1 Butruj

Ngwujaꞌri ngwanni ngwullu je

Butruj giꞌra geꞌte

Änï kitabanu

Ngwujaꞌri ngwanni ngwuru giꞌra ngwullu je Butruj ngwondacung ngwe ngwïkïrïjïnä ngene ngwucaar je “Ngwüjï ngwanni ngwäbrä je Ngwaalu,” ngwanni ngwubadalu mbüny mbüny kängïr ngwaalu ngwudi gen gweneno gicaar Türkïyä. Yanni yiru giꞌra gidi ngwujaꞌri yiru ndi orꞌtemaji ngwüjü ngwanni ngwadi uli ngwujaꞌri ngwee ngwübïnäär jälü aar mbuji yiꞌrendenya yani ämnï Ngwaalu gwegen. Butruj gwubupa nding je diwayiniyi Yicu gwe gwanni gwayu ngwüꞌdïꞌrï mana na ngwujaꞌri ngwe ngwüngün gwanni gwaru nggwe gwadi oꞌra, nunnu a ngindenga ätï geꞌtajing. Ngwujaꞌri ngwee aar ämnï aar orꞌtemaji giyiꞌrendeny yegen, aar ïcïnänü ndi ari ïdäjï gwuru gwani ꞌdidanu gwudi ämnï Ngwaalu gwegen a la aar je be ätädä guꞌru “komon gadi ge Yicu Kirictu ꞌtädälü” (1.7).

Orꞌtemaji gwe nggwee kaji gidi dïrbä, Butruj gwüpäcä ꞌto ngwüjälü ngwanni ngwadi uli ngwujaꞌri ngwee ndi aar elelle nono ngwüjü ngwudi Kirictu.

Yajang yidi ngwujaꞌri

1. Aganni (1.1–2)

2. Ange gwuru ndi geꞌtaji (1.3–12)

3. Elelle gwudi ngwüjï ngwujuꞌru ngwudi Ngwaalu (1.13—2.17)

4. Gwuji gora gidi yiꞌrendeny yidi Kirictu (2.18–25)

5. Ru dïkïrïjïn na yiꞌrendeny (3.1—4.19)

6. Ola gwani lanni lati okta giꞌdonga gidi Ngwaalu (5.1–11)

7. Aganni gwudi mïꞌrä (5.12–14)

Aganni

¹Äny gwani Butruj gwuru dooꞌra dükäjär didi Yicu Kirictu, ngwujaꞌri ngwee ngwükäcï nje ngwüjü ngwanni ngwäbrä je Ngwaalu ngwobadalu ngwuru ngwïrnü poor ngwaalu ngwee ngwani Buntuj, Galatiya, Gäbüdükïyä, Ajiya na Bïjïnïyä. ²Ngwanni ngwäbräär je anaku lïngïdï gu Ngwaalu ngwuru Papa ꞌtuꞌtu gwerre ngwuje juꞌriyi Lïgïꞌrïm le nunnu aar ꞌdengenaci Yicu Kirictung ngwuje gwürä yïn ye yüngün.

Ara je gu yïmïꞌrü ji ara je gu adatalu ji gwïrälü.

