THƆ̃

1

1 Teofɩl, mɩ kɔɔ mɩɩrɛ ɩ̃ caca sɛbɛra gɩrɛ fɛʋʋkɛ Jeju kɔɔ fʋnɩ a cʋʋ, na a dɩɩrna 2 dɩɩ dana wireekɛ Thãgba kɔɔ tiini dɩ jʋʋn; sɩ jɔfʋ a kɔɔ pɛr ɓo dɩɩ the Thu Phuurə ɔɔ thɔ̃thɔnanaakɛ a kɔɔ phiirni. 3 Ɔbɔɔkɛ a gaarnɩ bʋɔ a khinə pɩ sa ɩɩr, a kɔɔ nɩna wɛr dakha dɩbara mɔ̃ a donɩ yidaar na thɩ̃ jɔjʋɔɔkɛ na hanɩ bana paara’. Wire kpalanyɔɔkɛ a cʋʋnɩ, a-n kɔɔ nɩna wɩ ɔɔbara da-n mɩɩna wɩ gɩrɛ dɔnɩ Thãgbaa fãgadaar dʋʋr. 4 Mɔ̃kɛ a kɔɔ hanɩ kha na wɛr a kpãkpãa warɛ dɩ wa-n hʋnɔna Jerujalɛm dɩa’, sɩ wι tɔɔ na pɩɛrɛ gɩrɛɛkɛ Thɩrɛ kɔɔ ʋlfɛnɩ ɩna cʋʋrɛ mɔ̃kɛ wɩ kɔɔ nιɛnι dι ιnɛr Jeju so war. 5 Gιdonι Jã nyʋɔnɔ a-n kɔɔ kpɛɛ, sι nɛrɛ, kιɛr na wire gbe na ’lɛr Thu Phuu kpɛɛrɛ. 6 Dι mɔ̃ wι gbɛbιnι kha wι buleele ayι: Kɔ̃tɩn, nɛnɛ̃ dɔ bɔɔra fa cʋʋnɩ Ɩjɩrayɛl dɩ ga bir na do fãga dɩɩ ya? 7 Dɩ birse wi: Ga ha anɩ pa dɩ na jɩ bɔɔ na wireekɛ Thɩrɛ kɔɔ dʋnɩ mɔ̃ ɔɔ thɛthɛɛ puno hana’. 8 Sɩ na ka na ’lɛr fãga ɔbɔɔkɛ Thu Phuu na ɩnɩ na lõ nar, dɩ na dor ɩ̃ sobɔ so jɩdara Jerujalɛm, na Judera fɛʋ, na Samarɩra phaphapha gɩ dana ka thɩɩ khuni. 9 Ɔbɔɔkɛ a mɩɩnɩ gelela pɩ, wa hɩɩnɛ dɩɩ do Thãgba khəsuure da-n jʋʋn, dɩ ndɔlɔ̃paar thiirəəre. 10 Dɩ mɔ̃ wɩ-n hɩɩnnɩ thãgbara ƴũ kirkirkir mɔ̃ a-n jʋʋnnɩ, hɩnɛ wɩ yɩrɛ kona yenyɔ dɩ wɩ to kẽkẽ bulona a jɩɩlna war sa so: 11 Nɛr Galiledara, anyera nɩ jɩɩl na-n hɩɩn thãgbara ƴũ? Jejuukɛra Thãgba tini anɩ thɩ̃thɩɩn da-n jʋʋn Thãgbaa dʋɔ, a na bire na ɩ̃ mɔ̃kɛra nɩ yɩɩnɩ gɩrɛ da-n jalna Thãgbaa dʋɔ. 12 Dɩ le wɩ the olɩvɩ thɩr gɔ̃gʋɔna a kɛr bir Jerujalɛm, hʋnɔnɛ thɔɔrɛ kilə bɩɛl. 13 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ danɩ, wɩ jʋʋnɛ a lõ lɩ̃gana ka wɩ-n kɔɔ gbɛbɩnɩ kha; Pɩɛr, Jã, Jakɩ na Ãdire kɔɔ gɩ, Filipi na Tomasɩ, Bartelemɩ na Matiə, Jakɩ Alfee bikuun, Sɩmɔ̃ɔkɛ dʋɔnnɩ gbɛ̃gbɛrɛ̃ tibil, na Juudi Jakɩɩ bikuun. 14 Wɛr fɛʋ kɔɔ gʋʋrɛ kha a do nɔ bɩɛl, sɩ dɩ wa-n yɩr Thãgba bɩɛlɛla na khɛrasɔ, nakha Marɩ Jejuu nɩ, na Jejuu õkona. 15 Ga bɔɔlera Pɩɛr kɔɔ ɩɩr omɩnaa thɩ̃thɩɩn, tɩbɩla wɛɛkɛ gbɛbanɩ kha a thɔɔ tamaa na kpelẽ, dɩ a so warɛ ayɩ: 16 Omɩna, dɔ gɩrɛɛkɛ Thãgbaa sɛbɛ sonɩ dɩɩ kɔɔ mãa ther Davɩdɩɩ nɔra Thu Phuurə n dã oti, Judasɩɩkɛ kɔɔ thɔɔnɩ tɩbɩla dɩ wɩ fʋ Jejuuda gɩ mɩɩ. 17 Gɩdonɩ asɩ pa bɩɛldaar a kɔɔ do, dɩ a kɔɔ ’lɛr ɔɔda ga thɔ̃ bɩɛllaakɛra. 18 Warɩkɛ wɩ lɩmɩnɩ kuunile ɔɔ sopugora, gɛr a gba a thena lɩɛ, dɩ le a ji na ƴɩɛ a phã dɩ ɔɔ pɛ deer fɛʋ. 19 Dɩ Jerujalɛmdara fɛʋ kɔɔ nɩ gɛr, dɩ mɛ̃ wɩ-n we lɩɛɛle na awɩ thɩmɩɩ Akɛldama, kɩrʋ dʋɔn: Tɔmɩ̃ lɩɛ. 20 Sɩ gɩ kherere Khɩkhɩɩ nɩ sɛbɛra ayɩ: “Dɔ ɔɔ cɔ n do cɔ kpoloo, dɩ tibil na cɔrɔa’.” Wo: “Dɔ tɩɩ kpɩɩ n gba ɔɔ thɔ̃.” 21 Mɛ̃ gɩ, dɔ konaakɛ n kɔɔ thɔɔ sɩnɩ bɔɔ fɛʋraakɛ sɩ-n kɔɔ kpaarnanɩ kha Jeju Kɔ̃tɩn, 22 dɩɩ fʋna Jãa yɔ kpɛɛ bɔ a dana wireekɛ Thãgba kɔɔ tiini jʋʋnna, dɔ wa tibil ca n do sobɔ so jɩdaar nakha sɛrɛ ɔɔ khi ɩɩrra. 23 Dɩ wɩ kɔɔ tire tɩbɩla yenyɔ, Jojɛfɩɩkɛ wɩ-n wenɩ Barsabasɩ da-n dona Jusitusi, na Matɩasɩ. 24 Dɩ wɩ kɔɔ bɩɛlɛ Thãgba thakɛ ayɩ: Kɔ̃tɩn, fɛrkɛ n jɛnɩ tɩbɩla fɛʋʋ ha, nɛrɔ tɩbɩla yenyɔraakɛ ʋrɛ fɩ phiirni, 25 dɩ mɛ̃ a na gba thɔ̃thɔn thɔmaakɛ Judasɩ kɔɔ ɩɩrnɩ cʋʋ sopugo a faa sa jal ka teanaanɩ. 26 Dɩ wɩ kɔɔ lɩrɛ lɩɩ, dɩ lɩɩ fʋ Matɩasɩ dɩ wɩ gbaa a ɓã thɔ̃thɔna yʋɔr bɩɛlla.

2

1 Ɔbɔɔkɛ Pãtɩkotɩ wire n danɩ, wɩ kɔɔ gbɛbɩrɛ kha fɛʋ pa bɩɛl. 2 Dapaara helu the ƴũ a ho jɛkhu kɔ̃tɩ̃ helle, a hi cʋɔrra fɛʋʋkɛ wɩ tooronɩ. 3 Dɩ thɩ̃ɛ ther a ho dɔ delẽbe, a tɩnɛ dɩɩdɩɩ dɩ ga-n dɛ̃ɛ war bɩɛlbɩɛl. 4 Dɩ wɛr fɛʋ kɔɔ hinəne Thu Phuu a ma dɩ wa-n mɩɩ ca kpal thɩmɩa, mɔ̃kɛ Thu Phuu cʋʋ wɩnɩ dɩ wa-n mɩɩ. 5 Sɩ Juifisɔ wɛ a ha Jerujalɛm, a do wɩrɛ n cʋɔnnɩ Thãgba, ballɔ ballɔ wɩ the thɩɩra fɛʋ. 6 Ɔbɔɔkɛ tibil jɔ nɩɛnɩ tutugoreele wɩ car pɔ, dɩ awɩ kpɩɛr nyanyaanɛ, gɩdonɩ wɛr fɛʋ bɩɛlbɩɛl nɩɛrɛ dɩ wa-n mɩɩ awɩ ca thɩmɩɩsɔ. 7 Dɩ nʋɔ kɔɔ kpaa wɛr dɩ wa-n kpise sɩ dɩ wa-n so: Nɩ yɛ tibil ca yɩrɛ n mɩanɩ, ga do Galiledara wɩ do fɛʋaa? 8 Sɩ mɔ̃ gɩ fʋ sɩ sɩ nɩɛ dɩ wɛr fɛʋ bɩɛlbɩɛl na-n mɩɩ thɩmɩaakɛ wɩ kɔna sɩnɩ dɩɩdɩɩdɩɩ? 9 Sɛrɛɛkɛ dɔnɩ Partɩsɔ, na Mɛɛdɩsɔ, na Elamɩtɩdara, na wɩrɛ hanɩ Mejopotamɩ, na Jude, na Kapadɔsɩ, na Pɔ̃, na Ajɩ, 10 na Firiji, na Pãfɩlɩ, na Ejipiti, na Libi khʋraakɛ wɔrɔnɛnɩ Sɩrɛn, na wɩrɛɛkɛ thɛnɩ Rɔm, kɛ dɔnɩ Juifisɔ na kpakpalaakɛ fenɩ ho Juifisɔ, 11 na Kɩrɛtɩdara, na Arabɩdara, sɩ nɩɛrɛ dɩ wa-n mɩɩ Thãgbaa nɔ kpaa thɩ̃ na asɩ casɔɔ thɩmɩɩ. 12 Dɩ nʋɔ kɔɔ kpaa wɛr fɛʋ dɩ wa jɩ mɔ̃ wa kpɩɛrnι bã, sι dι wa-n bule khasɔ bιɛlbιɛl aa: Anye gιrɛra n nιna? 13 Sι ιkhasɔ n maan wɛr dι wa-n sona: Taan n kɔ wι. 14 Le Pιɛr ιιr jιιl na yʋɔr bιɛl, a gba thιmιιr a so war thakɛ ayιwɔɔ: Nɛr Juifisɔ na nɛrɛɛkɛ fɛʋ hanι Jerujalɛm, dɔ nι jιι jι gιrɛɛkɛ dι nι pɛ nũu gιrɛraakɛ ma so narnι; 15 ga do taan n kɔ tιbιlaale mɔ̃kɛ nι-n kpιɛrnι gιra’, gιdonι khɛ yɔ kpãa bɔɔ gι dιbara, 16 sι gιrɛɛkɛ Thãgbaa bobon Jowɛl kɔɔ sonι, gɛr dana: 17 “Thãgba sor ayιwɔɔ: Pιpιι wirera, ma cʋʋrɛ dɩ tibil caar fɛʋ na ’lɛ ɩ̃ Thu, dɩ anɩ bikuunsɔ na anɩ bikhɛrsɔ na tire Thãgba tukɩrʋ; anɩ daɓolsɔ na-n yɩrɛ Thãgbaa thɩ̃ yɩr, dɩ anɩ kɔ̃tɩ̃sɔ na-n dəəle dəəlesɔ. 18 Dɩ ɩ̃ thɔ̃daar kuunsɔ na ɩ̃ thɔ̃daar khɛrsɔ, ga wirəəlera ma cʋʋrɛ dɩ wa ’lɛ ɩ̃ Thu, wa-n ti Thãgba tukɩrʋ. 19 Ma cʋʋrɛ ma kʋ thɩ̃ɛsɔ thãgbara ƴũ, na nɔ kpaa thɩ̃ɛsɔ kɛ thɩɩra tɩɛr; tɔmɩn, na dɔɔ, na isi baan na hale; 20 wire na debire na do dabirə, por n debi a sɩɛrɔ a ho tɔmɩn, sɩ Kɔ̃tɩnɩ wiikɛ dɔnɩ wi ɓɔ̃ kɔ̃tɩ̃ɩ ka n dã. 21 Le tibil wo tibilikɛ na wɛnɩ Kɔ̃tɩnɩ i na ’lɛ taarɛ.” 22 Nɛr Ɩjɩrayɛldara, na-n pɛ thɩmɩɩrɩkɛ nũu: Najarɛtɩ Jeju dɔ ʋrɛ Thãgba tuni ɔɔda anɩ ƴɛra nɔ kpaa thɩ̃ cʋʋrɛra, na ma kʋ thɩ̃ cʋʋrɛra, na jẽ thɩ̃ɛsɔra anɩ thɩ̃thɩɩn, mɔ̃kɛ nɩ jɩ gɩnɩ anɩbara. 23 Tibilile Thãgba kɔɔ gba faa nar, mɔ̃kɛ ɔɔ thɛthɛɛ ƴaal yɩnɩ waa foo ga har, na mɔ̃ ɔɔ thɩ̃ mãa jɩ hanɩ; dɩ mɔ̃ nɩ kɔɔ cʋʋnɩ puu cʋʋdara dɩ wɩ gbaa kpa kʋkʋ thɩrʋra, nɛr kɔɔ kʋɔ. 24 Sι Thãgba kɔɔ tagʋʋrɛ khi nyɔ̃kɔɔ sa cʋgʋʋ dɩ ɩɩr a the khirera, gɩdonɩ hʋɛ na hale dɩ khir na puno na fʋʋ na ɩɩrɔa’. 25 Gɩdonɩ ɔɔda Davɩdɩ mɩɩ gɩrɛ ayɩ: “Kɔ̃tɩn mɩ-n hɩɩn bɔɔ fɛʋ ɩ̃ ƴɛra, gɩdonɩ a-n hale ɩ̃ nyɔ̃bɔra, gɛr gɩ ma-n jã’. 26 Gɛrra dɔ kɩrʋ dι daʋ na-n ha ɩ̃ hara, dι mãthɩ̃ι hi mi nɔɔ; ado mι khirakɛ sι ma-n hιιrɛ na nũ pɛrɛ. 27 Gιdonι fa faa ɩ̃ thu da jal khĩdi dʋɔa’, fa tu dι afι Tιι phu na yι kʋɛra’. 28 Fι cʋʋ mɛr dɩ ɩ̃ jɩ yi hʋɛ, afɩ ƴɛ thɩ̃thɩɩn ha na hi mer daʋ.” 29 Omɩna, nɩ dɔ ɩ̃ mɩɩ nar casɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃ Davɩdɩɩdaakɛ kɔɔ khenɩ dɩ wɩ dʋ, dɩ ɔɔ ka hakɛrakɛ nĩ gɩrɛ asɩ pa. 30 Mɔ̃ a kɔɔ donɩ Thãgbaa bobon dɩ mɔ̃ a jɩnɩ dakha Thãgba kɔɔ ʋlfɛnaanɛ thakɛ ayɩ, ɩna cʋʋrɛ tibil bɩɛl ɔɔ məlsɔra dɩ na gba ɔɔ fãga too pa, 31 gɛr a kɔɔ ’laa yɩrɔ Kirisitii khi ɩɩr, mɔ̃kɛ a kɔɔ sonɩ ayɩ: “Thãgba na kɔɔ fagʋʋ khĩdi dʋɔa’, dɩ ɔɔ tomɩ dakha wo na kɔɔ yɩ kʋɛra’.” 32 Jejuukɛra Thãgba kɔɔ ɩɩr khirera, dɩ sɛrɛ fɛʋ kɔɔ torre yire. 33 Thãgba kɔɔ ɩɩrʋʋrɛ a pɛ ɔɔ nyɔ̃bɔra dɩ ’lɛ ɔr Thɩrɛra Thu Phuukɛ a kɔɔ ʋlfɛnanɩ, dɩ a kɔɔ cʋʋrɛ dɩ sɩ ’lɛ mɔ̃ nɩ yɩ gɩnɩ gɩrɛ a nɩna gɩ. 34 Gɩdonɩ Davɩdɩ na kɔɔ jʋʋn Thãgbaa dʋɔa’, sɩ ɔɔ thɛthɛ sɔ ayɩ: “Thãgba sor ɩ̃ Kɔ̃tɩna ayɩ: Tɔɔ ɩ̃ nyɔ̃bɔra, 35 phaphapha ɩ̃ cʋʋ afɩ lãlaardara wɩ do afɩ nɛ jəəda.” 36 Dɔ Ɩjɩrayɛl ca fɛʋ n jɩ tue gel, dɩ Thãgba kɔɔ cʋʋrɛ Jejuukɛra nɩ kɔɔ kpanɩ kʋkʋ thɩrʋra dɩ do Kɔ̃tɩn na Kirisiti. 37 Ɔbɔɔkɛ tɩbɩlaale nɩɛnɩ gele, gɩ kɔɔ thʋ wɛr haar, dɩ wɩ so Pɩɛrra na wɩ̃ thɔ̃thɔnasɔra ayɩ: Omɩna, dɩ mɔ̃ sa do? 38 Dɩ Pɩɛr so war: Nɩ deba haar, sɩ wɩ gba Jeju Kirisitii i wɩ kpɛɛna nɛrɛ fɛʋ bɩɛlbɩɛl nyʋɔnɔ anɩ sopugosɔ faara, dɩ na ’lɛr dakha khaardaakɛ dɔnɩ Thu Phuu; 39 gɩdonɩ nɛr hɩna ʋlfɛrɛra, na anɩ bɩsãsɔ, na wɩrɛ fɛʋʋkɛ hanɩ ƴɔɔ, a wɩ jɔrakɛ a ha mɔ̃, dɩ Kɔ̃tɩn asɩ Thãgba na we. 40 Yɛ̃ thɩmɩɩsɔ hale wo Pɩɛr n mɩɩ wɩnɩ da-n kpãkpãa war wɩ to da-n sona war dɩ yɩ: Nɩ fuo nĩ gõgolõdararaakɛ. 41 Mɛ̃ wɩrɛ kɔɔ tuonni Pɩɛrɩ thɩmɩɩ kɔɔ ’lɛ yɔ kpɛɛrɛ, dɩɩ do ga wiilera tɩbɩlaakɛ kɔɔ ɓananɔnɩ thɔɔrɛ gbɩlanɩ yẽther. 42 Dɩ wɩ-n yɩrrɛ thɔ̃thɔnasɔɔ dɩɩrra, na bɩ̃ kuune kha, na mɔ̃ wɩ-n khonɩ Kɔ̃tɩnɩ dɩko, na Thãgba bɩɛlɛla dakha. 43 Dɩ maar kɔɔ fʋlɛlɛ wɛr fɛʋ bɩɛlbɩɛl, dɩ thɔ̃thɔna n kɔɔ cʋʋrɛ ma kʋ thɩ̃ɛsɔ na nɔ kpaa thɩ̃ɛsɔ jɔɔjɔɔ. 44 Dɩ ha pɛdara fɛʋ n har kha dɩ wɩ bulle thɩ̃ɛ fɛʋ hɩ̃. 45 Dɩ wɩ dolõ awɩ thɩ̃sɔ fɛʋʋkɛ wɩ-n hɩnɩ, a na tɩnɛ khasɔ fɛʋ mɔ̃kɛ thɩ̃ɛ na-n ɓɔrnɩ ntɛ. 46 Wire fɛʋ wɩ-n yɩrrɛ dɩ wɩ ha Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna na bɩ̃ bɩɛl; sɩ mɔ̃ wɩ-n hanɩ cɔnanɔ wɩ-n khor kha Kɔ̃tɩnɩ dɩko dɩ wa-n khona awɩ thɛthɛɛ dɩko na daʋ na ha bʋɔ; 47 dɩ wɩ-n khɩɩrɛ Thãgba, dɩ wɩ dar dakha tɩbɩlala fɛʋ, dɩ wire fɛʋ Kɔ̃tɩn n taarɛ tɩbɩla da-n ɓã war.

3

1 Dɩ Pɩɛr na Jã kɔɔ jʋʋnɛ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tιɩna; Thãgba fʋɔr bɔɔ gɩ kɔɔ do wi ga bɔɔ. 2 Dɩ kũu bɩɛl kɔɔ hale wɩ kɔnɩ na gbãgbarɛ; dɩ tɩbɩla n gbaa dɩ wɩ pɔna na too wire fɛʋ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ lõfonʋɔraakɛ wɩ-n wenɩ Daɓʋ̃ɔ, a na-n bɩɛl wɩrɛraakɛ n lonanɩ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna thɩ̃ɛ. 3 Dɩ mɔ̃ a yɩnɩ Pɩɛr na Jã dɩ wa-n lõ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna, a bɩɛl warɛ thɩ̃ɛ, 4 dɩ wɩ hɩɩnʋʋnɛ kirkirkir sɩ dɩ Pɩɛr sʋʋraa: Hɩnɛ sɩ. 5 Dɩ ga war yire sɩ da-n kpɩɛr thɩ̃ɛ wa ha nɩ. 6 Sɩ Pɩɛr sʋʋraa: Ma hana war dɩ dɛ ga, sɩ gɩrɛ mɩ hananɩ gɛr ma ha fɩ; na Najarɛtɩ Jeju Kirisitii i, ɩrɛ jala. 7 Dɩ mɔ̃ Pɩɛr fʋʋnɩ nyɔ̃bɔɔ a khəi dɩ pal ɩɩr jɩɩl, dɩɩ do dapaara ɔɔ nɛ na ɔɔ yɔpayi bire ’lɛ fãga 8 da-n sana; dɩ wɩ lʋʋn kha Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna da-n sa, da-n ubirina, da-n khɩɩna Thãgba. 9 Dɩ tɩbɩla fɛʋ yɩɩrɛ da-n sana, da-n khɩɩna Thãgba. 10 Dɩ wɩ kɔɔ jɩɩrɛ dɩ ɔr dɔ ʋrɛ n kɔɔ tɔɔnɩ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ lõfonɔ Ɓʋɔna, da-n bɩɛl thɩ̃ɛ; dɩ jẽu fʋlɛ tɩbɩla a kpaana wɩ nʋɔ gɩrɛraakɛ kɔɔ danaanɩ. 11 Mɔ̃kɛ a-n bonɩ dɩ ma Pɩɛr na Jã, nʋɔ kpaarɛ tɩbɩla fɛʋ dɩ wɩ ca pɔ war le paarraakɛ hɔnɩ jɛ̃bɛrɛ̃ɛkɛ wɩ-n wenɩ Salomɔ̃ɔda. 12 Mɔ̃kɛ Pɩɛr yɩnɩ thɩ̃ɛ thale a sor tɩbɩlala: Nɛr Ɩjɩrayɛldara, mɔ̃gɩdo dɩ nʋɔ kpaa nɩ gekɛra? Mɔ̃gɩdo dɩ nɩ ga sar yire thakɛ dɩɩ ho sɛrɛ na asɩ dɩbara fãga, agɩbo na asɩ Thãgba so cʋʋ kpɛ, sɩ cʋʋna kuunikɛ dɩ ιιr? 13 Abɩrahamɩ Thãgba, na Ɩjakɩɩ Thãgba, na Jakɔbɩɩ Thãgba, kɛ dɔnɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔɔ Thãgba kɔɔ cʋʋrɛ ɔɔ thɔ̃daar Jeju dɩ ’lɛ i dʋbɩrɛ; ɔr dɔ ʋrɛra nɩ kɔɔ fʋnɩ ha Pɩlatɩ dɩ kɩɩlnaa sa yɩ ɩna fagʋʋrɛra, sι nɩ kɔɔ bor kpei. 14 Sɩ nɛrɛ nɩ kɔɔ bor Tɩɩ phuu na Tɩɩ sarʋ, sa ka bɩɛl wɩ jɛ tɩɩ kʋdaar bʋɔra a fagaa a ha nɩ. 15 Sɩ nɩ kɔɔ kʋrɛ yi ’laadaar, dɩ Thãgba kɔɔ cʋgʋʋrɛ dɩ ɩɩr a the khirera, sɛr dɔ wɩtrɛ tɔ garnɩ yire. 16 Ha pɛrɛ ɔɔ irə gɩ, ɔɔ i cʋɛ kuunikɛ nɩ yɩnɩ gɩrɛ a jɩɩ dɩɩ do a bire ’lɛ fãga; ha pɛrɛ Jejura kpɛɛnɛ kuunikɛra gɩrɛ cacaca mɔ̃kɛ nɛrɛ fɛʋ yɩɩnɩ anɩ ƴɛra. 17 Dɩ nɛnɛ̃ omɩna, mɩ jɩrɛ dɩɩ do jɩ ɓɔrɛra nɛrɛ na anɩ kɔ̃tɩ̃sɔ kɔɔ cʋʋ thɩ̃ɛɛlera Jejura; 18 dɩ mɛ̃ gɩrɛ Thãgba kɔɔ maanɩ pɛrɛ ɔɔ bobonasɔ fɛʋʋ nɔra dɩ wa-n mɩɩ dã oti, a thɩɛna gaa ɔɔ Kirisitii bɔɔkɛ a na gaarnɩ gɩ mɩɩ. 19 A mɛ̃ gɩ, nɩ deba haar sa kɛra birə Thãgbara, dɩ mɛ̃ anɩ sopugosɔ na hɛl; 20 dɩ ƴeu na ther Kɔ̃tɩnɩ pa na dã nɩ, dɩ a na thɔna narɛ Kirisitiikɛ wɩ kɔɔ thɩɩn narnɩ, kɛ dɔnɩ Jeju. 21 Ɔr dɔ ʋrɛɛkɛ gɩ teenanɩ a tɔɔ Thãgbaa dʋɔ, gɩ dana bɔɔkɛ Thãgba na birni na gbɛbɩ thɩ̃ɛ fɛʋ, gɛr dʋɔn gɩrɛ a kɔɔ pɛrnɩ ɔɔ bobon phusɔɔ nɔra kɛkɛkɛ dɩ wa-n mɩɩ. 22 Mʋɩjɩ kɔɔ sor ayɩ: “Kɔ̃tɩn anɩ Thãgba na tire bɩɛl anɩ omisɔra dɩ na do Thãgbaa bobon ɩ̃ kha dɩ na ha nɩ; ɔr na-n pɛ nũu thɩ̃ɛ fɛʋraakɛ a na-n so narnι. 23 Dι tibil wo tibilikɛ na pɛnɩ Thãgbaa bobonɩle nũə’, wa hɛlʋʋlɛ tɩbɩlaa thɩ̃thɩɩn a na bũburõo.” 24 Dɩ Thãgbaa bobonasɔɔkɛ kɔɔ mɩanɩ dɩɩ fʋna Samʋɛl a gbana wɩrɛ kɔɔ kpaaraanɩ, wɩ mɩɩnanɛ ga Widaalera dakha. 25 Nɛr dɔ Thãgbaa bobonasɔɔlee bɩsãsɔ, dɩ nɩ hɩnɛ dakha nɔ bɩɛl ʋlfɛrɛɛkɛ Thãgba kɔɔ ʋlfɛnanɩ anɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ a mɩɩna Abɩraham ayɩ: “Afɩ məllə tibil caar fɛʋ thɩɩra na ’lɛr bɔnanɛ.” 26 Nɛrra Thãgba kɔɔ ɩɩr ɔɔ thɔ̃daar cacaca, a thʋɔn a bɔna nɩ, a cʋɛ nɛrɛ fɛʋ bɩɛlbɩɛl nɩ kɛr sɩ nɩ faa kpallɛ.

4

1 Ɔbɔɔkɛ Pɩɛr na Jã hanɩ dɩ wa-n mɩɩna tɩbɩla, bonɩ jidara na Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ gardɛɛ̃ kʋmãda, na wɩrɛ n yɛnɩ khi ɩɩrɛ na hala’ pɔr. 2 Gɩ puu warɛ gɩdonɩ wɩ-n dɩɩrɛ tɩbɩla dɩ wa-n mɩɩna aa: Jeju kɔɔ ɩɩrɛ a the khirera, gɛr nɛna dɩ khe na ɩɩrɛ na the khirera. 3 Dɩ wɩ fʋlɛ wɛr a to khaɩra phaphapha dɩɩ n wɩl, gɩdonɩ dɩɩ ’lire dʋɔrɛ pɩ. 4 Sɩrakɛ tibil jɔɔle kɔɔ pɛnɩ thɩmɩɩrɩle nũu kɔɔ pɛrɛ haar, dɩ konaa nɔ daan gbɩlanɩ yemɔɩ. 5 A dɩɩ wɩl, tɩbɩlaa kɔ̃tɩ̃sɔ, na kɔ̃tɩnasɔ, na jɔfʋ dɩɩrdarasɔ kɔɔ gbɛbɩrɛ kha Jerujalɛm, 6 na An gbõdaar, na Kaɩfɩ, na Jã, na Alesãdɩɩr, na wɩrɛ fɛʋ dɔnɩ gbõdaraa too. 7 Dɩ wɩ kpar Pɩɛr na Jã a pɔna awɩ thɩ̃thɩɩn a bule wi aa: Amɛɛ fãga, agɩbo amɛɛ i nɩ-n cʋʋna thɩ̃ɛɛkɛra? 8 Dɩ le Pɩɛrɩkɛ henəni Thu Phuu so war: Nɛr tɩbɩlaa kɔ̃tɩ̃sɔ na nɛr kɔ̃tɩnasɔ, 9 mɔ̃kɛra nɩ-n bule sini nĩ bɔ cʋʋrɛraakɛ sɩ kɔɔ cʋʋnɩ gbãgbarʋraakɛ na mɔ̃ gι fʋnι sι dι kpɛɛ, 10 nɛrɛ fɛʋ nι jιɛ jι na Ɩjιrayɛldara fɛʋ, dι Najarɛtι Jeju Kirisiti, ʋrɛɛkɛra nι kɔɔ kpanι kʋkʋ thιrʋra sι dι Thãgba ιιrʋʋ dι the khirera, ɔɔ i dɔ kιrʋ dι kuunikɛ hanι gιrɛ kιɛr ba hana tomι kheu. 11 Jeju dɔ ʋrɛ Thãgbaa sɛbɛra sonι ayι: “Bokaarιkɛ nɛr cɔ mɛ kɔɔ bonι, sι a debire a do go tιdaa.” 12 Taarɛ na hale tibil kpιι pa ga, gιdonι i kpιι na hakɛ thιιra tιbιlaa thɩ̃thιιn kɛ dɔnι gɛr na taa sa’. 13 Mɔ̃ wι yιnι Pιɛr na Jãa ’la, nʋɔ kpaa wɛr gιdonι wι jιrɛ dι tιbιla wɛɛkɛ na jɛnι sɛba’ dι wι har dakha mɔ̃ tibil ba hanι; wι jιrɛ dakha dι wɛr dɔ wιrɛ kɔɔ hanι kha na Jeju. 14 Sι mɔ̃ wι yιnι kuunikɛ khoo kɔɔ kpɛɛnι dι jιιlna Pιɛr na Jã, wa puno so thɩ̃a’. 15 Sɩ so gʋʋrdaraale kɔɔ so warɛ wɩ thɛ bɔɔ gbe, agɩpɩ wɩ mar a gʋʋr kha awɩ ha ayɩ: 16 Anye sa ka na cʋʋ tɩbɩlaakɛra ya fɛ? Gɩdonɩ Jerujalɛmdara ɓibi jɩrɛ dɩ wɛr kɔɔ cʋɛ nɔ kpaa thɩ̃ kɔ̃tɩ̃ɩkɛ, dɩ sa puno na yɩ bana paar bã. 17 Sɩ mɔ̃ ga fʋnɩ sɩɩ do ga kpaar jɔɔ tɩbɩlaa pa bã, sɩ phərəne wi dɩ wa-n gba ga iikɛra a na mɩɩ tɩbɩla ’lo bã. 18 Dɩ le wɩ kɔɔ we wɩ a pɩɛr wɩ sa kpãkpãa war dɩɩ khɩɩr ka ayɩ, wa-n gba Jejuu i a na mɩɩ a na dɩɩrna tɩbɩla kpɩɩrakɛ bã. 19 Dɩ Pɩɛr na Jã birse wi: Gɩ telene Thãgbaa ƴɛra dɩ sa nɩ Thãgba nũu yaa, sɩ nɛ nɛrɛ nũu, ner n ka kpɩɛrɛ hɩnɛ. 20 Gɩdonɩ sa puno na pɩrrɔ gɩ do sa mɩɩ gɩrɛ sɩ yɩnɩ a nɩɛna gaaga. 21 Ɔbɔɔkɛ wɩ birni phərə wi wo, wɩ faa wɛr gɩdonɩ wa jɩ mɔ̃ wa heen wɩnɩ sor tɩbɩlaa ƴɛra ga, gɩdonɩ tɩbɩla fɛʋ n dʋbɩrɛ Thãgbaa i gɩrɛraakɛ kɔɔ cʋɛnɩ. 22 Gɩdonɩ kuunikɛ ’lɛnɩ nɔ kpaa kho kpɛɛrɛɛle kɔɔ hananɛ yɛna kpalanyɔ na dɛbɩrɛ. 23 Ɔbɔɔkɛ wɩ faa wɩnɩ pɩ, Pɩɛr na Jã jaal awɩ too pa a mɩɛ wɩ thɩ̃ɛ fɛʋʋkɛ bonι jidaar kɔ̃tιna na kɔ̃tιna kɔɔ so warnι. 24 Ɔbɔɔkɛ wι nιɛnι gele, wι ture kha nɔ bιɛl sa bιɛl Thãgba ayι: Kɔ̃tιn, fɛrɛɛkɛ kɔɔ cʋɛnι ƴũ, na thιι, na lanyʋɔn, na gιrɛ fɛʋʋkɛ harɔnι bιnɔ, 25 fɛr kɔɔ cʋɛ asι mama thι kɔ̃tɩ̃ Davιdι afι thɔ̃daar, dι mɩɩ dιι the Thu Phuurə ayι: “Mɔ̃gιdo dι ca kpala ιιrna khʋ̃ɛ thaa jɔɔjɔɔ, dι tιbιla na-n kpιɛr dakha kpιɛrnɔɔkɛ dʋɔnnι mɔlɔdaa? 26 Thιι fãgadara pallɛ ιɩr, dɩ kɔ̃tɩnasɔ dakha kpa kha a gʋʋr, sɩ wa-n kɛ̃kɛrɛna Kɔ̃tɩn nakha ʋrɛ a phiirni.” 27 Gɩdonɩ sobɔr gɩ dɩɩraakɛ Ɛrɔɔdɩ, na Pɔ̃sɩ Pɩlatɩ, na ca kpala, na Ɩjɩrayɛldara kɔɔ kpa kha a gʋʋr, sɩ wa-n kɛ̃kɛrɛna afɩ thɔ̃daar phu Jeju, ʋrɛɛkɛra fɩ kɔɔ phiirni, 28 dɩ wa-n cʋʋ gɩrɛɛkɛ fɛʋ afɩ nyɔ̃ na afɩ tu kɔɔ maanɩ pɛrɛ gɩ dana. 29 Dɩ nɛnɛ̃ Kɔ̃tɩn, jɩɛ pɛ nũu awɩ phərə thɩmɩɩra sa ’laanɛ afɩ thɔ̃darasɔra ’lar wa-n mɩɩna afɩ so; 30 hana wɩ punone wa-n kpɛɛna khoosɔ, wa-n cʋʋna nɔ kpaa thɩ̃ɛsɔ, na ma kʋ thɩ̃ɛsɔ na afɩ thɔ̃daar phu Jejuu i. 31 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ bɩɛlnɩ Thãgba pɩ, paarɩkɛ wɩ kɔɔ toonɩ gbugbuyore dɩ wɛr fɛʋ hinə Thu Phuu phi, a ma dɩ wa-n mιι Thãgbaa thιmιι na ’lar. 32 Tibil jɔjʋɔɔkɛ kɔɔ pιɛrnι haar kɔɔ hananɛ bɩ̃ bιɛl na kpιɛr bιɛl. Tibil bιɛllakɛ na-n so dι yι thɩ̃ɛɛkɛ ιnι hananι ιnɛr bιɛl hιna ga, sι wι kɔɔ bulle kha thɩ̃ɛ fɛʋ hɩ̃. 33 Thɔ̃thɔna n kɔɔ mιιrɛ sobɔ so jι thιmιιr Jeju Kɔ̃tιnι khi ιιrdara dιι hana fãga, dι wɛr fɛʋ ’lɛr bɔ jιιr dιι kar. 34 Tibil bɩɛl na ha awɩ pa dɩ ’lee thɩ̃a’, gɩdonɩ wɩrɛ fɛʋʋkɛ hananɩ lɩɛ, a cɔna gɩ, wɩ-n dolone dɩ wɩ gba thɩ̃ doora wɩ dolonɩɩ war a jalna dʋ thɔ̃thɔnaa nyɔ̃kɔɔ; 35 dɩ wɩ gba tɩnɛ tɩbɩla fɛʋ bɩɛlbɩɛl mɔ̃ ntɛɛ thɩ̃ ɓɔr hanɩ. 36 Kũu bɩɛl gɩ da-n do Jojɛfɩ; Sɩpɩr yɔ dɩɩra wɩ kʋ̃ɔ, Levɩɩ ca a do, kɛ thɔ̃thɔna hanɩ ire Barnabasɩ, i kɩrʋ dʋɔn buhul tibil; ɔr hana lɩɛ, 37 a dolõ a gba war a dʋ thɔ̃thɔnaa nyɔ̃kɔɔ.

