RƆMDARA

1

1 Mɛr Polɩkɛ dɔnɩ Jeju Kirisitii thɔ̃daar thɔna sɛbɛɛkɛ; Thãgba kɔɔ wɛ mɩ dɩ ɩ̃ do thɔ̃thɔn, dɩ thɩɩn mɩ kpɩɩ ma-n mɩa tutugo bʋɔɔkɛ thɛnɩ Thãgbara. 2 Tutugo bʋɔɔkɛra dɔ gɩrɛ Thãgba kɔɔ maanɩ ʋlfɛrɛ dɩ ɩna thɔnanɛ, dɩ ɔɔ bobonasɔ kɔɔ gba a pɛr ɔɔ sɛbɛ phurə. 3 Dɩ ɔɔ Bikuunida gɩ mɩɩ; ado kʋɔnnaakɛ tibil kʋɔnɩ gɩ, gɛr a dʋʋr Davɩdɩɩ məl, 4 sɩ ado Thãgba dʋʋrra gɩ, na mɔ̃ a donɩ ʋrɛ phonɩ, khireraakɛ Thãgba kɔɔ ɩɩrʋʋnɩ na fãga gɛr nɛna dɩ Thãgbaa Bikuun a do. 5 Jeju Kirisitiilera dɔnɩ asɩ Kɔ̃tɩ̃, ɔr dɔ nɔɔ dɩ Thãgba jɩ sɩ bʋɔra dɩ sɩ doro gɩrɛ thɔ̃thɔna, gɩ do nɔɔ sɩ gba ɔɔ i sɩ kpana tibil caar fɛʋ sɩ ɩna wɩ pɛr haar wa-n nɩ nũu. 6 Dɩ nɛrɛɛ thɛthɛ harrɛ ner, nɛrɛɛkɛ Jeju Kirisiti kɔɔ wenɩ dɩ nɩ do ɔɔda. 7 Mɛr Pol thɔna sɛbɛɛkɛ wɩrɛ fɛʋraakɛ hanɩ Rɔm dɩɩra, kɛ dɔnɩ wɩrɛ Thãgba n nanɩ a we wɩ dɩ wɩ do tibil phuusɔ. Thãgba asɩ Thɩ na Jeju Kirisiti Kɔ̃tɩn n hana nɩ ha ɩɩ, a jɛ nɩ dakha bʋɔra. 8 Caca thɩ̃ɛ ɩ̃ Thãgba mɩ-n khɩɩ nɛrɛ fɛʋʋ sora dɩɩ do Jeju Kirisitii pa gɩ the, gɩrɛraakɛ wɩ-n mɩɩnɩ anɩ ha pɛda thɩɩraakɛ koo. 9 Thãgbaakɛ mɩ-n doronɩ thɔma na haar fɛʋ, ɔɔ Bikuuni tutugo bɔ thɩmɩɩra, torre yire mɔ̃ mɩ-n jɩna nɩnɩ 10 ɩ̃ Thãgba bɩɛlla wire fɛʋ, dɩ ma-n phʋʋrʋʋ ado a na ture na ha mɩ hʋɛ ɩ̃ pɔ dɩphãakɛ ɩ̃ yɩ nɩ. 11 Gɩdonɩ mɩ-n ƴaalɛ ka ɩ̃ yɩ nɩ, ɩ̃ ha nɩ dɩkhaa Thu Phuu khaarda nɩ ’lɛ fãga; 12 kɩrʋ dʋɔn gɩ do bul kha gɩ ɔbɔɔkɛ ma hanɩ anɩ pa, anɩ ha pɛ n ha mɩ ’lar, ɩ̃da n ha nɩ ’lar oti. 13 Omɩna, ma-n ƴaal na-n jɩ mɔ̃ gɩrɛ hanaa ga; nɩ jɛ dɩ mɩ kɔɔ ƴaalɛ ƴaalƴaal ɩ̃ pɔ anɩ pa, sɩ thɩ̃ɛ kɔɔ pɩɛr mɛr a dana nɛnɛ̃kɛ dɩ ma kɔɔ yɩ hʋɛa’. Gɩrɛ mɩ-n ƴaalnɩ dʋɔn ɩ̃ yɛ tɩbɩla wɩ pɛr Kirisiti haar anɩ pa, mɔ̃kɛ gɩ kɔɔ hanɩ ca kpɩɩsɔɔ pa. 14 Mɩ hananɛ wɩrɛ phuoni yire na wɩrɛ na phuoni yirə’ helu, na wɩrɛ jɛnɩ sɛbɛ na wɩrɛ na jɛnɩ sɛba’ dakha. 15 Gɛr gɩ mɩ-n ƴaalɛ na sobɔr ɩ̃ mɩɩ nɩ dakha tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ nɛrɛɛkɛ hanɩ Rɔm. 16 Gɩdonɩ yicuru na-n fʋ mι tutugo bʋɔɔ thιmɩɩra ga, Thãgbaa fãga gɩ a do taadaa tibil wo tibilləəkɛ n pɩɛrnɩ haar, dɩ Juifisɔ wɛ cacaca agɩpɩ wɩrɛ na dɔnɩ Juifisɔa’. 17 Gɩdonɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ n nɛna mɔ̃ Thãgba na cʋʋnι dι sor na hɛl tιbιlala ɔɔ ƴɛra, dι ha pɛrɛra gι the fʋ paar a dana pιpιι paar, a ha mɔ̃kɛ Thãgbaa sɛbɛ sonι ayι: “Ʋrɛ Thãgba hɛllɔnι sor dιι do ha pɛrɛ dɔ nɔɔ, ɔr na hana yire.” 18 Thãgba n nιnanɛ mɔ̃ a ιιrnanι nĩkhii le ƴũ dιι gbũ a heen Thagba so beesire, na puu cʋʋrɛɛkɛ tιbιla hananι a pιɛrna sobɔr ga-n yιra’. 19 Gιdonι gιrɛ tibil na jιnanι Thãgba gι yιr warɛ casι; Thãgba kɔɔ cʋɛ wι wι jɛ gι. 20 A fʋna bɔɔkɛ Thãgba tini thɩ̃ɛ, ɔɔ khorr fãga na ɔɔ Thãgba dookɛ na dɔnι dayιnana’, gι yιrrɛ casι dι tibil na puno na yι gι, dι gι ther thιɛnaakɛ a tini, dι ga hana tibil n puno a yιrɔ phʋɔl paara’. 21 Mɔ̃ wι jιnιnakɛ Thãgba sι wa-n dʋbʋʋ mɔ̃ a donι Thãgba ga, dι wo wa-n fʋɔrʋa’, sι awι kpιɛrnɔ debire a do mɔlɔ kpιɛrɛ, dι awι haakɛ dɔnι də̃bəəl haar gι birə warɛ. 22 Sι wι-n mιιrɛ mɔ̃ wa donι fιl jιna kpãkpalã ga, sιι do də̃bəəl yire wι debi do. 23 Thãgbaakɛ hιnanι i dʋbιrɛ, kɛ na dɔnι dakhinənəə fʋɔr wι ka bo, sι wa-n fʋɔr thιlaakɛ wι cʋʋnι dιι ho tibilikɛ dɔnι dakhinəne, dι wa-n fʋɔrna thιlaakɛ wι-n cʋʋnι dιι ho ’lominə, na nɛɛ yenã thɩ̃ɛ, na thɩ̃ ƴιrɛ n puuloneni. 24 Gɛrra dɔ kιrʋ dι Thãgba sι war le awι thɩ̃ bise cʋʋraakɛ n kɔ wιnι thue, dι mɛ̃ wι-n ƴɔ̃ƴɔ̃ɔ awι thɛthɛɛ tomι dιbara ʋ na ʋ. 25 Wɛr dɔ wιrɛ fenι Thãgbaa sobɔ dιι do sõsor, sι dι wι fʋɔr a na cʋʋna thɩ̃ɛ thɩ̃ tinənena sa ka faa thɩ̃ Tidaar, kɛ teananι khιιrɛ waa khorr. Amɛn. 26 Gɛrra dɔ kιrʋ dι Thãgba sι war le yicur thɩ̃ cʋʋ thueraakɛra n danι awι tomιra ka, dι awι khɛrsɔrakɛ thʋ̃ fi dι wa-n phɩ̃ kha khɛ haar, sι ga do thalee ti Thãgba kɔɔ ti khɛra’. 27 Mɛna gι ha dakha na kona, wι faarɛ mɔ̃ Thãgba tini kuun da cʋʋna khɛr, sι thue n fʋ ʋ̃ kuun na ʋ dιι ho ga hərə wer; dι wɛr kũu haar n bir gbãga na cʋʋ kha yicur thɩ̃ɛ, dι wι-n ’lɛr lιmιnɛɛkɛ teananι awι puu cʋʋra. 28 Dɩ mɔ̃ wa yɩɛnɩ dɩɩ teena dɩ wa hana Thãgba jɩɩra’, Thãgba sɩ warɛ na awɩ kpɩɛr sɔna dɩ wa-n cʋʋ thɩ̃ɛɛkɛ na teananι cʋʋra’. 29 Puu cʋʋ caar fɛʋ hi wer haarra, na kpallɛ, na ha pɩɛrɛ, na puu cʋʋrɛ; wɩ jɔrɛ gbugi ka, na tɩɩ kʋr, na kɩla, na fɩɩlɛ, na dakhaba cʋʋrɛ; wɩ dor lĩlirə, 30 na tɩɩ phiiledara, wɩ dor Thãgbaa lãlaardara, na tɩɩ nɩɩrdara, na i ƴaaldara, na nɔfa mɩɩdara, na sopugo pha cʋʋdara, na thɛ na nɛɛ nũ nʋʋrdara; 31 wa hana bɩ̃ kuurə’, awɩ thɩmɩɩ na ha gbaarra ga, wa hana pərre dɩ wɩ jɩ tibil bʋɔra ga. 32 Sɩrakɛ wɩ jɩɛ jɩ dɩ Thãgba na kɩɩlnanɛ wɩrɛ n cʋɛnɩ ga thɩ̃sɔɔle, a jɩna dakha dɩ wɩrɛ n cʋɛnɩ ga thɩ̃sɔɔlera khir wɩ teena, sɩ ga do gɩdonɩ wɩ-n cʋʋ gɛr dɩbara ga, sɩ wo wɩ n khɩɩrɛ wɩrɛ n cʋɛnɩ ga thɩ̃sɔɔlera.

2

1 Dɩ fa hananakɛ thɩ̃ɛ a na ther bã, a fɩ harakɛ mɔ̃, fɛrkɛ n ’laanɛnɩ dɩ fa-n yɩ haanɩda; gɩdonɩ mɔ̃ fɩ-n ’laanɩ dɩ fa-n yɩ haanɩda, dɩbara fɩ-n heen sor, gɩdonɩ mɔ̃ fɩ-n ’laanɩ fa-n yɩɛ awɩ khara fɩ-n cʋʋ fer. 2 Sι jιrɛ dι Thãgbaa kιιlιkɛ a na kιιlnanι wιrɛ n cʋɛnι thɩ̃ɛ thale gι teere kha. 3 Fι-n kpιɛrɛ dι fɛrkɛ n ’laanɛnι dι fa-n yι wιrɛ n cʋɛnι thɩ̃ɛ thaleeda, sιι do dakha awι khara fι-n cʋʋ fa fuure Thãgbaa kιιlla gaa bɛ? 4 Agιbo mɔ̃ a buloni haar, a hanana jʋʋrɛ na ha fʋrɛ dιι thʋ̃ kar, fa gbarakɛ dιι do far thɩ̃a’, sι fa-n ka jι dι Thãgbaa ha bulola n tɔ fι dι ga-n pɛ ha debirera ga. 5 Sι mɔ̃ afιda khιιrnι dι fa-n tu ha debira’, Thãgbaa nĩkhi fι-n kpa fa-n thιιn gι dana nĩkhi wire, kɛ dɔnι wireekɛ Thãgbaa kιιl telẽ na ιιrnι, 6 dι na lιmι tιbιla fɛʋ bɩɛlbɩɛl mɔ̃ ntɛɛ thɔ̃ hanɩ. 7 Yire khorr a na ha wɩrɛɛkɛ n yɩranɩ dɩ wa-n cʋʋ bɔɔ, dɩ wa-n ƴaalna i dʋbɩrɛ na cʋʋrɩkɛ thɛnɩ Thãgbaa pa, na gɩrɛɛkɛ na dɔnɩ dakʋɛnaa ga. 8 Sɩ nĩkhii na ha helle a na lɩmɩ wɩrɛ dɔnɩ dɩbara nadara dɩ wɩ ka na bo sobɔr sɩ na tu dapuu. 9 Bɔ gaarɛ na ha dɩr na dɔ tɩbɩla ɓibiikɛ n cʋɛnɩ puureeda, Juifisɔ na dɔ cacadara, agɩpɩ wɩrɛ na dɔnɩ Juifisɔa’. 10 l dʋbιrɛ, na cʋʋr, na ha ɩɩ na dɔ tibil wo tibilikɛ n cʋɛnɩ bɔɔda, Juifisɔra na dɔ cacadara, agɩpɩ wɩrɛ dakha na dɔnɩ Juifisɔa’. 11 Gɩdonɩ Thãgba na-n hɩɩn tɩbɩla dɩɩdɩa’. 12 Ca kpala fɛʋʋkɛ n cʋɛnι sopugo sι wa jι Mʋιjιι jɔfʋa’, wa bũburone na jɔfʋ ’leerera; sι Juifisɔɔkɛ hananι jɔfʋ sι wa-n cʋʋ sopugo, gιrɛ jɔfʋra n sonι na kιlɛna wι. 13 Gιdonι ga do wιrɛ n pɛnι jɔfʋ nũu dɔ tιι sara Thãgbara ga, sι wιrɛ n cʋɛnι gɩrɛ jɔfʋ sonι sor na hɛllɔ. 14 Ca kpalaakɛ na hananɩ Mʋιjιι jɔfʋa’, sι awι ti para wι-n cʋʋrɛ gιrɛ jɔfʋ sonι, wa hana jɔfʋ wera’, sɩ awɩ thɛthɛ dɔ awɩ jɔfʋ. 15 Wι-n nιnanɛ dι gιrɛ jɔfʋ n ƴaalnι gι kherere awι hara, dι thalera awι kpιɛrnɔ n nιrɔ gι har, gιdonι awι kpιɛr n so warɛ aa, dapuu ha gɩrɛ aa, dabʋɔ ha gɩrɛ. 16 Gɛr na yɩra wireekɛ Thãgba na pɛrnɩ Jeju Kirisiti da kɩɩlna tɩbɩla awɩ thɔnaakɛ wɩ cʋʋnι wolonena, dι ga har mɔ̃kɛra tutugo bʋɔɔkɛ mι-n mιιnι sonι. 17 Fɛrkɛ yɛnι Juifi ha fι, dι fι bo dι fa-n ιι jɔfʋʋdara, dι fa-n məbi Thãgbaada dʋʋrra, 18 a jι dakha gιrɛ Thãgba n ƴaalnι, jɔfʋ kɔɔ dιιr fɛr dι fι jι gιrɛ bʋɔnɔnι kpιι; 19 fɛrkɛ yɛnι fa marrɛ fa-n nιrɔ yara hʋɛ, aa wo, dahιrɛ fι do wιrɛraakɛ hanι dabirəra, 20 aa wo, də̃bələə dιιrdaar ha fι, na sikpuloosɔɔ dιιrdaar, gιdonι jɔfʋra fι jιι hana jιιr na gιrɛ dɔnι sobɔr. 21 Dι a mɛ̃ gι fɛrkɛ n dιrɛnι wɩ̃ tibil, fa-n dιιr afιbara gaa? Fɛrkɛ n mιanι dι fι yι wa-n yuə’, fɛr n yuon? 22 Fɛrkɛ n sɔnι dι fι yι, tibil na-n ƴaal khɛ kpιa’, tibil na-n ƴaal kũu kpιa’, fɛr n ƴaalɛ khɛ kpιι? Fɛrkɛ n kpɛnι thιla, fɛr n yuon thιl du thɩ̃ɛɛ? 23 Fɛrkɛ n məbəni Thãgbaa jɔfʋ hananɛna, fɛr n bɔ jɔfʋ hιιnɛ dι ga-n kʋɛ Thãgbaa ii? 24 Mɛ̃ gι khere Thãgbaa sɛbɛra ayι: “Nɛr Juifisɔra n cʋɛ dι ca kpala na-n kʋɛ Thãgbaa i.” 25 Sobɔr gι wer, khʋ̃ kurre bɔrɛ ado fa cʋʋ gιrɛ jɔfʋ sonι, sι ado fa kʋɛ jɔfʋ afι khʋ̃ kur bire debi a ho fa kur khʋ̃a’. 26 Ado ʋrɛ wa kurni khʋ̃a’ na cʋʋ gιrɛ jɔfʋ sonι, ga do Thãgba na-n hιιnʋʋnɛ mɔ̃ a donι khʋ̃ kurdaaraa? 27 Ʋrɛɛkɛrakɛ tomι nʋʋnnaakɛ na kuroni khʋ̃a’, sι da-n cʋʋ gιrɛ jɔfʋ sonι na heen fι sor fɛrkɛ hananι jɔfʋ sɛbɛ na khʋ̃ kurre sι fa-n kʋɛ jɔfʋaa? 28 Gιdonι ga do Juifi dʋʋr tomιrra wι-n we Juifi dʋʋra’, dι khʋ̃ kurre ga do tomι khʋ̃ kurreekɛ wι soa’; 29 sι Juifi dʋʋr, bιnɔ gι ha, dι khʋ̃ kurre dʋɔn hadaa, a the Thu Phuu pa, ga do jɔfʋ sɛbɛra ga. Juifi ca olee khιι na-n the tιbιlala ga, sι Thãgbara gι-n the.

