Galatiya

Ngwujaꞌri ngwanni ngwullu je Bulij

Galatiya

Änï kitabanu

Bulij na Birnaba londaca ngwüjü ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu gïyündär ngwaalu ngwani Galatiya ndi ꞌdïꞌrï gwe gwudi yiiru yegen yïrnü a Ngwüyäwüd na ngwüjï ngwanni ngwäꞌtüdï Ngwüyäwüd ämnï ndi Yicu Kirictu (Yiiru 13.13—14.28). Galatiya gwüjädï ngwaalu ngwucaar je gweneno Türkïyä.

Anni ondaca Bulij ngwüjü ngwujaꞌri ngwämrä kündär gani Ayikuniya, a ngwüjï ngwonyadu ru ngwïkïrïjïn aar be ji lonyadu lanni liꞌdonya ngwujaꞌri ngwudi Bulij. Bulij gwondaca ꞌto ngwüjü kündär gani Lijitra na gündär gani Därbï, yündär giyee yiru yidi ngwüjï ngwuru Garany lati äpïjï ngwaalinga gwudi Rumang yobo (Yiiru 14). Gaji gidi ꞌdïꞌrï yiiru ye yidi gwodaning yidi Bulij, ngwoꞌre mana ngwele gïyündär giyee Galatiya (Yiiru 16.1–4).

A ngwüjï ngwoko ila ngwaalu ngwani Galatiya aar ïnïjï ngwujaꞌri ngwanni ngwondaja je Bulij. Aar ari Ngwïkïrïjïn ngwanni ngwäꞌtüdï Ngwüyäwüd aar üꞌrïꞌtänï aar gwuji yobo yidi Ngwüyäwüd nunnu aar ru ngwïkïrïjïn. Bulij gwullu ngwujaꞌri ngwee nunnu ngwügwäꞌräjä ngwïkïrïjïnä ngwujaꞌri ngwanni ngwondacung je, ndi ari Kirictu gwati gïlängïdïyï ngwüjü ma aar ämnï Ngwaalu ngwuje ätädä yiima aar apajidi yiiru aar ämnäjïdï.

Yajang yidi ngwujaꞌri

1. Bulij gwuru ꞌdidanu dooꞌra dükäjäär je a ngwujaꞌri ru ꞌdidanu ngwükäjäär ngwe (1.1–10)

2. Ngwaalu ngwäbrä Bulijing ngwuru dooꞌra dükäjäär (1.11–24)

3. Bulij gwurucida ngwujaꞌri ngwüngün (2.1–21)

4. Ämnï Ngwaalu gwuru gay ꞌdogo jücü ndi gïlängïdïnï (3.1—4.31)

5. Üktïnï Lïgïꞌrïm le na ämnï gwe (5.1—6.10)

6. Ola gwudi mïꞌrä (6.11–18)

Aganni giꞌdonga gidi Galatiyang

¹Ngwujaꞌri ngwee ngwïndï ꞌdünggüny gwani Bulij gwuru dooꞌra dükäjäär, dïjï dere daꞌtiny ükäjü nyi ꞌti ükäjïnä yeleny ye yere yidi dïjï dümnä. A be Yicu Kirictu ru na Ngwaalu ngwuru Papa ngwükäjïny. Ngwanni ngwüꞌdïꞌrïyä Yicungalu giyiꞌranyanu. ²Änyängä ngweengga ngwe ꞌdar ngwanni ngwämnä Ngwaalu ngwujiiny ngwe ngene.

Lükäcä je ngwujaꞌri ngwee lanni lämnä Ngwaalu liru giꞌdoonga gidi Galatiyang.

³Ara je gu yïmïꞌrü na adatalu ji gwudi Papa gwuru Ngwaalu na Deleny dege dani Yicu Kirictu. ⁴Gwanni gwülïngïdä gu ndi ari gwududiya ligoꞌro lüngün gwani ke gwege nunnu aar nje üꞌrälü gïdïdlänü ndee danni diki anaku bupa gu Papa gwege gwuru Ngwaalu. ⁵Ngwa ar je näjï yomonalu pipiꞌriꞌti. Yiru gu.

Mätïnälü ngwujaꞌri ngwanni ngwuru ꞌdidanu

⁶Dïlä dalu ndoo didibiyiny ndi ari ngaa lima gatani Ngwaalingalu kïrïny ngwanni gwurnida je yïmïꞌrü ye yidi Kirictu. Ngaa lima gwurla ndi gwuji ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw ngwuru ꞌter. ⁷ꞌDiꞌdanu ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw ngwuꞌter ngwaꞌti. A be yilinginna ndi ari ngwüjï ngwo ngwanni ngwata je gwagilli ngwäy ngwujaꞌri ngwe ngwegen, ngwuru ngwanni ngwümïnü ndi üpïyï ngwujaꞌranu ngwudi Kirictu. ⁸A be manari änyängä lima ru gwalla yïꞌrr yidi gerala, liru lima je ondaci ngwujaꞌri ngwere ngwuꞌter ngwujaꞌri ngwanni ngwondacara je gwele, gäbïcär aar gu ꞌtäjï ngwünyü bupud! ⁹Anaku aru nyi gu gwele no, nggwoꞌre nggwa gu ari mana manari dïjï dere dima je ondaci ngwujaꞌri ngwuru ꞌter ngwäꞌtüdï nono ngwujaꞌri ngwanni ngwondacara je ngwe ngaa je määtä, gäbïcär aar gu ꞌtäjï ngwünyü!