5

1 Sι kũu bιɛl gι dι wa-n wιι Ananιasι, na ɔɔ khɛr Safɩra a dolõ lɩɛ. 2 Sɩ a kɔɔ gʋʋrɛ kha na ɔɔ khɛr sa ti war sa gba dakuruukɛ sɛnɩ a dʋ thɔ̃thɔnaa nyɔ̃kɔɔ. 3 Dɩ Pɩɛr bulee: Ananɩasɩ, mɔ̃gɩdo dɩ Satã kɔɔ hi fi bɩnɔ dɩ fɩ kur sõsor a pɛ Thu Phuurə a ti lɩɛɛkɛ fɩ dolonɩɩ war? 4 Fa kɔɔ dolõ gɩnɩ pa’, ga do afιda gι kɔɔ doaa? Dɩ fɩ dolonɩ pɩ, war na kɔɔ do afɩda gaa? Sɩ mɔ̃ gɩ fʋ sɩ dɩ kpɩɛr caarɩkɛ kɔɔ lõ fɩ haar dɩ fɩ cʋʋ mɛ̃? Ga do tɩbɩla fɩ kɔɔ kur sõsor a pa’, sɩ Thãgba gɩ. 5 Ɔbɔɔkɛ Ananɩasɩ nɩɛnɩ thɩmɩaale a jire khi. Dɩ maar fʋlɛ wɩrɛ fɛʋʋkɛ nɩɛnɛnɩ dɩɩ ka. 6 Sɩ daɓola ɩɩrɛ a gbaa li a jalna dʋ. 7 A bɔɔ ka gbe, ɔɔ khɛr pɔr lõ sɩ aa kɔɔ jɩ gɩrɛ kɔɔ danana’, 8 dɩ Pɩɛr bulee: Sɔ mar, thakɛ nɩ kɔɔ dolõ lɩɛ gerɩɩ? Dɩ birse: Ɔɔ, thale gɩ. 9 Dɩ Pɩɛr sʋʋraa: Mɔ̃gɩdo dɩ nɩ gʋʋr nɔ bɩɛl sɩ nɩ fifilə Kɔ̃tɩnɩ Thu nɩ hɩɩn? Fa yι gaa, wιrɛ dɔnι afι ko har lõfonɔɔ wa-n ɩ̃, wa gba fɛr fer, na thena dakha. 10 Dι dapaara dι ji ɔɔ ƴɛra a khi; ɔbɔɔkɛ daɓola na lonι dιι do a khire pι, dι wι gbaa jalna dʋ ka wι dʋnι ɔɔ ko. 11 Dι maar fʋlɛ we gbɛbιdara fɛʋ dιι ka na wιrɛ fɛʋʋkɛ nιɛnɛnι ga thιmιιle. 12 Dι thɔ̃thɔna n kɔɔ cʋʋrɛ ma kʋ thɩ̃ɛ na nɔ kpaa thɩ̃ɛsɔ jɔɔ tɩbɩlaa thɩ̃thιιn, sι wɛr fɛʋ n gbɛbιrɛ kha na bɩ̃ bιɛl paarraakɛ hɔnι jɛ̃bɛrɛ̃ɛkɛ wι-n wenι Salomɔ̃ɔda. 13 Sι tibil bιɛl ιkhasɔra na-n ’la wι gbɛbιna wa’, sι tιbιla fɛʋ n khιι wɛr dakɔ̃tɩ̃ι. 14 Dι tibil jɔjʋɔ, kona na khɛraakɛ n pιɛrnι Kɔ̃tιn haar jɔrɛ dι wa-n pɛr. 15 Dι wι-n gbaar khodara dι wι pɛ khodaar gbadaara na jɔna a na der hʋɛra, dι mɔ̃kɛ Pιɛr na-n kanι ɔɔ jəərrakɛ na-n jire ιkhasɔra. 16 Dι tibil jɔjʋɔɔkɛ thɛnι Jerujalɛm dι khuirə car dι wa-n pɔ war; dι wι gbaar khodara na wιrɛɛkɛ kɔ̃tɛɛbii n hʋɔlɔnι a pɔna, dι tιbιla fɛʋʋ kho n kɔɔ kpɛɛrɛ. 17 Le gbõdaar na wιrɛ fɛʋʋkɛ hanaanι kha, kɛ dɔnι wιrɛ dɔnι bιɛl na wιrɛ n yɛnι khi ιιrɛ na hala’ kɔɔ ιιrnanɛ gbugi, 18 a fʋlɛ thɔ̃thɔna a to khaιra. 19 Sι dɩtɩnɔ Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃thɔ̃daar thu bιɛl kɔɔ pɔr a khɛr khaι loo, sa cʋʋ wι dι wι the sι dι so war: 20 Nι jala jιlɛ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tιιna a na mιa tιbιla hʋ phaakɛɛ thιmιιsɔ fɛʋ. 21 Ɔbɔɔkɛ wι nιɛnι gele, duuro phiphiphi wι kɔɔ lʋʋn Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna a ma dɩ wa-n dɩɩr tɩbɩla. Dɩ gbõdaar na wɩrɛ kɔɔ hanaanɩ kha kɔɔ pɔr a we so gʋʋrdara na Ɩjɩrayɛldaraa kɔ̃tɩ̃sɔ fɛʋ, sa thɔ̃ khaɩra wɩ kpa thɔ̃thɔna a pɔna. 22 Ɔbɔɔkɛ tɩbɩlaakɛ wɩ kɔɔ thɔnɩ jalnɩ dã khaɩra, wa kɔɔ yɩ wɩ la’. Dɩ wɩ kɛrrɛ bir a mɩɛ wɩ thakɛ ayɩ: 23 Sɩ yɩrɛ khaɩ cɔ loo dɩɩ jɩɩ khaan bɔɔbɔɔ, dɩ gardɛsɔrakɛ har lõfonɔɔ dɩ wa-n bɛr, sɩ ɔbɔɔkɛ sɩ kɔɔ khɛrnɩ loo sa lõ, sa kɔɔ yɩ tibil bɩɛllakɛ bɩnɔa’. 24 Ɔbɔɔkɛ wɩ nɩɛnɩ ga thɩmɩɩle, Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ gardɛɛ kʋmãda na bonɩ jidaar kɔ̃tɩna na kɔɔ jɩ mɔ̃ wa kpɩɛrnɩ thɔ̃thɔnasɔɔdaraala’, dɩ wa-n bule khasɔ mɔ̃ thɩ̃ɛɛlera na hanɩ. 25 Sɩ tibil bɩɛl pɔr a so war: Nɩ hɩnɛ, tɩbɩlaakɛ nɩ kɔɔ tonɩ khaɩra hale Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna dɩ wa-n dɩɩr tɩbɩla wo. 26 Dɩ gardɛɛ kʋmãda na gardɛsɔ jaal a kpa wɩ na hɛlɛlɛ fɩlɛ a pɔna, gɩdonɩ mɔ̃ tɩbɩla na dʋʋrnɩ wɛr thɛthɛ na bokana, maar fʋ war. 27 Ɔbɔɔkɛ wɩ pɔna wɩnɩ, wɩ jɩɩlɛ so gʋʋrdaraa ƴɛra. Dɩ gbõdaar bule wi thakɛ: 28 Mee sɩ kɔɔ pɩɛr nɛr dɩɩ khɩɩr ka ayɩ: Na-n gba ga iile a na dɩɩr tɩbɩla bã; sɩ nɩ hɩnɛ anɩ dɩɩrɩkɛ gɩrɛ kpaarɛ Jerujalɛm dɩɩra fɛʋ, dɩ nɩ-n ƴaalɛ dɩ tibililee khi thɩmɩɩ na ’li si. 29 Dɩ Pɩɛr na thɔ̃thɔna birsee: Dɔ sɩ nɩ Thãgba nũu sɩ ka sɩ jɔ tɩbɩla. 30 Asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔɔ Thãgba kɔɔ cʋʋrɛ Jeju dɩ ɩɩr a the khirera, ʋrɛɛkɛra nɩ kpanɩ thɩrʋra a kʋ; 31 sɩ Thãgba kɔɔ ɩɩrʋʋrɛ a pɛ ɔɔ nyɔ̃bɔra dɩ do Kɔ̃tɩn na Taadaar, gɩ ha Ɩjɩrayɛldara ha debire na sopugo faarɛ. 32 Sɛr dɔ sobɔ so jɩdara ga thɩ̃sɔraale na Thu Phuu dakha kɛ Thãgba n ’laanɩ wɩrɛraakɛ n nɩɛnɛɛnɩ nũu. 33 Ɔbɔɔkɛ wɩ nɩɛnɩ ga thɩmɩɩle nĩkhii n lɩɛr wɛr dɩ wa-n ƴaal wɩ kʋʋr wɩ. 34 Sɩ jɔfʋ bʋ dʋdaar bɩɛlɩkɛ wɩ-n wenɩ Gamalɩɛl, jɔfʋ dɩɩrdaar a do kɛ tɩbɩla fɛʋ n cʋnɩ, a ɩɩrɛ le so gʋʋrdaraa thɩ̃thɩɩn a ’laa hʋɛ wɩ dɔ tɩbɩlaale n the gbe. 35 Agɩpɩ dɩ so war: Nɛr Ɩjɩrayɛldara, nɩ jɩɛ dʋ bʋrɛ gɩrɛ nɩ ƴaalnɩ nɩ cʋʋ tɩbɩlalaakɛ. 36 Gɩdonɩ ga maan gɩra’, Tədasɩ kɔɔ ɩɩrnɩ ayɩ, tibil kɔ̃tɩ̃ɩ ha nɩ; a kʋr tɩbɩla dɩ wɩ thɔɔ taanã. Sɩ wɩ kɔɔ kʋʋrɛ dɩ wɩrɛ fɛʋʋkɛ kɔɔ pɛnɩ ɔɔda nũu kɔɔ bɩ̃bɩlanɛ, bɩɛllakɛ na sa’. 37 A ɔɔda karɔ, Galile Judasɩ ɩɩrɛ ther bɔɔ a kʋr tɩbɩla dɩ wa-n kpaaraa; ɔr dakha wɩ kɔɔ kʋʋrɛ, dɩ wɩrɛ fɛʋʋkɛ kɔɔ pɛnɩ ɔɔda nũu kɔɔ bɩ̃bɩlanɛ. 38 Dɩ nɛnɛ̃kɛ mɩ so narɛ, na-n bo na ɩɩ tɩbɩlalaakɛ bã; a nɩ jɩ, nɩ faa wɩ wɩ jal. Ado gɩrɛ wɩ ɩɩrnanɩ gɩrɛ, dɩ a thɔmaakɛ wɩ-n cʋʋnɩ, tɩbɩlaa pa gɩ the, ga kʋɛrɛ. 39 Sɩ ado Thãgbaa pa gɩ the, na puno na kʋɛ ga. A nɩ jɩ, nɩ jɩɛ hɩɩn na-n kɛ̃kɛrɛna Thãgba ga. 40 Dɩ mɛ̃ wɩ tu ɔɔ nɔ. Agɩpɩ wɩ wer thɔ̃thɔna a ciil wi, sa pɩɛr wɩ wa-n bir a gba Jejuu i a na mɩɩ tɩbɩla bã, sa faa wɩ. 41 Dɩ wɩ kɔɔ ther le so gʋʋrdaraa pa na daʋ gɩrɛraakɛ wɩ teenanɩ hʋɔlɛ gɩ do Jejuu i dɔ nɔɔ. 42 Dɩ wire fɛʋ wa-n sɩrɔ dɩɩrɛ, na Jeju Kirisitii tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ mɩɩrɛ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna na cɔnanɔsɔa’.

6

1 Ga bɔɔlera mɔ̃kɛ kpãkpãadara n jɔrnɩ, Juifisɔɔkɛ n mɩanɩ gɩrɛkɩ thɩmɩɩr n hũhuune Ebirəsɔra, gɩdonɩ awɩ khikhɛrsɔ na-n jɩɩ ’lɛ thɩ̃ɛɛkɛ wɩ-n tɩnɛnɩ wire fɛʋ bɔɔbɔa’. 2 Dɩ yʋɔr yenyɔ we kpãkpãadara jɔɔ a so war ayɩ: Ga telẽ dɩ sa sɩrɔ Thãgbaa thɩmɩɩ sɩ sa-n tɩnɛ dɩkɔa’. 3 Gɛr gɩ omɩna, nɩ phire anɩ thɩ̃thɩɩn tɩbɩla makonyɔɔkɛ hananɩ i bʋɔ, a hinə dakha Thu Phuu na kpɛsɛrɛ, dɩ sa gba ga thɔ̃ɔkɛ na ha wɩ. 4 Sɩ se wer sa-n yɩrna Thãgba bɩɛlɛ na Thãgbaa thɩmɩɩ mɩɩrɛ. 5 Ga thɩmɩɩle kɔɔ dar tibil jɔjʋɔ haar. Dɩ wɩ kɔɔ phiire Etɩɛn, tibilikɛ ha pɛrɛ na Thu Phuu hironi, na Filipi, na Pʋrokɔɔr, na Nɩkanɔɔr, na Tɩmɔ̃, na Parmenasɩ, na Nɩkola kpakpalɩkɛ fenɩ a do Juifi, Ãtɩyɔsɩ a the. 6 Dɩ wɩ kpa wɛr a nɩna thɔ̃thɔna, dɩ wɛr ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ bɩɛlnɩ Thãgba pɛ war, wɩ kɔɔ dɛ̃ɛ warɛ nyɛ̃ɛ. 7 Sɩ Thãgbaa thɩmɩɩ har dɩ a-n kpaar, dɩ kpãkpãadara na-n jɔr dɩ wa-n pɛr Jerujalɛm, dɩ bonɩ jidaar jɔjʋɔ kɔɔ nɩrɛ nũu ha pɛdaara. 8 Bɔ jɩ haar na fãga kɔɔ he Etɩɛnna dɩ a-n cʋʋrɛ ma kʋ thɩ̃ɛsɔ na nɔ kpaa thɩ̃ɛsɔ tɩbɩlaa thɩ̃thɩɩn. 9 Sɩ wɩ̃ tibilikɛ thɛnɩ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr paakɛ wɩ-n wenɩ Waɩa, Sɩrɛn na Alesãdɩɩrɩ dɩra wɩ kɔɔ the, na Juifisɔɔkɛ thɛnɩ dakha Silisi nakha Ajɩ, wɩ kɔɔ ɩɩrɛ dɩ wa-n bana thɩ̃ banaa na Etɩɛn. 10 Sɩ wa kɔɔ puno a mar kpɛsɛrɛra na Thu Phuurəəkɛ n mɩanaana’. 11 Sɩ wɩ kɔɔ fɩɩlɛ tɩbɩla pɛr ayɩ wɩ yɛ, ɩnɩ kɔɔ nɩɛrɛ dɩ mɩɩ da-n kpɛna Mʋɩjɩ na Thãgba. 12 Dɩ mɛ̃ wɩ kɔɔ tɔ tɩbɩla, na kɔ̃tɩna, na jɔfʋ dɩɩrdara pɛr; agɩpɩ wɩ pɔr a fʋʋ a jalna so gʋʋrdaraa pa. 13 Sɩ wɩ kɔɔ ƴaalɛ sõso so jɩdara dɩ wɩ so: Kuunikɛ na-n sɩrɔ thɩmɩaakɛ a-n mɩɩnɩ da-n kpɛna pa phuukɛ na jɔfʋa’, 14 gɩdonɩ sɩ nɩɛrɛ dɩ so: Najarɛtɩ Jejuulera na kʋɛrɛ paarɩkɛ sa a debi dakha asɩ mama fɩlɩkɛ Mʋɩjɩ kɔɔ ha sɩnɩ. 15 Dɩ wɩrɛ fɛʋʋkɛ tɔɔnɩ so gʋʋrdaraa pa gaaraarɛ yire dɩ wa-n hɩɩnʋʋ a yɩ ɔɔ ƴɛ dɩɩ ho Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thuuda.

7

1 Dɩ gbõdaar bulee: Sobɔr gɩ bɛ? 2 Dɩ Etɩɛn birsee: Nɛr omɩna na thɛ, nɩ pɛ nũu. Thãgbaakɛ hɩnanɩ i dʋbɩrɛ kɔɔ nɛna dɩbara asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃ Abɩraham ɔbɔɔkɛ a kɔɔ hanɩ Mejopotamɩ, sɩ dɩ aa kɔɔ too Karã pa’, dɩ a kɔɔ sʋʋraarɛ ayɩ: 3 “Thɛ afɩ dʋɔ na afɩ too pa a jala dɩɩraakɛ ma nɩ farnɩ.” 4 Dɩ mɛ̃ a the Kalde dɩɩra a jal too Karã. Dɩ le ɔbɔɔkɛ ɔɔ thɩ kɔɔ khini, Thãgba kɔɔ tiire a kana dɩɩraakɛ nɩ hanɩ gɩrɛ; 5 sɩ aa kɔɔ haa dɩɩraale paarɩkɛ na dɔnɩ ɔɔda ga, dɩ aa kɔɔ yɩrakɛ nɛ laasɛ paar fɩɩʋa’, sɩ a kɔɔ ʋlfɛnaanɛ dɩ ɩna haarɛ na ɔɔ məlikɛ na kpaanɛnɩ, sɩrakɛ dabɔɔle aa kɔɔ hana bɩsaan pa’. 6 Thakɛ Thãgba kɔɔ mɩɩ ayɩ: “Afɩ məl na toore dɩ kpɩɩra dɩ wa pɛ wɛr dee paar wa-n kpoo war gɩ dana yɛna taanã.” 7 Sɩ Thãgba sor ayɩ: “Ca kpalaakɛ na cʋɛ wɩnɩ dɩ wa do dea, mɛr na kɩlɛna wɩ; a gele pɩ, wa ther le wa-n do mar thɔma kɛ kɩɛr paarɩkɛ.” 8 Agɩpɩ Thãgba kɔɔ haarɛ nɔ bɩɛl ʋlfɛrɛɛkɛ dɔnɩ khʋ̃ kurre, dɩ mɔ̃ Abɩraham kɔɔ kɔnɩ Ɩjakɩ, a kɔɔ kuruure khʋ̃ʋ wire makõther wirera; dɩ mɛ̃ Ɩjakɩ kɔɔ cʋʋ na Jakɔbɩ, dɩ Jakɔbɩ cʋʋ oti na asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ yʋɔr yenyɔ. 9 Sɩ gbugi kɔɔ fʋrɛ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ Jojɛfɩra dɩ wɩ fʋʋ dolõ dɩ wɩ jalnaa Ejipiti. 10 Sɩ Thãgba kɔɔ hanaanɛ kha a tagʋʋ ɔɔ bɔ gaarra fɛʋ sa haa kpɛsɛrɛ Faarɔ̃ɔ ƴɛra, kɛ dɔnɩ Ejipiti fãgadaar, a cʋʋnaa dɩ da Faarɔ̃ haar dɩ a pɩɛraarɛ dɩ do gobanɛr le Ejipiti na ɔr Faarɔ̃ɔ cɔdarara fɛʋ. 11 Sɩ kɔmɛr kɔɔ jire Ejipiti dɩɩra fɛʋ na Kanãa dɩɩra. Dɩ bɔ gaarɛra kɔ̃tɩnɛ ka dɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ na-n kɔɔ yɩ dɩkora’. 12 Dɩ Jakɔbɩ kɔɔ nɩɛnɩ dɩ wɩ yɩ dɩkor har Ejipiti; cacara asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ a thɔ̃. 13 Sɩ gɩrɛ na pɩɛrnɩ balanyɔ, gɛr Jojɛfɩ kɔɔ cʋʋrɔ ɔɔ õkuunsɔ dɩ wɩ jɩɩ, dɩ gɛr Faarɔ̃ jɩrɔ dɩphã thɩ̃ doo ca Jojɛfɩ donɩ. 14 Agɩpɩ dɩ Jojɛfɩ thɔ̃ a kpa ɔɔ thɩ Jakɔbɩ na ɔɔ cɔdara fɛʋ; wɩ kɔɔ daan tɩbɩla kpalãther yʋɔr yemɔɩ. 15 Dɩ Jakɔbɩ ɩɩrɛ jal Ejipiti; le a khi na asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ dakha. 16 Dɩ wɩ uul wi a jalna Sɩsɛm a dʋ kaarraakɛ Abɩraham kɔɔ thenɩ na war Emɔɔr bikuunsɔra Sɩsɛm dɩɩra. 17 Sɩ bɔɔkɛ Thãgba na cʋʋnɩ gɩrɛɛkɛ a kɔɔ ʋlfɛnanɩ Abɩraham n thɔɔnɩ, tɩbɩlaale hanɩ Ejipiti lerre dι wa-n pɛr; 18 dι gι kɔɔ jaal a dã Ejipiti fãgadaar kpιιkɛ na kɔɔ jɛnι Jojɛfι kpιιa’. 19 Fãgadaarιle kɔɔ hananɛ fιιlɛ jɔɔ asι toora da-n hʋɔlna asι mama thι kɔ̃tɩ̃sɔra a thʋ̃ yιna, wι dɔna awι bisɔ na faa wa-n sι war wι toa’. 20 Dι ga bɔɔlera wι kɔɔ kɔ̃ Mʋιjι, a kɔɔ ɓʋɔn Thãgbara ka. Pora yẽther ɔɔ thι na ɔɔ nι kɔɔ fʋrɔɔ, 21 sι ɔbɔɔkɛ wι kɔɔ dʋnaanι faa, Faarɔ̃ɔ bikhɛr kɔɔ gbaanɛɛ haan dι ho ɔɔ bikuun. 22 Dι wι kɔɔ dɩɩrɛ Mʋɩjɩ Ejipitidaraa kpɛsɛ fɛʋ; a kɔɔ hananɛ fãga thιmιιrra na thɔmana. 23 Ɔbɔɔkɛ a danι yɛna kpalanyɔ, ɔɔ omisɔ Ɩjιrayɛldaraa thu fʋʋrɛ dι ƴaal a jala a yɛ wι; 24 dι mɛ̃ a yι bιɛlιkɛ wι-n hʋɔlɔnι dι teeraa, a bιιr Ejipitidaar a kʋ a tiir helu. 25 A kɔɔ kpιɛrɛ dι ɔɔ omisɔ na jιrɛra dι ɔr Thãgba na gba na taana wι, sι wɛr wa kɔɔ ja’. 26 Ga cʋɔ wi, a yιrɛ tιbιla yenyɔ awι ha dι wa-n ke kha, dι do bʋɔ sι ιnι-n gʋʋr wι thιmιιrra a so war: Nɛrɛ, omιna ha nι, mɔ̃gιdo dι na-n hʋɔl khasɔ thakɛ? 27 Sι ʋrɛɛkɛ n hʋɔlɛnι ɔɔ ’walãkha tibiləəle bor sa so: Amɛ pɛ far kɔ̃tιιnɛna na so gʋʋrdaar sɛrɛra? 28 Fι-n ƴaalɛ fι kʋ mι wo mɔ̃ fι kʋnι Ejipitidaar de ya? 29 Mɔ̃ Mʋιjι nιɛnι ga thιmιιle a fuure jal too Madɩ̃adaraa dʋɔ, dι le a kɔ̃ kuuminə yenyɔ. 30 A yɛna kpalanyɔ ka, Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thu bιɛl kɔɔ gbaar dιbara a nιnaa Sιnaι gɔ̃gɔ̃ bəənnə thιr bu dɔlιnanɛna. 31 Mɔ̃ Mʋιjιra yιɛnι nʋɔ kpagʋʋrɛ thɩ̃ nιrɔrɛraale, dι mɔ̃ a tɔnι dã ιnι-n hιιn, a nιɛrɛ Kɔ̃tιnι nɔ dιι so ayι: 32 “Mɛr dʋɔn afι mama thι kɔ̃tɩ̃sɔɔ Thãgba, Abιrahamι Thãgba, Ɩjakιι Thãgba, na Jakɔbιι Thãgba.” Dι Mʋιjι na-n jẽ aa-n ’la dι hιιna’. 33 Dι Kɔ̃tιn sʋʋraa: “Fʋrɛ nɛfaa gιdonι paarιlera fι jιιlnι, thι phuu gι. 34 Mι jιɛ yι ɩ̃ tookɛ hanι Ejipitii bɔ gaar, mι nιrɛ dakha awι se dι mι gbune gιrɛ ɩ̃ taa wι. Nɛnɛ̃ dιphã ma thɔ̃ fɛr fι jal Ejipiti.” 35 Mʋιjιιkɛra wι kɔɔ bonι sa so ayι, amɛ pιɛraa kɔ̃tιιnɛna na so gʋʋrdaar ya? Ɔr gιιkɛ Thãgba thɔnι dι do kɔ̃tιn na taadaar, sι thɔ̃thɔ̃daar thuukɛ kɔɔ gbaannι dιbara a nιnaa bullə gι the. 36 Ɔr kɔɔ kpa wι a thena sι a kɔɔ cʋʋrɛ ma kʋ thɩ̃ɛsɔ, na nɔ kpaa thɩ̃ɛsɔ Ejipiti dιιra na lanyɔ̃ sιɛra, na bəənnə yɛna kpalanyɔ. 37 Ɔr dɔ Mʋιjιιkɛra kɔɔ sɔnι Ɩjιrayɛl bιsanana ayι: “Thãgba na tire bιɛl anι omisɔra dι na do Thãgbaa bobon ɩ̃ kha dι na ha nι.” 38 Ɔr dʋɔn ʋrɛɛkɛ kɔɔ hanι Ɩjιrayɛlι pa bιɛl jɛʋ bəənnə, kɛ dɔnι ʋrɛɛkɛ Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thu kɔɔ mɩɩnanɩ nakha asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ Sɩnaɩ gɔ̃gʋɔna, ɔr kɔɔ gbaan yi thɩmɩaakɛ a ’lɛnɩ a ha sɩ. 39 Sɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ kɔɔ bʋʋrɛ nũ nɩɩr sa yɩ a tɔ nɩ jala pal, sɩ awɩ ha bir ha Ejipiti dɩ wɩ kɔɔ sor Aarɔna: 40 “Cʋɛ sar thãgbasɔɔkɛ na kʋlɛ sɩnɩ ƴɩɛ, gɩdonɩ Mʋɩjɩɩkɛ te sɩnɩ Ejipiti dɩɩra a thena sa jɩ gɩrɛɛkɛ danaana’.” 41 Dɩ dawiile wɩ kɔɔ cʋʋrɛ na bi thɩl a jiro bonɩɛ, sɩ dɩ wa-n kãka awɩ nyɛ̃ thɔnaalera wɩ kɔɔ cʋʋnɩ. 42 Le Thãgba fi khiru a pɛ war sa sɩ war dɩ wa-n fʋɔr ƴepələ̃be ƴũ, mɔna gɩ kherenɩ Thãgbaa bobonaa sɛbɛra ayɩ: “Nɛr Ɩjɩrayɛl ca fɛʋ, mɛrra nɩ jinə nʋma bonɩɛ ɔbɔɔkɛ nɩ kɔɔ hanɩ bəənnə yɛna kpalanyɔ ya? 43 Nɛr kɔɔ gbaan Mɔlɔkɩ thɩlɩ kẽkẽ wa, na Rãfã thɩlɩ ƴepələ̃bi, ga thɩlsɔɔkɛra nɩ kɔɔ mɩnɩ dɩ na-n fʋɔr. Gɛr ma fʋlɛ nar na jalna Babɩlɔn billo.” 44 Asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ kɔɔ hananɛ sobɔ so jɩ waa bəənnə, mɔ̃kɛ ʋrɛɛkɛ kɔɔ mɩananɩ Mʋɩjɩ a sʋʋraa, a cʋɛ gɩ ha mɔ̃ a kɔɔ yɩɛnɩ. 45 Agɩpɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ kɔɔ gbaar waakɛ wɩ kɔɔ ’lɛnɩ, a jalna kha Jojue ɔbɔɔkɛ wɩ lonɩ dɩɩsɔraakɛ wɩ gbanɩ ca kpalalaakɛ Thãgba kɔɔ weelenɩ faa. 46 Liir gɩ kɔɔ too a dana Davɩdɩɩkɛ Thãgba jɩnɩ bʋɔraa bɔɔ, kɛ dɔnɩ ʋrɛ kɔɔ bɩɛlnɛnɩ ado a na yɩrɛ cʋɔr na ha Jakɔbɩɩ Thãgba. 47 Dɩ Salomɔ̃ ɔɔ bikuun kɔɔ thɛ cʋɔr a haa, 48 sɩrakɛ Kəkəədaar na-n cɔ cʋɔrraakɛ tibil nyɛ̃ɛ mɩna’, mɔ̃kɛ Thãgbaa bobon kɔɔ sonɩ ayɩ: 49 “Thãgbara ƴũ dʋɔn, mɛr Thãgbaa fãga too pa, dɩ thɩɩ do ɩ̃ nɛ jəəda. Anyee cɔ ca na the na ha mɩ, mɛr Kɔ̃tɩn sɔ, agɩbo ka na dɔ paarɩkɛ ma hɩɩrnɩ? 50 Ga do ɩ̃ nyɛ̃ cʋɛ gele fɛʋaa?” 51 Nɛr dʋɔn nũ nʋʋrdaraakɛ n khaanɛnɩ haar a bo ha debire, wire fɛʋ nɩ-n bana Thu Phuu. Mɔ̃kɛ anɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ kɔɔ cʋʋnɩ, mɛna nɩ-n cʋʋ oti. 52 Ʋmɔ̃ Thãgbaa bobon haanle anɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ na kɔɔ kpoorona? Wɩ-n kɔɔ kʋʋrɛ wɩrɛ n kɔɔ sɔnɩ dɩ wɩ yɩ, Tɩɩ sarʋ na ɩnɛ, ʋrɛɛkɛra nɩ kɔɔ liirnanɩ gɩrɛ a kʋ, 53 nɛrɛɛkɛ kɔɔ ’lɛnɩ jɔfʋʋkɛ Thãgba kɔɔ pɛrnɩ ɔɔ thɔ̃thɔ̃daar thusɔ dɩ wɩ ’laa, sɩ na kɔɔ hɩɩn ga. 54 Mɔ̃ wɩ-n nɩɛnɩ gele, gɩ-n hel wer haar ka dɩ wa-n dʋɔnaa nɔfaar. 55 Sɩ Etɩɛn hinə Thu Phuu da-n hɩɩn ƴũ kirkirkir, a yɩ Thãgbaa carbara na Jeju dɩ jɩɩl Thãgbaa nyɔ̃bɔra, 56 dɩ so ayɩ: Nɩ hɩnɛ, mɩ yɩrɛ Thãgbaa dʋɔ dɩɩ khɛr, dɩ tibili Bikuun jɩɩl Thãgbaa nyɔ̃bɔra. 57 Dɩ le wɩ hulẽ na nɔ kheu, a sɔbɩna nũ kana sa ɩɩr fɛʋ a wuurəə, 58 a tʋɔrʋʋ thena dɩ khuirə, a dʋʋrʋʋ na bokana a kʋ. Daɓol bɩɛlɩkɛ wɩ-n wenɩ Sɔl, ɔɔ kal ƴɔɔ so jɩdara kɔɔ thɩɩn awɩ kẽkẽsɔ. 59 Dɩ mɔ̃kɛ wɩ-n dʋʋrnɩ Etɩɛn na bokana, a bɩɛlɛ Thãgba thakɛ ayɩ: Jeju Kɔ̃tɩn, gba ɩ̃ thu. 60 Agɩpɩ dɩ gulẽga sa hulẽ dɩɩ khɩɩr ka ayɩ: Kɔ̃tɩn, fa-n gba ga sopugookɛ a kɩɩlna wa’. Ɔbɔɔkɛ a mɩɩnɩ ga thɩmɩɩkɛ pɩ, a daarɛ da kɔ̃tɩ̃ɩ.