3

1 Anye Juifi dʋʋr n hana? Dɩ anyee bɔ ca khʋ̃ kurre n taa? 2 Thɩ̃ɛ gɩ wer waa gel. Caca thɩ̃ɛ gɩdonɩ Juifisɔ Thãgba kɔɔ dʋ ɔɔ so nyɔ̃kɔɔ. 3 Dɩ mɔ̃, ado ɩkhasɔ wɛrra na kɔɔ pɛr haara’, mɔna wa pɛrnɩ haara’ na kʋɛrɛ Thãgbaa sobɔdaar do ya? 4 Kpɩɩraka’. Tɩbɩla fɛʋ donɩnakɛ sõsodara, sɩ Thãgba wer sobɔ sodaarra a do, dɩ gɩ har mɔ̃kɛ gɩ kherenɩ ɔɔ sɛbɛra ayɩ: “Wa yɩ fɛr dɩ fa telẽ afɩ thɩmɩɩra, fɛr na-n dɔ hʋ hanadaar kɩɩlɛlaakɛ wa-n kɩɩlna fɩnɩ.” 5 Dɩ ado asɩ fɩl gõgolõ na-n nɛna mɔ̃ Thãgba sarnɩ, anye sa so ’lo? Dɩ ado Thãgba gbana sɛr nĩkhii ga dor ɔɔda na saraa gaa? Tibiile mɩ mɩɩ gɩrɛ wer. 6 Ga ha thale kpɩɩraka’. A gɩ ha thale, mɔ̃ Thãgba na kɩɩlna tɩbɩla fɛʋ thɩɩra? 7 Gɩdonɩ ado ɩ̃ sõso dɔ nɔɔ dɩ Thãgbaa sobɔ jɩɩ yɩr, a cʋʋna dakha dɩ ɔɔ i dʋbɩrɔ, mɔ̃ na dɔ nɔɔ dɩ wa kɩɩlna mɩ sopugoda dʋʋrra? 8 Anye na tɔna sɩ dɩ sa so nayɩ, sa-n cʋɛ puure ga-n ɩna bɔa? Thale asɩ i kʋɛdara n mɩɩ aa, sɩ sor. Wɩrɛ n mɩanɩ thale, sor na heen wer a na teena wɩ. 9 Dɩ mɔ̃ gɩ ha? Sɛr Juifisɔ sɩ baar wɩ̃ tibil ya? Kpei. Sɩ kɔɔ ’lire yɩ gar dɩ Juifisɔ a gbana wɩrɛ na dɔnɩ Juifisɔa’, fɛʋ sopugo n pɔtɔrɔnɛ wɩ. 10 Dɩ gɩ har mɔna gɩ kherenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Tibilikɛ saranɩ na hala’, bɩɛllakɛ na hala’; 11 tibilikɛ jɛnɩ fɩlɛ na hala’, tibil bɩɛl na hale dɩ ƴaal Thãgba ga. 12 Fɛʋ faarɛ hʋɛ sa debi do tɩɩ kʋɛsʋsɔ ɓibi; bɩɛl na halerakɛ dɩ cʋʋ thɩ̃ bʋɔa’, bιɛl ’lẽ’lenakɛ na hala’. 13 Awι nɔ hor mɔ̃ wι-n phuuni kaa, wι gbaar awι delẽbi dιι do fιιldaa, thιmιιrιkɛ n thɛnι awι nɔfara sikor kpalʋ gι. 14 Tιι nιιrɛ na thιmιι ƴʋ̃ɔ hi wer nɔɔ. 15 A wa ca vuu dιι do tibil wι yι ιnι-n kɔ; 16 awι ka pa fɛʋ, ʋʋnɛ na gaarɛ gι-n pɛ; 17 wa jɩ hʋɛɛkɛ n ’laanɛnɩ ha ɩɩ kpɩɩraka’, 18 Thãgba maar na ha awɩ hara ga.” 19 Sɩ sɩ jɩrɛ dɩ gɩrɛɛkɛ jɔfʋ sonɩ wɩrɛ hanɩ jɔfʋra a so, dɩ tibil bɩɛllakɛ na yɩ nɔ ha paara’, sɩ gɩ do tɩbɩla fɛʋ sor heen wer Thãgbaa ƴɛra. 20 Gɩdonɩ sor na hɛl tibil bɩɛllalakɛ jɔfʋ thɔ̃ cʋʋrɛra ga, gɩdonɩ jɔfʋ n ka ɩna sopugo jɩɩr. 21 Sɩ nɛnɛ̃ mɔ̃ Thãgba na hɛlnɩ tɩbɩlala sor, sɩ ga do jɔfʋra gɩ tha’, gɩ yɩrrɛ; jɔfʋra na Thãgbaa bobonasɔ kɔɔ mɩa gɩ, 22 dɩ Thãgbaa so hɛlla tɩbɩlaakɛ n pɩɛrnɩ Jeju Kirisiti haar sorra n hɛllɔ, sɩ wɩrɛ fɛʋʋkɛ n pɩɛrnɩ haar na ’lɛ, gɩdonɩ dɩɩdɩɩ hɩɩn paar na hala’. 23 Tɩbɩla ɓibi dʋɔn puu cʋʋdara a ’lee i dʋbɩrɛɛkɛ dɔnɩ Thãgbaada. 24 Sɩ khaar sor na hɛl war ɔɔ bɔ jɩra gɩ the birsereraakɛ Jeju Kirisiti birse wini. 25 Dɩ ɔr Thãgba gba a jinə bonɩɛ dɩ ɔɔ tɔmɩ̃ na do sopugo hɛldaa wɩrɛraakɛ n pɩɛrnɩ haar, gɩ nɩna ɔɔ fɩl sar, gɩdonɩ aa kɔɔ therna sopugookɛ tɩbɩla kɔɔ cʋʋnɩ mamara ɔɔ ha fʋ bɔra ga. 26 Sɩ a ƴaalɛ a nɩna ɔɔ fɩl sar nɛnɛ̃ bɔɔraakɛ, gɛr na nɛna dɩ ɔr dɔ ʋrɛ saranɩ da-n hɛl ʋrɛ n pɩɛrnɩ Jeju haar sor. 27 Dɩ kana gɩrɛ tibil na məbironi ha? Ga hala’. Anye dɔ nɔɔ? Jɔfʋ thɔ̃ cʋʋrɛ dɔ nɔɔ ya? Kpei. Ha pɛrɛra gɩ the. 28 Gɩdonɩ sɩ yɩ gɛr dɩ ha pɛrɛ dɔ nɔɔ dɩ tibil n ’lɛrɔ so hɛllɛ, ga do jɔfʋ thɔ̃ cʋʋrɛra ga. 29 Dɩ Thãgbara, Juifisɔɔ Thãgba a ba do dɩbara ya? Ga do ca kpalaa Thãgba a do dakha gaa? Ɔɔ, ca kpalaa Thãgba a do dakha. 30 Gɩdonɩ Thãgba bɩɛlla a do, dɩ cʋʋ sor dɩ ga-n hɛl khʋ̃ kurdarara dɩɩ the awɩ ha pɛra, dɩ cʋʋ sor dɩ ga-n hɛl wɩrɛraakɛ na kuroni khʋ̃a’, dɩɩ do ha pɛrɛ dɔ nɔɔ. 31 Dɩ ha pɛrɛ ba dor nɔɔ dɩ sɩ cʋʋrɔ jɔfʋ dιι debi a do mɔlɔ thɩ̃ɛ ya? Kpιιraka’. Jɔfʋ sι ka jιι cʋʋ dɩɩ do jɔfʋ.

4

1 A mɛ̃ gɩ, mɔ̃ sa so Abɩrahamnaakɛ dɔnɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃? Anye a kɔɔ ’lɛ na ɔɔ thɛthɛɛ fãga? 2 Ado sor kɔɔ hɛllɛ Abɩrahamna dɩɩ the thɩ̃ cʋʋrɛra a hananɛ gɩrɛ a na məbironi, sɩ ga do Thãgbaa ƴɛra ga. 3 Gɩdonɩ anye Thãgbaa sɛbɛ so? Gɩ sor: “Abɩraham kɔɔ pɛr Thãgba haar dɩɩ do gɛr Thãgba hɩɩn sa wɩɩ tɩɩ sarʋ.” 4 Mee ʋrɛ dɔnɩ thɔma wɩ-n lɩmʋʋnɛ, ga do khaardaa wa hɩɩn gɩ gɩ dora’, sɩ helu gɩ dɩ wɩ lɩmʋʋ. 5 Sɩ ʋrɛ na-n cʋɛnɩ thɩ̃a’, sɩ dɩ pɛr haar ʋrɛraakɛ n hɛlanɩ sopugodaarra sor, Thãgba na thernanɛ ɔɔ ha pɛɛle dɩ sor na hɛllaa. 6 Mɛ̃ Davɩdɩ mɩɩ mɔ̃ ga danɩ tibilləəkɛ Thãgba n hɛllɔnɩ sor sɩ ga-n the thɔ̃ cʋʋrɛra ga, ayɩ: 7 “Gɩ-n dar wɩrɛraakɛ Thãgba faanɩ awɩ dakhaba do, kɛ dɔnɩ wɩrɛ dakha a hɛllɔnɩ sopugo. 8 Gɩ-n dar tibilləəkɛ Kɔ̃tɩn na-n thernɩ ɔɔ sopugo da-n ha ga.” 9 Dɩ ga kãka caakɛra khʋ̃ kurdaraada gɩ do dɩbara yaa, agɩbo wɩrɛ na kuroni khʋ̃aada gɩ do dakha? Gɩdonɩ sɩ kɔɔ sor ayɩ: “Abιrahamι ha pɛ dɔ nɔɔ dι Thãgba wιι tιι sarʋ.” 10 Dι bɔ ʋmɔna gι? Ɔbɔɔkɛ a kɔɔ kurni khʋ̃ʋ gι yaa, agιbo ɔbɔɔkɛ aa kɔɔ kurni khʋ̃ʋ paa gι? Ɔbɔɔkɛ aa kɔɔ kurni khʋ̃ʋ paa gι, dι a dor ʋrɛ na kɔɔ kuroni khʋ̃a’. 11 A kɔɔ ’lɛr jιιnιkɛ dɔnι khʋ̃ kurdaa dɩɩ do gɛr n nɛna so hɛllɛɛkɛ a kɔɔ ’lɛnɩ ha pɛrɛra, ɔbɔɔkɛ aa kɔɔ kurni khʋ̃a’; dɩ mɛ̃ a do thɩrɛ wɩrɛ fɛʋraakɛ n pɩɛrnɩ haar, kɛ na kuroni khʋ̃a’, dɩ mɛ̃ Thãgba n hɩɩn wɩ dɩ wɩ do fɩl sardara. 12 Abɩraham dor thɩrɛ dakha khʋ̃ kurdarara, sɩ ga do khʋ̃ kurdara ha wɩ dɩbara ga, sɩ wɛr dɔ wɩrɛɛkɛ n kpaannɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃ Abɩrahamɩ ha pɛraakɛ a kɔɔ hananɩ ɔbɔɔkɛ aa kɔɔ kurni khʋ̃ʋ pa’. 13 Thãgba kɔɔ ʋlfɛrɛ ayɩ, Abɩraham na ɔɔ məlsɔ na hɩna thɩɩkɛ; dɩ ga do jɔfʋ hɩɩnɛ dɔ nɔɔ dɩ Thãgba ʋlfɛnaa thala’, sɩ ha pɛrɛɛkɛ a hananɩ a ’lɛrɔ so hɛllɛ dɔ nɔɔ. 14 Gɩdonɩ ado jɔfʋ hɩɩnɛ dɔ nɔɔ dɩ wɩ do thɩ̃ hɩna, ga dor ha pɛrɛ wer mɔlɔ thɩ̃ɛ gɩ, dɩ ʋlfɛrɛ dakha kʋkʋʋlɛ. 15 Gɩdonɩ jɔfʋ n ɩrɛna Thãgbaa nĩkhi, dɩ ka jɔfʋ na-n hana’, jɔfʋ kʋɛrɛ na-n hale dakha ga. 16 Mɛ̃ thɩ̃ hɩ̃ ’lɛrɩle the ha pɛrɛra gɩ do bɔ jɩɩrra gɩ, dɩ mɛ̃ ʋlfɛrɛɛle na puno phubi a na do Abɩrahamɩ məl fɛʋʋda, sɩ ga do ɔɔ məlikɛ dɔnɩ jɔfʋdara dɩbara ga, sɩ gɩ do wɩrɛ fɛʋ hananɩ Abɩrahamɩ ha pɛɛda; gɩdonɩ Abɩraham dʋɔn sɛrɛ fɛʋʋ thɩ. 17 Dɩ gɩ har mɔ̃kɛ gɩ kherenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Mɩ thɩɩn fɛr fɩ do ca jɔɔ thɩ.” A do sarɛ thɩrɛ Thãgbaa ƴɛra, kɛ dɔnɩ ʋrɛ a pɛrnɩ haar, kɛ dɔnɩ Thãgbaakɛ n cʋɛnɩ khe dɩ wɩ bir hana yire, dɩ gɩrɛ na hanɩle pa’ sɩ a-n therna gɛr mɔ̃kɛ gɩ hanɩle. 18 Abɩraham hananɛ ha pɛrɛ Thãgbara gɛr gɩ dɩ hana nũ pɛrɛ gɩrɛraakɛ na dɔnɩ dacʋʋnaa ga, dɩ mɛ̃ a debi a do “ca jɔɔ thɩ”, dɩ gɩ har mɔ̃kɛ Thãgba sonɩ ayɩ: “Thale afɩ məl na ha.” 19 Ɔɔ ha pɛɛkɛ a hananɩ ga wurə’, sɩrakɛ yɛna tamaa a kɔɔ thɔɔ a dã khir, dɩ Saraa bi kɔ̃ bɔ dakha ’li kar. 20 Sɩ ha pɛrɛ na ɓɔrʋa’, dɩ aa-n baal Thãgbaa ʋlfɛra woa’, sɩ ha pɛrɛ cʋgʋʋrɛ dɩ ’lɛ fãga da-n khɩɩ Thãgba. 21 A hananɛ tu jɩɩr gel dɩ gɩrɛ Thãgba ʋlfɛnɩ ɩna cʋʋrɛ a na puno ger a na cʋʋ; 22 dɩ gɛrra dɔ nɔɔ dɩ “Thãgba wɩɩ tɩɩ sarʋ.” 23 Thɩmɩɩrɩkɛ kherenenɩ ayɩ, “Thãgba wɩɩrɛ tɩɩ sarʋ”, ga do ɔr dɩbara gɩ soa’. 24 Sɩ sɩ harrɛ ser tɩɩ sar dʋʋrraale, sɛrkɛ pɩɛrnɩ haar ʋrɛraakɛ ɩrɛnɩ Jeju asɩ Kɔ̃tɩ̃ dɩ the khirera. 25 Ʋrɛɛkɛ wɩ kʋnɩ asɩ sopugora sɩ dɩ ɩɩr a the khirera sor n hɛl sar.

