ari ngaa liru ngwïkïrïjïn ngwüny, ma aang ämnäjïdï.”

Yicu gwondaja yïjïrä ndi ari gwa Butruj nyïꞌrïnï

(Mätä 26.31–35; Murkuj 14.27–31; Luka 22.31–34)

³⁶A Butruj gwani Jamaan otacalu ngwuci, “Nga ngwadi ene gwani Deleny?”

A Yicu ci, “Ngwaalu ngwanni ngwadi nyi gu ele, nga gwaꞌti gwa burni ndi nyi gwuja gwenene. A be gaji nggo a gwa ji a gwuny gwuja.”

³⁷Oꞌre a Butruj otacalu, “Ange gwuru gwani Deleny nyi ꞌti be burna ndi ang gwujani gwenene? Äny gwa dudiyi ligoꞌro lüny gwani nga.”

³⁸A be Yicu ci, “ꞌDidanu nga gwa dudiyi ligoꞌro lunga gwani änye? ꞌDidanu nggwa ang ci, gwerre gwerre ndi gokto urri, nga gwuny nyïꞌrïnï yomonanu täꞌrïl!”

Äny gwuru gay nyi ru ꞌdidanu na midi

¹Ngwuje ci, “Aaꞌti yigor ya je mïꞌränü, gätädär ngwäyänü Ngwaalu, gätädär ngwäyänü ꞌdünggüny ꞌto. ²Ngwuꞌdun ndi Papa gwüny, ngwätï yimbang yonyadu. Adinari aar gu ꞌti rüdï, nggwada je gu ci. Äny gwadi ele ngenone nda je gïꞌtïjä ngwaalinga mama. ³Na manari nggwuma ele ma je gïꞌtïjä ngwaalinga mama, nggwa be oꞌra nggwa je apani ar ji, nunnu ngwaalu ngwanni ngwadi nyi gu ji, ngaa gu ji ꞌto. ⁴Ngaa lïlïngïdï gay gidi ngwaalu ngwanni ngwadi nyi gu ele.”

⁵A Tumaj ci, “Gwani Deleny, nyii laꞌti lïngïdï ndi ari ngaa gwadi ene, awa nyii be lenge gay?”

⁶A be Yicu ci, “Äny gwuru gwanni gwuru gay nyi ru ꞌdidanu na midi. Gwere gwaꞌti gwanni gwa ila ndi Papa gwüny ꞌdogo äny gwe. ⁷Manari ngaa lïlïngïdïny ꞌdidanu, ngaa la lenge Papang ꞌto. Gomon gidi gweneng, gwuma aang lenge gwuma aang engga.”

⁸A Bïlïpüj ci, “Gwani Deleny, enggaci nje Papangalu kïrtün yiru yanni yïmïnï nje.”

⁹A be Yicu ci, “Bïlïpüj, a liju yomon giyee ꞌdar yolanu nyi ꞌtina be lïngïde? Gwere gwanni gwuminy engga, gwuma engga Papang. Awa nga be ari, ‘Enggaci nje Papang’? ¹⁰Nga gwaꞌti ämnä ndi ari äny nggwo ndi Papa na Papa nggwo ꞌdünggünye? Ngwujaꞌri ngwata je ondaci, ngwäꞌtüdï ngwujaꞌri ngwudi ligor lüny. A be Papa ru gwanni nggwo ꞌdünggüny gwanni gwapu yiiru giyee. ¹¹Ämnäcïny miny ari äny nggwo ndi Papa na Papa nggwo ꞌdünggüny. Na ämnär ꞌdogo gwani inggidi gwudi yiima yanni yärrïnä. ¹²Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari gwere gwanni gwätï ämnïng ꞌdünggüny, gwa ärrï yiꞌral yanni yärrï nje. Ying je ärrï yipana giyiꞌral giyee ndi ari äny gwadi ele ndi Papa. ¹³A yere ꞌdar yanni yada je mïnï ngwürïny ngwe ngwüny yinje ärrï, nunnu a Gïjï näjï Papang. ¹⁴Manari ngaa lima utalu yiꞌral ye yere ngwürïny ngwe ngwüny, yinje ärrï.”

Yicu gwondaja Gïlïgïꞌrïm lanni Lijuꞌru

¹⁵A je Yicu ci, “Manari ngaa lämnïny, ngaa la ꞌdengenaci ngwujaꞌri ngwee ngwanni ngwuca je ngwe. ¹⁶Na äny gwa otaci Papangalu ara je ätädä dedere diꞌter ngaa le ji giyomonalu pipiꞌriꞌti. ¹⁷Lïgïꞌrïm lanni liru ꞌdidanu lanni läꞌtüdï ladi ngwüjï ngwudi dïdlä ämnï. Ndi ari laꞌti aar änggädï aar ꞌti lïngïdï. Ngaa be lenge, ndi ari lata le ji na ladi ji ꞌdanggalu. ¹⁸Nggwa ꞌti gwa je gatanalu yimiꞌrunu, äny gwa je oꞌraca. ¹⁹Gito gwuru a ngwüjï ngwudi dïdlä ngwa ꞌti ba be ngwuny engga a be ngaa liny engga. Ndi ari äny gwumidu na ngaa la midi ꞌto. ²⁰Gomon nggone, ngaa la be lenge ndi ari äny nggwo ndi Papa gwüny, ngaa ji ꞌdünggüny nyi ji ꞌdanggalu. ²¹Gwere gwanni gwätï ngwujaꞌri ngwüny ngwuje ꞌdengenaci, nginde gwuru gwanni gwämnïny. Gwanni gwatiny ämnï gwa Papa gwüny ämnï a gwuny ämnï ꞌto a gwuny enggaci änyïng.”

²²A be Yäwüdä gwuꞌter (Äjïgärïyütï gwäꞌtüdï) ci, “A be ange gwuru gwani Deleny nje be enggaci ngang nga ꞌti be enggaci ngwüjü ngwudi dïdlä?”

²³A je Yicu gwäꞌräcänü ngwari, “Gwere gwanni gwa ari gwuny ämnï, gwa ꞌdengenaci ngwujaꞌri ngwüny. Gwa Papa gwüny ämnï a äny na Papa nyii ila gwunyii le geꞌte ngwuꞌduna ngwärï ꞌdünggün gwunyii le ji. ²⁴Gwanni gwatiny ꞌti ämnä, gwaꞌti gwa ꞌdengenaci ngwujaꞌri ngwüny. Ngwujaꞌri ngwee ngwuꞌdingina je ngwüny ngwäꞌtüdï ngwudi ligor lüny. Ngwudi Papa ngwuru gwanni gwükäjïny.”

²⁵Ngwuje ci, “Äny gwondaca je ngwujaꞌri ngwe ꞌdar anni jarna ngene gïdïdlä. ²⁶A be dedere dani Lïgïꞌrïm lidi Ngwaalu lanni Lijuꞌru lanni ladi ara je Papa ükäcä ngwürïny ngwe ngwüny, liru lanni lada je enggaci yiꞌral ꞌdar ara je diwayiniyi yiꞌralalu ꞌdar yanni yica je ye.”

Adatalu gwudi Yicu

²⁷A Yicu ari, “Nggwa je gätïjänïjï adatingalu gwüny. Adatalu gwüny gwa je gätïjänïjï. Gwaꞌta je ätädï nono ati gu ngwüjï ngwudi dïdlä ätädä. Aaꞌti ngaa la gäbïcï yigor yalu ya je mïꞌränü aaꞌti yedeny ya je eny.

²⁸Ngaa liꞌdingininy nyi ari, ‘Nggwada je gatani nyi ele a je be oꞌraca.’ Adinari ngaa lämnïny, ngaa ladi jayanu ndi ari äny nggwadi ele ndi Papa, ndi ari Papa gwupana ꞌdünggüny. ²⁹Äny gwuma je be ondaci ngwujaꞌri ngwe gwerre gwerre ngwaꞌtina ju. Ndi ari ma ji ma aar gu ru, ngaa la ämnï. ³⁰Äny gwaꞌta be rüdï gwada je ondaci gwonyadu, ndi ari deleny didi dïdlä ndee ndo dïndï. Daꞌti ätï yiima yere ndi aar nyi määtä. ³¹A be nunnu a ngwüjï ngwudi dïdlä lenge ndi ari äny gwämnä Papang na ndi ari yärrï nje gu giꞌra yanni yicaar nyi ye Papa. Ilar be ar ele.”