¹⁰Yiꞌral gweneno yiru nono ndi ari äny gwümïnä ndi aar nyi gwe ngwüjï gwällïnï na aar nyi gwe Ngwaalu gwällïne? Na äny gwümïnä ndi gäbïcï ngwüjü aar jayanu? Adinari nyi jina ndi ari nyi gäbïcï ngwüjü aar jayanu, nggwaꞌti gwadi ru dïnäd didi Kirictu.

Kirictu gwuru gwurnida Bulijing

¹¹Äny gwümïnä ndi ang lenge, lani ngweengga ndi ari ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw ngwondaca je ngwe ngwäꞌtüdï yiꞌral yigeꞌta je dïjï dümnä. ¹²Ngwaꞌti nje apu gïdïjï dere na aar nje ꞌti dïjï dere enggacu. Aar be ru ꞌtäälü gwudi Yicu Kirictu.

¹³Nga nga liꞌdingina elelle gwe gwüny gwele gwerre gaji ganni gijiny ge ndi gwuji yobo yidi Ngwüyäwüd. Ndi ari awa nggwübüdïyä giꞌdonga nono gidi Ngwaalu ꞌtiꞌtir nyi übïnälü nunnu nyi dudiyi ngwugeradalu. ¹⁴Äny gwuju nyi ru giꞌra gidi yobo yidi Ngwüyäwüd kimaad güny ati nyi ꞌri ligor gwulleny gïdïmüränü didi mbumbunga lüny.

¹⁵A be anni ma Ngwaalu ämnï ndi aar nyi ätä ngwujaꞌri ngwee, anaku geꞌtaar nyi gu ꞌtuꞌtu gilaranu ndi nanni gwüny, aar nyi urnida yïmïꞌrü ye yüngün, ¹⁶ngwujada ndi ꞌtäjä gïjälü güngün ꞌdünggüny ndi ari nyi ätï yiima ndi ondaci ngwüjü ngwanni ngwuru Garany, ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw. Nyi ꞌdïꞌrï nyi ꞌti otaca dïjälü dere, ¹⁷nyi ꞌti ändï Üräjälïm ngwooꞌra ngwükäjär je gwerre gwerre ꞌdünggüny. Nyi be manni ꞌdïꞌrï puprang nyi ele ngwaalu ngwani Arabiya. Nyi be aji nyi ꞌdïꞌrï ngenone nyi oꞌre kündär gani Dimajig.

¹⁸A be anni minyi ape ngwüdläyü täꞌrïl (3), nyi ꞌdïꞌrï nyi allu Üräjälïm ndi nyii lingidida Butruj gwe nyi gwe jalu yomon ꞌdï na tudini (15). ¹⁹Nyi ꞌti mbuju ngwoꞌra ngwükäjäär je ngwere, nyi be mbuji ꞌdogo Yagubing gweꞌte pu gwanni gwuru gwenggen gwudi Deleny dani Yicu. ²⁰ꞌDiꞌdidanu nggwa je ci Ngwaalu ngwuru ngwülïngïdï ndi ari ngwujaꞌri ngwee ngwüllïjä je, ngwuru ngwanni ngwuru ꞌdidanu ngwäꞌtüdï yiꞌduru. ²¹Nyi be aji nyi ila giyen yicaar je Jürïyä na Kïlïkïyä. ²²Äny giligoꞌro lüny gwaꞌti linginna giyiꞌdoonga ndi Kirictu yidi Yäwüdïyäng. ²³Ngindenga liꞌdingina ꞌdogo yiꞌral ndi ari, “Gur ganni gübïnä jälü gwele gwerre, nggo gwenene ndi ondaci ngwüjü ämnï gwe Ngwaalu gwanni gwübïnïngälü gwele ngwubupi nding gerajalu.” ²⁴A je yiꞌral giyee gäbïcï aar ortada Ngwaalinga gwani äny.

A ngwooꞌra ngwükäjäär je ämnäcï Bulijing yiiru

¹Anni ma ngwüdlä ru ꞌdï na kwoꞌrongo (4), nyii ꞌdïꞌrï Birnaba gwe nyii allu Üräjälïm nyii apani Tïtüjïng ꞌto. ²Nggwüꞌdïꞌrü nyi allu Üräjälïm gwani ꞌtäälü gwudi ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu. Liminje gïꞌtïjï ngwujaꞌralu ngwäyänü nje enggaci ngwanni ngwujaw ngwati nje ondaci ngwüjü ngwuru Garany. Anni jiny ngenone, nyii le jalu jücü giloo liꞌter ꞌdar lanni laru liru yiꞌra ndi ari yedeny yïtïny ndi ari nggwaꞌti mïnä yiiru giyee yanni yape nje gwerre na gweneno aar ru ꞌtur. ³Na Tïtüj ꞌto gwanni gwïndïïny gwe, aar ꞌti aru gwa aar üꞌrïdä yiima ye anaku aaꞌting gu rüdï Dïyäwüd gwuru Dïgïrïg. ⁴(Yiꞌral yani üꞌrïdänï) yïꞌtïyä je ngweengga ngwanni ngwuru ngwuꞌduru ngwubojaja ndi gätïnï linginalu gwärï liru ngwïkïrïjïn ndi Yicu Kirictu, aar be änälü ngwïkïrïjïnänü, aar mïnï ndi aar nje gwäꞌräjï gïyïnäd yidi yobo yidi Ngwüywüd ndi ari a Tïtü üꞌrïdänï. ⁵A be anaku lïngïdïny gu ndi ari nunnu ngaa mätïnälü ꞌdiꞌdidanu ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw, nje ꞌti ätädï gay ꞌdi gooko.