5

1 Dɩ mɔ̃ Thãgba hɛl sarnɩ sor thakɛ dɩɩ do ha pɛrɛ dɔ nɔɔ, sɩ hananɛ ha ɩɩ na ɔr dɩɩ the Jeju Kirisiti asɩ Kɔ̃tɩna. 2 Ɔr dɔ nɔɔ dɩ sɩ ba yɩrɔ ha pɛrɛra lõ paar bɔ jɩ caarraakɛ sɩ jɩɩlɔnɩ gɩrɛ kɩbɩ, dɩ sa-n kãka nũ pɛrɛraakɛ sɩ hananɩ a na bul kha na Thãgbaa i dʋbɩ. 3 Dɩrakɛ wo sɩ-n kãkarɛ bɔ gaarɛra gɩdonɩ sɩ jɩrɛ dɩ bɔ gaarɛ n ɛna ha fʋrɛ, 4 dɩ ha fʋrɛɛle na cʋɛ sɩ dɩ sa for a na bɩ̃, dɩ bɩɩnɩle n ’laanɛ nũ pɛrɛ. 5 Dɩ nũ pɛrɛɛle na pɛ sar yicuruə’, gɩdonɩ naʋʋkɛ Thãgba na sɩnɩ gɩ və̃viəne a hi asɩ hara, dɩ Thu Phuu pa gɩ the, kɛ Thãgba ha sɩnɩ. 6 Ɔbɔɔkɛ sa-n kɔɔ yɩrɔnɩ fɛfɛɛ paar kpɩɩa’, gɛr Kirisiti khiro sɛr sopugodarara, bɔɔkɛ Thãgba pɛrnɩ danɩ. 7 Dɩ fa tee tɩɩ sarʋʋ khi a na khi gɩ khɩɩrɛ, sɩ anaa ʋkha na ture a na tee tɩɩ bʋɔɔ khi a na khi. 8 Sɩ yɛ gɩrɛ n nɛnanɩ mɔ̃ Thãgbaa naʋʋkɛ a na sɩnɩ hanɩ: Ɔbɔɔkɛ sɩ kɔɔ donɩ sopugodara ’lo gɛr Kirisiti ka khiro asɩ sora. 9 Dɩ mɔ̃ ga ka na ha gɩrɛ dɩphã ɔɔ tɔmɩ̃ hɛl sɩnɩ sor, gɩ do aa ka taa sɩ Thãgbaa nĩkhirə ga. 10 Gɩdonɩ ado ɔbɔɔkɛ sɩ kɔɔ donɩ lãlaardara na Thãgba, ɔɔ Bikuuni khi cʋʋ sɛr dɩ sɩ bir kũu kha na Thãgba; dɩ mɔ̃ ga ka na ha gɩrɛ dɩphã sɩ birni kũu kha na Thãgba gɩ do Kirisitii yi na taa sa’. 11 Sɩ ga do gele gɩ dɩbara ga, sɩ dakha sɩ-n kãkarɛ Thãgbara dɩɩ the asɩ Kɔ̃tɩ̃ Jeju Kirisitira ʋrɛɛkɛra sɩ ’lɛrnɩ bir kuune dɩphã. 12 Nɩ yɛ mɔ̃ gɩ hanɩ: Tibil bɩɛl dɔ nɔɔ dɩ sopugo ba lona thɩɩra, dɩ sopugorara khir the, dɩ khirrə mar tɩbɩla ɓibi, gɩdonɩ tɩbɩla ɓibi n cʋɛ sopugo. 13 Sopugo kɔɔ ’lire hakɛ thɩɩra sɩ dɩ jɔfʋ pɩɩrɔ ’laa, sɩ kãkɛ jɔfʋ na hana’, sopugo therre na hala’. 14 Dɩ a fʋna Adãa bɔɔ a dana Mʋɩjɩɩ bɔɔ khir n punone tɩbɩla fɛʋ, narakɛ wɩrɛ na kɔɔ cʋɛnɩ sopugo Thãgbara dɩɩ ho Adãada ga; dɩ Adana hʋɔn ʋrɛ na ɩnanɩ. 15 Sɩ bʋɔraakɛ Thãgba n jɩnɩ tibil dɩɩ do khaardaa gɩ do, gɩ har kpɩɩ na sopugo. Gɩdonɩ tɩɩ bɩɛlɩ sopugo dor nɔɔ dɩ tɩɩ jɔjʋɔ khiir, sɩ bʋɔraakɛ Thãgba n jɩnɩ tibil na khaardaakɛ a-n ’laanɩ pɔɩ dɩɩ do tɩɩ bɩɛlɩkɛ dɔnɩ Jeju Kirisiti dɔ nɔɔ, gɩ kɔ̃tɩnɛ a jɔ gele fɩ̃i a ƴɛr a dã tɩbɩla fɛʋ. 16 Thãgbaa khaarda na gɩrɛ tibili sopugo cʋʋnɩ gɩ har dɩɩdɩɩ: Sopugo bɩɛl dɩbara gɛr ɩrɛna kɩɩlʋ dɩ sor heen tɩbɩla gɩrɛ, sɩ sopugo jɔjʋɔɔkɛ tɩbɩla cʋʋnɩ sor ka hɛl warɛ dɩɩ do bɔ jɩ khaardaa dɔ nɔɔ. 17 Ado tibil bɩɛlɩ sopugo do nɔɔ dι khir na-n puno tɩbɩla fɛʋ dɩɩ the tɩɩ bɩɛllaalera, mɔ̃ gɩrɛ tɩɩ bɩɛlɩkɛ dɔnɩ Jeju Kirisiti kɔɔ cʋʋnι na thʋ̃ na ha? Gɛr dʋɔn wιrɛ fɛʋʋkɛ ’lɛnι Thãgbaa bɔ jι jɔɔ na khaardaakɛ dɔnι so hɛllɛ, na dor punodara awι yi hanana gι do Jeju Kirisiti dɔ nɔɔ. 18 Gɛr gι mɔ̃kɛ tιι bιɛlι sopugo donι nɔɔ dι so heene dã tɩbɩla fɛʋ, ɔmɛna tɩɩ bɩɛlι fιl sar thɔ̃ na cuu tɩbɩla fɛu dɩ sor na hɛl war dɩ wa ’lɛ yire. 19 Mɔ̃kɛ tɩɩ bɩɛlɩ nũ nʋʋr cʋʋnɩ tɩbɩla jɔɔ dɩ wɩ do sopugodara, mɛ̃ tɩɩ bɩɛlɩ nũ nɩ na cʋʋ tɩbɩla jɔɔ dɩ sor na hɛl war. 20 Jɔfʋ ’lɔɔrɔrɛ gɩ cʋʋ sopugo gι jɔr, dι ka sopugo jɔrnι le Thãgbaa bɔ jι n jιι jɔr. 21 Mɛ̃ gɩɩ, mɔna sopugo punoni tɩbɩla fɛʋ da-n ’laa khir, mɛ̃ Thãgbaa bɔ jɩ dakha hana punone dɩ ga-n hɛl tɩbɩlala sor gɩ kpa sɩ gɩ pɛ yire khorra, gɩ do Jeju Kirisiti asɩ Kɔ̃tɩ̃ɩ pa gɩ the.

6

1 Dɩ mɔ̃ sa so gɩrɛ? Sa-n cʋɛ sopugo bɔ jɩɩrra na-n jɩɩ jɔr ya? 2 Kpɩɩraka’. Sɛrkɛ khenɩ sopugo cʋʋrɛra, anyee yi ca sa hana sopugo cʋʋrɛra ’lo? 3 Na jɩ dɩɩ do sɛrɛ fɛʋʋkɛ wɩ kɔɔ kpɛɛnɩ nyʋɔnɔ bɩɛl dʋʋrra nakha Jeju Kirisiti, bιɛl dʋʋrra nakha ɔɔ khi wɩ kɔɔ kpɛɛ saa? 4 Mɛ̃ gι yɔ kpɛɛrɛ dʋɔn wι dʋ sɛr kha na ɔr mɔ̃ sι khini kha, dι mɔ̃kɛ Thιrɛɛ fãga kɔɔ ιιrnι Kirisiti dι the khirera, sɛrɛ dakha yi phaara sa-n ιιrna oti. 5 Gιdonι ado sι debire a do kha bιɛl na ɔr khirraakɛ hɔnι ɔɔda, sa debire dakha a na do bιɛl na ɔr ɔɔ khi ιιrra. 6 Sι jι gɛr dι tιι tɩ̃ dʋʋrιkɛ sι kɔɔ donι wι kɔɔ kpaarɛ kʋkʋ thιrʋra nakha Kirisiti, gι do nɔɔ asι mɛrɛ puurə n kʋkʋʋl, dι mɛ̃ sa do sopugoo deesɔ bã. 7 Gιdonι ʋrɛ khenɩ a ther sopugoo nyɔ̃kɔɔ. 8 Dɩ ado sɩ kɔɔ khire ger nakha Kirisiti, sɩ jɩrɛ dɩ sa hananɛ kha yire na ɔr. 9 Gɩdonɩ sɩ jɩrɛ dɩ Kirisiti kɔɔ ɩɩrɛ a the khirera dɩ khir na punoo bã. 10 Khirikɛ a kɔɔ khini sopugo a kɔɔ khiro babɩɛl dɩbara dɩɩ do gɩ daan, sɩ yireekɛ a hananɩ nɛnɛ̃ Thãgbara a hana gɩ. 11 Mɛ̃ gɩ, nɛrɛ dakha, na-n hɩnɛ dɩbara mɔ̃ nɩ donɩ khe sopugo cʋʋrɛra sa do yidara Thãgbara dɩɩ the anɩ bɩɛl dora na Jeju Kirisiti. 12 Na-n do sopugo na-n puno anɩ tomɩ khinəəkɛ nɩ nɩɩ nũu na-n cʋʋ gɩrɛ n kʋɔnɩ thueə’. 13 Na-n gba anɩ tomɩ ɓãsɔ ’lo a faa sopugo cʋʋrɛra gɩ do fɩl gõgolõ thɔ̃ dodaa ga; sɩ nɩ faa anɩbara Thãgbara mɔ̃kɛ nɩ donɩ wɩrɛ khenɩ sa ɩɩr a the khirera, nɩ gba anɩ tomɩ ɓãsɔ a na hana Thãgba a na-n cʋʋna gɩrɛ saranɩ. 14 Gɩdonɩ sopugo na-n pɔtɔrɔ nɩ bã, gɩdonɩ ga do jɔfʋra nɩ ha ga, sɩɩ do Thãgbaa bɔ jɩra gɩ. 15 Dɩ mɔ̃ ga ha? Sa-n cʋɛ sopugo gɩdonɩ ga do jɔfʋra sɩ ha ga sɩɩ do bɔ jɩɩrra gɩ ya? Kpɩɩraka’. 16 Na jɩ dɩɩ do a fɩ faa afɩbara tibillə a do dee fa-n nɩɩ nũu, ga do ʋrɛɛkɛɛ nũ fɩ-n nɩnɩ ɔɔ dee fɩ doaa, a sopugo fɩ-n nɩ nũu khirrə ga jalna fι, a Thãgba fι-n nι nũu sor a na hɛl far. 17 Thãgba hιna fʋɔrɛ. Nɛrɛɛkɛ mamara kɔɔ dɔnι sopugoo deesɔ, nι bire a nι nũu na haar fɛʋ dιιr caaraakɛ nι kɔɔ ’lɛnι. 18 Nɛnɛ̃ Thãgba birse ner sopugo dee dʋʋrra dι nι debi a do Thãgbaa deesɔ dι na-n cʋʋ gιrɛ saranι. 19 Tibiile mι mιι gιdonι ka nι hanι gιrɛ nι yɔɔrɛ; mɔ̃ nι kɔɔ faanι anι tomι ɓãsɔ a do dea thɩ̃ bise cʋʋrɛra na sopugora gι jιι jɔr, nɛnɛ̃ nι faa anι tomι ɓãsɔ ɔmɛ̃ a dɔ Thãgbaa deesɔ a na cʋɛ gιrɛ saranι a dana kpιι leere. 20 Gιdonι ɔbɔɔkɛ nι kɔɔ donι sopugoo deesɔ na ha kha dιkha na fιl sarʋa’. 21 Gιmɔ̃ dɔ khor nι kɔɔ ’lɛrnι ɔbɔɔraalera? Gɛr dɔ gιrɛ cʋɛnι dι yicuru na-n fʋ nι nɛnɛ̃kɛ, gιdonι ga khu pa dʋɔn khir. 22 Sι nɛnɛ̃kɛ Thãgba birse ner sopugo dee dʋʋrra a cʋʋ nι dι nι do ɔɔ deesɔ, dι kpιι leere dʋɔn anιda sι khu paar n do yire khorr. 23 Gιdonι lιmιnɛɛkɛ sopugo n lɩmɩnɩ khir gɩ, sɩ khaardaakɛ Thãgba n ’laanɩ pɔɩ, gɛr dʋɔn yire khorr, kɛ hanɩ Jeju Kirisiti asɩ Kɔ̃tɩna.

