MARKƖ

1

1 Kɩɛr gɩ fʋ dɩ a-n mɩɩ tutugo bʋɔɔkɛ dʋɔnnɩ Thãgbaa Bikuun Jeju Kirisitiida, 2 mɔ̃kɛ Thãgbaa bobon Ejaɩ kɔɔ kherenɩ ɔɔ sɛbɛra ayɩ: “Hɩnɛ, mɛr Thãgba thɔna ɩ̃ thɔ̃thɔ̃, dɩ na kʋʋl fɩ ƴɩɛ, a gbɛbɩ afɩ hʋ. 3 Tibil wire gɩ dɩ ga-n hulẽ bəənnə ayɩ: Na-n gbɛbɩrɛ hʋɛ Kɔ̃tɩnna, na-n wɛbɩrɛ ɔɔ hʋ bisɔ gɩ pɔlɔ.” 4 Mɛ̃ Jã ɩɩr bəənnə da-n kpɛɛ tɩbɩla nyʋɔnɔ da-n sona war ayɩ: Nɩ deba haar sa ’lɛ yɔ kpɛɛrɛ sɩ Thãgba n faa nɩ sopugosɔ. 5 Dɩ tɩbɩla n kɔɔ ther Jude dɩɩra fɛʋ na Jerujalɛm dɩ wa-n pʋɔraa, dɩ wɩ cã awɩ sopugosɔ sɩ dɩ Jã na-n kpɛɛ wɩ nyʋɔnɔ Jʋrdɛ̃ mɩɩrra. 6 Nyɔɔmɛɛ sũu wɩ kɔɔ cʋʋna Jãa kẽkẽekɛ a-n tonɩ dɩ linə lophɛrɛ pelela, sɩ toosõo na thʋʋr n kɔɔ dɔ ɔɔ dɩko. 7 Sɩ da-n mɩɩ tɩbɩla ayɩ: Bɩɛl hale na kpa mar, a hana fãga a jɔ mɩ, dɩ ma hɩɩrʋʋrakɛ a na thʋbʋʋ nɛfaa pɛ̃a’. 8 Me wer nyʋɔnɔ mɩ kpɛɛ nɩ, sɩ ɔr, Thu Phuurə a na kpɛɛ nɩ. 9 Ɔbɔɔlera Jeju kɔɔ the Najarɛtɩɩkɛ dʋɔnnɩ Galile dɩɩ a pɔ, dɩ Jã kɔɔ kpɛgʋʋ nyʋɔnɔ Jʋrdɛ̃ mɩɩrra. 10 Dɩ mɔ̃kɛ a-n thenɩ nyʋɔnɔ, a yɩrɛ thãgbara ƴũ dɩɩ phubi bə̃, dɩ Thu Phuu gbũ a ho puusɩ̃ɛ a lʋʋnaa. 11 Dɩ nʋɔ the thãgbara ƴũ a so: Fɛr dʋɔn ɩ̃ Bikuunikɛ mɩ-n nanɩ, fɩ lõ mer haar kpɛ. 12 Dɩ dapaara Thu Phuu cʋʋ Jeju dɩ jal bəənnə; 13 a too le wire kpalanyɔ dɩ Satã na-n fifiləə, hɔ̃ nʋma a kɔɔ hana kha le, dɩ Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thusɔ n pɔ dɩ wa-n haa gɩrɛ n danaanɩ. 14 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ fʋnɩ Jã a to khaɩra pɩ, gɛr Jeju jaal Galile da-n mɩɩ tutugo bʋɔɔkɛ thɛnɩ Thãgbara da-n so ayɩ: 15 Wire daan dɩ Thãgba na-n gba fãga. Nɩ deba haar sa pɩɛr tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ haar. 16 Mɔ̃kɛ Jejura n jalnɩ na Galile mɩɩr nɔ nʋɔ, a yɩrɛ Sɩmɔ̃ na Ãdire, Sɩmɔ̃ɔ õkuunna dɩ wɩ ha dɩ wa-n dʋna thʋ̃ pherdaakɛ n hɔnɩ jɔ̃ mɩɩr nɔɔra, gɩdonɩ thʋ̃ pherdara ha wɩ. 17 Dɩ mɛ̃ Jeju so war: Na-n kpa mar ɩ̃ cʋʋ nɩ na-n ƴaal tɩbɩla thʋ̃ khaa. 18 Dɩ dapaara wɩ faarɛ awɩ thʋ̃ pherdasɔ sɩ dɩ wa-n kpaaraa. 19 Dɩ bir gba na jal gbe, a yɩ Jakɩ na ɔɔ õkuun Jã, kɛ dʋɔnnɩ Jebedee bikona, dɩ wɩ ha gboroona dɩ wa n gbɛbɩ awɩ thʋ̃ pherdasɔ. 20 Dɩ dapaara a we wer, dɩ wɩ faa awɩ thɩ Jebede gboroona na thɔ̃dara sɩ dɩ wa-n kpaaraa. 21 Dɩ wɩ jaal dã Kapɛrnayʋm dɩɩra, dɩ hɩɩr wire Jeju lõ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra a ma da-n dɩɩr wɩ. 22 Dɩ nʋɔ kpaa tɩbɩla ɔɔ dɩɩrra gɩdonɩ a-n dɩɩr wɛr mɔ̃ a hananɩ hʋɛ, ga ho mɔ̃ jɔfʋ dɩɩrdarasɔ n dɩɩrnɩ tɩbɩla ga. 23 Dɩ le wɩ yɩ kũu bɩɛl Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra, kɛ kɔ̃tɛɛbu hɔ̃hɔl hananɩ, dɩ a hulene ayɩ: 24 Ee, anye sɩ ha kha na fɛr Najarɛtɩ Jeju? Fɩ ɩnɛ fɩ kʋɛ sɩ ya? Mɩ jɩrɛ ntɛ fɩ donɩ: Thãgbaa Tɩɩ phu fɩ do. 25 Sɩ Jeju manaanɛ ayɩ: Pɩra, sa thɛ kuunnaale. 26 Mɔ̃kɛ kɔ̃tɛɛbu hɔ̃hɔlɩle cʋʋnɩ kuunile dɩ ji da-n laan, a hulene sa the dɩphã. 27 Dɩ nʋɔ kɔɔ kpaa tɩbɩla fɛʋ dɩ wa-n bule khasɔ bɩɛlbɩɛl aa: Anye gɩ ya fɛ? Dɩɩr kpɩɩ gɩ; a-n mar kɔ̃tɛɛbi hɔ̃hɔlasɔrarakɛ dɩ puno wi, dɩ wa-n nɩɩ nũu. 28 Dɩ ɔɔ i kpaar dapaara Galile dɩɩra fɛʋ. 29 Ɔbɔɔle wɩ kɔɔ thenɩ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra, wɩ jaal dapaara na Jakɩ na Jã, a lõ Sɩmɔ̃ na Ãdiree cɔ. 30 Dɩ Sɩmɔ̃ɔ khɛrɩ nɩ gɩ, a ji tomɩ kporre, dɩ dapaara wɩ sor Jejura. 31 Dɩ Jeju pɔ fʋʋ nyɔ̃ɔ, a khəi dɩ ɩɩr, dɩ dapaara tomɩ kporre ɩɩraa dɩ cɛ wɩ nyʋɔn. 32 Dʋɔrɔ ɔbɔɔkɛ wire lonɩ pɩ, tɩbɩla kɔɔ gbaar khodara fɛʋ na kpãkpũdara dɩ wa-n pɔna Jejura, 33 dɩ dɩdara fɛʋ kɔɔ gbɛbɩrɛ kha dɩ wa-n der cɔ lõfonʋɔra. 34 Dɩ a kpɛɛrɛ khodara jɔɔkɛ kho caar dɩɩdɩɩ fʋnɩ dɩ wa-n gaar, sa weena dakha kɔ̃tɛɛbiisɔ jɔɔ a faa, sɩ aa-n tu kɔ̃tɛɛbiisɔ n mɩa nʋɔa’, gɩdonɩ wɩ jɩɩrɛ. 35 Ɔbɔɔkɛ yɔl ko khɩɩ bɔɔ na kɔɔ danɩ pa’, gɛr Jeju mãa ɩrɛrɔ a the jal dɩ khuirə, dɩ le a too dɩbara da n bɩɛl Thãgba. 36 Dɩ Sɩmɔ̃ na ɔɔ ’walãkhasɔ the jal dɩ wa-n ƴaalʋʋ; 37 ɔbɔɔkɛ wɩ yɩɩnɩ wɩ sʋʋraarɛ ayɩ: Tɩbɩla fɛʋ n ƴaal fɛr. 38 Sɩ Jeju so war: Nɩ ɩna sɩ jal dɩkhãa pa dɩɩraakɛ maanɩ gbe, ɩ̃ mɩɩ le dakha Thãgbaa thɩmɩɩ, gɩdonɩ gɛr mɩ ɩnɔ. 39 Dɩ mɛ̃ a jal paar fɛʋ Galile dɩɩra, da-n mɩɩ Thãgbaa thɩmɩɩ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra, da-n weena kɔ̃tɛɛbiisɔ da-n faa. 40 Gbuuluu gɩ, a pɔ Jejura, a gulẽgaraa da-n phʋʋrʋʋ ayɩ: Ado fɩ ture fɩ punone cʋʋ mɩ dɩ ɩ̃ gbuul pɩ. 41 Dɩ bʋɔ fʋ Jeju dɩ ’laa nyɔ̃ɔ a thaaraa sa so: Mɩ ture afɩ gbuul n pɛ. 42 Dɩ dapaara gbuule pɩɩraa dɩ kpɛɛ. 43 Sɩ Jeju sʋʋraarɛ a kɔna sɩ a jɩɛ kpãkpaanaa na sobɔr ayɩ: 44 Jɩɛ dʋ bʋrɛ fa-n so tibillə ga, sɩ jala nɛna Thãgbaa bonɩ jidaar mɔ̃ fɩ hanɩ, sa ’laanɛ phɔphʋɔl thɩ̃ɛɛkɛ Mʋɩjɩ kɔɔ sonɩ, gɩ nɩna tɩbɩla fɛʋ dɩ fɩ kpɛɛrɛ. 45 Sɩ kuunile jaal, a ma a be da-n wɩɛl paar fɛʋ gɩrɛ kɔɔ danaanɩ; gelela dɔ kɩrʋ dɩ Jeju na-n puno dɩ lõ dɩ bɩnɔ bã; sɩ dɩ khuirə a-n too kãkɛ tɩbɩla na-n hana’, dɩ tɩbɩla n ther paar fɛʋ dɩ wa-n pʋɔraa.

2

1 A wire gbe kɔɔ ka, Jeju bire pɔ Kapɛrnayʋm, dɩ wɩ nɩɛrɛ a hale cʋɔrɔ. 2 Dɩ tibil jɔ kɔɔ gbɛbɩ kha der le dɩ a do too paar na yɩrɛ bã, dɩ phiilo gɩrakɛ lõfonɔa’. Dɩ mɔ̃kɛ a-n mɩɩ wɩnɩ Thãgbaa thɩmɩɩ, 3 tɩbɩla pɔr na gbãgbaʋʋkɛ tɩbɩla yenã heennɩ. 4 Sɩ ga do wa punone na dana Jejuu thɛtha’, gɩdonɩ tɩbɩla jɔrɛ ka, gɛr gɩ dɩ wɩ hɩɩnɔ ka Jeju hanɩ sa cu kaar le nãsʋrɔ, sa gba gbãgbarʋra na ɔɔ jɔ̃ a tona kaarra. 5 Ɔbɔɔkɛ Jeju yɩnɩ awɩ ha pɛ, a sor gbãgbarʋra ayɩ: Ɩ̃ kuun, afɩ sopugosɔ hɛl farɛ. 6 Sɩ wɩ̃ jɔfʋ dɩɩrdarasɔɔkɛ hanɩle n sor na awɩ bɩ̃ aa: 7 Anyee tibil ca ha ʋrɛ a mɩɩ da-n kʋɛna Thãgbaa i thakɛ? Amɛ n punone dɩ faa sopugo saagado Thãgba gɩ dɩbara ga? 8 Dɩ dapaara Jeju jɩ na ɔɔ ha mɔ̃ wɩ-n kpɩɛrnɩ awɩ bɩnɔ a so war: Mɔ̃gɩdo dɩ nɩ hana kpɩɛr caar thale anɩ bɩnɔ? 9 Gɩmɔ̃ yɔɔnɛ sorra gbãgbarʋra: Sopugo hɛl farɛ gɩ yaa, agɩbo: Ɩrɛ, gba afɩ jɔ̃ na jala gɩ? 10 Sɩ mɩ ƴaalɛ nɩ jɛ dɩ mɛr tibili Bikuun hananɛ hʋɛ thɩɩra dɩ ɩ̃ faana sopugo, sa bir so gbãgbarʋra: 11 Mɩ so farɛ, ɩrɛ gba afɩ jɔ̃ na kɔna. 12 Dɩ dapaara dɩ ɩɩr gba ɔɔ jɔ̃, dɩ tɩbɩla fɛʋ yɩɩ dɩ sa da-n the, dɩ nʋɔ kpaa wɩ dɩ wa-n khɩɩ Thãgba dɩ wa-n sona ayɩ: Sɩ kɔɔ thenɩ dɩɩra, sa kɔɔ yɩ thɩ̃ɛ thakɛ kpɩɩa’. 13 Dɩ Jeju bire kɛr bir mɩɩr nɔɔra, dɩ tibil jɔ na-n pʋɔraa da-n dɩɩr wɩ. 14 Sɩ a-n kar a yɩ Levɩ, Alfee bikuun dɩ too war gba paar da-n tee war, dɩ sʋʋraa: Na kpa mar; dɩ ɩɩr da-n kpaaraa. 15 Mɔ̃kɛ Jeju toonɩ dɩko kho paar Levɩɩ cɔ, war gbadara na sopugodara jɔɔ toonaanɛ na ɔɔ kpãkpãadara dakha, gɩdonɩ wa tibil casɔɔle n kpaaraanɩ wɩ jɔrɛ. 16 Dɩ wɩrɛ dɔnɩ jɔfʋ dɩɩrdarasɔ a bir dona jɔfʋ bʋ dʋdarasɔ kɔɔ yɩrɛ mɔ̃kɛ Jeju n khonɩ dɩkor na sopugodara na war gbadara, wɩ sor ɔɔ kpãkpãadarara: Mɔ̃gɩdo da-n kho dɩkor na war gbadara na sopugodara? 17 Dɩ Jeju nɩɛ mɔ̃ wɩ-n sonɩ a so war: Ga do tɩɩ khena n kɔɔ ƴaalɛ dɔtɔrɔa’, sɩ wɩrɛ gɩ-n khonɩ gɩ. Ga do tɩɩ sara mɩ ɩ̃ ɩ̃ ƴaala’, sɩ sopugodara wɛ. 18 Wi bɩɛl mɔ̃kɛ Jã Batɩsɩtɩɩ kpãkpãadara na jɔfʋ bʋ dʋdarasɔ kɔɔ lini nʋɔ, tɩbɩla jaal a bule Jeju: Mɔ̃gɩdo dɩ Jã Batɩsɩtɩɩ kpãkpãadara na jɔfʋ bʋ dʋdaraa kpãkpãadara na-n li nʋɔ, sɩ afɩ kpãkpãadara wer na-n li nʋɔa’. 19 Dɩ Jeju tu wi: Nɩ-n kpɩɛrɛ dɩ wɩrɛ wɩ wenɩ herra na punone na li nʋɔ ɔbɔɔkɛ wɩ hanɩ kha na khɛr he ya? Kpei. Bɔɔ fɛʋʋkɛ wɩ toonanɩ kha khɛr he wa puno na li nʋɔa’. 20 Sɩ wire na hale wa hɛl warnɩ khɛr he, dawiile wa li nʋɔ dɩphã. 21 Tibil na gba kẽkẽ phaa na coorna kẽkẽ tɩ̃ɩ na bɛba’. A a cʋʋ mɛ̃, daphaa na-n haalɛ datɩ̃ɩ gɩ ɓəər gɩ puuro ga-n pɛr. 22 Tibil na gba thʋʋrɩkɛ dʋɔnnɩ daphaa na pɛr bʋla tɩɩna ga. A a cʋʋ mɛ̃ thʋʋr na wɩɛlɛ bʋla tɩ̃ɩle, gɩ do thʋʋr na bʋlaa kʋɛrɛ fɛʋ, sɩ dɔ fɩ pɛ thʋ phaa bʋla phaara oti. 23 Hɩɩr wi bɩɛl Jeju n kɔɔ kar a lõ jʋ lɩɛra, dɩ mɔ̃kɛ wɩ-n jalnɩ na hʋɛ ɔɔ kpãkpãadara ’laarɛ a kha jɔ a kho. 24 Dɩ jɔfʋ bʋ dʋdara sʋʋraa: Fa yɩ mɔ̃ afɩ kpãkpãadara n cʋʋnɩ gɩrɛ jɔfʋ yɩnɩ gɩ-n sãsɩrɛ hɩɩr wirəə? 25 Dɩ Jeju tu wi: Na kɔɔ yɩɛ sɛbɛra gɩrɛɛkɛ Davɩdɩ kɔɔ cʋʋnɩ, ɔbɔɔkɛ a kɔɔ ƴaalnɩ dɩkor gɩdonɩ kɔmɛr kɔɔ fʋʋrɛ na wɩrɛɛkɛ a kɔɔ hananɩ kha gaa? 26 Mee a kɔɔ lʋʋn Thãgba fʋɔr cʋɔrɔ ɔbɔɔkɛ Abɩataar kɔɔ donɩ Thãgbaa gbõdaar, a gba buruukɛ wɩ-n hanɩ Thãgba kɛ n sãsɩnɛnɩ tɩɩ khɩnana a kho, a ɩɩr wo a ha tɩbɩlaakɛ a hananɩ. 27 Sɩ Jeju bire so war: Tibil Thãgba cʋʋ hɩɩr wire a ha, aa ti tibil a ha hɩɩr wirə’. 28 Gɛr dɔ kɩrʋ dɩ mɛr tibili Bikuun do Kɔ̃tɩn hɩɩr wirerarakɛ.