8

1 Sɩ Etɩɛn kʋʋle dar Sɔlla wer ka. Dɩ ga bɔɔle kpoo kɔ̃tɩ̃ɩ ɩɩrɛ Jerujalɛm we gbɛbɩdarara, dɩ wɛr fɛʋ kɔɔ bɩ̃bɩlã a lõ Jude khʋra na Samarɩ sa sɩ thɔ̃thɔnaa ha. 2 Dɩ wɩrɛ n cʋɔnnɩ Thãgba kɔɔ dʋrɛ Etɩɛn sɩ wɩ kɔɔ bɩɩrɛ dakɔ̃tɩ̃ɩ. 3 Sɩ Sɔl hor a na hərəre we gbɛbɩdara, dɩ jal cɔnana dɩ fʋlɛ kona na khɛra da-n to khaɩra. 4 Dɩ wɩrɛ kɔɔ bɩ̃bɩlanɛnɩ n jaal paar wo paar dɩ wa-n mɩɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ. 5 Sɩ Filipi kɔɔ jaal Samarɩ dɩ bɩnɔ a mɩɩ wɩ Kirisitii thɩmɩɩ. 6 Dɩ tibil jɔ kɔɔ gbɛbɩrɛ kha na bɩ̃ bɩɛl a tu gɩrɛ Filipi n so warnɩ, gɩdonɩ wɩ-n nɩɛrɛ a yɩna nɔ kpaa thɩ̃ɛɛkɛ a-n cʋʋnɩ. 7 Gɩdonɩ kɔ̃tɛɛbiisɔ n hulene dɩɩ khɩɩr ka sɩ dɩ wa-n the tibil jɔjʋɔraakɛ wɩ kɔɔ harnɩ, dɩ gbãgbara jɔɔjɔɔ na nɛ kʋɛdara n kɔɔ kpɛɛrɛ; 8 dɩ da kɔ̃tɩ̃ɩ har dɩɩraale. 9 Sɩ kũu bɩɛl gɩ dɩ wa-n wɩɩ Sɩmɔ̃, a kɔɔ hale da-n cʋʋ ɔɔ dɔdɔɔ thɔ̃ dɩɩ cʋʋ Samarɩdara dɩ wa-n kpise dɩ so war dɩ yɩ, ɩnɩ hananɛ punone ka. 10 Tɩbɩla fɛʋ, tɩɩ pɔɩsɔ, na tɩɩ kɔ̃tɩna kɔɔ kpaaraarɛ dɩ wa-n sona ayɩ: Ʋrɛ or Thãgbaa fãga gɩ a wabɩ ka. 11 Wɩ-n kɔɔ kpaaraarɛ gɩdonɩ gɩ maanɛ a-n cʋʋnɩ tɩbɩla dɩ wa-n kpise ɓoɓo ɔɔ dɔdɔɔ thɔna. 12 Sɩ ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ pɛrnɩ Filipiikɛ n mɩanɩ Thãgbaa fãgadaar doda na Jeju Kirisitii tutugo hʋɔɔ thɩmɩɩ haar, wɩ kɔɔ kpɛɛ wɛr nyʋɔnɔ kona na khɛra. 13 Sɩmɔ̃ɔ thɛthɛra dakha kɔɔ pɛrɛ haar; ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ kpɛgʋʋnɩ nyʋɔnɔ pɩ, a-n kpaarɛ kha na Filipi da-n yɩna jẽ kɔ̃tɩnasɔ na nɔ kpaa thɩ̃ɛɛkɛ n cʋɛnɩ, dɩ nʋɔ kɔɔ kpagʋʋrɛ. 14 Ɔbɔɔkɛ thɔ̃thɔnaakɛ hanɩ Jerujalɛm nɩɛnɩ dɩ Samarɩdara kɔɔ pɛr Thãgbaa thɩmɩɩ haar, wɩ kɔɔ thɔ̃ warɛ Pɩɛr na Jã. 15 Dɩ weleele jaal a bɩɛl Thãgba pɛ war wɩ ’lɛ Thu Phuu. 16 Gɩdonɩ Thu Phuu na kɔɔ gbũ a lõ wer bɩɛlla pa’; Jeju Kɔ̃tɩnɩ i dɩbara wɩ gba a kpɛɛna wɩ nyʋɔnɔ. 17 Dɩ le Pɩɛr na Jã kɔɔ dɛ̃ɛ war nyɛ̃ɛ dɩ wɩ ’lɛ Thu Phuu. 18 Ɔbɔɔkɛ Sɩmɔ̃ yɩɛnɩ dɩ thɔ̃thɔnasɔɔ nyɛ̃ dɛ̃ɛ n ’laarɛ Thu Phuu, a gbaar war a pɔna ha wɩ sa so: 19 Nɩ ha mɩ puno caarɩkɛra dakha, a mɩ dɛ̃ɛ ntɛra nyɛ̃ɛ mer a ’lɛ Thu Phuu. 20 Sɩ Pɩɛr sʋʋraa: Fɛrɛ na afɩ warra fa jal bu paar thʋ̃bɔr, gɩdonɩ fɩ kpɩɛrɛ fa ther Thãgbaa khaarda na war. 21 Fa hana kɩɛr hʋɛ dɩ dɩkha gɩ ga thɩnaaka’, gɩdonɩ fa hana bɩ̃ bʋɔ Thãgbara ga. 22 A fɩ jɩ deba bɩ̃ kpalʋʋkɛ fɩ hananɩ sa bɩɛlnɛ Kɔ̃tɩn, agakpaana a na faarɛ kpɩɛrɛɛkɛ fɩ kɔɔ kpɩɛrnɩ afɩ hara; 23 gɩdonɩ mɩ yɩɛrɛ dɩ afɩ bɩ̃ kpallɛ a puuro ka, dɩ sopugo li fer dakha a ɩɩrɔ. 24 Dɩ Sɩmɔ̃ birse: Nɛrɛɛ thɛthɛ n ka bɩɛlnɛ Kɔ̃tɩn na pɛ mar dɩ thɩ̃ɛɛkɛra nɩ sonɩ na dã ma’. 25 Ɔbɔɔkɛ Pɩɛr na Jã kɔɔ mɩɩnɩ sobɔ so jɩ thɩmɩɩr Kɔ̃tɩnɩ sora dɩɩ pɩ, a mɩɩna Kɔ̃tɩnɩ so pɩ sa kɛr wa-n bir Jerujalɛm, tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩra wɩ-n mɩɩ Samarɩ dɩɩsɔra jɔɔjɔɔ. 26 Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃thɔ̃daar thu kɔɔ sor Filipira ayɩ: Ɩrɛ, jala nyɔ̃bɩlã gɛllɔ wi phã paar hʋɛraakɛ thɛnɩ Jerujalɛm a jal Gaja, kɛ dɔnɩ bə̃ hʋɛ. 27 Dɩ ɩɩr jal. Dɩ hɩnɛ, Etiyopidaar gɩ a do kʋ̃bʋʋ. Kãdasɩ Etiyopi khɛ fãgadaarɩ tibil kɔ̃tɩ̃ɩkɛ n hɩnɛnɩ ɔɔ dako thɩ̃sɔ gɩ, a jal Jerujalɛm a fʋɔr Thãgba, 28 sɩ da-n kɔ̃ a too ɔɔ gãgo hotorora da-n so Ejaɩ Thãgbaa bobonɩ sɛbɛ. 29 Dɩ Thu Phuu so Filipira: Jala caanɛ gãgo hotoroole. 30 Dɩ Filipi ca dã a nɩɛ mɔ̃kɛ a-n sonɩ Ejaɩ Thãgbaa bobonɩ sɛbɛra, a bulee aa: Fɩ jɩrɛ sorɩkɛ fɩ-n sonɩ kɩrʋ ya? 31 Dɩ birsee: Mɔ̃ ma fʋ sɩ na jɩ kɩrʋ saagado tibil haanle a mɩɛ ma? Dɩ mɛ̃ a bɩɛl Filipi dɩ lõ dɩ wɩ too kha. 32 Paarɩkɛ a-n kɔɔ sonɩ Thãgbaa sɛbɛrara dʋɔn: “Wɩ kɔɔ kpaarɛ mɔ̃ wɩ-n kpanɩ banaa na jalna kʋ paar. Dɩ mɔ̃kɛ bana bii n pɩrnɩ pɔbɩ ʋrɛɛkɛra n khabaanɩ suune, mɛ̃ dakha a kɔɔ ha, aa kɔɔ əl nʋɔa’. 33 Wɩ kɔɔ sukpuruure, wa kɔɔ kɩɩlnaa dɩɩ telã’, amɛ na jɛ ɔɔ məl? Gɩdonɩ wɩ kɔɔ hɛlʋʋlɛ thɩɩraakɛ.” 34 Dɩ kʋ̃bʋʋle bule Filipi: Sɔ mar, amɛ Thãgbaa bobonɩle n so? Ɔɔ dɩbara a-n so yaa, ʋkha kpɩɩ a-n so? 35 Dɩ le Filipi gba paarɩlera a-n sonɩ a ma da-n mɩɩnaa tutugo bʋɔɔkɛ dɔnɩ Jejuuda. 36 Dɩ mɔ̃kɛ wɩ-n jalnanɩ hʋɛ wɩ daan nyʋɔn. Dɩ kʋ̃bʋʋle bulee: Hɩnɛ, nyʋɔn hakɛ. Thɩ̃ɛ hale na pɩɛr mɩ ma-n kpɛɛ nyʋɔnɔaa ya? 37 [Dɩ Filipi birsee: Ado fɩ pɛr haar na afɩ bɩ̃ fɛʋ fɩ punone ’lɛ. Dɩ birsee: Mɩ pɛrɛ haar dɩ Jeju Kirisiti dʋɔn Thãgbaa Bikuun.] 38 Dɩ cʋʋ gãgo hotoro dɩɩ jɩɩl dɩ wɛr yenyɔ gbũ nyʋɔnɔ, dɩ Filipi kpɛgʋʋ nyʋɔnɔ. 39 Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ thenɩ nyʋɔnɔ, Kɔ̃tɩnɩ Thu gbaar Filipi a jalna dɩ kʋ̃bʋʋle na yɩɩ bã, sɩ a gbaar ɔɔ hʋ na kãkar da-n kɔ̃. 40 Sɩ Filipi wer, wɩ yɩɩrɛ foo Ajɔtɩ. Agɩpɩ dɩ mɩɩ Thãgbaa thɩmɩɩ dɩɩ fɛʋraakɛ a-n kpãsɛnɩ a jalna waa a dana Sejare.

9

1 Sɩ mɔ̃kɛ Sɔl na-n faanɩ bʋʋnɩkɛ a-n bʋnɩ Kɔ̃tɩnɩ kpãkpãadarara da-n kʋʋrna wa’, a kɔɔ ɩɩrɛ jal gbõdaarɩ pa 2 a gba sɛbɛ a jalna a ’laara Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔsɔraakɛ hanɩ Damasɩ, ado kona wɛ, a khɛra wɛ, a hale dɩ wa-n kpa Kɔ̃tɩnɩ hʋra, a fʋlɛ wɩra a li a jalna Jerujalɛm. 3 Sɩ mɔ̃kɛ a kɔɔ hanɩ hʋɛra da-n wɔrɔ̃ Damasɩ, le dahɩrɛ kɔɔ the ƴũ dapaara, a carã a diirəə. 4 Dɩ a təəre ji thʋnɔ, sɩ a nɩɛrɛ nʋɔ dɩɩ sʋʋraa: Sɔl, Sɔl, mɔ̃gɩdo dɩ fa-n kpoo mar mɛ̃? 5 Dɩ birsee: Kɔ̃tɩn, fɛr amɛ gɩ? Dɩ Kɔ̃tɩn birsee: Mɛr dʋɔn Jejuukɛ fɩ-n kpooronɩ. 6 Sɩ ɩrɛ lona dɩɩra, dɩ le wa so far gɩrɛ fɩ teenanɩ fɩ cʋʋ. 7 Tɩbɩlaakɛ n kɔɔ jalanaanɩ kha jɩɩlɛ a ’wɩɩ kɩrkɩrkɩr, wɩ kɔɔ nɩrɛ wire wer, sɩ wa yɩ tibilə’. 8 Dɩ Sɔl kɔɔ pallɛ thɩɩra a ɩɩr da-n hɩɩnnakɛ kirkirkir sɩ aa-n yɩ thɩ̃a’, dɩ wɩ kɔɔ fʋʋrɛ nyɔ̃ɔ a kpaa jalna Damasɩ. 9 Wire yẽther a cʋʋ sɩ aa-n ya’, aa-n kho dɩkora’, aa-n yɔ nyʋɔna’. 10 Sɩ kpãkpãadaar bɩɛl gɩ a ha Damasɩ da-n do Ananɩasɩ. Dɩ Kɔ̃tɩn kɔɔ sʋʋraarɛ na thɩ̃ yɩr: Ananɩasɩ. Dɩ birsee: Kɔ̃tɩn, mɛr ha ʋ; 11 dɩ Kɔ̃tɩn sʋʋraa: Ɩrɛ, jala hʋ kɔ̃tɩɩnaakɛ wɩ-n wenɩ datelẽe a ƴaalɛ le Judasɩɩ cɔ tibilikɛ wɩ-n wenɩ Sɔl, Tarsɩdaar gɩ. 12 Dɩ hɩnɛ, Thãgba bɩɛllɔ a ha gɩrɛ, a yɩɛ na ɩhĩ yɩɩ dɩɩ do kũu bɩɛl gɩ dɩ wa-n wɩɩ Ananɩasɩ, a lõ a dɛɛnaa nyɛ̃ɛ dɩ a na bir na yɩ. 13 Dɩ Ananɩasɩ birsee: Kɔ̃tɩn, mɩ kɔɔ nɩɛrɛ tɩbɩla jɔɔ dɩ wa-n mɩɩ kuunilee puu fɛʋʋkɛ a-n cʋʋnɩ afɩ ɩɩɩ phusɔra Jerujalɛm; 14 kɩɛr dakha a ’lɛr hʋɛ bonɩ jidaar kɔ̃tɩnaa pa, a fʋlɛna dakha wɩrɛ fɛʋʋkɛ n fʋɔrɛ fɩnɩ. 15 Sɩ Kɔ̃tɩn sʋʋraa: Jala, gɩdonɩ kuunikɛ dʋɔn ɩ̃ thɔ̃daarɩkɛ mɩ phiirni dɩ na gba ɩ̃ i na jalna ca kpalala, na fãgadarara, na Ɩjɩrayɛl bɩsanana; 16 sɩ mɛrɛ, ma nɩɩraarɛ bʋɔ fɛʋʋkɛ a na gaarnɩ, gɩ do ɩ̃ i dɔ nɔɔ. 17 Dɩ Ananɩasɩ jaal. Ɔbɔɔkɛ a danɩ cʋɔrra a dɛɛnaanɛ nyɛ̃ɛ sa sʋʋraa: Ɩ̃ omi Sɔl, Jeju Kɔ̃tɩnɩkɛra kɔɔ nɛna fɩnɩ ɔɔbara hʋɛra fɩ-n ɩnɩ, ɔr thɔna mɩ ɩ̃ ɩna, fɩ bir fɩ yɩ fɩ hinə dakha Thu Phuu. 18 Dɩ liir dapaara thɩ̃ɛɛkɛ hɔnɩ thɩ̃ khʋna thɩɩrɛ yinəna, dɩ a-n jiir dɩɩ do a-n yɩrɛ. 19 Dɩ a ɩɩrɛ dɩ wɩ kpɛgʋʋ nyʋɔnɔ; dɩ ɔbɔɔkɛ a-n khonɩ dɩkor a bire ’lɛ ɔɔ fãga. Dɩ a kɔɔ toore le na kpãkpãadaraakɛ hanɩ Damasɩ a pʋɔr gbe. 20 Dɩ dapaara a mar da-n mɩɩ Jejuuda Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔnana dɩ so dɩ yɩ: Jeju dʋɔn Thãgbaa Bikuun. 21 Dɩ wɩrɛ fɛʋʋkɛ n nɩɛnɛnɩ, nʋɔ kɔɔ kpaa wɛr dɩ wa-n so aa: Ga do ɔr dʋɔn ʋrɛɛkɛ n kɔɔ hərəneni wɩrɛɛkɛ n fʋɔrɛnɩ Jeju Jerujalɛm dɩɩra gaa? Dɩ ga do a-n kɔɔ ɩnɛnakɛ a fʋlɛ wɩ a li a jalna bonɩ jidaar kɔ̃tɩnaa pa gaa? 22 Sɩ Sɔl n ’lɛr fãga dɩ a-n pɛr, da-n pɛna dakha Juifisɔɔkɛ hanɩ Damasɩ yicuru, da-n jɩɩ mɩɛ wɩ dɩ Jeju dʋɔn Kirisiti. 23 Sɩ ɔbɔɔkɛ ga pʋɔrnɩ gbe, Juifisɔ kɔɔ gʋʋrɛ kha sɩ wɩ kʋʋ. 24 Sɩ Sɔl kɔɔ nɩɛrɛ mɔ̃ wa nʋɔnɩ, dɩ wɩ-n pɩɛrɛrakɛ lõfonɔɔ dɩtɩnɔ na dɩwɩlʋ wɩ kʋʋra. 25 Sɩ dɩtɩnɔ kpãkpãadara kɔɔ gbaarɛ a gbũ kpʋʋnɔ, a gbunə dɩ khiru sortoto. 26 Ɔbɔɔkɛ Sɔl danɩ Jerujalɛm, a dor bʋɔ sɩ ɩnɩ-n gbɛbɩna kpãkpãadara; sɩ tɩbɩla fɛʋ n maarɛ, wa-n pɛr haar kpãkpãadaar a doa’. 27 Sɩ Barnabasɩ kɔɔ kpaarɛ jalna thɔ̃thɔnaa pa, a mɩɛ wɩ mɔ̃ Sɔl kɔɔ yɩnɩ Kɔ̃tɩn hʋɛra dɩ mɩgʋʋ thɩ̃ɛ, na mɔ̃kɛ a kɔɔ mɩɩnɩ Jejuuda na ’lar Damasɩ dɩɩra. 28 Dɩ le a too Jerujalɛm dɩ bɩnɔ na wɛr da-n kpaarna wɩ da-n mɩɩ Kɔ̃tɩnɩda na ’lar. 29 A-n mɩɩrɛ dakha na Juifisɔɔkɛ n mɩanɩ gɩrɛkɩ thɩmɩɩr da-n yɩrna wɩ wɩ yɛ kɩrʋ, sɩ we wer, wɩ-n ƴaalɛ wɩ kʋʋ. 30 Sɩ omɩna kɔɔ nɩɛrɛ a kpaa jalna Sejare a cʋgʋʋ dɩ jal Tarsɩ. 31 Dɩ we gbɛbɩdaraakɛ hanɩ Jude fɛʋ, na Galile, na Samarɩ kɔɔ toore dɩphã na ha ɩɩ, a khɔ̃ dɩ wa-n pɛr Thãgbaa hʋra, dɩ wa-n ɩɩr dakha na maar Kɔ̃tɩnna, dɩ wɩ jɔrɛ dɩ wa-n pɛr mɔ̃kɛ Thu Phuu ha warnɩ. 32 Dɩ Pɩɛr n kpaarɛ paar fɛʋ; a jaal dakha a yɩ tɩɩ phuusɔɔkɛ hanɩ Lɩɩdɩ. 33 Dɩ kũu bɩɛl kɔɔ halera dɩ wa-n wɩɩ Ene, a phɩ̃ khoo a cʋʋna yɛna makõther, gbãgbarɛ kɔɔ gɩ. 34 Dɩ Pɩɛr sʋʋraa aa: Ene, Jeju Kirisiti kpɛɛ fɛr, ɩrɛ, puro afɩ phɩ̃ pa. Dɩ dapaara dɩ pal ɩɩr. 35 Dɩ ɔbɔɔkɛ Lɩɩdɩdara fɛʋ na wɩrɛ thɛnɩ Sarɔ̃ ɓɛlɛnɔ yɩnɩ gele, wɩ kɛrrɛ dɩ wa-n kpa Kɔ̃tɩnna. 36 Dɩ kpãkpãadaar bɩɛl kɔɔ hale Jope dɩ wa-n wɩɩ Tabɩta, sɩ da-n do Dɔrkasɩ na gɩrɛkɩ thɩmɩɩr; bɔ cʋʋ tibil gɩ ka, da-n ha bɔdara thɩ̃ɛ. 37 Dɩ ga bɔɔlera khoo fʋʋrɛ dɩ khi. Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ hʋʋnɩ pɩ, wɩ gbaarɛ jʋʋnna lɩ̃gana a pɛ. 38 Sɩ gɩdonɩ Lɩɩdɩ wɔrɔnɛ na Jope, dɩɩ do kpãkpãadara nɩɛrɛ Pɩɛr hale, wɩ thʋɔn tɩbɩla yenyɔ ɔrra wɩ jala phʋʋrɛɛ a na-n pʋɔr sa pɔ ɩnɩ pa ga. 39 Dɩ Pɩɛr ɩɩr dɩ wɩ jal kha. Dɩ ɔbɔɔkɛ a danɩ le, wɩ kpaarɛ jʋʋnna lɩ̃gana. Dɩ khikhɛrasɔ fɛʋ n bɩrɛ a pɔna wɔrɔnaa, dɩ wa-n nɩnanaa dakha kẽkenasɔɔkɛ Dɔrkasɩ kɔɔ bɛbɩnɩ dabɔɔkɛ a kɔɔ hanɩ kha na wɛr. 40 Sɩ Pɩɛr kɔɔ bɩlanɛ tɩbɩla fɛʋ dɩ wɩ thɩɩr, sɩ dɩ gulẽga a bɩɛl Thãgba sa fi a so khirera ayɩ: Tabɩta, ɩrɛ. Dɩ ɔɔ yɩ khɛr, dɩ ɔbɔɔkɛ a yɩnɩ Pɩɛr a ɩɩrɛ a too. 41 Dɩ Pɩɛr fʋʋ nyɔ̃ɔ a khəi dɩ ɩɩr, sɩ agɩpɩ dɩ we tɩɩ phuusɔ na khikhɛra a kpaa a ha wɩ na yire. 42 Dɩ thɩ̃ɛɛle kɔɔ kpaarɛ Jope fɛʋ dɩ tɩbɩla jɔɔjɔɔ kɔɔ pɛrɛ Kɔ̃tɩn haar. 43 Sɩ Pɩɛr kɔɔ toore Jope Sɩmɔ̃ lo kʋdaarɩ cɔ a pʋɔr.

10

1 Tibil Bɩɛl kɔɔ har Sejare dɩ wa-n wɩɩ Kɔrnɛɩ. Sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ a do sɔrasɛsɔraakɛ wɩ-n wenɩ Ɩtalɩdara. 2 Tihil gɩɩkɛ n cʋɔnnɩ Thãgba da-n manaa na ɔɔ cɔdara fɛʋ; a-n ’laarɛ thɩ̃ɛ jɔɔ da-n ha tɩbɩla da-n bɩɛlna Thãgba wire wire. 3 Wi bɩɛl wi gaara a yɩrɛ thɩ̃ɛ gbelẽ gbelẽ; Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thu gɩ da-n lo ɔɔ cɔ sa sʋʋraa aa: Kɔrnɛɩ, 4 da-n hɩɩnʋʋ kirkirkir sɩ maar fʋʋ dɩ birse: Anye gɩ ya Kɔ̃tɩn? Dɩ Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thu sʋʋraa: Afɩ Thãgba bɩɛl na afɩ thɩ̃ ’laa tɩbɩlala jʋʋnɛ a thʋ Thãgba da-n jɩna gɩ. 5 Thɔna nɛnɛ̃ kona Jope wɩ so Sɩmɔnaakɛ wɩ-n wenɩ Pɩɛr a ɩ̃. 6 Sɩmɔ̃ lo kʋdaarɩ cɔ a-n cɔ, kɛ hanɩ lanyɔ̃ nʋɔra. 7 Ɔbɔɔkɛ Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thuukɛ n mɩanaanɩ jalnɩ na pɩ, Kɔrnɛɩ wer ɔɔ thɔ̃darasɔ yenyɔ na ɔɔ sɔrasɩ bɩɛlɩkɛ n cʋɔnnɩ Thãgba, kɛ dɔnɩ bɩɛl wɩrɛraakɛ dɔnɩ ɔɔ totoo; 8 ɔbɔɔkɛ a gbanɩ mɩɛ wɩ fɛʋ pɩ, a thɔ̃ wɛr Jope. 9 A dɩɩ wɩl, ɔbɔɔkɛ wɩ hanɩ hʋɛra dɩ wa-n wɔrɔ̃ dɩɩle, Pɩɛr kɔɔ jʋʋnɛ nãsʋrɔ ʋlkhɔɔ a bɩɛl Thãgba. 10 Kɔmɛr kɔɔ fʋʋrɛ dɩ ƴaal a kho dɩkor, dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ hanɩ wa-n cʋʋraa dɩkor, a yɩrɛ Thãgbaa thɩ̃ yɩr dɩɩ do daphuronaa, 11 dɩɩ do thãgbara ƴũ khɛra dɩ yɩ thɩ̃ɛ dɩɩ ho kɩ̃kɩɩn phə̃kərə̃ə dɩ wɩ li li paar yenã dɩɩ gbũ dɩ a-n thʋra thɩɩ, 12 dɩ nɛbi kho thɩ̃ɛ, na nɛkɩɛr sɛ̃bi thɩ̃ɛsɔ fɛʋ, na wɩrɛ n puuloneni thɩɩra na ’lominə harɔ. 13 Dɩ a nɩrɛ nʋɔ dɩɩ sʋʋraa aa: Pɩɛr, ɩrɛ kʋrɛ a khɔ. 14 Sɩ Pɩɛr birsee: Kpei Kɔ̃tɩn, gɩdonɩ ma-n kɔɔ kho thɩ̃ sãsɩnanɛ dɩ gɩrɛ biseneni gɩ yuuə’. 15 Sɩ a bire nɩ nʋɔra wo balanyɔ dɩɩ sʋʋraa: Gɩrɛ Thãgba yɩnɩ gɩ phure, fa-n hɩɩn gɩ dɩɩ do far thɩ̃ sãsɩnana’. 16 Sɩ gɩ bire cʋʋ balãther, sɩ dapaara thɩ̃ɛɛle bire hal jʋʋn thãgbara ƴũ. 17 Sɩ mɔ̃kɛ Pɩɛrɩ kpɩɛr nyanyaanɩ da-n bule ɔɔbara, anye dʋɔn Thãgbaa thɩ̃ yɩrɩlee kɩr ya fɛ, hɩnɛ konaakɛ Kɔrnɛɩ thɔnɩ daan a jɩɩl lõfonʋɔra, dɩ wa-n bule Sɩmɔ̃ɔ cɔ. 18 Wɩ wer dɩ wa-n jɩɩ bule ado liir Sɩmɔ̃ɔkɛ wɩ-n wenɩ Pɩɛr n cɔ ger. 19 Sɩ mɔ̃ Pɩɛr hanɩ da-n kpɩɛrna Thãgbaa thɩ̃ yɩrɩle, Thu Phuu sʋʋraarɛ: Hɩnɛ, kona yẽther hakɛ dɩ wa-n ƴaal fɩ. 20 Ɩrɛ, gbuno nɩ jal kha, sɩ fa-n baalɔa’ gɩdonɩ mɛr thɔna wɩ. 21 Dɩ mɛ̃ Pɩɛr gbũ a so konanaale: Nɩ hɩnɛ, mɛrra ha ʋ nɩ-n ƴaalnɩ, anye dɔ kɩrʋ nɩ ɩ̃ kɛ? 22 Dɩ wɩ birsee: Kɔrnɛɩ sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ɩkɛ dɔnɩ tibil sarʋ da-n ma Thãgba, kɛ Juifi caar fɛʋ n mɩɩnɩ ɔɔda bɔ, ɔr thɔ̃thɔ̃daar thu kɔɔ khero gɩrɛ thɛnɩ Thãgbara ayɩ, a wɛ fɩ fɩ pɔ ɔɔ cɔ a nɩɛ afɩ thɩmɩɩ. 23 Dɩ Pɩɛr kɔɔ kpa wɛr dɩ wɩ cɔ le. A dɩɩ kɔɔ wɩl, a ɩɩrɛ dɩ wɩ jal kha. Sɩ omi ɩkhaakɛ hanɩ Jope kɔɔ thɔɔ wɛr. 24 A ʋ̃ dɩ wɩl, wɩ kɔɔ daan Sejare. Sɩ Kɔrnɛɩ wer ɔɔ too na ɔɔ kũu bɩnɔsɔ da-n pɩɛrna wɩ. 25 Ɔbɔɔkɛ Pɩɛr kɔɔ lonɩ, Kɔrnɛɩ ɩɩrɛ a caanʋʋ a gburõku ɔɔ ƴɛra a fʋɔrʋʋ. 26 Sɩ Pɩɛr fʋʋrɛ a khəi dɩ ɩɩr sa sʋʋraa: Ɩrɛ, mee mɛrɛ dakha tibil ha mɩ. 27 Sɩ mɔ̃kɛ Pɩɛr mɩɩnaanɩ sa lõ, a yɩrɛ tɩbɩla jɔɔ dɩ wɩ gbɛbɩ kha le. 28 Dɩ so war: Nɩ jɩrɛ gɩ-n sãsɩrɛ Juifira dɩ na too kha na tɩɩ kpalʋ, na dakha dɩ na lõ ɔɔ cɔ, sɩ Thãgba kɔɔ nɩ marɛ ayɩ, ga teena ma-n ƴʋɔn tibil, agɩbo ma-n hɩɩnʋʋ a do mar tɩɩ bisə’. 29 Gɛr dɔ kɩrʋ nɩ thɔnɩ we mɩ dɩ ma hana dɩkha na so bã sa ɩ̃, dɩ nɛnɛ̃ mɩ-n bule ner, anye dɔ kɩrʋ nɩ thɔnɩ we mɩ ɩ̃ ɩna? 30 Dɩ Kɔrnɛɩ so: Wire yenã gɩ cʋʋ gɩrɛ nĩ, mɩ kɔɔ hanɩ ɩ̃ cɔ dɩ ma-n bɩɛl Thãgba wi gaara, a na hɩɩn a yɩ tibil bɩɛl dɩ to kẽkẽ bulo dɩ a-n hɩl dɩ jɩɩlna mɩ ƴɛ thɩ̃thɩɩn sa so ayɩ: 31 Kɔrnɛɩ, Thãgba nɩɛrɛ afɩ bɩɛl a jɩnana dakha afɩ thɩ̃ ’laa. 32 Gɛr gɩ thɔna Jope wɩ we Sɩmɔ̃ɔkɛ wɩ-n wenɩ Pɩɛrɩkɛ n cʋɔnnɩ Sɩmɔ̃ lo kʋdaarɩ cɔ lanyɔ̃ nʋɔra. 33 Dɩ dapaara mɩ thʋɔn we fɩ, dɩ mɔ̃ fɩ ɩnɩ thaa, gɩ bɔrɛ. Gɛr gɩ nɛnɛ̃ sɛr ha wɩrɛ fɛʋ kɩɛr Thãgbaa ƴɛra sɩ nɩɛ gɩrɛ fɛʋʋkɛ Kɔ̃tɩn so farnɩ fɩ mɩa sɩ. 34 Le Pɩɛr gba thɩmɩa a mɩɛ wɩ ayɩ: Sobɔr gɩ, mɩ jɩrɛ dɩphã dɩ Thãgba na-n hɩɩn tɩbɩla dɩɩdɩa’, 35 sɩ tibil caarra fɛʋ, ʋrɛɛkɛ n maanɛɛnɩ da-n cʋʋna gɩrɛɛkɛ saranɩ, ɔr n daaraa haar. 36 Ɩjɩrayɛl bɩsanana a kɔɔ thɔna ɔɔ thɩmɩɩ, a mɩɛ wɩ ha ie tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩkɛ thɛnɩ Jeju Kirisitiraakɛra dɔnɩ Kɔ̃tɩn tɩbɩlala fɛʋ. 37 Nɩ jɩrɛ gɩrɛ kɔɔ dananɩ Jude dɩɩra fɛʋ, sɩ Galile gɩ kɔɔ tɔ̃tʋɔn ɔbɔɔkɛ Jã kɔɔ mɩɩnɩ yɔ kpɛɛ thɩmɩɩr pɩ. 38 Thãgba kɔɔ har Najarɛtɩ Jejura Thu Phuu, a hanaa punone dɩ a-n kpaarɛ paar wo paar da-n cʋʋ bɔɔ, da-n kpɛɛna wɩrɛ fɛʋʋkɛ hanɩ Satãa nyɔ̃kɔɔ, gɩdonɩ Thãgba kɔɔ hanaanɛ kha. 39 Sɛr dɔ sobɔ so jɩdara thɩɛna fɛʋʋkɛ a kɔɔ cʋʋnɩ Juifisɔɔ dɩra na Jerujalɛmna, thɩrʋra wɩ kɔɔ kpaa dɩ khi. 40 Sɩ Thãgba kɔɔ ɩɩrʋʋrɛ khirera wire balãther wirera sa cʋgʋʋ dɩ nɩna ɔɔbara, 41 sɩ ga do tɩbɩla fɛʋra ga, sɩ sobɔ so jɩdararaakɛ Thãgba kɔɔ maanɩ phiire, kɛ dɔnɩ sɛrkɛ n kɔɔ khɔnɩ kha dɩkor dɩ sa-n yɔna ɔbɔɔkɛ a kɔɔ ɩɩrnɩ a the khirera. 42 Dɩ Jeju kɔɔ pɛ sar sɩ mɩa gɩ tɩbɩla a na kpãkpaanɔ ayɛ, Thãgbaa thɛthɛ kɔɔ phire ni dɩ ɩnɩ do yidara na khee kɩɩldaar. 43 Dɩ Thãgbaa bobonasɔ fɛʋ kɔɔ mɩɩrɛ sobɔ so jɩ thɩmɩɩrɩkɛ a pɩɛraa ayɩ: Tibil wo tibilikɛ pɩɛnɩ haar, ɔɔ i na dor nɔɔ dɩ na ’lɛrɔ sopugo faarɛ. 44 Mɔ̃kɛ Pɩɛr hanɩ mɩɩrɔ, Thu Phuu kɔɔ gbune a lõ wɩrɛ fɛʋraakɛ n pɛnɩ thɩmɩɩrɩle nũu. 45 Dɩ ha pɛdara fɛʋʋkɛ dɔnɩ khʋ̃ kurdaraakɛ kɔɔ pʋɔnnɩ na Pɩɛr, nʋɔ kɔɔ kpaa wɛr gɩrɛraakɛ Thãgba kɔɔ ’laanɩ Thu Phuu wɩrɛraakɛ dʋɔnnɩ ca kpala; 46 gɩdonɩ wɩ nɩɛrɛ dɩ wa-n mɩɩ thɩmɩɩ kpɩɩsɔ dɩ wa-n khɩɩna Thãgba. 47 Le Pɩɛr bir so: Amɛ na punone na tɔ̃ wɩrɛ ’lɛnɩ Thu Phuu asɩ kha wa-n kpɛɛ wɩ nyʋɔnɔa? 48 Sɩ agɩpɩ dɩ so, wɩ kpɛa wɩ nyʋɔnɔ na Jeju Kirisitii i. Dɩ le wɩ bɩɛlɛɛ a tɔɔna nɩ wire gbe wo.