7

1 Nɛr omɩnaakɛ dɔnɩ jɔfʋ jɩna mɩ-n mɩɩna, na jɩ dɩɩ do bɔɔ fɛʋʋkɛ tibil hananι yire gɛr jɔfʋ n punonaa dιbara gaa? 2 Mɛ̃ jɔfʋ n li khɛr na ɔɔ ko bɔɔ fɛʋʋkɛ kuun hananι yire, sι a kuun khi pι, khɛr n ther jɔfʋraakɛ lieni kha na ɔɔ ko. 3 Sι ado bɔɔkɛ ɔɔ ko hananι yire, gɛr khɛr biro a ma kũu kpιι, kũu kpιι ƴaaldaar wa-n we khɛrιle; sι ado ɔɔ ko khe, khɛrιle na ha kha dιkha na jɔfʋ bã, a a debi do kũu kpιι khɛr ga do kũu kpιι ƴaaldaar a doa’. 4 Mɛ̃ gι ha na nɛrɛ ɩ̃ omisɔ; nɛrɛ dakha nι kɔɔ khire jɔfʋdaara dιι the anι bιɛl dora na Kirisiti nι fi nι do tιι kpιιda, ʋrɛɛkɛ kɔɔ ιrɛnι a the khirera gι, sι puno sa-n se be Thãgbara. 5 Gιdonι ɔbɔɔkɛ sι-n kɔɔ ιιrnι a ho tibil ba, sopugoo ƴaalιkɛ jɔfʋ cʋʋnɩ dɩɩ hale n kɔɔ dor thɔma asɩ tomɩ ɓãsɔra dɩɩ do khir gɩ-n ɩna sar. 6 Sɩ nɛnɛ̃ sɩ ther jɔfʋraakɛ kɔɔ le sɩnɩ mɔ̃ sɩ khini gɩrɛraakɛ kɔɔ fɔ sɩnɩ ɩɩrɔ, gɩ do nɔɔ sa-n do thɔma Thãgbara na fɩl phaakɛ Thu Phuu n thɔɔna sɩnɩ, ga ha mɔ̃ datɩ̃ɩ hanɩ kɛ dɔnɩ jɔfʋʋdaakɛ kherenena’. 7 Dɩ mɔ̃ sa so gɩrɛ? Jɔfʋ dʋɔn sopugo ya? Kpɩɩraka’. Sɩ jɔfʋ cʋɛ mɩ dɩ ɩ̃ jɩ thɩ̃ doo n dɔnɩ sopugo; gɩdonɩ ma kɔɔ jɩ thĩ doo n dɔnɩ ha pɩɛrɛ ado jɔfʋ na kɔɔ so ayɩ, fa-n Pɩɛr hara gaaga. 8 Dɩ jɔfʋ dor nɔɔ dɩ sopugo yɩrɔ hʋɛ a cʋʋ ha pɩɛr caar fɛʋ dɩɩ ɩɩr mar, gɩdonɩ ado jɔfʋ na hala’, ga dor thĩ khire sopugo do. 9 Mɛrɛ mɩ kɔɔ hananɛ yire bɔɔraakɛ ma kɔɔ hananɩ jɔfʋ pa’, sɩ ɔbɔɔkɛ jɔfʋ ɩnɩ, gɛr sopugo ɩɩrɔ vuu dɩɩ do mɩ khire. 10 Dɩ jɔfʋʋkɛ dɔnɩ yi ’laadaa fire a do mar khi ’laadaa. 11 Gɩdonɩ sopugo yɩrɛ hʋɛ da-n fɩɩl mɩ dɩɩ do jɔfʋʋ pa gɩ the, dɩ a gbaar jɔfʋʋlera a kʋna mɩ. 12 Thãgbaa jɔfʋsɔ wer phure, dɩ jɔfʋ fɛʋ bɩɛlbɩɛl phure, a sar, a bɔrna. 13 Dɩ gɩrɛ bʋɔnɔnɩ fire a do mar khir kɛ? Kpɩɩraka’, sɩ sopugo gɩ; mɛ̃ sopugo nɩna mɔ̃ a jɩɩnɩ do sopugo mɔ̃ a gbanɩ gɩrɛ bʋɔnɔnɩ dɩɩ fi do mar khir; mɛ̃ jɔfʋ do nɔɔ dɩ sopugo debi a jɩɩ puuro a pɛr. 14 Sɩ jɩrɛ wer dɩ thudaa jɔfʋ do, sɩ mɛrɛ tibil ha mɩ na tomɩr dɩ ɩ̃ dona sopugoo dee. 15 Ma jɩ ɩ̃ cʋʋ pa tɔrrakɛ mɔ̃ gɩ hana’, ga do gɩrɛ mɩ-n ƴaalnɩ ɩ̃ cʋɛ gɛr mɩ-n cʋa’, sɩ gɩrɛ mɩ-n laarnɩ khələlələ gɛr mɩ-n ka cʋʋ. 16 Ado gɩrɛ ma-n ƴaalnɩ ɩ̃ cʋa’ gɛr mɩ-n cʋʋ, thale n nɛna dɩ mɩ ture dɩ jɔfʋ bɔrɛ. 17 Dɩ a thɩɛna gaa ga do mɛr n cʋ ga, sɩ sopugookɛ hanɩ ɩ̃ hara n cʋɛ. 18 Gɩdonɩ mɩ jɩrɛ thɩ̃ bʋɔ na ha ɩ̃ bɩnɔa’, a thɩɛna gaa ɩ̃ tibil do para; thɩ̃ bɔ cʋʋrɛɛ ƴaal wer har ɩ̃ hara, sɩ punone na hala’. 19 Ma-n cʋʋ thɩ̃ bʋɔɔkɛ mɩ-n ƴaalnɩ ɩ̃ cʋa’, sɩ puureekɛ ma-n kanɩ ƴaal ɩ̃ cʋa’ dɩɩ do gɛr mɩ-n cʋʋ. 20 Dɩ ado ma cʋʋ gɩrɛ ma-n ƴaalnɩ ɩ̃ cʋa’, ga do mɛr ɩ̃ eʋ ga sɩ sopugookɛ hanɩ ɩ̃ hara n cʋɛ. 21 Gɛr gɩ gɩrɛ mι yιnι ɩ̃ pa dʋɔn: A mι yι bɔɔ mι ƴaal ɩ̃ cʋʋ sι puure na-n ha mι thɩ̃ thaa ga. 22 Ado bιnɔ wer gι, Thãgbaa jɔfʋ da marɛ haar ka, 23 sι a mι gba na hɩɩn ɩ̃ tomɩ ɓãsɔ dɩɩ do thɩ̃ kpɩɩ hale n kɛ̃kɛrɛnanɩ gɩrɛ ɩ̃ ha yɩnɩ dabʋɔ gɩ, dɩ thɩ̃ɛɛlera dʋɔn sopugoo jɔfʋ a pɛrnɩ dɩɩ ha ɩ̃ tomι ɓãsɔra dι ɩ̃ fi do dee. 24 Pha, mɛr bɔ kʋ tibilikɛ, amɛ na taa mι na ti mi tomɩ khinənenaakɛ? 25 Thãgba hɩna fʋɔrɛ, gɩdonɩ Jeju Kirisiti asɩ Kɔ̃tɩ̃ɩ pa taarɛ na the. Gɛr gɩ, me wer haarra Thãgbaa jɔfʋʋ dee mɩ do, sι ɩ̃ tibil do para dee mι do sopugoo jɔfʋra.

8

1 Nɛnɛ̃ gɩrɛ so heene na hale kpɩɩrakɛ wɩrɛraakɛ hanɩ Jeju Kirisitira ga. 2 Gɩdonɩ Thu Phuu fãgaakɛ n ’laanɛnɩ yire dɩɩ the asɩ bɩɛl dora nakha Jeju Kirisiti, gɛr birsene mi a ti mi sopugoo fãgara na khiri fãgara. 3 Gɩrɛ jɔfʋ na kɔɔ punoni a cʋa’, gɩdonɩ tibili tibil do pa a ’leere fãga, Thãgba kɔɔ cʋʋ gɛr, gɩdonɩ a kɔɔ thʋɔn ɔɔ thɛthɛɛ Bikuun dɩɩ do sopugo dɔ nɔɔ, dɩ gba tibil tomɩr dɩɩ hona asɩ sopugo tomɩ, dɩ mɛ̃ Thãgba heen sopugookɛ hanɩ tibili tibil do para sor. 4 Thãgba cʋʋrɛ gele dι mɛ̃ sɛrɛɛkɛ na-n ιrɛnι mɔ̃kɛ asι tibil do pa n ƴaalna’, sιι do mɔ̃ Thu Phuu n ƴaalnι sι-n ιιr, na cʋʋ datelẽekɛ jɔfʋ n ƴaalnι ga-n cʋɛ. 5 Gιdonι wιrɛ n ιrɛnι na tibil dʋʋrιkɛ fãga ’leenι, awι kpιɛr koo tibili tibil do padara gι-n jal; sι wιrɛ n ιrɛnι mɔ̃kɛ Thu Phuu n so warnι, awι kpιɛr koo Thu Phuudarara gι-n jal. 6 Kpιɛr faarɛ koo tibili tibil do padara khir gι, sι kpιɛr faarɛ koo Thu Phuudara yire gι na ha ιι. 7 Gιdonι kpιɛr faarɛ koo tibili tibil do padara, gι-n ιnanɛ laarɛ nakha Thãgba; gιdonι tibili tibil do pa na-n wur dιbara Thãgbaa jɔfʋra ga, dι a na puno gιrakɛ dakha ga. 8 Dι wιrɛɛkɛ n ιrɛnι na tibil dʋʋrɩkɛ fãga ’leenɩ wa puno na da Thãgba haarra ga. 9 Sɩ ne wer na-n ɩɩr na tibil dʋʋrιkɛ fãga ’leena’, sι mɔ̃kɛ Thu Phuu n so narnι nι-n ιιr, adora Thãgbaa Thu har anι bιnɔ. Ado tibil na hana Kirisitii Thuə’, aa do Kirisitiida ga. 10 Ado Kirisiti har anι bιnɔ, sιrakɛ dιι do anι tomι khire dιι do sopugo dɔ nɔɔ, sι thue na hananɛ yire gι do so hɛllɛ dɔ nɔɔ. 11 Ado Thãgbaa Thuukɛ kɔɔ cʋɛnι Jeju dι ιιr a the khirera ha anι bιnɔ, ʋrɛɛkɛra cʋɛnι Jeju Kirisiti dι ιιr a the khirera, ɔrra na ’laanɛ yire anι tomι khinəna, gι the ɔɔ Thurəəkɛra hanι anι bιnɔ. 12 Gɛr gι omιna, sι hananɛ helu sι ga do asι tibil do pa sι hana helu sa-n ιιr mɔ̃kɛ a-n ƴaalna’. 13 Ado na ιιr mɔ̃kɛ tibili tibil do pa n ƴaalnι khir nι fʋ fʋrɔ, sι ado Thu Phuu nι-n ka gba dι na-n kʋna gιrɛ tibili tibil do pa n cʋʋnι ga dor na hananɛ yire. 14 Gιdonι wιrɛɛkɛ n pɛnι Thãgbaa Thu nũu, wɛr dɔ Thãgbaa bikuunsɔ. 15 Gιdonι Thu Phuukɛ nι ’lɛnι ga cʋʋ nɩ nɩ ho dea nɩ bir nɩ lõ maarra ga, sɩ Thu Phuukɛ cʋɛ nɩnɩ dɩ nɩ do Thãgbaa bikuunsɔ gɩ, dɩ sa-n wero: Aba, ɩ̃ Thɩ. 16 Thu Phuu thɛthɛ n gbɛba kha na asɩ thu sɩ da-n nɩrɔ dɩ sɩ dor Thãgbaa bɩsãsɔ. 17 Dɩ ado ɔɔ bɩsãsɔ sɩ do, sɩ dor dakha thɩ̃ hɩna; Thãgbaa thɩ̃ hɩ̃dara ha sɩ, dɩ sɩ bul kha na Kirisiti thɩ̃ɛ a hɩ̃, adora sɩ-n gaarɛ bʋɔ na ɔr gɩ do nɔɔ sɩ gbɛbɩ kha na ɔɔ i dʋbɩ. 18 Mɩ jɩrɛ tue dɩ bʋɔɔkɛ sɩ-n gaarnɩ nɛnɛ̃ bɔɔkɛ, ga hɩɩr kha na i dʋbɩrɛɛkɛ Thãgba na ha sɩna’. 19 Thɩ̃ tinəne koo n pɩɛrɛ gɩrɛ na ƴaal kɔ̃tɩ̃ɩ ka bɔɔkɛ Thãgba na nɩrɔnɩ ɔɔ bikuunsɔ. 20 Gɩdonɩ ʋrɛ fɔnɩ thɩ̃ tinəne a ɩɩrɔ dɩɩ debi a do mɔlɔ thɩ̃ɛ, ga do gɩdonɩ thɩ̃ tinəne ƴaalɛ gɛr a cʋʋrɔ mã’; 21 sɩ gɩ do nũ pɛrɛ hale, dɩ thɩ̃ tinənee thɛthɛra na ther kʋɛ dee dʋʋrra a na lõ Thãgbaa bɩsãsɔɔ wa doraakɛ na ɓɔnanɩ na ka. 22 Gɩdonɩ sɩ jɩrɛ a dana nɛnɛ̃kɛ thɩ̃ tinəne ɓibi n ser da-n gaarna a ho mɔ̃ wallɛ n fʋnɩ khɛr. 23 Ga do thɩ̃ tinəne bɩɛl gɩ dɩbara ga, sɩ na sɛrɛ dakharakɛ, kɛ hananɩ Thu Phuu dɩ do caca khaardaa ɓo, sɩ-n ser ser na bɩnɛ, dɩ sa-n pɩɛrna bikũu dʋʋr na asɩ tomɩ birse. 24 Gɩdonɩ asɩ taakɛ sɩ ’lɛnɩ nũ pɛrɛra gɩ do; sɩ a sɩ yɩ gɩrɛ sɩ-n pɛnɩ nũu pι na yire, ga do nũ pɛrɛ gι bã; gιdonι amɛ na-n pɛ nũu gιrɛraakɛ a yιnι pι? 25 Sι ado sa pɛ nũu gιrɛraakɛ sa yιna’, mee ha fʋrɛ sa-n pιɛrna thɩ̃ doole. 26 Mɛ̃ dakha Thu Phuu n bul si asι yɔɔra, gιdonι sa-n jιι jι mɔ̃ sa bιɛlnι na gιrɛ teananι bιɛla’, sι Thu Phuu thɛthɛ har da-n phʋʋr Thãgba na ’wιιrɛɛkɛ na hanι mιιrɛra ga. 27 Dι ʋrɛɛkɛ n bəəreni tibili bɩ̃ dι jι, ɔr jιɛn gιrɛ dɔnι Thu Phuu kpιɛrnɔ, gɩdonɩ mɔ̃ Thãgba tuni a-n phʋʋr Thãgba da-n pɛr tibil phuusɔ. 28 Sɩ jɩrɛ dɩ Thãgba n cʋɛ dɩ thɩ̃ɛ fɛʋ n kpalmã dɩɩ fi, a do dabʋɔ wɩrɛraakɛ n naanɛɛnɩ, kɛ dɔnɩ wɩrɛ a kɔɔ wenɩ mɔ̃ ɔɔ ƴaal hanɩ. 29 Gɩdonɩ wɩrɛ a kɔɔ maanɩ jɩɩr a kɔɔ mãa phiir war dɩ wa debi na ha mɔ̃ ɔɔ Bikuun hanɩ, gɩ do mɛ̃ Bikuunile do cacadaar omɩna bərəəmna. 30 Dɩ welela a kɔɔ maanɩ phiire, wɛr dɔ wɩrɛ a wenɩ, dɩ wɩrɛra a wenɩ wɛr dɔ wɩrɛ sor hɛllɔnɩ, dɩ wɩrɛ a hɛllɔnɩ sorra wɩ lʋʋn dakha ɔɔ i dʋbιra. 31 Dι thɩ̃ɛ hanι thakɛ anye sa so ’lo? Ado sɛr Thãgba hana amɛ na punone na ma sar? 32 Ɔrkɛ na kɔɔ tɔnanι ɔɔ Bikuuna’ sιι do a fagʋʋrɛ sɛrɛ fɛʋʋ sora, dɩ mɔ̃ ga fʋ sɩɩ do aa ka ha sɩ thɩ̃ɛ fɛʋ khaar a ɓaana? 33 Amɛ na pɩɛr wɩrɛ Thãgba phiirni sor? Mee Thãgba n hɛla sor. 34 Dɩ amɛ na heene tibil sor? Wa bɩɛl na hala’. Jeju Kirisiti ka kɔɔ khire sɩ ga do gele gɩ koa’, a ɩɩrɛ a the khirera, a ha dakha gɩrɛ Thãgbaa nyɔ̃bɔra, da-n phʋʋr Thãgba da-n pɛ sar. 35 Dɩ amɛ na lea sɩ na Kirisitii naʋʋkɛ a-n na sɩnɩ? Bɔ gaarɛ na punone ya? Sɩ nɩwɛ, agɩbo kpoore, sɩ kɔmɛr, sɩ bʋɔ, sɩ khi phuronaa, sɩ bajɩna? Kpɩɩraka’. 36 Sɩ gɩ har mɔ̃kɛ gɩ kherenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Fɛr dɔ nɔɔ dɩ sɩ too khikhi togʋʋ dɩwɩlʋ koo; wɩ-n hɩɩn sɛr mɔ̃ sɩ donɩ banaakɛ wa kʋʋrnɩ.” 37 Sɩ thɩ̃ɛ fɛʋraakɛ sɩ kəə garɛ fii dɩɩ the ʋrɛ kɔɔ naan sɩnɩɩ pa. 38 Gɩdonɩ mɩ jɩɛ jɩ tue dɩ thɩ̃ɛ na hale a na puno na lee sɩ kha na ɔɔ naʋa’: A khir gɩ, a yi hananɛ gɩ, a thɔ̃thɔ̃daar thusɔ wɛ, a fãga hɩ̃darasɔ wɛ ƴũ, a thɩ̃ɛɛkɛ hanɩ nɛnɛ̃ gɩrɛ gɩ, a gɩrɛ na ɩnanɩ gɩ, 39 a punoneekɛ thɛnɩ ƴũ a tɩɛr gɩ, thɩ̃ bɩɛl na halerakɛ thɩ̃ tinəne fɛʋra a na puno kpɩɩrakɛ a na lee sɩ na Thãgbaa naʋʋkɛ a na sɩnɩ dɩɩ the Jeju Kirisiti asɩ Kɔ̃tɩ̃ɩ pa ga.