Näjï Ngwaalinga gwani geꞌtaji gwanni gwumidu

³Ar näjï Ngwaalinga ngwuru Papa gwudi Deleny dege dani Yicu Kirictu. Ndi ari ndi ïnä gwüngün gwanni gwupa ꞌdengge, a lima lïngïnï lïngïnïng gwanni gwuyang ndi geꞌtaji gwanni gwumidu ꞌdïꞌrï gwe gwudi Yicu Kirictu giyiꞌranyanu. ⁴Aar nje änïjï giyuꞌrinanu yanni yati ꞌti ꞌdigiꞌru aꞌtur aar ralu aar medadi. Giyo yïrïmïtïjärä je kerala ⁵ngaa lanni letadu gu yiima yidi Ngwaalu ämnïng gwe gwalu ꞌdünggüngün ꞌdi a gilang gwanni nggwo mama, ngwa ji ngwüꞌtädälü komon nggäꞌdï gidi gwodaning. ⁶Jayar banu gwulleny gwani ngwujaꞌri ngwee, a be gweneno, mïmïnnï nono gwonyadu yiꞌranu gwa je mbuji gaji gooko. ⁷Ya je mbuji giyee nunnu aar inggidi ndi ari ꞌdiꞌdidanu ämnï Ngwaalu gwalu gwanni gwupana guꞌru gidab danni dati medadi danni dati aar gwalli nono lïgä le nunnu aar ombaji ndi ari diru ꞌdidanu. Ämnï Ngwaalu gwalu gwuru gu no, ndi ari ngwümbüjïnï gwuru ꞌdidanu ndi orta, ndi näjï na ndi denya, ma ji ma Yicu Kirictu ꞌtädälü. ⁸Gwaꞌti aang änggädï, ngaa be ämnï. Gwaꞌti aang änggädï gwenene, ngaa be ämnäcï lijayanu gwulleny lonyadu gu näjï gwupa. ⁹Ndi ari ngaa gilo ndi ape guꞌru gidi ämnï Ngwaalu gwalu, gwani gilang gwudi lingeno lalu.

¹⁰A gwani gilang nggwee, ngwïjïr ngwanni ngwondaja gïyïmïꞌrü yanni yadi ara je Ngwaalu ükäcä, yïmïnäär jälü gwulleny aar ye arngani guꞌru gipa. ¹¹Aar bupi ndi ari ye lenge gaji aar ye lenge ngwujaꞌri ngwanni ngwinggida je Lïgïꞌrïm lidi Kirictu lanni liju ꞌdenggenanu. Anni ondajing gwani yiꞌrendeny yanni yadi mbuji Kirictung, a gwani näjï gwupa gwanni gwadi gwuja.

¹²Ngwaalu ngwondaca ngwïjïrä ndi ari ngwaꞌti äpïjä yigoꞌro yegen yiiru, ara je be äpïjï yiiru. Anni ondacaar yiꞌral ye yanni yima je ꞌdingini gweneno. Ngaa liꞌdingina ngwujaꞌri ngwee ngwanni ngwondaca je ngwüjï, ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw ngwani Yicu Lïgïꞌrïm le lanni Lijuꞌru lükäjïnä kerala. ꞌDi ndi ari yïꞌrr ꞌto yïjädï ndi ombaji yiꞌralanu giyee.

Juꞌrar

¹³Yäy gu no, jar balu ngwäy ngwe ngwudi yigor yalu aang arngani gwani yiiru. A geꞌtaji gwalu ꞌdar jada gïyïmïꞌrü yanni yadi ara je Yicu Kirictu ätädä mung ꞌtädälü. ¹⁴Nono yïjü yiꞌdengenaca Ngwaalinga, aaꞌti ba be ngaa loꞌraci elelleng gwudi amiꞌra gwudi lingeno gwele gwuju yogo ye gwerre. ¹⁵Ngaa be juꞌri anaku juꞌrung gu gwanni gwurnida je, no juꞌrar be giyiꞌral ꞌdar yanni yata je ärrï. ¹⁶Ndi ari yüllïnä no yaru nu, “Juꞌrar, anaku juꞌriny gu.”1.16 Ngwullawi 11.44–45; 19.2; 20.7

¹⁷Ndi ari anni urnidangaa Ngwaalinga ngwuru Papa gwanni gwati ꞌti utu ngwüjänü ndi pï yelenya yüngün, elellar elelleng gwudi ngwüjï ngwuru ngwïrnü ngene gïdïdlä ara je yedeny eny. ¹⁸Ngaa lïlïngïdï ndi ari laꞌta je üꞌrädälü kay ganni gaꞌti ätï midinganu gïgätïjänärä je mbumbunga lalu ngwong ngwe ngwanni ngwati dudi nono buta na dab, ¹⁹ara je be üꞌrälü yïn ye yidi Kirictu yanni yiru guꞌru, gwuru Girany ganni gijaw nono gaꞌti rngü. ²⁰Gwäbräär ꞌtuꞌtu gwerre dïdlä daꞌtina gïꞌtïnä, gwuma aar be ꞌtäjälü kaji nggee gidi gwodaning gwani nga nga. ²¹Nginde gwe, ngaa lima ämnï Ngwaalu ngwanni ngwüꞌdïꞌrïyälü giyiꞌranyanu ngwünäjï, a gu no, ämnï Ngwaalu na geꞌtaji gwalu nggwo gwüjädï Ngwaalu.