⁶Yäy a be giloo laru liru yiꞌra yidi giꞌdoonga gidi ngwïkïrïjïn Üräjälïm, laꞌti gendana yiꞌral nono yere ꞌdünggüny giyiꞌral yidi Ngwaalu yanni yati nje enggaci ngwüjü. Ndi ari ngindenga aar ru yiꞌra aar ꞌti rüdï yiꞌra, yaꞌtiny ädï ngwäy. Ngwäyänü Ngwaalu, ngwüjï ngwubidanu. ⁷Länggädï manni ndi ari Ngwaalu ngwätädïny yiiru ndi enggaci ngwüjü ngwanni ngwuru Garany2.7 Ngwüjï ngwanni ngwaꞌti üꞌrïꞌtänä. ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw nono ätädïng gu Butrujing yiiru ngwüjï ngwudi Ngwüyäwüd nding je enggaci ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw. ⁸Ndi ari yiima ye yidi Ngwaalu yanni yiju giyiiru yidi Butruj ngwuru dooꞌra dükäjäär ndi ondaci Ngwüyäwüd ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw, yiru ꞌto yanni yiju ꞌdünggüny nyi ru dooꞌra dükäjäär ndi ondaci ngwüjü ngwuru Garany ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw. ⁹Yagubinga Butruj gwe na Yuwana lanni laru liru yiꞌra, lämnä ndi ari Ngwaalu ngwuru ngwätädïny yiiru giyee yiru yïmïꞌrü, a no nyii le ätäjïdï ngwuy na Birnaba ndi inggidi ndi ari nyängä ꞌdar liru gimaad lubidanu giyiiru yidi Ngwaalu. Nyängä lämnä ndi ari Birnaba na äny, ati nyii ape yiiru yidi Ngwaalu ngwüjänü ngwuru Garany, aar be ape yiiru ngwüjänü ngwuru Ngwüyäwüd. ¹⁰ꞌDar yanni yaraar ye ꞌdogo, laru ati nyii diwayini ngwengga ngwanni ngwuru ngwuwayi kiꞌdoonganu gegen. Yeꞌte yeꞌte yanni yigeꞌte nje giligoranu lüny ndi nje ärrï.

A Bulij rimalu Butruj gwe Andakiya

¹¹A be anni ma Butruj anda Andakiya, nyi girinya ngwüjänü anaku arrung gu yiꞌral yaꞌti ïndï kayalu. ¹²Gwerre gwerre gaji gaꞌti ge na ngwooꞌra ngwanni ngwükäjä je Yagub obana, Butruj gwati aar emadi ngweengga ngwe ngwuru Garany kiny geꞌte pu. A be anni ma ngwooꞌra obana, a yedeny eny Butrujing ngwüjï ngwanni ngwümïnä ngwüjü ngwuru Garany aar üꞌrïꞌtänï. Ngwuꞌdonya ndi aar le emadi. ¹³A ngweengga ngwoko ngwuꞌter ngwuru Ngwüyäwüd arri yimurꞌtunya nono Butrujing, ꞌdi diweengga ꞌto dani Birnaba ngwuje ädïnï giyiꞌral yegen yidi yimurꞌtuny.

¹⁴Anni miny gu engga no, ndi ari ngindenga laꞌti ïndï ꞌdiꞌdidanu gwe gwudi ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw, nyi ondaci Butrujing ngwäyänü ngwüjï ꞌdar nyi ci, “Nga gwuru Dïyäwüd, nga mine gwurli nga elelle nono ma ang ꞌti rüdï Dïyäwüd, awa nga be ari a gwa ruji ngwüjü yiima ye ngwuru Garany aar elelle nono ma aar ru Ngwüyäwüd?”

Ngwüjï ꞌdar ngwa gïlängïdïnï ämnï gwe Ngwaalu ꞌdogo

¹⁵Nyi je ci, “Alanga liru Ngwüyäwüd lïlïngïnä a läꞌtüdï ngwüjï ngwuru Garany ngwanni ngwuki anaku ati aar je gu ci. ¹⁶A lïlïngïdï ndi ari dïjï dati ꞌti Ngwaalu dünïyälü ngwugeꞌtaji kuyala güngün ape gwe gwüngün gwudi dïmürä daru de yobo. Ngwube dünïyälü ꞌdogo ämnï gwe gwüngün ndi Yicu Kirictu. Alanga ꞌto lämnä ndi Yicu Kirictu, nunnu aar nje Ngwaalu dünïyälü ämnï gwe gwege ꞌdünggüngün. Yaꞌti gu rüdï aꞌtur ape gwe gwege gwudi dïmürä didi yobo. Ndi ari dïjï dere daꞌti da aar dünïyälü ape gwe dïmürä de yobo.”