Dügïrï danni diru ꞌdidanu

¹“Äny gwuru dügïrï danni diru ꞌdidanu, a Papa gwüny ru dïjï didi daarti. ²Gwati üꞌrïꞌtä yiꞌrinalu mbüny ꞌdünggüny yanni yati ꞌti ꞌriꞌru, a be yanni yati ꞌriꞌri, yating je branu nunnu aar ꞌriꞌrani. ³Nga nga lima je juꞌriyi nono ngwujaꞌri ngwe ngwanni ngwuma je ngwe ci. ⁴Mätïnärälü ꞌdünggüny äny gwa mätïnälü ꞌdanggalu. Giꞌrina gere gaꞌti gati ꞌriꞌri gwuꞌren, mung ꞌti mätïnälü gïdügïrï, no ngaa, laꞌti la ꞌriꞌri manari ngaa lima ꞌti mätïnälü dünggüny.

⁵Äny gwuru dügïrï ngaa liru yiꞌrina yidi dügïrï, manari dïjï dima mätïnälü ꞌdünggüny na minyi mätïnälü ꞌdünggüngün, nginde da ꞌriꞌri yuula yonyadu. Manari ngaa lima ꞌti mätïnälü ꞌdünggüny, ngaa laꞌti la burni ndi ärrï yiꞌral yere. ⁶Manari gwere gwuma ꞌti mätïnälü dünggüny, gwa ru nono giꞌrina ganni gïgätïnä mbüny ngwundi. Yanni yiru gu no yati aar je utalu aar je gatu gïlïgä aar uꞌdi. ⁷Manari ngaa lima mätïnälü ꞌdünggüny, ara je gu ngwujaꞌri ngwüny mätïnälü, utar yalu yanni ya je mïnï na ya je ärrïjï. ⁸Yiru giyee yani näjï gwudi Papa gwüny ndi ari, ngaa ꞌriꞌri yuula yonyadu ngaa inggidi yigoꞌro yalu ndi ari ngaa liru ngwïkïrïjïn ngwüny.”

⁹Ngwuje ci, “Anaku ämnär nyi gu Papa gwüny, äny gwämnä je gu ꞌto. Gwenene mätïnär bälü ndi ämnï gwüny. ¹⁰Manari ngaa lima ꞌdengenaci ngwujaꞌri ngwüny ngwanni ngwuca je ngwe, ngaa la mätïnälü ndi ämnï gwüny nono anaku ꞌdengenaci nyi gu ngwujaꞌri ngwanni ngwucaar nyi ngwe Papa gwüny nyi mätïnälü ndi ämnï gwüngün. ¹¹Äny gwuma je ondaci ngwujaꞌri ngwee ndi ari a jayanu gwüny ji ꞌdanggalu na jayanu mbuti.” ¹²Ngwuje ci, “Ngwujaꞌri ngwüny ngwuru ngwee ndi ari, ämnäjïdär anaku ma je gu ämnï. ¹³Ämnï gwanni gwupana guꞌru gwuru nggwee ndi ari ngwügäbïcï dïjü ngwududiyi ligoꞌro lüngün gwani ngwumaad ngwüngün. ¹⁴Ngaa liru ngwumaad ngwüny, manari ngaa lima ꞌdingini ngwujaꞌri ngwanni ngwuca je ngwe. ¹⁵Äny gwaꞌti ba be gwa je ci ngwïnäd ndi ari dïnäd dati ꞌti lïngïdï yiiru yidi deleny düngün. A be manni äny gwa je ci ngaa ru ngwumaad ngwüny. Ndi ari ngwujaꞌralu ꞌdar ngwanni ngwenggacaar nje Papa gwüny, ngwuma je enggacalu ꞌdar. ¹⁶Ngaa läꞌtüdï lurnidiny, äny gwuru gwurnida je nga je äbrï ndi ari ngaa ele ngaa ꞌriꞌri yuula yanni yaꞌti ya medadi. No Papa gwüny gwa je be ätädä ngwujaꞌri ngwanni ngwa je mïnï ngwürïny ngwe ngwüny. ¹⁷Ngwujaꞌri ngwüny ngwuru ngwee ndi ari, ämnäjïdär.”

A ngwoꞌra ke ngwüjü ngwäy ngwudi dïdlä

¹⁸A Yicu ari, “Manari ngaa lima ke ngwüjü ngwudi dïdlä ngwäy, lïngïdär ndi ari liki nje ngwäy gwerre gwerre. ¹⁹Adinari ngaa ru lidi dïdlä, ngwüjï ngwudi dïdlä ngwada je ämnï. Ngaa läꞌtüdï lidi dïdlä. Äny gwurnida je ꞌdogo ngwüjänü ngwudi dïdlä. No, yiru yanni yïgäbïcä ngwüjü ngwudi dïdlä ara je be ke ngwäy. ²⁰Diwayinar ngwujaꞌri ngwanni ngwuca je ngwe, ‘Dïnäd daꞌti pana yelenya gideleny düngün.’ Manari liminy übïnälü, la je gu übïnälü ꞌto. Manari liꞌdengenaca ngwujaꞌri ngwüny, la je ꞌdengenaci ngwujaꞌri ngwalu ꞌto. ²¹Ngindenga la je gu ärrï ngwujaꞌri ngwee no ꞌdar gwani ngwürïny ngwüny. Ndi ari ngindenga laꞌti lïngïdï ngindeng gwanni gwükäjïny. ²²Adinari äny gwuma ꞌti ïndï nje ondaci, yaꞌti yaadi aar je ätï nono yere yanni yiki. A be gwenene, ngindenga laꞌti ätï ꞌtüyïng yigoꞌro ndi ke gwegen. ²³Gwanni gwati nyi ke ngwäy gwati Papa gwüny ke ngwäy ꞌto. ²⁴Adinari äny gwuma ꞌti ärrü yiꞌral yere ꞌdenggenanu yanni yaꞌti je dïjï dere ärrü, laadi gu be ari ndi ari laꞌti ki. A be gwenene ngindenga länggädï yiima giyee nje be ke ngwäy a je Papa gwüny ke ngwäy. ²⁵A be yiru gu no nunnu aar mbuti yanni yaru ye yobo yegen ndi ari, ‘Liki nje ngwäy aꞌtur.’15.25 Mäjïmür 35.19; 69.4”

²⁶Ngwuje be ci, “Ma ji manari dedere dima ila danni dadi nyi ükäjä ndi Papa, Lïgïꞌrïm lanni liru ꞌdidanu ladi ꞌtüdä ndi Papa, liru lanni lada je enggaci ngwujaꞌri gwani äny. ²⁷A nga nga ꞌto ngaa linggidi ngwujaꞌri ngwani äny ndi ari ngaa liru lanni liju nyii le ꞌtuꞌtu anaku ꞌdïꞌrïny gwälü yiiru ye yüny.”

¹A je Yicu ci, “Nggwondaca je ngwujaꞌri ngwe ꞌdar ndi ari aaꞌti ngaa la dudi ngwaalu ngwere. ²Ngindenga la je linynyi la je ꞌtüyï poor kiꞌdu gidi ngwämrä a ꞌdid ndi ari gaji ga ji gila ganni gadi ara je ge ꞌrinye aar be geꞌtaji ndi ari gilo ndi äpïjï Ngwaalinga yiiru. ³Ngindenga la ärrï yiꞌral giyee ndi ari ngindenga laꞌti lïngïdï Papang gwüny aar nyi ꞌti lïngïdï. ⁴Äny gwondaca je ngwujaꞌri ngwee nunnu ma ji manari gaji gima ila ganni gadi aar ge ärrïnï, ngaa lenge ndi ari äny gwuma madini nggwuma je girinya. Äny gwaꞌta je ondaca ngwujaꞌri ngwee ꞌtuꞌtu gwerre ndi ari a liju.”