11

1 Thɔ̃thɔna na omɩnaakɛ hanɩ Jude kɔɔ nɩɛrɛ dɩ ca kpala dakha kɔɔ ’lɛr Thãgbaa thɩmɩɩ. 2 Dɩ ɔbɔɔkɛ Pɩɛr kɛrnɩ bir Jerujalɛm, ha pɛdaraakɛ dɔnɩ khʋ̃ kurdara kɔɔ ɩɩrnanaanɛ thɩmɩɩr ayɩ, 3 a lʋʋn tɩbɩlaakɛ na kuroni khʋ̃aa pa, a khona wɩ dɩkor. 4 Dɩ Pɩɛr gba thɩmɩa a mɩɛ wɩ kpa kha kpa kha, mɔ̃kɛ thɩ̃ɛ kɔɔ danɩ ayɩ: 5 Jope dɩɩra mɩ kɔɔ ha dɩ ma-n bɩɛl Thãgba a yɩ thɩ̃ yɩr; ɩhɩ̃ɛ gɩ a ho kɩ̃kɩɩn phə̃kərə̃ə dɩ wɩ li li paar yenã, dɩɩ the ƴũ a gbũ dã mɩ. 6 Dɩ mɔ̃ mɩ-n hɩɩnnɩ kirkirkir sɩ ma-n kpɩɛr, mɩ yɩrɔrɛ le nɛbi kho thɩ̃ɛ, na nɛkɩɛr sɛ̃bi thɩ̃ɛsɔ thɩɩraakɛ, na hɔ̃ nʋma, na thɩ̃ɛsɔɔkɛ n puuloneni, na ’lominəsɔ. 7 Dɩ mɩ nɩɛrɛ nʋɔ dakha kɛ sɔ marnɩ: Pɩɛr, ɩrɛ kʋrɛ a khɔ. 8 Sɩ dɩ ɩ̃ birsee: Kpei Kɔ̃tɩn, gɩdonɩ ma kɔɔ kho thɩ̃ sãsɩnanɛ dɩ gɩrɛ biseneni gɩ a lõ mɩ nɔɔ yuuraka’. 9 Sɩ nʋɔ kɔɔ bire the ƴũ balanyɔ a so: Gɩrɛ Thãgba yɩnɩ gɩ phure, fa-n hɩɩn gɩ dɩɩ do far thɩ̃ sãsɩnana’. 10 Sɩ gɩ kɔɔ bire cʋʋ balãther wo, sɩ agɩpɩ gɩ bire hal koo a lõ thãgbara ƴũ. 11 Dɩ dapaara kona yẽtherɩkɛ thɛnɩ Sejare dɩ wɩ thɔ̃ wɩ ɩ̃ pa daan, a jɩɩl cʋɔrɔɔkɛ sɩ kɔɔ hanɩ. 12 Dɩ Thu Phuu kɔɔ so marɛ ɩ̃ jalana wɩ sɩ ma-n baalɔa’. Omɩna maadõokɛ kɔɔ thɔɔ mɩ dɩ sɩ kɔɔ jal a lõ Kɔrnɛɩɩ cɔ. 13 Dɩ a so sarɛ mɔ̃ a kɔɔ yɩnɩ ɔɔ cɔ Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thu dɩ jɩɩlaa sa sʋʋraa, a thɔna Jope a wɛ Sɩmɔ̃ɔkɛ wɩ-n wenɩ Pɩɛr, 14 ɔr na mɩɛnɛɛ thɩmɩasɔɔkɛ na taanɩ ɔɔ thɛthɛ na ɔɔ cɔdara fɛʋ. 15 Dɩ ɔbɔɔkɛ mɩ manɩ dɩ ma-n mɩɩ, Thu Phuu kɔɔ gbune a lõ war mɔ̃kɛ gɩ kɔɔ ha sarnɩ dakha fʋ paar mamara. 16 Dɩ le mɩ jɩna Kɔ̃tɩnɩ thɩmɩɩkɛ a sonɩ ayɩ: Nyʋɔnɔ Jã n kɔɔ kpɛɛ tɩbɩla, sɩ ne wer na ’lɛr Thu Phuu kpɛɛrɛ. 17 Dɩ mɔ̃kɛ Thãgba ha wɩnɩ khaarda ca bɩɛlla na sɛrɛɛkɛ pɩɛrnɩ Jeju Kirisiti haar, amɛ mɛrkɛ do a na puno na pɩɛr Thãgba? 18 Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ nɩɛnɩ gele, wɩ pɩrrɛ kɩrkɩrkɩr sɩ wa-n dʋbɩ Thãgbaa i ayɩ: Dɩ a thale gɩ, Thãgba ’laarɛ ha debire ca kpalala wɩ hanana yire. 19 Wɩrɛɛkɛ kpoore kɔɔ cʋʋnɩ dɩ wɩ bɩ̃bɩlã ɔbɔɔkɛ Etɩɛn kɔɔ khini, wɩ kɔɔ jaal a dana Fenɩsɩ, na Sɩpɩr, na Ãtɩyɔsɩ, dɩ wa-n mɩɩ Thãgbaa thɩmɩɩ Juifisɔra dɩbara. 20 Sɩ ɩkhasɔ wo wɛrraakɛ dɔnɩ Sɩpɩrdara na Sɩrɛndara kɔɔ jaal Ãtɩyɔsɩ a mɩɩna Gɩrɛkɩsɔ a mɩɛ wɩ Jeju Kɔ̃tɩnɩ tutugo bɔda. 21 Dɩ Kɔ̃tɩnɩ fãga kɔɔ ha warɛ, dɩ wɩrɛ kɔɔ pɩɛrnɩ haar a kpa Kɔ̃tɩnna wɩ jɔrɛ ka. 22 Dɩ ga tutugoole kɔɔ daan Jerujalɛm we gbɛbɩdara, dɩ wɩ thɔ̃ Barnabasɩ. dɩ pɔ le Ãtɩyɔsɩ. 23 Dɩ ɔbɔɔkɛ a danɩ le, a yɩrɛ gɩrɛ Thãgba cʋʋnɩ ɔɔ bɔ jɩra dɩ gɩ daaraa, dɩ a kɔɔ mɩɩ wɛr fɛʋ wa-n yɩrana ƴɛ kʋʋl jaal a tɔɔ dakha na ha tɩɩ a ma Kɔ̃tɩnna. 24 Gɩdonɩ tibil bʋɔ a do a hinə Thu Phuu na ha pɛrɛ, dɩ tibil jɔjʋɔ kɔɔ pɔr Kɔ̃tɩnna. 25 Sɩ agɩpɩ Barnabasɩ kɔɔ gbaar jal Tarsɩ a ƴaal Sɔl; 26 ɔbɔɔkɛ a yɩɩnɩ, a kpaarɛ dɩ wɩ jal Ãtɩyɔsɩ. Dɩ le wɩ too nakha we gbɛbɩdara dɩ wa-n dɩɩr tɩbɩla bərəəm a cʋʋna yɛ bɩɛl biləni; Ãtɩyɔsɩ dɔ caca bɔɔkɛ wɩ kɔɔ hanɩ kpãkpãadara ire Kirisitii too. 27 Ga bɔɔlera Thãgba tukɩr tidara kɔɔ ther Jerujalɛm a jal Ãtɩyɔsɩ. 28 Dɩ bɩɛl wɛrraakɛ wɩ-n wenɩ Agabusi ɩɩrɛ dɩ Thu Phuu kɔɔ cʋgʋʋ dɩ so ayɩ: Kɔmɛ kɔ̃tɩ̃ɩ na jire thɩɩra fɛʋ. Dɩ gɩ kɔɔ daan bɔɔkɛ Kʋloodɩ kɔɔ dɔnɩ fãgadaar kɔ̃tɩ̃ɩ. 29 Dɩ kpãkpãadara kɔɔ gʋʋrɛ kha, sa thɔna thɩ̃ɛ mɔ̃ wɛr bɩɛlbɩɛlɩ puno hanɩ a bulnə omɩnaakɛ hanɩ Jude. 30 Dɩ mɛna wɩ kɔɔ gʋʋr sa thɔna Barnabasɩ na Sɔl we gbɛbɩdaraa kɔ̃tɩ̃sɔra.

12

1 Ga bɔɔlera Ɛrɔɔdɩ fãgadaar kɔɔ ɩɩrna wɩ̃ we gbɛbɩdarasɔ kpoore, 2 a fʋ Jakɩ, Jãa õkuun a kʋ na bajɩna. 3 Dɩ mɔ̃ a yɩɛnɩ dɩɩ do gɛr n da Juifisɔra, a fʋrɛ Pɩɛr wo a to khaɩra. Buruukɛ na hananɩ tabɩɩraa bɔ gɩ kɔɔ do. 4 Ɔbɔɔkɛ a kɔɔ fʋʋnɩ pɩ, khaɩra a tʋʋ sa pɛr sɔrasɛ yʋɔr maadõ, sɩ yenã yenã wɩ kɔɔ kʋʋr dɩ wa-n bɛrʋʋ kpa kha kpa kha, sa ƴaal a Pakɩ kara wɩ tii wɩ thena tɩbɩlala wɩ kɩɩlnaa. 5 Dɩ mɛ̃ Pɩɛr hale khaɩra dɩ wa-n bɛr, sɩ we gbɛbɩdara har dɩ wa-n gbɛ̃gbɛrɛ̃ Thãgba bɩɛlɛla dɩ wa-n pɩɛraa. 6 Ɔbɔɔkɛ Ɛrɔɔdɩ kpɩɛrnɩ ɩna tiirera na thena, ga dɩtɩnɔɔlera Pɩɛr hale da-n daar sɔrasɛ yenyɔɔ thɩ̃thɩɩn, na jɔrkɔ yenyɔɔkɛ wɩ linəəni, sɩ gardɛsɔ ha lõfonɔɔ dɩ wa-n bɛr khaɩ loo. 7 Dɩ hɩnɛ, Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃thɔ̃daar thu pɔr dɩ dahɩrɛ carã duu. Dɩ thɔ̃thɔ̃daar thuule ber Pɩɛr gɛlʋ a jagʋʋ sa sʋʋraa: Ɩrɛ kɔrɔ. Dɩ jɔrkɔsɔ forʋʋ nyɛɛna a jiir. 8 Dɩ Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thu sʋʋraa: Khɩma afɩ lophɛrɛ, a tɔna afɩ nɛfaa. Dɩ cʋʋ oti. Dɩ Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thuulera bir sʋʋraa wo: Tɔ afɩ darã sɩ na kpa mar. 9 Dɩ Pɩɛr the da-n kpaaraa, sɩ aa jɩɛ gɩrɛ Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thuule n cʋʋnɩ thɩ̃ɛ gɩ sobɔra’, a ka jɩna thɩ̃ nɩrɔrɛ ɩnɩ yɩ. 10 Ɔbɔɔkɛ wɩ kpãasɛnɩ caca gardɛra na balanyɔdarara, wɩ daan lõfonʋɔɔkɛ wɩ-n thenanɩ dɩɩra, kɛ wɩ-n khaananɩ the loo, dɩ loole khɛr warɛ dɩbara, dɩ wɩ thɩɩr a gba hʋ kɔ̃tɩ̃ɩ dɩ wa-n jal. Dɩ dapaara Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thuule faarɛ Pɩɛr. 11 Ɔbɔɔkɛ Pɩɛr jɩnɩ tue a sor: Mɩ jɩrɛ dɩphã waa dɩ Kɔ̃tɩn thɔna ɔɔ thɔ̃thɔ̃daar thu dɩ taa mɩ Ɛrɔɔdɩ nyɔ̃kɔɔ na gɩrɛra fɛʋʋkɛ Juifisɔ n pɛnɩ nũu. 12 A kpɩɛrnɩ thale na pɩ, a gbaar jal Marɩɩ cɔ; Jãakɛ wɩ-n wenɩ Markɩɩ nɩ gɩ, ka tɩbɩla bərəəm gbɛbɩnɩ kha dɩ wa-n bɩɛl Thãgba. 13 Dɩ ɔbɔɔkɛ a benɩ phel ko loo, thɔ̃daar khɛ bɩɛlɩkɛ wɩ-n wenɩ Rɔɔdɩ pɔrra a jɩ ntɛ. 14 Dɩ a jɩrɛ Pɩɛrɩ wi; dɩ daʋ na-n haa lo khɛrʋa’, dɩ ca bir so aa: Pɩɛr hale lõfonɔɔ. 15 Dɩ wɩ birsee: Yʋʋ bo fɩ yaa? Sɩ dɩ bo da-n ɩɩrɔ aa, gɩrɛ ɩnɩ sonɩ ɔmɛ̃ gɩ. Dɩ wɩ so: Ɔɔ thɔ̃thɔ̃daar thu ga do. 16 Sɩrakɛ Pɩɛr har da-n be loo. Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ khɛrnɩ loo a yɩɩ nʋɔ kpaa wɛr. 17 Sɩ a jɛ wɛr na nyɛ̃ɛ wɩ pɩra, sa mɩɛ wɩ mɔ̃ Kɔ̃tɩn kɔɔ cʋgʋʋnɩ dɩ the khaɩra. Sɩ a sor wo ayɩ, wɩ sɔ Jakɩra na omɩnana thɩ̃ɛɛlera. Sɩ agɩpɩ dɩ the da-n jal dɩkhãa pa. 18 Dɩ ɔbɔɔkɛ dɩɩ kpɛɛnɩ, khʋ̃ɛ kɔɔ ɩɩrɛ sɔrasɛɛ thɩ̃thɩɩn dakɔ̃tɩ̃ɩ aa: Mɔ̃ Pɩɛr do ya fɛ? 19 Dɩ Ɛrɔɔdɩ kɔɔ ƴaalʋʋlɛ ƴaal ƴaal ƴaal sɩ aa kɔɔ yɩa’, dɩ a kɩɩlnanɛ gardɛsɔ sa ’laa hʋɛ wɩ kʋrɛ wɩ. A gele pɩ, Ɛrɔɔdɩ kɔɔ ther Jude a jal Sejare a too. 20 Ɛrɔɔdɩ kɔɔ hananɛ sor na Tɩɩrdara na Sɩdɔ̃dara. Sɩ wɩ kɔɔ gʋʋrɛ kha nɔ bɩɛl sa pɔna dɩkha a kurnə kuune na Bɩlasɩtɩɩkɛ dɔnɩ Ɛrɔɔdɩ fãgadaarɩ du hɩɩndaar, sa jal Ɛrɔɔdɩɩ pa a ƴɛgʋʋ ha ɩɩ n hana le gɩdonɩ fãgadaarɩ dɩɩle n haanɛ wɩ. 21 Dɩ Ɛrɔɔdɩ kɔɔ dʋrɛ wire sa to ɔɔ fãgadaar kẽkẽ a toona ɔɔ fãga too pa, a mɩɩ thɩmɩɩr tɩbɩla fɛʋʋ ƴɛra. 22 Dɩ tɩbɩla thʋ̃ hulẽ aa, ga do tibil n mɩa bã sɩ Thãgba a ho mɛ̃. 23 Dɩ le dapaara Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃thɔ̃daar thu bɩɩ, gɩdonɩ Thãgbaa i a fi tee. Dɩ dokora ɩɩrnaanɛ dɩ khi. 24 Sɩ Kɔ̃tɩnɩ so kpaarɛ a ƴɛr dɩ a-n pɛr. 25 Dɩ ɔbɔɔkɛ Barnabasɩ na Sɔl kɔɔ donɩ awɩ thɔ̃ pɩ, wɩ kɔɔ ther Jerujalɛm sɩ wɩ kɔɔ kpar Jãakɛ wɩ-n wenɩ Markɩ a fʋrɔ kɔna.

13

1 Thãgba tukɩr tidara na dɩɩrdara kɔɔ har we gbɛbɩdararaakɛ hanɩ Ãtɩyɔsɩ; Barnabasɩ na Sɩmɛ̃ʋʋkɛ dɔnɩ tɩɩ biru, na Lusiyusiikɛ thɛnɩ Sɩrɛn, na Manahɛnɩkɛ wɩ haananɩ kha Ɛrɔɔdɩ fãgadaar buu, na Sɔl. 2 Mɔ̃kɛ wɩ lini nʋɔ dɩ wa-n fʋɔrna Kɔ̃tɩn, Thu Phuu sor: Nɩ lea mar Barnabasɩ na Sɔl kpɩɩ thɔmanaakɛ mɩ we warnɩ. 3 Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ lini nʋɔ sa bɩɛl Thãgba pɩ, wɩ dɛ̃ɛ warɛ nyɛ̃ɛ sa sɩ war dɩ wɩ jal. 4 Dɩ mɔ̃ Thu Phuu thɔnɩ Barnabasɩ na Sɔl, mɛ̃ wɩ jal a dã Seləsɩ, dɩ le wɩ gba bato a jal Sɩpɩr. 5 Ɔbɔɔkɛ wɩ danɩ Salamɩn, wɩ kɔɔ mɩɩrɛ Thãgbaa thɩmɩɩ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔnanɔ; sɩ Jã wɩ kɔɔ hana kha da-n bul wi. 6 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ kpaarnɩ yɔ dɩɩle fɛʋ a pɩ sa dã Pafɔsɩ, le wɩ kɔɔ caana Juifi dɔdɔɔdaar bɩɛlɩkɛ n sõsonenɩ dɩ yɩ bobon ha nɩ. Ɔɔ i n dʋɔn Barjeju; 7 a kɔɔ har kha na Sɛrjiyusi Polusiikɛ dɔnɩ gobanɛr, kɛ jɩɛnnɩ thɩ̃ɛ ka. Gobanɛrɩle kɔɔ wer Barnabasɩ na Sɔl, gɩdonɩ a kɔɔ ƴaalɛ ka a nɩ Thãgbaa thɩmɩɩ. 8 Sɩ Elɩmasɩɩkɛ dɔnɩ dɔdɔɔdaar, thale dɔ ɔɔ i na gɩrɛkɩ thɩmɩɩr, a-n bãbarã wɛr da-n ƴaal a pɩɛr gobanɛrɩle a na-n pɛ haara’. 9 Sɩ Sɔlɩkɛ wɩ-n wenɩ dakha Pol hinəne Thu Phuu da-n hɩɩn Elɩmasɩ kirkirkir sa sʋʋraa ayɩ: 10 Fɛrɛɛkɛ gõgolone na fɩɩlɛ n theronɩ, fɛr Satãa bi, fɛr fɩl sar lãlaardaar, fa thʋ̃ na sɩrɔ Kɔ̃tɩnɩ hʋ sarra fɩ-n golonaa? 11 Nɛnɛ̃ fa yɩ gaa, Kɔ̃tɩn na ga farɛ ɔɔ nyɔ̃bi dɩ fa yaar, fa yɩ wirə’ phaphapha gɩ dana bɔɔ gbe. Dɩ dapaara dɩɩ haaraa gbibi dɩ dabirə thiirəə da-n bəər, dɩ le a ƴaal tɩbɩla dɩ wa-n halʋʋ. 12 Ɔbɔɔkɛ gobanɛr yɩnɩ gele dananɩ, a pɛrɛ haar sɩ nʋɔ kɔɔ kpagʋʋrɛ Kɔ̃tɩnɩ dɩɩra. 13 Pol kɔɔ ther Pafɔsɩ na ɔɔ kpakpaarsɔ a lõ bato a jal Pãfɩlɩ Pɛɛrjɩ dɩɩra. Sɩ Jã kɔɔ faa wɛr sa kɛr bir Jerujalɛm. 14 Sɩ wɩ kɔɔ ther Pɛɛrjɩ wo a gba hʋɛ a jal Pisidi Ãtɩyɔsɩ. Dɩ hɩɩr wire wɩ kɔɔ lʋʋn Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra a too. 15 Ɔbɔɔkɛ wɩ sonɩ jɔfʋ na Thãgbaa bobonasɔɔ sɛbɛ a pɩ, wɩrɛ dɔnɩ kɔ̃tɩna Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra thʋɔn bule wi aa: Omɩna, ado nɩ hananɛ thɩmɩɩrɩkɛ na hananɩ tɩbɩla ƴɛ kʋʋl jaal, nɩ mɩa wɩ. 16 Le Pol ɩɩr a jɛ tibɩla na nyɛ̃ɛ wɩ pɩra sa so war: Nɛr Ɩjɩrayɛldara, na nɛrkɛ n maannɩ Thãgba, nɩ pɛ nũu. 17 Ɩjɩrayɛl Thãgba kɔɔ phire asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ, dɩ a cʋʋ wɛr dɩ wɩ ler ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ donɩ kpakpala Ejipiti dʋɔ, agɩpɩ dɩ pɛr ɔɔ fãga nyɛ̃ a ti wi le. 18 Dɩ a kɔɔ fʋ warɛ haar a cʋʋna yɛna kpalanyɔ le bəənnə, 19 dɩ ɔbɔɔkɛ a kɔɔ bũburoni caar makonyɔ Kanãa dɩɩra, a gbaar awɩ dɩ a ha ɔɔ too. 20 Gɩ pʋɔrɛ a thɔɔ yɛna taanã na kpalanyɔ yʋɔr. A gele pɩ, a kɔɔ ha wɛr so kɩɩldara dɩɩ dana Samʋɛl Thãgbaa bobonɩ bɔɔ. 21 Dɩ agɩpɩ wɛr kɔɔ bɩɛlnɛ fãgadaar. Dɩ Thãgba ha wɛr Sayʋl, Kɩsɩɩ bikuun, kɛ dɔnɩ Bɛ̃jamɛ̃ɛ ca dɩ do war fãgadaar a cʋʋna yɛna kpalanyɔ. 22 Ɔbɔɔkɛ Thãgba kɔɔ bʋʋnɩ faa, a kɔɔ gbaar Davɩdɩ a ha wɩ dɩ do fãgadaar. Ɔr a mɩɩrɔ sobɔ so jɩ thɩmɩɩrɩkɛ ayɩ: “Mɩ yɩrɛ Davɩdɩ Ɩjaɩɩ bikuun dɩphã, tibil gɩ a ha mɔ̃ ɩ̃ bɩ̃ pɛrnɩ haar, ɔr na cʋɛ ɩ̃ tuur fɛʋ.” 23 Dɩ Davɩdɩɩ məlla Thãgba kɔɔ cʋʋ Taadaarɩkɛ dɔnɩ Jeju dɩ the, dɩ ha Ɩjɩrayɛldara mɔ̃kɛ ɔɔ ʋlfɛ hanɩ. 24 Ɔbɔɔkɛ aa kɔɔ ɩnɩ pa’, Jã n kɔɔ mɩa Ɩjɩrayɛldarara fɛʋ aa: Nɩ deba haar sa ’lɛ yɔ kpɛɛrɛ. 25 Dɩ ɔbɔɔkɛ Jãa thɔ̃ n wɔrɔnɩ pɩr, gɛr a kɔɔ sor ayɩ: Ma do tibil ʋrɛ nɩ-n pɛrnɩ haar gɩrɛ mɩ dora’, sɩ nɩ hɩnɛ, tibil bɩɛl hale a na kpa mar, kɛ ma teenanɩnakɛ ɩ̃ fʋʋrʋʋ nɛfaa ga. 26 Omɩna, nɛrkɛ dɔnɩ Abɩrahamɩ məl na wɩrɛ hanɩ anɩ thɩ̃thɩɩn kɛ n maannɩ Thãgba, sɛrra wɩ thɔna taa thɩmɩɩrɩkɛ. 27 Gɩdonɩ Jerujalɛmdara na awɩ kɔ̃tɩ̃sɔ na kɔɔ jɩ Jeju, dɩ Thãgbaa bobonaa thɩmɩɩkɛ wɩ-n sonɩ wire fɛʋ hɩɩr wire ga, dɩ mɔ̃ wɩ kɔɔ heenuuni sor, wɩ kɔɔ cʋʋrɛ dɩɩ ha mɔ̃kɛ Thãgbaa bobona kɔɔ sonɩ ga har. 28 Sɩ gɩdonɩ wa yɩ thɩ̃ bɩɛllakɛ dɩɩ teena wɩ kʋa’, sɩrakɛ wɩ kɔɔ bɩɛlɛ Pɩlatɩ a kʋɔ. 29 Dɩ mɛ̃ wɩ kɔɔ cʋʋ thɩ̃ɛ fɛʋ dɩɩ ha mɔ̃ gɩ khereraanɩ Thãgbaa sɛbɛra, agɩpɩ wɩ gbuune kʋkʋ thɩrʋra a dʋ. 30 Sɩ Thãgba kɔɔ ɩɩrʋʋrɛ khirera. 31 Dɩ wire jɔɔjɔɔ a-n kɔɔ nɩnanɛ ɔɔbara wɩrɛɛkɛ a-n kɔɔ thenanɩ kha Galile da-n jal Jerujalɛm, kɛ dɔnɩnakɛ gɩrɛ ɔɔ sobɔ so jɩdara tɩbɩlala. 32 Dɩ sɛrɛ, sɩ-n mɩɩ narɛ ga tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩkɛ dɩ sɩ yɩ, gɩrɛ Thãgba kɔɔ ʋlfɛnanɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ, 33 a kɔɔ cʋʋ gɛr dɩɩ da otirə; dɩ ha sɛrɛɛkɛ dɔnɩ awɩ bɩsãsɔ mɔ̃ a kɔɔ ɩɩrnɩ Jeju khirera mɔ̃kɛ gɩ kherenɩ Khɩkhɩɩ nɩɛsɔ yenyɔra ayɩ: “Fɛr dʋɔn ɩ̃ Bikuun, mɛr Thãgba kɔna fɩ nĩ gɩrɛ.” 34 Dɩ a kɔɔ ɩɩrʋʋrɛ khirera dɩ mɛ̃ a na bir kʋɛrɛra ga, gɩdonɩ gɛrra a kɔɔ so ayɩ: “Mɛr Thãgba na ha nɛr thɩ̃ɛɛkɛ phonɩ, kɛ dɔnɩ Davɩdɩɩdaakɛ dɔnɩ thɩ̃ɛ waa gel.” 35 Dɩ gɛr gɩ gɩ bire so Thãgbaa sɛbɛra dɩkhãa pa wo ayɩ: “Fa tu dɩ afɩ Tɩɩ phu na yɩ kʋɛra’.” 36 Dɩ Davɩdɩ, ɔbɔɔkɛ a kɔɔ cʋʋnɩ Thãgbaa tuur ɔɔ bɔraalera pɩ, a kɔɔ khire dɩ wɩ dʋʋ ɔɔ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔɔ kara dɩ yɩ kʋɛrɛ. 37 Sɩ ʋrɛɛkɛ wer Thãgba kɔɔ ɩɩrnɩ khirera, aa kɔɔ yɩ kʋɛra’. 38 Gɛr gɩ, nɛr omɩna, nɩ jɩɛ jɩ bɔɔbɔɔ dɩ sopugo faarɛɛkɛ wɩ-n mɩɩ narnɩ ɔɔ pa gɩ the; 39 sorɩkɛ Mʋɩjɩɩ jɔfʋ na kɔɔ punoni na hɛl nara’, ʋrɛɛkɛ pɩɛrnɩ haar ɔrra, sorra na hɛlaalɛ. 40 Gɛr gɩ na-n jɩɛ dʋ bʋrɛ dɩ gɩrɛɛkɛ Thãgbaa bobona kɔɔ sonɩ na dã na’. Gɩdonɩ gɩ sor: 41 “Nɩ hɩnɛ, nɛr tɩɩ beesidara, nɩ dɔ nʋɔ n kpaa nɩ, dɩ dakha nɩ bũburone. Gɩdonɩ mɛr Thãgba na cʋʋrɛ thɔ̃ bɩɛl anɩ bɔra, thɔma gɩ ado wa mɩɩ nar na pɛr haara’.” 42 Ɔbɔɔkɛ Pol na Barnabasɩ n thenɩ, wɩ bire ƴaal wɩ wɩ birə mɩa ga thɩmɩɩle hɩɩr wireekɛ n kpaanɛnɩ. 43 Ɔbɔɔkɛ wɩ thenɩ Thãgba fʋɔr cʋɔrɔ, Juifisɔ bərəəm na kpakpalaakɛ fenɩ ho Juifisɔ, kɛ n cʋɔnnɩ Thãgba n kpar Polla na Barnabasɩra dɩ wa-n khʋɛ kha, dɩ wɩ kɔɔ yɩrna wɛr ƴɛ kʋʋl jaal dɩ wa mar yʋʋ Thãgbaa bɔ jɩra. 44 Hɩɩr wireekɛ n kpaanɛnɩ, fɩɩʋ sɛ sɩɩ do tɩbɩla dɩɩraale koo gbɛbɩrɛra kha a pɛ Thãgbaa thɩmɩɩ nũu. 45 Sɩ mɔ̃ Juifisɔ yɩnɩ tibil jɔɔle, gbugi fʋlɛ wɛr dɩ wa-n bana thɩ̃ banaa gɩrɛraakɛ Pol sonɩ dɩ wa-n kʋɛnaa ire. 46 Dɩ le Pol na Barnabasɩ so war na ’lar ayɩ: Nɛr Thãgbaa thɩmɩɩ kɔɔ teena gɩ mɩa ɓo, sɩ gɩdonɩ nɩ bor sa hɩɩn anɩbara dɩɩ do yire khorr na teena na’, gɛr gɩ nɩ hɩnɛ, ca kpalaa pa sɩ-n jal gɩrɛ. 47 Gɩdonɩ mɛ̃ Kɔ̃tɩn kɔɔ ’laa sar jɔfʋ ayɩ: “Mɩ thɩɩn fɛr fɩ do dahɩrɛ tibil caar fɛʋra, dɩ fa gba taarɛ na jalna gɩ dana ka thɩɩ khuni.” 48 Dɩ ca kpala n kãkarɛ mɔ̃ wɩ nɩɛnɩ gele. Dɩ wɩ-n kpãgarɛ Kɔ̃tɩnɩ so, dɩ wɩrɛ fɛʋʋkɛ Thãgba phiirni dɩ wa ’lɛ yire khorr kɔɔ pɩɛr haar. 49 Dɩ Kɔ̃tɩnɩ so kɔɔ kpaarɛ dɩɩraale koo. 50 Khɛraakɛ jɩɛnnɩ too, kɛ n cʋɔnnɩ Thãgba dakha, Juifisɔ kɔɔ cʋr wɛr pɛr na kɔ̃tɩna dɩɩra dɩ wɩ ɩɩrna kpoore Polla na Barnabasɩra, a wee wɩ le ɩwɩ dɩra a faa. 51 Dɩ wɛr dakha kɔɔ kpɛɛrɛ thɩlãkobeekɛ ma wɩnɩ nɛɛ a faa war, sa gba jal Ɩkɔn. 52 Sɩ ado kpãkpãadara wer gɩ, daʋ na Thu Phuu kɔɔ he war.

14

1 Ɔbɔɔkɛ Pol na Barnabasɩ kɔɔ danɩ Ɩkɔn, wɩ kɔɔ lʋʋn le Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra mɔna wɩ-n kɔɔ cʋʋnɩ, a thʋ̃ mɩɩ thɩmɩɩr, dɩ Juifisɔ bərəəm na Gɩrɛkɩsɔ pɛr haar. 2 Sɩ Juifisɔɔkɛ na-n tuonni dɩ wa pɛr haara’, wɩ ɩɩrɛ cʋr ca kpala a pɛr wɩ cʋɛ omɩna puure. 3 Sɩ Pol na Barnabasɩ kɔɔ toore Ɩkɔn a pʋɔr dɩ wa-n mɩɩ Thãgbaa thɩmɩɩ na ’lar gɩdonɩ Kɔ̃tɩnna wɩ ƴɛl; dɩ Kɔ̃tɩn ture ɔɔ bɔ jɩ thɩmɩɩkɛ wɩ-n mɩɩnɩ dɩ sobɔr gɩ do, a ha wɛr dakha punone dɩ wa-n cʋʋna nɔ kpaa thɩ̃ɛsɔ na ma kʋ thɩ̃ɛsɔ. 4 Sɩ dɩdara kɔɔ tɩnɛnɛ dɩ wɛ hana Juifisɔ, sɩ wɛ hana thɔ̃thɔna. 5 Dɩ mɔ̃kɛ ca kpala, na Juifisɔ, na awɩ kɔ̃tɩ̃sɔ kɔɔ gʋʋrnɩ kha sa ɩɩrna kpoore Polla na Barnabasɩra dɩ wa-n dʋʋrna wɩ bokana, 6 wɩ fuure jal Likaʋnɩ dɩɩsɔraakɛ wɩ-n wenɩ Lisitiri na Dɛɛrbɩ na yɛ̃ dɩsɔraakɛ khonanɩ le. 7 Dɩ le wɩ too dɩ wa-n mɩɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ. 8 Sɩ kũu bɩɛl kɔɔ hale Lisitiri dɩ ɔɔ nɛ khi; wɩ kʋɔnɛ na gbãgbarɛ dɩ aa kɔɔ sarakɛ thɩɩ a jal a yɩ ga. 9 Dɩ a-n kɔɔ pɛ nũu ɔbɔɔkɛ Pol n kɔɔ mɩɩnɩ Thãgbaa thɩmɩɩ, sɩ Pol n hɩɩnʋʋnɛ kirkirkir a yɩɛ a jɩ dɩɩ do a hananɛ ha pɛrɛɛkɛ na kpɛɛnɛɛnɩ, 10 a so nɔ khɩɩr ayɩ: Ɩrɛ jɩlɛ kɩbɩ na nɛɛ; dɩ dapaara dɩ pal ɩɩr a ma da-n sa. 11 Mɔ̃ tibil jɔ yɩnɩ gɩrɛ Pol cʋʋnɩ, wɩ-n hulene na Likaʋnɩ thɩmɩɩr ayɩ: Thãgbasɔ gbuno kɛ asɩ pa a ho tɩbɩla. 12 Dɩ wɩ-n wer Barnabasɩ Jəsi, sɩ Pol na-n do Ɛrmɛsɩ gɩdonɩ ɔr n mɩa thɩmɩa. 13 Dɩ lõfonʋɔra Jəsii fʋɔr cɔ kɔɔ ha; dɩ ʋrɛ dɔnɩ Jəsii gbõdaar kɔɔ kpar nakenaakɛ wɩ tonɩ sʋkparasɔɔkɛ wɩ cʋʋnanɩ thɩr phɩ̃ɩ a pɔna lõfonʋɔra, dɩ a ƴaalɛ ɔr, na tibil jɔɔle n je Polsɔra bonɩɛ. 14 Sɩ ɔbɔɔkɛ thɔ̃thɔnaale Barnabasɩ na Pol kɔɔ nɩɛnɩ gele, wɩ ɓəəre awɩ kẽkẽsɔ sa ca birbir lõ tibil jɔraalee thɩ̃thɩɩn a hulẽ: 15 Kona, mɔ̃gɩdo dɩ na-n cʋʋ gɩrɛ? Sɛrɛ dakha tɩbɩlala sɩ do mɔ̃ nɩ hanɩ, dɩ sa-n mɩɩ nar tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩr dɩ sɩ yɩ, gɩ teenanɛ dɩ na faa mɔlɔ thɩlasɔɔkɛ sɩ nɩ kɛr nɩ pɛ Thãgba haar, ʋrɛɛkɛ dɔnɩ yidaar, kɛ kɔɔ tenɩ ƴũ, na thɩɩ, na lanyʋɔn, na gɩrɛ fɛʋʋkɛ ha garnɩ bɩnɔ. 16 Dɩ bɔɔkɛ kɔɔ kanɩ, a kɔɔ sɩrɛ tibil caarra fɛʋ wa-n jalana awɩ hʋ, 17 sɩrakɛ aa kɔɔ faarakɛ nɩnanɛɛkɛ a-n nɩnanɩ ntɛ a dona’; a-n nɩna nɛr ɔɔ bɔ cʋʋ mɔ̃ a-n ’laa narnɩ nyʋɔn na yɛ bʋɔ, da-n hana nɩ dakha dɩkɔ jɔɔjɔɔ na daʋ anɩ hara. 18 Sɩrakɛ thɔ̃thɔnaale mɩɩ wɩnɩ thale, sɩ ga khe war kpãkpalã sɩ dɩ wɩ mar a pɩɛr tibil jɔɔle dɩ wa jɩ war bonɩaa ga. 19 Agɩpɩ Juifisɔ kɔɔ ther Ãtɩyɔsɩ na Ɩkɔn a pɔ a fɩɩl tibil jɔ pɛr, dɩ wɩ dʋʋr Pol na bokana sa halʋʋ thena dɩ khuirə, a ka jɩna a khire. 20 Dɩ mɔ̃ kpãkpãadara kpanɩ jɛ a diirəə, a pallɛ ɩɩr a bir lõ le dɩɩra. A dɩɩ wɩl Pol gbaar jal Dɛɛrbɩ na Barnabasɩ. 21 Ɔbɔɔkɛ wɩ mɩɩnɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ dɩɩraale a cʋʋna tɩbɩla jɔɔ dɩ wɩ do kpãkpãadara, wɩ kɛrrɛ bir Lisitiri, na Ɩkɔn, na Ãtɩyɔsɩ; 22 dɩ wɩ kɔɔ cʋʋrɛ kpãkpãadara dɩ wɩ tɩ, dɩ wɩ yɩrna wɛr wɩ yɩra tɔɔ ha pɛrɛra, wɩ so warɛ dakha ayɩ, dɔ sɩ yɩ bɔ gaarɛ jɔɔ sɩ sɩ lõ Thãgba fãgadaarɩ dɩra. 23 Dɩ wɩ kɔɔ phiire we gbɛbɩdaraa kɔ̃tɩ̃sɔ a pɛ we gbɛbɩdarara paar fɛʋ bɩɛlbɩɛl; ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ lini nʋɔ a bɩɛlna Thãgba a pɛ war, wɩ faa wɛr Kɔ̃tɩnnaakɛ wɩ kɔɔ pɛrnɩ haarɩ nyɔ̃kɔɔ. 24 Agɩpɩ wɩ jaal the Pisidi sa gba pɔ Pãfɩlɩ. 25 Ɔbɔɔkɛ wɩ mɩɩnɩ Thãgbaa thɩmɩɩ Pɛɛrjɩ pɩ, wɩ gbaar jal Atalɩ. 26 Le wɩ kɔɔ gba bato a jal Ãtɩyɔsɩ, ka wɩ kɔɔ bɩɛlnɩ Thãgba a bɔna wɩ thɔmanaakɛ wɩ pɩnɩ gele. 27 Ɔbɔɔkɛ wɩ danɩ, wɩ wer we gbɛbɩdara a der pa bɩɛl a mɩɛ wɩ gɩrɛ fɛʋʋkɛ Thãgba gba wɩnɩ a cʋʋna, na mɔ̃kɛ a kɔɔ khɛrnɩ hʋɛ ca kpalala dɩ wa pɛr haar. 28 Sɩ wɩ kɔɔ toore na kpãkpãadara a pʋɔr.