¹⁷Ngwari, “Ma be ari, a gilo ndi mïnï gay ndi ari awa aar dünälü ndi Kirictu, ya be ru nono alanga yigoꞌro yege liru ngwüjï ngwuki, utalu gwa be ji ndi ari Kirictu gwätädï kengo guꞌro? A be yaꞌti gu rüdï aꞌtur! ¹⁸Manari nggwäꞌräjä yiꞌralalu yele yigatani nje mbüny, nggwadi inggidi ndi ari äny gwuru dïjï dïnyürtïjä yobanu. ¹⁹Yobo ye äny gwayu gilingeno giyobo nunnu nyi mïdïjï Ngwaalinga. ²⁰Änyängä lima pänï küꞌrï Kirictu gwe, äny gwaꞌti ba be ani ligoꞌro lüny, a be Kirictu ru nggwo ꞌdünggüny. Elelle gwüny gilingeno, gwelelleny ämnï gwe Kïjï gidi Ngwaalu ganni gämnïny ngwayi gwani äny. ²¹Äny gwaꞌti geꞌtaja yïmïꞌrü yidi Ngwaalu gay geꞌte. (Nggwaꞌti ruja yïmïꞌrü yidi Ngwaalu ꞌtur). Ndi ari adinari a dünälü gwadi mbüjïnï ape gwe dïmürä didi yobo, yiꞌrany yidi Kirictu yaadi be ru ꞌtur!”

¹Ngaa gilee liru ngwïkïrïjïn ngwudi Galatiyang liru kïräm, guꞌriny giru ange gima je gwürlï yigor yalu ngaa be ru lanni lïlïngïdï anaku enggaca je gu gilingenalu ndi ari Yicu Kirictu gwayu küꞌrälä gwani nga nga! ²Äny gwümïnä ndi lenge gony geꞌte pu ꞌdogo ꞌdanggalu. Ngwaalu ngwätädä je lïgïꞌrïmä nunnu ngaa lati ape dïmürä didi yobo yidi Ngwüyäwüd, gwalla nunnu ngaa lämnä ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw ngwanni ngwuma je ꞌdingini? ³Nga nga liru gu kïräm no? Ngaa lädäälü yiꞌral ye yanni yijaw yidi gay gidi gwuji Lïgïꞌrïmä lidi Ngwaalu. A be gweneno, yima je be mïnï ndi olatiyi yiima ye yalo? ⁴Manari yiru gu no, yiꞌrendeny yalu yaꞌti be ya ru ꞌtur yanni yimbuja je gwani gwuji gwalu gay gidi yïkïrïjïne? Äny gwaru ꞌdidanu yiꞌrendeny yalu giyee yäꞌtüdï ꞌtur. ⁵Anaku ätädär nje gu Ngwaalu Lïgïꞌrïmä lüngün ngwärrï yiima gidiliganu ꞌdanggalu yärrüng je nunnu ngaa lati ape dïmürä didi yobo? Nyi be ari nunnu yärrüng je gwani ämnï gwalu ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw ngwuꞌdingina je?

⁶Ïräjär ngwäyälü ndi Äbräyïm anaku aru gu gitab ndi ari, “Gwämnä Ngwaalu, a gu be Ngwaalu ïꞌräcï ngwuru dïjï dïdünälü.” ⁷Lïngïdär be ndi ari yïjï yidi Äbräyïm yanni yiru ꞌdidanu, yiru ngwüjï ngwanni ngwämnä Ngwaalu nono Äbräyïmïng. ⁸Yündäjïnä kitaban gwerre ndi ari Ngwaalu ngwaru ngwa ji ngwa dünïyï ngwüjälü ngwanni ngwuru Garany ämnï gwe Ngwaalu gwegen. Yiꞌral ye giyee, nginde gwuma mädïnïyä ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw ndi Äbräyïm ngwuci, “Ngwüjï ꞌdar ngwa je Ngwaalu onjaci nga gwe.” ⁹No lanni la ämnï Ngwaalu, la je Ngwaalu onjaci Äbräyïmïngä le gwanni gwuru dïjï dämnä Ngwaalu.

¹⁰Ndi ari ꞌdar lanni lïgätädï lingina legen ndi gatada giyobo ngwäyänü, gilo lïꞌtäjäär je gu ngwünyü. Ndi ari yüllïnä yaru nu, “Gwüꞌtäjär gu ngwünyü gwere gwanni gwaꞌti mätïnälü ndi ärrï yiiru ꞌdar yanni yüllïnä kitabanu gidi Yobo!” ¹¹Yilinginna ndi ari dïjï dere daꞌti dïdünälü dïmürä de didi yobo ngwäyänü Ngwaalu. Ndi ari yüllïnä yaru nu, “Gwanni gwüdünälü gwa midi ämnï gwe Ngwaalu.”3.11 Äbäküg 2.4¹²A be yobo yäꞌtüdï gidingo ndi ämnï Ngwaalu. Aar be manni ru ndi ari, “Dïjï danni dati ape dïmürä ndee, ding de midi.”3.12 Ngwullawi 18.5¹³A be Kirictu gwüꞌrädïnjälü ndi ꞌtäjï ngwünyü gwudi yobo anni ma aar gu ꞌtäjï ngwünyü ngindeng gwuma ru ngwanni gwuma mandi ngwaalu ngwege. Anaku üllïnäär gu ndi ari, “Gwüꞌtäjär gu ngwünyü gwere gwanni gwa pänï küꞌrälä.” ¹⁴Kirictu gwüꞌrädïnjälü nunnu onjaci gwanni gwuju gwele ndi Äbräyïm, a ngwüjï ngwuru Garany mbuji Yicu Kirictu gwe, nunnu ämnï gwe Ngwaalu, aar nje ätädä Lïgïꞌrïmä lanni larung le.