Yiiru yidi Lïgïꞌrïm lanni Lijuꞌru

⁵A je Yicu ci, “A be gwenene äny gwadi oꞌraci ngindeng gwanni gwükäjïny. Gwere gwaꞌti gwotacinjalu ndi ari äny gwadi ene. ⁶Anni ma je ondaci ngwujaꞌri ngwee, runi gwuma je ji giyigoranu gwupa. ⁷A be äny gwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari yijayana ndi nyi ele manari äny gwuma ꞌti ïndï, dedere daꞌti dila, ma be ari äny gwuma ele, da je be ükäcä. ⁸Ma be ari dima ila, da be enggaci ngwüjü ngwudi dïdlä yiꞌral yegen yanni yiki, na ngwuje enggaci yanni yïdünälü na ngwuje enggaci yani obalu. ⁹A be yanni yiki, yiru ndi ari ngwüjï ngwaꞌti ämnä ꞌdünggüny ¹⁰a be yanni yani dünälü, äny gwadi oꞌraci Papang ngaa laꞌti ba be liny engga. ¹¹Na yanni yani obalu, ndi ari deleny didi dïdlä ndee ndo dima aar de obalu.”

¹²Ngwuje ci, “Äny gwätï ngwujaꞌri ngwonyadu ngwümïnä nda je ondaci. A be ngaa yaꞌti ya je määtä giyee ꞌdar. ¹³A be manari Lïgïꞌrïm lima ila lanni liru ꞌdidanu, la je be üktïnï kay gidi ngwujaꞌri ꞌdar ngwanni ngwuru ꞌdidanu. Ndi ari läꞌtüdï ladi ondaji ligoꞌro le lüngün, a be ladi ondaji ngwujaꞌri ngwanni ngwading je ꞌdingina. Ara je enggaci ndi ari yiru ange yanni yadi ji gweere. ¹⁴Nginde gwuny näjï ndi ari nginde ying je apa yüny yanni yadi nyi ye ari ara je ondaci. ¹⁵ꞌDar yidi Papa, yüny yiru. Yiru yanni yïgäbïcïny nyi be ari Lïgïꞌrïm ladi apa ngwujaꞌri ꞌdünggüny ara je be enggaci.”

¹⁶Ngwuje ci, “Gito gwuru ngaa laꞌta be liny engga, a gito gwuru ngaa la oꞌre liny engga.”

Runi gwuma ru jayanu

¹⁷Ngwooꞌra ngwoko ngwüngün utalu aar ari, “Yiru ange yarung ye yani, ‘Gito gwuru ngaa laꞌta be liny engga a gito gwuru ngaa la oꞌre liny engga,’ na ‘Nunnu äny gwadi ele ndi Papa gwüny’?” ¹⁸Aar gu ji ndi gwäꞌrïꞌtäjänü ndi ari, “Yiru ange giyee yondajung je yani, ‘A gito gwuru’? Ngwujaꞌri ngwee ngwaꞌti ar je lïngïdï.”

¹⁹A Yicu lenge giyigoranu yegen ndi ari gwadi aar otacalu ngwujaꞌri ngwe ngwee, ngwuje be ci, “Ngaa lotajidalu ngwujaꞌri ngwee ngwaru nyi ngwe ngwani ange ndi ari, ‘Gito gwuru ngaa laꞌta be liny engga a gito gwuru ngaa la oꞌre liny engga’? ²⁰Nggwa je ondaci ꞌdidanu, ngaa la ari ngaa la runi a be ngwüjï ngwudi dïdlä ngwa jayanu. Ngaa la runi a be runi gwalu gwa gwurli gwa ru jayanu. ²¹Ma ꞌtina daw lïngïtï, dati yajima enyanu ndi ari gaji güngün gima ila. A be ma ji mung lingeta, dati dodani yajima yanni yïtänü ngwujayanu ndi ari gïjï gima lïngïnï gïdïdlä. ²²Yiru gu ꞌto no ꞌdanggalu, gwenene ngaa la runi a be nggwa je engga mana ngaa la jayanu a gwere gwaꞌti gwa je apada jayinganu gwalu. ²³Gomon nggone, ngaa laꞌta be liny otacalu yiꞌral ye yere. Nggwa je ondaci ꞌdidanu ndi ari Papa gwüny gwa je ätädä yiꞌral yere ꞌdar yanni ya je mïnï ngwürïny ngwe ngwüny. ²⁴Ngaa laꞌtina ꞌdi kaji nggee, utalu yiꞌral ye yere ngwürïny ngwe ngwüny. Utaralu la je ätädä a jayanu gwalu gwa mbuti.”

Dami dïdläyü

²⁵Ngwuje ci, “Äny gwümïꞌrïcä je ngwujaꞌri ngwe giyiꞌral giyee. A be gaji ga ji gila nggwa je ondacalu kibeny Papa gwe, nggwaꞌti gwa je mïꞌrïcï ngwujaꞌri. ²⁶Gomon nggäꞌdï, ngaa la utalu ngwürïny ngwe ngwüny. Äny gwaꞌti aru ndi ari nggwotaci Papangalu gwani nga nga. ²⁷Bärï Papa nginde giligoꞌro lüngün gwata je ämnï nunnu ngaa liminy ämnï na ngaa lima ämnï ndi ari äny gwüꞌtüdï ꞌdünggüngün. ²⁸Äny gwüꞌtüdï ndi Papa nyi üllä gïdïdlä na nggwadi be gatani dïdläyü nyi oꞌraci Papang.”

²⁹A be ngwooꞌra ngwüngün ci, “Nga gwenene gwuma ondajalu kibeny nga gwaꞌti nje ba be mïꞌrïcä ngwujaꞌri. ³⁰Gwenene nyängä lima lenge ndi ari nga gwülïngïdï ngwujaꞌralu ꞌdar, nga gwaꞌti mïnä ndi aar ang dïjï otacalu. No yiminje gäbïcï nyängä lima ämnï ndi ari nga gwïndï Ngwaalu.”

³¹A je be Yicu ci, “Ngaa lima be ämnälü gwodane? ³²A be gaji nggo gïndï, a gima ila gweneno ndi ari ngaa la badalu, dïjï da ele ꞌdunu ꞌdünggüngün. Ngaa liny gatanalu jücü. A be äny gwäꞌtüdï jücü, änyängä gilo Papa gwe gwüny.”

³³Ngwuje ci, “Äny gwondaca je ngwujaꞌri ngwee ꞌdar nunnu ngaa adatalu ꞌdünggüny, ndi ari ngaa gïdïdlä, ngaa la mbuji yiꞌrendenya, a be orꞌtemajar ndi ari äny gwuma dami dïdläyü!”

A Yicu otaci Papangalu gwani näjï gwüngün

¹Anni ma Yicu medaji ngwujaꞌri ngwee, ngwüꞌdïꞌrïyï ngwäy ngwombajidi kerala ngwari, “Papa, gaji gima be ila, näjä Gïjü gunga nunnu aar ang Gïjï gunga näjï. ²Ndi ari gima ang ätädä yelenya ngwüjälä ꞌdar, nunnu ngwätädä ngwüjü ngwanni ngwuma je ätädä miding gwudi gwurꞌtaling. ³A gwenene midi nggwee gwudi gwurꞌtaling, gwuru ndi ari aar aang lenge ndi ari nga gwuru ꞌdogo Ngwaalu ngwanni ngwuru ꞌdidanu na aar lenge Yicu Kirictung gwanni gwükäjängä. ⁴Äny gwuma ang näjï ngene gïdïyängälü, medaji gwe yiiru yanni yätädï nje nje ärrï. ⁵Näjïny be gwenene ngwäyänü ngwunga gwani Papa, näjï gwe gwanni gwätï nda gwele gwerre ndi dïdlä ji.”

A Yicu otaci Papangalu gwani ngwooꞌra ngwüngün

⁶Ngwuci, “Lanni lätädï nje ngwüjänü ngwudi dïdlä, lima je enggaci liru lunga gwele nje be ätädä a lima ꞌdengenaci ngwujaꞌri ngwunga. ⁷Gweneno ngindenga lima lenge ndi ari yiꞌral ꞌdar yanni yätädï nje, yïndï ꞌdunggunga. ⁸Ndi ari liminje enggaci ngwujaꞌri ngwanni ngwätädï nje ngwuma aar je ämnï. Na lima gu lenge ꞌdidanu ndi ari äny gwüꞌtüdï ꞌdunggunga, a lima ämnï ndi ari nga gwuru gwükäjïny. ⁹Äny gwotacangalu gwani ngindenga, äny gwaꞌti ang otacalu ngwüjï ngwudi dïdlä, a be äny gwotacangalu ngwüjï ngwanni ngwätädï nje, ndi ari ngwunga ngwuru. ¹⁰Yere ꞌdar yüny, yunga yiru, na yere yunga ꞌdar yüny yiru. A nggwuma näjïnï ngindenga le. ¹¹Gito gwuru nggwaꞌta be gwa ji gïdïdlä a be ngindenga la ji gïdïdlä, a nggwadi ila ꞌdunggunga. Gwani Papa gwanni Gwujuꞌru, rïmïtï je yiima ye yidi ngwürïny ngwunga, ngwürïny ngwanni ngwätädï nje nunnu aar ru leꞌte pu, anaku ru nda gu leꞌte pu. ¹²Anni jiiny le, lati nje rime nje gu etadi ngwürïny ngwe ngwunga ngwanni ngwätädï nje, gwere gwaꞌti gwuma dudi ngwube ru gweꞌte pu gwudi yiꞌrany, ndi ari yanni yüllïnä kitabanu aar mbuti.