15

1 Ɩkhaa tibilsɔ kɔɔ ther Jude a pɔ a dɩɩr omɩna ayɩ: Ado na-n kur khʋ̃ʋ mɔ̃kɛ Mʋɩjɩɩ jɔfʋ n sona’, na puno na ’lɛ taara’. 2 Sɩ mɔ̃kɛ Pol na Barnabasɩ na-n tunə’, wɩ ɩɩrnanɛ kha thɩ̃ banaa; dɩ omɩna kɔɔ gʋʋrɛ kha sa yɩ, Pol na Barnabasɩ na awɩ tibil ɩkhasɔ n jala Jerujalɛm thɔ̃thɔnana na we gbɛbɩdaraa kɔ̃tɩ̃sɔɔ pa thɩ̃ banaanaalera. 3 Dɩ we gbɛbɩdara kɔɔ thɔɔ wɛr a pɛ hʋɛra, dɩ wɩ kpaarɛ Fenɩsɩ na Samarɩ dɩ wa-n mɩɩ mɔ̃kɛ ca kpala kɛrnɩ dɩ wa-n kpa Thãgbara, dɩ gɩ kɔɔ dar omɩnasɔra fɛʋ ka. 4 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ danɩ Jerujalɛm we gbɛbɩdara, na thɔ̃thɔna, na we gbɛbɩdaraa kɔ̃tɩ̃sɔ kɔɔ tee wer, dɩ wɩ kɔɔ mɩɛ wɛr thɩ̃ɛ fɛʋʋkɛ Thãgba kɔɔ gba wɩnɩ a cʋʋna. 5 Sɩ wɛ hale wɩrɛraakɛ dɔnɩ jɔfʋ bʋ dʋdara awɩ ƴɛra kpɩɩ, kɛ kɔɔ pɩɛrnɩ haar, wɛr ɩrɛ a so ayɩ, dɔ wa-n kur ca kpala khʋ̃ʋ, sɩ wɩ so war wa-n hɩɩn Mʋɩjɩɩ jɔfʋ. 6 Dɩ thɔ̃thɔna na we gbɛbɩdaraa kɔ̃tɩ̃sɔ kpar gbɛbɩrɩ kha wɩ gʋʋr thɩmɩɩrɩle. 7 Ɔbɔɔkɛ wɩ bananɩ kha jɔɔ pɩ, Pɩɛr ɩɩrɛ a so war: Omɩna, nɩ jɩrɛ gɩ maanɛ gɩrɛ ka Thãgba phiir mini anɩ thɩ̃thɩɩn dɩ ma-n mɩɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ ca kpalala wɩ pɛr haar; 8 dɩ Thãgbaakɛ n jɛnɩ tɩbɩlaa ha, a nɩna wɛr mɔ̃ a tee wɩnɩ a hana wɩ Thu Phuu mɔna a ha sɩnɩ; 9 aa hana dɩɩdɩɩ hɩɩnɛ sɛrɛ na wɛrra ga, gɩdonɩ a cʋʋrɛ awɩ ha dɩɩ phu dɩɩ the ha pɛrɛra. 10 Dɩ nɛnɛ̃ mɔ̃gɩdo dɩ na-n fifilə Thãgba nɩ hɩɩn a ƴaal nɩ heen kpãkpãadara heendaakɛ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ, dɩ sɛr gɩ, na kɔɔ punoni a heena? 11 Sɩ Jeju Kirisiti Kɔ̃tɩnɩ bɔ jɩra sɩ pɛr haar a ’lɛ taarɛ mɔ̃ wɩ ’lɛnɩ taarɛ. 12 Dɩ tibil jɔɔle pɩrrɛ kɩrkɩrkɩr sɩ wa-n pɛ Pol na Barnabasɩ nũu, kɛ n mɩa wɩnɩ nɔ kpaa thɩ̃ɛsɔ na ma kʋ thɩ̃ɛsɔɔkɛ Thãgba gba wɩnɩ a cʋʋna ca kpalaa thɩ̃thɩɩn. 13 Ɔbɔɔkɛ wɩ mɩɩnɩ pɩ, Jakɩ gbaar thɩmɩɩr a so ayɩ: Omɩna, nɩ pɛ ɩ̃da nũu. 14 Sɩmɔ̃ so sarɛ mɔ̃kɛ Thãgba kɔɔ hɩɩnnɩ ca kpala caca bɔɔlera, sa phiir tɩbɩla awɩ thɩ̃thɩɩn kɛ na-n wɛnɩ ɔɔ i. 15 Dɩ Thãgbaa bobonaa thɩmɩɩ fʋrɛ kha na gelela, mɔ̃kɛ gɩ kherenɩ ayɩ: 16 “A gele pɩ, mɛr Thãgba na bire na ɩ̃; a na bir na dʋ Davɩdɩɩ waakɛ kɔɔ jenɩ. Ma bire na dʋ ɔɔ dakʋɛ, ma bire na gbɛbɩ gɩ wo. 17 Dɩ mɛ̃ tɩbɩlaakɛ sɛnɩ na ƴaal mɛr Kɔ̃tɩn; mɛna gɩ na tibil caar fɛʋʋkɛ n fʋɔrɛ mɩnɩ. 18 Mɛr Kɔ̃tɩnɩkɛ cʋɛnɩ ga thɩ̃ɩkɛ dɩɩ do gɩrɛ dɔnɩ dajɩnanɛ khorr sɔ.” 19 Gɛr gɩ, ka mer yɩna gɩnɩ, gɩ bɔrɛ dɩ sa-n gba nɩwɛ a heen wɩrɛ thɛnɩ ca kpalaa pa a kɛr a pɛ Thãgba haara’. 20 Sɩ sɩ kherene sɛbɛ a sɔ war, wɩ bɔ thɩl thĩ khor, na bɔdɛl cʋʋrɛ, wa-n kho dakha nʋmɩkɛ khenɩ sɩ tɔmɩn na thaa ga, wa-n kho dakha tɔmɩna’. 21 Gɩdonɩ gɩ maanɛ kɛkɛkɛ tɩbɩla kɔɔ hanɩle dɩɩ dɩɩra dɩ wa-n so Mʋɩjɩɩ jɔfʋ. Hɩɩr wire fɛʋ wɩ-n gɩ sɛbɛra Juifiisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra. 22 Dɩ le thɔ̃thɔnasɔ, na we gbɛbɩdaraa kɔ̃tɩ̃sɔ, na we gbɛbɩdara fɛʋ dakha yɩɛrɛ aa, gɩ bɔrɛ ɩnɩ-n phiir tɩbɩla ɩnɩ thɩ̃thɩɩn ɩnɩ-n thɔ̃ wɩ Ãtɩyɔsɩ nakha Pol, na Barnabasɩ, na Juudiikɛ wɩ-n wenɩ Barsabasɩ, nakha Sɩlasɩɩkɛ dɔnɩ tɩbɩlaakɛ hananɩ i bʋɔ omɩnaa thɩ̃thɩɩn. 23 Dɩ wɩ kherere sɛbɛ a ha wɩ ayɩ: Sɛr omɩnaakɛ dɔnɩ thɔ̃thɔna, na we gbɛbɩdaraa kɔ̃tɩ̃sɔ, kherene sɛbɛɛkɛ a thɔna omɩnanaakɛ thɛnɩ ca kpalaa pa kɛ hanɩ Ãtɩyɔsɩ, na Siri, na Silisi ayɩ: Nɩ gba fʋɔrɛ. 24 Mɔ̃ sɩ nɩɛnɩ dɩ ɩkhasɔɔkɛ kɔɔ thɛnɩ asɩ pa, kɛ sa kɔɔ soronɩ thɩ̃ bɩɛllaka’, awɩ thɩmɩɩ kɔɔ cʋʋ nɛr kpɩɛrɛ dɩɩ nyanyãa dɩ haar fi ni; 25 dɩ gɛr gɩ sɩ kɔɔ gʋʋr kha, a do nɔ bɩɛl, a yɩɛ dɩɩ bɔr dɩ sɩ kɔɔ phiir tɩbɩlaakɛ, a thɔ̃ wɩ anɩ pa na Barnabasɩ na Polɩkɛ sɩ-n nanɩ, 26 kɛ dɔnɩ tɩbɩlaakɛ faanɩ awɩ yi dɩɩ do Jeju Kirisiti asɩ Kɔ̃tɩnɩ i dɔ nɔɔ. 27 Sɩ thʋɔn dakha Juudi na Sɩlasɩ, wa mɩɩ nɛr ɔmɛna na awɩ nɔ. 28 Gɩdonɩ Thu Phuu yɩɛrɛ dɩɩ bɔr, dɩ sɛrɛ dakha mɛ̃ sɩ yɩɛ, dɩ sa-n pɛ nar heendaa saagado thɩ̃ doo teere kha gaaga, dɩ gɩrɛ teanɩ kha dʋɔn: 29 Nɩ bɔ bonɩ ji nʋʋn, na tɔmɩn, na nʋmɩkɛ khenɩ sɩ tɔmɩn na tha’, na bɔdɛl cʋʋrɛ, thɩ̃ɛ gɩɩkɛ na n jɩɩnɩ dʋrɔ bʋrɛ, na-n cʋa’. Nɩ tɔɔ bɔɔ. 30 Sɩ wɛr, ɔbɔɔkɛ we gbɛbɩdara kɔɔ fʋɔr wɩnɩ pɩ, gɛr wɩ jaal Ãtɩyɔsɩ a kpa tibil jɔ a jɛ sa ha wɩ sɛbɛɛle. 31 Ɔbɔɔkɛ omɩnaale hɩɩnnɩ sɛbɛɛle pɩ, daʋ fʋ wɛr ha faarɛraale wɩ ’lɛnɩ. 32 Dɩ Juudi na Sɩlasɩɩkɛ dɔnɩ Thãgba tukɩr tidara, wɛr kɔɔ mɩa omɩnaale thɩmɩa jɔɔ dɩɩ ha wɩ ƴɛ kʋʋl jaal a cʋʋna wɩ dɩ wɩ tɩ dakha. 33 A gɩ pʋɔr gbe, omɩnaale kɔɔ sɩ warɛ na ha ɩɩ dɩ wɩ bir kɔ̃ wɩrɛraakɛ kɔɔ thɔna wɩnɩɩ pa. 34 [Sɩ Sɩlasɩ or, a yɩɛrɛ dɩɩ bɔr dɩ too.] 35 Pol na Barnabasɩ toore Ãtɩyɔsɩ dɩ wa-n dɩɩr tɩbɩla, dɩ wa-n mɩɩna Kɔ̃tɩnɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ na tibil jɔ. 36 Ɔbɔɔkɛ ga pʋɔrnɩ gbe, gɛr Pol sor Barnabasɩra ayɩ: Sɩ kɛra birə a yɛ omɩna dɩɩsɔ fɛʋraakɛ sɩ kɔɔ mɩɩnɩ Kɔ̃tɩnɩ so, a hɩnɛ a jɛ mɔ̃ wɩ hanɩ. 37 Dɩ Barnabasɩ or ƴaalɛ ɩnɩ-n kpa Jãakɛ wɩ-n wenɩ Markɩ a fɔrɔ, 38 sɩ Pol yɩɛrɛ dɩ ga bɔr dɩ ɩna kpa ʋrɛɛkɛ kɔɔ faa nɩnɩ Pãfɩlɩ, kɛ na kɔɔ thɔɔ nɩnɩ thɔmana ga, a jalana ga. 39 Dɩ thɩ̃ banaale kɔɔ ɩɩrɛ a khɩɩr ka, gɛr gɩ dɩ wɩ lee kha, dɩ Barnabasɩ kpa Markɩ dɩ wɩ ha kha a gba jal Sɩpɩr. 40 Sɩ Pol or phiir Sɩlasɩ dɩ wɩ jal, sɩ omɩna kɔɔ bɩɛlɛ Kɔ̃tɩn a bɔna wɩ. 41 Dɩ le wɩ gba jal Siri na Silisi a cʋʋ we gbɛbɩdarasɔ dɩ wɩ tɩ.

16

1 Agɩpɩ dɩ Pol gba jal Dɛɛrbɩ na Lisitiri, dɩ kpãkpãadaar bɩɛl gɩ a hale dɩ wa-n wɩɩ Timothe; ɔɔ nɩ dʋɔn Juifi khɛrɩkɛ pɩɛrnɩ Thãgba haar, sɩ ɔɔ thɩ do Gɩrɛkɩ. 2 Omɩnaakɛ hanɩ Lisitiri na Ɩkɔn n mɩɩrɛ ɔɔda bɔ. 3 Dɩ Pol kɔɔ ƴaalɛ a kpaa wɩ ha kha, dɩ gɛr gɩ dɩ gbaa a kur khʋ̃ʋ, gɩdonɩ Juifisɔ kɔɔ har paarɩle dɩɩ do wɛr fɛʋ jɩrɛ dɩ Gɩrɛkɩ ɔɔ thɩ do. 4 Dɩ mɔ̃kɛ wɩ-n kpaarnɩ dɩɩra, wɩ-n sor omɩnana wa-n hɩnɛ gɩrɛɛkɛ thɔ̃thɔna na we gbɛbɩdaraa kɔ̃tɩ̃sɔ kɔɔ gʋʋrnɩ Jerujalɛm. 5 Dɩ we gbɛbɩdara n ’lɛr fãga ha pɛrɛra dɩ wɩ jɔrna na pɛr wire wire. 6 Sɩ mɔ̃kɛ Thu Phuu kɔɔ pɩɛr wɩnɩ wa-n mɩɩ Thãgbaa thɩmɩɩ Ajɩra ga, wɩ kpãasɛrɛ Firiji na Galasɩ dɩɩ. 7 Ɔbɔɔkɛ wɩ thɔɔnɩ Mɩsɩ wɩ kɔɔ ƴaalɛ wɩ lõ Bitini, sɩ Jejuu Thu na kɔɔ ha wɩ hʋɛa’. 8 Dɩ le wɩ kpãsɛ Mɩsɩ sa dã Tʋrʋasɩ. 9 Dɩtɩnɔ Pol kɔɔ yɩrɛ Thãgbaa thɩ̃ yɩr dɩɩ do Masedʋandaar gɩ, a jɩɩlaa da-n bɩɛlɛɛ thakɛ ayɩ: Seere kɛ Masedʋan a taa sɩ. 10 Ɔbɔɔkɛ Pol yɩnɩ thɩ̃ɛɛle pɩ, sɩ kɔɔ ƴaalɛ dapaara kɔrɔ sɩ jal Masedʋan, gɩdonɩ sɩ jɩrɛ tue dɩ Kɔ̃tɩn gɩɩkɛ n wɛ sɩnɩ sɩ mɩa le tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ. 11 Ɔbɔɔkɛ sɩ kɔɔ thenɩ Tʋrʋasɩ, sɩ gbaar bato a jal dẽdẽdẽ Samɔtɩrasɩ, dɩ ga dɩ wɩlla sɩ jal Neapolɩsɩ. 12 Dɩ le sɩ kɔɔ gba jal Eilipi dɩɩraakɛ hanɩ Masedʋan caca marara, kolonɩ gɩ kɔɔ do dakha, dɩ sɩ kɔɔ toore dɩɩraale a pʋɔr gbe. 13 Hɩɩr wire sɩ kɔɔ ther dɩ khuirə mɩɩr nʋɔra, ka sɩ kɔɔ kpɩɛrnanɩ Thãgba fʋɔr paar na yɩrɛ. Dɩ sɩ kɔɔ toore dɩ sa-n mɩɩna khɛrasɔɔkɛ n gbɛbanɩ kha le. 14 Dɩ khɛ bɩɛl hale kɛ wɩ-n wenɩ Lidi, a do gbɩlã kẽkẽ ƴaƴabɩdaar, a the Tɩatɩɩr da-n cʋ Thãgba; dɩ a-n pɛr nũu, dɩ Kɔ̃tɩn khɛrʋʋ haar dɩ pɛ nũu gɩrɛraakɛ Pol n sonɩ. 15 Ɔbɔɔkɛ a kɔɔ kpɛɛnɩ nyʋɔnɔ na ɔɔ cɔdara pɩ, a kɔɔ bɩɛl sɛr thakɛ ayɩ: Ado sobɔ tibil nɩ-n we mɩ mɔ̃ mɩ donɩ Kɔ̃tɩnɩda, nɩ lona ɩ̃ cɔ a tɔɔ; dɩ a kɔɔ bɩɛl sɛr da-n gbɛ̃gbɛrɛna. 16 A gele ka pɩ, sɩ jaal Thãgba fʋɔr paar, dɩ thɔ̃daar khɛ bɩɛl gɩ, a hale dɩ sɩ caanaa, dɩ hana Pɩtɔ̃ kɔ̃tɛɛbuukɛ cʋgɛɛnɩ da-n bo, dɩ a-n ’lɛr war jɔɔ ɔɔ borara da-n ha ɔɔ kɔ̃tɩ̃sɔ; 17 dɩ a mar da-n kpaan Pol na sɛrɛ khiro sɩ da-n hulẽ ayɩ: Tɩbɩlaakɛ Thãgba Kəkəədaarɩ thɔ̃dara wɩ do dɩ wa-n mɩɩ nar taa hʋɛ. 18 Wire jɔɔjɔɔ a-n kɔɔ cʋʋ ga thɩ̃ɩlera. Dɩ Pol thʋ̃ vɔɔ a kɛr a so kɔ̃tɛɛbuurəəle ayɩ: Mɩ so farɛ na Jeju Kirisitii i, thɛ khɛrraakɛ. Dɩ the liirrəə dapaara. 19 Mɔ̃kɛ thɔ̃daar khɛrɩ kɔ̃tɩ̃sɔ yɩɛnɩ dɩ awɩ war ’lɛ hʋ kʋɛrɛ, wɩ fʋrɛ Pol na Sɩlasɩ a hal wɩ jalna tɩɩ jɔ paar kɔ̃tɩnasɔɔ ƴɛra, 20 a nɩna so kɩɩldara a so: Tɩbɩlaakɛ nyanyãa sɛr dɩɩ; 21 Juifisɔ wɩ do dɩ wa-n mɩɩ gɩrɛɛkɛ sa hananɩ hʋɛ a na tu agɩbo sɩ kpaanɔa’, gɩdonɩ Rɔmɛ̃sɔ ha sɩ. 22 Dɩ tibil jɔɔle ɩɩrɛ a mana wɩ, dɩ so kɩɩldara so wɩ ɓəəre wi kẽkena sa cile wi na khasa. 23 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ bɩɩr wɩnɩ dakɔ̃tɩ̃ɩ pɩ, wɩ pɛ wɛr khaɩra sa kpãkpãa khaɩ bɛrdaarraakɛ a na-n jɩɛ hɩɩn wɩ. 24 Dɩ mɔ̃ khaɩ bɛrdaar nɩɛnɩ thɩmɩɩrɩle, a gba wɛr pɛ khaɩ du thɩ̃thɩɩn sa kpala wɩ nɛɛ na kpulole. 25 Ɔbɔɔkɛ dɩɩ nɩrɔnɩ, Pol na Sɩlasɩ bɩɛlɛ Thãgba dɩ wa-n khɩna nɩɛ dɩ wa-n kpãgana Thãgba, dɩ khaɩdara nɩɛ. 26 Dapaara thɩɩ kɔɔ jɩɩn dɩɩ khɩɩr ka, dɩ khaɩ cʋɔr gbugbuyo; dɩ bɔ bɩɛllala loosɔ fɛʋ kɔɔ khɛr, dɩ khaɩdara fɛʋʋ lidasɔ thʋbɩrɛ. 27 Dɩ ɔbɔɔkɛ khaɩ bɛrdaar na jaanɩ a yɩ khaɩ loosɔ dɩɩ khɛr, a pher bajɩna a kʋra dɩbara gɩdonɩ a ka jɩna khaɩdara kɔɔ fuulele. 28 Sɩ Pol phã nɔ khɩɩr ayɩ: Fa-n cʋʋ afɩ dɩbara puurə’, sɩ hakɛ fɛʋ. 29 Dɩ khaɩ bɛrdaar bɩɛl dɔɔ a cana birbirbir lõ, a ji Pol na Sɩlasɩɩ ƴɛra da n jẽ kpakpakpa, 30 sa kpa wɩ thena a bule wi: Kɔ̃tɩna, anye teana ĩ cʋɛ a ’lɛ taarɛ? 31 Dɩ Pol na Sɩlasɩ birsee: Pɩɛr Jeju Kɔ̃tɩn haar dɩ fa ’lɛr taarɛ, fɛrɛ na afɩ cɔdara. 32 Dɩ wɩ kɔɔ mɩgʋʋrɛ Kɔ̃tɩnɩ so na wɩrɛ fɛʋʋkɛ hanɩ ɔɔ cɔ. 33 Dɩ a kpa wɛr ga dɩtɩnɔɔlera a thena a cɔcɔɔ wɩ khoisɔ, sɩ dapaara dɩ wɩ kpɛgʋʋ nyʋɔnɔ na ɔɔ cɔdara fɛʋ. 34 Dɩ a kpa wɛr a kɔna ɔɔ cɔ a ha wɩ dɩkɔ, dɩ gɩ kɔɔ daaraarɛ kpɛ ɔr na ɔɔ cɔdara fɛʋ mɔ̃ a pɛrnɩ Thãgba haar. 35 Ɔbɔɔkɛ dɩɩ wɩlnɩ, so kɩɩldara thʋɔn gardɛsɔ wɩ jala a sɔ khaɩ bɛrdaarra a faa tɩbɩlaale wɩ kɔ̃. 36 Dɩ bɛrdaar gbaar jal a so Polla ayɩ: So kɩɩldara thʋɔn ayɩ, wɩ faa nɩ; gɛr gɩ nɛnɛ̃ nɩ thɛ kɔna na ha ɩɩ. 37 Sɩ Pol so gardɛsɔra: Sɛr Rɔmɛ̃sɔɔkɛra wɩ kɔɔ ciilni tibil jɔɔ ƴɛra, sɩ kɩrʋ na yɩr dɩ wɩ jɩ gɩrɛ sɩ cʋʋna’, sa to sɩ khaɩra, gɩ do wɩ cʋʋ sɛr dɩ sɩ the thaa waa gbul bɛɛ? Ga ha mã’. Wɛr thɛthɛra n ɩna dɩbara a faa sɩ. 38 Dɩ gardɛsɔ gba thɩmɩaale a jalna so kɩɩldarara, dɩ maar fʋlɛ wɩ mɔ̃ wɩ nɩɛnɩ dɩ Rɔmɛ̃sɔ wɩ do. 39 Dɩ wɩ pɔr a phʋʋr wɩ a pɛ wɩ hʋɛra, sa bɩɛl wɩ wɩ thɛ dɩɩra. 40 Ɔbɔɔkɛ wɩ thenɩ khaɩra wɩ kɔɔ jaal Lidii pa. A wɩ yɩ omɩna a mɩɩ wɩ ƴɛ kʋʋl jal thɩmɩɩr pɩ, wɩ gbaar kɔ̃.

17

1 Sɩ Pol na Sɩlasɩ kɔɔ kpaarɛ Ãfɩpolɩsɩ na Apolonɩ sa dã Tesalonɩkɩ, ka Juifisɔ hananɩ awɩ Thãgba fʋɔr cɔ. 2 Dɩ mɔ̃kɛ Pol mɩlna gɩnɩ a lʋʋn le. Dɩ hɩɩr wire yẽther fɛʋ a gbaar Thãgbaa sɛbɛ da-n yɩrna wɩ wɩ yɛ kɩrʋ, 3 da-n jɩɩ mɩɛ wɩ da-n nɩna wɩ kɩrʋ, mɔ̃kɛ gɩ teenanɩ Kirisiti n yɩ gaarɛ ɔɔ khi pa sɩ a ɩɩr a the khirera; dɩ a so warɛ Jejuulera dɔ Kirisitiikɛ ɩnɩ-n mɩɩ wɩnɩ. 4 Ɩkhasɔ wɛrra jɩrɛ tue dɩ wa-n kpaar kha na Pol, na Sɩlasɩ, na dakha Gɩrɛkɩsɔ bərəəmkɛ n cʋɔnnɩ Thãgba, na khɛ jɔjʋɔɔkɛ jɩɛnnɩ too. 5 Sɩ gɩdonɩ gbugi fʋrɛ Juifisɔ, wɩ kpar konaakɛ dɔnɩ ƴatɛ tɔɔkɛ dɔnɩ nɔ ɓaardara, dɩ wɩ ɩɩr a kpa tɩbɩla jɛ sa cʋʋ dɩ wɩ ɩɩr na ɓɔɓɔlɔlɛ dɩɩra. Dɩ wɩ kɔɔ jaal a sɔbɩ Jajɔ̃ɔ cɔ, wɩ ƴaal Pol na Sɩlasɩ, wɩ kpa wɩra wɩ jalna tibil jɔɔ ƴɛra. 6 Sɩ gɩdonɩ wa yɩ wa’, wɩ kɔɔ kpar Jajɔ̃ na wɩ̃ omisɔ a jalna kɔ̃tɩnaa pa dɩɩra a hulẽ ayɩ: Tɩbɩlaakɛ n fenɩ dɩɩ fɛʋ ɩnɛ kɛ, dɩ Jajɔ̃ tee wɩ. 7 Wɛr fɛʋ n kʋɛa Sejaarɩ jɔfʋ dɩ wa-n sona dɩ wɩ yɩ fãgadaar kpɩɩ haleekɛ dɔnɩ Jeju. 8 Ɔbɔɔkɛ tibil jɔɔle na kɔ̃tɩnasɔ nɩɛnɩ thɩmɩɩrɩle, haar ɓʋ̃ɓʋna wɛr. 9 Sɩ wɩ kɔɔ fʋrɛ Jajɔ̃ na wɛ a to helula, sɩ agɩpɩ wɩ faa wɛr dɩ wɩ kɔ̃. 10 Dɩ dapaara omɩna cʋʋrɛ Pol na Sɩlasɩ dɩ wɩ ɩɩr kɔrɔ, a the le a jal Bere dɩtɩnɔ. Ɔbɔɔkɛ wɩ danɩ le, wɩ kɔɔ lʋʋn Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra. 11 Wa Juifisɔɔle hananɛ fɩlɛ a jɔ Tesalonɩkɩdara; wɩ kɔɔ ’lɛr Thãgbaa thɩmɩɩ na ha bʋɔ, dɩ wɩ ’lo wire fɛʋ Thãgbaa sɛbɛra na hɩɩn, ado gɩrɛɛkɛ wɩ-n so warnɩ otirə gɩ ha. 12 Tibil jɔjʋɔɔ wɛrra kɔɔ pɛrɛ haar, na Gɩrɛkɩ khɛrasɔ bərəəmkɛ jɩɛnnɩ too, na konasɔ jɔɔjɔɔ. 13 Sɩ ɔbɔɔkɛ Tesalonɩkɩ Juifisɔ nɩɛnɩ dɩ Pol n mɩɩrɛ Thãgbaa thɩmɩɩ dakha Bere, wɩ kɔɔ pɔr a nyanyãa tɩbɩlaa kpɩɛr sa cʋr wɩ a pɛ war. 14 Sɩ dapaara omɩna kɔɔ cʋʋrɛ Pol wo dɩ ɩɩr jalna lanyɔ̃ khʋʋ. Sɩ Sɩlasɩ na Timothe toore Bere. 15 Sɩ wɩrɛ kɔɔ thɔɔnɩ Pol, Atɛn wɩ kɔɔ danaa sɩ na kɔ̃, dɩ Pol thɔ̃ wɩ wɩ sɔ Sɩlasɩra na Timothera wɩ pɔ kɔrɔ. 16 Ɔbɔɔkɛ Pol toonɩ Atɛn da-n pɩɛr wɩ, haar n heluule mɔ̃kɛ a yɩnɩ thɩla dɩɩ hi dɩɩle. 17 Gɛr gɩ dɩ lõ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cʋɔra da-n yɩrna Juifisɔ wɩ yɛ kɩrʋ, na dakha wɩrɛɛkɛ n cʋɔnnɩ Thãgba, dɩ ƴatɔɔ dakha mɛ̃ a-n yɩrna wɩrɛɛkɛ a-n caananɩ wire fɛʋ. 18 Wɩ̃ thɩ̃ jɩnaakɛ n kpaanɛnɩ Epikuuri too dɩɩrra na Sɩtoyɩsɩɩ too dɩɩrra n mɩɩnaanɛ. Dɩ wɛ na-n so: Anyee thɩmɩɩ ca nɔdadaarɩkɛ n ƴaal a mɩɩ thakɛ? Sɩ ɩkhasɔɔkɛ nɩɛnɛnɩ da-n mɩɩ Jejuuda na khi ɩɩrɛɛda wɩ sor: Gɩ hor thãgba kpɩɩsɔɔda a-n mɩɩ. 19 Dɩ gɛr gɩ dɩ wɩ kpaa jalna Atɛndaraa so gʋʋr pa, a sʋʋraa: Sɩ punone jɩ dɩɩr phaakɛra fɩ-n dɩɩrnɩɩ kɩr ya? 20 Gɩdonɩ sɩ nɩɛrɛ dɩɩr phanaakɛ fɩ-n dɩɩrnɩ, gɛr gɩ dɩ sa-n ƴaal sɩ jɩ kɩrʋ. 21 Gɩdonɩ Atɛndara fɛʋ na kpakpalaakɛ hanɩle, awɩda dʋɔn wɩ tɔɔ a na pɛ so phana nũu, agɩbo a na mɩa gɩ dɔrɔɔm. 22 Dɩ Pol ɩɩr jɩɩl Atɛndaraa so gʋʋr pa thɩ̃thɩɩn, a so ayɩ: Nɛr Atɛndara, mɩ yɩ nɛr waa dɩ nɩ do thãgba ƴala gel. 23 Gɩdonɩ mɔ̃kɛ mɩ-n kpaarnɩ anɩ dɩra, mɩ yɩrɛ thɩ̃ɛɛkɛ dɔnɩ anɩ thɩl ji thɩ̃sɔ; mɩ phurore bonɩ ji pa bɩɛlla dɩɩ khere ayɩ: Thãgbaakɛ tibil na jɩna’, ɔr hɩna. Dɩ gɩrɛra nɩ-n fʋɔrnɩ sɩ na jɩ gɩ wa’, gɛrra mɩ-n mɩɩ nar gɩrɛ. 24 Thãgbaakɛ kɔɔ cʋɛnɩ thɩɩ na gɩrɛ fɛʋʋkɛ ha garnɩ, ɔrra dɔ Kɔ̃tɩn ƴũ na kɛ thɩɩra, aa-n cɔ Thãgba fʋɔr cʋɔrraakɛ wɩ mɩnɩ na tibil nyɛ̃a’; 25 dɩ tibil na puno a na-n dʋʋraa thɔma gɩ ho thɩ̃ɛ n ɓɔraa ga, gɩdonɩ ɔr n ’laanɛ yire na fesue na thɩ̃ɛ fɛʋ. 26 Ɔr cʋɛ tibil caar fɛʋʋkɛ dɔnɩ tibil bɩɛlɩ məl wɩ hana paar fɛʋ thɩɩraakɛ, a kɔɔ mãa pɛrɛ mɔ̃ bɔɔkɛ wa pʋɔrnɩ na hanɩ, na mɔ̃ awɩ cɔ pa pɛl na hanɩ dakha. 27 Ɔɔ ƴaal dʋɔn, wa-n ƴaalɛ ɩnɛr Thãgba a dɔ bʋɔ a bəəre phaphapha a yɛ nɩ, sɩrakɛ aa hʋnɔ kha na sɛrɛ bɩɛla’. 28 Gɩdonɩ ɔr dɔ nɔɔ dɩ sɩ hana yire, ɔr n cʋɛ sɩ dɩ sa-n jal, ɔr dɔ nɔɔ dɩ sɩ hakɛ thɩɩra. Mee, mɛ̃ anɩ nɩ pɛdara ɩkhasɔ kɔɔ so ayɩ: “Ɔɔ bɩsãsɔ sɩ do.” 29 Dɩ mɔ̃ sɩ donɩ ɔɔ bɩsãsɔ mɛ̃, ga teena sa-n kpɩɛrɛ dɩ mɔ̃ Thãgba hanɩ, a hor thɩlɩkɛ thɩ̃ jɩn n cʋʋnɩ na dɛ, na dɛ bulo, na bokaar mɔ̃ ɔɔ kpɛsɛ hana’. 30 Sɩ kpɩɛr ’lee bɔɔle Thãgba na-n therna ga, sɩ nɛnɛ̃ dɩphã a-n sor tɩbɩlala paar fɛʋ dɩ yɩ, wa-n deba haar; 31 gɩdonɩ wi bɩɛl hale a dʋnɩ a na gba tibilikɛ a phiirni a kɩɩlna tɩbɩla fɛʋ na fɩl sarʋ, ɔr dɔ ʋrɛɛkɛra a kɔɔ ɩɩrnɩ khirera dɩɩ nɩna tɩbɩla fɛʋ casɩ dɩ thalera ga ha. 32 Ɔbɔɔkɛ wɩ nɩɛnɩ da-n mɩɩ khi ɩɩr thɩmɩɩr, ɩkhasɔ n maan, sɩ ɩkhasɔ wer so aa: Dɩkhõo sa bire a na pɛ afɩda nũu wo. 33 Mɛ̃ Pol the dɩphã awɩ thɩ̃thɩɩn. 34 Sɩ ɩkhasɔ borrakɛ sa maa a pɛr haar, khɛ bɩɛlɩkɛ wɩ-n wenɩ Damarɩsɩ gɩ, na Atɛndaraa so gʋʋrdaar bɩɛlɩkɛ wɩ-n wenɩ Denisi, na wɩ̃ tibil ɩkhasɔ wo.