¹⁵Ngwänggärï, dünär nga je mïꞌrïcï ngwujaꞌri ngwudi ngwüjï ngwümnä gïdïdlä, nono gwele manari gekajidi gwuma ji, dïjï dere daꞌti da äbräjï ngwujaꞌralu na ngwuje gu änïjï ngwere ngwuꞌter. Yiru gu no ꞌto ngwujaꞌri ngwee. ¹⁶Ngwaalu ngwätädï Äbräyïmïng na gilinge güngün ngwujaꞌri. Gitab gaꞌti aru, “Na yilinge.” Yani ngwüjï ngwonyadu ngwube ari, “Na gilinge gunga.” Gani dïjï deꞌte pu, gwani Kirictu. ¹⁷Ngwujaꞌri ngwadi nyi ngwe ari ngwuru ngwee ndi ari, yobo yanni yïgïꞌtïnälü gwodan ngwüdlä ngwïndï be ꞌdi aar ru küüꞌrï tudini kwoꞌrongo na ꞌdï täꞌrïl (430), yaꞌti ya pï gekajidinganu gwanni ngwugeꞌta Ngwaalu gwerre ngwugatu ngwujaꞌri mbüny ngwuca ngwe Ngwaalu Äbräyïmïng. ¹⁸Ndi ari adinari a yuꞌrin ru yadi äpïnï gatada gwe ngwäyänü giyobo, ngwujaꞌri ngwaꞌta be ngwadi ji ngwaru ngwe Ngwaalu. A je be Ngwaalu ru yätädïng je Äbräyïmïng yïmïꞌrü ye yüngün ngwujaꞌri ngwe ngwaru ngwe.

Bupi gwudi yobo

¹⁹Ma be ari yiru gu no, bupi gwudi yobo gwuru be ange? Yigeꞌtaar je yani nyurtanu gwudi ngwüjï nunnu aar ji ꞌdi a “Gilinge” ganni garaar ge ila, yïꞌrr yapu yiiru yidi yobo dirꞌdal de. ²⁰A be dirꞌdal dati ꞌti ju gidiliganu ngwuja gïdïjï deꞌte pu a be Ngwaalu ru ngwuru jücü.

²¹A be ya gu ru ndi ari yobo yïnïjä ngwujaꞌri ngwaru ngwe Ngwalo? Bärï aꞌtur. Ndi ari adinari a yobo yanni yiju aar ätï yiima ndi midiyi ngwüjü, a laadi gu be ari ndi ari yadi gäbïcï ngwüjü aar dünälü. ²²A be gitab gondaja garu ngwüjï ꞌdar ngwugenna giyuꞌrung yidi ke nunnu yanni yaru ye gitab ya äpïnï ämnï gwe ndi Yicu Kirictu, aar ji ngwüjï ngwanni ngwa ämnï.

²³Gwerre gwerre ndi ämnï Ngwaalu nggwe ji, A liru ngwüjï ngwugekaja je yobalu, aar nje längïtäjï nunnu ꞌdi ämnï Ngwaalu ꞌtädälü. ²⁴No yobo yigeꞌtaar je aar nje ruyi aar nje ye remalu aar nje oktada ndi Kirictu nunnu aji a nje Ngwaalu dünïyälü ämnï gwe. ²⁵Gweneno, ämnï gwe Ngwaalu gwanni gwuma ji, a laꞌta be rüdï ngwïnäd ngwudi yobo ndi aar nje ruyi.

²⁶Nga nga ꞌdar gweneno, liru yïjï yidi Ngwaalu ämnï gwe ndi Yicu Kirictu. ²⁷Ndi ari nga nga ꞌdar lanni lïnyïnyïnä Yicu gwe, ngaa lima genne Kirictung giyigoꞌro yalu. ²⁸Yere yaꞌta be yani nggwee gwuru Dïyäwüd na nggwee gwuru Dïgïrïg, nggwee gwuru dïnäd na nggwee gwäꞌtüdï dïnäd, nggwee gwuru dur na nggwee gwuru daw, ndi ari nga nga ꞌdar liru leꞌte pu ndi Yicu Kirictu. ²⁹Manari ngaa lima ru lidi Kirictu, ngaa lima be ru gilinge gidi Äbräyïm. Na ngaa la ape yuꞌrina anaku aru gu ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu.

A la ape yuꞌrina yidi Ngwaalu

¹Äny gwümïnä ndi ari, ma gïjï runa gooko, gubidaar dïnäd de gaꞌti ga ape yuꞌrina anni yuꞌrin ru yüngün ku. ²Gati dedere ꞌdïmïnï ngwola ꞌdi a gaji ila ganni gïgïꞌtïjä papa gwüngün ndi ari ngwümätïjï yuꞌrina ngwuru dur. ³Yiru gu no ꞌto ꞌdengge ndi ari Yobo ye, A liru ngwïnäd, a lïndï yobo ye yidi dïdlä. ⁴A be anni ma gaji ila ganni garu ge Ngwaalu ngwumbuti, a be Ngwaalu ükäjä Gïjü güngün ngwülïngïnï gidaw nono dïjü dümnä giyobanu ⁵ngwüꞌrä ngwüjälü ngwanni ngwüꞌdïmïnä je yobo ngwüjüꞌräcï nunnu aar ape guꞌru gidi yïjï gimbutu. ⁶Ndi ari ngaa liru yïjï yidi Ngwaalu, ngwuma ükäjä Lïgïꞌrïmä lidi Gïjï güngün giyigoranu yege, Lïgïꞌrïm lanni lurnidu, “Abba gwuru Papa.” ⁷No, nga gwaꞌta be rüdï dïnäd, nga gwuma be ru gïjï. A anni ranga gïjï, Ngwaalu ngwum ang ruji duꞌrin ꞌto.