3

1 Agɩpɩ Jeju bir lõ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra wo; dɩ le a yɩ kuunikɛ nyɔ̃ɔ khini. 2 Dɩ wɩrɛ hanɩle jʋʋr Jeju dɩ wa-n hɩɩn ado a na kpɛɛrɛ kuunile hɩɩr wire, gɩdonɩ wɩ-n ƴaalɛ wɩ pɛr Jejura sor. 3 Dɩ Jeju so kuunnaale nyɔ̃ɔ khini ayɩ: Ɩrɛ jɩlɛ thɩ̃thɩɩn. 4 Sa bir bule wi: Hɩɩr wire teana bɔ cʋʋrɛ yaa puu cʋʋrɛ, agɩbo fɩ taa tibil yaa, fɩ kʋ tibil? Sɩ wɩ pɩrrɛ pɔbɩ. 5 Dɩ haar n heluule gɩdonɩ awɩda khɩɩrɛ, dɩ hɩɩn wɩ na nĩkhii da-n finə sa bir so kuunna: ’Laanɛ afɩ nyɔ̃; dɩ ’laa dɩɩ do gɩ kpɛɛrɛ. 6 Dɩjɔfʋ bʋ dʋdara the, a gbɛbɩ kha dapaara na Ɛrɔɔdɩɩ too dɩ wa-n gʋʋr mɔ̃ wa fʋnɩ sɩ wɩ kʋ Jeju. 7 Sɩ Jeju na ɔɔ kpãkpãadara gbaar jal mɩɩr nɔɔra, dɩ tibil jɔ tə̃tə̃tə̃ kɔɔ kpaaraarɛ. Ɩkhasɔ ther Galile, na Jude, 8 na Jerujalɛm, na ldume dɩɩra, na Jʋrdɛ̃ mɩɩr iiro, na Tɩɩr na Sɩdɔ̃ dɩ khʋra. Tibil jɔɔle pɔr Jejura thale gɩdonɩ thɩ̃ɛɛkɛ a-n cʋʋnɩ wɩ nɩɛ. 9 Gɛr gɩ dɩ Jeju so ɔɔ kpãkpãadarara wɩ gbɛbɩrɛ nar too paar gboroona a thɩnɛ, dɩ mɛ̃ tɩbɩla na yɩ nɩ gbʋɔr paara’. 10 Gɩdonɩ a-n kpɛɛrɛ khodara jɔɔ, gɛr gɩ dɩ wɩrɛ gɩ-n khonɩ n hiirəə ɩna-n thaaraa. 11 Dɩ bɔɔ wo bɔɔkɛ kɔ̃tɛɛbi hɔ̃hɔla n yɩɩnɩ, wɩ-n jire thʋnɔ ɔɔ ƴɛ thɩ̃thɩɩn dɩ wa-n be hulẽbe dɩɩ khɩɩr ka, dɩ wɩ yɩ: Fɛr dʋɔn Thãgbaa Bikuun. 12 Sɩ Jeju n kpãkpãa warɛ dɩɩ khɩɩr ka dɩ wa-n so ntɛ ɩnɩ dona’. 13 Agɩpɩ Jeju jʋʋn gɔ̃gʋɔna, sa we tɩbɩlaakɛ a-n ƴaalnɩ dɩ wɩ pʋɔraa. 14 Dɩ a phiire yʋɔr yenyɔ wa-n ha kha na ɔr a thɔ̃ wɩ wɩ jal wa-n mɩɩ Thãgbaa thɩmɩɩ; 15 a ha wɛr dakha punone dɩ wa weena kɔ̃tɛɛbiisɔ. 16 Yʋɔr yenyɔɔkɛ ha wɩrɛ a phiirni: Sɩmɔ̃ ɔr a dʋ ire Pɩɛr, 17 Jakɩ na ɔɔ õkuun Jã, Jebedee bikona wɛ; wɛr Jeju ha ire Boanɛrjɛsɩ, kɩrʋ dʋɔn wɩrɛ n phaanɛnɩ oro’oro thãgba phɛɛ khaa; 18 Ãdire, Filipi, Bartelemɩ, Matiə, Tomasɩ, Jakɩ Alfee bikuun, Tade, Sɩmɔ̃ɔkɛ dʋɔnnɩ gbɛ̃gbɛrɛ̃ tibil, 19 na Judasɩɩkɛ thɛnɩ Karɩyɔtɩ dɩɩra, kɛ dɔnɩ ʋrɛ lirenanɩ Jeju. 20 Agɩpɩ Jeju kɛr bir kɔ̃ cʋɔrɔ, dɩ tɩbɩla bir wo a gbɛbɩ kha le, dɩ ga do Jeju na ɔɔ kpãkpãadara na ba yɩrɛ ƴɩɛrakɛ na kho dɩkora’. 21 Dɩ ɔbɔɔkɛ ɔɔ too nɩɛnɩ wɩ kɔɔ pɔr wɩ kpaa, gɩdonɩ a thɩɛna gaa wɩ yɩ: Yʋʋ buure. 22 Dɩ jɔfʋ dɩɩrdarasɔɔkɛ thɛnɩ Jerujalɛm a pɔ so ayɩ: Bɛljɛbulikɛ dʋɔnnɩ Satã lʋʋnaanɛ, wo: Ɔrkɛra dɔnɩ yʋʋ kɔ̃tɛɛbiirə n hanaa fãga dɩ weena kɔ̃tɛɛbii. 23 Dɩ Jeju we wɩ a so war sokpaakɛ thakɛ ayɩ: Mɔ̃ Satã na puno na wee dɩbara? 24 A fãgadaarɩ dɩ bɩɛl tɩnɛ a na ke kha, fãgadaarɩ dɩ dɔɔle na jɩɩla’. 25 A cɔ bɩɛl gɩɩkɛ tɩnɛnɛnɩ a na ke kha, cɔ dɔɔle na jɩɩla’. 26 A Satã na kɛ̃kɛrɛ̃ na ɔɔbara dɩ tɩnɛ paar har ɔɔ fãga dɩra, ɔɔ puno na jal bã sɩ ga pɩrɛ. 27 Tibil na puno na lõ na fãga kũu khɩɩ cɔ na taaraa thɩ̃ɛ, saagado ɔr a kɔɔ li ɓoaa ga, a a punoo ɓo dɩphã gɛr a na taaraa thɩ̃ɛ fɛʋ cʋɔrɔ. 28 Sobɔr mɩ so nar gel: Thãgba na faarɛ tɩbɩlaa sopugosɔ fɛʋ na ɔɔ i kʋɛɛkɛ wɩ-n kʋɛnɩ. 29 Sɩ tibilikɛ na kʋɛanɩ Thu Phuu i, Thãgba na faa ga sopugo caale yuuraka’, sɩ sor na heenuune khorr. 30 Jeju mɩɩrɛ thakɛ gɩdonɩ wɩ yɩ: Kɔ̃tɛɛbu hɔ̃hɔl lʋʋnaanɛ. 31 Le Jejuu nɩ na ɔɔ õkũu bɩnɔsɔ dã, a jɩɩl phiilo sa thɔ̃ wɩɩ. 32 Sɩ tibil jɔ kɔɔ toore a diirəə dɩ wɩ sʋʋraa: Pɛ nũu, afɩ nɩ na afɩ õkona har phiilo dɩ wa-n bule fi. 33 Dɩ tu wi: Amɛ n dʋɔn ɩ̃ nɩ, na ɩ̃ õkona? 34 Sɩ a mar a hɩɩn wɩrɛ tɔɔnɩ a diirəə da-n finə sa so: Wɩrɛɛkɛ dʋɔn ɩ̃ nɩ na ɩ̃ õkona; 35 gɩdonɩ ɩibilikɛ n cʋɛɩɩɩ gɩrɛ Thãgba n ƴaalnɩ, wa tibilile dʋɔn ɩ̃ õkuun, na ɩ̃ õkhɛr, na ɩ̃ nɩ.

4

1 Jeju bire a ma wo da-n dɩɩr tɩbɩla thɩ̃ɛ mɩɩr nɔɔra, dɩ tibil jɔ gbɛbɩ pʋɔraa a der, gɛr hɩna dɩ jʋʋn a too gboroona mɩɩr nɔ nyʋɔnɔ, sɩ dɩ tɩbɩla fɛʋ too thɩɩra mɩɩr nɔ nʋɔra. 2 Dɩ a dɩɩr wɛr thɩ̃ɛ jɔɔ na sokpaa, a so warɛ ɔɔ dɩɩrra ayɩ: 3 Nɩ pɛ nũu: Bi jaldaar gɩ, a the da-n jal be. 4 Mɔ̃kɛ a-n jalnɩ yɛ̃ bi jire hʋɛra, dɩ ’lominə pɔ uul. 5 Yɛ ji wo bokanana ka thɩ nʋʋn na jɔrna’, a phu dapaara kɔrɔ gɩdonɩ ga jɩɩ mʋʋ a hulõə’; 6 sɩ ɔbɔɔkɛ wire phanɩ dɩ ɩtʋɛ hẽ, gɩ ɔ̃’ɔlɔnɛ a khi, gɩdonɩ nɛɛ na hala’. 7 Yɛ ji wo ka u nɛɛ hanɩ, dɩ uu ɩɩr a sɩlã gɩ dɩ ga se bə’. 8 Yɛ ji thɩ bʋɔra, a phu, a khɔ̃, a bɩ̃, bi bɩɛl n bɩnɛ dɩ hana be kpelẽ yʋɔr, ɩkha kpalãther, ɩkha tamaa. 9 Sɩ Jeju so warɛ ayɩ: Ntɛɛkɛ hananɩ nũu dɩ nɩna, dɔ a na-n pɛ nũu. 10 Ɔbɔɔkɛ aa kɔɔ hanɩ kha na tibil jɔɔle bã, wɩrɛ dɔnɩ ɔɔ totoosɔ na kpãkpãadara yʋɔr yenyɔ wɩ buleele sokpaa kɩrra. 11 Dɩ so war: Nɛr Thãgba kɔɔ ha nɩ jɛ thɩ̃ gbulikɛ dʋɔnnɩ Thãgbaa fãgadaar do, sɩ wɩrɛ dɔnɩ tɩɩ khina, sokpaa thɩ̃ɛ fɛʋ do war, 12 dɩ mɛ̃, “Wa-n hɩɩn sɩ wa yɩ ga, wa-n nɩɛ dakha sɩ wa jɩ kɩrʋa’, a mɛ̃ gaa, ga hor wa kɛrrɛ na bir Thãgbara a na ’lɛ sopugo faarɛ.” 13 Sɩ Jeju bire so war wo: Dɩ a na jɩ sokpaakɛ kɩrʋa’, mɔ̃ na fʋ sɩ na jɩ gɩ̃ sokpasɔ fɛʋ kɩrʋ? 14 Thãgbaa so bi jaldaar n jal. 15 Ɩkhaa tibilsɔ hʋrɛ hʋ nʋɔ ka sor kɔɔ jalnɩ. Ɔbɔɔkɛ wɩ-n nɩɛnɩ, Satã n pɔr dapaara dɩ tiir sorɩkɛ kɔɔ direni awɩ hara. 16 Mɛna gɩ ha na wɩrɛ hɔnɩ boka thɩɩ ka be kɔɔ jalnɩ. Wɛr dɔ wɩrɛ n nɩɛnɛnɩ Thãgbaa so dɩ wɩ tu na daʋ dapaara, 17 sɩ wa-n sɩrɔ Thãgbaa so dɩɩ yɩ nɛ gɔ paar awɩ hara ga. Bɔɔ gbe wɩ-n pər gar dɩbara, sɩ ɔbɔɔkɛ nɩwɛ na kpoore n danɩ, dɩɩ do Thãgbaa soolera dɔ nɔɔ, dɩɩ do dapaara wɩ faarɛ ha pɛrɛ. 18 Wɛ n nɩɛrɛ Thãgbaa so, sɩ dɩ wɩ ho ka uu hanɩ sɩ be jallɔ; 19 sɩ dɩɩ do dɛr bɔɔraakɛra na lẽle thɩ̃ kpɩɛr fifiləle na gɩ̃ ha pɩɛrsɔ, gele n ɩrɛ dɩɩ sɩlã Thãgbaa soolera dɩ ga-n puno na se bə’. 20 Wɩrɛ n nɩɛnɛnɩ Thãgbaa so dɩ wɩ tu, wɛr hʋɔn thɩ bʋɔ, ka be kɔɔ jalnɩ dɩɩ do wɩ-n ser be: Bɩɛl n ser kpelẽ yʋɔr, dɩkha kpalãther, dɩkha tamaa bi bɩɛlla. 21 Sɩ Jeju bire bule wi wo: Wɩ-n gbaar lãphã pɛ a suuro bɩlãkpʋʋn kã? Dɩ agɩbo dɩ wɩ to kakala ballɔ kã? Mee bilela wɩ-n dɛ̃ɛ. 22 Thɩ̃ɛ na hale na ker sɩ ga do wɩ cʋʋrɛ dɩɩ thaa ga; thɩ̃ɛ na hale na ha gbul sɩɩ do ga yɩraa ga. 23 Ntɛɛkɛ hananɩ nũu dɩ nɩna, dɔ a na-n pɛ nũu. 24 A bire so war wo: Na-n jɩɛ dʋ gɩrɛraakɛ nɩ nɩɛnɩ bʋrɛ; mɩɛda caakɛ nɩ kɔɔ mɩɛnanɩ thɩ̃ɛ, ɔr wa mɩɛna na ha nɩ sɩ na dɛbɩna nar kɔ̃dɩ̃. 25 Gɩdonɩ ʋrɛ hananɩ thɩ̃ɛ, Thãgba na bire na haa na dɛbɩrɔ; sɩ ʋrɛɛkɛ na hananɩ thɩ̃a’, Thãgba na tiirəərerakɛ phubi gɩrɛɛkɛ a hananɩ. 26 Jeju bire a so wo: Thãgbaa fãgadaar do, gɩ hʋrɛ tibilikɛ n jalanɩ be lɔɔ; 27 sɩ a a-n daarɛ, a a-n ɩɩrɛ, dɩtɩnɔ na dɩwɩlʋ yo, sɩ gɩ-n phaan phulole dɩɩ phu, sɩ aa-n jɩ mɔ̃ gɩ fʋna’; 28 faa thɩɩ thɛthɛ n cʋʋ dɩɩ phu ɓo, agɩpɩ dɩɩ pemi sa hana be dɩphã. 29 Dɩ ɔbɔɔkɛ gɩ bɩnɩ pɩ, dapaara dɩɩ do wɩ-n khar gɩdonɩ bɔɔ daan. 30 Jeju bire a so war wo aa: Anye sa gba na mɩɛna mɔ̃ Thãgbaa fãgadaar do hanɩ, anyee sokpa ca sa gba na mɩɛna? 31 Gɩ hʋrɛ beekɛ wɩ-n wenɩ seneve wɩ-n diirni, fɩɩʋ a-n ha dɩ jɔ be fɛʋ thɩɩra. 32 Sɩ ɔbɔɔkɛ wɩ diiruuni pɩ, a-n ɩɩrɛ dɩ wabɩ dɩ jɔ thɩr bii fɛʋ; a-n hananɛ jɛ̃ kɔ̃tɩna dɩ ’lominə n puno dɩ wa-n tɛllɔ. 33 Sokpa caar thakɛ jɔɔ a-n kɔɔ mɩɩna tɩbɩla Thãgbaa so mɔ̃ wa punoni na nɩɛ; 34 aa-n kɔɔ mɩɩna wɩ saagado sokpa gaaga, sɩ a a ha kha na kpãkpãadara dɩbara gɛr a-n mɩɛ war kɩrʋ. 35 Ga wiilera dʋɔsɛʋ Jeju so war: Nɩ dɔ sɩ iir iiro. 36 Dɩ mɛ̃ wɩ faa tɩbɩla sa phɛl gborõokɛ a harɔnɩ a jal, sɩ yɛ̃ gborõ kɔɔ hanaanɛ kha. 37 Dɩ thãgba jɛ kɔ̃tɩ̃ɩ ɩɩr na fãga, dɩ nyʋɔn ubi a lõ gboroona, dɩ wa jɩ dɩɩ do gɩ ’lire dɩ ga-n hi gborõo. 38 Sɩ Jeju ha gborõ sɩkaar, a jəə yʋʋ da-n daar; dɩ wɩ jagʋʋrɛ a sʋʋraa: Dɩɩrdaar fa-n therna asɩ kʋɛra sɩ-n kʋɛnaa? 39 Dɩ mɛ̃ a jaa a mana jɩɛ aa: Pɩra; a sona mɩɩr nɔ nyʋɔnna aa: Jɩlɛ cɔcɔ; dɩ jɩɛ kur dɩ thɩ̃ɛ na hale dɩɩ tutugo bã. 40 Sɩ agɩpɩ dɩ so war: Mɔ̃gɩdo dɩ maar fʋ nɩ thakɛ? Mɔ̃gɩdo dɩ na pɛr Thãgba haara? 41 Maar fʋ wɛr na sobɔr sɩ dɩ wa-n bule kha bɩɛlbɩɛl aa: Anyee tibil ca ha ʋrɛ, dɩ jɩɛrakɛ na mɩɩr nɔ nyʋɔn na-n nɩɩ nũu?

5

1 Dɩ wɩ kɔɔ daan mɩɩr nɔ iiro Jerajedaraa dʋɔ. 2 Dɩ ɔbɔɔkɛ Jeju thenɩ gboroona, dapaara kũu bɩɛlɩkɛ hananɩ kɔ̃tɛɛbu hɔ̃hɔl ther khi dʋ paar da-n caanʋʋ. 3 Kuunile khi dʋ paar a-n cɔ dɩ dakha tibil na-n puno dɩ lii ’lo bã, jɔrkɔrakɛ na-n puno dɩɩ liə’; 4 gɩdonɩ wa-n bʋʋ lirə’, sɩ wɩ-n kɔɔ baraanɛ na ther dɩ wɩ linəə dakha jɔrkɔ, sɩ a-n kɔɔ hallɛ jɔrkɔ dɩ phʋ̃ dɩ bɛɛna therɩle dɩ khaar, sɩ tibillakɛ na hale dɩ punooə’. 5 Bɔɔ fɛʋ, dɩtɩnɔ na dɩwɩlʋ, khi dʋ paarsɔ na gɔ̃gʋɔna a-n ha da-n hulẽ, sɩ dɩ gba bokana da-n liirena tomɩr. 6 Dɩ mɔ̃ a ’laanɩ yɩ Jeju ƴɔɔ, a car a caanʋʋ a gburõkuraa, 7 sa hulẽ nʋɔ dɩɩ khɩɩr ka ayɩ: Anye fɛrɛ na mɛrɛ ha kha, fɛr Jeju Thãgba Kəkəədaarɩ Bikuun? Mɩ-n phʋʋr fɛr na Thãgbaa i, fa-n hʋɔl mara’. 8 A sor thale gɩdonɩ Jeju kɔɔ sʋʋraarɛ: Thɛ kuunnaale, fɛr kɔ̃tɛɛbu hɔ̃hɔl. 9 Dɩ Jeju bulee: Mɔ̃ afɩ i n do? Dɩ tu: Ɩ̃ i n dʋɔn dajɔ gɩdonɩ sɩ jɔrɛ. 10 Sɩ a-n phʋʋrɛ Jeju dɩɩ ka ayɩ, a na-n wee kɔ̃tɛɛbi hɔ̃hɔlala a faa dɩ khuirə ga. 11 Sɩ dabulo sɩthɔ jɔɔ wɛ a kɔɔ hale gɔ̃gɔ̃ khʋra dɩ wa-n khʋʋl. 12 Dɩ kɔ̃tɛɛbiirə phʋʋr Jeju ayɩ: Thɔna sɩ sɩ jal sɩ lõ sɩthɔrara. 13 Dɩ ha wɩ hʋɛ wɩ jala, dɩ kɔ̃tɛɛbi hɔ̃hɔla ther a jal a lõ sɩthɔsɔra bɩnɔ, a tinə wi dɩ wɩ ca birbirbir na gɔ̃gɔ̃ horʋ, a jiir mɩɩr nɔɔra; wɩ kɔɔ daan sɩthɔ gbɩlanɩ yenyɔ a kɔɔ mʋʋlɛ nyʋɔnɔ a khiir. 14 Dɩ wɩrɛ n khɛ wɩnɩ, wɩ kɔɔ caar kɔ̃ a mɩɩ dɩɩra na dɩ biisɔra mɔ̃ thɩ̃ɛɛle hanɩ, dɩ tɩbɩla ther jal a hɩɩn mɔ̃ gɩ hanɩ. 15 Dɩ wɩ pɔr Jejura a yɩ ʋrɛ kɔ̃tɛɛbii kɔɔ harɔnɩ, kɛ kɔɔ hananɩ dajɔ, dɩ too, a to kɩ̃kɩɩn a hanana dakha yʋ bʋɔ, dɩ maar kɔɔ fʋlɛ wɛr fɛʋ. 16 Wɩrɛ kɔɔ yɛnɩ thɩ̃ɛɛkɛ cʋɛnɩ kɔɔ mɩɩ wɛr gɩrɛ kɔɔ dananɩ ʋrɛ kɔɔ hananɩ kɔ̃tɛɛbii, na gɩrɛ kɔɔ dananɩ sɩthɔsɔ. 17 Dɩ le wɩ kɔɔ ma dɩ wa-n phʋʋr Jeju a thɛ wɩ dɩɩra. 18 Mɔ̃kɛ Jeju n lonɩ gboroona, kuunile kɔɔ hananɩ kɔ̃tɛɛbii phʋʋrʋʋrɛ a dɔ ɩnɩ-n do ɔɔ totoo. 19 Sɩ Jeju bor sa sʋʋraa: Kɔna afɩ cɔ afɩ too thɩ̃thɩɩn, a mɩɛnɛ wɩ thɩ̃ɛ fɛʋʋkɛ Kɔ̃tɩn kɔɔ cʋʋ farnɩ, na mɔ̃ a kɔɔ jɩ fɩnɩ bʋɔra. 20 Dɩ mɛ̃ a kɔɔ jal a be da-n wɩɛl paarɩkɛ wɩ-n wenɩ Dekapol gɩrɛ fɛʋʋkɛ Jeju kɔɔ cʋʋraanɩ, dɩ nʋɔ kɔɔ kpaarɛ tɩbɩla fɛʋ. 21 Sɩ Jeju kɔɔ bire iir na gborõo gɩ̃ iiro, dɩ tibil jɔ bir gbɛbɩ wo a pʋɔraa, sɩ mɩɩr nɔ nʋɔra a kɔɔ ha. 22 Dɩ kuunikɛ wɩ-n wenɩ Jaɩrʋsɩ, kɛ dʋɔnnɩ kɔ̃tɩn Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra, pɔr a yɩɩ a jiirəə ƴɛ thɩ̃thɩɩn, 23 sɩ da-n phʋʋrʋʋ ayɩ: Gɩ-n khor ɩ̃ bikhɛr bu da-n ɓɔr; ɩna dɛɛnaa nyɛ̃ɛ a tagaa a le. 24 Dɩ mɛ̃ Jeju na kuunile jal kha, sɩ tibil jɔ hiirəəre a thʋ̃ dɩ wa-n cʋɔrʋʋ mɔ̃ wɩ-n jalnɩ. 25 Dɩ khɛ bɩɛl gɩ, a hale a hana tɩ̃ɩ a cʋʋna yɛna yʋɔr yenyɔ. 26 A kɔɔ gaarɛ bʋɔ jɔɔ ka thɩdara jɔɔ nyɔ̃kɔɔ, dɩ mɛ̃ a kʋɛ thɩ̃ɛ fɛʋʋkɛ a hananɩ, sɩrakɛ ga-n haaraa kpɩa’, sɩɩ do gɩ ka dɩ a-n dɛbɩrɔrɛ; 27 dɩ a sor na ɔɔ bɩ̃: A mɩ puno a thar ɔɔ kẽkenanakɛ dɩbara, ma kpɛɛrɛ. 28 Dɩ mɔ̃kɛ a-n kɔɔ nɩɛnɩ Jejuuda, a pɔr a ’lɔɔ tibil jɔraale thɩ̃thɩɩn Jejuu khiro a thaaraa kɩ̃kɩɩnna. 29 Dɩ dapaara ɔɔ tɔmɩ̃ theele kur, dɩ jɩ ɔɔ tomɩra tue dɩɩ do a kpɛɛrɛ. 30 Dɩ le Jeju jɩ na ɔɔ ha dɩ fãga the narɛ gbe, a kɩɩl a bule: Amɛ thaan mar kɩ̃kɩɩnna? 31 Dɩ ɔɔ kpãkpãadara sʋʋraa: Fe yɩ tibil jɔ dɩ wɩ hi far thakɛ sɩ dɩ fɩ yɩ, amɛ thaan farɩ? 32 Sɩ Jeju borrakɛ sa hɩɩn da-n finə ɩnɩ-n jɩ ntɛ cʋɛnɩ thalera. 33 Dɩ maar fʋ khɛr da-n jẽ a jɩnɩ gɩrɛ danaanɩ, a pɔr a ji Jejuu ƴɛra sa sʋʋraa casɩ mɔ̃ gɩ haaraanɩ. 34 Dɩ Jeju sʋʋraa: Ɩ̃ bikhɛr afɩ ha pɛ taa fɩ, kɔna na ha ɩɩ a tɔɔna tomɩ kheu. 35 Mɔ̃ a hanɩ mɩɩrɔ, tɩbɩla ther Jaɩrʋsɩ kɔ̃tɩnɩ cɔ a pɔ a so: Afɩ bikhɛr khire, anye fɩ-n vɔɔrɔ Dɩɩrdaar ’lo? 36 Sɩ Jeju na therna gɩrɛ wɩ sona’, sɩ a sor Jaɩrʋsɩra: Fa-n do haar n ubi fa’, pɩɛr haar dɩbara. 37 Sɩ Jeju na tu tibil bɩɛl n ɩhɔaa saagado Pɩɛr na Jakɩ na Jã, Jakɩɩ õkuunna gaaga. 38 Dɩ mɛ̃ wɩ kɔɔ dã Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩnɩ pa, dɩ Jeju yɩ mɔ̃ khʋ̃ɛ hanɩ, a yɩna tɩbɩla dɩ wa-n bɩ dɩ wa-n bena hulẽbi khena; 39 dɩ a lʋʋn sa so war: Anye nɩ-n khʋɔn thakɛ, dɩ anye nɩ-n bɩrɔ, bɩsaanɩkɛ na khə’, a-n daarɛ. 40 Sɩ wɩ-n maanʋʋnɛ, dɩ agɩpɩ a tire tɩbɩla fɛʋ dɩ wɩ thɩɩr, sɩ dɩ kpa bɩsaanɩlee thɩ na nɩrɛ, na wɩrɛ kɔɔ thɔgɔɔnɩ dɩ wɩ lõ ka bɩsaan hanɩ, 41 dɩ fʋʋ nyɔ̃ɔ sa sʋʋraa: Talɩta kumɩ; kɩrʋ dʋɔn: Khebir, mɩ so farɛ pala ɩrɛ. 42 Dɩ dapaara khebir pal ɩɩr a ma da-n sa, gɩdonɩ a hananɛ yɛna yʋɔr yenyɔ; dɩ nʋɔ kɔɔ kpaarɛ tɩbɩla fɛʋ. 43 Sɩ Jeju kpãkpãa warɛ na sobɔr dɩ wa-n do tibil n jɩ thɩ̃ɛɛla’, sɩ a sor wɩ hana khebirile dɩkor a kho.