18

1 A gele pɩ, Pol ther Atɛn a jal Korɛ̃tɩ. 2 Dɩ le a caana Juifi kũu bɩɛlɩkɛ wɩ-n wenɩ Akɩlasɩ; Pɔ̃ dɩɩra wɩ kʋ̃ɔ. Ga maan a kɔɔ thenɩ Ɩtalɩ na ɔɔ khɛr Pirisil a pɔa’, gɩdonɩ Kʋloodɩ fãgadaar kɔ̃tɩ̃ɩ kɔɔ sor Juifisɔra fɛʋ wɩ thɛ Rɔm. Dɩ wɛr Pol n kɔɔ toona. 3 Dɩ gɩdonɩ wa kẽkẽ thɔma wɩ-n do, wɩ gbɛbɩrɛ too dɩ wa-n do kha thɔma. 4 Hɩɩr wire fɛʋ Pol n gba Thãgbaa thɩmɩɩ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra da-n yɩrna Gɩrɛkɩsɔ na Juifisɔ wɩ pɩɛr haar. 5 Dɩ ɔhɔɔkɛ Sɩlasɩ na Timothe kɔɔ thenɩ Masedʋan a pɔ, gɛr Pol jɩɩ tooro Thãgbaa thɩmɩɩ togʋʋ waa vʋ̃ʋ, da-n jɩɩ nɩna Juifisɔ dɩ Jeju dʋɔn Kirisiti. 6 Sɩ mɔ̃kɛ Juifisɔ gbɔnaanɩ dɩ wa-n nɩɩrnaa, Pol kpɛɛrɛ thɩlãkobe ɔɔ kẽkena sa so war: A nɩ buur, anɩ so na heen ma’, ga ’lɛ ma’. Nɛnɛ̃ dɩphã thɩldarara ma-n jal. 7 Dɩ ɔbɔɔkɛ a thenɩ le a jaal kũu bɩɛlɩkɛ wɩ-n wenɩ Tɩtusi Jusitusii pa, kɛ n cʋɔnnɩ Thãgba. Ɔɔ cɔ, cɔ ɓãa gɩ na Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔ. 8 Sɩ Kirisipusiikɛ dɔnɩ kɔ̃tɩn Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra kɔɔ pɛr Kɔ̃tɩn haar na ɔɔ cɔdara fɛʋ. Dɩ Korɛ̃tɩda jɔjʋɔɔkɛ kɔɔ pɛnɩ Polɩ thɩmɩɩ nũu kɔɔ pɛrɛ haar dakha dɩ wɩ kpɛɛ wɩ nyʋɔnɔ. 9 Sɩ dɩtɩnɔ, Kɔ̃tɩn cʋʋrɛ Pol dɩ yɩ thɩ̃ɛ sɩ dɩ sʋʋraa ayɩ: Fa-n do maar n fʋ fa’. Na mɩa ɩ̃ thɩmɩɩ, fa-n pɩr pɔba’, 10 gɩdonɩ mɩ ha kha na fɛrɛ, dɩ tibil na tha far nyɔ̃ɔ a na cʋʋ fɩ puurə’; na mɩa gɩdonɩ tɩbɩla jɔɔ har dɩɩraakɛ, kɛ dɔnɩ ɩ̃ too. 11 Dɩ a toore le yɛ bɩɛl na pora maadõ, da-n dɩɩr Korɛ̃tɩdara Thãgbaa thɩmɩɩ. 12 Ɔbɔɔkɛ Galɩyɔ̃ kɔɔ donɩ gobanɛr Akaɩ dɩɩra, Juifisɔ kɔɔ dor nɔ bɩɛl sa ɩɩrna thɩmɩɩr Polla, a kpaa a jalna kɩɩl paar a so ayɩ: 13 Tibilikɛ n tɔr tɩbɩla dɩ pɛr wa-n fʋɔrɛ Thãgba, dɩ ga-n ’li kha kpɩɩ na gɩrɛ jɔfʋ n sona’. 14 Dɩ Pol harra nʋɔ a mɩɩ dɩɩ do Galɩyɔ̃ sor Juifisɔra: Adora gɩ hanɩ gɩrɛ thɩ̃ɛɛkɛ na sarana’ a cʋʋ, agɩbo dɩkhaa thɩ̃ puu gɩ ga dor, ma pɛ nɛr nũu ka nɛr Juifisɔ; 15 sɩ ado thɩ̃ banaa gɩ thɩmɩɩrra, na ierasɔ, na anɩ jɔfʋra, nɛr gele ba dɛ; ma ƴaal ɩ̃ do so kɩɩldaar ga thɩnaala’; 16 sa weele wɩ le kɩɩl paar a faa. 17 Dɩ tɩbɩla fɛʋ fʋ Sɔsɩtɛnɩkɛ dɔnɩ kɔ̃tɩn Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra a bɩɩr le kɩɩl paar, sɩ Galɩyɔ̃ na therna gɩraka’. 18 Dɩ Pol toore Korɛ̃tɩ a pʋɔr; agɩpɩ dɩ fʋɔr omɩna sa gba bato a jal Siri dɩɩra nakha Pirisil na Akɩlasɩ. Sɩ Sãkɩrɛ a kɔɔ bel yʋʋ gɩdonɩ nʋɔ a kɔɔ so. 19 Dɩ wɩ kɔɔ daan Efɛjɩ; le Pol faa ɔɔ kpãkpãadara sa lõ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra da-n yɩrna Juifisɔ wɩ yɛ kɩrʋ; 20 dɩ wɩ kɔɔ bɩɛlʋʋlɛ a tɔɔ a pʋɔrɛ gbe sɩ aa kɔɔ tuə’, 21 a fʋɔr wɛr sa so ayɩ, gɩ teenanɛ ɩnɩ-n jala fɛtɩraakɛ na hanɩ Jerujalɛm sɩ a Thãgba tu ɩna bire na pɔ; sa gba bato Efɛjɩ a jal. 22 Ɔbɔɔkɛ a danɩ Sejare, a gbaar jal Jerujalɛm. Dɩ ɔbɔɔkɛ a fʋɔrnɩ we gbɛbɩdara pɩ, a gbaar jal Ãtɩyɔsɩ. 23 Ɔbɔɔkɛ a toonɩ Ãtɩyɔsɩ a pʋɔr gbe, a gbaar hʋɛ a jal da-n kpaar Galasɩ a kpaan Firiji a cʋʋ kpãkpãadara fɛʋ dɩ wɩ tɩ. 24 Sɩ Juifi bɩɛl gɩ dɩ wa-n wɩɩ Apolɔsɩ, Alesãdɩɩr dɩɩra wɩ kʋ̃ɔ; a dor tɩɩ kpɛsɛɛ a dona Thãgbaa sɛbɛ jɩ kɔ̃tɩn, a pɔ Efɛjɩ. 25 Wɩ kɔɔ dɩɩrʋʋrɛ mɔ̃ Kɔ̃tɩnɩ hʋ hanɩ, dɩ mɔ̃ a donɩ tibilikɛ hanɩ phãphãphã, a-n mɩɩrɛ da-n dɩɩrna gɩrɛ dɔnɩ Jejuuda bɔɔbɔɔ; sɩrakɛ Jãa yɔ kpɛɛ a kɔɔ jɩ dɩbara. 26 Dɩ a mar da-n mɩɩ na ’lar Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra. Dɩ ɔbɔɔkɛ Pirisil na Akɩlasɩ kɔɔ nɩɛnɩ gɩrɛ a-n mɩɩnɩ, wɩ kpaarɛ dɩ wɩ ha kha, dɩ wɩ jɩɩ nɩnaa kɩrʋ mɔ̃ Thãgbaa hʋ hanɩ bɔɔbɔɔ. 27 Mɔ̃kɛ a ƴaalnɩ a kpãasɛ a jal Akaɩ, omɩna kɔɔ pɩɛraarɛ ’lar. Dɩ wɩ kherere sɛbɛ a ha kpãkpãadara wɩ teaa. Dɩ ɔbɔɔkɛ a kɔɔ danɩ le, a bulle wɩrɛ Thãgbaa bɔ jɩ donɩ nɔɔ dɩ wɩ pɛr haar; 28 gɩdonɩ a-n punone Juifisɔ thɩ̃ banaana ka tɩbɩlaa ƴɛra, dɩ gba Thãgbaa sɛbɛ da-n nɩna wɩ dɩ Jeju dʋɔn Kirisiti.

19

1 Ɔbɔɔkɛ Apolɔsɩ kɔɔ hanɩ Korɛ̃tɩ, gɛr Pol kɔɔ kpaarɔ Ajɩ gɔ̃gɔnana sa dã Efɛjɩ. Dɩ le a caana ɩkhaa kpãkpãadara a bule wi ayɩ: 2 Sɩɩ do nɩ kɔɔ ’lɛr Thu Phuu ɔbɔɔkɛ nɩ kɔɔ pɛrnɩ haar bɛ? Dɩ wɩ birsee: Sa kɔɔ nɩɛ kpɩɩrakɛ dɩ Thu Phuu hala’. 3 Dɩ bir bule wi: Sɩ anyee yɔ kpɛɛ ca wɩ kɔɔ kpɛɛ nɩ? Dɩ wɩ birsee: Jãa yɔ kpɛɛ gɩ. 4 Dɩ Pol so war: Wɩrɛ debanɩ haar Jã n kɔɔ kpɛɛ nyʋɔnɔ da-n sona war dɩ yɩ, wɩ pɩɛr ʋrɛɛkɛ na kpa narnɩ haar, a thɩɛna gaa Jeju gɩ. 5 Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ nɩɛnɩ gele, wɩ kɔɔ gbaar Jeju Kɔ̃tɩnɩ i a kpɛɛna wɩ nyʋɔnɔ. 6 Ɔbɔɔkɛ Pol kɔɔ dɛ̃ɛ warnɩ nyɛ̃ɛ, Thu Phuu kɔɔ gbune a lõ war dɩ wa-n mɩɩ thɩmɩɩ kpɩɩsɔ, dɩ wa-n tinə Thãgba tukɩrʋ. 7 Konaale fɛʋ kɔɔ thɔɔrɛ yʋɔr yenyɔ. 8 Agɩpɩ Pol kɔɔ lʋʋn Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra da-n mɩɩ na ’lar. Pora yẽther a kɔɔ mɩɩna wɩ thɩmɩɩrɩkɛ dɔnɩ Thãgbaa fãgadaar doda, da-n yɩrna wɩ wɩ pɩɛr haar. 9 Sɩ mɔ̃kɛ ɩkhasɔɔda bonɩ khɩɩr ’lo dɩ wɩ bo ha pɛrɛ, dɩ wa-n mɩɩna thɩmɩɩ puu dɩ wa-n pɛr Kɔ̃tɩnɩ hʋra tibil jɔɔ ƴɛra, Pol faa wɛr sa lee na kpãkpãadara kpɩɩ, sɩ agɩpɩ dɩ jal kũu bɩɛlɩkɛ wɩ-n wenɩ Tɩranusii lakol cɔra da-n yɩrna wɩ wɩ yɛ kɩrʋ. 10 Yɛna yenyɔ a kɔɔ cʋʋ, dɩ mɛ̃ wɩrɛ fɛʋʋkɛ hanɩle Ajɩ, kɛ dɔnɩ Juifisɔ na Gɩrɛkɩsɔ kɔɔ nɩɛ Kɔ̃tɩnɩ thɩmɩɩ. 11 Dɩ Thãgba har Pol punone da-n cʋʋna nɔ kpaa thɩ̃ kɔ̃tɩna. 12 Dɩ wɩ gba ƴɛ pɩɩndaa na kẽkenaakɛ kɔɔ thaanɩ Pol tomɩra, a pɔna na pɛr khodarara; dɩ mɛ̃ khoo n kpɛɛ wɩ dɩ kɔ̃tɛɛbi hɔ̃hɔla na-n thɩɩr dakha. 13 Sɩ wɩ̃ Juifisɔɔkɛ n kpaarɛnɩ mɔlɔ, kɛ dɔnɩ dɔdɔɔdaraakɛ n wɛanɩ kɔ̃tɛɛbiisɔ n dor bʋɔ, sɩ dɩ wɩ we Jeju Kɔ̃tɩnɩ i dɩ wa-n pɛ wɩrɛraakɛ hananɩ kɔ̃tɛɛbi hɔ̃hɔla dɩ wa-n so: Mɩ so narɛ, nɩ thɛ na Jejuu iikɛ Pol n gbanɩ da-n mɩɩ. 14 Welela n cʋɛnɩ gelela, Sevaakɛ dɔnɩ gbõdaarɩ bikuunsɔ wɛ makonyɔ. 15 Dɩ kɔ̃tɛɛbu hɔ̃hɔl birse wi: Mɩ jɩrɛ Jeju, dɩ Pol dakha mɩ jɩɩrɛ, sɩ nɛrɛ, amɛ nɩ do? 16 Sɩ tibilikɛ kɔ̃tɛɛbu hɔ̃hɔlla harɔnɩ ubire a wu war a puno wi fɛʋ, dɩ wɩ caalɛ thɩɩr cʋɔrɔɔle na sãɓɔlɔ̃ na khoisɔ. 17 Dɩ Juifisɔ na Gɩrɛkɩsɔɔkɛ hanɩ Efɛjɩ kɔɔ nɩɛrɛ thɩ̃ɛɛle, dɩ maar fʋlɛ wɩ fɛʋ dɩ Jeju Kɔ̃tɩnɩ i kɔɔ dʋbɩrɔrɛ. 18 Dɩ tibil jɔjʋɔɔkɛ kɔɔ pɩɛrnɩ haar pɔr a cã so gɩrɛɛkɛ wɩ kɔɔ cʋʋnɩ. 19 Dɩ wɛ bərəəmkɛ dʋɔnnɩ dɔdɔɔdara, wɩ pɔr na awɩ sɛbɛsɔ, a gbɛbɩ pa bɩɛl a thii tɩbɩlaa ƴɛra. Wɩ therre ga the nɔ dɩɩ thɔɔ war bɔrɔ kpalanyɔ yʋɔr. 20 Thale dɔ nɔɔ Kɔ̃tɩnɩ thɩmɩɩ kɔɔ kpaarnɩ dɩ ga-n pɛr jɔɔ, dɩ gɩ cʋʋrɛ thɩ̃ɛ ga do kpãkpalã ga. 21 A ga thɩ̃sɔɔle ka pɩ, Pol kpɩɛrɛ hi ɔɔ bɩnɔ sa yɩ, ɩna jaal Jerujalɛm, sɩ Masedʋan ɩna the na Akaɩ sɩ na jal. A sor ayɩ, ado ɩnɩ dã le dɔ ɩnɩ-n yɩ Rɔm dɩɩ dakha. 22 Dɩ a thʋɔn ɔɔ bubulsɔ yenyɔ Masedʋan, Timothe na Erasɩtɩ gɩ, sa too Ajɩ gbe. 23 Ɔbɔɔlera nyanyaanɛ kɔɔ lʋʋn Kɔ̃tɩnɩ hʋra dakɔ̃tɩ̃ɩ. 24 Kũu bɩɛl gɩ da-n do Demetiriyusi, dɛ bulo phebɩdaar gɩ; ɔr n pheba dɛ bulona dɩɩ do awɩ thɩl cɔ biikɛ hɔnɩ awɩ thɩl khɛr Artemɩsɩɩda, ga-n ’laa khor wa thɔ̃darasɔra kpãkpalã ga. 25 Dɩ a kpar wa thɔ̃darasɔra, na wɩrɛ wɩ-n donanɩ kha thɔ̃ bɩɛl a jɛ sa so: Kona, nɩ jɩrɛ ga thɔnaakɛ asɩ thɩ̃ ’lɛ n the, 26 dɩ nɩ yɩɛrɛ a nɩɛna dɩ ga do Efɛjɩ dɩɩra gɩ dɩbara ga, sɩ gɩ sɩrɛ fɩɩʋ sɩɩ do Ajɩra fɛʋ gɩ, Pol ʋrɛ n yɩrnanɛ tɩɩ jɔɔ dɩ fi wi na gɩrɛ a-n sonɩ dɩ yɩ, thãgbasɔɔkɛ tibil n cʋʋnɩ na nyɛ̃ɛ na do thãgba bɔsɔa’. 27 Sɩ gɩrɛ dɔnɩ puure, ga do gɩdonɩ asɩ thɔ̃ɔkɛ na debire na do mɔlɔ gɛr gɩ dɩbara ga, sɩ aa: Artemɩsɩ, thɩl khɛ kɔ̃tɩnɩkɛɛ cɔ na do thɩ̃ɛ ’lo bã, dɩrakɛ Artemɩsɩɩkɛ Ajɩdara ɓibi n fʋɔrnɩ na tɩbɩla thɩɩraakɛ fɛʋ aa, ɔɔ i the dakha na kʋɛrɛ koo. 28 Ɔbɔɔkɛ wɩ nɩɛnɩ gele, nĩkhii fʋlɛ wɛr dɩ wɩ ma dɩ wa-n hulẽ aa: Efɛjɩdaraa Artemɩsɩ thʋnɛ kɔ̃tɩ̃ ka. 29 Dɩ dɩɩraale koo nyanyaanɛ kɔɔ hale. Dɩ wɩ kha fɛʋ giri a lõ ɓol paarɩle a fʋ Gayʋsɩ na Arɩsɩtarkɩ, kɛ dɔnɩ Masedʋandaraakɛ dɔnɩ dakha Polɩ kpakpaarsɔ. 30 Sɩ Pol kɔɔ ƴaalɛ ɩnɩ-n lõ ɩnɩ-u yɩ tɩbɩlaale, sɩ kpãkpãadara kɔɔ pɩɛrʋʋrɛ. 31 Dɩ ɩkha kɔ̃tɩ̃sɔɔkɛ dɔnɩ Ajɩdaraakɛ dɔnɩ Polɩ kuunsɔ kɔɔ thʋɔn a sʋʋraa, a na-n lõ ɓol paarɩla’. 32 Ɩkhasɔ n hulene dɩ wa-n so awɩda kpɩɩ, wɛ n hulẽ dɩ wa-n so awɩda kpɩɩ, gɩdonɩ gɩ kɔɔ har bʋla bʋla bʋla tibil jɔɔlee thɩ̃thɩɩn, dɩ tibil jɔjʋɔ awɩ thɩ̃thɩɩn na jɩ gɩrɛ dɔnɩ nɔɔ dɩ wɩ kparɔ kha a ja’. 33 Dɩ wɩ ti Alesãdɩɩrɩkɛ Juifisɔ tɔnɩ dɩ wa-n pɛr ƴɛ bʋrɔ, dɩ ɩɩr tibil jɔɔlee thɩ̃thɩɩn da-n jɛ wɩ na nyɛ̃ɛ, a ƴaalɛ a mɩɩ tibil jɔɔlee thɩ̃ɛ. 34 Sɩ ɔbɔɔkɛ wɩ jɩnɩ dɩ Juifi gɩ, wɛr fɛʋ hulene nɔ bɩɛl a pʋɔrna dɩɩ thɔɔ lɩɛr yenyɔ dɩ wa-n so: Efɛjɩdaraa Artemɩsɩ thʋnɛ kɔ̃tɩ̃ ka. 35 Sɩ ɔbɔɔkɛ sɛbɛ kheredaar punoni tɩbɩla dɩ wɩ pɩr, a sor: Nɛr Efɛjɩdara, ʋmɔ̃ haankɛ na jɩɛnnɩ dɩ Efɛjɩ dɩɩ dʋɔn dɩɩkɛ n hɩnɛnɩ Artemɩsɩ kɔ̃tɩ̃ɩ cɔa’, na ʋrɛ n hɩnɛnɩ bokaarɩkɛ thɛnɩ ƴũ a ji thɩɩra kɛ n nɛnanɩ dɩ Artemɩsɩ ga. 36 Dɩ gɩdonɩ thɩ̃ɛ gɩɩkɛ na hanɩ bana paara’ gɩ teenanɛ nɩ pɩra, na-n ɩɩr na cʋʋ thɩ̃ɛ thaa birbirə’. 37 Gɩdonɩ nɩ kpar tɩbɩlaakɛ a ɩna, sɩ ga do thɩ̃ɛ wɩ kɔɔ yu thɩl cʋɔrɔa’, wa kɔɔ kʋɛ dakha wo asɩ thɩl khɛrɩkɛɛ iə’. 38 Ado Demetiriyusi na ɔɔ thɔ̃daarsɔ wɛr hana sor na ntɛ, kɩɩl wire hale dɩ so kɩɩldara dakha hale, dɔ wɩ we kha kɩɩl paar. 39 Sɩ ado thɩ̃ kpɩɩ hale dɩ nɩ hana, tɩbɩlaakɛ gobanɛr hanɩ hʋɛ dɩ wɩ kpa na jɛ, wɛr na gʋrɛ gɩ. 40 A sa hɩɩna’, wa pɛ sarɛ sor khʋɛnaakɛra kɔɔ dananɩ nĩ, gɩdonɩ sa jɩ mɔ̃ sa mɩɩnɩ a na nɩna khʋ̃ɛɛkɛɛ kɩra’. 41 A ga thɩmɩɩle pɩ, a bɩlanɛ tɩbɩlaale kpanɩ a jɛ.

20

1 Ɔbɔɔkɛ khʋ̃ɛɛle pɩnɩ, gɛr Pol wer kpãkpãadara a der pa bɩɛl a mɩɩ wɩ wa-n yɩrana ƴɛ kʋʋl jaal, sa fʋɔr wɩ sa gba jal Masedʋan. 2 Dɩ a kpaarɛ paarɩle a mɩɩ kpãkpãadara thɩmɩa jɔɔ dɩɩ ha wɩ ƴɛ kʋʋl jaal, agɩpɩ dɩ gba jal Gɩrɛsɩ 3 a too le pora yẽther. Sɩ ɔbɔɔkɛ a ƴaalnɩ a lõ bato a jal Siri, a nɩɛrɛ dɩ Jnifisɔ gʋʋrɛ kha sa nʋɔ, dɩ a kpɩɛrɛ a hɩɩn sa bir na Masedʋan hʋɛ a kɔ̃. 4 Wɩrɛ kɔɔ thɔgɔɔnɩ ha wɩrɛ: Sopatɛɛrɩkɛ thɛnɩ Bere, Pirusii bikuun gɩ, na Arɩsɩtarkɩ, na Sekɔ̃ɔkɛ thɛnɩ Tesalonɩkɩ, na Gayʋsɩɩkɛ thɛnɩ Dɛɛrbɩ, na Timothe, na Tɩsɩkɩ, na Tʋrofɩmɩkɛ wɩ kɔnɩ Ajɩ. 5 Wele kɔɔ kʋʋlɛ sɩ ƴɩɛ dɩ wa-n pɩɛr sɩ Tʋrʋasɩ. 6 Sɩ se wer, ɔbɔɔkɛ Buruukɛ na hananɩ tabɩɩraa bɔ kanɩ pɩ, gɛr sɩ gbaar bato Filipi, dɩ wire yemɔɩ wire sɩ kɔɔ caan wɛr Tʋrʋasɩ a too le wire makonyɔ. 7 Sɩ wire makonyɔɔ caca wi, sɩ kɔɔ kpar kha a jɛ sɩ kho Kɔ̃tɩnɩ dɩko. Sɩ gɩdonɩ, a dɩɩ wɩl gɛr Pol na jaal, a kɔɔ mɩɩrɛ thɩmɩɩr kpãkpãadarara sɩ a mɩɩna wɛr waa dɩ dɩɩ nɩrɔna. 8 Dɩ lãphã jɔɔ kɔɔ hale lɩ̃ganaale sɩ-n kpanɩ kha a jɛ. 9 Dɩ daɓol bɩɛl gɩ da-n do Etikusi a too fɛnɛtɩrɩra, a daar khi kper ɔbɔɔkɛ Pol mɩɩnɩ thɩmɩa da-n pʋɔrna ƴɛrr, dɩ daan tʋɔrɛ dɩ the le lɩ̃gã yẽtherdaara a təə ji thʋnɔ, dɩ wa gbaa dɩɩ do a khire. 10 Sɩ Pol gbune a dɛɛnaa a palʋʋ sa so: Na-n do haar n uu na’, gɩdonɩ ɔɔ fesu hale. 11 Ɔbɔɔkɛ Pol birni jʋʋn, a khor Kɔ̃tɩnɩ dɩko sa bir fʋ thɩmɩa dɩ dɩɩ wɩlna; agɩpɩ dɩ gba jal. 12 Sɩ wɩ kpar daɓolbirile a jalna na yire, dɩ gɩ kɔɔ do warɛ ha faa kɔ̃tɩ̃ɩ. 13 Sɩ se wer, sɩ kɔɔ kʋʋlɛ Pol ƴɩɛ a lõ bato a jal Asɔsɩ, ka sɩ kɔɔ gʋʋrnɩ kha sa caanɛ na gbaa, gɩdonɩ hʋɛ or ƴaal a pɔna. 14 Ɔbɔɔkɛ a kɔɔ caan sɩnɩ Asɔsɩ, a lʋʋn batookɛ sɩ harnɩ dɩ sɩ jal Mɩtɩlɛn. 15 Le sɩ jal na bato waa, dɩ dɩɩ na wɩl dɩɩ do sɩ daan ka Kɩyɔsɩ dɩɩ pɛnɩ ƴɩɛ. Dɩ ʋ̃ dɩ bir na wɩl dɩ sɩ dã Samɔsɩ, dɩ wireekɛ na kpaanɛnɩ dɩɩ do sɩ daan Mɩle. 16 Sɩ Pol kpɩɛrɛ hi ɔɔ bɩnɔ sa yɩ, ɩna kpãasɛrɛ Efɛjɩ sɩ ɩna jɩɩla’, dɩ mɛ̃ ɩna dĩdĩə Ajɩ dɩɩra ga; gɩdonɩ a-n phananɛ adora punone hale a dã Jerujalɛm Pãtɩkotɩ wire. 17 Sɩ Pol toore Mɩle, sa thɔ̃ Efɛjɩ a we we gbɛbɩdaraa kɔ̃tɩ̃sɔ. 18 Ɔbɔɔkɛ wɩ pɔnɩ dã a so warɛ ayɩ: A fʋna wireekɛ mɩ lonɩ Ajɩ dɩɩra, nɩ jɩrɛ mɔ̃kɛ ɩ̃ fɩl hanɩ bɔɔ fɛʋ na nɛrɛ, 19 dɩ ma-n dona Kɔ̃tɩnɩ thɔ̃ na dɩbara jor koo, nakha yilẽbe, na gaarɛraakɛ mɩ-n yɩnɩ Juifisɔɔ gʋʋrraakɛ wɩ-n gʋʋrnɩ sɩ wa-n nɔ mɩ. 20 Nɩ jɩrɛ dɩ ma kɔɔ ker nar thɩ̃ɛɛkɛ na bɔ narnɩ, ɔbɔɔkɛ mɩ-n mɩɩ nɩnɩ Thãgbaa thɩmɩɩ dɩ ma-n dɩɩrnanɩ thɩ̃ɛ tibil jɔɔ ƴɛra na cɔnanɔsɔa’, 21 dɩ mɩ-n kpãkpaanɛ Juifisɔra na wɩrɛraakɛ na dɔnɩ Juifisɔa’, wɩ deba haar a birə Thãgbara a hanana ha pɛrɛ asɩ Kɔ̃tɩ̃ Jeju Kirisitira. 22 Sɩ nɛnɛ̃ nɩ hɩnɛ, Thu Phuu hala mɩ gɩrɛ da-n jalna Jerujalɛm, sɩ ma jɩ gɩrɛ na dana mɩnɩ la’; 23 sɩ gɩrɛ mɩ jɩnɩ dɩbara dʋɔn: Dɩɩ wo dɩɩraakɛ mɩ-n kpaarnɩ, Thu Phuu n nɩ marɛ dɩ khaɩ lʋʋn na bɔ gaarɛ n hale dɩ ga-n pɩɛr mɩ. 24 Sɩ ma-n ɩherna ĩ yi dɩɩ do mar thɩ̃ ɓʋ̃ɔa’, sɩ gɩrɛ mɩ-n hɩɩnnɩ dʋɔn ado mɩ puno pɩ ɩ̃ kɔlɔ̃kɔɔ ca na dakha thɔmaakɛ Jeju Kɔ̃tɩn kɔɔ ha mɩnɩ ayɩ, ɩ̃ mɩa Thãgbaa bɔ jɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ. 25 Dɩ nɩ hɩnɛ nɛnɛ̃ dɩphã, na yɩ mɩ ƴɛ bire bã nɛrɛ fɛʋʋkɛ mɩ kɔɔ kpaarɔnɩ a mɩɩ Thãgbaa fãgadaar doda. 26 Gɛr gɩ dɩ ma-n so nar nĩ gɩrɛ casɩ, ado nɩ buu anɩ so na heen ma’, 27 gɩdonɩ mɩ mɩɩ nɛr gɩrɛ dɔnɩ Thãgbaa ƴaal fɛʋ sɩ ma ker nar dɩkha ga. 28 A nɩ jɩ na-n dɔ bʋrɛ anɩbara na banaa fɛʋʋkɛ Thu Phuu kɔɔ pɛ narnɩ nɩ dɔrɔ hɩɩndara ayɩ, na-n khɛ Kɔ̃tɩnɩ we gbɛbɩdaraakɛ a kɔɔ thenɩ na ɔɔ thɛthɛɛ tɔmɩ̃. 29 Mɩ jɩrɛ a mɩ kɔ̃ na pɩ, kpe hɔ̃hɔla na lʋʋn anɩ thɩ̃thɩɩn dɩ wa sɩ banaanaaka’; 30 wo, tɩbɩla na ɩɩrɛ anɩ thɩ̃thɩɩn wa-n dɩɩr thɩ̃ɛɛkɛ gõgolonenɩ wɩ kɛr kpãkpãadara wa-n kpa war. 31 Gɛr gɩ na-n jʋrɛ a jɛna gɩ, dɩ yɛna yẽther biləni mɩ kɔɔ cʋʋ, sɩ ma-n kɔɔ sɩrɔ fɩl dɩɩrɛ nɛrɛ fɛʋ bɩɛlbɩɛlla na yilẽbe dɩtɩnɔ na dɩwɩlʋa’. 32 Dɩ nɛnɛ̃ dɩphã Kɔ̃tɩnɩ nyɔ̃kɔɔ mɩ faa nɩ na ɔɔ bɔ jɩ thɩmɩɩra, kɛ hananɩ punone a na cʋʋ nɩ dɩ na khɔ̃, kɛ na hana nɩnɩ dakha anɩdaakɛ na hɩnɩ na wɩrɛ Thãgba leenɩ kpɩɩ. 33 Ma kɔɔ ƴaal tibillə war, dɩ dɛ gɩ, dɩ kẽkena ga. 34 Nɛrɛɛ thɛthɛ jɩrɛ dɩ mɩ-n dor thɔma na ɩ̃ nyɛ̃ɛkɛ, dɩ ma-n ’lɛ gɩrɛ n ɓɔra mɩnɩ nakha wɩrɛɛkɛ n kɔɔ hana mɩnɩ kha. 35 Dɩ thɩ̃ɛ fɛʋra mɩ kɔɔ nɩ narɛ na-n dɔ thɔma thale a na bulo wɩrɛ yɔɔnɛnɩ, a na jɛnana Kɔ̃tɩnɩ thɩmɩɩkɛ ɔɔ thɛthɛ sonɩ ayɩ: ’Laarɛ n hananɛ Thãgba bɔnanɛ dɩɩ jɔ ’lɛr. 36 Ɔbɔɔkɛ a mɩɩnɩ thale pɩ, a gulẽgarɛ dɩ wɩ bɩɛl kha Thãgba fɛʋ. 37 Dɩ wɛr fɛʋ n khɩɩrɛ wɛlɛ wɛlɛ wɛlɛ a palna Pol dɩ wa-n fʋɔrʋʋ 38 sa gbobi; sɩ gɩrɛraakɛ a kɔɔ so warnɩ ayɩ, wa yɩ nɩ ƴɛ bire bã dɔ war sor. Sɩ wɩ kɔɔ thɔgʋʋrɛ a dana bato.