Ligor lïpïcä Bulijing giꞌdonganu gidi Galatiyang

⁸Gwerre anni aaꞌti aang lïngïdï Ngwaalinga, ngaa liru ngwïnäd ngwudi ngwong drü de ngwäꞌtüdï ngwaalu. ⁹A be gweneno ndi ari ngaa lima lenge Ngwaalinga na ndi ari ngaa lima linginni Ngwaalu, giru be ange ndi oꞌraci drü damꞌratu diru yiwayi? Ngaa lïmïnä ndi oꞌraci yïnädä ngaa ru ngwïnäd mana? ¹⁰Äny gwuꞌdingina ndi ari ngaa lati geꞌte yomon dïmürä, ngaa geꞌte ngwüüwäyü dïmürä na dïmürä didi ngwüdlä. ¹¹Yedeny giyo yïjïny ngang je! Ndi ari yiiru yüny ꞌdanggalanu, yiru nono yima geradalu.

¹²Ngwänggärï, nggwa je päcälü, rüdär nono nyänyïng. Nyäny gwuma ru nono ngange je. Ngaa laꞌtiny ärrä yiꞌral yere yiki. ¹³Ngaa lïngïdï ndi ari gaji ganni gondaca je ge ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu, nggwaꞌti mbuja lingina. ¹⁴Anni ari amiꞌrati gwe gwüny gilingeno gwüꞌrïgädä je kaji nggoo, ngaa liminyi ꞌti ꞌdonyu, nyii be geꞌte nono minyi ru gïꞌrr güllü Ngwaalu. A ligeꞌteny nono miny ani Yicu Kirictu. ¹⁵Yiru ange yima ji ndi jayanu ꞌdar gwalu gwele! Nggwada je ci ndi ari, adinari yadi gu no, ngaa ladiny gwällïjä ngwäy ngwalu nje ätädä. ¹⁶Äny gwuma be ru gweneno güwän galu ndi ari gwondaca a je ngwujaꞌri ngwanni ngwätï ngwäyäno?

¹⁷Ngwüjï ngwoo ngwïtï je yigoranu ndi ara je apada kuy gegen, a be ngwujaꞌri ngwegen ngwaꞌti ätï ngwäyänü. Ngwümïnä ndi ara je ꞌtüyänü ꞌdänggärï ¹⁸nunnu aar je yigor ïyïjï ngindeng je. Yijaw ndi ligor eny dïjänü aar be ru gwani büpïnï gwanni gwujaw na ndi gu ru giyomon ꞌdar aaꞌti nunnu ꞌdogo ma ji ma ar ji. ¹⁹Lani yïjï yüny, yanni yima oꞌre yiminy iye yajimanu ꞌdi a yiꞌremna yidi Kirictu ji ꞌdanggalu. ²⁰Nggwüjädï gu gwulleny adinar ar ji gweneno aadiny gwürlï ondajing ngwujaꞌri ngwee ngwondaca je. Ndi ari ngwaalu ngwo ngwïndïny ngwälü giyiꞌral giyee yalu.

Mïꞌrï ngwujaꞌri gwani Ajar na Jarra

²¹Ondaciny ꞌdi ngaa lanni lïmïnä ndi oꞌre giyoranu yidi yobo, ngaa laꞌti lïngïdï ngwujaꞌri ngwaru ngwe yobo? ²²Ndi ari yüllïnä yaru nu, Äbräyïm gwätï yïjü rom, geꞌte gidaw danni diru dïnäd a geꞌte gidaw didi ꞌdunung. ²³Gïjï güngün gidaw ndoo diru dïnäd gïlïngïtäär aꞌtur a be gïjï güngün nggoo gidaw ndoo didi ꞌdunung, gïlïngïtäär ngwujaꞌri ngwe ngwuca ngwe Ngwaalu Äbräyïmïng.

²⁴Yiꞌral giyee ya gïgïꞌtïnï no, ngwaw ngwee rom ngwuru nono gekajiding rom. Didi gwerreng dani Gen gani Jïnä ngwulengeta yïjü aar ru ngwïnäd, Ajar gwuru. ²⁵Ajar ngwürïny ngwuru ngwani Gen gani Jïnä ngwaalu ngwani Arabiya gwuru gwanijaar gündär gweneno gani Üräjälïm ndi ari nggo gïyïnädänü yïjï ye yüngün gwani gekajidi gwanni gwuꞌrin. ²⁶A be Üräjälïm gwanni nggwo kerala gwäꞌtüdï dïnäd a gwuru nanni gwege. ²⁷Ndi ari yüllïnä yaru nu,

“Jayanu a gwanni gwuru gurrum, a gwanni gwaꞌti lïngïtï, mïꞌrïdï dula gwulleny ang ari a gwanni gwaꞌti yajima ïtänü.

Ndi ari daw danni düꞌdünyïdärälü, yïjï yüngün yonyadana gïyïjï yidi daw danni dätï duru!”

²⁸Lani ngwänggärï ngaa gweneno, liru nono Ijaaging, ngaa ru yïjï ngwujaꞌri ngwaru ngwe Ngwaalu. ²⁹Kaji nggone gwerre, gïjï ganni gïlïngïtäär aꞌtur gübïnä gïjälü ganni gïlïngïnä yiima ye yidi lïgïꞌrïm. Giyo yïndï gu no gweneno. ³⁰A be gitab garaa? Garu nu, “linynya dayu ndoo diru dïnäd gïjï ge güngün, ndi ari gïjï gidaw ndoo diru dïnäd, gaꞌti ga aar emadi gïjï ge gidi daw ndo didi ꞌdunung giyuꞌrinanu aꞌtur.” ³¹Yäy gu no lani ngwänggärï, a läꞌtüdï yïjï yidi nanni gwudi yïnäd, ar be ru yïjï yidi nanni gwudi ꞌdunung.