6

1 Sɩ Jeju kɔɔ ther le a jal ɔɔ dʋɔ, dɩ ɔɔ kpãkpãadara kɔɔ thɔgʋʋrɛ. 2 Dɩ ɔbɔɔkɛ hɩɩr wire kɔɔ danɩ, a kɔɔ mar da-n dɩɩr wɩ thɩ̃ɛ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra; dɩ nʋɔ kpaa tibil jɔɔkɛ kɔɔ nɩɛnɛnɩ dɩ wa-n so: Ka a yɩ ga thɩ̃ casɔɔkɛ? Anyee kpɛsɛ ca ha gɩrɛ a hananɩ? Dɩ mɔ̃ a fʋ sɩ da-n cʋʋ nɔ kpaa thɩ̃ ca gɩrɛ? 3 Ga do thɩ̃ khaadaar gɩ, kɛ dʋɔnnɩ Marɩɩ bikuunaa? Ga do Jakɩ, na Jojɩ, na Juudi, na Sɩmɔ̃ɔ õkuun a doaa? Dɩ ɔɔ õkhɛrsɔ na ha kha kɛ na sɛrɛaa? Dɩ mɛ̃ wɩ-n beesuu. 4 Sɩ Jeju so warɛ: Wɩ-n cʋrɛ Thãgbaa bobon paar fɛʋ, sɩ ɔɔ dʋɔ na ɔɔ too thɩ̃thɩɩn na ɔɔ cɔ, wa-n cʋa’. 5 Dɩ Jeju na-n puno dɩ cʋʋ le nɔ kpaa thɩ̃ bɩɛl, saagado ɩkhaa khodaarsɔ gbe a-n dɛɛnɔ nyɛ̃ɛ dɩ wɩ kpɛaa ga. 6 Nʋɔ kɔɔ kpagʋʋrɛ gɩdonɩ wa-n pɩɛ haara’. Sɩ Jeju kɔɔ kpaarɛ le dɩ khuirəsɔ da-n dɩɩr tɩbɩla thɩ̃ɛ. 7 Sɩ agɩpɩ, dɩ we yʋɔr yenyɔ, a ma da-n thɔ̃ wɩ yenyɔ yenyɔ, a ha wɩ punone kɔ̃tɛɛbi hɔ̃hɔlala. 8 Sɩ a so warɛ, wa-n gba thɩ̃ɛ fʋrɔ jalna kpaar paar saagado gbʋʋl dɩbara gaaga; ayɩ, wa-n fʋrɔ buruə’, wa-n fʋrɔ kpakpaar lokaara’, wa-n fʋrɔ war pɔtɩmana ga, 9 sɩ wɩ tɔ nɛfaa sɩ wa-n to kẽkena yenyɔa’. 10 Sɩ dɩ so war: Ɔbɔɔkɛ nɩ lonɩ cɔ bɩɛlla, nɩ tɔɔ le gɩ dana wireekɛ na thenɩ pa dɔɔle. 11 Sɩ ado paar hale kãkɛ tɩbɩla na tee nɩna’, wa-n pɛ nɩ dakha nũə’, nɩ thɛ pa dɔɔle sa kpɛɛnɛ thɩlãkobeekɛ ma nɩnɩ nɛɛ a faa war, gɩ nɩna wɩ thɩmɩɩr. 12 Dɩ kpãkpãadara jaal dɩ wa-n so war wa-n deba haar, 13 dɩ wɩ-n weenanɛ dakha kɔ̃tɛɛbiisɔ jɔɔ dɩ wa-n faa, sɩ dɩ wɩ pɛr khodara jɔɔ niin dɩ wa-n kpɛɛ. 14 Dɩ Ɛrɔɔdɩ fãgadaar nɩɛrɛ gɩdonɩ Jejuu i kpaarɛ paar fɛʋ, dɩ wɩ so ayɩ: Jã Batɩsɩtɩ gɩ, ɔr ɩrɛ khirera, gɛr gɩ dɩ puno da-n cʋʋ nɔ kpaa thɩ̃ɛɛle. 15 Ɩkhasɔ n yɩ wo: Elɩ gɩ; wɛ n yɩ: Thãgbaa bobon gɩ mɔ̃kɛ mamadara kɔɔ hanɩ. 16 Sɩ ɔbɔɔkɛ Ɛrɔɔdɩ nɩɛnɩ a sor: Jã Batɩsɩtɩɩkɛ mɩ kɔɔ kʋnɩ a kur yʋʋ gɩ, ɔr ɩrɛ khirera. 17 Gɩdonɩ Ɛrɔɔdɩɩ thɛthɛ yɩ wɩ fɔ Jã a le tɔ khaɩra. A cʋʋrɛ thale gɩ da Ɛrɔdɩadɩraakɛ dʋɔnnɩ ɔɔ õkuun Filipii khɛr a taanɩ a he; 18 dɩ Jã sʋʋraa ga teena a taa ɔɔ õkuuni khɛr a hea’. 19 Gɛr hɩna dɩ Ɛrɔdɩadɩ pɛ Jã bɩnɔ da-n ƴaal a kʋʋ, sɩɩ do aa-n mara’. 20 Gɩdonɩ maar n fʋrɛ Ɛrɔɔdɩ Jana, gɩdonɩ a jɩrɛ dɩɩ do tɩɩ sarʋ gɩ na tɩɩ phuu, dɩ gɛr gɩ dɩ Ɛrɔɔdɩ na-n ƴaal Jã n yɛ puurə’; dɩ ɔbɔɔkɛ a-n nɩɛnɩ Jãa thɩmɩɩ kpɩɛrɛ nyanyaanɛ, sɩrakɛ gɩ-n daaraarɛ da-n pɩɛ nũu. 21 Sɩ ga kpaanɛ waa dɩɩ do wireekɛ wa jɩnanɩ Ɛrɔɔdɩɩ kɔ̃ wi daan; dɩ Ɛrɔɔdɩ cʋʋ dɩkɔ jɔɔ, a wena ɔɔ khukhusɔ na sɔrasɛɛ sɛfʋsɔ na kɔ̃tɩnasɔɔkɛ hanɩ Galile. 22 Dɩ le Ɛrɔdɩadɩɩ bikhɛr lõ ka wɩ hanɩ da-n sa bɩna, dɩ gɩ kɔɔ dar Ɛrɔɔdɩra na wɩrɛɛkɛ kɔɔ hanaanɩ kha; dɩ mɛ̃ a so khebirrə: Bɩɛlnɛ mar gɩrɛ fɩ-n ƴaalnɩ dɩ ma ha fɛr; 23 dɩ thakɛ a ʋlfɛnaa ayɩ: Ma ha fɛr thɩ̃ dookɛ fa bɩɛl marnɩ, adorakɛ ɩ̃ fãga dɩ kho bɩɛl gɩ. 24 Dɩ mɛ̃ khebir the a bule ɔɔ nɩ ayɩ: Ɩ̃ bɩɛlnɛ anye? Dɩ ɔɔ nɩ tu: Bɩɛlnɛ a ha fɩ Jã Batɩsɩtɩɩ yʋ. 25 Dɩ mɛ̃ khebir phana a kɛr bir fãgadaarɩ pa a sʋʋraa ayɩ: Mɩ-n ƴaalɛ kɔrɔ fɩ pɛ mɩ Jã Batɩsɩtɩɩ yʋ kpɛ̃kpɛrɛ̃ biro. 26 Dɩ haar n helle Ɛrɔɔdɩ, sɩ aa-n ƴaal a tʋ̃ɔa’, gɩdonɩ a kɔɔ ʋlfɛnaanɛ dɩ wɩrɛɛkɛ a kɔɔ hananɩ kha nɩɛ. 27 Dɩ mɛ̃ a thɔ̃ dapaara ɔɔ gardɩ bɩɛl ayɩ, a jala a kuro Jã Batɩsɩtɩɩ yʋ a pɔna. 28 Dɩ gardɩ kuun jal khaɩra, a kur Jã Batɩsɩtɩɩ yʋ, a pɛr kpɛ̃kpɛrɛ̃ biro, a pɔna ha khebir, dɩ khebir gba jalna ha ɔɔ nɩ. 29 Dɩ ɔbɔɔkɛ Jãa kpãkpãadara nɩɛnɩ, wɩ pɔr gba khire a dʋ. 30 Dɩ thɔ̃thɔna gbɛbɩ kha na Jeju a mɩɛɛ gɩrɛ fɛʋʋkɛ wɩ kɔɔ cʋʋnɩ, na gɩrɛ fɛʋʋkɛ wɩ kɔɔ dɩɩrnɩ tɩbɩla. 31 Dɩ so war: Nɩ dɔ sɩ jal dɩkhãa pa bəənnə nɩ hɩɩr gbe, gɩdonɩ tɩbɩlaakɛ n pɔnɩ Jejura sɩ wa-n kɔ̃ kɔɔ jɔrɛ dɩɩ pho ka, dɩ a do thɔ̃thɔna na ba yɩrɛ ƴɩɛrakɛ na kho dɩkora’. 32 Dɩ mɛ̃ wɩ kɔɔ lõ gborõo a jal paarɩkɛ tibil na hana’. 33 Dɩ tibil jɔ yɩ wɛr mɔ̃ wɩ-n jalnɩ a jɩ wɩ, dɩ mɛ̃ wɩ the dɩɩsɔra fɛʋ a pɛr nɛpɛla a ka kɔɔ dã paarɩle ɓo. 34 Dɩ ɔbɔɔkɛ Jeju na thenɩ gboroona, a yɩrɛ tɩbɩlaale tə̃tə̃tə̃ dɩ wa-n kʋʋ bʋɔ, gɩdonɩ wɩ hʋrɛ banasɔɔkɛ na hananɩ khekha’, dɩ mɛ̃ a kɔɔ ma da-n dɩɩr wɩ thɩ̃ɛ jɔɔ. 35 Dɩ gɩdonɩ bɔɔ ’lire kar, ɔɔ kpãkpãadara pʋɔraarɛ a sʋʋraa: Dɩɩ n tɩnɛ sɩɩ do bəənnə sɩ ha; 36 bɩlanɛ tɩbɩlaakɛ wɩ jal kõgososɔra na dɩ biisɔraakɛ wɔrɔnɛnɩ, wɩ the dɩkɔ. 37 Sɩ Jeju tu: Nɛrɛɛ thɛthɛ n hana wɩ dɩkɔ wɩ kho. Sɩ dɩ wɩ bulee: Fɩ-n ƴaalɛ sɩ gba wire taanyɔ thɔ̃ lɩmɩnɛɛ war a thɛna buru a ɛna ha wɩ wɩ kho ya? 38 Dɩ Jeju bule wi: Buru yemɔ̃ nɩ hana, nɩ jala hɩnɛ. Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ jɩnɩ tue wɩ sʋʋraarɛ: Buru yemɔɩ sɩ hana na thʋma yenyɔ. 39 Agɩpɩ Jeju so war, wɩ cʋɛ tɩbɩlaalera fɛʋ wɩ der dɩɩdɩɩ ka hʋɔn hanɩ vʋɔlvʋɔl. 40 Dɩ mɛ̃ wɩ der tamaa tamaa, kpalanyɔ yʋɔr yʋɔr. 41 Agɩpɩ Jeju gba buru yemɔɩɩle na thʋma yenyɔɔle, a gba ƴɩɛ ƴũ a fʋɔr Thãgba, sa kuur buru a ha kpãkpãadara wɩ gba tɩnɛnɛ tɩbɩlala, a tɩnɛna wɩ dakha fɛʋ thʋma yenyɔɔle. 42 Wɛr fɛʋ bɩɛlbɩɛl kɔɔ khor a hi phi. 43 Dɩ wɩ kɔɔ gbaar buru na thʋmaakɛ wɩ tɩnɛnɩ sa sɩ dɩɩ hi kpona yʋɔr yenyɔ. 44 Sɩ wɩrɛɛkɛ kɔɔ khɔnɩ dɩkorɩle kona daan gbɩlanɩ yemɔɩ. 45 Sɩ agɩpɩ, dapaara Jeju yɩ, ɩnɩ kpãkpãadara na lʋʋn gboroona wɩ kʋʋl nɩ ƴɩɛ wɩ iir iiro Bɛcaɩda dɩ khʋra, bɔɔkɛ ɩna-n bɩlanɩ tɩbɩla. 46 Ɔbɔɔkɛ a kɔɔ fʋɔr wɩnɩ pɩ sa yɩ wɩ jala bɔɔ, a jaal a jʋʋn gɔ̃gʋɔna a bɩɛl Thãgba. 47 Dɩ ɔbɔɔkɛ dɩɩ birəni, gborõo kɔɔ har mɩɩr nɔ thɩ̃thɩɩn, sɩ dɩ Jeju ha dɩbara thɩɩra. 48 Dɩ a yɩrɛ mɔ̃kɛ phɛllɛ n nɩnɩ kpãkpãadara gɩdonɩ jɩɛ wɩ telẽ, sɩ ɔbɔɔkɛ dɩɩ n lɔrnɩ wɩllɛ, a ɩɩrɛ mɩɩr nɔ nyʋɔnna ƴũ da-n pɔ war ɩnɩ-n ka wɩra. 49 Sɩ ɔbɔɔkɛ wɩ yɩɩnɩ da-n ɩɩr nyʋɔnna ƴũ, wɩ ka jɩna khĩdidaar gɩ, a ma dɩ wa-n hulẽ; 50 gɩdonɩ wɛr fɛʋ yɩɩrɛ dɩ maar fʋlɛ wɩ dɩɩ ka. Sɩ dapaara Jeju mɩɩna wɛr ayɩ: Nɩ pɩɛr ’lar, mɛr Jeju gɩ, na-n do maar n fʋ na’. 51 Sɩ agɩpɩ dɩ lõ war le gboroona, dɩ jɩɛ kur, dɩ nʋɔ kɔɔ kpaa kpãkpãadara dɩɩ pho ka, 52 gɩdonɩ wa kɔɔ jɩ mɔ̃ buru thɩmɩɩrɩle donɩ nɔ kpaa thɩ̃ɛ kɩrʋa’, dəbire gɩ ho war dɩ wa pər gara’. 53 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ iirni iiro pɩ a dã Jenejarɛtɩ khʋra, le wɩ kɔɔ li gborõo. 54 Dɩ dabɔɔkɛ wɩ kɔɔ thenɩ gboroona na pɩ, dapaara tɩbɩla jɩrɛ Jeju. 55 Dɩ mɛ̃ wɩ ca jal paar fɛʋ a gba khodara jɔna, dɩ wa-n pɔnanaa paar wo paar fɛʋʋkɛ wɩ nɩɛnɩ a har. 56 Dɩ paar fɛʋʋkɛ Jeju n jalnɩ, a dɩ biisɔra gɩ, ado dɩɩsɔra gɩ, a kõgoso gɩrakɛ, tɩbɩla n gbaar awɩ khodaarsɔ dɩ wɩ pɛ ƴatɔɔ, dɩ wa-n phʋʋrʋʋ a dɔ ɩna-n thaaraa ɔɔ kẽkẽ nɔra dɩbararakɛ, dɩ wɩrɛ fɛʋʋkɛ n kɔɔ thaaraanɩ n kpɛɛrɛ awɩ kho.