21

1 Sɩ sɛrɛ ɔbɔɔkɛ sɩ leenɩ kha, sɩ gbaar bato a jal dẽdẽdẽ Kɔsɩ; a dɩɩ wɩl sɩ jaal Rɔɔdɩ a the le a jal Patara. 2 Dɩ mɔ̃ sɩ yɩnɩ bato bɩɛlɩkɛ na jalanɩ Fenɩsɩ, sɩ lʋʋn a jal 3 Ɔbɔɔkɛ sɩ ’laanɩ yɩ Sɩpɩr yɔ dɩɩ, sɩ faa gɛr nyɔ̃bɩlana sa gba asɩ hʋ a jalna Siri khʋʋ a dã Tɩɩr; liir wɩ tiir thɩ̃ɛsɔ batora. 4 Dɩ sɩ kɔɔ yɩrɛ kpãkpãadara a too le wire makonyɔ. Dɩ kpãkpãadara sor Polla dɩɩ do Thu Phuu pa gɩ the ayɩ, a na-n jal Jerujalɛmna ga. 5 A wiresɔɔle ka pɩ, sɩ ɩɩrɛ a gba asɩ kpaar pa hʋ, dɩ kona fɛʋ, na khɛra, na bɩsana kɔɔ thɔɔ sɛr a thena dɩ khuirə. Dɩ sɩ kɔɔ gulẽgarɛ le lanyɔ̃ gẽgerẽ nʋɔra a bɩɛl Thãgba. 6 Agɩpɩ dɩ sɩ fʋɔr kha bɩɛlbɩɛl sa lõ batora, sɩ wɛr wɩ kɛrrɛ bir awɩ cɔ. 7 Ɔbɔɔkɛ sɩ kɔɔ thenɩ Tɩɩr, sɩ gbaar asɩ hʋ a jal dã Pʋtolemaɩsɩ, liir asɩ kpaar lanyʋɔnna khu, dɩ le sɩ bule kha bɔɔ na omɩna sa too kha wi bɩɛl. 8 A dɩɩ wɩl sɩ kɔɔ ɩɩrɛ jal Sejare a lõ Filipiikɛ dɔnɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ mɩɩdaarɩ cɔ, kɛ dʋɔnnɩ tibil bɩɛl tɩbɩla makonyɔraakɛ wɩ kɔɔ phiirni, dɩ le sɩ cɔ. 9 A hananɛ bikhɛna yenãakɛ na kɔɔ jɛnɩ kona pa’, dɩ wa-n ti Thãgba tukɩrʋ. 10 Mɔ̃ sɩ toonɩ le a na pʋɔr, Thãgba tukɩr tidaar bɩɛl hale dɩ wa-n wɩɩ Agabusi, Jude a the 11 a pɔ asɩ pa; dɩ a gbaar Polɩ lophɛrɛ a linə ɔɔ thɛthɛɛ nɛ na nyɛ̃ɛ sa so ayɩ: Thu Phuu sor aa: Kuunikɛ hɩnanɩ lophɛrɛɛkɛra, thakɛ Juifisɔ na fʋʋ na li Jerujalɛm dɩɩra a na ha ca kpala. 12 Ɔbɔɔkɛ sɩ nɩɛnɩ gele, sɛrɛ na wɩrɛ hanɩ paarɩlera kɔɔ phʋʋrɛ Pol a na-n jal Jerujalɛmnana ga. 13 Dɩ le a birse: Anye nɩ-n cʋʋrɔ thaa dɩ na-n khɩɩ dɩ haar kʋɛ mɩ? Gɩdonɩ mɩ gbɛbɩrɛ pɩ, ga do wɩ to mɩ khaɩra dɩbara ga, sɩ dɩ ma khi Jerujalɛm, gɩ do Jeju Kɔ̃tɩnɩ i dɔ nɔɔ. 14 Dɩ mɔ̃ aa-n ƴaalnɩ a tuə’, sa kɔɔ bir jalna gɩ ƴɔɔ bã sɩ sɩ sor: Dɩ dɔ gɩrɛ dɔnɩ Kɔ̃tɩnɩ tuur n cʋʋ. 15 A ga wisɔɔle ka pɩ, sɩ gbɛbɩrɛ asɩ thɩ̃sɔ sɩ jal Jerujalɛm. 16 Dɩ wɩ̃ kpãkpãadaraakɛ dɔnɩ Sejaredara kɔɔ thɔɔ sɛr a jalna Manasɔ̃ɔ cɔ kãkɛ gɩ teenanɩ sɩ tɔɔ; tibil gɩɩkɛ wɩ kɔnɩ Sɩpɩr yɔ dɩɩra, a kɔɔ mãa dʋʋr kpãkpãadaar. 17 Ɔbɔɔkɛ sɩ danɩ Jerujalɛm, omɩna kɔɔ tee ser na daʋ. 18 A ga dɩ wɩl, Pol kpa sɛr a jalna Jakɩɩ cɔ, kãkɛ we gbɛbɩdaraa kɔ̃tɩ̃sɔ fɛʋ kpanɩ kha a jɛ. 19 A sɩ fʋɔr wɩ pɩ, a mar da-n mɩɛ wɩ dɩɩdɩɩ thɔmaakɛ Thãgba kɔɔ cʋʋnaanɩ ca kpalaa thɩ̃thɩɩn. 20 Ɔbɔɔkɛ wɩ nɩɛnɩ gele, wɩ-n dʋbɩrɛ Thãgbaa i; agɩpɩ dɩ wɩ sʋʋraa: Asɩ omi, fɩ yɩrɛ mɔ̃kɛ Juifisɔ tə̃tə̃tə̃ pɛrnɩ haar, dɩ wɛr fɛʋ n pərre jɔfʋra. 21 Wɩ-n yɩ aa, mɔ̃ fɩ-n dɩɩrnɩ Juifisɔ fɛʋʋkɛ hanɩ ca kpalaa thɩ̃thɩɩn fɩ-n yɩ, wɩ faa Mʋɩjɩɩ jɔfʋ dɩ fɩ sona war dakha aa, wa-n kur bɩsana khʋ̃a’, wa-n hɩɩn dakha mama fɩla’. 22 Mɔ̃ sa do gɩrɛ, gɩdonɩ tɩbɩla fɛʋ na nɩɛrɛ dɩ fɩ ɩnɛ kɛ. 23 Gɛr gɩ, cʋɛ gɩrɛ sa so farnɩ: Tɩbɩla yenã hakɛ asɩ pa a so nʋɔ. 24 Kpa wɩ nɩ phʋɔl kha, sa lɩma gɩrɛ wa kɔɔ kʋɛnɩ sɩ wɩ puno wɩ bel yʋʋ. Dɩ mɛ̃ tɩbɩla fɛʋ na jɩ dɩ gɩrɛ fɛʋʋkɛ wɩ nɩɛnɩ dɩ wɩ mɩɩ dɩ wa-n pɛ far, sõsor gɩ, sɩ fɛrɛ dakha fa-n jɩɩ ɩɩr bɔɔbɔɔ fa-n hɩɩnna jɔfʋ. 25 Sɩ ado ca kpalaakɛ n pɩɛrnɩ haar gɩ, sɩ kɔɔ gʋʋrɛ hɩɩn sa yɩ, wɩ bɔ bonɩ ji nʋʋn, na tɔmɩn, na nʋmɩkɛ khenɩ sɩ tɔmɩn na tha’, na bɔdɛl cʋʋrɛ. 26 Dɩ Pol kpar konaale dɩ wɩ phʋɔl kha, dɩ dɩɩ wɩl dɩ wɩ lõ kha Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna wɩ so tɩbɩlala wireekɛ awɩ phʋɔl na pɩnɩ, na ɔbɔɔkɛ wa jini bonɩɛ a na pɛ war fɛʋ bɩɛlbɩɛl. 27 Ɔbɔɔkɛ wire makonyɔɔle n thɔɔnɩ pɩr, Juifisɔɔkɛ thɛnɩ Ãjɩ kɔɔ yɩrɛ Pol Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna, a tɔ tibil jɔ a pɛr dɩ wɩ fʋʋ, 28 sɩ wa-n hulẽ: Ɩjɩrayɛldara, nɩ ɩna a bulo si. Ʋrɛ dɔ kuunikɛ n dɩrɛnɩ tɩbɩla fɛʋ da-n kpaarna paar fɛʋ da-n kpɛna tɩbɩla, na jɔfʋ, na paarɩkɛ. A kparrakɛ Gɩrɛkɩsɔ a lona Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ bɩnɔ a ƴɔ̃ƴɔɔna pa phuukɛ. 29 Gɩdonɩ wi bɩɛl wɩ kɔɔ yɩrɛ Tʋrofɩmɩkɛ dɔnɩ Efɛjɩdaar dɩɩra nakha ɔr, a ka jɩna Pol kpaarɛ a lona Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ bɩnɔ. 30 Dɩ dɩɩ fɛʋ tutugore, dɩ tɩbɩla na-n caalɛ dɩɩdɩɩ. Dɩ wɩ fʋrɛ Pol Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ bɩnɔ, a hal thena sa khaan loosɔ dapaara. 31 Mɔ̃ wɩ n ƴaalnɩ wɩ kʋʋ, tutugore daan sɔrasɛɛ sɛfʋ dɩ nyanyaanɛ har Jerujalɛm dɩɩra fɛʋ. 32 Dɩ dapaara dɩ kpa sɔrasɛ na sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃sɔ, a cana pɔna. Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ yɩnɩ sɔrasɛɛ sɛfʋ na sɔrasɛsɔ wa-n be Pol bã. 33 Dɩ le sɔrasɛɛ sɛfʋ dã a fʋʋ sa so, wɩ lie na jɔrkɔ yenyɔ sa bulee ntɛ a donɩ na gɩrɛ a cʋʋnɩ. 34 Sɩ tibil jɔɔlee thɩ̃thɩɩn, wɛ n hulene dɩ wɩ yɩ aa: Gɩrɛ gɩ; wɛ n hulẽ aa: Thakɛ gɩ; sɩ mɔ̃kɛ aa punoni na jɩ gɩrɛ dɔnɩ sobɔra’ gɩdonɩ khʋ̃ɛ jɔrɛ, a sor wɩ kpaa a jalana sɔrasɛɛ cɔ. 35 Sɩ ɔbɔɔkɛ Pol kɔɔ danɩ jʋʋn paar, sɔrasɛ thar thʋnɔ sa gbaa, gɩdonɩ nĩkhii thʋnɛ fʋlɛ tɩbɩlaale ka ɔrra. 36 Gɩdonɩ tɩbɩla bərəəm n kpaanɛ dɩ wa-n hulẽ aa, wɩ dɔ kuunikɛ n khi. 37 Ɔbɔɔkɛ wɩ hanaanɩ wa-n lona sɔrasɛɛ cɔ, Pol bulele sɔrasɛɛ sɛfʋ aa: Mɩ hananɛ hʋɛ a na so far thɩ̃ɛ ya? Dɩ sɔrasɛɛ sɛfʋ birsee: Fɩ-n nɩrɛ gɩrɛkɩ thɩmɩɩr ya? 38 Ga do fɛr dɔ Ejipitidaarɩkɛ kɔɔ ɩrɛnanɩ lãʋ kɩɛr delẽ delẽ, a kpana tɩɩ kʋdara gbɩlanɩ yenã a jalna bəənnə gaa? 39 Dɩ Pol birsee: Mɛrɛ, Juifi ha mɩ dɩ ɩ̃ the Silisi, Tarsɩ dɩɩraakɛ na hanɩ gbə’ wɩ kɔ̃ mɩ; mɩ-n bɩɛl fɛr, ha mɩ hʋɛ ɩ̃ mɩɩna tɩbɩlaakɛ. 40 Dɩ sɔrasɛɛ sɛfʋ haa hʋɛ, dɩ Pol ɩɩr jɩɩl jʋʋn paar sa jɛ tɩbɩla na nyɛ̃ɛ. Dɩ wɩ pɩrrɛ dĩi, dɩ Pol gba thɩmɩa na ebirə thɩmɩɩr da-n mɩɩ wɩ ayɩ:

22

1 Nɛr omɩna na thɛsɔ, nɩ pɛ nũu ĩ so hɛl kɛ̃kɛrɛ̃ thɩmɩɩraakɛ mɩ hananɩ nɛnɛ̃. 2 Ɔbɔɔkɛ wɩ nɩɛnɩ da-n mɩɩna wɩ ebirə thɩmɩɩr, wɩ jɩɛ pɩr dɩphã cɩcɩcɩ. Dɩ Pol so war: 3 Juifi ha mɩ, Silisi Tarsɩ wɩ kɔ̃ mɩ, sɩ kɩɛr dɩɩraakɛ wɩ kɔɔ haan mɩ, dɩ Gamalɩɛlɩ kal ƴɔɔ mɩ kɔɔ too a dɩɩr thɩ̃ɛ a jɩ mɔ̃kɛ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔɔ jɔfʋ hanɩ ɓibi. Mɩ-n kɔɔ gbɛ̃gbɛrɛnɛ Thãgbaadara mɔ̃kɛra nɛrɛ fɛʋ hanɩ gɩrɛ nĩ. 4 Mɩ kɔɔ kpoore wɩrɛraakɛ hanɩ Kɔ̃tɩnɩ hʋraakɛ, dɩ ma n kʋʋrna wɩ, dɩ ɩ̃ fʋlɛna kona na khɛra a li a na to khaɩra. 5 Gbõdaar na kɔ̃tɩnasɔɔkɛ punone mɩɩ nɩ ɩ̃da mɔ̃ gɩ hanɩ. Wɛr thɛthɛrarakɛ mɩ kɔɔ tee sɛbɛ ɩ̃ jalnana ɩ̃ ha omɩnaakɛ hanɩ Damasɩ, sɩ ɩ̃ fʋlɛ wɩrɛɛkɛ hanɩle ɩ̃ ɩnana Jerujalɛm ɩ̃ heen wɩ sor. 6 Sɩ mɔ̃kɛ mɩ kɔɔ hanɩ hʋɛra dɩ ma-n wɔrɔ̃ Damasɩ, ʋlkhɔɔ gɩ kɔɔ do, dɩ dapaara dahɩrɛ kɔ̃tɩ̃ɩ kɔɔ ther ƴũ a carã dii mar; 7 dɩ ɩ̃ təə ji thʋnɔ sa nɩɛ wire dɩɩ so mar aa: Sɔl, Sɔl, mɔ̃gɩdo dɩ fa-n kpoo mar mɛ̃? 8 Dɩ ɩ̃ birsee: Kɔ̃tɩn, fɛr amɛ gɩ? Dɩ birse mi: Mɛr dʋɔn Najarɛtɩ Jejuukɛra fɩ-n kpooronɩ. 9 Wɩrɛ kɔɔ hanɩ kha na mɛrɛ wɩ yɩrɛ dahɩrɛ bɔɔbɔɔ, sɩ wa kɔɔ nɩ wireekɛ mɩana mɩna’. 10 Dɩ le mɩ bulee, ɩ̃ cʋɛ anye ya, Kɔ̃tɩn? Dɩ Kɔ̃tɩn birse mi ayɩ, ɩ̃ ɩrɛ jala Damasɩ; le wa so mar gɩrɛ fɛʋʋkɛ Thãgba thɩɩn marnɩ ɩ̃ cʋɛ. 11 Sɩ gɩdonɩ dahɩrɛ caranɛɛle cʋʋ mɛr dɩ ma-n ya’, wɩrɛɛkɛ kɔɔ hana mɩnɩ kha fʋ mɛr nyɔ̃ɔ a hal dɩ ɩ̃ dã Damasɩ. 12 Sɩ kũu bɩɛl gɩ da-n do Ananɩasɩ; a-n cʋrɛ Thãgba da-n hɩɩnna ɔɔ jɔfʋ, dɩ Juifisɔ fɛʋʋkɛ hanɩ dɩɩraale n mɩɩrɛ ɔɔda bɔ, 13 a pɔr a jɩɩl mar sa so mar: Sɔl ɩ̃ omi, birə na yɛ. Dɩ liirrə dapaara ɩ̃ yi khɛr dɩ ɩ̃ yɩɩ. 14 Dɩ so: Asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔɔ Thãgba thɩnɛ fɩ fɩ jɛ ɔɔ tuur, a yɛ Tɩɩ sarʋ, a nɛ ɔɔ nɔ thɩmɩɩ; 15 gɩdonɩ fɛr na dɔ ʋrɛ na-n mɩanɩ ɔɔda tɩbɩla fɛʋʋ ƴɛra, mɔ̃kɛra fɩ yɩɛnɩ a nɩɛna dɩɩ ha. 16 Dɩ nɛnɛ̃ dɩphã, anye sɛ fɩ ’lo? Ɩrɛ, wɩ kpɛɛ fɩ nyʋɔnɔ, dɩ dɔ dakha afɩ sopugo n cɔcɔɔ mɔ̃ fɩ wenɩ Kɔ̃tɩnɩ i. 17 Dɩ mɔ̃ mɩ kɛrnɩ bir dã Jerujalɛm dɩ ma-n bɩɛl Thãgba Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna, mɩ yɩrɛ thɩ̃ yɩr dɩɩ do daphuronaa. 18 Kɔ̃tɩn mɩ yɩ dɩ so mar ayɩ: Phana kɔrɔ a thɛ Jerujalɛm, gɩdonɩ wa tu ɩ̃daakɛ fa mɩɩnɩ a na pɛ mara’. 19 Dɩ ɩ̃ so: Kɔ̃tɩn, wɛr thɛthɛ jɩrɛ dɩ mɛr n kɔɔ fʋlɛnɛ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔnanɔ wɩrɛ kɔɔ pɛ fɩnɩ haar dɩ ɩ̃ ciil, sa to wɩ khaɩra. 20 Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ-n kʋnɩ Etɩɛn afɩ sobɔ so jɩdaar, mɩ kɔɔ harrɛ a tu awɩda dɩ ma-n hɩɩn wɩrɛ n kʋɔnɩɩ kẽkẽsɔ. 21 Dɩ Kɔ̃tɩn so marɛ ɩ̃ jala aa, ƴɔɔ ɩna thɔ̃ mɩ ca kpalaa pa. 22 Dɩ wɩ kɔɔ pɩɛrɛ nũu phaphapha a dana thɩmɩɩrɩle sa hulẽ ayɩ: Cʋɛ tibil ca ʋrɛ a khi, aa teena yi hara’. 23 Dɩ wɩ hulene dɩ wa-n dʋʋrna kẽkena, dɩ wɩ kpɩɩrna thɩn na dʋʋrna ƴũ. 24 Dɩ sɔrasɛɛ sɛfʋ sor wɩ kpa Pol a lonana sɔrasɛɛ cɔ a ciilee na khasa sa bulenee, a jɛ gɩrɛ dɔnɩ kɩrʋ dɩ wɩ hulẽ thale na pɩɛraa. 25 Ɔbɔɔkɛ wɩ liini na lɔ pɩ sɩ wɩ ciil, a bulele sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ɩkɛ jɩlɛnɩ bɛrrɔ ayɩ: Nɩ hananɛ hʋɛ na ciil kuunikɛ dɔnɩ Rɔmɛ̃ na khasa, kɛ wa heennɩnakɛ sora ya? 26 Ɔbɔɔkɛ sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ nɩɛnɩ gele, a jaal so sɔrasɛɛ sɛfʋra: Mɔ̃ fa do gɩrɛ? Kuunikɛ Rɔmɛ̃ gɩ. 27 Dɩ sɔrasɛɛ sɛfʋ pɔr a so Polla: Sɔ mar Rɔmɛ̃ ha fɩ gerɩ? Dɩ birsee: Ɔɔ. 28 Dɩ sɔrasɛɛ sɛfʋ bir so: War mer kʋɛ jɔɔ sa debi a do gɩ. Dɩ Pol birsee, sɩ me wer mɛ̃ wɩ kɔɔ kɔ̃ mɩ. 29 Dɩ dapaara wɩrɛ kɔɔ gbɛbanɩ pɩ wɩ ciil Pol, wɩ fagʋʋrɛ; dɩ mɔ̃ sɔrasɛɛ sɛfʋ yɩɛnɩ dɩɩ do Rɔmɛ̃ Pol do, maar fʋʋrɛ gɩdonɩ a kɔɔ liire. 30 A dɩɩ wɩl, sɔrasɛɛ sɛfʋ ƴaalɛ a jɩɩ jɩ bɔɔbɔɔ gɩrɛra dɔnɩ kɩrʋ dɩ Juifisɔ pɩɛraa sor; a thʋbʋʋrɛ sa we bonɩ jidaar kɔ̃tɩna na so gʋʋrdara fɛʋ, dɩ wɩ kpa kha a jɛ sɩ dɩ kpaa gbuno awɩ ƴɛra.

23

1 Sɩ Pol na-n hɩɩn so gʋʋrdara kirkirkir sa so: Omɩna, ɩ̃ fɩlɩkɛ mɩ hananɩ Thãgbaa ƴɛra a dana nɛnɛ̃kɛ na hana sɩ paara’. 2 Dɩ Ananɩasɩ gbõdaar so wɩrɛraakɛ wɔrɔnɛɛnɩ aa, wɩ bɩɛ nʋɔra. 3 Dɩ Pol sʋʋraa: Thãgba na be fer, fɛrkɛ hɔnɩ go biseekɛ wɩ calnɩ mɩlɛ. Fɩ ka toore fa-n kɩɩlna mɩ mɔ̃ jɔfʋ sonɩ, sɩɩ do jɔfʋ fɩ ka fa-n kʋɛ a ’laa hʋɛ wɩ bɛ mɩ. 4 Dɩ wɩrɛ wɔrɔnaanɩ sʋʋraa: Thãgbaa gbõdaar fɩ nɩɩrɩɩ? 5 Dɩ Pol so: Omɩna, ma kɔɔ jɩ dɩ gbõdaar ga, gɩdonɩ gɩ kherere Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: Fa-n mɩɩ puure afɩ tibilsɔɔ kɔ̃tɩna ga. 6 Mɔ̃ Pol jɩnɩ dɩ tɩɩ jɔɔle wɩrɛ n yɛnɩ khi ɩɩrɛ na hala’ har kho bɩɛl, jɔfʋ bʋ dʋdara kho bɩɛl, a hulene so gʋʋrdaraa thɩ̃thɩɩn aa: Omɩna, jɔfʋ bʋ dʋdaar ha mɩ, dɩ jɔfʋ bʋ dʋdara kɔna mɩ, nũu pɛrɛɛkɛ mɩ hananɩ khi ɩɩrɛra dɔ kɩrʋ dɩ wa-n kɩɩlna mɩ gɩrɛ. 7 Ɔbɔɔkɛ a sonɩ gele, thɩ̃ banaa kɔɔ ɩɩrɛ jɔfʋ bʋ dʋdarara na wɩrɛraakɛ n yɛnɩ khi ɩɩrɛ na hala’, dɩ tibil jɔɔle lee kha. 8 Gɩdonɩ Sadʋsɛ̃ɛsɔ n yɩ: Khi ɩɩrɛ na hale, dɩ thɔ̃thɔ̃daar thu gɩ, dɩ thue ga; sɩɩ do jɔfʋ bʋ dʋdara wer n ture gelela fɛʋ. 9 Dɩ khʋ̃ɛ ɩɩr dakɔ̃tɩ̃ɩ, dɩ ɩkhaa jɔfʋ dɩɩrdaraakɛ dɔnɩ bɩɛl na jɔfʋ bʋ dʋdara ɩɩrɛ, a lã dɩɩ khɩɩr ka sa yɩ: Sa yɩ puure kuunnaaka’; agakpaana gɩ do thue, agɩbo thɔ̃thɔ̃daar thu kɔɔ mɩanaa. 10 Dɩ mɔ̃kɛ khʋ̃ɛ bonɩ dɩ a-n pɛr, maar fʋrɛ sɔrasɛɛ sɛfʋ dɩ kpɩɛr agakpaana tɩbɩlaale na cɛcɛbɛrɛ Pol. Dɩ a sor sɔrasɛra wɩ jala a taa Pol awɩ thɩ̃thɩɩn a lonanaa sɔrasɛɛ cɔ. 11 Ga dɩtɩnɔɔlera, Kɔ̃tɩn pɔr a jɩɩl Pol gɛllɔ sa sʋʋraa: Pɩɛr ’lar, gɩdonɩ mɔ̃kɛ fɩ mɩɩnɩ ɩ̃ sobɔ so jɩ thɩmɩɩr Jerujalɛm dɔ fɩ mɩɩ gɩ mɛ̃ dakha Rɔm dɩɩra. 12 Ɔbɔɔkɛ dɩɩ wɩlnɩ, Juifisɔ n gʋʋrɛ kha sɩ wɩ nɔ Pol a ʋlfɛ awɩbara ayɩ, dɩkor na lõ nɩ nɔɔ dɩ nyʋɔn ga phaphapha ɩnɩ-n kʋʋ. 13 Wɩrɛ kɔɔ gʋʋrɛnɩ kha wɩ nʋɔ, wɩ kar tɩbɩla kpalanyɔra; 14 dɩ wɩ jaal a yɩ bonɩ jidaar kɔ̃tɩna na kɔ̃tɩnasɔ a so war: Sɩ ʋlfɛrɛ ʋlfɛrɛ a pɛ asɩbara ayɩ: Dɩkor na lõ sɩ nɔa’ phaphapha sɩ kʋ Pol. 15 Gɛr gɩ nɛrɛ dakha nɛnɛ̃kɛ, nɩ dɔ bɩɛl na so gʋʋrdara sa so sɔrasɛɛ sɛfʋra a kpaa a ɛna anɩ ƴɛra, gɩ ho nɩ-n jɩɛ ƴaal nɩ gʋʋr ɔɔ sora bɔɔbɔɔ; sɩ sɛrɛ, sɩ gbɛbɩrɛ pɩ sɩ kʋʋ sɩ a na dã kɛ pa’. 16 Sɩ Polɩ õkhɛrɩ bikuun kɔɔ nɩɛrɛ mɔ̃ wɩ gʋʋrnɩ sɩ wɩ nʋɔ, a jal sɔrasɛɛ cɔ a lõ a so Polla. 17 Dɩ Pol we sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ bɩɛl a sʋʋraa: Kpa daɓolbirikɛ a jalana sɔrasɛɛ sɛfʋra, gɩdonɩ a hananɛ thɩ̃ɛ a na sʋʋraa. 18 Dɩ sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ kpa daɓolbirile a jalna sɔrasɛɛ sɛfʋra a sʋʋraa: Pol khaɩdaar kɔɔ we mer a bɩɛl mɩ ɩ̃ kpa daɓolbirikɛ a ɛna far aa: A hananɛ thɩ̃ɛ a na so far. 19 Dɩ sɔrasɛɛ sɛfʋʋle fʋ daɓolbirile nyɔ̃ɔ a kpaa kana pa kpɩɩ, a bulee: Anye fɩ hana dɩ fa-n so mar? 20 Dɩ birsee: Juifisɔ kɔɔ gʋʋrɛ kha, sɩ ɩnɩ-n bɩɛl fɩ fɩ kpa Pol fɩ pɔna cʋɔ so gʋʋrdaraa ƴɛra, gɩ ho thɩ̃ɛ fɩ-n ƴaal fɩ jɩɩ bulee bɔɔbɔɔ. 21 Fa-n pɛ wɩ nũə’, gɩdonɩ tɩbɩla kpalanyɔ na dɛbɩrɛ awɩ thɩ̃thɩɩn nɔr dɩ wa-n pɩɛrʋʋ; wɩ kɔɔ ʋlfɛrɛ a pɛ awɩbara ayɩ, dɩkor na lõ nɩ nɔɔ dɩ nyʋɔn ga phaphapha ɩnɩ-n kʋ Pol; wɩ gbɛbɩrɛ gɩrɛ pɩ sɩɩ do afɩ tuur wɩ-n pɛ nũu. 22 Dɩ sɔrasɛɛ sɛfʋ faa daɓolbirile a kɔna sa sʋʋraa, a na n so tibillə dɩ a mɩɛ nɛr thɩ̃ɛɛla’. 23 Dɩ le sɔrasɛɛ sɛfʋ we sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃sɔ yenyɔ a so war ayɩ: Nɩ gbɛbɩrɛ a te sɔrasɛ taanyɔ, na sɔrasɩ gãgodara kpalãther yʋɔr, na kpɩladara taanyɔ, nɩ jal Sejare phɩɩn bɔɔ. 24 A sor, wɩ hana Pol dakha gãgʋʋsɔɔkɛ a na jʋʋnnɩ, wɩ kpaa pɔlpɔlpɔl wɩ jalna Felɩsɩ gobanɛrɩ pa. 25 Dɩ a kherere sɛbɛ thakɛ ayɩ: 26 Mɛr, Kʋloodɩ Lɩjɩasɩ khera sɛbɛɛkɛ fɛr Felɩsɩ gobanɛr bʋɔra, dɩ ma-n ha fɩ fʋɔrɛ. 27 Kuunikɛ Juifisɔ fʋɔnɛɛ wɩ kʋra, sɩɩ do mɩ pɔnanɛ sɔrasɛsɔ a tagʋʋ na pɩ gɩdonɩ mɩ kɔɔ nɩɛrɛ Rɔmɛ̃ a do. 28 Dɩ mɩ kɔɔ ƴaalɛ ɩ̃ jɩ gɩrɛ dɔnɩ kɩrʋ dɩ wɩ pɩɛraa sor; gɛr gɩ dɩ ɩ̃ kpaa a jalna awɩ so gʋʋrdarasɔɔ ƴɛra. 29 Dɩ le mɩ yɩɛ dɩɩ do sorɩkɛ wɩ-n pɩɛraanɩ, awɩ jɔfʋ gɩ-n hɩɩn, sɩɩ do aa cʋʋ thɩ̃ bɩɛllakɛ kɛ teananɩ khir dɩ khaɩ tʋʋr ga. 30 Mɩ kɔɔ nɩɛrɛ dakha dɩ Juifisɔ kɔɔ gʋʋrɛ kha sɩ wɩ nʋɔ; gɛr gɩ dɩ ɩ̃ thɔnaa dapaara sa so ɔɔ so pɛdarara wɩ pɔ far le a pɩɛraa sorra. Nɩ tɔɔ bɔɔ. 31 Mɛ̃ sɔrasɛsɔ kpa Pol dɩtɩnɔ a jalna Ãtɩpatɩrɩsɩ mɔ̃kɛ wɩ kɔɔ so warnɩ. 32 A dɩɩ wɩl, wɩ sɩrɛ sɔrasɩ gãgodarara wɩ kpaa jalana, sa kɛr bir sɔrasɛɛ cɔ. 33 Dɩ ɔbɔɔkɛ sɔrasɩ gãgodara danɩ Sejare, wɩ gbaar sɛbɛɛle a ha gobanɛr a kpana Pol dakha a haa. 34 Dɩ ɔbɔɔkɛ gobanɛr hɩɩnnɩ sɛbɛɛle pɩ, a bulele Pol dɩ ʋrɛra a thenɩ; dɩ ɔbɔɔkɛ a jɩnɩ dɩɩ do Silisi a the, 35 a sʋʋraarɛ ayɩ: Ado afɩ so pɛdarasɔ ɩ̃, gɛr ma bule far thɩ̃ɛ. Sɩ a sor wa-n hɩnɛɛ Ɛrɔɔdɩɩ cɔ kɔ̃tɩna.

24

1 A wire yemɔɩ ka, Ananɩasɩ gbõdaar pɔr na wɩ̃ kɔ̃tɩ̃sɔ, na kuunikɛ wɩ-n wenɩ Tɛrtul, kɛ n heenenɩ tɩbɩla sor mɔ̃ awɩ jɔfʋ hanɩ. Dɩ wɩ pɛrɛ Pol sor gobanɛrɩ yɛra. 2 Dɩ wɩ wer Pol, dɩ pɔ dã dɩ Tɛrtul ma da-n pɩɛraa sor thakɛ ayɩ: Felɩsɩ bʋɔ, fɛr n cʋɛ sɩ dɩ sɩ toona ha ie bʋɔ; afɩ kpɛsɛ thɔ̃ɔkɛ fɩ donɩ dɔ nɔɔ dɩ thɩ̃ɛ bir debi dɩphã a bɔr asɩ cara. 3 Sɩ-n fʋɔr fɛr ka gɩrɛ fɛʋraakɛ sɩ-n ’lɛnɩ thakɛ paar fɛʋ. 4 Sa-n ƴaal sɩ vɔɔ fa’, gɛr gɩ sɩ-n bɩɛl fɛr pɛ sɩ nũu bɔɔ fɩɩʋ gɩrɛraakɛ sɩ hananɩ sɩ so far, gɩdonɩ tɩɩ bʋɔ fɩ do. 5 Sɩ yɩrɛ kuunikɛ dɩɩ do khaakhaardaar gɩ; ɔr n ɩrɛna nyanyaanɛ Juifisɔra fɛʋ thɩɩra ɓibi, ɔr dʋɔn dakha kɔ̃tɩn wɩrɛraakɛ dɔnɩ Najarɛtɩdara awɩ ƴɛra kpɩɩ. 6 Dɩ a kɔɔ ƴaalɛlakɛ dakha a ƴɔ̃ƴɔ̃ɔ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ɩ, gɛr gɩ dɩ sɩ fʋʋ. [Dɩ sɩ kɔɔ ƴaalɛla sɩ kɩɩlnaa mɔ̃ asɩ jɔfʋ hanɩ. 7 Sɩ Lɩjɩasɩ sɔrasɛɛ sɛfʋ pɔr a taa sar na fãga, 8 sa so ɔɔ so pɛdarara wɩ ɩna afɩ ƴɛra. Fɩ punone bule kuunikɛra dɩbara a jɩɩ jɩ gɩrɛra dɔnɩ kɩrʋ dɩ sɩ pɩɛraa sor. 9 Dɩ Juifisɔ kɔɔ ture so pɛrɛɛle aa: Mɛna gɩ ha. 10 Dɩ gobanɛr ’laa Polla nyɔ̃ɔ a mɩa, dɩ Pol sʋʋraa: Mɩ jɩrɛ dɩ fɛr dʋɔn so kɩɩldaar ga caraakɛ yɛna jɔɔ; gɛr gɩ mɩ hananɛ ’lar a na mɩɩna ɩ̃ so hɛl kɛ̃kɛrɛ̃ thɩmɩɩ afɩ ƴɛra. 11 Jaalɩkɛ mɩ kɔɔ jalnɩ Jerujalɛm a fʋɔr Thãgba, ga ka wire yʋɔr yenyɔa’, fɩ punone a jɩ gɩ. 12 Sɩ wa kɔɔ yɩ mɩ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna dɩ ma-n bana thɩ̃ banaa na tibilə’, dɩ wa yɩ mɩ wo dɩ ɩ̃ bɛɛ tibil jɔ Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔnanɔ, dɩ le dɩɩra ga. 13 Gɩrɛ dɔnɩ kɩrʋ wɩ pɛ marnɩ sor gɩrɛ, wa puno na ti kɩrʋ kpɩɩrakɛ a na nɩna fa’. 14 Ma mʋ̃ fara’, asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔɔ Thãgba mɩ-n fʋɔr, dɩ ma-n kpana Kɔ̃tɩnɩ hʋraakɛ wɩ-n wenɩ sõso hʋɛ, a pɛrna haar gɩrɛ fɛʋraakɛ kherenenɩ Mʋɩjɩɩ jɔfʋra na Thãgbaa bobonasɔɔ sɛbɛra. 15 Dɩ mɩ hananɛ nũ pɛrɛ Thãgbara mɔ̃kɛ wɛr thɛthɛ hana gɩnɩ wer, dɩ tɩɩ sara na wɩrɛ na sarana’ na ɩɩrɛ na the khirera. 16 Gɛr dɔ kɩrʋ dɩ ma-n do bʋɔ bɔɔ fɛʋ, dɩ ma-n hana kpɩɛrnɔɔkɛ na heene mɩnɩ sor Thãgbaa ƴɛra dɩ tɩbɩlala ga. 17 Yɛna jɔɔ kɔɔ kar sɩ ma kɔɔ jal Jerujalɛma’, sɩ bubul mũsumo mɩ gba jalna a ha ɩ̃ too sa ji bonɩɛ Thãgbara. 18 Dɩ thale wɩ yɩ mɩ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna ɔbɔɔkɛ mɩ phʋɔlnɩ pɩ, sɩ ga do tɩɩ jɔ wɩ kɔɔ yɩna ma’, dɩ khʋ̃ɛ na kɔɔ hale dakha woa’. 19 Ɩkha Juifisɔɔkɛ thɛnɩ Ajɩ, wɛr teana wɩ jɩlɛ afɩ ƴɛra a pɛ mar sor, ado wɩ hana mɛr sor. 20 A mɛ̃ gaa, wɛr n sɔ dɩbara gɩrɛɛkɛ wɩ yɩnɩ dɩɩ do dɩ paar, ɔbɔɔkɛ mɩ kɔɔ jɩɩlnɩ so gʋʋrdaraa ƴɛra, 21 saagado huleneekɛ dɩbara mɩ kɔɔ huleni awɩ thɩ̃thɩɩn ayɩ, khi ɩɩrɛ dɔ kɩrʋ dɩ wa-n kɩɩlna mɩ afɩ ƴɛra gɩrɛ nĩ gaaga. 22 Dɩ gɩdonɩ Felɩsɩ jɩɛ jɩ bɔɔbɔɔ mɔ̃ Kɔ̃tɩnɩ hʋra n mɩɩnɩ, a so warɛ wɩ tɔɔ, a Lɩjɩasɩ sɔrasɛɛ sɛfʋ ɩ̃ gɛr ɩna gʋʋrɔ awɩ so. 23 Dɩ a sor sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩna a na-n hɩnɛ Pol sɩ a hanaa hʋɛ, dɩ a na-n pɩɛr dakha ɔɔ too wa-n pɔ a na buluu na thɩ̃aa ga. 24 A wire gbe kɔɔ ka, Felɩsɩ pɔr nakha ɔɔ khɛr Durusilikɛ dɔnɩ Juifi, a thɔ̃ a we Pol dɩ pɔ a mɩɩ ha pɛrɛɛkɛ tibil na hananɩ Jeju Kirisitira, dɩ wɩ pɛ nũu. 25 Sɩ mɔ̃kɛ Pol n mɩɩnɩ fɩl sardaa, na dɩbara fʋdaa, na Thãgbaa kɩɩlɩkɛ na ɩnanɩ, maar fʋrɛ Felɩsɩ dɩ so aa: Kɔna mɛ̃ nɛnɛ̃; a mɩ yɩ hʋɛ, ma bire na we fɩ. 26 A-n kpɩɛrɛra Pol na ha nɛr war, gɛr gɩ dɩ thɔ̃ tɔ̃tɔ̃tɔ̃ dɩ wɩɩ dɩ wa-n khʋɛ kha. 27 Sɩ a yɛna yenyɔ ka pɩ, Pɔrsiyusi Fɛsɩtusi kɔɔ deere Felɩsɩ. Sɩ gɩdonɩ Felɩsɩ ƴaalɛ ɩnɩ-n da Juifisɔ haar, gɛr gɩ dɩ sɩrɔ Pol le khaɩra.