9

1 Sobɔr mɩ-n so mɔ̃ mɩ donɩ Kirisitiida, ma-n sõsoa’. Ɩ̃ kpɩɛrnɔɔkɛ n pɛnɩ Thu Phuuda nũu yɩ gɛr dɩ sobɔr mɩ-n so, 2 dɩ gbobire jɔɔ na ha helle n har ɩ̃ hara wire fɛʋ. 3 Dɩ mɛrɛɛ thɛthɛ ka nar sʋɔn n ’le mɩ gɩ lee mɩ kpɩɩ nakha Kirisiti ɩ̃ omisɔɔ sora, kɛ dɔnɩ ɩ̃ ca bɩnɔ, 4 kɛ dɔnɩ Ɩjɩrayɛldara, kɛ Thãgba cʋʋnɩ dɩ wɩ do ɔɔ bikuunsɔ, a dona wɩrɛ a cʋʋnɩ dɩ wɩ jɩ mɔ̃ ɔɔ i dʋbɩ hanɩ, na wɩrɛ a kɔɔ ʋlfɛnanɩ nɔ bɩɛl ʋlfɛrɛ, na wɩrɛ a kɔɔ hanɩ jɔfʋ, na Thãgba fʋɔr bʋɔ, na wɩrɛ Thãgbaa ʋlfɛsɔ telenɩ, 5 kɛ dɔnɩ mama thɩ kɔ̃tɩnaa məlsɔ. Kirisitii tibil dora wɛrra a the, kɛ dɔnɩ ʋrɛ kəəneni thɩ̃ɛ fɛʋra gɩrɛ, Thãgba gɩ a hɩ̃ khɩɩrɛ waa khorr. Amɛn. 6 Sɩ ga do Thãgbaa thɩmɩɩ debire a do mɔlɔ thɩ̃a’, gɩdonɩ ga do wɩrɛ fɛʋʋkɛ dɔnɩ Ɩjɩrayɛlɩ məl dʋɔn Ɩjɩrayɛldara ga. 7 Dɩ ga do wɩrɛ fɛʋʋkɛ dɔnɩ Abɩrahamɩ məl dʋɔn Thãgbaa bɩsãsɔa’. Sɩ Thãgba kɔɔ sor Abɩrahamna ayɩ: “Ɩjakɩɩ bɩsãsɔ wɛr na dɔ afɩ məl.” 8 Kɩrʋ dʋɔn, ga do bιsanaakɛ wι-n kɔnι wɛɛ kha wɛr n dɔ Thãgbaa bιsãsɔa’; sι ɔɔ məl dɔ bιsanaakɛ wι kɔnι mɔ̃ Thãgba kɔɔ ʋlfɛnι ga har. 9 Hιnɛ gιrɛ dɔnι ʋlfɛ thιmιιrra gι sor ayι: “Wa bɔ caraakɛra ma birni ma-n ɩ̃ Sara na kʋɔn kũubir.” 10 Sι ga do gιrɛ dιbara ga, sι Rebekaa bιsãsɔ thι bιɛlι bisɔ wɛ, kɛ dɔnι Ɩjakι asι mama thι kɔ̃tɩ̃. 11 Gɩdonɩ bɩsanaale na thenɩ dɩɩra pɩ a na eʋʋ bɔɔ dɩ puure ga, 12 Thãgba kɔɔ sor Rebekara ayɩ: “Diine na dɔ kɔ̃tɩn cacadaarra.” Dι thɩ̃ɛ thakɛ daan gι nιna dι Thãgba n phire ʋrɛ a-n ƴaalnι dι wιι, sι ga do tibili thɩ̃ cʋʋra gι tha’. 13 Dι gι har mɔ̃ gι kherenι Thãgbaa sɛbɛra ayι: “Jakɔbι mι na sa bo Ejayʋ.” 14 Dι mɔ̃ sa so gιrɛ? Thãgba na-n cʋʋ gιrɛɛkɛ telenenaa yaa? Kpιιraka’. 15 Gιdonι a sor Mʋιjιra ayι: “Ʋrɛ mι-n ƴaalnι ɩ̃ jι bʋɔra, mι-n jιιrɛ bʋɔra, dι ʋrɛ mι-n ƴaalnι bʋɔ n fɔ mι ɔrra, bʋɔ n fʋ mɛr ɔrra.” 16 Dι gɛr gι ga do gele ther ʋrɛraakɛ n ƴaalɛnιι pa, agιbo ʋrɛraakɛ na cʋɛnι thɩ̃ɛɛ pa ga, sι gι ther Thãgbaraakɛ n jιɛnnι tibil bʋɔra. 17 Gι sor Thãgbaa sɛbɛra aa, Thãgba sor Eaarɔna ayι: “Mɛr ιrɛ fι mɛna fι do nɔɔ ɩ̃ nιna ɩ̃ fãga, gι do nɔɔ dakha ɩ̃ i n kpaar thιιraakɛ koo.” 18 Gɛr gι a-n jιrɛ ʋrɛ a-n ƴaalnι a jι bʋɔra, sι dι cʋʋ ʋrɛ a-n ƴaalnɩ dɩ ɔɔda n khɩɩr. 19 Dɩ anaa fa bule mer: Dɩ a thale gɩ, anye Thãgba hana na so tibilidara, gɩdonɩ ʋmɔ̃ hale na lã gɩrɛraakɛ a-n ƴaalnɩ? 20 Ɩ̃ kuun, amɛ fɛrkɛ do a na banana Thãgba thɩ̃ banaa? Bʋlaakɛ wɩ-n mɩnɩ na bulele ʋrɛ n mɩɛnɩ, anyera a-n cʋʋ nι thalera ya? 21 Ga do mιmι n dɔ kɔ̃tιn jaarra gaa? Ja bulo bιɛlla a-n gba dι mιna bʋlaa yenyɔ, bιɛl n do bʋla ɓʋ̃ɔ, dι bιɛl n do thɔ̃ pɔι cʋʋdaa. 22 Dι ga do gιrɛ Thãgba cʋʋnι thalera gι ha gaa? A kɔɔ ƴaalɛ wer a nιnana ɔɔ nĩkhi a cʋʋna tɩbɩla wɩ jɩ mɔ̃ ɔɔ fãga hanɩ, sɩɩ do a fʋrɛ haar jɔɔ bʋlaasɔraakɛ teananɩ a ɩrɛna gar ɔɔ nĩkhirə, kɛ dɔnɩ gɩrɛ dananɩ kʋɛrɛ. 23 A kɔɔ ƴaalɛ dakha a nɩna bʋlaasɔɔkɛ a jɩnɩ bʋɔra mɔ̃kɛ ɔɔ i dʋbɩrɔnɩ a thʋ̃ kãasɩ, kɛ dɔnɩ bʋlaasɔɔkɛ a kɔɔ maanɩ thɩɩnɛ gɩ ’lɛ ɔɔ i dʋbɩ; 24 dɩ sɛr wɛ, kɛ a kɔɔ wenɩ sɩ ga do Juifi caarra ɩkha the dɩbara ga, sɩ ca kpal ɩkha harrɛ. 25 Gɛr dʋɔn gɩrɛɛkɛ a kɔɔ sonɩ Ojee sɛbɛra ayɩ: “Wɩrɛɛkɛ na kɔɔ dɔnɩ ɩ̃ toa’, ma we wer ɩ̃ too. Dɩ ʋrɛ na kɔɔ dɔnɩ ɩ̃ nadaara’, ma wɩɩrɛ ʋrɛ mɩ nanɩ. 26 Dɩ pa dɔɔkɛ wɩ kɔɔ so warnɩ ayɩ: Na do ɩ̃ toa’, liir wa we wɩ Thãgba yidaarɩ bikuunsɔ.” 27 Ejaɩ dakha hulene Ɩjɩrayɛldara ayɩ: “Adorakɛ Ɩjɩrayɛl bɩsana jɔr a ho lanyɔ̃ gbalãkothɩn, sɩ gbe dɩbara na ’lɛ taarɛ; 28 gɩdonɩ gɩrɛ Kɔ̃tɩn kɔɔ sonɩ, koo a na cʋʋ gɩ dɩ ga dã kɔrɔ thɩɩraakɛ.” 29 Dɩ mɔ̃kɛ Ejaɩ kɔɔ ’laanɩ yɩɛ a sor ayɩ: “Ado Kɔ̃tɩnɩkɛ dɔnɩ fãga koo hɩ̃daar na kɔɔ sɩ sar məl ɩkha gbə’, sa kɔɔ honanɛna Sɔdɔm dɩɩ, sa kɔɔ horra Gɔmɔɔr dɩɩ.” 30 Dɩ mɔ̃ sa so gɩrɛ? Ca kpalaakɛ na-n kɔɔ dɔnɩ bʋɔ sor n hɛla war Thãgbaa ƴɛra ga, wɩ ’lɛr so hɛllɛ, sɩ so hɛllɛ gɩɩkɛ thɛnɩ ha pɛrɛra; 31 sɩ Ɩjɩrayɛldara wer kɛ n ƴaalɛnɩ so hɛl jɔfʋ, wa kɔɔ yɩ jɔfʋ thala’. 32 Mɔ̃ dɔ kɩrʋ? Gɩdonɩ ga do ha pɛrɛra wɩ kɔɔ ƴaal ga, sɩ awɩ thɔ̃ cʋʋra wɩ kɔɔ ƴaal gɩ. Nɛ bara bokaarra wɩ kɔɔ be nɔɔ, 33 dɩ gɩ har mɔ̃kɛra gɩ kherenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Hɩnɛ mɩ thɩɩnɛ nɛ bara bokaar Sɩyɔna, nɛ bara gbãgbaan gɩ, dɩ ʋrɛ pɩɛrnɩ haar ɔrra, ga ɩ̃ kpɩɩrakɛ a na dʋʋraa yicuruə’.”

10

1 Ɩ̃ omisɔ gɩrɛ mɩ-n ƴaalnɩ na haar fɛʋ na gɩrɛ mɩ-n bɩɛllɔnɩ Thãgba dʋɔn ɩ̃ ca n ’lɛ taarɛ. 2 Mɩ jɩrɛ tue awɩdara dɩ wɩ hananɛ gbɛ̃gbɛrɛnɛ wer Thãgbaadara, sɩ wa hana jɩɩrɩkɛ teanana’. 3 Wa jɩnɩ kɩrʋ mɔ̃ Thãgba n hɛlnɩ tɩbɩlala sora’, wɩ-n ƴaalɛ gɩ dɔ awɩ thɛthɛɛ bɔ dora sor hɛl war, dɩɩ do mɛ̃ wɩ bo so hɛllɛɛkɛ n thɛnɩ Thãgbara. 4 Gɩdonɩ Kirisitii pa liir jɔfʋ khu, dɩ mɛ̃ wɩrɛ fɛʋʋkɛ na pɩɛrnɩ haar na ’lɛ so hɛllɛ. 5 Gɛr dɔ gɩrɛ Mʋɩjɩ kɔɔ kherenɩ mɔ̃kɛ sor na hɛlnɩ tibillə jɔfʋ hɩɩnɛna ayɩ: “Tibilikɛ n cʋɛnɩ gɩrɛ jɔfʋ sonɩ a na hana garɛ yire.” 6 Sɩ so hɛllɛɛkɛ n thɛnɩ ha pɛrɛra sor ayɩ: Fa-n so afɩ hara “amɛ na jʋnɛ Thãgbaa dʋɔa’“, a thɩɛna gaa gɩ cʋʋ Kirisiti a gbũ; 7 dɩ agɩbo “amɛ na gbuno tɩɛr dɩɩra ga”, a thɩɛna gaa gɩ cʋʋ Kirisiti a ɩɩr a the khirera. 8 Dɩ mɔ̃ gɩ so? Gɩ sor: “Thɩmɩɩrra na hʋnɔna fa’, nɔɔ gɩ ha fɩ na haarra”, dɩ ha pɛ thɩmɩɩr gɩɩkɛ sɩ-n mɩɩnɩ. 9 Ado fɩ cã na afɩ nɔ ayɩ: Jeju dʋɔn Kɔ̃tɩn, dɩ ado fɩ pɛr haar na afɩ bɩ̃ dɩ Thãgba kɔɔ cʋgʋʋrɛ dɩ ɩɩr a the khirera, fa ’lɛr taarɛ. 10 Gɩdonɩ ha pɛrɛ Jejura na bɩnɛ tibil n ’lɛrɔ so hɛllɛ, sɩ caan na nʋɔ tibil n ’lɛrɔ taarɛ. 11 Gɩdonɩ gɩ kherere Thãgbaa sɛhɛra ayɩ: “Tibil wo tibilikɛ pιɛrnι haar ɔrra, ga ɩ̃ kpιιrakɛ a na dʋʋraa yicuruə’.” 12 Dι Juifi na ha kpιι, na wιrɛ na dɔnι Juifisɔa ha kpιa’, wɛr fɛʋ Kɔ̃tɩ̃ bιɛlla wι hana, kɛ ɔɔ bɔna jɔɔ n danι wιrɛ fɛʋʋkɛ n wιɛnι. 13 Gιdonι Thãgbaa sɛbɛ sor ayι: “Tibil wo tibilikɛ na wɛnι Kɔ̃tιnι i a na ’lɛr taarɛ.” 14 Dι mɔ̃ wa fʋ sι na wιι agado haar wι kɔɔ pɛr ɔrra boa? Dɩ mɔ̃ wa fʋ sι na pɛr haar ʋrɛraakɛ wa kɔɔ nιnι ɔɔ thιmιa? Dι mɔ̃ wa fʋ sι na nι ɔɔda ado mιmιι na hala? 15 Dι mɔ̃ mιmιa na fʋ sι na hale agado wι thɔ̃ wɛra? Gι kherere Thãgbaa sɛbɛra ayι: “Wιrɛ n ιnanι na tutugo bʋɔɔ thιmιι, awι ɩ̃ n daarɛ ka.” 16 Sι ga do fɛʋ kɔɔ tuon tutugo bʋɔɔ thιmιa’; Ejaιɩ thɛthɛrakɛ kɔɔ mɩɩrɛ ayɩ: “Kɔ̃tɩn, amɛ pɩɛr haar gɩrɛraakɛ sɩ kɔɔ mɩɩnɩ?” 17 Mɛ̃ ha pɛrɛ n the gɩrɛraakɛ tibil n nɩnɩ, dɩ gɩrɛra tibil n nɩnɩ Kirisitii thɩmɩɩra gɩ the. 18 Dɩ mɩ-n bulele: Wa ba nɩa yaa? Ɔɔ, wɩ nɩɛrɛ kɛ, mee Thãgbaa sɛbɛ sor ayɩ: “Awɩ nɔ kpaarɛ thɩɩraakɛ fɛʋ, dɩ awɩ thɩmɩɩ jaal a dã thɩɩ khu pa.” 19 Mɩ bire ma-n bule wo: Ɩjɩrayɛldara na kɔɔ jaa yaa? Mʋɩjɩ dɔ cacadaarɩkɛ sɔnɩ ayɩ: “Ma cʋʋrɛ dι gbugi na fʋ nι caarraakɛ na dɔnι caara’; Caarιkɛ na jɛnι thɩ̃a’, ma cʋʋrɛ nĩkhii dɩ ga fʋ nɩ wɛrra.” 20 Dɩ Ejaɩ ’larrakɛ ɓoɓo a so: “Wɩrɛ na kɔɔ hana mɩnɩ ƴaala’, wɩ yɩ mɛr; mɩ kɔɔ nɩnanɛ dɩbara wɩrɛɛkɛ na-n kɔɔ buleneni thɩ̃ɛ ɩ̃dara ga.” 21 Sɩ Ɩjɩrayɛldaraadara wer, a sor ayɩ: “Dɩwɩlʋ koo mɩ-n kɔɔ ’laa nyɛ̃ɛ caarraakɛ dɔnɩ nũ nʋra wa-n gba ɩ̃da ga.”