7

1 Jɔfʋ bʋ dʋdarasɔ na ɩkhaa jɔfʋ dɩɩrdarasɔɔkɛ thɛnɩ Jerujalɛm pɔr a khunə Jeju; 2 dɩ wɩ yɩrɛ ɔɔ kpãkpãadaar ɩkhasɔ dɩ wa-n kho dɩkor na nyɛ̃ bise, a thɩɛna gaa nyɛ̃ɛkɛ wa phʋɔlnaa gɩ. 3 Gɩdonɩ jɔfʋ bʋ dʋdarasɔ na wɩ̃ Juifisɔ fɛʋ n cʋʋrɛ mɔ̃ awɩ mama kɔ̃tɩnasɔɔ dɩɩr n sonɩ, wa puno na kho dɩkor sɩ a wa kɔɔ jɩɩ hul nyɛ̃aa ga. 4 Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ-n thenɩ ƴaa, a wa kɔɔ phʋɔl awɩbara na nyʋɔn ɓoa’, wa-n kho dɩkora’. Wɩ hananɛ dakha gɩ̃ mama sosɔɔkɛ wɩ-n hɩɩnnɩ, gɛr dʋɔn thɩ̃ yɔnada cɔcɔɔrɛ, na da cɔcɔɔrɛ, na the bʋla cɔcɔɔrɛ. 5 Dɩ jɔfʋ bʋ dʋdarasɔ na jɔfʋ dɩɩrdara bule Jeju: Mɔ̃gɩdo dɩ afɩ kpãkpãadara na-n gba asɩ mama kɔ̃tɩ̃sɔɔ soa’, sɩ dɩ wa-n kho dɩkor na nyɛ̃ bise? 6 Dɩ Jeju tu: Sobɔr Thãgbaa bobon Ejaɩ kɔɔ so anɩdara ger waa: Bɩnɛ yenyɔdara ha nɩ, gɩdonɩ mɛ̃ gɩ khere mɔ̃ Thãgba sonɩ ayɩ: “Nɔfaar tibil ca ƴɩrɛ n cʋna mɩ pɔɩ, sɩ dɩ awɩ ha hʋnɔna mɩ fĩi. 7 Fʋɔrɛɛkɛ wɩ-n fʋɔr mɩnɩ, mɔlɔ gɩ, gɩdonɩ jɔfʋʋkɛ tɩbɩla pɛrnɩ wɩ-n dɩɩr tɩbɩla.” 8 Nɩ faarɛ Thãgbaa jɔfʋ sɩ dɩ na-n dʋ mama kɔ̃tɩnaa sora bʋrɛ. 9 Sɩ Jeju bir so war: Nɩ jɩrɛ gbobi sa hɛbɩ Thãgbaa jɔfʋ a faa, sɩ dɩ nɩ ka na ɔ mama kɔ̃tɩnaa sora. 10 Gɩdonɩ Mʋɩjɩ kɔɔ sor ayɩ: “Na cɔ afɩ thɩ na afɩ nɩ” dɩ “a ntɛ nɩɩr ɔɔ thɩ, a ɔɔ nɩ gɩ, wɩ kʋɔ.” 11 Sɩ dɩ ner n so: Ado tibil so ɔɔ ɩhɩra a ɔɔ nɩra gɩ ayɩ: Thɩ̃ɛɛkɛ ma kɔɔ ha fɩnɩna gɩ bul fi, gɛr mɩ gba dɩɩ do Kɔrbã, a thɩɛna gaa, gɛr dʋɔn Thãgbaada; 12 mɛ̃ na-n haa hʋɛ a bul ɔɔ thɩ na ɔɔ nɩ bã. 13 Mɛ̃ anɩ mama kɔ̃tɩnaa sookɛ nɩ-n kɔɔ dɩɩrnɩ kha bɩɛlbɩɛl cʋʋ Thãgbaa so dɩ ga do thɩ̃ɛ bã. Yɛ̃ thɩ̃sɔ hale wo jɔɔ nɩ-n ɓaannɩ dɩ a-n ho kha na gɩrɛra. 14 Sɩ Jeju kɔɔ bire we tibil jɔ dɩ wɩ pɔ dɩ so war: Nɛrɛ fɛʋ nɩ pɛ mɩ nũu a jɛ mɔ̃ gɩ hanɩ. 15 Thɩ̃ɛ na hakɛ jɩɛra na lõ tibili bɩnɔ na cʋgʋʋ da bisə’, sɩ gɩrɛ n kanɩ dɩɩ the tibili hara gɛr n bisene tibil. 16 [Ntɛɛkɛ hananɩ nũu dɩ nɩna, dɔ a pɛ nũu.] 17 Ɔbɔɔkɛ a kɔɔ faanɩ tibil jɔɔle sa lõ cʋɔrɔ, ɔɔ kpãkpãadara buleele sokpaalee kɩrra. 18 Dɩ so war: Nɛrɛ dakha jɩɩr ’lũ ner dakha wo koe. Na jɩ gɩ dɩ a thɩ̃ɛ kɛ jɩɛra lõ tibil bɩnɔ, ga puno na cʋgʋʋ da bisəə gaa? 19 Gɩdonɩ ga do haarra gɩ lõa’, sɩɩ do bucuurə gɩ-n lõ sɩ dɩɩ the cuu. A sonɩ thale gɛr nɛna dɩ dɩkor na hale na sãsa’. 20 Sɩ a bire so wo: Gɩrɛ n thɛnɩ tibili hara n bisenee. 21 Gɩdonɩ bɩnɔ, tibil haarra, le kpɩɛr puu n the, na bɔdɛl cʋʋrɛ, na yuur, na tɩɩ kʋr, 22 na khɛ kpɩɩ ƴaalɛ, na kũu kpɩɩ ƴaalɛ, na ha pɩɛrɛ, na kpallɛ, na tɩɩ fɩɩlɛ, na dakhaba cʋʋrɛ, na yir, na tibil i kʋɛrɛ, na i ƴaalɛ, na də̃bəəle. 23 Ga thɩ̃ puu ca ƴɩrɛ fɛʋ, tibil haarra gɩ-n the, dɩ gɛr n bisene tibil. 24 Agɩpɩ Jeju the le a jal Tɩɩr dɩ khʋra a lõ cɔ bɩɛlla, sɩ aa-n ƴaal tibil n ja’; sɩ aa puno a mar dɩ wa jaa ga. 25 Sɩ khɛ bɩɛl gɩ dɩ kɔ̃tɛɛbu hɔ̃hɔl kɔɔ lõ ɔɔ bikhɛr burə; mɔ̃kɛ khɛrɩle nɩɛnɩ Jejuuda, a pɔr a jii ƴɛ thɩ̃thɩɩn. 26 Gɩrɛkɩ khɛrɩle do sa the Siri Fenɩsɩ dɩɩra; a kɔɔ bɩɛlɛ Jeju a wea kɔ̃tɛɛbuu ɩnɩ bikhɛrra a faa. 27 Sɩ Jeju sʋʋraa: Dɔ bɩsana n kɔɔ kho dɩkor ɓo, gɩdonɩ ga bɔr dɩ fa gba bɩsanaa dɩko na pɛ bena ga. 28 Dɩ khɛr tu: Sobɔr gɩ wer Kɔ̃tɩn, sɩ dakurusɔɔkɛ bɩsana na-n khonɩ dɩ ga-ɩɩ ji thʋuɔ, bebe n khor. 29 Dɩ mɛ̃ Jeju sʋʋraa: Dɩ mɔ̃kɛ fɩ tuni thakɛ kɔna, kɔ̃tɛɛbuu ther afɩ bikhɛr burə. 30 Dɩ mɛ̃ a kɔ̃ a yɩ ɔɔ bɩsã dɩ phɩ̃, dɩɩ do kɔ̃tɛɛbuu thɩɩraarɛ. 31 Agɩpɩ Jeju ther Tɩɩr khʋra, a kpãsɛ Sɩdɔ̃ ɔbɔɔkɛ a-n birni Galile mɩɩr nɔɔra, a kar Dekapol khʋra. 32 Dɩ le wɩ kpa kũu nʋʋr bɩɛlɩkɛ na-n punoneni dɩ mɩɩ thɩmɩa bɔɔbɔa’, a pɔna a phʋʋrna Jeju, a dɛɛnaa nyɛ̃ɛ. 33 Dɩ mɛ̃ Jeju faa tɩbɩla sa kpaa, a thena khuirə, a gba nyɛ̃be a tʋʋ nũ kanana, sa phii nyɔ̃thɩ̃ɩ a thananaa delẽbirera. 34 Agɩpɩ Jeju gba ƴɩɛ ƴũ a ’wɩɩ sa so kuunna: Efata, kɩrʋ dʋɔn: Khɛra. 35 Dɩ dapaara kuuni nũ ka khɛr, dɩ gɩrɛ kɔɔ lieni delẽbire thʋbɩ, dɩ puno da-n mɩɩ thɩmɩɩr dɩ a-n yɩr dɩphã. 36 Sɩ Jeju kɔɔ sor tɩbɩlala fɛʋ, dɩ wa-n gba na mɩɩ tibil n nɩa’. Sɩ mɔ̃ a-n jɩɩnɩ kpãkpãa war jɔɔ wa-n mɩa’, gɛr wɩ-n ka mɩɩrɔ dɩ a-n jɔr. 37 Dɩ nʋɔ kɔɔ kpaarɛ tɩbɩla dɩɩ pho ka dɩ wa-n so aa: Thɩ̃ bɔ haar or n cʋʋrakɛ dɩ thʋ̃ dɩ cʋʋ nʋra ɓoɓo dɩ wa-n nɩ na nɔ masɔ dɩ wa-n mɩɩ.

8

1 Ga bɔɔlera tibil jɔ bir gbɛbɩ wo, sɩ wa hana thɩ̃ɛ na khoa’; dɩ Jeju we ɔɔ kpãkpãadara a so war ayɩ: 2 Bʋɔ fʋ mɛr tɩbɩlalaakɛ, gɩdonɩ wire yẽther ha gɩrɛ wɩ hanɩ kha na mɛrɛ, sɩ wa hana thɩ̃ɛ na khoa’. 3 Ado mɩ bɩlã wɩ wɩ kɔna sɩ dɩ wa yɩ dɩkora’, ga khabɩ wɛr hʋɛra, gɩdonɩ ɩkhasɔ wɛrra ther ƴɔɔ. 4 Dɩ ɔɔ kpãkpãadara sʋʋraa: Ka sa puno na yɩ dɩkɔ na ha tibil ca ƴɩrɛ kɩɛr bəənnə dɩ wa hi. 5 Dɩ Jeju bule wi: Buru yemɔ̃ nɩ hana? Dɩ wɩ tu: Makonyɔ gɩ. 6 Dɩ Jeju so tɩbɩlalaale wɩ dera, sa gba buru makonyɔra a fʋɔr Thãgba pɛr, sa kuur a ha ɔɔ kpãkpãadara, wɩ gba tɩnɛnɛ tibil jɔɔlera; dɩ wɩ gba tɩnɛ wɩ. 7 Sɩ wɩ hananɛ dakha dɩkhaa thʋ̃ bi, dɩ Jeju fʋɔr Thãgba a pɛr thʋmanaale, sa so wɩ tɩnɛnɛ wɩ dakha. 8 Wɛr fɛʋ bɩɛlbɩɛl kɔɔ khor a hi phi; dɩ kpãkpãadara gbaar dakurusɔɔkɛ sɛnɩ dɩɩ hi kpona makonyɔ. 9 Sɩ konaale kɔɔ thɔɔrɛ gbɩlanɩ yenã. Agɩpɩ Jeju bɩlã wɩ, 10 sa lõ dapaara gboroona na ɔɔ kpãkpãadara a jal Dalmanuta khʋra. 11 Jɔfʋ bʋ dʋdara wɛ, a pɔ a ma dɩ wa-n bana kha na Jeju wɩ pɩɛraa pheru, a bulee ayɩ, a nɛ nar na nɔ kpaa thɩ̃ bɩɛl dɩ ɔɔ punona thãgbara ƴũ gɩ the. 12 Dɩ Jeju ’wɩɩ na bɩnɛ sa so: Mɔ̃gɩdo dɩ nĩdara na-n ƴaal nɔ kpaa thɩ̃ɛ ya fɛ? Sobɔr mɩ so nar, wa nɩna wɩ nɔ kpaa thɩ̃ bɩɛllaka’. 13 Agɩpɩ dɩ faa wɩ, sa bir lõ gboroona a iir gɩ̃ iiro. 14 Sɩ kpãkpãadara kɔɔ diinəne buru gbaar, sɩɩ do bɩɛl dɩbara wɩ hana le gboroona. 15 Dɩ Jeju kpãkpãa warɛ ayɩ: Na-n jɩɛ dʋ bʋrɛ, na-n tɛ̃tɛna jɔfʋ bʋ dʋdara na Ɛrɔɔdɩɩ taba’. 16 Dɩ kpãkpãadara na-n mɩɩ kha bururaakɛ wa kɔɔ gbana’. 17 Dɩ Jeju jɩ mɔ̃ wɩ-n mɩɩnɩ kha a bule wi: Mɔ̃gɩdo dɩ na-n mɩɩ kha bururaakɛ na kɔɔ gbana? Na yɩ gaa, dɩ na jɩ kɩrʋ paa? Anɩdara khɩɩrɛ waa gel koe. 18 Yinəna nɩ hananɩ wo na-n yaa? A hanana nũu wo na-n naa? Dɩ na jɩna gaa? 19 Ɔbɔɔkɛ mɩ kɔɔ kuurni buru yemɔɩ a ha kona gbɩlanɩ yemɔɩ, kpona yemɔ̃ nɩ kɔɔ gba dakuruukɛ sɛnɩ dɩɩ hi? Dɩ wɩ tu: Kpona yʋɔr yenyɔ gɩ. 20 Dɩ ɔbɔɔkɛ mɩ kɔɔ kuurni buru makonyɔ a ha kona gbɩlanɩ yenã, kpona yemɔ̃ nɩ kɔɔ gba dakuruukɛ sɛnɩ dɩɩ hi? Dɩ wɩ tu: Makonyɔ gɩ. 21 Dɩ Jeju so war: Na yɩ gɩ a thʋ̃ jɩ kɩrʋ pɩrakɛ mãa? 22 Wɩ kɔɔ danɩ Bɛcaɩda le tɩbɩla kpa yaarʋ, a pɔna Jejura dɩ wa-n phʋʋrnaa a thaaraa. 23 Dɩ Jeju fʋrɛ yaarʋʋle nyɔ̃ɔ, a kpaa thena dɩ khuirə, a phii nyɔ̃thɩ̃ɩ pɩɛraa yinəna, a dɛɛnanaa nyɛ̃ɛ sa bulee: Fɩ yɩrɛ thɩ̃ɛ ya? 24 Dɩ yaarʋ gba ƴɩɛ ƴũ sa so: Mɩ yɩrɛ tɩbɩla, sɩ mɩ yɩ wɛr dɩ wɩ ho thɩra dɩ wa-n ɩɩr. 25 Sɩ Jeju bir thaaraa yinəna wo, dɩ dabɔɔkɛ yaarʋ kponɩ yinə, dɩɩ do a khɛrrɛ da-n yɩ thɩ̃ɛ fɛʋ wawawal. 26 Sɩ Jeju sʋʋraa: Kɔna, fa-n kɛr bir lõ dɩɩra sa kɔ̃a’. 27 Agɩpɩ Jeju na ɔɔ kpãkpãadara gba jal Sejare Filipi dɩ khʋra; dɩ le a bule ɔɔ kpãkpãadara hʋɛra: Amɛ tɩbɩla n yɩ mɩ dor? 28 Dɩ wɩ tu: Ɩkhasɔ n yɩ, Jã Batɩsɩtɩ fɩ do; wɛ n yɩ, Elɩ fɩ do; wɛ n yɩ wo, Thãgbaa bobon fɩ do. 29 Sɩ Jeju bule wi: Sɩ ner, amɛ nɩ-n yɩ mɩ dor? Dɩ Pɩɛr tu: Kirisiti fɩ do. 30 Sɩ Jeju kpãkpãa warɛ, wa-n so tibillə ga. 31 Agɩpɩ Jeju ma da-n dɩɩr ɔɔ kpãkpãadara, da-n sona war ayɩ: Dɔ mɛrkɛ dʋɔnnɩ tibili Bikuun n gaar bʋɔ jɔɔ; dɩ kɔ̃tɩna, na bonɩ jidaar kɔ̃tɩna, na jɔfʋ dɩɩrdarasɔ na bo mer, sɩ dakha wa kʋ mɛr, sɩ a wire yẽther ka ma ɩɩrɛ khirera. 32 Casɩ a-n mɩɩ wɩ gele. Sɩ Pɩɛr kpaa kana pa kpɩɩ da-n phaan. 33 Sɩ Jeju kɛr, da-n hɩɩn ɔɔ kpãkpãadara, sa phã Pɩɛr dɩɩ khɩɩr ka ayɩ: Hala mɩ ƴɔɔ Satã, gɩdonɩ fa-n kpɩɛr Thãgbaa kha ga, sɩ tibil khaa fɩ-n kpɩɛr. 34 Agɩpɩ Jeju we tibil jɔ na ɔɔ kpãkpãadara dɩ wɩ pʋɔraa dɩ so war: A ntɛ pɛr haar ɩna-n kpa mar, dɔ a faa dɩbara yɩrnanɛ, sɩ a gba ɔɔ kʋkʋ thɩr a na-n kpana mar. 35 Gɩdonɩ tibilikɛ n tɛbanɩ ɔɔ yi, ga ka na buurəəre; sɩ ʋrɛɛkɛ yi na bonɩ mɛrɛra, na Thãgbaa tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩra, ɔr na lɛ waa gel. 36 Anyee bɔ ga taa tibil, ado a ’lɛ thɩ̃ɛ fɛʋ thɩɩraakɛ sɩɩ do ɔɔ yi buurəəre. 37 Anye haankɛ dɩ tibil na gba na debina ɔɔ yi? 38 A yicuru fʋ tibil mɛrɛra na ɩ̃ thɩmɩɩra nĩdaraakɛ thɩ̃thɩɩn, kɛ na telenenɩ Thãgbara ga, sɩ dɩ wa-n cʋʋ puure, yicuru na fʋrɛ mɛr tibili Bikuun dakha ntɛra, ɔbɔɔkɛ ma ɩnɩ na ɩ̃ Thɩɩ i dʋbɩ nakha thɔ̃thɔ̃daar thu phuusɔ.