Kirictu gwuminje gwäꞌdälü

¹Kirictu gwuminje gwäꞌdälü gïyïnädänü ndi ari aar gätïnï linginalu. Mätïnär bälü ꞌdïꞌdäny aaꞌti ngaa la änïjï yigoꞌro yalu mana giyunggu yidi yïnäd. ²Äny gwuru nggwee gwani Bulij, geꞌtar ngwujaꞌri ngwee ngwäy nono ngwondaca je ndi ari manari ngaa lima ci yigoꞌro yalu ngaa üꞌrïdänï, ngaa laꞌti lätï guꞌru gere aꞌtur giyiꞌral yanni yärrä je Kirictu. ³Nggwa je ci mana ndi ari, dïjï danni da gäbïcï ligoꞌro lüngün ngwüꞌrïdänï gilingeno, dämjü giligoꞌro lüngün ndi ꞌdengenaci dïmürä didi yobalu pipiꞌriꞌti. ⁴Ngaa lanni lïmïnä ndi aang dünälü yobo ye, ngaa lima ꞌtüyï yigoꞌro yalu ndi Kirictu kulu poor. Ngaa lima oꞌre yïmïꞌrü yüngün kay. ⁵Nggwadi ari ämnï gwe gwege Ngwaalu, alanga lïgïꞌrïm le gilo lïdünïcä dünïngälü gwanni gwugeꞌtajar gu yigor ye yïtï nje. ⁶Ndi Yicu Kirictu, nga üꞌrïdänï nga ꞌti üꞌrïdänä, guꞌru gere gaꞌti. A be ämnï Ngwaalu ru gwapu yiiru ämnäjïdï gwe.

⁷Ngaa liju ndi dokati dokating gwanni gwujaw gwuru be ange gwuma je millici kay ara je ümnïcï ndi aang ꞌdengenaci ngwujaꞌri ngwanni ngwuru ꞌdidanu? ⁸Dudi gwuru nggwee, gwaꞌti ïndï nginde gwanni ngwurnida je! ⁹Ngwujaꞌri ngwaru, “Ngwüꞌrüd ngwooko ngwülänü, ngwati gwürlï ngwülälü ꞌdar aar uuli” (yiꞌral yoko, yati bälï ngwüjü). ¹⁰Nyi be ïcïnänü giloranu Gideleny ndi ari ngaa laꞌti la gwurla ngwujaꞌri ngwuꞌter. Nginde gwanni gwänïjä je ngwujaꞌranu ngwee, gwa ngwujaꞌri mbuji, gwuru dïjï dipa gwalla gwuru dïjïj doko.

¹¹Ngwänggärï, manari yätï ngwäyänü ndi ari äny nggwona ndi urnidi ngwüjü aar üꞌrïꞌtänï, aar nyi mine ïnïjï gwedang. Yaꞌti be yadi äbrïnï kay yanni yiru obalu ꞌdenggen gwani Yicu küꞌräla? ¹²A be lanni gilo länïjä je ngwujaꞌranu ngwee, nggwäjädï adinari aar je olatiyi aar üꞌrïꞌtä ngwanginalu ngwegen!

¹³Ngwänggärï, lurnida je ndi gätïnï linginalu a be aaꞌti ngaa la gu rtadanu ngaa elelle yiꞌral le yidi drü danni diki. Ngaa be ru ladi ämnäjïdï ngaa gatajidi düwä giyiiru. ¹⁴Yobo ꞌdar yätï ngwujaꞌranu ngweꞌte pu ndi ari, “Nga ämnï gwanggalu nono ata gu ämnï ligoꞌro lunga.” ¹⁵Ma be ari ngaa gilo ndi iyidi aang arri nono ngwängä, arnganar be ndi ari aaꞌti ngaa la gu arri ꞌdi ngaa la girradi!

Lïgïꞌrïm na lingeno

¹⁶Nyi be ari, elellar Lïgïꞌrïm le ngaa laꞌta be la ärrï yiꞌral yani amiꞌra gwudi drü danni diki. ¹⁷Ndi ari drü danni diki, dati yiꞌral amiꞌranu yanni yübïnä lïgïꞌrïmälü a lïgïꞌrïm lati bupi yiꞌral yanni yübïnä drälü danni diki a giyee ꞌdün yati kwudi ꞌdi aji nga je ärrï yanni yaꞌti je mïnä ndi ärrï. ¹⁸Ma be ari Lïgïꞌrïm gilo lüktä je, ngaa laꞌti ba be giyobo.

¹⁹A lïlïngïdï apepeng gwudi drü danni diki gwulinginna gilingenalu gwani yïjïn, rngï, acidi gwudi yidigany na ²⁰yobo yidi dïdülä yani yuꞌriny yani kajidi ngwäy, yani kadi, yani ïyïnï giligor, güündä, gwällïnï giyur, üꞌrïꞌtïdïnänü, apada giyur, ²¹yani yüꞌdüny, yani rlälï, yani yütä na yere yiꞌter yanni yiru gu no. Nggwa je ci anaku ca gu gwerre arnganar ndi ari lanni lati ärrï yiꞌral yanni yiru gu no, laꞌti la mbuji yuꞌrina yidi yeleny yidi Ngwaalu.