²²Gweneno anni ma aang gäꞌrïnï yigoꞌro yalu ꞌdengenaji gwe ꞌdidanung nunnu ngaa ätï ämnïng ngwengga ꞌdiꞌdidanu, ämnäjïdär gwulleny ꞌtuꞌtu giyigoranu. ²³Ndi ari ngaa lima lïngïnï lïngïnïng gwanni gwuyang ngaa läꞌtüdï yuula yanni yati änï, ngaa be ru yuula yanni yati ꞌtüdä, midi gwe na mätïnälü gwe gwudi ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu. ²⁴Ndi ari yüllïnä yaru nu,

“Midi gwudi ngwüjï ꞌdar gwuru nono yanya,

na näjï gwegen gwuru nono yibobo yidi dïdäny.

Yanya yati undi na yibobo yati ayi nono aar miꞌriꞌti,

²⁵a be ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu ngwati jalu pupud.”1.25 Ajaya 40.6–8

A ngwujaꞌri ngwuru ngwee ngwanni ngwondacara je ngwe.

¹Yäy gu no, gätär be yiꞌral mbüny yanni yiki yani yiꞌrinya na ïꞌdäjänü ꞌdar, yimurꞌtuny, yüꞌdüny na yani lo gwere ꞌdar. ²Rüdär nono yïjü yïlïngïtäär je girem, ara je yan yanni yijuꞌru yidi lïgïꞌrïm amiꞌra nunnu ngaa ye pe ndi gilang gwalu, ³ndi ari gweneno ngaa lima lenge ndi ari Deleny dijaw.

Ngwuꞌdun ngwudi lïgïꞌrïm na lanni läbräär je

⁴Ngaa lïndädï ꞌdünggüngün, ndi ari nginde gwuru nono goꞌrra giru gidingo ganni gimidu gïꞌdünyïdädï ngwüjälü ngwanni ngwati oda, a be Ngwaalu äbrï ngwuruji guꞌru gipa ngwäyänü ngwüngün. ⁵Nga nga ꞌto liru nono yoꞌrra yimidu yüdädäär ye ngwuꞌduna ngwudi lïgïꞌrïm, ndi ari ngaa ru ngwurꞌdal ngwanni ngwujuꞌru ngaa äpïjï Ngwaalinga mïꞌrïnïng nono gwudi lïgïꞌrïm gwanni gwüjädänü Yicu Kirictu gwe. ⁶Ndi ari yüllïnä kitabanu yaru nu,

“Ombaja ndi ari äny nggwo gwügätï goꞌrralu ngwaalu ngwani Jäyün,

ganni gäbrïny ngwuru guꞌru,

a gwere gwanni gwa gu gatada ngwäyänü,

gwaꞌti gwa yaaru ape aꞌtur.”2.6 Ajaya 28.16

⁷A be gweneno nga nga lanni lämnï ꞌdünggüngün, goꞌrr nggee gipa guꞌru ꞌdanggalu. A be lanni laꞌti ämnä ꞌdünggüngün ngwube ari,

“Goꞌrr ganni gïꞌdünyïdädï ngwüjälü ngwanni ngwati oda,

gima ru gidingo gidi ngwuꞌdun.”2.7 Mäjïmür 118.22

⁸Na gima ru ꞌto,

“Goꞌrr ganni gima ru nono gimle gadi gäbïcï ngwüjü aar gu obalu

ngwuru ngwurꞌda ngwudi ïꞌdïyï ngwüjü.”2.8 Ajaya 8.14

La obalu, ndi ari linyurtanu ndi ämnï ngwujaꞌri aar gu ru ꞌto ndi ari ligeꞌtajaar je gu.