9

1 Dɩ so war wo ayɩ: Sobɔr mɩ so nar, ɩkhasɔɔkɛ hanɩ kɩɛr na khiir sɩɩ do wa yɩ Thãgbaa fãgadaar do dɩɩ ɩ̃ na fãga gaaga. 2 A wire maadõ ka pɩ, Jeju kpar Pɩɛr na Jakɩ na Jã a jʋʋnna gɔ̃gɔ̃ gbaana, dɩ wɩ ha kha le dɩbara; dɩ Jejuu tomɩ debi awɩ ƴɛ thɩ̃thɩɩn. 3 Dɩ ɔɔ kẽkẽsɔ debi dɩ a-n hɩl phalphalphal, a bulololakɛ dakha dɩɩ ka, a jɔ mɔ̃kɛ ga donɩ tibil thɩɩraakɛ na punone na cʋʋ dɩ a buloloa’. 4 Dɩ Elɩ na Mʋɩjɩ the warɛ sɩ Jeju wɩ-n khʋɛna. 5 Dɩ Pɩɛr so Jejura: Dɩɩrdaar, gɩ bɔrɛ sɩ hanɩ kɩɛr; sa dʋrɛ waa yẽther, bɩɛl n do afɩda, bɩɛl n do Mʋɩjɩɩda, bɩɛl n do Elɩɩda. 6 Aa jɩ mɔ̃ a na sona’, gɩdonɩ maar fʋɔn wɛr kpãkpãadara. 7 Dɩ ndɔlɔ̃paar gbune a thi war, dɩ nʋɔ the ndɔlɔ̃paarra ayɩ: Ʋrɛɛkɛ dʋɔn ɩ̃ Bikuunikɛ mɩ-n nanɩ, na-n pɩɛ nũu. 8 Dɩ dapaara kpãkpãadara hɩɩnɛ khʋʋkhʋʋ, sɩ wa kɔɔ yɩ tibil saagado Jeju gɩ dɩbara na wɛraa ga. 9 Dɩ mɔ̃kɛ wɩ gbuni gɔ̃gʋɔna, Jeju kpãkpãa warɛ na sobɔr dɩ wa-n so tibillə gɩrɛɛkɛ wɩ kɔɔ yɩna’, phaphapha ɩnɛr tibili Bikuun n ɩɩr khirera. 10 Dɩ wɩ kɔɔ fʋrɛ thɩmɩɩrɩle awɩ bɩnɔ, sɩ wa-n bule khasɔ aa: Anye n dɔ khi ɩɩrɛ? 11 Sɩ kpãkpãadara kɔɔ buleele thakɛ ayɩ: Mɔ̃ gɩ ha dɩ jɔfʋ dɩɩrdarasɔ na-n so ayɩ: Dɔ Elɩ n kɔɔ ɩ̃ caca. 12 Dɩ tu: Elɩ na kɔɔ ɩna wer eaca na wɛbɩ thɩ̃ɛ fɛʋ. Sɩ mɔ̃gɩdo dɩɩ khere Thãgbaa sɛbɛra mɛr tibili Bikuunidara ayɩ: Dɔ ɩ̃ gaar bʋɔ jɔɔ dɩ wa therna ma? 13 Sɩ mɩ so narɛ, Elɩ kɔɔ ɩnɛ sɩ wɩ kɔɔ cʋgʋʋrɛ mɔ̃ wɩ pɛrnɩ haar, dɩɩ ha mɔna gɩ kɔɔ khereraanɩ. 14 Sɩ ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ danɩ wɩ̃ kpãkpãadara, wɩ kɔɔ yɩrɛ tibil jɔ dɩ wɩ dii war na jɔfʋ dɩɩrdarasɔɔkɛ n bananɛnanɩ kpãkpãadaraale thɩ̃ banaa. 15 Sɩ ɔbɔɔkɛ tibil jɔɔle yɩnɩ Jeju, gɩ phuro wer dɩ wɩ ca pɔ a fʋɔrʋʋ. 16 Dɩ bule wi: Anye nɩ-n bana kha na wɛr? 17 Dɩ kũu bɩɛl tibil jɔraale tu: Dɩɩrdaar, mɩ kɔɔ kpar ɩ̃ bikuunikɛ hananɩ nɔ ma kɔ̃tɛɛbuu a ɩna far; 18 pa dɔɔkɛ a-n fʋʋnɩ thɩɩra a-n kpɛgʋʋ, dɩ bɩsaan na-n the nyɔ̃thɩ̃ khɔrɔ̃ɔ, da-n khona nyɩma, sɩ dɩ tã gõgorõo; dɩ mɩ kɔɔ bɩɛlɛ afɩ kpãkpãadara wɩ wea kɔ̃tɛɛbuurə, sɩ wa kɔɔ punoə’. 19 Dɩ Jeju so war: Nɛr nĩ babalaakɛɛ; ʋmɔ̃ bɔɔ ma thʋ̃ na toona nɩ gɩ dana? Ʋmɔ̃ bɔɔ ma thʋ̃ na fʋ nar haarrarakɛ gɩ dana? Nɩ kpaa ɛna mar. 20 Dɩ wɩ kpaa a pɔna; dɩ ɔbɔɔkɛ kɔ̃tɛɛbuu na yɩnɩ Jeju, a gbʋ̃gbʋnyanɛ bɩsaan dɩ ji thʋnɔ da-n laan, da-n thena nyɔ̃thɩ̃ khɔrɔ̃ɔ. 21 Dɩ Jeju bule thɩrɛ: A fʋna ʋmɔ̃ bɔɔrakɛ gekɛra wer kɔɔ hanaa? Dɩ thɩrɛ tu: Ɔɔ bɩsã bu bɔɔ gɩ. 22 Dɩ wire wire kɔ̃tɛɛbuule n tʋɔrɛ da-n kpɛɛ dɔɔ na nyʋɔnɔ ɩnɩ-n kʋʋra; sɩ ado fa punone na cʋʋ dɩkha, jɛ sɩ bʋɔra sa bulo si. 23 Dɩ Jeju birsee: Fɩ yɩ, ado ma punone ya? Thɩ̃ɛ fɛʋ n punone ʋrɛraakɛ pɩɛrnɩ Thãgba haar. 24 Dapaara bɩsaanɩlee thɩ hulẽ ayɩ: Mɩ pɛrɛ haar, bulo mi ɩ̃ baallala. 25 Mɔ̃ Jeju yɩnɩ tɩbɩla dɩ wɩ ca pɔ wa-n jɔr, le a mana kɔ̃tɛɛbuu ayɩ: Fɛr nʋʋr nɔ ma kɔ̃tɛɛbuu, mɛr sɔ far: A fɩ jɩ thɛ bɩsaannaakɛ, fa-n lʋʋnaa yuu bã. 26 Dɩ mɔ̃kɛ a-n thenɩ a hulene sa gbʋ̃gbʋnyã bɩsaan na fãga, dɩ bɩsaan debi a ho a khire pɔɩ; wɩrɛ wer hanɩlerakɛ yɩ: A khire. 27 Sɩ Jeju fʋʋ nyɔ̃ɔ a khəi dɩ pal ɩɩr. 28 Dɩ ɔbɔɔkɛ Jeju lonɩ cʋɔrɔ dɩ wɩ ha kha na kpãkpãadara dɩbara, wɩ buleele aa: Mɔ̃ gɩ fʋna dɩ ser na kɔɔ puno a wee kɔ̃tɛɛbuule a fa ga? 29 Dɩ so war: Agado Thãgba bɩɛlɛ ga, kɔ̃tɛɛbu ca ʋrɛ na hana ther na tha’. 30 Sɩ wɩ kɔɔ ther le a jal a kpãsɛ Galile, sɩ Jeju na kɔɔ ƴaal wɩ jɛ ka a hana’; 31 gɩdonɩ a-n dɩɩrɛ ɔɔ kpãkpãadara, da-n sona war ayɩ, wa fʋrɛ ɩnɛrkɛ dɔnɩ tibili Bikuun na ha tɩbɩla dɩ wa kʋ nɩ, sɩ a ɩnɩ khi dɩ wire yẽther ka, ɩna ɩɩrɛ khirera. 32 Sɩ kpãkpãadara na jɩ thɩmɩɩrɩle kɩrʋa’, dɩ maar kɔɔ fʋlɛ wɛr dɩ wa ’la na bulea’. 33 Dɩ wɩ kɔɔ daan Kapɛrnayʋm; dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ hanɩ cʋɔrɔ, gɛr Jeju bulelo ɔɔ kpãkpãadara ayɩ: Anye nɩ-n kɔɔ bana kha hʋɛrara? 34 Dɩ wɩ pɩr pɔɔpɔɔ, gɩdonɩ wɩ kɔɔ ƴaalɛ wɩ jɩ ʋrɛ ’lɛnɩ kɔ̃tɩɩnɛ, gɛr gɩ dɩ wɩ kɔɔ bana kha hʋɛra. 35 Dɩ mɛ̃ Jeju too sa we kpãkpãadara yʋɔr yenyɔ, dɩ wɩ pɔ dɩ so war ayɩ: Ntɛɛkɛ n ƴaalɛnɩ ɩnɩ-n dɔ ƴɛ kʋl, dɔ a do pɩpɩr tɩbɩlala fɛʋ na tɩbɩla fɛʋʋ thɔ̃daar. 36 Agɩpɩ dɩ kpa bɩsã buu a pɔna awɩ thɩ̃thɩɩn, sa gbaa fʋrɔ sa so war: 37 Ntɛɛkɛ na teanɩ bɩsaan thakɛ a na-n hɩɩn, gɩ do ɩ̃ i dɔ nɔɔ, mɛrɛɛ thɛthɛ a tee. Dɩ ntɛɛkɛ tea mɩnɩ, ga do mɛr a tea’, sɩ ʋrɛɛkɛ thɔna mɩnɩ a tee. 38 Jã so Jejura: Dɩɩrdaar, sɩ kɔɔ yɩrɛ tibilikɛ na dɔnɩ asɩ kpakpaara’, dɩ gba afɩ i dɩ weena kɔ̃tɛɛbii da-n faa, dɩ sa-n kɔɔ pɩɛrʋʋ gɩdonɩ aa do asɩ kpakpaara’. 39 Dɩ Jeju tu: Na-n ha na pɩɛrʋa’, gɩdonɩ tibil na puno na gba ɩ̃ i na cʋʋna nɔ kpaa thɩ̃ɛ, saa kɛr dapaara wo a mɩɩ ɩ̃da puə’. 40 Gɩdonɩ ʋrɛɛkɛ na-n ƴaalɛ sɩnɩ sʋa’, sɛrra a-n pɛ. 41 Dɩ ʋrɛɛkɛ ɩ̃ i na donɩ nɔɔ dɩ na cɛ nyʋɔn na ha nɩ nɩ yɔ, gɩdonɩ Kirisitii too nɩ do, sobɔr mɩ so nar gel, thɩ̃ɛ na hale na pɩɛrʋʋ lɩmɩ ’lɛrra ga. 42 Nã kɔ̃tɩ̃ tə̃ə lir tibillə fʋɔrɔ wɩ dʋnanaa lanyʋɔnɔ, baar gɩrɛɛkɛ a na kanɩ na cʋʋ dɩ bɩsã biikɛ pɛ mɩnɩ haar dɩ bɩɛl na bara. 43 Ado afɩ nyɔ̃ do far baradaa, kuro faa. A fɩ ’lɛ yire na nyɔ̃ bɩɛl, gɩ baar nyɛ̃ɛ yenyɔɔkɛ fa hananɩ sɩ wɩ dʋna fɩ bu paar dɔɔraakɛ na dɔnɩ thɩ̃ khiirnənə’. 44 [Le dɔ na-n khə’, dɩ dɔɔ dakha na-n khiir kpɩɩa’.] 45 Ado afɩ nɔ do far baradaa, kuro faa. A fɩ ’lɛ yire na nɔ bɩɛl, gɩ baar nɛɛ yenyɔɔkɛ fa hananɩ sɩ wɩ dʋna fɩ bu paar dɔɔra. 46 [Le dɔ na-n khə’, dɩ dɔɔ dakha na-n khiir kpɩɩa’.] 47 Ado afɩ yi do far baradaa, te faa. A fɩ lõ Thãgba fãgadaarɩ dʋɔ na yi khoroo, gɩ baar yinə yenyɔɔkɛ fa hananɩ sɩ wɩ dʋna fɩ bu paar dɔɔra. 48 Le dɔ na-n khə’, dɩ dɔɔ dakha na-n khiir kpɩɩa’. 49 Gɩdonɩ dɔɔ na cʋʋrɛ thɩ̃ɛ fɛʋ dɩ ga hana laanɩ mɩla. 50 Thɩ̃ bʋɔ laan do, sɩ a laan bir dasɩ a mɩla bã, mɔ̃ wa fʋ sɩ na cʋʋ dɩ a bir na hana mɩlalɛ? 51 Nɩ hanana laan anɩ bɩnɔ, dɩ nɩ hanana kha ha ɩɩ bɩɛlbɩɛl.

10

1 Jeju ther le a gba jal Jude khʋra, sɩ agɩpɩ dɩ ɩɩr Jʋrdɛ̃ iiro. Dɩ tibil jɔ n gbɛbɩ dɩ wɩ pɔ na derraa, dɩ ma da-n dɩɩr wɩ thɩ̃ɛ mɔ̃ a mɩlna gɩnɩ. 2 Ɩkhaa jɔfʋ bʋ dʋdara pʋɔraarɛ, dɩ wa-n fifiləə a bulee thakɛ ayɩ: Tibil hananɛ hʋɛ na faa ɔɔ khɛr ya? 3 Dɩ tu: Anyee jɔfʋ Mʋɩjɩ kɔɔ ha nɩ? 4 Dɩ wɩ sʋʋraa ayɩ: Mʋɩjɩ kɔɔ ’laarɛ hʋɛ, kuun n khera he kuur sɛbɛ sa wea ɔɔ khɛr a faa. 5 Dɩ Jeju so war: Anɩdara khiinoni dɔ kɩrʋ dɩ Mʋɩjɩ kɔɔ khere nar jɔfʋ caale. 6 Sɩ fʋ paar, ɔbɔɔkɛ Thãgba kɔɔ tini thɩ̃ɛ, kuun na khɛr a kɔɔ cʋʋ. 7 Gɛr dɔ kɩrʋ dɩ kuun na lee kha na ɔɔ thɩ na ɔɔ nɩ, sɩ a ɓã kha na ɔɔ khɛr, 8 wɛr yenyɔ n gbɛbɩ wɩ do tibil bɩɛl, mɛ̃ ga do yenyɔ ha bã, sɩ wɩ coore kha a do bɩɛl. 9 Gɛr gɩ ga teena tibil n lea gɩrɛ Thãgba coornɩ dɩɩ do bɩɛla’. 10 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ hanɩ cʋɔrɔ, kpãkpãadara bire bule Jeju ga so caalera, 11 dɩ so war: A tibil faa ɔɔ khɛr sa bir a he khɛ kpɩɩ, khɛ kpɩɩ ƴaal sopugo a cʋʋ ɔɔ caca khɛrra. 12 Ado khɛr gɩ a faa ɔɔ ko sa bir he kũu kpɩɩ, kũu kpɩɩ ƴaal sopugo a cʋʋ. 13 Dɩ tɩbɩla kɔɔ kpar bɩsana a pɔna Jejura, a dɛɛnɛ war nyɛ̃ɛ, sɩ kpãkpãadara kɔɔ phaanɛ wɩrɛ pɔna wɩnɩ. 14 Dɩ ɔbɔɔkɛ Jeju yɩɛnɩ nĩkhii fʋʋrɛ, dɩ so ɔɔ kpãkpãadarara: Nɩ dɔ bɩsana na-n ɩ̃ mar, na-n pɩɛr wa’, gɩdonɩ wɩrɛ hɔnɩ bɩsana, wɛr Thãgbaa fãgadaar do mana. 15 Sobɔr mɩ so nar, ʋrɛɛkɛ na-n tuonni Thãgbaa fãgadaar do bɩsanaa khaaka’, a na puno na lono kpɩɩraka’. 16 Agɩpɩ dɩ gba bɩsana a fʋrɔ, sa dɛ̃ɛ war fɛʋ bɩɛlbɩɛl nyɛ̃ɛ a bɔna wɩ. 17 Mɔ̃kɛ Jeju n gbanɩ hʋɛ, kũu bɩɛl car pʋɔraa a gulẽgaraa a bulee: Dɩɩrdaar bʋɔ, anye ma cʋʋ na ’lɛ yire khorr? 18 Dɩ Jeju sʋʋraa: Mɔ̃gɩdo dɩ fɩ we mɩ dabʋɔ? Tɩɩ bʋɔ na hala’, Thãgba dɩbara bʋɔnɔ. 19 Fɩ jɩrɛ Thãgbaa jɔfʋ: “Fa-n kʋ tibilə’, fa-n hana khɛ kpɩɩ ƴaala’, fa-n hana kũu kpɩɩ ƴaala’, fa-n yuə’, fa-n sõso pɛ tibilə’, fa-n pɛr fɩɩlɛ thɩɛna ga, na cɔ afɩ thɩ na afɩ nɩ.” 20 Dɩ kuunile tu: Dɩɩrdaar mɩ kɔɔ mãa nɩ ga jɔfʋraale fɛʋ nũu kɛkɛkɛ ɩ̃ daɓol dĩi bɔɔ. 21 Dɩ Jeju hɩɩnʋʋ na naʋ sa sʋʋraa: Thɩ̃ bɩɛl ɓɔr fɛr, jala dolone thɩ̃ɛ fɛʋʋkɛ fɩ hananɩ a hana bɔdara, dɩ mɛ̃ fa ’lɛ lẽle thɩ̃ɛ Thãgbaa dʋɔ, agɩpɩ fɩ ɩ̃ fa-n kpa mar. 22 Sɩ ɔbɔɔkɛ kuunile nɩɛnɩ thɩmɩɩ ca gele a gbure ƴɩɛ, sa gba da-n kɔna gbobire, gɩdonɩ lẽledaar gɩ na sobɔr. 23 Sɩ Jeju hɩɩn ɔɔ kpãkpãadara da-n finə sa so war: Thãgba fãgadaar dɩ lʋʋn khɩɩrɛ waa gel wɩrɛraakɛ dɔnɩ lɛ̃lɛ. 24 Dɩ nʋɔ kɔɔ kpaarɛ kpãkpãadara fɛʋ ga thɩmɩɩ caraale; sɩ Jeju bir so war wo: Ɩ̃ bɩsãsɔ, Thãgba fãgadaar dɩ lʋʋn khɩɩrɛ waa gel. 25 Nyɔɔmɛɛ lõokɛ a na lonɩ mɩsɩmɩ kaarra ka yɔɔrɛ jɔ lẽlee Thãgba fãgadaar dɩ lõ. 26 Sɩ nʋɔ kɔɔ kpaarɛ kpãkpãadara dɩɩ ka thɩmɩɩrraale, dɩ wa-n bule khasɔ bɩɛlbɩɛl aa: Dɩ a mɛ̃ gɩ, amɛ na punone na ’lɛ taarɛ? 27 Dɩ Jeju hɩɩn wɩ sa so: Ado tɩbɩlala wer gɩ, thɩ̃ punonaa ga; sɩ ga ha mɛ̃ Thãgbara ga, gɩdonɩ Thãgba n punone thɩ̃ɛ fɛʋ. 28 Sɩ Pɩɛr ma da-n sʋʋraa: Hɩnɛ, sɛrɛ sɩ faarɛ thɩ̃ɛ fɛʋ sɩ sa-n kpa far. 29 Dɩ Jeju tu: Sobɔr mɩ so nar, ado tibil faa ɔɔ cɔ, a ɔɔ õkona wɛ, a ɔɔ õkhɛrsɔ wɛ, a ɔɔ nɩ gɩ, a ɔɔ thɩ gɩ, a ɔɔ bɩsãsɔ wɛ, a ɔɔ lɛ gɩ, dɩɩ do ɩ̃ i dɔ nɔɔ na Thãgbaa tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩra, 30 a na ’lɛr thɩ̃ɛ nɛnɛ̃ bɔɔraakɛ tama tama der paar tamaa: Gɔnasɔ, õkonasɔ, õkhɛnasɔ, nɛsɔ, bɩsanasɔ, na lɩɛsɔ, a na ’lɛnanɛ dakha kpoore, sɩ bɔɔkɛ na ɩnanɩ a na ’lɛr yire khorr. 31 Sɩ tibil jɔjʋɔɔkɛ dɔnɩ nɛnɛ̃ ƴɛ kʋla, wɛr na fien na do sɩka pɩra, sɩ tibil jɔjʋɔɔkɛ dɔnɩ nɛnɛ̃ sɩka pɩra, wɛr na fien na do ƴɛ kʋla. 32 Sɩ wɩ kɔɔ gbaar hʋɛ dɩ wa-n jal Jerujalɛm, dɩ Jeju kʋʋl wɩ ƴɩɛ. Sɩ haar fuure kpãkpãadara dɩ maar fʋ dakha wɩrɛ n kpaaraanɩ. Dɩ Jeju bir kpa kpãkpãadara yʋɔr yenyɔ dɩ wɩ ha kha, dɩ ma da-n mɩɛ wɩ gɩrɛ na danaanɩ. 33 A so warɛ ayɩ: Nɩ hɩnɛ, sɩ-n jaal gɩrɛ Jerujalɛm, ka wa fʋnɩ mɛr tibili Bikuun na ha bonɩ jidaar kɔ̃tɩna, na jɔfʋ dɩɩrdarasɔ, dɩ wa pɛ mar so kʋnanɛ; sɩ na gba mɩ na ha ca kpala; 34 dɩ wa mãa mɛr, wɩ cɩɩrna nyɔ̃thɩ̃ɩ wa-n pɛ mar, wa ciil mer dakha na khasa, sɩ wɩ kʋ mɩ, sɩ a wire yẽther ka ma ɩɩrɛ khirera. 35 Agɩpɩ Jebedee bikonaakɛ wɩ-n wenɩ Jakɩ na Jã pɔ Jejura, a sʋʋraa: Dɩɩrdaar, cʋɛ sar gɩrɛ sa bɩɛl farnɩ. 36 Dɩ bule wi: Anye nɩ-n ƴaal ɩ̃ cʋɛ nar? 37 Dɩ wɩ tu: A fɩ gba afɩ fãga, ha sɩ hʋɛ, bɩɛl n too afɩ nyɔ̃bɔra, bɩɛl afɩ nyɔ̃bɩlana. 38 Sɩ Jeju so war: Na jɩ gɩrɛ nɩ-n bɩɛlna’; na punone na yɔ thɩ̃ yɔnanɛɛkɛ dɔnɩ bɔ gaarɛɛkɛ ma yɔnɩ ya? Agɩbo wɩ kpɛɛ nɩ bɔ gaarɛraakɛ wa kpɛɛ mɩnɩ yɔ khaa ya? 39 Dɩ wɩ tu: Ɔɔ, sa punone. Dɩ Jeju so war: Sobɔr gɩ, thɩ̃ yɔnanɛɛkɛ ma yɔnɩ na yɔr, dɩ yɔ kpɛɛrɛɛkɛ ma ’lɛnɩ na ’lɛr dakha. 40 Sɩ ga do mɛr na phire ʋrɛ na tɔɔnɩ ɩ̃ nyɔ̃bɔra na ʋrɛ na tɔɔnɩ ɩ̃ nyɔ̃bɩlana ga; wɩrɛ dɩbara Thãgba gbɛbɩrɔnɩ too paa caarɩkɛ, awɩda gɩ. 41 Sɩ ɔbɔɔkɛ kpãkpãadara yʋɔr kɔɔ nɩɛnɩ gele, nĩkhii kɔɔ fʋ wɛr Jakɩra na Jã. 42 Dɩ Jeju we wɩ dɩ wɩ pɔ, dɩ so war: Nɩ jɩrɛ dɩ wɩrɛ wɩ-n hɩɩnnɩ dɩ wɛr dɔ ca kpalaa fãgadara, wɩ-n ʋʋnɛ tɩbɩlala kpɛ, dɩ wɩrɛ dɔnɩ kɔ̃tɩna n cʋʋ warɛ fãga dɩɩ pho ka. 43 Sɩ ga ha mɛ̃ anɩ thɩ̃thɩɩna’, sɩ ntɛɛkɛ n ƴaalɛnɩ ɩnɩ-n dɔ kɔ̃tɩn, dɔ ɔr n ka a do anɩ thɔ̃daar. 44 Ado tibil bɩɛl nɛrɛra ƴaal ɩnɩ-n dɔ ƴɛ kʋl, dɔ ɔr n do tɩbɩla fɛʋʋ dee. 45 Gɩdonɩ mɛr tibili Bikuun na ɩ̃ tibil na-n dɔ mar thɔma ga, sɩ mɩ ɩnɛ ɩ̃ ka ɩ̃ do thɔma sɩ ɩ̃ ’laa ɩ̃ yi gɩ birse tɩbɩla bərəəm. 46 Dɩ wɩ kɔɔ daan Jeriko; dɩ ɔbɔɔkɛ Jeju na ɔɔ kpãkpãadara na tibil jɔ na ɩɩrnɩ dɩɩraale na the, bɛ̃bɩɛl yaarʋʋkɛ wɩ-n wenɩ Bartɩme, kɛ dʋɔnnɩ Timee bikuun, kɔɔ toore le hʋ nʋɔra. 47 Dɩ ɔbɔɔkɛ a nɩɛnɩ dɩ Najarɛtɩ Jeju n pʋɔn, a mar da-n hulẽ aa: Jeju Davɩdɩɩ Bikuun, jɛ mɩ bʋɔra. 48 Sɩ tibil jɔ kɔɔ manaanɛ ayɩ a pɩra; sɩ a ka jɩɛ bir hulẽ wo aa: Davɩdɩɩ Bikuun, jɛ mɩ bʋɔra. 49 Dɩ Jeju jɩɩl sa yɩ wɩ wɩɛ. Dɩ wɩ wer yaarʋra a sʋʋraa: Pɩɛr ’lar, ɩrɛ, a-n we fer. 50 Dɩ yaarʋ dʋna ɔɔ darã a faa, sa pal birbir da-n pɔ Jejura. 51 Dɩ Jeju bulee: Anye fɩ-n ƴaal ɩ̃ cʋɛ far? Dɩ yaarʋ tu: Dɩɩrdaar, cʋɛ mɩ ma-n yɩ. 52 Dɩ Jeju sʋʋraa: Dɩ kɔna, afɩ ha pɛ taa fɩ. 53 Dɩ dapaara ɔɔ yi khɛr da-n yɩ, a kpa Jejura dɩ wɩ cʋr wa-n jal.