11

1 Dɩ gɛr gɩ mɩ-n bulele ayɩ: Thãgba bor ɔɔ too yaa? Kpɩɩraka’, gɩdonɩ mɛrɛ dakha Ɩjɩrayɛldaar ha mɩ, Abɩrahamɩ məl mɩ do, a do Bɛ̃jamɛ̃ɛ ca. 2 Thãgba na bo ɔɔ tookɛ a kɔɔ maanɩ jɩɩra’. Na jɩ thɩmɩɩ gɩrɛ kherenenɩ Thãgbaa sɛbɛra, ka Elɩ mɩɩnanɩ Thãgba da-n pɛ Ɩjɩrayɛldara soraa, ayɩ: 3 “Kɔ̃tɩn wɩ kʋʋrɛ afι bobonasɔ a tʋɔrna afι bonι ji pasɔ a kpɛɛ, sιι do mɛr bιɛl sɛ gιrɛ ’lẽ’lẽ’lẽ dι wι-n ƴaalɛ dakha ɩ̃ yʋ.” 4 Sι anye Thãgba sʋʋraa? “Mι tire kona gbιlanι makonyɔ wι dɔ ɩ̃da, kɛ na gulẽganɛnι a fʋɔr Baala’.” 5 Mɛna gι ha dakha nɛnɛ̃ bɔɔkɛ, wɛ hale sɛnι gbe kɛ Thãgba phiirni ɔɔ bɔ jιra. 6 Dι ado bɔ jιιrra gι, ga the thɔ̃ cʋʋrɛra bã; ado thɔ̃ cʋʋrɛra gι the, ga dor bɔ jιιr na do bɔ jιιr bã. 7 Dι mɔ̃ ga ha dɩphã? Gɩrɛ Ɩjɩrayɛldara n ƴaalnɩ wa kɔɔ ’lɛ ga, sɩ wɩrɛ Thãgba phiirni wer kɔɔ ’lɛ gɛr; sɩ wɩrɛ sɛnɩ awɩ ha dibire. 8 Dɩ gɩ har mɔ̃kɛ gɩ kherenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Thãgba kɔɔ hana wɩ haar thirfirii, na yinəəkɛ na dɔnɩ ga yɩra’, na nũukɛ na dɔnɩ ga nɩra’, a dana nĩkɛ.” 9 Dɩ Davɩdɩ sor ayɩ: “Awɩ dɩko kho pa n dɔ war waya na pheru, na ji paar, na so heeneekɛ na teana wɩnɩ. 10 Awɩ yi n hana thũu wa ya’, dɩ cʋɛ wɩ wa-n gũguun wire koo.” 11 Dɩ gɛr gɩ dɩ ɩ̃ bule ayɩ: Nɔɔra Juifisɔ benɩ a ji, khorr wɩ ba ji yaa? Kpɩɩa’. Awɩ jirə dɔ nɔɔ dɩ ca kpala ’lɛ taarɛ gɩ cʋʋ gbugi gɩ fʋ wɛr Juifisɔ awɩdara. 12 Dɩ ado awɩ ji dor tɩbɩla fɛʋ thɩɩraa bɔna ’lɛ pa, dɩ ado awɩ dɩ pa dor ca kpalaa bɔna ’lɛ pa, mɔ̃ awɩ nɔ dã na thʋ̃ na ha? 13 Sɩ nɛr ca kpala mɩ-n so gɩrɛ: Gɩdonɩ mɩ dor thɔ̃thɔn ca kpalala, mɩ-n gbɛ̃gbɛrɛnɛ ɩ̃ thɔna, 14 anaa ma yɩrɔrɛ fʋ paar ɩ̃ cʋʋ ɩ̃ ca gbugi n fʋ wɩ, ɩkhasɔ wɛrra n puno wɩ ’lɛ taarɛ. 15 Gɩdonɩ ado borɩkɛ Thãgba bo wɩnɩ dor tɩbɩla fɛʋʋ bir kũu kha na Thãgba, mɔ̃ awɩ bir gba na cʋʋ thɩ̃ɛ na pɔna, ga dor khe birə a ’lɛ yirəə? 16 A wɩ ha Thãgba caca mɩ̃ bolookɛ wɩ khenɩ, koo dɔ daphuu, dɩ a thɩr nɛɛ do daphuu mɛ̃ jɛ̃ɛ na ha dakha. 17 Sɩ ado Thãgba kɔɔ kurre ɩkhaa olɩvɩ thɩr jɛ̃sɔ a faa sɩɩ do fɛrkɛ dɔnɩ hɔ̃ olɩvɩ thɩrʋ a gba fɛr a cooro, dɩɩ do ɔɔ nɛ na ɔɔ ƴɔ̃ fɩ bullo, 18 fa-n məbi jɛɛnaala’; sɩ ado fa məbi jɛ gɩ do ga do fɛr fʋɔn nɛa’, sɩ nɛɛ fɔ fɩ jɩɩlna. 19 Sɩ fa sor nayɩ: Mee, jɛ̃ɛle kurre a faa sɩ ɩ̃ fi ɩ̃ cooro. 20 Sobɔr gɩ wer, gɩ kɔɔ kuurre a faa gɩdonɩ ga hana ha pɛra’, sɩ fɛrɛ ha pɛrɛɛkɛ fɩ hananɩ gɛr dʋɔn afɩ too. Fa-n ti gunə’, sɩ dɔ maar n ka fʋ fɩ. 21 Gɩdonɩ ado Thãgba na kɔɔ sɩ thɩr thernaa jɛna ga, a na sι far dakha ga. 22 Yɛ mɔ̃ Thãgba bɔrnι na wo mɔ̃ ɔɔda na-n wurnə’: Wιrɛraakɛ jenι a-n nιna wɛr mɔ̃ ɔɔda na-n wurnə’, sι fɛrɛra wer a-n nιna fɛr mɔ̃ a bɔrnι adora fι jιɛ too bɔɔbɔɔ ga bɔ caraalera, agado mɛ̃ ga fɛrɛ dakha a na kur fer na faa. 23 Wɛr Juifisɔ dakha wer, ado wa bo too awι baalla ga, Thãgba na coor wer kãkɛ wι kɔɔ hanι, gιdonι Thãgba hananɛ punone a na cʋʋna thɩ̃ɛ thale. 24 Ado nɛr ca kpalaakɛ dɔnι hɔ̃ olιvι thιr jɛ̃ɛ, kɛ Thãgba kɔɔ kurni a coor olιvι thιr thernanɛna sιι dorakɛ ga teena gι hana mã’, mɔ̃ ga fʋ sιι do Juifisɔɔkɛ gbonι do olιvι thιr thernanɛ Thãgba na coor wι awι thɛthɛɛ olιvι thιrra ga? 25 Gɩdonɩ ma-n ƴaal nɩ omɩna na-n jɩ thɩ̃ gbulikaa ga, gɩ do nɔɔ na-n kpɩɛr waa gɩ ho thɩ̃ jɩna hana’; a thɩɛna gaa ga do Ɩjɩrayɛldaraa yaarra ƴɛrr ga jala’, sɩ bɔɔkɛ ca kpala fɛʋ lonɩ na pɩ, dɩ nʋɔ dã, gɛr ga khuro; 26 mɛ̃ Ɩjɩrayɛl ɓibi na ’lɛ taarɛ, gɩ ha mɔ̃kɛ gɩ kherenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Sɩyɔna Taadaar na the, a na tire Jakɔbɩɩ thɩ̃thɩɩn thɩ̃ gõgolõ; 27 gɛr na dɔ ɩ̃ nɔ bɩɛl ʋlfɛ na wɛr, ɔbɔɔkɛ ma faanɩ awɩ sopugosɔ.” 28 Ado tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩra gɩ, sobɔr gɩ wer, Juifisɔ dor lãlara na Thãgba, sɩ dɩ nɩ fi a ka yɩrɔ bɔɔ; sɩ ado phiirera gɩ, Thãgba na wɛr dɩɩ do awɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ dɔ nɔɔ. 29 Gɩdonɩ Thãgba na do dadebinaa ɔɔ khaarda ’laara na ɔɔ wera ga. 30 Mamara nɩ kɔɔ nʋʋrɛ nũu Thãgbara, sɩ nɛnɛ̃ Thãgba jɩ nɛr bʋɔra dɩɩ do Juifisɔɔ nũ nʋʋr dɔ nɔɔ. 31 Mɛna dakha Juifisɔ nʋʋr nũu nɛnɛ̃ gɩ do nɔɔ bʋɔraakɛ Thãgba jɩ nɩnɩ wɩ ’lɛrɔ dakha bɔ jɩɩr wer. 32 Gɩdonɩ Thãgba tor tɩbɩla fɛʋ nũ nʋʋrɛra gɩ do nɔɔ a jɩ wɩ fɛʋ bʋɔra. 33 Nɩ hɩnɛ mɔ̃ Thãgbaa dakpɛ do hanɩ, na mɔ̃ ɔɔ kpɛsɛ na ɔɔ jɩ huloni ɓoɓo. Ɔɔ kpɩɛr na ha ’lʋʋrra ga; ɔɔ fιlιkɛ a-n cʋʋnanι thɩ̃ɛ na ha jιιrra ga, mɔ̃kɛ gι kherenι Thãgbaa sɛbɛra ayι: 34 “Amɛ hale a jι Kɔ̃tιnι kpιɛr? Dι amɛ dɔ ɔɔ fιl dιιrdaar? 35 Amɛ dɔ cacadaar a kɔɔ ha Thãgba thɩ̃ɛ, dι na ’lar sι na bir na lιmʋʋ?” 36 Gɩdonɩ ɔr kɔɔ te thɩ̃ɛ fɛʋ, ɔr fʋɔn thɩ̃ɛ fɛʋ jɩɩlna, dɩ ɔr dɔ nɔɔ dɩ thɩ̃ɛ fɛʋ hale gɩrɛ. Ɔɔ i n dʋbarɔ na jala waa khorr. Amɛn.

12

1 Dɩ gɛr gɩ mɔ̃kɛ Thãgbaa bɔ jɩ jɔrnɩ ka, mɩ-n phʋʋr nɛr omɩna dɩ na gba anɩ dɩbara a na ha Thãgba, gɩ do bonɩ ji thɩ̃ɛɛkɛ hananɩ yire, a do daphuu, a da Thãgba haar, gɛr dɔ fʋɔr bʋɔɔkɛ na-n fʋɔrʋʋnɩ. 2 Na-n hana ga fɩlɩkɛ tɩbɩla fɛʋ thɩɩra hananɩ gɩra’, sɩ nɩ dɔ Thãgba n debi anɩ kpɩɛrsɔ koo gɩ do nɔɔ nɩ hana ha phaa, liir na puno dɩphã na-n jɩ gɩrɛ Thãgba n ƴaalnɩ, kɛ dɔnɩ gɩrɛ bʋɔnɔnɩ dɩɩ daaraa haar, ga hana dakha dɩ paara’. 3 Khaardaakɛ Thãgba ha mɩnɩ ɔɔ bɔ jɩra, gɛr dɔ nɔɔ dɩ ma-n so nɛrɛ fɛʋ bɩɛlbɩɛlla, dɩ na-n hana dɩbara khəi kpɩɛrɛ gɩ jɔ gɩrɛ mɩɛna nɩna’, sɩ nɩ dɔ gɩ do kpɩɛrɛɛkɛ mɩɛna nɩnɩ, gɩ ha mɔ̃kɛ ha pɛrɛɛkɛ Thãgba ha nɩnɩ bɩɛlbɩɛl hanɩ. 4 Gɩdonɩ mɔ̃kɛ sɩ hananɩ tomɩ ɓanasɔ dɩɩdɩɩ tomɩ bɩɛlla, sɩɩ do tomɩ ɓãasɔra na hana thɔ̃ bɩɛla’; 5 mɛ̃ gɩ ha na sɛrɛ, sɩ jɔrnɩɩkɛrakɛ sɩ tomɩ bɩɛl sɩ do dɩɩ the asɩ bɩɛl dora nakha Kirisiti, dɩ sɛrɛ fɛʋ coore kha ʋ do ʋʋ tomɩ ɓã, dɩ ʋ do ʋʋ tomɩ ɓã. 6 Sɩ mɔ̃ sɩ hananɩ khaardaasɔ fɛʋ dɩɩdɩɩ mɔ̃kɛ bɔ jɩɩrɩkɛ Thãgba jɩ sɩnɩ hanɩ, ado ntɛɛ khaarda dʋɔn Thãgba tukɩr tir, a na-n mɩa ga-n mɩɛna ha pɛrɛɛkɛ a hananɩ. 7 Ado bubul thɔma gɩ, ntɛ na-n jalana gɩ; a tibil dɩɩrɛ gɩ, ntɛ na-n jalana gɩ; 8 ado yɩr thɩmɩɩr ntɛ hana a na-n jalana gɩ, ʋrɛ n ’laanɛnɩ thɩ̃ɛ, a na-n ’laanɛ na bɩ̃ bʋɔ; ʋrɛ ’lɛnɩ ƴɛ kʋʋlɛ, a na-n tɛrɔ ɔɔ thɔnana; ʋrɛ hananɩ bɔ jɩɩr, a na-n jɛ bʋɔrara na daʋ. 9 Na-n do dι anι naʋ na-n hana fιιla’; na-n ƴʋɔnɛ thɩ̃ puu sa ma thɩ̃ bʋɔra kĩkĩkĩ. 10 Ado omi naarra gι, na-n na kha na naʋʋkɛ hanι phãphãphã; kɔɔ kʋlɛ ƴιɛ a na cɔ haan ga-n hulono. 11 Ado thɔ̃ cʋʋrɛra gι na-n hana dokhʋʋra’; nι hana phãphãphã haarra; na-n dɔ Kɔ̃tιnι thɔ̃. 12 Nι dɔ nũ pɛrɛɛkɛ nι hananι n cʋʋ nι na-n kãka; na-n fɔ haar bɔ gaarɛra; na-n yιra Thãgba bιɛlɛla; 13 ha pɛdaraakɛ thɩ̃ɛ n ɓɔrnι na-n bulo wi; na-n bãbanɛ na kpakpal teere. 14 Na-n bɔna wιrɛ n kpoone narnι, na-n bɔna wι na-n yι sʋɔn n ’le wa’. 15 Na-n kãkanɛ na wιrɛ n kãkanɛnι, sι na-n bɛ na wɩrɛ n bιɛnnι. 16 Na-n hιnɛ khasɔ bιɛlbιɛl na fιl bιɛl. Na-n ka kʋʋra’, sι na-n hana kha na wιrɛɛkɛ tιbιla na-n thernana’. Na-n hιιn anιbara mɔ̃ nι donι tιι kpɛsɛsɔa’. 17 A tibil cʋʋ nɩ puure na-n bir cʋgʋʋ puurə’. Na-n ƴaalɛ gιrɛ bʋɔnɔnɩ tɩbɩla fɛʋʋ ƴɛra. 18 A nι yι hʋɛ, nι dɔ bʋɔ na tɔɔ kha na ha ιι na tιbιla fɛʋ. 19 Nɛrɛɛkɛ mι-n nanι na-n tiir helua’, sι nι sɛrɔ Thãgbaa nĩkhi a tiir. Gιdonι Kɔ̃tιn sor Thãgbaa sɛbɛra ayι: “Hel tiire dɔ ιda, dι mɛr dɔ ʋrɛ na lιmanι tibil gιrɛ a cʋʋnɩ.” 20 Sɩ “a kɔmɛr fʋ afɩ lãlaardaar hanaa dɩkor, a yɔlkhaa fʋʋ hanaa nyʋɔn; gɩdonɩ mɔ̃ fɩ-n cʋʋnɩ thale ga dor nɔɔ, yicuruukɛ hɔnɩ dɔɔ n fʋʋ.” 21 Fa-n do puure na-n puno fa’, sɩ dɔ fɩ ka fɩ kəə puurera ga-n the afɩ bɔ cʋʋra.