⁹A be ngaa liru ngwüjï ngwäbräär je ngaa ru ngwurꞌdal ngwudi yeleny yidi Ngwaalu, ngaa ru ngwüjï ken ngwanni ngwujuꞌru, ngaa ru ngwüjï ngwudi Ngwaalu ndi ari ngaa ondaji orta gwe gwüngün nginde gwanni gwüꞌtïyä je gïdïrïmänü ara je ꞌtäjä giburalu gwüngün gwanni gwuru ꞌter. ¹⁰Ngaa gwele gwerre läꞌtüdï ngwüjï, a be gweneno ngaa lima be ru ngwüjï ngwudi Ngwaalu. Ngaa gwele gwerre, ngaa laꞌti ïnädï Ngwaalinga a be gweneno, ngwuma je be ïnä.

Elelle gwudi ngwïkïrïjïn

¹¹Lani ngwumaad ngwüny, nggwa je päcälü ngaa liru ngwïrnü ngaa ru liꞌter ngene gïdïdlä ndi ari gatanar amiꞌrang gwanni gwuki gwudi lingeno gwanni gwati aar kwudi lïgïꞌrïm le lalu. ¹²Elellar elelleng gwanni gwujaw ngwüjänü ngwudi dïdlä, ma aar je üpäcï yiꞌral nono yanni yiki ngaa je gäbïcï aar engga apepeng gwalu gwanni gwujaw ngwuje gäbïcï aar näjï Ngwaalinga komon nggäꞌdï gidi gwodaning gadi aar nje ge ïlïjä.

ꞌDengenacar ngwelenya ngaa ꞌdengenaci ngworta

¹³ꞌDengenacar yelenya ꞌdar yanni yïgïꞌtïnä ngwüjänü, gwani Deleny. Ma aar ani denya delenya danni diru giꞌra düꞌrädï yeleny nono ku, ¹⁴na ma aar ani denya ngwartana ngwüngün, ngwükäjïng je aar gïkïjï ngwüjü ngwanni ngwa ärrï gwanni gwuki aar je gwällïnï lanni lati ärrï yiꞌral yanni yïndï kayalu. ¹⁵Ndi ari bupi gwuru gwudi Ngwaalu ndi ärrï yiꞌral yanni yijaw, ya gäbïcï ngwüjü ngwanni ngwati ondaji yiꞌdonggala, aar määtä ngwünyü ngwengen. ¹⁶Gätïnär linginalu aang elellalu aaꞌti be ngaa la gu rtanu ngaa ärrï yiꞌral yanni yiki. Elellar ngaa ru ngwïnäd ngwudi Ngwaalu. ¹⁷Dïnyädär ngwüjü ꞌdar ngaa ämnäjïdï yengga yidi ngwïkïrïjïn ara je yedeny eny Ngwaalu, ngaa denya delenya.

¹⁸Ngaa lanni liru ngwïnäd, ꞌdengenacar ngworta ngwalu ngaa je denya aaꞌti la je ꞌdengenaci ꞌdogo lanni lijaw drü ara je jayi ngwäy, ngaa je be ꞌdengenaci ꞌto lanni liki drü agaa je ke ngwäy. ¹⁹Ndi ari yijayi gu manari yeꞌrendeny yima mbuji dïjü yïrïgïnä kay gidi Ngwaalu. ²⁰Yiru ange ya ara je ïꞌräcï manari ngaa lïpïnä gwani ape gwalu gwanni gwuki? Ma be ari yeꞌrendeny yimbujanga gwani ape gwunga gwanni gwujaw, orꞌtemaja be, giyee yijaw Ngwaalu. ²¹Yiru giyee yanni yornacara je, ndi ari Kirictu gwumbuju yiꞌrendenya yani nga nga ara je gïꞌtïjänï gay ngaa gwuji gora güngün.

²²“Nginde gwaꞌti ärrä yiꞌral yere yanni yiki,

aar ꞌti mbojaja ïꞌdäjïng nono gwere ngwulemanu ngwüngün.”2.22 Ajaya 53.9

²³Anni lüdäär yiꞌral ye yiki, ngwuje ꞌti gwäꞌräcänü ngwugwalli dämjä, anni mbujing yiꞌrendenya, ngwuje ꞌti iya yedenyo, ngwube gatada ligoꞌro lüngün Ngwaalu ngwanni gwati übïdï yiꞌralanu. ²⁴Nginde giligoꞌro lüngün gwapu keng gwege ngwanginu ngwüngün küꞌrälä nunnu ar ayi ndi ke ar be midi gwani dünälü. Ngwämmä ngwe ngwüngün, lima je uꞌriyi nono. ²⁵Ndi ari nga nga gwele liru nono ngwangal ngwududu a be gweneno, ngaa lima oꞌraca Yicung gwanni gwuru dooꞌra ngwuru dangida danni dati arnga lingeno lalu.2.25 Ajaya 53.6