¹³A be gwenene äny gwadi ila ꞌdunggunga, nyi be ondaji ngwujaꞌri ngwee äny nggwona ngene gïdïdlä ndi ari a je gu jayanu gwüny onjadala. ¹⁴Liminje enggaci ngwujaꞌri ngwunga lima be ke ngwüjü ngwäy ngwudi dïdlä, ndi ari ngindenga läꞌtüdï lidi dïdlä anaku aaꞌti nyi gu rüdï gwudi dïdlä. ¹⁵Otacalu gwüny gwaꞌti ani nunnu nga je ꞌtüyï gïdïdlä, a be nunnu nga je gu etadi gidijegoꞌrr. ¹⁶Ngindenga läꞌtüdï ngwüjï ngwudi dïdlä, anaku aaꞌti nyi gu rüdï gwudi dïdlä. ¹⁷Juꞌriya je ꞌdidanu gwe, ngwujaꞌri ngwunga ngwuru ngwanni ngwuru ꞌdidanu. ¹⁸Anaku ükäjïny gu gïdïdlä, liminje ükäjï ꞌto gïdïdlä. ¹⁹Gwani ngindenga, äny gwäbrïnä nunnu a ngindenga ꞌto aar äbrïnï ꞌdidanu.”

A Yicu otaci Papangalu gwani ngwïkïrïjïn ꞌdar

²⁰Ngwari, “Otacalu gwüny gwaꞌti ani ngindenga ꞌdogo jücü, äny gwotacangalu ꞌto ngwüjï ngwanni ngwadi ämnï ꞌdünggüny ngwujaꞌri ngwe ngwegen. ²¹Ndi ari ꞌdar, aar ru leꞌte pu gwani Papa, anaku ja gu ꞌdünggüny nyi ji ꞌdunggunga. Ngindenga ꞌto aar ru leꞌte pu ꞌdengge, nunnu a ngwüjï ngwudi dïdlä ämnï ndi ari nga gwükäjïny. ²²Liminje ätädä näjïng gwanni gwätädïny ndi ari aar ru leꞌte pu anaku ru nda gu leꞌte pu. ²³Äny nggwo ꞌdenggegen, nga ji ꞌdünggüny. Gäbïcä je aar gekajidi aar ru leꞌte pu aar gäbïcï ngwüjü ngwudi dïdlä aar lenge ndi ari nga gwükäjïny na ndi ari lämnä je anaku ämnïny gu.”

²⁴Ngwari, “Gwani Papa, lïmïnï nje lanni liminje ätädä nyii le ji ngwaalu ngwanni ngwadi nyi gu ji, aar engga näjïng gwüny gwanni gwätädïny, ndi ari nga gwämnïny ꞌtuꞌtu dïdlä daꞌtina ju.

²⁵Gwani Papa gwanni gwüdünälü, ngwüjï ngwudi dïdlä ngwaꞌti ang lïngïdï, a be nggwülïngïdängä, a gilee lüny lima lenge ndi ari nga gwuru gwükäjïny. ²⁶Liminje enggaci ngang, na la oꞌre linje enggaci mana, nunnu ämnï gwanni gwämnïny gwe ngwuji ꞌdenggenanu a äny nyi ji ꞌdenggenanu.”

Aar määtä Yicung

(Mätä 26.47–56; Murkuj 14.43–50; Luka 22.47–53)

¹Anni ma Yicu medaji otacing Ngwaalingalu, aar ꞌdïꞌrï ngwooꞌra ngwe ngwüngün aar dambu Gülä gidi Kidroning. Dambal ngenone, daarti diju gu didi ngwümïnïtï aar gu änï ngwooꞌra ngwe ngwüngün.

²A be nggwo gwani Yäwüdä gwanni gwuma gwurlanu Yicu gwe, gwülïngïdï ngwaalinga ngwoo ndi ari Yicunga ngwooꞌra ngwe ngwüngün lati gu jalu pïd pïd. ³No a Yäwüdä ila gidaartanu ngwoktana giꞌdu gidi gwuꞌtulu na ngwangida ngwudi gobo ngwükäjä je ngwurꞌdal ngwanni ngwuru ngweleny na Ngwübärrïjï. Aar ila lïgä länü yüꞌrï ye, ngwamba na yiiri. ⁴Yïlïngïdï je Yicu ꞌdar ndi ari yiru ange yanni yadi ji ꞌdünggüngün. Ngwüꞌtü ngwuje otacalu, “Yärü gwuru gwanni gwümïnängää?”

⁵Aar ci, “Yicu gwudi Najrang.”

A je Yicu ci, “Äny gwuru nggwee.” A Yäwüdä nggwo gwuming ge gwurlanu gwuju gwüdünädäär le. ⁶Anni ma Yicu ari, “Äny gwuru nggwee,” ngindenga aar oꞌrada giluꞌru aar ïrꞌdï gïdïyängälü.

⁷Ngwoꞌre ngwuje otacalu mana, “Yärü gwuru gwanni gwümïnägää?”

Aar ci, “Yicu gwudi Najrang.”

⁸A je Yicu ci, “Äny gwuca je äny gwuru nggwee.” Ngwuje ci, “Manari ngaa lïmïnïny, gäbïcär je gilee aar ele.” ⁹Yiꞌral giyee yiju nunnu a ngwujaꞌri ätï ngwäyänü ngwanni ngwaru ngwe ndi ari, “Lanni lätädï nje, gwuminy ꞌti dudiya gwere.”

¹⁰A Jamaan gwani Butruj gwätï galala ngwugwalli ngge mïꞌrï dïnädä didi dirꞌdal danni diru giꞌra ngwüꞌrïdä länälü lidi gaama. (Dïnäd ndo dani Malguj.) ¹¹A Yicu girinya Butrujing ngwuci, “Gwäꞌräjä galala käl güngün. Äny gwaꞌti gwa ïyï dïrbä danni dätädäär nyi Papa?”

Aar ele Yicu gwe ndi Ananiya

¹²A gwuꞌtulu gurnga le giru giꞌra gegen na ngwangida ngwudi gobo ngwanni ngwükäjä je ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd määtä Yicung. Aar giki ¹³aar ape aar gwe ele gwerre gwerre ndi Ananiya gwanni gwuru dünä ndi Giyaba gwuru dirꞌdal diru giꞌra dïdläyü ndoo. ¹⁴Giyaba gwuru gwanni gwülädï Ngwüyäwüd ndi ari yijayana ndi dïjï deꞌte pu ayi ngwüꞌrïdä ngwüjälü.18.14 Yuwana 11.49–50

A Butruj nyïꞌrïnï Yicung

(Mätä 26.69–70; Murkuj 14.66–68; Luka 22.55–57)

¹⁵A Jamaan gwani Butruj na dooꞌra deꞌte mana gwujani Yicung. Ndi ari dïlïngïdï dirꞌdal danni diru giꞌra aar änï Yicunga le kubanu gidi dirꞌdal ndo diru giꞌra. ¹⁶A be Butruj dünä gïlängïr poor. A dooꞌra ndoo dïndär Butruj gwe dïlïngïdï dirꞌdal danni diru giꞌra, kwodalu ngwondaci dïnädä danni diru gera danni etadu gïlängïr, aar gäbïcï Butrujing ngwänï.

¹⁷A dïnäd diru gera gïlängïr otacalu ngwuci, “Nga gwaꞌti mene rüdï gweꞌte ngwooꞌranu ngwüngün. A gwäꞌtüde?”

A Butruj ci, “Äny gwäꞌtüdï.”