11

1 Ɔbɔɔkɛ wɩ-n wɔrɔnɩ Jerujalɛm a ha Bɛtɩfaje na Betanɩ khʋra, wɩ kɔɔ daan gɔ̃gʋ̃ɔɔkɛ hananɩ olɩvɩ thɩra; le Jeju thɔ̃ ɔɔ kpãkpãadara yenyɔ, 2 a so war ayɩ: Nɩ jala dɩɩraakɛ nɩ pɛnɩ ƴɩɛ; a nɩ pɔ na dã na yɩrɛ kũkə̃ ɓolʋʋkɛ tibil na jʋʋnnɩ pa’, dɩ wa li; nɩ thʋba a kpa ɛna. 3 A tibil bule ni: Anye nɩ-n cʋʋ ya, nɩ to: Kɔ̃tɩn n ƴaalɛ sa a bir a thɔna kɔrɔ wɩ ɩna. 4 Dɩ mɛ̃ wɩ jal a yɩ kũkə̃ ɓolʋ, dɩ wɩ li cɔ lõfonɔɔ hʋ nʋɔra, dɩ wɩ thʋbɩ. 5 Dɩ ɩkhaa tibilsɔ wɩrɛraakɛ kɔɔ hanɩle bule wi: Anye nɩ-n cʋʋ, dɩ anyera nɩ-n thʋbɩ kũkə̃ ɓolʋ? 6 Dɩ kpãkpãadara gbaar mɔna Jeju kɔɔ so warnɩ a so war; dɩ mɛ̃ wɩ sɩ war dɩ wɩ jalna. 7 Dɩ wɩ pɔnanɛ kũkə̃ ɓolʋ Jejura, a gba awɩ kẽkẽ a dɛbɩ kũkəənə, dɩ Jeju jʋʋn tooro. 8 Tɩbɩla bərəəm kɔɔ belle awɩ kẽkẽ kɔ̃tɩ̃sɔ a pɛr hʋɛra, sɩ wɛ cɩ fa huu lɔɔ dɩ wa-n pɛr hʋɛra. 9 Wɩrɛ kʋlɛnɩ Jeju ƴɩɛ na wɩrɛ n kpaanɛnɩ khiro n hulene aa: Ojana, bɔnanɛ n hana ʋrɛraakɛ n ɩnanɩ gɩrɛ na Kɔ̃tɩnɩ i. 10 Bɔnanɛ n hana fãga gbaarraakɛ n ɩnanɩ, kɛ dɔnɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃ Davɩdɩɩda. Ojana le ƴũ pər. 11 Ɔbɔɔkɛ Jeju danɩ Jerujalɛm, a lʋʋn Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna; ɔbɔɔkɛ a hɩɩnnɩ thɩ̃ɛ fɛʋ pɩ, a ther jal Betanɩ na ɔɔ kpãkpãadara yʋɔr yenyɔ gɩdonɩ dɩɩ kɔɔ ’lire tɩɩn. 12 A dɩɩ kɔɔ wɩl dɩ wɩ the Betanɩ, kɔmɛr kɔɔ fʋrɛ Jeju. 13 Dɩ mɔ̃ a ’laanɩ yɩ thɩr khonanɛ ƴɔɔ dɩ thɔɔ faa, a gbaar pɔ ɩnɩ-n hɩɩn a ba sɛr yaa? Sɩ ɔbɔɔkɛ a kɔɔ danɩ, fa haar dɩbara a kɔɔ yɩ, gɩdonɩ ga do ɔɔ se bɔ ga. 14 Dɩ mɛ̃ Jeju so thɩrʋraale ayɩ: Tibil na bir na kho afɩ bi kpɩɩrakɛ bã; dɩ ɔɔ kpãkpãadara kɔɔ nɩɛrɛ. 15 Agɩpɩ wɩ kɔɔ daan Jerujalɛm, dɩ Jeju lõ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna, a ma a weele wɩrɛ n dolonenɩ thɩ̃ɛ na wɩrɛ n thɛnɩ thɩ̃ɛ le Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna, a tʋɔrna war debaa tabalsɔ a kpɛɛ na kʋlã puu dolõdaraa too pasɔ. 16 Sɩ aa-n tu tibil n fɔrɔ thɩ̃ɛ a kpãsɛnɛna Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna ga. 17 Sɩ a dɩɩr wɛr thakɛ aa: Ga do gɩ kherere Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Mɛr Thãgbaa cɔ na dor paarɩkɛ tibil caar fɛʋ na-n fʋɔr mɩnaa”? Sɩ dɩ ne wer cʋʋ dɩɩ do yu hɔ̃hʋɔldaraa wɔ̃ pa. 18 Bonɩ jidaar kɔ̃tɩna na jɔfʋ dɩɩrdara kɔɔ nɩɛrɛ gele dɩ wa-n ƴaal mɔ̃ wa fʋnɩ sɩ wɩ kʋ Jeju, gɩdonɩ a-n kʋ wɛr maar, gɩdonɩ nʋɔ n kpaarɛ tɩbɩla fɛʋ ɔɔ dɩɩrra. 19 A dɩɩ birə Jeju na ɔɔ kpãkpãadara faarɛ dɩɩ sa the. 20 Dɩɩ wɩlnɩ duuro dɩ wa ka kpãkpãadara yɩrɛ thɩrʋʋlera dɩ khi na nɛɛ fɛʋ. 21 Dɩ Pɩɛr jɩna gɩrɛ kɔɔ cʋɛnɩ a so Jejura: Dɩɩrdaar, hɩnɛ thɩrʋʋkɛ fɩ pɛrnɩ sor a khire. 22 Dɩ Jeju so war: Nɩ pɩɛr Thãgba haar. 23 Sobɔr mɩ so nar: A tibil so gɔ̃gʋ̃ɔɔkɛ ayɩ: Ǝlə kɩɛr a je lanyʋɔnna, dɩ ado ntɛ na baalɔ ɔɔ hara ga, sa pɛr haar gɩrɛ ɩnɩ sonɩ ga har oti, a na yɩɛrɛ ga cʋʋna gel. 24 Gɛr gɩ dɩ ɩ̃ so nar: Thɩ̃ɛ wo thɩ̃ɛɛkɛ na bɩɛlnɩ Thãgbara, nɩ pɩɛr haar nɩ ’lɛr pɩ, dɩ na yɩɛrɛ gɩ cʋʋna. 25 Dɩ ɔbɔɔkɛ nɩ ɩɩrnɩ jɩɩl na bɩɛl Thãgba, ado nɩ hananɛ sor na tibil, nɩ faa, dɩ mɛ̃ anɩ Thɩɩkɛ hanɩ Thãgbaa dʋɔ na faa dakha anɩ sopugo. 26 [Sɩ ado na faa wɩ̃ tibili soa’, anɩ Thɩɩkɛ hanɩ Thãgbaa dʋɔ na faa dakha anɩ sopugoə’.l 27 Dɩ wɩ bire jal Jerujalɛm, dɩ ɔbɔɔkɛ Jeju n kpaarnɩ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna, bonɩ jidaar kɔ̃tɩna na jɔfʋ dɩɩrdara na kɔ̃tɩna pʋɔraarɛ, 28 a bulee: Ka hʋ caakɛra fɩ hananɩ dɩ fa-n cʋʋna thɩ̃ɛɛkɛra the, dɩ amɛ hana fɩ hʋɛ fa-n cʋɛ? 29 Dɩ Jeju tu: Ma bule ner dakha thɩ̃ bɩɛl, a nɩ puno birse mi mɛrɛ dakha ma so narɛ hʋ ca ʋrɛ mɩ hananɩ dɩ ma-n cʋʋna thɩ̃ ca gɩrɛ. 30 Jãa yɔ kpɛɛ Thãgbaa dʋɔ gɩ the yaa, tɩbɩlaa pa gɩ the? Nɩ to ɩ̃ hɩɩn. 31 Dɩ wɩ mar dɩ wa-n bana khasɔ ayɩ: A sɩ tu ayɩ: Thãgbaa dʋɔ gɩ the, a na bule ser dɩ anye dɔ kɩrʋ dɩ sa kɔɔ pɛ ɔɔ thɩmɩɩ haara’; 32 dɩ a sɩ so wo ayɩ: Tɩbɩlaa pa gɩ... Maar kɔɔ fʋɔn wɩ tɩbɩlala thalee sora, gɩdonɩ Thãgbaa bobon bɔ tɩbɩla fɛʋ kɔɔ gba Jã dɩ do. 33 Dɩ wɩ tu: Sɩ jɩrɛ ya? Dɩ Jeju so war: Dɩ a thale gɩ, ma-n so nar mer ka mɩ yɩnɩ hʋɛ dɩ ma-n cʋʋna ga thɩ̃sɔɔka’.

12

1 Jeju mar da-n mɩɩ wɩ na sokpaa ayɩ: Kũu bɩɛl gɩ, a kɔɔ cʋʋ nãkʋɔr a bã dãgbol diiro, a kpena dakha koru bi der paar, sa mɩ bɛbɛr cɔ gbãa. Agɩpɩ dɩ gba nãkʋɔr hɩɩndara a pɛr wa-n hɩnɛ ɓo, sa jal kpaar paar. 2 Dɩ ɔbɔɔkɛ bi khʋ̃ bɔɔ danɩ, a thʋɔn ɔɔ thɔ̃daar bɩɛl a jala nãkʋɔr hɩɩndararara, wɩ hanaa dɩkhaa nãkʋɔr thɩ̃ a pɔna. 3 Sɩ wɩ kɔɔ fʋrɛ thɔ̃daar a bɩɩr, sa weguu dɩ kɔna nyɛ̃ khɩɩ. 4 Dɩ bir thɔ̃ war thɔ̃daar kpɩɩ wo, dɩ wɩ bɩɩrʋʋ yʋʋ cu, sa pɩɛraa yicuru. 5 Dɩ bir thɔ̃ war thɔ̃daar kpɩɩ wo, dɩ wɩ kʋʋ. Agɩpɩ dɩ thɔ̃ war wɩ̃ thɔ̃dara wo, dɩ wɩ fʋlɛlɛ wɛ a bɩɩr sa kʋʋr ɩkha. 6 Sɩɩ do ɔɔ bikũu bɩɛlɩkɛ a-n nanɩ sɩɛraa, dɩ pɩɩrɔ thʋ̃ɔ wɛrra sa so wa cʋrɛ ɩ̃ bikuun. 7 Sɩ nãkʋɔr hɩɩndaraale mɩɩrɛ kha ayɩ: Ʋrɛɛkɛ dʋɔn thɩ̃ hɩn, nɩ dɔ sɩ kʋʋ, sɩɩ do sɛr hɩna thɩ̃ɛ. 8 Dɩ mɛ̃ wɩ fʋʋ, a kʋʋ, a gba dʋna faa nãkʋɔr khuirə. 9 Anye nãkʋɔr kɔ̃tɩn na cʋʋ dɩphã? A na jaal na kʋʋr nãkʋɔr hɩɩndaraale, sa a gba nãkʋɔr a ha tɩɩ kpɩɩsɔ. 10 A thɩɛna gaa, na kɔɔ hɩɩn gɩrɛ Thãgbaa sɛbɛ sonaa? Gɩ sor ayɩ: “Bokaarɩkɛ cɔ mɛ kɔɔ bonɩ, debire a do go tɩ bokaar; 11 sɩ Kɔ̃tɩnɩ pa thɩ̃ɛɛle the, dɩ sɩ yɩɛrɛ dɩɩ do sar thɩ̃ kɔ̃tɩ̃ɩ.” 12 Sɩ wɩ kɔɔ ƴaalɛ hʋɛ wɩ fʋʋ, sɩɩ do maar n fʋ wɛr tɩbɩlala, gɩdonɩ wɩ jɩrɛ dɩ wɛrra Jeju so sokpaale, sɩ wɩ kɔɔ fagʋʋrɛ sa kɔ̃. 13 Sɩ wɩ thʋɔnaanɛ ɩkhaa jɔfʋ bʋ dʋdara na Ɛrɔɔdɩɩ totoo, wɩ nʋɔ thɩmɩɩrraakɛ a na mɩɩnɩ. 14 Dɩ wɩ pɔr a sʋʋraa: Dɩɩrdaar, sɩ jɩrɛ dɩ sobɔ tibil fɩ do, dɩ fa-n ma tibilə’, fa-n hɩɩn dakha tɩbɩla dɩɩdɩa’, sɩ dɩ fa-n dɩɩr tɩbɩla Thãgbaa hʋ na sobɔr. Gɩ teere kha dɩ sa lɩmɩ Sejaar lãpho yaa, ga tee kha ga? 15 Sɩ lɩma yaa, sa-n lɩma? Sɩ gɩdonɩ Jeju jɩrɛ awɩ bɩnɛ yenyɔ fɩl, a so warɛ: Mɔ̃gɩdo dɩ na-n fifilə mi? Nɩ gba war bi bɩɛl ɛna ɩ̃ hɩɩn. 16 Dɩ wɩ gba bɩɛl a pɔna, dɩ bule wi: Amɛɛ foto ha ʋrɛ, dɩ amɛɛ khere ha gɩrɛ? Dɩ wɩ tu: Sejaar gɩ. 17 Dɩ mɛ̃ Jeju so war: Nɩ ’laanɛ Sejaarra gɩrɛɛkɛ dɔnɩ Sejaarɩda, a ’laanɛ Thãgbara gɩrɛɛkɛ dɔnɩ Thãgbaada; dɩ nʋɔ kɔɔ kpaa wɛr fɛʋ ɔrra. 18 Dɩ Sadʋsɛ̃ɛsɔɔkɛ n yɛnɩ khi ɩɩrɛ na hala’, pʋɔraarɛ a bulee thakɛ ayɩ: 19 Dɩɩrdaar, hɩnɛ gɩrɛɛkɛ Mʋɩjɩ kɔɔ khere sarnɩ ayɩ: “Ado tibil hana õkuun dɩ khi sa faa khɛr sɩ bɩsaan na hala’, ɔɔ õkuun n gba hɛ a kɔna bɩsana wɩ do ɔɔ õkuuni məl.” 20 Sɩɩ do õkona makonyɔ wɛ a kɔɔ hale; cacadaar kɔɔ her khɛr aa hana bɩsana ga, sa khi. 21 Dɩ balanyɔdaar gba khikhɛrʋ aa hana bɩsana ga, sa khi wo; mɛna gɩ kɔɔ ha dakha na balãtherdaar. 22 Sɩ bɩɛl wɛr makonyɔrarakɛ na hana bɩsaana’, wɩ pɩnɩ fɛʋ na pɩ dɩɩ do khɛr dakha khire. 23 Ado khe ɩɩr khirera, ʋmɔ̃ wɛrra na hɩna khɛr? Gɩdonɩ wɛr makonyɔra fɛʋʋ khɛr a kɔɔ do. 24 Dɩ Jeju tu: Nɩ buure waa fu yə̃ə? Na jɩnɩ Thãgbaa sɛbɛ na Thãgbaa fãga ga, gɛr gɩ. 25 Ado khe na ɩɩr khirera, kona na he khɛra bã, khɛra dakha na he kona bã, sɩ wa hʋrɛ Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thusɔ le Thãgbaa dʋɔ. 26 Sɩ ado gɩrɛ dɔnɩ khee ɩɩr gɩ, na kɔɔ yɩɛ Mʋɩjɩɩ sɛbɛra thɩr bu thɩmɩɩrra gaa? Mee Thãgbaa sʋʋraarɛ ayɩ: “Ɩnɛr dʋɔn Abɩrahamɩ Thãgba, na Ɩjakɩɩ Thãgba, na Jakɔbɩɩ Thãgba.” 27 Thãgba na do khee Thãgba ga, sɩ wɩrɛ hananɩ yiree Thãgba a do; nɩ bure waa vʋ̃ʋ. 28 Jɔfʋ dɩɩrdaar bɩɛlɩkɛ kɔɔ nɩɛnɛnɩ mɔ̃kɛ wɩ-n bananɩ thɩ̃ banaa, a jɩna dakha mɔ̃ Jeju jɩɩnɩ tu, a pɔr a bulee ayɩ: Ʋmɔ̃ dɔ caca jɔfʋ jɔfʋsɔra fɛʋ? 29 Dɩ Jeju tu: Gacadaa dʋɔn: “Ɩjɩrayɛl na pɛ nũu, Kɔ̃tɩn asɩ Thãgba, Kɔ̃tɩ̃ bɩɛl ’lẽ’lẽ’lẽ a do, 30 dɩ dɔ fa-n na Kɔ̃tɩn afɩ Thãgba na afɩ bɩ̃ fɛʋ, na afɩ ha fɛʋ, na afɩ kpɩɛr fɛʋ, na afɩ fãga fɛʋ.” 31 Balanyɔdaa dʋɔn: “Dɔ fa-n na afɩ ’walãkha tibil mɔ̃kɛ fɩ-n nanɩ afɩbara.” Jɔfʋ na hale a kɔ̃tɩ̃ jɔ jɔfʋ ca ƴɩrɛ bã. 32 Dɩ jɔfʋ dɩɩrdaar sʋʋraa: Gɩ bɔrɛ Dɩɩrdaar, sobɔr fɩ so, dɩ bɩɛl Thãgba do ’lẽ’lẽ’lẽ, dakpɩɩ na hale saagado ɔr gaaga, 33 dɩ ɔɔ naakɛ fa-n naanɩ na bɩnɛ fɛʋ, na kpɩɛrɛ fɛʋ, na fãga fɛʋ, fa-n nana dakha ’walãkha tibil mɔ̃ fɩ-n nanɩ afɩbara, gɩ jɔr nʋmaakɛ wɩ-n jinəni bonɩɛ Thãgbara sa thii, na gɩ̃ bonɩ ji fɛʋ. 34 A Jeju yɩ mɔ̃ a tuni thale na kpɛsɛrɛ, a sʋʋraarɛ: Fa hʋnɔ dɩ Thãgba na do far fãgadaara’. Dɩ tibil na ’la na bule Jeju thɩ̃ɛ bã. 35 Mɔ̃kɛ Jeju hanɩ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna da-n dɩɩr wɩ, a sor ayɩ: Mɔ̃ gɩ fʋ sɩ jɔfʋ dɩɩrdarasɔ na-n so ayɩ: Davɩdɩɩ Bikuun Kirisiti do? 36 Davɩdɩɩ thɛthɛ Thu Phuu kɔɔ cʋʋ dɩ so ayɩ: “Thãgba sor ɩ̃ Kɔ̃tɩna ayɩ: Tɔɔ ɩ̃ nyɔ̃bɔra, phaphapha ɩ̃ cʋʋ afɩ lãlaardara wɩ do afɩ nɛ jəəda.” 37 Davɩdɩɩ thɛthɛrakɛ n wɩɩrɛ Kɔ̃tɩn, dɩ mɔ̃ a na fʋ sɩ na do ɔɔ bikuun? Tibil jɔjʋɔ kɔɔ pɛr Jeju nũu na daʋ. 38 Dɩ a-n dɩɩrɛ tɩbɩla ayɩ: Na-n jɩɛ hɩɩn jɔfʋ dɩɩrdarasɔɔkɛ n ƴaalɛnɩ ɩnɩ-n tɔ kẽkẽ gbana na kpaarna ƴatɔɔ tɩbɩla na-n fʋɔrɛ nɩ kɔ̃tɩ̃ fʋɔrʋʋ; 39 ɩnɩ-n phiirna ƴɛ kʋʋl too paar Thãgba fʋɔr cʋɔrɔ, na caca too paar dɩko kho paar; 40 ɩna-n phʋʋna khikhɛra, sɩɩ do fɩɩlɛ wɩ-n bɩɛlna Thãgba dɩ wa-n pʋɔrna wa-n yɛ nɩ; wele, so kɔ̃tɩ̃ɩ na heen wer na khɩɩr na ka. 41 Jeju toore a pɛ ka wɩ-n pɛnɩ Thãgba mũsumo ƴɩɛ, da-n hɩɩn mɔ̃ tibil jɔɔle n pɛrnɩ war Thãgba mũsũ pɛ paar. Lẽledara bərəəm pɛrɛ war jɔɔ. 42 Dɩ khikhɛr bɔdaar pɔ a pɛr tama be yenyɔɔkɛ na dananɩ war birə’. 43 Dɩ Jeju we ɔɔ kpãkpãadara a so war: Sobɔr mɩ so nar, khikhɛrʋʋkɛ pɛrɛ war dɩɩ jɔ gɩrɛɛkɛ wɩrɛ fɛʋ pɛrnɩ Thãgba mũsũ pɛ paar. 44 Gɩdonɩ war harra wɩrɛ fɛʋ pɛr, sɩ ɔr, ɔɔ bɔdaar warɩkɛ a hananɩ koo, kɛ na haanɛɛnɩ a pɛr.