A ngwaw na ngwur ꞌdengenacidi

¹Lani ngwaw, ꞌdengenacar ꞌto ngwuru ngwalu nunnu manari gilona lere lanni laꞌti ämnä ngwujaꞌri, aar je gwürlï elelle gwe gwanni gwujaw gwudi ngwaw ngwegen ²ma aar engga elelleng gwudi juꞌri na denya gwudi ngwaw ngwegen. ³Aaꞌti jayi gwalu gwa ru gwudi ngwanginu poor, nono ndi mïcïnï ngwäꞌrü ndi genne dab nono, ndi genne buta nono na ndi genne ngwureda ngwanni ngwuꞌri. ⁴Ngaa be manni bupi jaying gwudi ligor lalu gwanni gwati ꞌti medadu, gwani jayi drü gwalu na jïlänü gwalu gwudi lïgïꞌrïm, yiru giyee yanni yipa guꞌru ngwäyänü Ngwaalu. ⁵Ndi ari yiru giyee yanni yïndï ye ngwaw ngwujuꞌru ngwudi gwerreng ngwanni ngwügätï geꞌtajing gwegen Ngwaalu aar gwe jayiyi yigoꞌro yegen. Aar ꞌdengenaci ngwuru ngwegen. ⁶Nono Jarrang, gwanni gwuꞌdengenaca duru düngün dani Äbräyïm ꞌdi ating urnidi doorta düngün. Ngaa liru yera yüngün manari ngaa lati ärrï yiꞌral yanni yïdünälü aar je ꞌti yedeny ïtï giyiꞌral yere.

⁷Aar gu ru ꞌto ꞌdanggalu nga nga lanni liru ngwur, jayar drü ngwaw ngwalu ngaa je ärrï yiꞌral yijaw ngaa je denya ndi ari ngindenga liru ngweengga ngwamiꞌratu na ndi ari lemada le gïyïmïꞌränü yidi angidaji gwudi midi nunnu aaꞌti yere ya ji yüꞌrü otacing Ngwaalingalu gwalu ngwäy.

Mbuji yiꞌrendenya gwani apepe gwanni gwujaw

⁸Ndi mïꞌrä, nga nga ꞌdar acajidar gwüpäng lamatanu, ïnäjïdär, ämnäjïdär yengga, jayar yiguri ngaa ru ngwumulu. ⁹Aaꞌti ngaa la gwäꞌräjï yiꞌral yanni yiki yiꞌral ye yanni yiki, aaꞌti ngaa la lujidi ngaa be onjaci ngwüjü ndi ari yiru giyee yanni yornacara je Ngwaalu nunnu ngaa ji ngaa ape guꞌru galu gidi onjaci. ¹⁰Ndi ari,

“Gwere gwanni gwadi ämnï miding gwudi ligoꞌro lüngün

a yomon mbuji ꞌdar yanni yijaw,

ngwümäätä lingla lüngün giyiꞌral yanni yiki na ngwulem ngwüngün ndi ondaji yiꞌduru.

¹¹Ngwugwurla giyiꞌral yanni yiki ngwuje ärrï yanni yijaw.

Ngwümïnï adatingalu ngwugwoda.

¹²Ndi ari ngwäy ngwudi Ngwaalu ngwati iye ngwüjü ngwanni ngwüdünälü

na lating je geraji länï lüngün ma aar otacalu.