¹⁸Gaji nggoo dirun dïjïlü a ngwïnäd ngwangidanga le ngwudi gobo ngwükäjä je Ngwüyäwüd aar muji lïgä aar gu ji a Butruj ꞌto aar le ji ndi ji lïgälü.

A dirꞌdal danni diru giꞌra otaci Yicungalu

(Mätä 26.59–66; Murkuj 14.55–64; Luka 22.66–71)

¹⁹Kaji nggoo a dirꞌdal danni diru giꞌra otaci Yicungalu gwani ngwooꞌra ngwüngün na ngwujaꞌri ngwanni ngwating je enggaci ngwüjü.

²⁰A Yicu ci, “Äny gwondaca ngwüjü ngwudi dïdlä gilingenalu. Äny gwati ji giyomon ꞌdar ndi enggaci ngwüjü ngwämrä na kobo ganni gati gu Ngwüyäwüd oꞌrajidalu gwüpäng. Nggwaꞌti ondaja ngwujaꞌri ngwere yuꞌrimi. ²¹Nga be arra miny otacalu? Otaca jalu lanni liꞌdingininy. Ngindenga ꞌdidanu lïlïngïdï ngwujaꞌri ngwanni ngwondaji nje.”

²²Anni ma gu Yicu ari no, a dangida deꞌte mïꞌrï ngwäyänü tired ngwuci, “Nga gwarra a gu be ondaci dirꞌdala diru giꞌra no.”

²³A Yicu ci, “Manari äny gwabingu ngwujaꞌri ngwere ngwanni ngwuki, inggida je, ma be ari ngwabingu nje ngwanni ngwätï ngwäyänü, nga be arra miny mïꞌrï?” ²⁴A be Anan gwanni gwuru dirꞌdal danni diru giꞌra ape ngwudinga gwugekanalu ndi Giyaba gwanni gwuru dirꞌdal danni diru giꞌra.

²⁵Anni ma Jamaan ji ndi ji gïlïgä, aar otacalu aar ci, “Nga gwuru gweꞌte ngwooꞌranu ngwüngüne? A gwäꞌtüde?”

A Butruj nyïꞌrïnï ngwari, “Äny gwäꞌtüdï.”

²⁶A dïnäd deꞌte ngwïnädänü ngwudi dirꞌdal danni diru giꞌra dätäär gilinge dïnäd de danni düꞌrïdädï Butruj länälü, ngwiyanu ngwuci, “Äny gwaꞌta je änggädï ngaa liju Yicunga le gidaartanu didi ngwümïnïte?” ²⁷Oꞌre a Butruj nyïꞌrïnï ngwari gwäꞌtüdï. Kaji nggoo a gokto urra!

Aar ele Yicu gwe ndi Bilatij

(Mätä 27.1–2,11–14; Murkuj 15.1–5; Luka 23.1–5)

²⁸Aar ꞌdïꞌrï aar ape Yicung ndi Giyaba aar gwe ele ngwuꞌdun ngwudi yeleny gideleny didi Rumang. Gwapaar dilu danu a Ngwüyäwüd ꞌdonya ndi änï ngwuꞌdun ngwudi yeleny ndi ari aaꞌti la rngï nono gwani yobo yegen nunnu aar jayi nono aar ele ndi eny Gïyïꞌrïnyïnä yidi Dambdani. ²⁹No a deleny dani Bilatij ꞌtüdä ngwuje otacalu ndi ari, “Yiꞌral yiru ange yanni yärrï je dïjï ndee?”

³⁰Aar ci, “Adinari daꞌti ärrü yiꞌral yere, daꞌti dadi ar ang äpïjä!”

³¹A je be Bilatij ci, “Apar be ngaa gu pädä yelenya anaku aru gu ngwujaꞌri ngwudi yobo yalu.”

Aar ci, “Änyängä laꞌti ätï yelenya yanni yadi nje gäbïcï nyii ꞌrinye dïjü ndee.” ³²Ngwujaꞌri ngwee ngwärrïnä nunnu aar mbuti yanni yaru ye Yicu ngwinggidi ndi ari gwadi ele ndi ayi awa.

³³A Bilatij änï gïdrü ngwurnida Yicung ngwotacalu ngwuci, “Nga gwuru Deleny didi Ngwüyäwüde?”

³⁴A Yicu ci, “Ngwujaꞌri ngwee ngwunga ngwuru gwalla ngwüjï ngwuru ngwuca gu?”

³⁵A be Bilatij ci, “Äny gwuru gïïlü gidi Ngwüyäwüde? Ngwüjï ngwalu na ngwurꞌdal ngwanni ngwuru ngweleny ngwalu ngwuru ngwäpïjïny ngang. Yiru ange yanni yärrä je?”

³⁶A Yicu ci, “Yeleny yüny yäꞌtüdï yidi dïdlä ndee, adinari a yeleny yüny ru yidi dïdlä ndee, ngwüjï ngwüny ngwadi dugidi nunnu aaꞌti ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd ngwuny määtä. A be gwenene yeleny yüny yiru yidi ngwaalu ngwuꞌter.”

³⁷A Bilatij otacalu ngwuci, “A be nga gwuru delenye?”

Ngwube ci, “Nga gwätïyä ngwujaꞌri ngwäyänü ndi ari äny gwuru deleny. ꞌDidanu yiru giyee yanni yïgäbïcïny nyi ila nyi lïngïnï gïdïdlä nunnu nyi ondaji ngwujaꞌri ngwanni ngwuru ꞌdidanu. Ngwüjï ngwanni ngwugwuja ꞌdidanung, ngwatiny geraji länï.”

³⁸A Bilatij ci, “Yiru ange yanni yiru ꞌdidanu?” Yiꞌral ye giyee, ngwüꞌtüdä mana ngwuci Ngwüyäwüd nu, “Äny gwaꞌti mbojaja guru nggee yiꞌral nono yere yadi nyi gu gekaji. ³⁹A be yiru gïdïmürä dalu Gïyïꞌrïnyïnä yidi Dambdani ndi ari äny gwata je gwäꞌdäcä dïjälü deꞌte pu gïdïdlä danni dïmïnängä nda je gwäꞌdäcälü. A be gwenene, ngaa lïmïnä nda je gwäꞌdäcä yärüngälü, nga je gwäꞌdäcä ‘Delenyalu didi Ngwüyäwüde?’”

⁴⁰Aar ürrï dula ꞌdar aar ari, “Bärï, aaꞌti gwa ang gwäꞌdädälü! Gwäꞌdäcï nje Barabajingalu!” (Barabaj gwünyürtïjä ngwelenyanu ngwuru duꞌram.)

A Ngwüyäwüd ꞌtüyï ngwujaꞌri aar ꞌrinye Yicung

¹A deleny dani Bilatij ape Yicung aar pï lacal le. ²A gwuꞌtulu kwoy ngwügä dirꞌta aar je giki Yicung kiꞌra. Aar ape direda duri aar ülläcï. ³Aar elada oꞌre elada mana aar pïcälü yora ye aar ari, “Agannar delenya didi Ngwüyäwüd?” Aar pï ngwäyänü.

⁴Oꞌre mana a deleny dani Bilatij ꞌtüdä ngwuci Ngwüyäwüd nu, “Äny gwada je ꞌtücä ngindeng nga je enggaci ndi ari gwaꞌti nyi mbojaja yiꞌral nono yere yanni yadi nyi gu gekaji.” ⁵Anni ma aar ꞌtüyä Yicung gwugenna ngwügä kiꞌra na direda duri, a je deleny dani Bilatij ci, “Nginde gwuru nggwee!”

⁶No, anni ma ngwurꞌdal ngwanni ngwuru ngweleny na ngwangida ngwegen engga, aar ürrï dula ari, “Pädï küꞌrï! Pädï küꞌrï!” A je be Bilatij ci, “Apar nga nga ngaa pä küꞌrï. Äny gwaꞌti nyi mbojaja yiꞌral nono yere yadi nyi gu gekaji.” ⁷A Ngwüyäwüd mïꞌrïnälü ndar aar ari, “Änyängä lätï yobo yärï a yobo yaru nu nginde gwa ayi. Ndi ari nginde gwuca ligoꞌro lüngün gwuru Gïjï gidi Ngwaalu.” ⁸Anni ma gu Bilatij ꞌdingini ngwujaꞌri ngwee no, a yedeny itani. ⁹Ngwoꞌre gïdrü ngwuꞌdun ngwudi yeleny ngwotaci Yicungalu ngwuci, “Nga gwïndï ne gwe?” A Yicu gwugwundi ngwuꞌti ondaca. ¹⁰A Bilatij ci, “Nga gwuꞌdonya ndiny ondaci?” Ngwuci, “Nga gwaꞌti lïngïdï ndi ari äny gwätï yelenya ndi ang gatalu nyi ätï yelenya ndi ang pä küꞌre?”