13

1 Mɔ̃kɛ Jeju n thenɩ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna, ɔɔ kpãkpãadaar bɩɛl sʋʋraarɛ: Dɩɩrdaar, yɛ boka ɓɔnanakɛ, dɩ hɩnɛ mɔ̃ wɩ thʋnɩ mɩ gʋʋsɔ ɓoɓo. 2 Dɩ Jeju birsee ayɩ: Fa yɩ mɔ̃ wɩ thʋnɩ mɩ go kɔ̃tɩnasɔɔkɛ ɓoɓoaa? Boka bɩɛl na bir na sɩ kɩɛr na dɛ̃ɛ ʋ̃ bokara ƴũ bã, fɛʋ na derre. 3 Mɔ̃ Jeju toonɩ gɔ̃gʋɔnaakɛ hananɩ olɩvɩ thɩra a pɛ ƴɩɛ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna, Pɩɛr na Jakɩ na Jã na Ãdire kɔɔ buleele hɛllɩ: 4 Sɔ sar bɔɔkɛ gelela na danɩ, dɩ anye dɔ jɩɩnɩkɛ na nɛnanɩ bɔɔkɛ gelesɔra na-n danɩ. 5 Dɩ Jeju ma da-n so war ayɩ: Na-n jɩɛ dʋ bʋrɛ, na-n do tibil n fɩɩl na’. 6 Gɩdonɩ tɩbɩla bərəəm na gbaar ɩ̃ i na ɩna wa-n so, ɩnɛr dʋɔn mɛrɛ; dɩ mɛ̃ wa fɩɩl tɩbɩla jɔɔ. 7 Ɔbɔɔkɛ nɩ nɩɛnɩ kʋʋr hale na mɔ̃ na-n nɩɛnɩ ko thɩmɩasɔ, na-n do maar n fʋ na’, dɔ gele n kɔɔ dã sɩ ga do thɩ pɩ paar pa’. 8 Ʋ ca na ɩɩrɛ a na-n kena ʋ̃ ca, ʋ̃ fãgadaarɩ dɩ bɩɛl n ɩɩr a na-n kena ʋ̃ fãgadaarɩ dɩ kpɩɩ. Thɩ jɩɩnsɔ na har paar dɩɩdɩɩ, kɔmɛ kɔ̃tɩ̃ɩ na jire dakha; sɩ gɩrɛ wallɛɛ tɔ̃tʋ̃ɔ pa gɩ. 9 Sɩ na-n jɩɛ dʋ bʋrɛ dɩbara, gɩdonɩ tɩbɩla na fʋ nɛr na jalna kɩɩl paar; wa bɩɩr nɛr dakha Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔnanɔ; wa kpa nɛr na jalna dɩ na jɩɩl gobanɛrsɔ na fãgadarasɔɔ ƴɛra, gɩ do mɛr dɔ nɔɔ, dɩ ga mɩɩ warɛ anɩ ha pɛda. 10 Dɔ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ n kɔɔ mɩɩ tibil caarra fɛʋ ɓo. 11 Sɩ ɔbɔɔkɛ wɩ fʋ nɩnɩ a jalna kɩɩl paar, na-n kɔɔ ma na dɛ anye na so yaa ga, sɩ dawiilera thɩmɩɩr na the ner nɔɔ dɩ na so, gɩdonɩ ga do anɩ pa ga tha’, sɩ Thu Phʋʋ na hana nɩ. 12 Õkuun na liirnanɛ ɔɔ õkũu bɩnɔ dɩ wa kʋ, ɔmɛ̃ thɩrɛ na cʋʋ na ɔɔ bɩsã; bɩsana na ɩɩrɛ na lã thɩrɛ na nɩrɛra. 13 Tɩbɩla fɛʋ na laar nɛr gɩ do ɩ̃ i dɔ nɔɔ, sɩ ʋrɛɛkɛ na yɩranɩ a na dana khu paar, ɔr na ’lɛ taarɛ. 14 Ɔbɔɔkɛ na yɩnɩ thɩ̃ thuurnəneekɛ na kʋɛanɩ thɩ̃ɛ da ha kãkɛ na teananɩ a hana ga (dɔ ʋrɛɛkɛ n hɩnɛnɩ sɛbɛɛkɛ n dʋ gar bʋrɛ), le wɩrɛ hanɩ Jude n fuo ca jala gɔ̃gʋɔna; 15 ʋrɛɛkɛ na hanɩ nãsʋrɔ a na-n gbũ lõ cʋɔrɔ ɩnɩ-n gba thɩ̃a’; 16 dɩ ʋrɛɛkɛ dakha na hanɩ lɔɔ a na-n kɛr bir ɩnɩ-n gba ɩnɩ kẽkẽ kɔ̃tɩ̃ bã. 17 Ga wisɔɔle ga puurore khɛ pɛmɛdarara na wɩrɛ n mamanɩ bibɔrɔsɔ. 18 Na-n bɩɛlnɛ Thãgba dɩ thɩ̃ɛ thale na-n dã yʋʋrɔa’. 19 Ga wisɔɔle bɔ gaarɛ na jɔrɛ na ka, bɔ gaar caale na kɔɔ hale ɔbɔɔkɛ Thãgba kɔɔ tini thɩ̃ɛ dɩɩ dana nɛnɛ̃ka’, dɩ ga bir na halerakɛ kpɩɩ bã. 20 Ado Kɔ̃tɩn na kɔɔ tɔ ga bɔɔle dɩɩ gburoə’, tibil na mar na ta ga, sɩ tɩbɩlaakɛ a kɔɔ phiirni wɩ dɔ ɩnɩ too dɔ kɩrʋ dɩ tɔ ga bɔɔle dɩɩ gburo. 21 Liir ado tibil na so nar: Nɩ hɩnɛ Kirisiti har kɩɛr, agɩbo: Nɩ hɩnɛ pal a ha, na-n pɛr haara’. 22 Gɩdonɩ wɩrɛ n sõsonenɩ dɩ wɩ yɩ Kirisiti ha nɩ, agɩbo bobona ha nɩ, na ɩɩrɛ wa-n nɩna tɩbɩla nɔ kpaa thɩ̃ɛsɔ na ma kʋ thɩ̃ɛsɔ, wa-n fɩɩlnanakɛ tɩbɩlaakɛ Thãgba kɔɔ phiirni adora wa punone. 23 Sɩ nɛrɛ, na-n jɩɛ dʋ bʋrɛ koe; mɩ kɔɔ maanɛ dɩ ma-n so nar gɩrɛ fɛʋ. 24 Ga bɔɔlera a bɔ gaarɛ ka na pɩ, wire na birəre, por dakha na hɩrɛ bã. 25 Yepələ̃be na ther thãgbara ƴũ ga-n jiir thɩɩra, dɩ gɩrɛ dɔnɩ fãgaakɛ hanɩ thãgbara ƴũ ga gbugbuyore. 26 Le wa yɩ tibili Bikuun a na-n ɩ̃ na ndɔlɔ̃pana na fãga jɔɔ ka na carbararɛ jɔɔ. 27 Le a na thɔ̃ ɔɔ thɔ̃thɔ̃daar thusɔ dɩ wa kpa wɩrɛ a phiirni, kɛ hanɩ kɩrrɔ, na gananɔ, na gɛla yenyɔra, na ka thãgbara ƴũ na thɩɩ khuni. 28 Nɩ dɔ sokpaa thɩr khonanɛdara n dɩɩrnɩ thɩ̃ɛ; ɔbɔɔkɛ nɩ yɩnɩ ɔɔ jɛ̃ dɩɩ ɓol a na thɔɔ fa ƴolo, nɩ jɩrɛ ubulo n wɩla. 29 Mɛ̃ gɩ, nɛrɛ dakha a nɩ yɩ thɩ̃ɛsɔɔkɛ dɩ a dã, nɩ jɛ tibili Bikuuni ɩ̃ bɔ n daan, dɩ lõfonɔɔ a ha. 30 Sobɔr mɩ so nar, nĩdaraakɛ na khiir koo sɩ thɩ̃ɛsɔɔkɛ fɛʋ n dã ga. 31 Thãgbara ƴũ na thɩɩ na phor na ka, sɩ ɩ̃ thɩmɩɩsɔ na pho na ka kpɩɩraka’. 32 Ado wi jɩɩrra gɩ, na bɔɔkɛ ga thɩ̃ɩkɛ na danɩ, tibil bɩɛl na ja’, thɔ̃thɔ̃daar thusɔrakɛ le Thãgbaa dʋɔ wa ja’, mɛr Bikuunnakɛ na ja’, sɩ Thɩrɛ dɩbara jɩɛn. 33 Na-n jɩɛ dʋ bʋrɛ a na jʋrɛna, gɩdonɩ na jɩ bɔɔkɛ ga dana’. 34 Ga hʋrɛ mɔ̃ tibil n pɛrnɩ haar ɩna jaal dɩkhãa pa, dɩ faa cʋɔr sɩ dɩ ’laa ɔɔ thɔ̃daarsɔra bɩɛlbɩɛl hʋɛ thɔmanaakɛ wa-n donɩ, sɩ dɩ so lo bɛrdaarra, a na-n jɩɛ jʋʋr. 35 Na-n jʋrɛ mɛ̃, gɩdonɩ na jɩ bɔɔkɛ cɔdaar kuun na birni na ɩ̃a’; agakpaana dʋɔrɔ ga do, agɩbo dɩnɩrɔ, a mɛ̃ gaa yɔl ko khɩɩ bɔɔ, agɩbo duuro. 36 Ado a phuro a ɩ̃ na-n do a fʋ nɩ daanɔa’. 37 Gɩrɛ mɩ so narnɩ, tɩbɩlala fɛʋ mɩ so: A nɩ jɩ na-n jʋrɛ.

14

1 Wire yenyɔ sɛra sɩɩ do Pakɩ ɓol bɔɔ na buruukɛ na hananɩ tabɩɩraa kho bɔ daan. Le bonɩ jidaar kɔ̃tɩna na jɔfʋ dɩɩrdara n ƴaal hʋɛ wɩ fʋ Jeju na fɩɩlɛ wɩ kʋ. 2 Gɩdonɩ wɩ n sor, ɩna fʋʋ ɓol bɔa’, a mɛ̃ gaa khʋ̃ɛ na ɩɩrɛ tibil jɔɔ thɩ̃thɩɩn. 3 Ɔbɔɔkɛ Jeju hanɩ Betanɩ Sɩmɔ̃ gbuuluu cɔ dɩko kho paar, khɛ bɩɛl lʋʋn le, a fʋrɔ laaso ja bulabirikɛ hananɩ latɩkolookɛ n hʋnanɩ daʋ, a khɩɩr the nʋɔ ka; dɩ a cʋɔrɛ bulobirile a deer latɩkolo Jejuu yʋɔ. 4 Dɩ ɩkhasɔɔkɛ kɔɔ hanɩle nĩkhii fʋ wɛr dɩ wa-n so: Anyee latɩkolo kʋɛ ca ha gɩrɛ thakɛ? 5 Ga do wa kɔɔ dolonena gɩ dã wire tãatherɩɩ thɔ̃ lɩmɩ wɩ ha bɔdara gaa? Dɩ mɛ̃ wɩ cɩ̃cɩma khɛrraale. 6 Sɩ Jeju so: Nɩ sɩɛraa, mɔ̃gɩdo dɩ na-n vɔgʋʋ? Thɔ̃ bʋɔ a cʋʋ mar; 7 gɩdonɩ bɔdara n har wire fɛʋ anɩ pa, nɩ punone cʋʋ wɩ bɔɔ mɔ̃ nɩ-n ƴaalnɩ, sɩ mɛrɛ na hana mɩ khorra’. 8 Gɩrɛ a-n punoni ha gɩrɛ a cʋʋnɩ, a kɔɔ mãa a thir mi latɩkolo da-n gbɛbɩ mɩ mɔ̃ wa dʋ mɩnɩ. 9 Sobɔr mɩ so nar, paar fɛʋʋkɛ wa mɩɩnɩ Thãgbaa tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ thɩɩraakɛ fɛʋ, wa mɩɩrɛ dakha gɩrɛɛkɛ khɛrɩkɛ kɔɔ cʋʋnɩ dɩ wa jɩnaa. 10 Sɩ Judasɩɩkɛ thɛnɩ Karɩyɔtɩ dɩɩra, kɛ dʋɔnnɩ kpãkpãadaar bɩɛl yʋɔr yenyɔra, jaal bonɩ jidaar kɔ̃tɩnaa pa dɩ a na liirna Jeju. 11 Dɩɩ da war na sobɔr mɔ̃ a-n mɩɩ wɩnɩ dɩ wɩ yɩ, ɩɩɩa haarɛ war. Dɩ Judasɩ jɩɩ ma da-n ƴaal hʋɛ waa a liirnaa. 12 Buruukɛ na hananɩ tabɩɩraa caca ɓol wi, kɛ dʋɔnnɩ wireekɛ wɩ-n jinəni Pakɩ bana bire bonɩɛ, Jejuu kpãkpãadara buleele ayɩ: Ka fɩ-n ƴaal sɩ jala gbɛbɩrɛ Pakɩ dɩkor fɩ kho? 13 Dɩ a thʋɔn ɔɔ kpãkpãadara yenyɔ a so war ayɩ: Nɩ jala dɩɩra, kuunikɛ heenenɩ nyʋɔn na daa na caana nɛr, na-n kpaaraa, 14 dɩ ka a na lonɩ nɩ sɔ cɔdaar kuunna ayɛ: Dɩɩrdaar yɩ, ka duukɛ ɩna khoronɩ Pakɩ dɩkor na ɩnɩ kpãkpãadara ha? 15 Dɩ a na nɩ narɛ lɩ̃gã kɔ̃tɩ̃ɩkɛ wɩ thɩɩnɔnɩ thɩ̃ɛ, nɩ gbɛbɩrɛ le Pakɩ dɩkor. 16 Dɩ kpãkpãadara jaal a dã dɩɩra, a yɩ thɩ̃ɛ fɛʋ dɩɩ ha mɔna Jeju kɔɔ so warnɩ, dɩ mɛ̃ wɩ gbɛbɩ Pakɩ dɩkor. 17 A dɩɩ dʋɔr Jeju pɔr na yʋɔr yenyɔ. 18 Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ toonɩ dɩ wa-n kho dɩkor Jeju sor: Sobɔr mɩ so nar, tibil bɩɛl nɛrɛraakɛ sɩ-n khonanɩ kha dɩkor na liirna mɛr. 19 Dɩ wɩ ma dɩ wa-n gbobi, sɩ dɩ wɛr bɩɛlbɩɛl na-n bulee ɩnɛr gɩ kã? 20 Dɩ birse wi: Tibil bɩɛl nɛr yʋɔr yenyɔraakɛ n ’lɔɔnɩ tasa bɩɛl na mɛrɛ gɩ. 21 Mɛr tibili Bikuun n jaal mɔ̃kɛ gɩ khere marnɩ Thãgbaa sɛbɛra, sɩ ga puure ʋrɛraakɛ na lirenanɩ mɛr tibili Bikuun; a wa kɔɔ kɔ̃ tibil ca olelaka’, gɩ ka baar. 22 Ɔbɔɔkɛ wɩ-n khonɩ dɩkor Jeju gbaar buru, dɩ ɔbɔɔkɛ a bɩɛlnɩ Thãgba pɛr pɩ, a kuure a ha wɩ sa so: Nɩ gba gɩrɛra ɩ̃ tomɩ gɩ. 23 Agɩpɩ dɩ gba thɩ̃ yɔnanɛ, ɔbɔɔkɛ a fʋɔrnɩ Thãgba pɛr pɩ, a ha wɛr, dɩ wɛr fɛʋ gba a yɔ. 24 Dɩ a so warɛ aa: Gɩrɛ dʋɔn ɩ̃ tɔmɩ̃, Thãgbaa nɔ bɩɛl ʋlfɛ tɔmɩ̃ gɩ, a na deer tɩbɩla bərəəm sora. 25 Sobɔr mɩ so nar, ma bir na yɔ dɩvɛ̃ɛkɛ bã, phaphapha gɩ dana wireekɛ ma birni na yɔ daphaa Thãgba fãgadaarɩ dʋɔ. 26 Ɔbɔɔkɛ wɩ khɩnɩ nɩɛ pɩ, wɩ ther jal gɔ̃gʋɔnaakɛ hananɩ olɩvɩ thɩra. 27 Dɩ Jeju so war: Nɛrɛ fɛʋ na kɛrnanɛ khiru, gɩdonɩ gɩ kherere Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Mɛr Thãgba na bɩɩrɛ bana khedaar dɩ banaa na bɩ̃bɩlã paar fɛʋ.” 28 Sɩ ɔbɔɔkɛ ma ɩɩrnɩ na the khirera ma kʋʋl nɛr ƴɩɛ na jal Galile. 29 Dɩ Pɩɛr sʋʋraa: Ado tɩbɩla fɛʋrakɛ na kɛrnanɛ khiru, sɩ me wer ma kɛrna khiruə’. 30 Dɩ Jeju sʋʋraa: Sobɔr mɩ so far, fɛrɛ, nĩ dɩtɩnɔɔkɛ yɔl kʋʋ na khɩɩrakɛ balanyɔa’, sɩ balãther fa bana nayɩ fa jɩ ma’. 31 Sɩ Pɩɛr bir tu na kheu: Adorakɛ wɩ yɩ sɩ khe kha, sɩ ma puno na bana nayɩ ma jɩ faa ga; dɩ mɛ̃ wɛr fɛʋ kɔɔ so dakha. 32 Agɩpɩ wɩ kɔɔ daan paarɩkɛ wɩ-n wenɩ Jɛcɛmanɛ, dɩ Jeju so ɔɔ kpãkpãadarara ayɩ: Nɩ tɔɔ kɩɛr ɔbɔɔkɛ ma hanɩ Thãgba bɩɛllɔ. 33 Dɩ a kpar Pɩɛr na Jakɩ na Jã, sɩ maar mar dɩ ga-n fʋʋ, dɩ haar haa kũkulõo. 34 Dɩ a so warɛ: Ɩ̃ ha gbobire khikhi gbobire waa gel, nɩ tɔɔ kɩɛr a na jʋrɛ. 35 Mɛ̃ a tɔ jal gbe, a ji thɩɩra da-n bɩɛl Thãgba adora hʋɛ hale gɩ dora bɔ̃ gaar bɔɔle khokhɩaraarɛ, 36 a sor aa: Aba (kɩrʋ dʋɔn Thɩrɛ), fɛr n punone thɩ̃ɛ fɛʋ, hʋnɔnɛ mar thɩ̃ yɔnanɛɛkɛ sɩ ga do mɔ̃ mɩ-n ƴaalnɩ ga, sɩ mɔ̃ fɛrɛ n pɛrnɩ haar gɩ hana. 37 Sɩ agɩpɩ dɩ kɛr pɔ war a yɩ wɩ dɩ wa-n daar, dɩ so Pɩɛrra: Sɩmɔ̃, fɛr n daarɛɛ? Fa kɔɔ puno toorakɛ gbe a jʋʋr hɩɩnaa? 38 Nɩ jʋrɛ a na bɩɛlna Thãgba dɩ mɛ̃ na lõ fifiləlela ga. Tuur wer n har haarra gel, sɩ tibili tibil do pa fãga ’lee. 39 Dɩ mɛ̃ a kɛr jal wo da-n bɩɛl Thãgba da-n ’loro mɔ̃kɛra a kɔɔ sonɩ. 40 Sɩ a bire pɔ wo, a yɩ wɩ dɩ wa-n daar, gɩdonɩ dayuur fʋ wɛr a kar, dɩ wa jɩ mɔ̃ wa sʋʋraana’. 41 Ɔbɔɔkɛ a pɔ warnɩ dɩɩ dã balãther, a so warɛ: Nɩ daarɛ dɩphã a hɩrɛ; gɩ daan dɩ bɔɔ daan. Nɩ hɩnɛ, wa liirnanɛ mɛr tibili Bikuun sopugodara. 42 Nɩ ɩrɛ sɩ jal, sɩ hɩnɛ ʋrɛɛkɛ lirena mɩnɩ n ɩnɛ. 43 Mɔ̃ a hanɩ mɩɩrɔ, dapaara Judasɩɩkɛ dʋɔnnɩ bɩɛl kpãkpãadara yʋɔr yenyɔra daan na tibil jɔɔkɛ fɔrɔnɩ bajɩnasɔ na gbolasɔ, kɛ bonɩ jidaar kɔ̃tɩna na jɔfʋ dɩɩrdarasɔ na kɔ̃tɩnasɔ kɔɔ thɔnɩ. 44 Sɩ lĩlir kɔɔ nɩ warɛ gɩrɛɛkɛ a na cʋʋnɩ aa, ʋrɛɛkɛ ɩna palnɩ, ɔr gɩ, wɩ fʋɔnɛɛ jalana sɩ wa-n do a yɩ fuu paara’. 45 Dɩ ɔbɔɔkɛ a danɩ, dapaara a tɔ wɔrɔ̃ Jeju sa so: Dɩɩrdaar; sa palʋʋ. 46 Sɩ wɩ kɔɔ fʋrɛ Jeju. 47 Sɩ tibil bɩɛl wɛrra pher bajɩna, a cɩna Thãgbaa gbõdaarɩ thɔ̃daar nũu a kur. 48 Dɩ Jeju so war: Nɩ ɩanɛ bajɩna na gbolasɔ nɩ fʋ mɩ mɔ̃kɛ wɩ-n fʋnɩ yu hɔ̃hʋɔldaar koe. 49 Mɩ-n kɔɔ har kha na nɛrɛ wire fɛʋ dɩ ma-n dɩɩr nɩ thɩ̃ɛ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna, sɩ na kɔɔ fʋ ma’. Sɩ gɩ har thakɛ gɩ cʋʋ gɩrɛɛkɛ Thãgbaa sɛbɛ sonɩ gɩ dã. 50 Liir wɩ fuule fɛʋ sa fagʋʋ. 51 Sɩ daɓol bɩɛl gɩ da-n kɔɔ kpa Jejura, a par kẽkẽ nɩɩ, wɩ fʋʋrɛ, 52 dɩ for kelẽ nɩɩ pɛ war sa cana sãɓɔlɔ̃. 53 Dɩ wɩ kpar Jeju a jalna gbõdaarɩ pa ka bonɩ jidaar kɔ̃tɩnasɔ, na kɔ̃tɩnasɔ, na jɔfʋ dɩɩrdarasɔ n gbɛbɩnɩ kha. 54 Sɩ Pɩɛr n kpaar Jejura nɔ bɩɛl nɔ bɩɛl, a ba dana gbõdaarɩ gbaya, a lõ too le na thɔ̃dara da-n ɩɩr dɔɔ. 55 Bonɩ jidaar kɔ̃tɩnasɔ, na so gʋʋrdara fɛʋ, kɔɔ kpɛr sɔ dɩ wa-n pɛ Jeju wɩ yɩrɔ hʋɛ wɩ kʋʋ, sɩ wa kɔɔ yɩ ga. 56 Sɩ tibil jɔ kɔɔ pɔr a kuur sɔ̃sɔ dɩ wa-n pɛ Jejura, sɩ awɩ so jɩ na ma kha ga. 57 Dɩ ɩkhasɔ n ɩɩr dɩ wɩ sõso na pɩɛraa ayɩ, 58 ɩnɩ kɔɔ nɩɛrɛ dɩ so ayɩ, ɩna kʋɛrɛ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ɩkɛ tɩbɩla mɩnɩ, sɩ ɩnɩ-n bir ɩnɩ-n mɩ dakpɩɩ wire balãther, sɩ ga do tibil nyɛ̃ɛ ma’. 59 Sɩ gelelakɛ wɩ sonɩ awɩ so jɩ na ma kha ga. 60 Dɩ gbõdaar pal ɩɩr tɩbɩlaa thɩ̃thɩɩn a bule Jeju: Fa-n hana nʋɔ na birsena gaa? Anyee so ha gɩrɛ tɩbɩlaakɛ n pɛ farnɩ? 61 Sɩ Jeju pɩr pɔbɩ aa əl nʋɔa’, dɩ gbõdaar bir bulee: Sɩɩ do fɛr dʋɔn Kirisiti, Thãgbaakɛ sɩ-n fʋɔrnɩɩ Bikuun bɛ? 62 Dɩ Jeju tu: Mɛrra gɩ, sɩ na yɩrɛ tibili Bikuun da too Thãgbaa nyɔ̃bɔra, a thena dakha thãgbara ƴũ a na-n ɩ̃ na ndɔlɔ̃pana. 63 Dɩ gbõdaar ɓəər ɔɔ kẽkẽsɔ sa so: Anye hale dɩ sa bir na ’lo dɩkha ’lo? 64 Nɩ nɩɛnɩ mɔ̃ a kʋɛnɩ Thãgbaa i; mɔ̃ nɩ-n kpɩɛr? Dɩ tɩbɩla fɛʋ pɩɛraa so kʋnanɛ. 65 Sɩ ɩkhasɔ wɛrra mar dɩ wa-n cɩɩraa nyɔ̃thɩ̃ɩ, sa thii ƴɩɛ sɩ dɩ wa-n thʋʋrʋʋ na nyɔ̃ po, sɩ wa-n sʋʋraa a jɛ ntɛ n bɩɛnɩ; sɩ thɔ̃dara gbaarɛ sɩ wa-n ɓaalɛ. 66 Mɔ̃ Pɩɛr hanɩ gbayara, gbõdaar thɔ̃daar khɛ bɩɛl pɔr 67 a yɩɩ da-n ɩɩr dɔɔ, dɩ hɩɩnʋʋ kirkirkɩr sa sʋʋraa. Fɛrɛ dakha mee fɩ-n kɔɔ ha kha na Najarɛtɩ Jeju. 68 Sɩ a bananɛ sa so: Ma ja’, ma-n nɩ gɩrɛɛkɛ fɩ ƴaalnɩ fɩ soa’. Agɩpɩ Pɩɛr gba jal thena phel ko lõfonʋɔ. 69 Dɩ thɔ̃daar khɛrɩle yɩɩ, a bir ma da-n so wɩrɛraakɛ hanɩle aa: Kuunikɛ wa tibil cara bɩɛl gɩ. 70 Sɩ Pɩɛr bir da-n bana wo. Bɔɔ gbe dɩ wɩrɛɛkɛ kɔɔ hanɩle bir sʋʋraa: Sobɔr gɩ gel, wa tibil ca bɩɛl fɩ do gɩdonɩ Galiledaar ha fɩ. 71 Sɩ Pɩɛr mar a bana a ʋlfɛ da-n wɩɩrna thɩ̃ɛsɔ aa, ɩna jɩ kuunikɛ wɩ-n sona’. 72 Dɩ dapaara balanyɔ yɔl kʋʋ bir khɩɩ, dɩ Pɩɛr jɩna Jejuu thɩmɩɩkɛ a kɔɔ sʋʋraanɩ ayɩ, a yɔl kʋʋ na ’lɛ na khɩɩ balanyɔa’, sɩ a na bananɛ balãther nayɩ, ɩna jɩ na’. Dɩ mɔ̃ Pɩɛr n kpɩɛrnɩ thale a-n khɩɩrɛ.