²²A be yuula yidi Lïgïꞌrïm yiru yani, ämnï, jayanu, adatalu, määtä liguri, jayi liguri, jayi, ru ligor leꞌte pu, ²³jïlänü na määtä lingina. Yobo yere yaꞌti yati etaci yiꞌral yanni yiru gu no.

²⁴A be lanni lima ru ngwüjï ngwudi Yicu Kirictu, lima pä drü degen danni diki küꞌrälä yamil yanu na amiꞌra gwanu. ²⁵Manari a gilo limidu Lïgïꞌrïm le, ar be elelle ꞌto Lïgïꞌrïm le. ²⁶Aaꞌti a la piyi yigoꞌro yege gwani näjï gwuru ꞌtur, ar gwogajidi ar apajidi yüꞌdünyü!

Apajidar gwüpäng

¹Lani ngwänggärï, manari gwere ꞌdanggalanu gwuma ïꞌdï giyiꞌralanu yanni yiki, nga nga lanni liru ngwüjï ngwudi lïgïꞌrïm, gwäꞌrär kayalu gidi dünälü yiꞌral ye yidi lïgïꞌrïm na jïlï gwe liguri. A be arngani yigoꞌro yalu ꞌto ndi ari ya je ïdäjï. ²Gatajidar düwä gwüpäng ndi üpïnï gwalu gwanni gwünï. A gu no, ngaa la ꞌdengenaji Kirictung ngwujaꞌri ngwüngün. ³Manari gwere nggwo gwupiya ligoꞌro lüngün ngwuci gwani yärü nggwuꞌti be rüdï, gwuru diꞌduru giligoꞌro lüngün. ⁴Ati dïjï deꞌte deꞌte ombaji ligoꞌro lüngün ndi ari nggwo gwapupu awa. Ya be ji yanni yading ye ïrïngïnï ligoꞌro lüngün jücü. Yaꞌti ya ang ye ïrngïnï yidi dïjï diꞌter. ⁵Ndi ari dïjï deꞌte deꞌte diru dadi üpïnï üpïnïng gwudi ligoꞌro lüngün.

⁶Lanni lati aar je enggaci ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu, aar emadi ngindenga le lanni lati je enggaci giyiꞌral ꞌdar yanni yijaw.

⁷Aꞌti ngaa lïdäjï yigoꞌranu yalu. Lïngïdär ndi ari Ngwaalu ngwati ꞌti ärrïnä yïdäpängä. Yanni yati je dïjï ärrï, yating je mbuji ꞌto. ⁸Nginde gwanni gwati arrada gïdrü danni diki, yanni yiki ya gerajalu. A be nginde gwanni gwati arrada gïlïgïꞌrïm, gïlïgïꞌrïm gwa mbuji miding gwudi gwurꞌtaling. ⁹Aaꞌti a la muli nono ndi ärrï yiꞌral yanni yijaw, ndi ari gomon ga ji gila ganni gigeꞌta Ngwaalu, ya je mbuji yanni yijaw manari a lima ꞌti mulu nono. ¹⁰Yäy gu no, anni jina gomon, ar je be ärrïjï ngwüjü ꞌdar yanni yijaw. Ar je gu ärrïjï gwece gwece lanni liru ngwïkïrïjïn.

Aganni na arnga

¹¹Änggädär yuuli giyee par gu ngwäyänü yanni yüllïjä je ye guy ge güny! ¹²Yiru gu ndi ari lanni lïmïnä ndi aar jayi ngwüjü ngwäy, liru limbupa je ndi aang üꞌrïtänï yiima ye. Yanni yïgäbïcä ngindeng je aru gu be arri no, yiru ndi ari aaꞌti la aar je übïnälü gwani güꞌrï gimamindanu gidi Kirictu. ¹³Ndi ari ꞌdi lanni laru lüꞌrïtänä, ngindenga yigoꞌro yegen lati ꞌti ꞌdengenaca yobo, ara je be bupi ngang je ndi aang üꞌrïꞌtänï nunnu ara je gu ïrïngïnädä. ¹⁴A be Äny gwaꞌti ïrïngïnädä kong gere aꞌtur ꞌdogo küꞌrï gimamindanu gidi Deleny dege dani Yicu Kirictu, ndi ari nginde gwe nggwänggädï dïdläyü ꞌdüngüny dïpänä küꞌrï a nyi pänï küꞌrï ngwäyänü ngwudi dïdlä. ¹⁵Ngaa üꞌrïdänï ngaa ꞌti üꞌrïdänä, yäꞌtüdï guꞌru, yanni yiru guꞌru, yani gïꞌtïnï gwanni gwuyang. ¹⁶A adatalu na ïnä ji ngwüjï ꞌdar ngwanni ngwelella dïmürä de ndee, ꞌdi ꞌto Yïjïräyïl yidi Ngwaalu.

¹⁷Ndi mïꞌrä, nggwaru nggwaꞌta be mïnä dïjü dere ndi aar nyi äbïngïnänü mana dïrbä de, ndi ari ngwanginu ngwüny ngwo ngwätï yubuꞌru nono yani Yicu.

¹⁸Ngwänggärï, a yïmïꞌrü yidi Deleny dege dani Yicu Kirictu ji gïlïgïꞌrïm lalu.

Yiru gu.