¹¹A be Yicu ci, “Nga gwaꞌti gwaadi ätï yelenya yere aꞌtur ꞌdünggüny adinari aar je ꞌti ätädï kerala. A gu no, gwanni gwapeny aar nyi ätädä ngang, gwuru gwanni gwärrä yiꞌral yanni yikana.”

Aar obalu ndi ari a Yicu ayi

¹²ꞌTuꞌtu kaji nggoo, ati Bilatij mïnï ndi gata Yicungalu, a be Ngwüyäwüd ꞌdonya aar ürrï dula aar ci, “Manari nga gwuma gatu guralu nggee ngwele, nga gwäꞌtüdï dimaad didi Gayijar deleny didi Rumang. Ndi ari gwere gwanni gwaru gwuru deleny, gwuru güwän gidi Gayijar deleny didi Rumang.”

¹³Anni ma Bilatij ꞌdingini ngwujaꞌri ngwee, ngwüꞌtüyä Yicung poor, ngwujalu gididuꞌrala didi yeleny ngwaalu ngwucaar je ngwurꞌda ngwujalu miꞌder a ngwani, “Jäbätä” Yïbrïyängä. ¹⁴Komon nggoo giru gidi Jaꞌrimani gwudi Ngwüyäwüd giyomon yidi Yïꞌrïnyïnä yidi Dambdani lingen le lïdünälä.

A Bilatij ci Ngwüyäwüd “Deleny dalu diru ndee.” ¹⁵Aar be ꞌdonya aar ürrï dula aar ari, “Apa! Apa! Pädï küꞌrï.” A je Bilatij otacalu, “Ii a je ꞌrïnyïjï delenya dalu?” A ngwurꞌdal ngwanni ngwuru ngweleny ci, “Änyängä laꞌti ätï delenya dere, deleny därï dani Gayijar diru ꞌdogo deꞌte pu didi Rumang.” ¹⁶Gwodanalu a je Bilatij ätädä Yicung nunnu aar pä küꞌrï.

Aar pä Yicung küꞌrälä gimamindanu

(Mätä 27.32–44; Murkuj 15.21–32; Luka 23.26–43)

¹⁷No a gwuꞌtulu ape Yicung ngwüpïnï güüꞌrï güngün aar ele ngwaalu ngwani guya gidi giꞌra gidi dïjï, (aar ani Jüljüjä Yïbrïyängä). ¹⁸Ngeneno aar gu pä küꞌrälä ngwuꞌraminga le rom. Deꞌte aar pädä kuyala gidi gängïr na deꞌte kuyala gidi gaama. Aar be pä ngindeng gidiliganu.

¹⁹A Bilatij ulli ngwujaꞌri ngwuje mïꞌrä küꞌrï ngwaru nu, YICU GWUDI NAJRANG DELENY DIDI NGWÜYÄWÜD. ²⁰Ngwüyäwüd ngwonyadu aar uli ngwujaꞌri ngwee ngwüllïnä ngwullaar je Yïbrïyängä, a Lätïnïyängä na Yïgïrïgïyängä. Ndi ari ngwaalu ngwanni ngwüpädäär gu Yicu küꞌrï, ngwaꞌti olanu kündär. ²¹A be ngwurꞌdal ngwanni ngwuru ngweleny ꞌdonya aar ci Bilatijing, “Nga ꞌti ulla, ‘Deleny didi Ngwüyäwüd,’ A be ndi ari gur nggee giru garu giru deleny didi Ngwüyäwüd.”

²²A je Bilatij ci, “Yanni yiminje ulli, yiminje ulli.”

²³Anni ma gwuꞌtulunga pä Yicung küꞌrï, aar ape ngwureda ngwüngün aar je geꞌte guꞌranu kwoꞌrongo ati dïjï ape guꞌru geꞌte ngwube jalu didi ngwanginu dügꞌrïnä laranu leꞌte pu ꞌtuꞌtu kiꞌra ꞌdi ngwobani koralu. ²⁴Aar ape aar ari, “Aaꞌti da ar diritanu. Gäbïcär ar gatu yiꞌru yärü gwuru gwanni gwadi ape.”

Ngwujaꞌri ngwee ngwuju nunnu yanni yüllïnä gwerre kitabanu gidi Ngwaalu, aar mbuti ndi ari, “Lapu ngwureda ngwüny aar je genatanu aar gatu yiꞌru ngwured ngwüny.” No yiru giyee yanni yärrï je gwuꞌtulu.

²⁵A nanni gwudi Yicu dünï gito gito ngwaalu ngwanni ngwüpädäär gu Yicung küꞌrï na gwenggen gwudi Märïyäm gwuru gera na Märïyäm gwuru daw didi gur gani Kelobaj na Märïyäm gwani Mäjïdälïyä. ²⁶Anni ma Yicu engga nanning gwüngün na dooꞌra düngün danni dating ämnï dïdünäcälü, ngwuci nanning gwüngün gwani Märïyäm, “Gwani daw, gïjï gunga giru nggoo.” ²⁷Na ngwuci doꞌra düngün ndoo, “Nanni gwunga gwuru nggwoo.” ꞌTuꞌtu kaji nggoo a dooꞌra ndoo ape nggwe ele ꞌdunu ꞌdünggüngün.

Yiꞌrany yidi Yicu

(Mätä 27.45–56; Murkuj 15.33–41; Luka 23.44–49)

²⁸Anni ma ji a Yicu engga ndi ari yiꞌral giyee ꞌdar yima ärrïnï nunnu aar mbuti yanni yüllïnä kitabanu ganni guꞌrin, ngwari, “Ngwäädä ngwïtïny.” ²⁹Dïtï deꞌte diju ngeno donyadu diꞌricala dula. Aar gu irtiyi lïbä, aar gekaji gidirula didi didirun aar gïꞌtïjï ngwulem nunnu ngwïyï. ³⁰Anni mung je drü, a Yicu ari, “Yima mbuti.” Ngwujaꞌri ngwe ngwee, ngwümïꞌrï giꞌra ge a lïgïꞌrïm ꞌtü.

³¹Gomon giru gidi Jaꞌrimani gidi Ngwüyäwüd nunnu dilu danu ndoo, gomon gadi ru ganni giru Kwoꞌra täꞌrïl gïnï. Laꞌti mïnä ngwangina ngwudi ngwüjï ngwayu aar ji gïyüꞌrälä gomon nggee giru Kwoꞌra täꞌrïl. Aar ci Bilatijing aar je pï yoranu yegen aar ayi puprang aar je ülläjälü. ³²No, a gwuꞌtulu ila ngwüpï yoranu yidi gur gidi gwerre gwerreng ganni gïpädäär je küꞌrï Yicunga le, oꞌre aar je pänü yidi gur nggoo giꞌter. ³³A be anni ma aar ila ndi Yicu, aar mbuji gwuma ayi, aar ꞌti kiya yora yüngün. ³⁴A be manni gwuꞌtulu gweꞌte dugi giiri ge kimeranu a yïn bälädälü na yaw kimeranu. ³⁵Gwanni gwänggädï yiꞌral giyee, gwuru gwondaja ngwujaꞌri ngwee a ngwujaꞌri ngwüngün ngwätï ngwäyänü. Nginde gwülïngïdï ndi ari nginde gwati ondaji ngwujaꞌri ngwätï ngwäyänü, ngwube ondaji ngwujaꞌri ngwee nunnu ngaa ämnï. ³⁶Yiꞌral giyee yärrïnä nunnu a ngwujaꞌri ngwaru ngwe gitab ätï ngwäyänü ndi ari, “Guya gere güngün gaꞌti ga aar kiyi.” ³⁷A ngweꞌte mana ꞌter ngwaru, “Gwa ji gwa aar ombaji gwanni gwudugaar.”19.37 Jäkärïyä 12.10

Gatidi gwudi Yicu

(Mätä 27.57–61; Murkuj 15.42–47; Luka 23.50–56)