15

1 A dɩɩ wɩl duuro phiphi, bonɩ jidaar kɔ̃tɩna, na kɔ̃tɩnasɔ, na jɔfʋ dɩɩrdarasɔ, na so gʋʋrdara fɛʋ gbɛbɩrɛ kha wɩ gʋʋr mɔ̃ wa donɩ. A wɩ li Jeju pɩ, wɩ kpaarɛ ha Pɩlatɩ. 2 Dɩ Pɩlatɩ bulee ayɩ: Fɛr dʋɔn Juifi fãgadaarɩ? Dɩ Jeju tu: Mɔna fɩ sonɩ gɩ. 3 Dɩ bonɩ jidaar kɔ̃tɩna pɩɛraa sɔ jɔɔjɔɔ. 4 Dɩ Pɩlatɩ bir bulee wo: Fa-n hana nʋɔ na birsena gaa? Hɩnɛ sɔ fɛʋʋkɛ wɩ-n pɛ farnɩ. 5 Sɩ Jeju na kɔɔ so thɩ̃ɛ bã, dɩ gɛr cʋɛ dɩ nʋɔ kpaa Pɩlatɩ. 6 Sɩ ɓol bɔɔ fɛʋ Pɩlatɩ n faarɛ khaɩdaarɩkɛ tɩbɩla n ƴaalnɩ. 7 Sɩ tibil bɩɛl hale khaɩra wɩ-n wenɩ Barabasɩ nakha lãlana, gɩdonɩ tibil wɩ kɔɔ kʋ dawiikɛ wɩ kɔɔ ɩɩrnanɩ lãʋ. 8 Dɩ tibil jɔɔle jʋʋnɛ Pɩlatɩɩ pa, a ma dɩ wa-n bɩɛlʋʋ a cʋɛ nar gɩrɛɛkɛ a-n kɔɔ cʋʋ narnɩ. 9 Dɩ Pɩlatɩ tu: Nɩ-n ƴaalɛ ɩ̃ faa ʋrɛ dɔnɩ Juifi fãgadaar a ha nɩ ya? 10 Gɩdonɩ a jɩrɛ dɩ gbugi dɔ kɩrʋ dɩ bonɩ jidaar kɔ̃tɩna kɔɔ fʋ Jeju a haa. 11 Sɩ bonɩ jidaar kɔ̃tɩna cʋrrɛ tɩbɩla wa-n pɛr, wɩ sɔ Pɩlatɩra a ka faa Barabasɩ. 12 Dɩ Pɩlatɩ bir bule wi: Sɩ anye nɩ-n ƴaal ɩ̃ cʋɛna ʋrɛ nɩ-n wenɩ Juifr fãgadaar? 13 Dɩ wɩ tu kheu wɛlɛ wɛlɛ aa: Gbaanɛɛ kpa kʋkʋ thɩrʋra. 14 Dɩ Pɩlatɩ bule wi: Anyee puu ca a cʋʋ? Sɩ wɩ bir tu na kheu wɛlɛ wɛlɛ dɩɩ jɔ mɛ̃ aa: Gbaanɛɛ kpa kʋkʋ thɩrʋra. 15 Dɩ Pɩlatɩ ƴaalɛ ɩnɩ-n da tibil jɔ haar a faa Barabasɩ, sa gba Jeju ’laa dɩ wɩ ciil na khasa sɩ dɩ ha wɩ wɩ kpa kʋkʋ thɩrʋra. 16 Dɩ sɔrasɛ kɔɔ kpar Jeju a lona gobanɛrɩ cɔ gbayara, dɩ wɩ wer wɩ̃ sɔrasɩsɔ fɛʋ. 17 Sɩ wɩ tor Jeju kẽkẽ sɩɛ, a kɛrna uu dɩɩ ho fãgadaar kpɩɛr, dɩ wɩ tʋʋ yʋʋra, 18 sa ma dɩ wa-n fʋɔrʋʋ ayɩ: Juifi fãgadaar gba fʋɔrɛ. 19 Sɩ dɩ wa-n bɩɩrʋʋ yʋʋ na ɓalʋʋ dɩ wa-n cɩɩrnanaa nyɔ̃thɩ̃ɩ, sɩ dɩ wɩ gburõku na fʋɔrʋʋ. 20 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ maanʋʋnɩ pɩ, wɩ thʋbʋʋrɛ kẽkẽ sɩɛ sa bir tʋʋ ɔɔ kẽkẽ sa kpaa thena wɩ kpa kʋkʋ thɩrʋra. 21 Kũu bɩɛl gɩ, a the lɔɔ da-n kɔ̃, dɩ wɩ kɔɔ cʋgʋʋ na fãga dɩ gba Jejuu kʋkʋ thɩr a heen; ɔɔ i n dʋɔn Sɩmɔ̃, Sɩrɛn dɩɩra a the, Alesãdɩɩr na Rufusii thɩ gɩ. 22 Dɩ wɩ kpa Jeju a jalna paarɩkɛ wɩ-n wenɩ Gɔlgɔta, kɩrʋ dʋɔn Yʋ khubu. 23 Dɩ wɩ haarɛ taanɩkɛ nyanyaananɩ thɩɩkɛ wɩ-n wenɩ mɩɩr, sɩ a kɔɔ bor. 24 Agɩpɩ wɩ gbaarɛ a kpa kʋkʋ thɩrʋra, sa gba ɔɔ kẽkẽsɔ a tɩnɛ na lɩ lɩr wɩ jɩ ntɛɛkɛ na ’lɛnɩ. 25 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ kpaanɩ kʋkʋ thɩrʋra, khɛ yɔ kpãa bɔɔ gɩ kɔɔ do. 26 Kherereekɛ n nɛnanɩ ɔɔ so heen kɩr ha gɩrɛ, gɩ sor: Juifi fãgadaar gɩ. 27 Wɩ kɔɔ kpar dakha yu hɔ̃hɔla yenyɔ dapaale, bɩɛl ɔɔ nyɔ̃bɔra, bɩɛl ɔɔ nyɔ̃bɩlana. 28 [Mɛ̃ gɩrɛɛkɛ kherenenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Wɩ kɔɔ theruure a ɓã puu cʋʋdarara” dã otirə.] 29 Wɩrɛ n thɛnɩ le sɩ wa-n ka wɩ-n nɩɩrʋʋrɛ sɩ dɩ wɩ didiə yʋʋ sɩ na so: Mee fɩ kɔɔ yɩ fa wɩɛrɛ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ɩ sɩ fɩ bir fɩ mɩ wire balãther; 30 taa afɩbara a gbuno kʋkʋ thɩrʋra bɛɛ. 31 Mɛ̃ dakha bonɩ jidaar kɔ̃tɩna na jɔfʋ dɩɩrdara n ɓoɓororaa awɩ ha dɩ wa-n so aa: A kɔɔ taarɛ wɩ̃ tibil sɩ aa puno na taa dɩbara ga. 32 Dɔ ɔrkɛ dɔnɩ Kirisiti, Ɩjɩrayɛl fãgadaar n gbũ nɛnɛ̃ kʋkʋ thɩrʋra sɩ tor yire sɩ pɛr haar. Wɩrɛ wɩ kɔɔ kpanaanɩ kha n nɩɩrʋʋrɛ dakha wer. 33 A wire ʋlkha dɩɩ koo kɔɔ birəre tĩtĩtĩ a dana dʋɔr bɔɔ. 34 Dɩ dʋɔr bɔɔ, Jeju kɔɔ hulene nɔ khɩɩr aa: Eloyɩ, Eloyɩ, lama sabakɩtanɩ; kɩrʋ dʋɔn: Ɩ̃ Thãgba, ɩ̃ Thãgba mɔ̃gɩdo dɩ fɩ bo mɩ faa? 35 Sɩ ɩkhasɔɔkɛ kɔɔ hanɩle dɩ wa-n nɩɛ, wɩ sor: Nɩ hɩnɛ, Elɩ Thãgbaa bobon a-n we. 36 Dɩ tibil bɩɛl wɛrra car a gba tabɩhʋɛ a mʋʋ ta ƴʋɔna, a gar jʋmuunə a ’laaraa a yɔ, sa so: Nɩ dɔ sɩ hɩɩn ado Elɩra na ɩnɛ na cʋgʋʋ dɩ na gbũ. 37 Sɩ Jeju hulene nɔ kheu sa khi. 38 Dɩ kẽkẽ nɩɩkɛ hanɩ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna kɔɔ fʋrɛ ƴũ a ɓəər yenyɔ a ba dana thɩɩ. 39 Dɩ ɔbɔɔkɛ sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ɩkɛ jɩlɛnɩ Jejuu ƴɛra yɩnɩ khi caale Jeju khini, a sor: Sobɔr gɩ, Thãgbaa Bikuun kuunikɛ do ger. 40 Khɛrasɔ kɔɔ hale dakha a ’laa yɩɛ; Marɩɩkɛ thɛnɩ Magɩdala dɩɩra, Salome, nakha Marɩɩkɛ dʋɔnnɩ Jakɩ diine na Jojɩɩ nɩ, wɩrɛ fɛʋ kɔɔ har khɛraalee thɩ̃thɩɩn. 41 Wɛr n kɔɔ kpaanɛ Jejura dɩ wa-n buluu ɔbɔɔkɛ a kɔɔ hanɩ Galile, na wɩ̃ khɛrsɔ bərəəmkɛ n kɔɔ jalanaanɩ kha Jerujalɛm kɔɔ hale wer. 42 Dɩɩ ’lire dʋɔrɛ sɩ dɩɩ do gbɛbɩ wire gɩ, a thɩɛna gaa gɛr dʋɔn hɩɩr wi dɛɛsɩ wire. 43 Jojɛfɩɩkɛ thɛnɩ Arɩmate kɔɔ pɔr, ɔr dʋɔn tibilikɛ dɔnɩ so gʋʋr kɔ̃tɩn dakha kɛ wɩ-n cʋnɩ, ɔɔ thɛthɛ dakha n pɩɛrɛ bɔɔkɛ Thãgbaa fãgadaar do na ɩnɩ; a kɔɔ ɩɩrɛ a pɛr kũu fɩlɛ sa jal Pɩlatɩɩ pa a bɩɛlaa a ha nɩ Jejuu for. 44 Sɩ nʋɔ kɔɔ kpaarɛ Pɩlatɩ ɔbɔɔkɛ a nɩɛnɩ dɩɩ do a ’lire khir, dɩ mɛ̃ a we sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ a bulee ado Jeju kɔɔ mãa khir. 45 Mɔ̃ sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ mɩɛɛnɩ, gɛr a harɔ Jojɛfɩ hʋɛ dɩ gba Jejuu for. 46 Dɩ Jojɛfɩ ther kẽkẽ bulo ɓʋ̃ɔ, sa gbũ Jejuu for a par kɩ̃kɩɩnna, sa dʋʋ kaaraakɛ wɩ kɔɔ thelnɩ gɔ̃gʋɔna, agɩpɩ dɩ kpuro bokaar a khaanna ka nʋɔ. 47 Sɩ Marɩɩkɛ thɛnɩ Magɩdala na Marɩ ʋrɛ dɔnɩ Jojɩɩ nɩ kɔɔ hɩɩnɛ ka wɩ kɔɔ pɩɛnɩ.

16

1 Ɔbɔɔkɛ hɩɩr wire kanɩ pɩ, Marɩɩkɛ thɛnɩ Magɩdala, Salome, na Marɩɩkɛ dʋɔnnɩ Jakɩɩ nɩ kɔɔ ther niinikɛ n hʋnanɩ daʋ, a jalna wɩ thir Jejuu forra. 2 Sɩ duuro phiphi wire makonyɔɔ caca wi, wɩ kɔɔ jaal kaara wi phã bɔɔ. 3 Sɩ wɩ-n mɩɩrɛ khasɔ ayɩ: Amɛ na ba kpurone sar bokaar ka nʋɔra na faa ya fɛ? 4 Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ gbanɩ wɩ hɩɩn, wɩ yɩrɛ bokaar dɩɩ kpuro a khokhɩa, sɩ ga do bokaar gɩ a wabɩ kpãkpalã ga. 5 Dɩ wɩ kɔɔ lʋʋn kaʋ a yɩ daɓolbir dɩ too mɔ̃ wa-n lonɩ a pɛr nyɔ̃bɔɔ, a to kẽkẽ gbã bulo, dɩ nʋɔ kɔɔ kpaa wɛr. 6 Sɩ a so warɛ: Na-n do nʋɔ n kpaa na’; mee Najarɛtɩ Jejuukɛ wɩ kɔɔ kpanɩ kʋkʋ thɩrʋra nɩ-n ƴaal. A ɩɩrɛ a the khirera, aa ha kɛka’; nɩ yɛ ka wɩ kɔɔ pɩɛnɩ. 7 Sɩ nɩ jala a sɔ ɔɔ kpãkpãadarara nakha Pɩɛrra ayɛ: A kʋʋl nɛr ƴɩɛ da-n jal Galile, dɩ le na yɩɩ mɔ̃kɛ a kɔɔ so narnɩ. 8 Dɩ mɛ̃ khɛraale kɔɔ the kaʋ a caalɛ gɩdonɩ nʋɔ kpaa wɛr dɩ wa-n jẽ, sɩ wa kɔɔ so tibillə thɩ̃a’, gɩdonɩ maar fʋlɛnɛ wɩ. 9 [Ɔbɔɔkɛ Jeju kɔɔ ɩɩrnɩ khirera pɩ, wire makonyɔɔ caca wi duuro phiphi, Magɩdala Marɩɩkɛ a kɔɔ weeronɩ kɔ̃tɛɛbii makonyɔ a faa a kɔɔ nɩna dɩbara ɓo. 10 Ɔr kɔɔ jala a mɩɩ mɔ̃ thɩ̃ɛ hanɩ wɩrɛraakɛ n kɔɔ hananɩ kha Jeju, kɛ n bɩɛnnɩ dɩ wa-n khɩɩna. 11 Sɩ ɔbɔɔkɛ wɩ nɩɛnɩ Jeju hananɛ yire dɩ ɩnɛrɛɛ thɛthɛ yɩɩ, wa kɔɔ pɛr haara’. 12 Agɩpɩ tɩbɩla yenyɔ wɛrra kɔɔ ha hʋɛra dɩ wa-n jal kõgoso, dɩ Jeju kɔɔ nɩna wɩ dɩbara a ha kpɩɩ. 13 Dɩ wɛr dakha kɔɔ jaal a mɩɩ wɩrɛɛkɛ sɛnɩ, sɩ wa kɔɔ pɛr haar dakha wera’. 14 A gele pɩ, a kɔɔ nɩnanɛ ɔɔbara kpãkpãadara yʋɔr bɩɛl, ɔbɔɔkɛ wɩ hanɩ dɩko kho paar, a kɔɔ phaan wɛr awɩ ha pɛ ɓɔrra na mɔ̃kɛ awɩda khɩɩrnɩ, gɩdonɩ wa kɔɔ pɛr wɩrɛɛkɛ yɩɛnɩ na yireeda haara’. 15 Agɩpɩ a so warɛ: Nɩ jala thɩɩra fɛʋ a na mɩa Thãgbaa tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ tɩbɩlala fɛʋ. 16 Ʋrɛɛkɛ pɩɛrnɩ haar dɩ wa kpɛgʋʋ nyʋɔnɔ a na ’lɛr taarɛ, sɩ ʋrɛɛkɛ na pɩɛrnɩ haara’, sor na heenuune. 17 Nɩ yɛ gɩrɛ dɔnɩ jenaakɛ na kpaanɛnɩ wɩrɛraakɛ na-n pɩɛrnɩ haar: Wa gbaar ɩ̃ i wa-n weena kɔ̃tɛɛbiisɔ, wa-n mɩɩrɛ thɩmɩɩ kpɩɩsɔ; 18 wa fʋrɛ siisɔ; a wɩ yɔ kpalʋ, ga pɛ war thɩlkɩɩr fɩɩʋraka’; wa dɛɛnɛ khodarara nyɛ̃ɛ dɩ wa kpɛɛ. 19 Ɔbɔɔkɛ Jeju Kɔ̃tɩn kɔɔ mɩɩ wɩnɩ pɩ, Thãgba kɔɔ khəsuure da-n jʋʋn Thãgbaa dʋɔ a too ɔɔ nyɔ̃bɔra. 20 Dɩ kpãkpãadara jaal dɩ wa-n mɩɩ Thãgbaa thɩmɩɩ paar fɛʋ, dɩ Kɔ̃tɩn n dona wɛr kha thɔma, dɩ gba jenaakɛ n kpaanɛnɩ Thãgbaa thɩmɩɩra da-n nɩna dɩ sobɔr gɩ do.]