Ngwuje be gwürläcï luꞌra lanni lati ärrï yiꞌral yanni yiki.”3.12 Mäjïmür 34.12–16

¹³Yärü gwa je akani nono manari yigor yïtäjänü ndi ärrï yiꞌral yanni yijaw? ¹⁴A be manari yiru gu ndi ari ara je yiꞌrendeny mbuji yani ärrï gwalu yiꞌral yanni yïdünälü, Ngwaalu ngwa je onjaci. “Aaꞌti yedeny ya je eny giyiꞌral yanni yati iye ngwüjü yedenyo, aaꞌti yedeny ya je eny ma ara je iye yedenyo.”3.14 Ajaya 8.12¹⁵Ngaa be geꞌte Kirictung ngwuru Deleny giyigoranu yalu. Jar mama giyomonalu ꞌdar nda je enggaci lanni la je otacalu gwani geꞌtaji gwanni gwätängää. Ngaa je be enggaci yigor ye yïjïlänü ngaa je denya. ¹⁶Gäbïcär yigor yalu aar jayi nono, nunnu lanni lata je üpäcï yiꞌral nono yanni yiki ndi elelle gwalu gwanni gwujaw ndi Kirictu, a je yaaru ape giyiꞌral yegen yanni yiru yiꞌduru. ¹⁷Yijayana ndi ari manari bupi gwuru gwudi Ngwaalu, ara je yiꞌrendeny mbuji gwani ärrï yiꞌral yanni yijaw aaꞌti yiꞌrendeny ya je mbuji lärrü yiꞌral yanni yiki. ¹⁸Ndi ari Kirictu gwayu gwani ke gomonanu geꞌte pu gwanni gwüdünälü gwani lanni laꞌti dünälü, nunnu ara je apada Ngwaalu. Gwüꞌrïnyïtäär gilingeno a be Ngwaalu midiyi Lïgïꞌrïm le, ¹⁹Lïgïꞌrïm le gilee liming le ele ꞌto ngwondaca ngwügïꞌrïmä ngwudi ngwüjï ngwanni ngwugekanalu. ²⁰Ngwanni ngwünyürtïjä Ngwaalinganu ꞌtuꞌtu gwerre gaji ganni gïmätïjä je ge Ngwaalu liguri gaji ganni giju ge Nuuwa ndi geꞌte bälükä. Gïbälükänü, looko ꞌdogo, liru ꞌdübä (8) gwuma aar gwe gïlängïdïnï giyaanu. ²¹Na yaw giyee yiju yiru giꞌremna gidi yaw yanni nyïnyïnä ye gweneno ngaa ye gïlängïdïnï ꞌto. Yaꞌti ani üyïnï yirledo nono yidi ngwanginu, aar be ani änïjälü gwudi ïcïnänü gwudi ligor lanni lijaw ngwäyänü Ngwaalu. Yata je gïlängïdïyï ꞌdïꞌrï gwe gwudi Yicu Kirictu giyiꞌranyanu, ²²gwanni gwuma allu kerala na nggwo gwujalu yelenya kaama gidi Ngwaalu a gu yïꞌrr na yeleny na yiima ꞌdengenaci.

Mïdïjï Ngwaalinga

¹Yäy gu no, anni mbuja Kirictu yiꞌrendenya ngwanginu ngwüngün, yäy gwodanar banu ꞌto yiꞌral ye giyee yeꞌte yeꞌte. Ndi ari gwanni gwa yiꞌrendeny mbuji ngwanginu ngwüngün, ke gwuma äbrïnï kay ꞌdünggüngün. ²Yäy gwaꞌti ba be gwelelle gïdïdlä düngün danni dïꞌdälü gwani amiꞌra gwanni gwuki gwudi lingeno, ngwube manni ärrï buping gwudi Ngwaalu. ³Ndi ari ngaa lonja yomon kaji gwerre ndi ärrï yiꞌral yanni yati je ngwüjï ärrï ngwudi dïdlä. Yani elelle gwegen gwudi yidigany, amiꞌra ngwanni gwuki, rlälï, yïꞌrïnyïnä yiru yütä na dïdülä danni diki. ⁴Yanni yima gäbïcï ngwüjü ngwudi dïdlä gweneno aar allalu ndïr ndi ari ngwaꞌta le acajidu giyiꞌralanu yanni yiki drü ati aar je be ürrä yïrïgïnä nono. ⁵A be la ji ya je ye Kirictu otacalu gwanni nggwo gwa ji gwa otaci ngwüjälü ngwanni ngwumidu na ngwanni ngwayu. ⁶Yiru giyee yanni yïgäbïcä a be ngwujaꞌri ngwanni ngwujaw ündäjïnï ꞌdi ngwüjänü ngwanni ngwo gweneno ngwayu nunnu lanni lima aar le obalu gay ge gidi dïjï dümnä ndi ari liki gilingeno, aar midi gïlïgïꞌrïm gay ge gidi Ngwaalu.