³⁸Gwodanalu, a gur geꞌte ila gani Yüjïb gati ji kündär gani Rama, ngwotaci Bilatijingalu ngwangina ngwe ngwudi Yicu. Kaji nggoo Yüjïb nggwee gwuru dooꞌra didi Yicu yuꞌrimi. Ndi ari gwïtï yedeny Ngwüyäwüd. Ngwapa ngwujaꞌri gideleny dani Bilatij ngwila ngwape ngwangina ngwudi Yicu ndi gwuꞌtulu ngwe ele. ³⁹Lïndï Nïkïdïmüj gwe gwanni gwelaca Yicung gomon geꞌte gwerre dilu de a Nïkïdïmüj apana ngwuuwa ngwülägänänü gündïl ge ngwa ru rotela ꞌdï kwoꞌra täꞌrïl na tudini (75). ⁴⁰A Ngindenga rom ape ngwangina ngwudi Yicu aar je bruti ngwuuwa ngwe aar je pä direda nono diru lari. Ngwüyäwüd ngwati gu ape dïmürä didi gatidi. ⁴¹Ngwaalu ngwanni ngwüpädäär gu Yicu küꞌrï, daarti diju gu dätï dimomo dïpïdäär diyang daꞌti aar gu gätï dïjänü dere aꞌtur. ⁴²Ndi ari gomon giru nggoo gidi Jaꞌrimani gidi Ngwüyäwüd, na anni ju dimomo gito gito, aar gu gatu Yicung ngeno.

Dimomo dundanu

(Mätä 28.1–8; Murkuj 16.1–8; Luka 24.1–12)

¹Gomon ganni giru giꞌra giyomon Kwoꞌra täꞌrïl, ngwaalu ngwalu tümün tümün, a Märïyäm gwani Mäjïdälïyä ꞌdïꞌrï ngwele gidimomalu ngwumbuji ndi ari dïꞌrïmün kïy gidi dimomo dima äbränälü mbüny. ²No a nginde kwodalu ngwugwalajanu ngwila ndi Jamaan gwani Butruj dooꞌra de danni dati Yicu ämnï ngwuje ci, “Ngwüjü ngwuma ape Delenya gidimomanu daꞌti nyi de lïngïdï ngwaalinga dima aar geꞌte ne!”

³No Butruj na dooꞌra ndoo diꞌter ꞌdïꞌrï aar ele gidimomalu ndi aar ombaja yiꞌral giyee. ⁴Aar be gwalajanu ngindenga rom a gur nggoo gïndär Butruj gwe, dalmacani ngwugatani Butrujing ꞌdi ngwombani gwerre gwerre gidimomalu. ⁵Ngwüllänü ngwombajidalu gidimomanu ngwenggada direda diru lari dïpädäär Yicung nono dijalu ngwuꞌti be ändï. ⁶A be Jamaan gwani Butruj gwuja gwodan anni mung obana, ngwänï gidimomanu ngwengga ngwureda ⁷na dired didi gatidi na ꞌto danni dïpädäär giꞌra nono, dïpänïdälü ngwügïꞌtïnälü ꞌter ngwured ngwoo. ⁸Gwodanalu a dooꞌra änï ꞌto ndoo dele dobana gidimomalu gwerre gwerre. Ngwengga yiꞌral giyee ngwämnï. ⁹(Ngindenga kaji nggoo laꞌti gu na lïngïdï ngwujaꞌri ngwudi gitab ndi ari Yicu gwadi ꞌdïꞌrï giyiꞌranyanu.)

¹⁰A ngwooꞌra ngwo kwodalu aar oꞌre ꞌdunu ꞌdenggen.

A Yicu ꞌtädälü a Märïyäm gwani Mäjïdälïyä engga

(Mätä 28.9–10; Murkuj 16.9–11)

¹¹A be Märïyäm jina ndi dünädälä poor gidimomalu ngwuji ndi ari. Anni mung ji ndi ari, ngwüllänü gwadi ombajidi gidimonanu, ¹²ngwenggada yïꞌrrä rom yigenna ngwureda ngwubidu pupuꞌrul yijalu ngwaalu ngwanni ngwügätäär gu Yicung. Geꞌte jada kiꞌra na geꞌte jada giyora.

¹³Aar otacalu aar ci, “Gwani daw, a gwarra ma ang ari?”

Ngwuje ci, “Lima ape Delenya düny, a gwaꞌti nyi gwe lïngïdï ngwaalinga gwuma aar geꞌte ne.” ¹⁴Ngwujaꞌri ngwe ngwee, nggwurlalu ngwengga Yicung gwüdünü ngenone, ngwuꞌti be lïngïdï ndi ari Yicu gwuru.

¹⁵A Yicu ci, “Daw ndee, nga gwarra ma ang ari? Yärü gwuru gwümïnängä?”

Ngwuji ndi ari dïjï diru didi daarti ndoo, ngwuci, “Gwani doorta, manari gwuma ang ape, enggaciny gwe ngwaalinga ngwanni ngwuma gu geꞌte nyi ape.”

¹⁶A Yicu ci, “Märïyäm.”

Ngwugwurla nono ngwurnidi gwelleny Yärmïyängä ngwuci, “Gwani Doorta düny!”20.16 Ngwujaꞌri ngwee Yärmïyängä ngwari Räbbünï.

¹⁷A Yicu ci, “Nyi ꞌti akana nono. Ndi ari äny gwaꞌtina ïndï ndi Papa gwüny. Oꞌra manni ang ele ngwänggärï nga je ci, ‘Äny nggwadi oꞌre ndi Papa gwüny na Papa gwalu, nyi oꞌre Ngwaalu ngwüny na Ngwaalu ngwalu.’”

¹⁸A Märïyäm gwani Mäjïdälïyä ape ngwujaꞌri ngwuje äpïjï ngwoꞌra ngwudi Yicu, ngwuje ci, “Äny gwuma enggada Delenya!” Ngwuje ondaci ngwujaꞌri ngwucung ngwe.

A Yicu ꞌtäcä ngwoꞌralu ngwüngün

(Mätä 28.16–20; Murkuj 16.14–18; Luka 24.36–49)

¹⁹Gomon nggoo giru giꞌra giyomon Kwoꞌra täꞌrïl digera de, anni ma ngwooꞌra ngwudi Yicu oꞌrajidalu gwüpäng, aar längïtïnï gïdrü yedenyo ngweleny ngwudi Ngwüyäwüd. A Yicu ila ngwuje aganni ngwüdünï gidiliganu ꞌdegegen. Ngwuje aganni ngwuje ci, “A adatalu ji ꞌdanggalu!” ²⁰Anni mung je gu ci no, ngwuje enggaci yubuꞌru yidi ngwümmä ngwuy na kimere. Anni ma ngwooꞌra ngwudi Yicu engga Yicung, a je jayanu apani.

²¹A je Yicu aganni mana ngwuje ci, “A adatalu ji ꞌdanggalu! Anaku ükäjärïny gu Papa nggwa je ükäjï ꞌto.” ²²Ngwujaꞌri ngwe ngwee, ngwuje büdä nono düwä de ngwuje ci, “Apar Lïgïꞌrïmä lanni Lijuꞌru. ²³Ma aang düdänïjï dïjänü dere ndi ape gwüngün gwanni gwuki, da aar düdänïjänü, ma aang ꞌti düdänïjänü, daꞌti da aar düdänïjänü.”

A Yicunga mbudi Tumaj gwe

²⁴A Tumaj gwanni gwuru Dänggïl gwuru ngwoꞌranu ngwudi Yicu ngwoo ꞌdï na rom (12) gwaꞌti aar ju ngwooꞌra ngwe ngwudi Yicu gaji ganni gïndï ge Yicu. ²⁵A be ngwooꞌra ngwoko ngwoo ondaci aar ci, “Änyängä länggädï Delenya.”

Ngwuje be ci, “Minyi ꞌti änggädï yubuꞌru yidi mijamir ngwuy ngwüngün nyi geꞌte gomon güny ngwaalu ngwanni ngwüpädäär gu mijamir na nyi geꞌte guy güny kimere ganni gidugaar gu, yaꞌti yinje ämnï.”