13

1 Dɔ tɩbɩla fɛʋ na-n nɩ nũu wɩrɛraakɛ dɔ warnɩ fãgadara, gɩdonɩ wɩrɛ dɔnɩ yʋʋ na hale saagado Thãgba pɛ waraa ga, dɩ fãgadaraakɛ hanɩkɛ nɛnɛ̃kɛ Thãgba pɛ war. 2 Dɩ gɛr gɩ ʋrɛɛkɛ n lananɩ wɩrɛraakɛ dɔnɩ yʋʋ, jɔfʋʋkɛ Thãgba pɛrnɩ a-n laan, dɩ wɩrɛ n lananɩ wa gbaar sor na heen dɩbara. 3 Gɩdonɩ wɩrɛ n cʋɛnɩ bɔɔ fãga hɩ̃dara na-n kʋ wɩ maara’, sɩ wɩrɛ n cʋɛnɩ puure, wɛr wɩ-n kʋ maar. A fa ƴaal wɩrɛ dɔ farnɩ yʋʋ na-n kɔ fɩ maara’, na cʋɛ bɔɔ fa yɩ gɛr dɩ wa khɩɩ fɩ. 4 Gɩdonɩ Thãgbaa thɔ̃daar a do thɩ̃ɛ na-n bɔ far; sɩ ado fa cʋʋ puure wer, dɔ maar na-n fʋ fɩ gɩdonɩ ga do mɔlɔ a-n fʋrɔ bajɩna ga, sɩ Thãgbaa thɔ̃daar a do hel tiirera, a na-n nɩnana puu cʋʋdara ɔɔ nĩkhi. 5 Dɩ gɛr gɩ gɩ teenanɛ fa-n nɩ nũu, ga do nĩkhiirəəle dɔ nɔɔ dɩbara ga, sɩ gɩdonɩ fɩ yɩ gɛr le haarra dɩɩ do gɛr bʋɔnɔ. 6 Gelela dɔ nɔɔ dakha dɩ na-n lɩmɩnɔ lãpho, gɩdonɩ Thãgbaa thɔ̃dara fãgadara do, kɛ n dɔnɩ ga thɔ̃ caalera bɔɔbɔɔ. 7 Na-n hana tɩbɩla fɛʋ gɩrɛ ntɛ teenanɩ: Ʋrɛ n gbaannɩ lãpho, na-n lɩmaa ɔɔ lãpho; gɩrɛ dʋɔnyɛ̃ n buleni, na-n lɩma; ʋrɛ teananɩ maar na-n maanɛɛ; ʋrɛ teananɩ cʋʋr na-n cʋɔnɛɛ. 8 Na-n hana tibil bɩɛl helua’; heluukɛ dɩbara teananɩ nɩ hanana dʋɔn naʋʋkɛ na-n nanɩ kha; gɩdonɩ ʋrɛ naannɩ ɔɔ ’walãkha tibil, a cʋʋrɛ gɩrɛ fɛʋ jɔfʋ n ƴaalnɩ ga-n cʋɛ. 9 Gɩdonɩ jɔfʋʋkɛ sɔnɩ ayɩ: “Fa-n hana khɛ kpɩɩ ƴaala’, fa-n hana kũu kpɩɩ ƴaala’, fa-n kʋ tibilə’, fa-n yuə’, fa-n pɩɛr hara ga”, na gɩ̃j ɔfʋ kpɩɩ fɛʋ, thɩmɩɩ nɔ bɩɛlla gɩ gbɛbɩ do ayɩ: “Fa-n na afɩ ’walãkha tibil mɔ̃kɛ fɩ-n nanɩ afɩbara.” 10 Naʋ na-n cʋʋ ɔɔ ’walãkha tibil puurə’, dɩ gɛr gɩ ado naʋ hale ga dor jɔfʋ koo cʋʋrɛ a dã. 11 Dι mɔna nɩ-n cʋʋnɩ mɛna, nɩ jɛna gɩ dɩ bɔɔ daan, dɩ bɔɔ gɩɩkɛ teananɩ nɩ jaa daanɔ mɛ̃, gɩdonɩ nɛnɛ̃ taarɛ wɔrɔ̃ sɛr a jɔ ɔbɔɔkɛ sɩ kɔɔ pɛrnɩ haar. 12 Dɩɩ tɩnɛ dɩ ga-n thɔɔ wɩllɛ, dɩɩ do dɩwɩlʋ wɔrɔnɛ mɛ̃; sɩ dɔna dabirəə thɔ̃ a faa, sa tɔ ko ke thɩ̃ɛɛkɛ dɔnɩ dahɩrɛɛda. 13 Sa-n ɩrɛ na fɩl telẽe gɩ ho nɩɔ̃kɛ tibil na-n ɩɩrnɩ dɩwɩlʋla. Sa-n ɩɩrna gbõgolõ dɩko khor na ta laara’, na khɛ laarɛ na kũu laara’, na dakhaba cʋʋra’, na-n ɩɩrna kɩla na gbugə’. 14 Sɩ nɩ gba Jeju Kirisiti Kɔ̃tɩn a tɔ; na-n ƴaal nɩ cʋɛ thɩ̃ɛ ga-n da anɩ tibil do paraakɛ thɩ̃ puu ƴaalɛ n kʋnɩ thueə’.

14

1 Nɩ tea ʋrɛ na tɩɛnnɩ ha pɛrɛra ga, sɩ na-n bana kha kpɩɛr hananɛnasɔ dɩɩdɩa’. 2 Ʋ na hananɛ ha pɛrɛ a na-n kho thɩ̃ɛ fɛʋ, sɩ ʋrɛ na tɩɛnnɩ ha pɛrɛra ga, ga dor fa haar or na-n kho. 3 Ʋrɛ n khɔnɩ thɩ̃ɛ fɛʋ a na-n beesi ʋrɛ na-n khɔnaa ga; dɩ ʋrɛ n khɔnɩ fa haar a na-n ’laa na yɩ dɩɩ ʋrɛraakɛ n khɔnɩ thɩ̃ɛ fɛʋa’, gɩdonɩ Thãgba teaa. 4 Amɛ fɛrkɛ do dɩ fa-n kɩɩlna haanɩ thɔ̃daar? Ado a jɩɩlɛ, ado a jire, ɔɔ kɔ̃tɩ̃ gɩ ba, sɩ a na jɩɩlɛ gɩdonɩ Kɔ̃tɩn hananɛ punone a na fʋnaa. 5 Ʋkha n tirore wi bɩɛl dɩɩ dʋʋraa wi kɔ̃tɩ̃ɩ a jɔ gɩ̃ wi fɛʋ, sɩ ʋ na-n hɩɩnɛ wiresɔ gɩ dʋʋraa bɩɛl. Dɔ tɩbɩla fɛʋ bɩɛlbɩɛl n jɩɩ jɩ tue bɔɔbɔɔ awɩ hara ga kpɩɛrraale. 6 Ʋrɛ n teronɩ wire dɩɩ ha kpɩɩ, a tirore ga-n cɔ Kɔ̃tɩn; ʋrɛ n khɔnɩ a-n khor ga-n cɔ Kɔ̃tɩn, gɩdonɩ Thãgba a-n fʋɔr sɩ da-n kho; sɩ ʋrɛ n bɔnɩ khor, a-n bor ga-n cɔ Kɔ̃tɩn, dɩ ɔrra dakha Thãgbara a-n fʋɔr. 7 Gɩdonɩ tibil bɩɛllakɛ na-n hana yire dɩɩ do ɔɔ thɛthɛɛda dɩbara ga, dɩ tibil na-n khi dɩɩ do ɔɔ thɛthɛɛda dɩbara ga. 8 Gɩdonɩ a sɩ hana yire, sɩ hana gɛr dɩɩ do Kɔ̃tɩnɩda, dɩ a sɩ khire Kɔ̃tɩnɩdara gɩ do; dɩ gɛr gɩ a yire sɩ hana, a sɩ khire yo, sɩ Kɔ̃tɩnɩdara sɩ do. 9 Gɛr hɩna dɩ Kirisiti kɔɔ khi sa bir ɩɩr a the khirera dɩ mɛ̃ a na do Kɔ̃tɩn khĩdidarara na yidarara. 10 Sɩ fɛrɛ, mɔ̃ dɔ kɩrʋ dɩ fa-n kɩɩlna afɩ omi? Dɩ fɛrɛ wo, anyera fɩ-n beesi afɩ omi? Mee sɛrɛ fɛʋ sa jaal na jɩɩl Thãgbara kɩɩl paar. 11 Gɩdonɩ gɩ kherere Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Mɔ̃kɛ mɩ donɩ yidaar mɛ̃ ga ha, mɛr Kɔ̃tɩn sɔ, nɛkhilə ɓibi na gulẽga marɛ, dɩ delẽbe ɓibi na caan ɩ̃ Thãgba do.” 12 Mɛ̃ tɩbɩla fɛʋ bɩɛlbɩɛl na mɩɩna Thãgba mɔ̃ awɩ thɛthɛɛda hanɩ. 13 Gɛr gι sa-n ’laa na yι kha dιι bιɛlbιɛl bã, sι asι ƴaal n ka dɔ sa-n cʋʋ thɩ̃ɛ gι cʋʋ asι omi a bara a jə’. 14 Mɔ̃ mι donι Jeju Kɔ̃tιnιda, mι jι gɛr a jιna tue dι thɩ̃ bιɛllakɛ na hale dɔnɩ dasãsιnaa ga; sι ado tibil na hιιn thɩ̃ doo nɩɔ̃ gɩ don donɩ thĩ sãsɩnaa, thɩ̃ sãsιnaana ga dʋʋraa ger. 15 Ado gιrɛ fι-n khonɩ pɛr afɩ omina kpɩɛr nyanyaanɛ, ga do naʋ fɩ-n jalna bã. Fa-n do afɩ dakhona n cʋʋ ʋrɛ Kirisiti kɔɔ khironi a buə’. 16 Na-n do gɩrɛ dɔ narnɩ dabʋɔ n do nɔɔ tɩbɩla na-n mɩɩrɔ dapuə’. 17 Gɩdonɩ Thãgbaa fãgadaar do, ga do dɩko thɩmɩɩr gɩ na thɩ̃ yɔnana’, sɩ fɩl sarʋ, na ha ɩɩ, na daʋ gɩ do, dɩɩ the Thu Phuurə. 18 Ʋrɛ n dɔnɩ Kirisitii thɔ̃ na ga fɩl caale, ɔr n da Thãgba haar, dɩ tɩbɩla n khɩsʋʋrɛ dakha. 19 Gɛr gι sa-n ƴaalɛ gιrɛ na ’laanɛnι ha ιι, na gιrɛ na cʋɛnι ʋ a khɔ̃ a na-n pɛr ʋ n khɔ̃ a na-n pɛr. 20 Fa-n kʋɛ Thãgbaa thɔ̃ dιko pιɛrʋʋra ga. Sobɔr gι wer thɩ̃ɛ fɛʋ phure, sι gι puurore tibillə ado a na kho dιι debi a do nɛ bara bokaar. 21 Gι bɔrɛ dι fa bo nʋʋn, na bona taan, na bona gιrɛ fɛʋʋkɛ na cʋɛnι afι omi dι na bara, agιbo a ji, agιbo gι dʋʋraa yɔɔ paar. 22 Ha pɛ ca ole fι hananι gelela, fɔrɔ gι do afιda fɛrɛ na Thãgba. Gι-n dar tibilləəkɛ hananι tu jιιr thιɛnaakɛ a pɛrnι haar, sι ga-n bir dιι dʋʋraa so heene haarra ga. 23 Sɩ ʋrɛ hananɩ baalɛ gɩrɛraakɛ a-n khonɩ sor n heenuune, gɩdonɩ ɔɔ eʋʋ pa na the ha pɛrɛra ga. Dɩ mee gɩrɛ fɛʋʋkɛ na thɛnι ha pɛrɛra ga, sopugo gι.