Oꞌra gwudi Yicu gwuma ja gito

⁷Mïꞌrä gwudi yiꞌral ꞌdar gwuma ji gito. Yäy gu no, beberar be ngaa mätïnälü nunnu ngaa otaci Ngwaalingalu. ⁸Giyiꞌralala giyee ꞌdar, ämnäjïdär gwüpäng gwulleny, ndi ari ämnäjïdï gwati gwüꞌrübäjï yiꞌralalu yonyadu yanni yiki. ⁹Apajidar yïrnü gwüpäng laꞌti äbïngïnü giyinenanu. ¹⁰Angidaji gwe guy ganni gima aar je Ngwaalu angidaci, emadar ge giyiiru gwüpäng yigor ye yeꞌte pu ngaa ruyi yïmïꞌrä yidi Ngwaalu yanni yonyadu yiꞌranu. ¹¹Manari gwere gwati ondaji, ngwondaji nono mung ondaji ngwujaꞌri ngwudi Ngwaalu. Gwere gwanni gwati ape yiiru, ngwuje ape yiima ye ꞌdar yätädï je Ngwaalu nunnu a Ngwaalu ortani giyiꞌral ꞌdar Yicu Kirictu gwe gwanni gwuru näjï ngwuru yiima yidi gwurꞌtaling. Yiru gu.

Mbuji yiꞌrendenya yani yïkïrïjïn

¹²Lani ngwumaad ngwüny, aaꞌti ngaa la allalu ndïr ndi mïmïnnï nono gwudi yeꞌrendeny yanni yimbuja je, nono ma yiꞌral mine ru yimbuja je yaꞌti linginna. ¹³Ngaa be jayanu ndi ari ngaa gilo lacajidu giyeꞌrendenyanu yidi Kirictu, nunnu ngaa ji ngaa jayanu gwulleny komon gadi ge näjï gwüngün ꞌtädälü. ¹⁴Manari ngwüjï ngwo ngwüllüdä je gwani Kirictu, yijayi gu ꞌdanggalu ndi ari Lïgïꞌrïm lidi näjï na lidi Ngwaalu gilo ꞌdanggalu. ¹⁵Manari yeꞌrendeny yima je mbuji, aaꞌti yani ndi ari nga gwuꞌrinyidu na ndi ari a gwuru duꞌram na a gwärrü yiꞌral yere yanni yiki na ndi ari a gwändï giyiꞌralanu yunga yäꞌtüdï. ¹⁶A be manari yiꞌrendeny yimbujanga yani ndi ari a gwuru dïkïrïjïn, aaꞌti yaaru ya ang ape nga be ortada Ngwaalinga ndi ari nga gwapu ngwürïny ngwüngün. ¹⁷Ndi ari gaji giru gadi ge Ngwaalu obalu ngwüjï ngwe, ndi aalu ngwüjï ngwe ngwudi ngwuꞌdun ngwudi Ngwaalu. Ma be ari gadi aar ge aalu ꞌdengge gwerre gwerre, ya be ru ꞌtanaa ngwüjï ngwanni ngwünyürtïjä ngwujaꞌranu ngwudi Ngwaalu ngwanni ngwujaw? ¹⁸Na ndi ari,

“Manari yojema ngwüjü ngwanni ngwüdünälü ndi aar mbuji gilanging,

yadi be ru ꞌtanaa ngwüjï ngwudi dïdlä na ngwanni ngwuki?”4.18 Gagitada 11.31

¹⁹Yäy no, lere lanni lati je yiꞌrendeny mbuji yani bupi gwudi Ngwaalu, aar ätädä Ngwaalinga yigoꞌro yegen ngwanni ngwuru ligor leꞌte pu ngwugeꞌta, aar gwuji ndi ärrï yiꞌral yanni yijaw.