²⁶A gomon giꞌter giyomon kwoꞌra täꞌrïl, oꞌre a ngwooꞌra ngwudi Yicu ji ndi oꞌrajidalu ngwuꞌdun ngweꞌte ngweꞌte aar ji Tumajinga le ngwängïr ngwülängïtïnä. A be Yicu ila ngwüdünälä gidiliganu ꞌdenggen ngwuje aganni ngwuje ci, “A adatalu ji ꞌdanggalu.” ²⁷Ngwube ci Tumajing, “Geꞌta guy gunga ngene, änggädï ngwuy ngwüny dingada guy gunga kimere güny. Gäbïcï ümïmïngänü nga ämnï.”

²⁸A Tumaj ci, “Gwani Deleny düny na Ngwaalu ngwüny.”

²⁹A Yicu ci, “Nunnu a gwuminy engga nga be ämnï ꞌdünggüny. Lonjacaar je lanni laꞌti nyi änggädï, aar be ämnï ꞌdünggüny.”

³⁰A Yicu ärrï yiꞌremna yidi yiima yonyadanu ngwäyänü ngwudi ngwooꞌra ngwüngün, yaꞌti üllïnä kitabanu nggee. ³¹A be giyee yüllïnä nunnu ngaa ämnï ndi ari Yicu gwuru gwanni Gwubrutaar yelenya, gwuru Gïjï gidi Ngwaalu na ämnï gwe ꞌdünggüngün, ngaa la mbuji miding gwudi gwurꞌtaling ngwürïny ngwe ngwüngün.

A Yicu ꞌtäcä ngwoꞌralu ngwoko ngwüngün

¹Oꞌre mana a Yicu ꞌtäcä ngwoꞌralu ngwüngün gito gito giyaw yani Täbïrïyä. Yiꞌral giyee yiju no, ²Butruj gwani Jamaan na Tumaj (gwuru Dänggïl) na Nataniyal gwanni gwati ji ngwaalu ngwani Kana Jälïl, na yïjï yidi Jäbädï rom, na ngwooꞌra mana rom, ngindenga ꞌdar liju gwüpäng. ³A Jamaan gwani Butruj ꞌdïꞌrï ngwuje ci, “Äny gwadi ele ndi umma ngwuuma.”

Aar ci, “Ar ele gwüpäng.” Aar ꞌtü ar üllï gïbälükänü aar ꞌti mätï gonyalu gere dilunga ndoo.

⁴ꞌTuꞌtu dilu danu, a Yicu ele ngwüdünä kïmämü, aaꞌti ngwooꞌra ngwüngün lïngïdï ndi ari gwuru. ⁵Ngwuje urnidi ngwuje ci, “Lani ngwumaad ngwüny, ngaa laꞌti mätï ngwuumalu ngwere?”

Aar ci, “Bärï.”

⁶Ngwuje be ci, “Gätädär ngwüꞌdïbä kuyala gidi gaama gidi bälükä ngwa je be mbuja ngwoko.” Anni ma aar gatu ngwüꞌdïbä, a ngwuum ïꞌdätï ngwonyadu ꞌdi a je ngwüꞌdïbä näcï ndi aar je oda.

⁷A dooꞌra danni dati Yicu ämnï ci Butrujing, “Deleny diru!” Anni ma gu Jamaan gwani Butruj ꞌdingini ngindeng no ndi ari, “Deleny diru,” ngwape direda düngün ngwüpänï nono (ndi ari gwujalu ngwanginu ngwanu) ngwumiꞌri giyaw. ⁸A ngwooꞌra ngwoko gwujani bälükä gwe aar oda ngwuuma ngwüꞌdïbä ngwe ngwonyadu ndi ari laꞌti ola ngwaalinganu kïmämü gito gito ngwaru bränü küüꞌrï tudini (100). ⁹Anni ma aar ꞌtüdä kïmämü, aar engga lïgä liru yirang lïmüjïnä liju gu ngwuumala a yon ji.

¹⁰A je Yicu ci, “Ilar ngwuum ngwe ngwoko ngwanni ngwuma je umma gwenene!”

¹¹A Jamaan gwani Butruj allu gïbälükälä ngwülläjä ngwüꞌdïbälü kïmämü. Ngwüꞌdïbä ngwonyadu ngwuumanu ngwuru küüꞌrï tudini na ꞌdï tudini täꞌrïl (153). Ngwuum ngwe ngwee ngwonyadu no, aar ꞌti üꞌrïꞌtïyä ngwüꞌdïbänü. ¹²A je Yicu ci, “Ilar ang eny.” Aaꞌti gwere ngwooꞌranu ngwüngün ädïnä ndi otacalu ndi ari, “Nga gwani yärü?” Ngindenga lïlïngïdï ndi ari nginde gwuru gwani Deleny. ¹³A Yicu ila ngwape yona ngwuje ätädä ngwuje ätädä ꞌto ngwuum. ¹⁴Ngwujaꞌri ngwee ngwuru ngwanni ngwuru yomonalu täꞌrïl (3) a ye Yicu ꞌtäcä ngwoꞌralu ngwüngün anaku ma gu Ngwaalu ꞌdïꞌrïyälü giyiꞌranyanu.

A Yicu iye Butrujinganu

¹⁵Anni ma aar medaji enying, a Yicu ci Butrujing, “Gwani Jamaan gïjï gidi Yuna, nga gwämnänïny ꞌdidanu ngindenga gilee?”

A Butruj ci, “Yäy gwani Deleny, nga gwülïngïdï ndi ari äny gwämnängä.”

A Yicu ci, “Iya ngwangala ngwüny.”

¹⁶Oꞌre a Yicu ci, “Gwani Jamaan gïjï gidi Yuna, nga gwämnïny ꞌdidano?”

Ngwuci, “Yäy gwani Deleny, nga gwülïngïdï ndi ari äny gwämnängä.”

A Yicu ci, “Ombaja ngwangala ngwüny.”

¹⁷Ngwoꞌre mana gomonanu ꞌtäꞌrïl ngwuci, “Gwani Jamaan gïjï gidi Yuna, nga gwämnïnye?”

A Butruj ümï ligoranu ndi ari gwuma Yicu otacalu yomonanu täꞌrïl ndi ari, “Nga gwämnïnye?” Ngwuci, “Gwani Deleny, nga gwülïngïdï yiꞌralalu ꞌdar. Nga gwülïngïdï ndi ari äny gwämnängä.”

A Yicu ci, “Iya ngwangala ngwüny. ¹⁸Nggwa ang ondaci ꞌdidanu ndi ari, Ma ang ꞌdïꞌrälü gwuru damal, nga gwati genne gwuꞌren nga ele ngwaalu ngwaru ngwe ligor lunga. Ma be ru dïmäyïn, nga gwati gwalli guyanu aar ang dïjï giki diꞌter aar ang okta ngwaalu ngwaꞌti je ligor lunga mïnä nda gu ele.” ¹⁹Yicu gwondaja ngwujaꞌri ngwee nunnu ngwinggidi yiꞌrany yanni yadi je Butruj ayi ngwuye näjï Ngwaalinga. Ngwube ci, “Gwujaniny!”

²⁰Anni ma Butruj gwurlalu ngwengga gilo ligwujana je dooꞌra danni dati Yicu ämnï. (Dooꞌra diru ndee danni dïndrädï Yicung nono gwerre gaji ganni gijaar ge ndi eny digera de. Ngwuci, “Gwani Deleny, yärü gwuru gwanni gwada gwe gwurlanu?”)21.20 Yuwana 13.25²¹Anni ma Butruj engga, ngwutalu ngwari, “Gwani Deleny nda mine nginde?”

²²A Yicu ci, “Manari gwümïnïny nding jalu gwumidu ꞌdi nyi oꞌra, nga gwätï gu ange? Gwujaniny nga.”

²³A ngwujaꞌri ngwee badalu ngwengganu ꞌdar ndi ari dooꞌra ndoo daꞌti da ayi. A be Yicu gwaꞌti aru nginde gwaꞌti gwa ayi. Gwaru ꞌdogo, “Manari gwümïnïny nding jalu ꞌdi nyi oꞌra, nga gwätï gu ange?”

²⁴Dooꞌra ndoo diru ndee dondaja ngwujaꞌri ngwee ngwuru danni dullu je. A lïlïngïdï ndi ari ngwujaꞌri ngwüngün ngwätï ngwäyänü.

²⁵Yiꞌral yiꞌter yonyadu yärrï je Yicu ꞌto. Adinari yullaar je ꞌdar, ngwaalu ngwaꞌti ngwadi ji gïdïdlä ngwudi ape yitab yanni yaadi üllïnï.