15

1 Sɛrɛɛkɛ tιɛnnι ha pɛrɛra sι teenanɛ sa-n bulo wιrɛ na tιɛnnι ha pɛrɛra ga, sι sa-n kpιɛrna gιrɛ na dãa sarna’. 2 Dɔ sɛrɛ fɛʋ bιɛlbιɛl na-n cʋʋ gɩrɛ na danɩ asɩ ’walãkha tibillə, kɛ na dʋɔraanɩ thɩ̃ bʋɔ, gɩ cʋʋ khɔ̃ pɛrɛ ga-n hale. 3 Gιdonι Kirisiti dakha na kɔɔ ƴaal gιrɛ daaraanι dιbara ga, sι gι har mɔ̃kɛ gι kherenι Thãgbaa sɛbɛra ayι: “Nιιrɛɛkɛ nιnιra kɔɔ nιιr fιnι kɔɔ heen mer.” 4 Dι gιrɛ fɛʋʋkɛ kɔɔ kherenenι mamara gι kɔɔ kherere gι dιιr sι thɩ̃ɛ, dι ha fʋrɛ na ha faarɛɛkɛ Thãgbaa sɛbɛ n ’laanι na dor nɔɔ dɩ sa hana nũ pɛrɛ. 5 Dɔ Thãgbaakɛ ha fʋrɛ na ha faarɛ n thernɩ n cʋʋ nɛrɛ fɛʋ bɩɛlbɩɛl nɩ hana kpɩɛr bɩɛl, gɩ ha mɔ̃kɛ Jeju Kirisitiida hanɩ; 6 dɩ mɛ̃ na hana kha bɩ̃ bɩɛl, na nɔ bɩɛl, na-n khɩɩna Thãgbaakɛ dɔnɩ asɩ Kɔ̃tɩ̃ Jeju Kirisitii Thɩ. 7 Dι gɛr gι na-n tea kha bιɛlbιɛl mɔ̃kɛ Kirisiti kɔɔ tee nιnι gι cʋʋ Thãgbaa i gι dʋbιrɔ. 8 Gιdonι mι sor ayι: Kirisiti debire a do thɔ̃daar Juifisɔraakɛ n kuroni khʋ̃ʋ, gι nιna Thãgbaa sobɔdaar do, mɔ̃kɛ a-n cʋʋnι gιrɛ a kɔɔ ʋlfɛnanι asι mama thι kɔ̃tɩ̃sɔ, 9 ca kpala dakha na-n khɩɩ Thãgba ɔɔ bɔ donana, gɩ ha mɔ̃kɛ gɩ kherenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Gɛr gɩ dɩ ma khɩɩ fɩ ca kpalaa thɩ̃thɩɩn, afɩ i dʋbɩ nɩ ma khɩ̃.” 10 Dɩ gɩ sor wo ayɩ: “Ca kpala na-n kãkanɛ kha na ɔɔ too.” 11 Wo: “Nɛr ca kpala fɛʋ, na-n khɩa Kɔ̃tɩn; dɔ tibil caar fɛʋ na-n khɩsʋʋ.” 12 Wo Ejaɩ sor dakha ayɩ: “Ɩjaɩɩ məl ʋkha na ɩnɛ, a na ɩɩrɛ na gba fãga ca kpalala, dɩ ɔr dɔ ʋrɛ ca kpala na pɛrnɩ haar.” 13 Thãgbaakɛ nũ pɛrɛ n theronɩ n cʋɛ daʋ na ha ɩɩ fɛʋ gɩ hi anɩ hara, gɩ the anɩ ha pɛraakɛ nɩ hananɩ ɔrra, gɩ do nɔɔ Thu Phuu n cʋʋ nũ pɛrɛɛkɛ nɩ hananɩ ɔrra gɩ thʋ̃ gɩ kãasɩ. 14 Ado mɛr gɩ, ɩ̃ omisɔ, mɩ jɩrɛ tue gɩrɛraakɛ dɔnɩ anɩda, gɛr dʋɔn mɔ̃ nɩ hananɩ bɔ cʋʋrɛ ka, a hanana jιιr ɓibi, a hanana punone a na dιιrna khasɔ. 15 Sɩrakɛ ɩ̃ sɛbɛraakɛ mɩ khere narnɩ paarsɔ hale mɩ ’lanɩ a mɩɩ nɩ thɩ̃ɛ casɩ, gɩ cʋʋ nɩ nɩ hana jɩnanɛ thɩ̃ ɩkhara, dɩ mɩ kherere thakɛ dɩɩ the bɔ jɩɩrraakɛ Thãgba jɩ mɩnɩ bʋɔra, 16 dɩ ma do Jeju Kirisitii thɔ̃daar ca kpalala; Thãgbaa tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ mɩɩrɛ dʋɔn ɩ̃ gbõdaar thɔ̃ɔkɛ mɩ-n cʋʋnɩ, dɩ mɛ̃ ca kpala na ho bonɩ ji thɩ̃ɛɛkɛ danɩ Thãgba haar, kɛ Thu Phuu leenɩ kpɩɩ dɩɩ do ɔɔda. 17 Dɩ gɛr gɩ mɩ hananɛ gɩrɛ ma məbironi Thãgbaa ƴɛra dɩ gɩ ther ɩ̃ bɩɛl dora na Jeju Kirisiti. 18 Gɩdonɩ ma ’la na mɩɩ thɩ̃ kpɩa’, sɩ gɩrɛ Kirisiti gba mɩnɩ da-n cʋʋna ca kpala na-n nɛ nũu gɩ, gɩ the ɩ̃ thɩmɩɩra, na ɩ̃ thɩ̃ cʋʋra, 19 na fãgaakɛ yɩranɩ nɔ kpaa thɩ̃ cʋʋrɛra, na ma kʋ thɩ̃ cʋʋrɛra, na Thu Phuu fãgara; mɛ̃ mι kɔɔ fʋ Jerujalɛm a mιι Kirisitii tutugo bʋɔɔ thιmιιra jɔɔ a finə a ba dana Iliri. 20 Dι gɩrɛ mɩ-n ƴaalnɩ kɔɔ dʋɔn ma-n mɩa tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ ka wa kɔɔ nɩnɩ Kirisitii i pa’, dɩ mɛ̃ ma dɛbɩ tɩɩ kpɩɩ go kpɛɛra ga. 21 Sɩ gɩ ha mɔ̃kɛ gɩ kherenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Wɩrɛraakɛ ɔɔda na kɔɔ mɩɩnɩ kpɩɩa’, wa yɩɩrɛ, dɩ wɩrɛ na kɔɔ nɩɛnɛna’, wa jɩrɛ kɩrʋ.” 22 Gɛr dɔ gɩrɛ kɔɔ pɩɛrɛ mɩnɩ bɔ jɔjʋɔra dɩ ma kɔɔ pɔ anɩ pa ga. 23 Sɩ nɛnɛ̃ ma hana paarɩkɛ ma doronɩ thɔma bəənnəəkɛ bã; sɩɩ do yɛna jɔrɛ gɩrɛ mɩ kɔɔ ƴaalnɩ ɩ̃ pɔ anɩ pa, 24 ɔbɔɔkɛ ma-n kanɩ Esɩpanyɩ. Mɩ pɛrɛ haar ɩ̃ yɛ nɩ a ma ka, dɩ mɩ nar ɩ̃ tɔɔ ɓo gbe anɩ pa a he, sɩ nɩ thɔɔ mɩ. 25 Sɩ nɛnɛ̃ Jerujalɛm mɩ-n jal gɩrɛ ɩ̃ bulnə tɩɩ phuusɔ. 26 Gɩdonɩ wɩrɛ hanɩ Masedʋan na Akaɩ gɩ kɔɔ da warɛ haar dɩ wɩ pɛ thɩ̃ɛ gɩ bul bɔdaraakɛ hanɩ tɩɩ phuusɔɔ thɩ̃thɩɩn Jerujalɛm. 27 Gɩ kɔɔ da warɛ haar bɔɔbɔɔ, dɩrakɛ thɩ̃ɛ gɩɩkɛ wɩ teenanɩ wɩ cʋɛ, gɩdonɩ ado wɛr ca kpala Juifisɔɔ pa wɩ ’lɛ thu thɩ̃ɛ, wɩ teenanɛ dakha wa-n bulo wi na nɛnɛ̃ bɔɔkɛɛ thɩ̃sɔ. 28 A mι ’li pιr ga thɔ̃ɔle a ’li gbaar khaardaale a dʋ wι nyɔ̃kɔɔ, gɛr ma jaal Esιpanyι, sι anι pa ma the sι na ka. 29 Mι jιrɛ ado ma pɔ anι pa Kirisitii bɔna ma pɔna nyɔ̃kor hire phi. 30 Omιna, asι Kɔ̃tɩ̃ Jeju Kirisitii i na naʋʋkɛ Thu Phuu n ’laanι mι gba, dι ma-n phʋʋrna nι dι na kɛ̃kɛrɛ̃ na-n ɓã mι anι Thãgba bιɛllaakɛ nι-n bιɛlnι dι na-n pɛ mar, 31 gι do nɔɔ a taa mι Jude ha pɛ ’leedaraa nyɔ̃kɔɔ, dι mɛ̃ dakha wo khaardaakɛ mι-n jalnanι gιrɛ Jerujalɛm tιι phuusɔ n tee gι na daʋ, 32 gι do nɔɔ, ado Thãgba tuur gι ɩ̃ dã anι pa na daʋ, ɩ̃ ’lɛ nar dakha hιιrɛ. 33 Thãgbaakɛ ha ιι n thernι n hana kha na nɛrɛ fɛʋ. Amɛn.

16

1 Mι-n ƴaalɛ nι jɛ dι asι õkhɛr Eəbeekɛ dɔnι Sãkιrɛ we gbɛbιdaraa thɔ̃ dodaar, tιι teena a do. 2 Nι teaa Kɔ̃tιnι tee na fιlɛɛkɛ tιι phuusɔ teenanι wι hanana. Nι tɔɔ ga too a na buloo thɩ̃ɛ wo thιɛnaakɛ a na hana narnι ƴaalɛ, gιdonι ɔr dakha a kɔɔ bulle tibil jɔjʋɔ ka na mɛrkɛrakɛ dakha. 3 Nɩ fʋɔrɛ Pirisika na Akɩlasɩ wɛrkɛ sɩ-n donanɩ kha Jeju Kirisitii thɔ̃. 4 Awɩ yi na kɔɔ burera ɩ̃ sora, sɩ ga do mɛr dɩbara n fʋɔrɛ wɩ gelela ga, sɩ we gbɛbɩdara fɛʋʋkɛ hanɩ ca kpalaa thɩ̃thɩɩn fʋɔr wɛr ga sora. 5 Nɩ fʋɔrɛ dakha we gbɛbɩdaraakɛ n gbɛbanɩ kha awɩ cɔ. Nɩ fʋɔrɛ Epaɩnɛtɩɩkɛ mɩ-n nanɩ, ɔr dɔ caca tibilikɛ pɛnɩ Kirisiti haar Ajɩ dɩɩra. 6 Nɩ fʋɔrɛ Marɩɩkɛ dɔ marnɩ thɔma jɔɔ ka. 7 Nɩ fʋɔrɛ Ãdʋrɔnɩkasɩ na Junɩasɩ wɛrkɛ dɔ marnɩ toona, kɛ sɩ cʋʋnanɩ kha khaɩ, kɛ thɛnɩ ire ka thɔ̃thɔnaa thɩ̃thɩɩn, kɛrakɛ kɔɔ kʋlɛ mɩnɩ ƴιɛ a pɛr Kirisiti haar. 8 Nɩ fʋɔrɛ Ãpɩlɩasɩɩkɛ mɩ-n nanɩ Kɔ̃tɩnɩ hʋra. 9 Nɩ fʋɔrɛ Ʋrbɛ̃ɛkɛ sɩ-n donanɩ kha Kirisitii thɔ̃, na Sɩtakɩsɩɩkɛ mɩ-n nanɩ. 10 Nɩ fʋɔrɛ Apɛlɛsɩɩkɛ kɔɔ nɛnanɩ mɔ̃kɛ ɔɔ ha pɛ Kirisitira hanɩ. Nɩ fʋɔrɛ Arɩsɩtobulɩ cɔdara. 11 Nɩ fʋɔrɛ Ɛrɔdɩyɔ̃ ɩ̃ tibil; nɩ fʋɔrɛ wɩrɛ dɔnɩ Kɔ̃tɩnɩda, kɛ dɔnɩ Narsɩsɩɩ cɔdara. 12 Nɩ fʋɔrɛ Tɩrɩfɛn na Tɩrɩfosɩ wɛrkɛ n dɔnɩ Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃ jɔɔ ka. Nɩ fʋɔrɛ Pɛrsɩɩdɩɩkɛ mɩ-n nanɩ, kɛ kɔɔ dɔnɩ Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃ dɩɩ thʋ̃ kar. 13 Nɩ fʋɔrɛ Rufusiikɛ teronɩ a ha kpɩɩ Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃ dora, a fʋɔrna ɔɔ nɩɩkɛ dɔ marnɩ dakha nɩrɛ. 14 Nɩ fʋɔrɛ Asɛ̃kɩrɩtɩ, na Filegɔ̃, na Ɛrmɛsɩ, na Paturobasɩ, na Ɛrmasɩ, na omɩnaakɛ wɩ hananɩ kha. 15 Nɩ fʋɔrɛ Filoloogi, na Juli, na Nere na ɔɔ õkhɛr, na Olɛ̃pɩ, na tɩɩ phuusɔ fɛʋʋkɛ wɩ hananɩ kha. 16 Na-n fʋɔrɛ kha bɩɛlbɩɛl na ha lõ fʋɔrɛɛkɛ dɔnɩ daphuu. Kirisitii we gbɛbɩdara fɛʋ fʋɔr nɛr. 17 Mɩ-n bɩɛl nɛr omɩna dɩ na jɩɩ dʋ bʋrɛ wɩrɛraakɛ n pɩɛrnɩ leere na nɛ baradaa, dɩ wa-n kʋɛ dɩɩrɛɛkɛ nɩ kɔɔ ’lɛnɩ; na-n jana wa tibil casɔraale. 18 Gɩdonɩ tibil ca wele ga do Kirisiti asɩ Kɔ̃tɩ̃ɩ thɔ̃ wɩ-n doa’, sɩ gɩrɛ n danɩ awɩ tomɩra wɩ-n yɩrna; dɩ wɩ gba nɔ da thɩmɩa, na fɩɩlɛ, wa-n fɩɩlna tɩbɩlaakɛ na hananɩ jɩɩr bɔɔbɔa’. 19 Tɩbɩla fɛʋ nɩrɛ mɔ̃ anɩ nũ nɩ hanɩ, gɛr gɩ anɩda da marɛ kpɛ, sɩ mɩ-n ƴaalɛ nɩ hanana kpɛsɛrɛ a na jɛna thɩ̃ bʋɔ, sa dɔ yʋ ’leedara thɩ̃ puu cʋʋrɛra. 20 Kιɛr na gbe Thãgbaakɛ ha ιι n thernι na cʋɔrɛ Satãa yʋ anι nɛ ballɔ. Asι Kɔ̃tɩ̃ Jeju na-n jɛ nι bʋɔra. 21 Timotheekɛ sι-n donanι kha thɔma fʋɔr nɛr; Lusiyusi na Jajɔ̃ na Sojɩpatɛɛr wɛrkɛ dɔnɩ ɩ̃ too wɩ fʋɔr nɛr. 22 Mɛr Tɛrtiyusiikɛ Pol pɛrnɩ dɩ ɩ̃ khere sɛbɛɛkɛ, mɩ fʋɔr nɛr mɔ̃ nɩ donɩ Kɔ̃tιnɩda. 23 Gayʋsɩɩkɛ tea mɩnɩ kpakpaalɛ, kɛ dɔnɩ ʋrɛɛ pa we gbɛbɩdara n gbɛbɩnɩ kha, a fʋɔr nɛr. Erasɩtɩɩkɛ dɔnɩ war fʋrɔdaar dɩɩra, na asɩ omi Kartusi wɩ fʋɔr nɛr dakha. 24 [Asɩ Kɔ̃tɩ̃ Jeju Kirisiti na-n jɛ nɛrɛ fɛʋ bʋɔra.] 25 Thãgba hιna khιιrɛ, ɔr gɩɩkɛ hananɩ punone a na cʋʋna nɩ dɩ na tɩ, gɩ ha mɔ̃kɛ tutugo bʋɔɔkɛ mɩ-n mɩɩnι hanι, kɛ n mιanι Jeju Kirisitiida, gι ha dakha mɔ̃ thɩ̃ gbulikɛ kɔɔ maanι kerre sa yιr dιphã hanι, 26 dι gι nιrɔrɛ nɛnɛ̃ casι, Thãgbaa bobonaa sɛbɛ mιa gι; dι Thãgbaakɛ dɔnι khorrdaar ɔr pιɛr tibil caar fɛʋ n jɛ gι, wι puno wι pɛr haar wa-n nι nũu. 27 Thãgbaakɛ dɔnι bιɛl ’lẽ’lẽ’lẽekɛ hιnanι kpɛsɛrɛ, ɔr n hιna i dʋbιrɛ waa khorr vʋ̃ʋ, gɩ do Jeju Kirisiti dɔ nɔɔ. Amɛn.