Ndi mbumbunga na ngwamal

¹Äny gwüpäcä mbumbunga jalu ꞌdanggalanu, äny gwuru ꞌto mbumbu kimaad gegen nyi ru gwanni gwänggädï yiꞌrendenya yidi Kirictu. Nyi ru gweꞌte gwanni gwa ji gwa acidi ndi näjï gwanni gwa ji gwa ꞌtädälü. ²Rüdär ngwooꞌra ngwudi giꞌdoonga gidi Ngwaalu ganni nggo gombajangaa, ngaa je iye liru ngwangida, aaꞌti ndi ari ngaa je ärrï yiima ye, aar be ru ndi ari yärrä je yigor ye yalu anaku bupa je gu Ngwaalu ndi ru. Aaꞌti yani ndi ari ngaa lübïjä ngwüꞌrïnyänü, ngaa je be jada ndi ärrï ligor le. ³Aaꞌti la je acajanu lanni lätädärä je Ngwaalu nunnu ngaa je ombaji, ngaa be ru ngwooꞌra ngwïlïjä giꞌdonga gora gijaw. ⁴Ma be aji ma Kirictu gwanni gwuru dooꞌra didi ngwooꞌranga ꞌtädälü, la je be änïjï giyelenyanu yani guꞌru gidi näjï gwanni gwati ꞌti medadu.

⁵No ꞌto lanni liru ngwamal, ꞌdengenacar je lanni lipana. Ngaa ꞌdar, okeyar yigoꞌro yalu ndi apajidi gwüpäng, ndi ari,

“Ngwaalu ngwati ꞌdonya ngwüjü ngwanni ngwati piya yigoꞌro yegen

ngwuje be gïꞌtïjï yïmïꞌrü ngwanni ngwati okeya yigoꞌro yegen.”5.5 Gagitada 3.34

⁶Okeyar be yigoꞌro yalu kuyanu gidi Ngwaalu ganni giru yiima ndi ari ara je ꞌdïꞌrïyälü kaji nggäꞌdï gïndï. ⁷Gätädär yiꞌral nono ꞌdar yanni yata je pïcï yigoranu, ndi ari nginde gwuru gwanni gwada je gu geꞌtaji ngwäyänü.

⁸Mätär yigoꞌro yalu nga arngani. Ndi ari güwän galu gani dijegoꞌrr ndo diru nono diira dilandalu ngwärï guba ngwümïnï nunnu mung mbujalu gwere ngwobedalu ngwungadini. ⁹Kwudar le be lïdïrnïnälü ꞌdïꞌdäny ndi ämnï Ngwaalu ndi ari ngaa lïlïngïdï ndi ari ngweengga ngwalu giyen dar ngwo ꞌto ngwumbuja je yiꞌrendeny giyee yeꞌte yeꞌte.

¹⁰A Ngwaalu ngwudi yïmïꞌrü ꞌdar, ngwanni ngwurnida je ndi ari aang acajidi ndi näjï gwüngün gwudi gwurꞌtaling ndi Kirictu, manari yiꞌrendeny yima je mbuji gwooko, nginde ligoꞌro le lüngün gwa je gwäꞌrä gwa je ojemeye nono ara je giki ngaa mätïnälü ꞌdïꞌdäny. ¹¹Nginde gwuru gwanni gwuru näjï ngwuru yiima yidi gwurꞌtaling. Yiru gu.

Aganni gwudi mïꞌrä

¹²Ngwujaꞌri ngwee ngwoko ngwükäjï nje ngwe diwengga dani Jiliwanij gwanni gwati nyi engga gwuru diweengga diru ligor leꞌte pu, bupi gwüny ngwani nda je ojemeye nono nga je enggaci ndi ari yïmïꞌrü yiru giyee yidi Ngwaalu yanni yiru ꞌdidanu. Mätïnär gwälü ꞌdïꞌdäny.

¹³Giꞌdoonga gidi Babiling5.13 Babil ngene gwuru giꞌremna gidi gündär gani Ruma. ganni gäbrä je le Ngwaalu, gaganna je ara je gïjï güny Gideleny gani Murkuj5.13 Yiiru 12.12 aganna. ¹⁴Agannajidar giyenenanu agannajiding gwudi ämnï.

Ara je gu adatalu ji ꞌdar, ngaa lanni gilo ndi Kirictu.