25

1 Ɔbɔɔkɛ Fɛsɩtusi danɩ le, balãther a cɔ sa the le Sejare a jal Jerujalɛm. 2 Dɩ bonɩ jidaar kɔ̃tɩnasɔ na Juifi kɔ̃tɩna gbaar Polɩda a mɩgʋʋ sa phʋʋr Fɛsɩtusi, 3 a jɛ wɩ bʋɔra sa cʋɛ Pol a pɔ Jerujalɛm; sɩ jaa wɩ gbɛbɩrɛ pɩ sa nʋɔ hʋɛra wɩ kʋʋ. 4 Sɩ Fɛsɩtusi birse, Pol hale khaɩra Sejare, dɩ ɩnɛrɛɛ thɛthɛ na birə na jal dɔdɔ. 5 Dɔ wɩrɛ dɔnɩ kɔ̃tɩna anɩ thɩ̃thɩɩn n jal kha na mɛrɛ, dɩ ado dɩkhaa thɩ̃ puu kuunile cʋʋ, nɩ pɩɛraa sor. 6 Sɩ Fɛsɩtusi toore Jerujalɛm wire makõther wire yʋɔrsɔ dɩbara, sa gba jal Sejare. Dɩ dɩɩ wɩl dɩ too ɔɔ kɩɩl too pa sa yɩ, wɩ kpa Pol a pɔna. 7 Ɔbɔɔkɛ a danɩ, Juifisɔɔkɛ thɛnɩ Jerujalɛm diirəəre dɩ wa-n pɩɛraa sɔ bərəəm dɩɩ puuro ka. Sɩ ga do wɩ-n marɛ wo dɩ wɩ jɩɩ mɩɩ dɩ sobɔr n yɩra’. 8 Dɩ Pol fʋrɛ ɔɔ so hɛl kɛ̃kɛrɛ̃ thɩmɩɩ ayɩ: Ma dɩ Juifisɔɔ jɔfʋra ga, dɩ ma dɩ dakha Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩɩna ga, dɩ Sejaar fãgadaar kɔ̃tɩɩna gɩ dɩ ɩ̃ da’. 9 Dɩ Fɛsɩtusiikɛ n ƴaalɛnɩ a da Juifisɔ haar birsere Pol: Fa ture na jal Jerujalɛm dɩ wa kɩɩlna fɩ le ɩ̃ ƴɛra ya? 10 Dɩ Pol birsee: Mɩ jɩɩlɛ Sejaarɩ kɩɩl pa, le gɩ teena wɩ kɩɩlna mɩ. Ma dɩ Juifisɔra thɩ̃ bɩɛlla ga, fɛrɛ yɛrɛrakɛ fɩ jɩ gɛr bɔɔbɔɔbɔɔ. 11 Ado mɩ cʋʋrɛ dɩkhaa puu, dɩ a dɩkhaa sopugo gɩɩkɛ teananɩ khir ma bo na yɩ ma khəə ga; sɩ ado sorɩkɛra wɩ-n pɛ marnɩ na do sobɔra’, tibil na hana hʋɛ a na fʋ mɩ na ha wa’; foo thɩmɩɩrɩkɛ n dã Sejaarɩ pa. 12 Le Fɛsɩtusi gʋʋr kha na so gʋʋrdara sa so: Sejaarɩ iikɛ fɩ wenɩ, Sejaarɩ pa fa jal. 13 A wire gbe kɔɔ ka, Agɩrɩpa fãgadaar na Berenɩsɩ pɔr le Sejare wɩ fʋɔr Fɛsɩtusi. 14 Sɩ mɔ̃ wɩ toonɩ le a na pʋɔr gbe, Fɛsɩtusi gbaar Polɩda a mɩɛ fãgadaarra a so aa: Kũu bɩɛl hakɛ Felɩsɩ faanɩ khaɩra. 15 Ɔbɔɔkɛ mɩ kɔɔ hanɩ Jerujalɛm, bonɩ jidaar kɔ̃tɩnasɔ nakha Juifi kɔ̃tɩnasɔ kɔɔ pɩɛraarɛ sor sa bɩɛl mɩ ɩ̃ heenee sor. 16 Sɩ mɩ kɔɔ so warɛ Rɔmɛ̃sɔ na mɩlna tibil gba ’laarɛ, sɩɩ do wa haa hʋɛ dɩ jɩɩl wɩrɛ n pɩɛraanɩ sorɩ ƴɛ thɩ̃thɩɩn na so hɛl kɛ̃kɛrɛnɛɛkɛ a na kɛ̃kɛrɛnɩ gɩrɛraakɛra wɩ pɩɛraanɩ sor ɓoaa ga. 17 Dɩ gɛr gɩ dɩ wɩ ɩ̃ kha na mɛrɛ; ma kɔɔ pʋɔra’, sɩ ga dɩ wɩlla mɩ kɔɔ toore kɩɩl paar sa yɩ wɩ kpa kuunilera a ɛna. 18 Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩrɛɛkɛra n pɩɛraanɩ sor kɔɔ pɔnɩ, wa kɔɔ pɩɛraa ga so puu caakɛ mɩ kɔɔ pɛrnɩ haar gɛr wa pɩɛraa ga. 19 Sɩ wɩ kɔɔ hananɛ sor dɩɩ do awɩ Thãgba fʋɔrda gɩ-n hɩɩn dɩbara dɔrɔɔm, na tibil bɩɛllaakɛ wɩ-n wenɩ Jejuukɛ kɔɔ khenɩ, sɩ dɩ Polla n so dɩ yɩ aa: Gel, a hananɛ yire. 20 Dɩ gɩdonɩ ma jɩɩ jɩ mɔ̃ ma ’lonɩ ga so caala’, mɩ kɔɔ bulele Pol ado a na ture na jal Jerujalɛm dɩ wa kɩɩlnaa le ga soolera. 21 Sɩ gɩdonɩ Pol wer Sejaarɩ i, a ƴaal wɩ sɛ nar ɔr fãgadaar kɔ̃tɩ̃ɩ n gʋʋr ɩnɩ so, dɩ gɛr gɩ dɩ ɩ̃ so wa-n bɛraa phaphapha ɩ̃ thɔnaa Sejaarɩ para. 22 Dɩ Agɩrɩpa so Fɛsɩtusira: Mɛrɛ dakha, mɩ-n ƴaalɛ ɩ̃ pɛ kuunilee thɩmɩɩra nũu. Dɩ Fɛsɩtusi birsee: Cʋɔ fa nɩɛrɛ ɔɔ nɔ. 23 Gɛr gɩ dɩ dɩɩ wɩl dɩ Agɩrɩpa na Berenɩsɩ pɔ dakpɛ pʋɔ, a lõ thɩmɩɩ mɩɩ cʋɔrɔ na sɔrasɛɛ sɛfʋsɔ na kɔ̃tɩnasɔ dɩɩra. Dɩ Fɛsɩtusi so wɩ kpa Pol a pɔna. 24 Le Fɛsɩtusi so aa: Agɩrɩpa fãgadaar, na nɛrɛ fɛʋʋkɛ hanɩkɛ gɩrɛ na sɛrɛ, nɩ yɩrɛ kuunikɛ Juifisɔ fɛʋʋkɛ hanɩ Jerujalɛm na kɛkɛdara bɩɛl mɩnɩ dɩ wa-n hulena: Ga teena a hana yire bã. 25 Ado mɛrra gɩ, mɩ yɩɛrɛ dɩɩ do aa cʋʋ thɩ̃ɛɛkɛ teananɩ khirə’, sɩ gɩdonɩ ɔɔ thɛthɛ wɛ Sejaarɩ i, mɩ yɩɛrɛ dɩɩ bɔr dɩ a na jal le. 26 Ma jɩɩ jɩ bɔɔbɔɔ gɩrɛɛkɛ ma kherenɩ ɔɔdarara a na ha fãgadaar kɔ̃tɩ̃a’. Gɛr dɔ kɩrʋ dɩ ɩ̃ kpaa ɩna anɩ ƴɛra, sɩ caca afɩ ƴɛra, fɛr Agɩrɩpa fãgadaar, dɩ mɛ̃ ma jɩ gɩrɛ ma kherenɩ ado fɩ gʋʋr ɔɔda a hɩɩn. 27 Gɩdonɩ, ado mɛrra gɩ, ga tee kha a mɩ thɔna Sejaarra khaɩdaar sɩ ma so sorɩkɛ wɩ pɩɛraanaa ga.

26

1 Dɩ Agɩrɩpa so Polla: Wɩ ha fɛr hʋɛ dɩ fa mɩɩ afɩ so hɛl kɛ̃kɛrɛ̃ ɩhɩmɩɩ. Dɩ Pol ’laa nyɔ̃ɔ da-n mɩɩ ɔɔ so hɛl kɛ̃kɛrɛ̃ thɩmɩɩ thaa ayɩ: 2 Agɩrɩpa fãgadaar, mɩ yɩɛrɛ dɩɩ do ɩ̃ nɔbɔ gɩ dɩ ma-n kɛ̃kɛrɛ̃ na hɛl afɩ ƴɛra nĩ ɩ̃ so fɛʋʋkɛra Juifisɔ pɛ marnɩ gɩrɛ, 3 gɩdonɩ fɩ jɩɛ jɩ bɔɔbɔɔbɔɔ Juifisɔɔ mama fɩl fɛʋ na awɩ thɩ̃ banasɔ; gɛr gɩ mɩ-n bɩɛl fɛr dɩ fa pɛ mɩ nũu na ha fʋrɛ. 4 A fʋna caca fʋ paar ɩ̃ daɓol dĩi bɔɔ, Juifisɔ fɛʋ jɩrɛ mɔ̃ ɩ̃ fɩl hanɩ gɩdonɩ Jerũjalɛm mɩ kɔɔ ha ɩ̃ caa thɩ̃thɩɩn. 5 Wɩ kɔɔ mãa jɩ mar kɛkɛkɛ, ado wɩ-n ƴaalɛ wɩ so sobɔr, dɩ mɛr dɔ ʋrɛ kɔɔ hananɩ jɔfʋ bʋ dʋ fɩlɛ a ɓã wɛkɛra hanɩ awɩ ƴɛra kpɩɩ, kɛ n jɩɛnnɩ hɩɩn bɔɔbɔɔ asɩ Thãgba fʋɔr fɩl. 6 Sɩ nɛnɛ̃ wɩ-n kɩɩlna mɛr gɩrɛ, gɩdonɩ mɩ hananɛ nũ pɛrɛ ʋlfɛrɛraakɛ Thãgba kɔɔ ʋlfɛnanɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ, 7 ʋlfɛrɛɛkɛ asɩ ca ƴʋɔr yenyɔ n yɩrrɔnɩ dɩ wa-n fʋɔr Thãgba dɩtɩnɔ na dɩwɩlʋ, dɩ wa-n pɩɛrna mɔ̃ ʋlfɛrɛɛlera na danɩ na ha oti. Fãgadaar, ga nũ pɛɛlera dɔ kɩrʋ Juifisɔ pɛ marnɩ sor gɩrɛ. 8 Mɔ̃gɩdo dɩ na-n pɛr haar dɩ Thãgba na cʋʋrɛ khe dɩ wa ɩɩr na the khirera ga? 9 Ado mɛrra kɔɔ gɩ, mɩ kɔɔ kpɩɛrɛ sa bãba a cʋʋ thɩ̃ɛ jɔɔ gɩ kʋɛara Najarɛtɩ Jejuu i. 10 Thale mɩ kɔɔ cʋʋ Jerujalɛm. Mɛrɛɛ thɛthɛ khaanɛ tɩɩ phuusɔ jɔɔ khaɩra, gɩdonɩ mɛ̃ mɩ kɔɔ bɩɛl hʋɛ bonɩ jidaar kɔ̃tɩnaa pa; dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ yɩnɩ wɩ kʋrɛ wɩ, mɩ kɔɔ ture ayɩ: Gɩ hana mɛ̃. 11 Mɩ-n kɔɔ heen wer sor Juifisɔɔ Thãgba fʋɔr cɔra bɔɔ fɛʋ, dɩ ma-n yɩrna wɩ wɩ kʋɛa Jejuu i. Sɩ gɩdonɩ nɩ̃khii thʋnɛ ka mɩ, mɩ-n kɔɔ kpoo warɛ na wɩrɛ hanɩ bə̃ kpɩɩrarakɛ. 12 Gɛrra dɔ nɔɔ mɩ-n kɔɔ jaalnɩ Damasɩ, gɩdonɩ bonɩ jidaar kɔ̃tɩna kɔɔ ha mɛr hʋɛ. 13 Sɩ mɔ̃kɛ mɩ hanɩ hʋɛra, fãgadaar, ʋlkhɔɔ gɩ kɔɔ do, dɩ dahɩrɛ kɔɔ ther ƴũ a thʋ̃ carã a jɔ wi hɩrɛrɛ, a dii mar na wɩrɛ sɩ-n kɔɔ jalnanɩ kha. 14 Dɩ sɩ jiir fɛʋ thʋnɔ sɩ dɩ ɩ̃ nɩɛ wire dɩɩ so mar na ebirə thɩmɩɩr ayɩ: Sɔl, Sɔl, mɔ̃gɩdo dɩ fa-n kpoo mar mɛna? Dɩbara fɩ-n cʋʋ puure mɔ̃ na na-n banɩ na gɔdaa na nɔɔ. 15 Dɩ ɩ̃ birsee: Kɔ̃tɩn, fɛr amɛ gɩ? Dɩ Kɔ̃tɩn so: Mɛr dʋɔn Jejuukɛ fɩ-n kpooronɩ. 16 Sɩ ɩrɛ jɩlɛ. Mɛr gbaan dɩbara a nɩna fɩ. Mɩ thɩɩn fɛr fɩ do ɩ̃ thɔ̃daar na ɩ̃ sobɔ so jɩdaar gɩrɛraakɛ fɩ yɩnɩ mɛrɛra, na gɩrɛraakɛra fa yɩnɩ ɔbɔɔkɛ ma birni na gba dɩbara a na nɩna fɩ wo. 17 Dɩ ma taa fɛr tɩbɩlaakɛɛ nyɔ̃kɔɔ na ca kpalaa nyɔ̃kɔɔ kɛ dɔnɩ wɩrɛ ma thɔ̃ farnɩ, 18 fɩ khɛr wɩ yinə, wɩ the dabirəra wɩ lõ dahɩrɛra, wɩ the Satãa fãgara wɩ kɛr wɩ pɛ Thãgba haar, wɩ ’lɛ sopugo faarɛ na awɩdaakɛ wa hɩnɩ wɩrɛɛkɛ Thãgba leenɩ kpɩɩ thɩ̃thɩɩn ha pɛrɛraakɛ wa hananɩ mɛrɛra. 19 Dɩ gɛr gɩ, Agɩrɩpa fãgadaar, ma kɔɔ nʋʋr nũu thɩ̃ yɩrraale thɛnɩ Thãgbaa pa ga. 20 Sɩ Damasɩdara mɩ kɔɔ mɩɩ ɓo, agɩpɩ dɩ ɩ̃ mɩɩ Jerujalɛmdara na Judedara fɛʋ nakha ca kpala, wɩ deba haar sa kɛra na kpa Thãgbara, a cʋɛ dakha thɔmaakɛ na nɛnanɩ dɩ wɩ debire haar. 21 Gelela dɔ kɩrʋ dɩ Juifisɔ kɔɔ fʋ mɩ Thãgba fʋɔr cɔ kɔ̃tɩ̃ bɩnɔ a yɩrna mɩna wɩ kʋ. 22 Sɩ Thãgba taa mɩ dɩ ɩ̃ hana yire a dana nĩkɛ, dɩ ma-n mɩɩ sobɔ so jɩ thɩmɩɩrɩkɛ tɩɩ mɔlɔsɔra na tɩɩ kɔ̃tɩnana, sɩ ma-n golõ thɩ̃ bɩɛllaakɛrakɛ Thãgbaa bobona na Mʋɩjɩ kɔɔ sonɩ ayɩ ga daana’; 23 gɛr dɔ mɔ̃ Kirisiti na gaarnɩ bʋɔ sɩ na do cacadaarɩkɛ na kɔɔ ɩrɛnɩ na the khirera a na mɩɩ dahɩrɛɛda Juifisɔra na ca kpalala. 24 Mɔ̃kɛ Pol n mɩɩnɩ ɔɔ so hɛl kɛ̃kɛrɛ̃ thɩmɩɩ thakɛ, Fɛsɩtusi sor na nɔ kheu aa: Pol, yʋʋ kʋɛa fɩ, afɩ jɩ jɔjɔra kʋɛa fɩ yʋʋ. 25 Dɩ Pol birsee: Fɛr, Fɛsɩtusi bʋɔ, yʋʋ na kʋɛ ma’, sobɔ thɩmɩɩr na yʋ bɔ thɩmɩɩr mɩ ka ma-n mɩɩ. 26 Mɩ mɩɩrɛ Agɩrɩpa fãgadaar na ’lar gɩdonɩ a jɩrɛ ga thɩ̃sɔɔle; gɩdonɩ mɩ jɩrɛ dɩ thɩ̃ bɩɛl na hale aa jɩnaa ga, gɩdonɩ ga do gelela kɔɔ wolone dã ga. 27 Fɩ pɛrɛ Thãgbaa bobonasɔɔ thɩmɩɩ haar ya, Agɩrɩpa fãgadaar? Mɩ jɩrɛ fɩ pɛrɛ haar. 28 Dɩ Agɩrɩpa so Polla: Gɩ do fɩ yɩrna mɛr bɔɔ gberaakɛ dɩ ɩ̃ do Kirisitiida bɛɛ? 29 Dɩ Pol birsee: A nɛnɛ̃ gɩ, a dɩkhõo gɩ yoo, mɩ-n bɩɛlɛ Thãgba dɩ ga-n do fɛrɛ dɩbara ga, sɩ wɩrɛ fɛʋʋkɛ n pɛ mɩnɩ nũu nĩ n deba a hana mɔ mɩ hanɩ, sɩ jɔrkɔ lir na-n hala’. 30 Dɩ fãgadaar, na gobanɛr, na Berenɩsɩ, na wɩrɛ fɛʋʋkɛ tɔɔna wɩnɩ ɩɩr 31 a thɩɩr dɩ wa-n mɩɩ khasɔ aa: Sa yɩ kuunnaakɛ thɩ̃ɛɛkɛ a cʋʋnɩ dɩɩ teena khir agɩbo khaɩ pɛra’. 32 Dɩ Agɩrɩpa so Fɛsɩtusira: Wɩ kɔɔ punone faa kuunikɛ adora aa kɔɔ we Sejaarɩ iə’.

27

1 Ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ gʋʋrnɩ sa yɩ sɩ lona bato a jala Ɩtalɩ, wɩ gbaar Pol na wɩ̃ khaɩdara a pɛ Juliyusii nyɔ̃kɔɔ; ɔr dɔ sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ Ogusitii sɔrasɩsɔra. 2 Sɩ kɔɔ gbaar batookɛ thɛnɩ Adɩramɩtɩ da-n jal dɩɩraakɛ hanɩ Ajɩ lanyɔ̃ gẽgerena; dɩ mɛ̃ sɩ lõ jal, sɩ Arɩsɩtarkɩɩkɛ dɔnɩ Masedʋandaar, kɛ thɛnɩ Tesalonɩkɩ sɩ kɔɔ hana kha. 3 Dɩ dɩɩ na wɩl dɩɩ do sɩ daan Sɩdɔ̃. Juliyusiikɛ n hɩnɛnɩ Pol na fɩl bʋɔ kɔɔ haarɛ hʋɛ dɩ jal ɔɔ kuunsɔɔ pa wɩ buluu. 4 Dɩ sɩ the le a gba bato a kana Sɩpɩr yɔ dɩ gɛlʋ, gɩdonɩ jɩɛ thʋnɛ telẽ sɩ ka. 5 Ɔbɔɔkɛ sɩ kɔɔ ɩɩrnɩ lanyʋɔnɩkɛ n celanɩ da-n pɛ Silisi na Pãfɩlɩ dɩɩra, sɩ kɔɔ daan Mɩraakɛ dɔnɩ Lisi dɩ bɩɛl. 6 Le sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ yɩ batookɛ thɛnɩ Alesãdɩɩrɩ da-n jal Ɩtalɩ dɩ sɩ lõ. 7 Sɩ kɔɔ jaal hɛlɛlɛ a cʋʋna wire jɔɔ; gɩ khɩɩ sarɛ ka dɩ sa lõ Kiniidi, gɩdonɩ jɩɛ na ha sɩ jalʋa’. Sɩ kɔɔ kananɛ tɩɛr Kɩrɛtɩ yɔ dɩɩ Salmɔn khʋra. 8 Mɛna gɩ khe sar dɩ sɩ fʋ gẽgerẽ nʋɔ phaphapha a jal dã paarɩkɛ wɩ-n wenɩ Bopɔɔr, ka Laje dɩɩ wɔrɔnɩ. 9 Bɔ jɔjʋɔ kɔɔ kar sɩ dɩ jaal debi a puuro ka, gɩdonɩ bɔɔkɛ sopugo hɛl bonɩ ji bɔɔ kɔɔ kanɩ gɩ do. Gɛr gɩ dɩ Pol kpãkpãa war ayɩ: 10 Kona, mɩ yɩɛrɛ dɩ asɩ jalla na nɩ sɛr na ka, dɩ ga dor thɩ̃ kʋɛrɛ na ka; ga do bato gɩ na thɩ̃ɛɛkɛ hanɩle bɩnɔ dɩbara ga, sɩ asɩ thɛthɛrakɛ dakha. 11 Sɩ sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ kɔɔ pɛr ʋrɛ n cananɩ bato na bato hɩ̃daarɩ thɩmɩɩ nũu, sa ka bo Polɩda. 12 Sɩ gɩdonɩ jɩɩl paarɩle na bɔr dɩ bato na tooro yʋʋrɔa’, ɩkhasɔ jɔɔ sor: Sɩ thɛ le a dɔ bʋɔ a dana Fenɩsɩ, Kɩrɛtɩ bato jɩɩl pa ka ’weenenɩ gananɔ, dɩ le sa too yʋʋrɔ. 13 Sɩ jɩɛ kɔɔ ther wi phã paar nyɔ̃bɩlana da-n phʋ̃ fɛlɛlɛlɛ, dɩ wɩ ka jɩna ɩnɩ punone dɩbara, a ɩɩr hal bato fʋ ther a ti sɩ dɩɩ fʋ Kɩrɛtɩ yɔ dɩ gẽgerẽ nʋɔ dɩ ga-n jal. 14 Ga pʋɔra’, sɩ jɛ kʋkʋʋlʋʋkɛ wɩ-n wenɩ Erakɩlɔ̃ kɔɔ ɩɩrɛ yɔ dɩɩraale, 15 a gba bato dɩ ga-n jalna dɩ ga-n puno dɩɩ telẽ jɩɛ bã, gɛr gɩ dɩ sɩ faa bɔ dʋʋr dɩɩ gba sɩ a jalna. 16 Dɩ sɩ kana tɩɛr yɔ dɩ buurəəkɛ wɩ-n wenɩ Kʋloda, ka sɩ ’lɛnɩ puɩɩone gbe, mɔ̃ gɩ nɩ sɩnɩ mɛna sɩ sɩ marrɛ bato buu a gba pɛ batora. 17 Ɔbɔɔkɛ wɩ khəini bato buu a pɛ batora, wɩ gbaar pɔ̃ɔ a parna bato dɩɩ ma. Gɩdonɩ maar fʋ wɛr dɩ agakpaana wa jaal na ti Sɩrtɩ gbalãkothɩnna, gɛr gɩ dɩ wɩ ti jɛ kɩ̃kɩɩn. Thale jɩɛ kɔɔ gba wɩ a jalna. 18 Mɔ̃kɛ jɛkhureele n bɩɩr sɩnɩ na fãga mɛ̃, gɛr gɩ dɩ wɩ tiir thɩ̃ɛ ga dɩ wɩlla a dʋʋrna lanyʋɔnɔ; 19 dɩ balãther wire, wɛr thɛthɛ gbaan bato thɩ̃ɛ na awɩ nyɛ̃ a dʋʋrna faa. 20 Wire na ƴepələ̃be na kɔɔ yɩr wi jɔjʋɔraala’; mɔ̃ jɛkhureele n be sɩnɩ na fãga mɛna sa-n kpɩɛr sa taarɛ ’lo bã. 21 Gɩ pʋɔrɛ sɩ tibil na kɔɔ kho dɩkora’. Le Pol ɩɩr awɩ thɩ̃thɩɩn a jɩɩl a so war ayɩ: Kona, adora nɩ kɔɔ pɛr mɛr nũu ga dor sa kɔɔ the Kɩrɛtɩ yɔ dɩɩra a na yɩ nɩ caakɛ na thɩ̃ kʋɛ caaka’. 22 Sɩ nɛnɛ̃ mɩ-n bɩɛl nɛr, nɩ pɩɛr ’lar gɩdonɩ tibil bɩɛl nɛrɛra na buə’, sɩ bato dɩbara na kʋɛa. 23 Gɩdonɩ Thãgbaakɛ hɩna mɩnɩ dɩ ma-n dʋʋraa thɔma, ɔɔ thɔ̃thɔ̃daar thu kɔɔ the marɛ dɩtɩnɔɔkɛ 24 a so mar ayɩ: Pol; aa, ma-n do maar n fʋ ma’, dɔ ɩ̃ jal ɩ̃ jɩɩl Sejaarɩ ƴɛra aa, sɩ ɩ̃ hɩnɛ, Thãgba ha mɛr wɩrɛ fɛʋʋkɛ hanɩ batoraakɛ na mɛrɛ. 25 Gɛr gɩ kona, nɩ pɩɛr ’lar gɩdonɩ mɩ hananɛ tu jɩɩr Thãgbaa pa dɩ ga har mɔna a so marnɩ. 26 Sɩ jɩɛ wer na gba sɛr na jalna yɔ dɩ bɩɛlla. 27 Dɩtɩnɛ yʋɔr yenãdaara ɔbɔɔle sɩ-n kpaar bababa Adɩrɩatɩkɩ lanyʋɔnɔ, dɩnɩ thɩ̃thɩɩn batodara ka jɩna sɩ-n wɔrɔnɛ thɩɩ. 28 Gɛr gɩ dɩ wɩ mɩɛ yɔ hulone a hɩɩn na pɔ̃ɔkɛ wɩ linəni ther a yɩɛ dɩɩ thɔɔ mɛtɛrɛ kpalanyɔ; a wɩ jal gbe wo, wɩ bire mɩɛ yɔ hulone a hɩɩn a yɩɛ dɩɩ thɔɔ mɛtɛrɛ kpelẽ yʋɔr. 29 Sɩ maar fʋ wɛr agakpaana bato na thʋrɛ bokaar, gɛr gɩ dɩ wɩ dʋna bato fʋ thɛ yenã bato sɩkaar, gɩ fɔ bato gɩ jɩɩl sɩ wa-n jɩ ʋmɔ̃ bɔɔ dɩɩ na wɩlna’. 30 Sɩ batodara kɔɔ ƴaalɛ wɩ faa bato sɩ wɩ caalɛ a gba bato buu a kpɛɛ nyʋɔnɔ, sɩ jaa wɩ-n ƴaalɛ wɩ caalɛ sa cʋʋ dɩɩ ho wɩ yɛ, bato fʋ ther ɩnɩ-n kpɛɛ ƴɛ kʋʋlɔ gɩ fɔ bacto. 31 Dɩ Pol sor sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩna na sɔrasɛsɔra ayɩ: Ado tibil yɩrɛ na too kɛ bato bɩnɔa’, na puno na yɩ taa paara’. 32 Le sɔrasɛ kuur pɛ̃ɛkɛ fɔnɩ bato buu a faa dɩɩ ji nyʋɔnɔ. 33 Ɔbɔɔkɛ dɩɩ n thɔɔnɩ wɩllɛ, Pol sor tɩbɩlala fɛʋ ayɩ wɩ khɔ dɩkor; a so warɛ wo: Wire yʋɔr yenã ha gɩrɛ nĩ nɩ toonɩ pɩɛrɔ a bona dɩkor. 34 Gɛr gɩ mɩ-n phʋʋr nɛr, nɩ khɔ dɩkor gɩdonɩ gɛr na bulo ni dɩ na taa, gɩdonɩ tibil bɩɛllakɛ anɩ thɩ̃thɩɩnɩ yʋsũ na buə’. 35 Ɔbɔɔkɛ a mɩɩnɩ thale pɩ, gɛr a gbaar buru a bɩɛl Thãgba a pɛr wɛr fɛʋʋ ƴɛra; agɩpɩ dɩ kur a ma da-n kho. 36 Dɩ fɛʋ kɔɔ pɛrɛ ’lar a kho wer oti. 37 Sɛrkɛ fɛʋ kɔɔ hanɩ bato bɩnɔɔle, sɩ kɔɔ har taanyɔ na kpalãther yʋɔr maadõ. 38 Ɔbɔɔkɛ wɩ khonɩ dɩkor a hi, wɩ kɔɔ cʋʋrɛ bato dɩɩ haba, gɩdonɩ wɩ dʋʋrnanɛ bile lanyʋɔnɔ. 39 Ɔbɔɔkɛ dɩɩ wɩlnɩ, wa kɔɔ jɩ bəən bã, sɩ wɩ kɔɔ ’laarɛ yɩ paarɩkɛ nyʋɔn n lonanɩ thɩɩra, kɛ na dɔnɩ dahulõ paara’; dɩ wɩ kɔɔ ƴaalɛ ɩnɩ-n tɔna bato a jalana le ado ɩna punone. 40 Dɩ wɩ kɔɔ thʋbɩrɛ bato fʋ thɛ a faa dɩɩ jal lanyʋɔnɔ, dɩ wɩ thʋbɩrɛ pɛ̃ɛkɛ wɩ kɔɔ gbanɩ a linə bato thɔɔdaasɔ, sa khəi ƴɛbʋ kɩ̃kɩɩn a pɛr jɩɛ batora gɩ gba bato gɩ jalna gɩ dana gẽgerẽ nʋɔra. 41 Sɩ ɔbɔɔkɛ wɩ danɩ kãkɛ lanyʋɔn n caannɩ dɩ a-n be kha, bato kɔɔ thʋnɔnɛ sa gɔ gbalãkothɩnna dɩ mɩ̃kaar mar kĩkĩkĩ ga-n tutugə’; sɩ sɩkaar ma dɩ a-n kʋɛ, nyʋɔn n cɩr gɩnɩ mɛna. 42 Dɩ sɔrasɛsɔ ƴaalɛ wɩ kʋʋr khaɩdara, gɩdonɩ wɩ kpɩɛrɛ ʋkha na pher na fuu. 43 Sɩ sɔrasɛ tamaa kɔ̃tɩ̃ɩkɛ ƴaalɛnɩ a taa Pol a pɩɛr wɛr wa-n cʋa’. Dɩ a so warɛ ayɩ: Wɩrɛ jɛnɩ phɩɩr, wɛr n kɔɔ je nyʋɔnɔ caca a phɛ thɛ; 44 sɩ wɩrɛ sɛnɩ n fɔ thɩra, agɩbo wɩ fʋ thɩ̃ɛɛkɛ hanɩ batora wa-n phe; mɛ̃ wɛr fɛʋ dã thɩɩ pɔlpɔlpɔl.

28

1 Ɔbɔɔkɛ sɩ kɔɔ taanɩ pɩ, gɛr sɩ jɩrɔ dɩɩ do yɔ dɩɩlera wɩ-n we Maltɩ. 2 Dɩdaraale kɔɔ dona sɛr bʋɔ ka; wɩ kɔɔ kpa sɛr fɛʋ dɩ sɩ ɩɩr dɔ jɔjʋɔɔkɛ wɩ kɔɔ gbɔɔnɩ, gɩdonɩ thãgba n daan dɩ ɩɩr thʋ̃ kar. 3 Dɩ Pol kɔɔ paalɛ sɔ̃sʋɔnɛ a pɛ dɔɔ, dɩ dɔ kporre tire dɔ̃phaanʋ dɩ the a maa nyɔ̃ɔ. 4 Ɔbɔɔkɛ dɩdaraale yɩnɩ siile dɩ juu nyɔɔna, wɩ-n mɩɩrɛ kha bɩɛlbɩɛl aa: Sobɔr gɩ, kuunikɛ tɩɩ kʋ gɩ, a taarɛ lanyʋɔnna wer pɩ, sɩ thãgbaakɛ wɩ-n wenɩ dasarʋ na sɩɩraa da la’. 5 Sɩ Pol jɛbɩrɛ siile dɔɔra sɩ aa kɔɔ nɩ khoo fɩɩʋraka’. 6 Dɩ tɩbɩlaale n pɩɛrɛ mɔ̃ ga bʋnɩna, agɩbo mɔ̃ a na təəni na ji na khi dapaara; sɩ ɔbɔɔkɛ wɩ pɩɛrnɩ ƴɛrr sɩ wa yɩ thɩ̃ɛ dɩɩ puurəə ga, wɩ debire kpɩɛrɛ wo a so aa: Dɩ thãgba haarakaa ya? 7 Kɔ̃tɩ̃ bɩɛl hale ga yɔ dɩraalera dɩ wa-n wɩɩ Pubiliyusi a hana lɩɛ; ɔr tea sɩ na fɩl bʋɔ dɩ sɩ too ɔɔ cɔ wire yẽther; 8 sɩ khoo kɔɔ fʋrɛ Pubiliyusii thɩ, tomɩ kporre gɩ na khʋɔnɛ. Dɩ Pol lõ a yɩɩ a dɛɛnaa nyɛ̃ɛ sa bɩɛl Thãgba a pɩɛraa dɩ kpɛɛ. 9 A gele ka pɩ, wɩ̃ khodaarsɔɔkɛ hanɩ yɔ dɩɩraale pɔr a kpɛɛ awɩ khosɔ. 10 Wɩ-n cʋ sɛr dɩɩ pho ka, dɩ ɔbɔɔkɛ sɩ-n thenɩ le wɩ kɔɔ ha sɛr gɩrɛɛkɛ n ɓɔra sɩnɩ. 11 Ɔbɔɔkɛ sɩ toonɩ le dɩ pora yẽther ka, sɩ lʋʋn batookɛ wɩ-n wenɩ thãgba bi ƴɔna, kɛ thɛnɩ Alesãdɩɩrɩ, kɛ kɔɔ tɔɔnɩ le yɔ dɩɩraale yʋʋrɔ. 12 Mɔ̃ sɩ danɩ Sɩrakusi, sɩ kɔɔ toore le wire yẽther. 13 Dɩ le sɩ kɔɔ jalna gẽgerẽ nʋɔ a dã Rejiyo. A ga dɩ wɩl, jɩɛ kɔɔ ther wi phã paar nyɔ̃bɩlana a gba sɩ, dɩ ga cʋʋ wire yenyɔ dɩɩ do sɩ daan dapaara Pujɔl, 14 kãkɛ sɩ kɔɔ yɩnɩ omɩna, dɩ wɩ bɩɛl sɩ sɩ tɔɔ le a cʋɛ wire makonyɔ. Thale sɩ kɔɔ dã Rɔm. 15 Dɩ ɔbɔɔkɛ omɩna nɩɛnɩ dɩ sɩ har hʋɛra, wɩ kɔɔ caan sɛr paarsɔɔkɛ wɩ-n wenɩ Apiyusi ƴatɛ na Kpakpal cɔna yẽther; dɩ ɔbɔɔkɛ Pol hanɩ na yɩ wɩ a pɛrɛ ’lar sa khɩɩ Thãgba. 16 Ɔbɔɔkɛ sɩ danɩ Rɔm, wɩ har Pol hʋɛ a na-n cɔ dɩbara na sɔrasɩ bɩɛlɩkɛ n hɩnɛɛnɩ. 17 A wire yẽther ka, Pol wer Juifi kɔ̃tɩnasɔ, dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ gbɛbɩnɩ kha a so warɛ thɩmɩaakɛ ayɩwɔɔ: Omɩna, ma kɔɔ cʋʋ tɩbɩla puurə’, dɩ ma dɩ asɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔɔ fɩlla woa’, sɩ wɩ kɔɔ fʋ mɛr a to khaɩra Jerujalɛm sa gba mɩ ha Rɔmɛ̃sɔ. 18 Dɩ ɔbɔɔkɛ wɩ kɔɔ bule mini thɩ̃ɛ pɩ, wɩ kɔɔ ƴaalɛla wɩ faa mɩ gɩdonɩ wa yɩ mar thɩ̃ɛɛkɛ teananɩ khirə’. 19 Sɩ Juifisɔ n kɔɔ yɩrna mɛr dɩ ɩ̃ tha thʋnɔ sa yɩ: Foo dɩ thɩmɩɩrra Sejaarɩ pa ga dã, sɩrakɛ ga do sor mɩ hana dɩ ma-n pɛ ɩ̃ cara ga. 20 Gɛr dɔ kɩrʋ dɩ ɩ̃ we nɩ ɩ̃ mɩɛ nɩ thɩmɩɩrɩkɛ, gɩdonɩ Ɩjɩrayɛl bɩsanaa nũ pɛ dɔ kɩrʋ dɩ wɩ li mi na jɔrkɔɔkɛ. 21 Dɩ wɩ birsee: Sa kɔɔ ’lɛ sɛbɛɛkɛ thɛnɩ Jude dɩɩra afɩ sora ga, dɩ omine gɩ a gba fɩ ɩna kɛ a mɩɩ thɩmɩɩ puu a pɛ fara’. 22 Sɩ sɩ-n ƴaalɛ sɩ nɩ afɩ nɔ sɩ jɩ gɩrɛɛkɛ fɩ-n kpɩɛrnɩ, gɩdonɩ sɩ jɩrɛ dɩ paar fɛʋ tɩbɩla n kɛ̃kɛrɛnanɛ dɩɩr caakɛra hanɩ kpɩɩ. 23 Dɩ wɩ dʋrɛ wire dɩ tɩbɩla jɔɔ pɔ ka a-n cɔnɩ a ƴɩɩ. Dɩ Pol mɩɩ wɛr Thãgbaa fãgadaar doda dɩ wɩ hɩɩn, a mɩɩna wɛr sobɔ so jɩ thɩmɩɩr a gbana Mʋɩjɩɩ jɔfʋ na Thãgbaa bobonasɔɔda dɩ yɩrna da-n mɩɛ wɩ gɩrɛ dɔnɩ Jejuuda. Dɩ wɩ kɔɔ toore kha duuro a dana dʋɔrɔ. 24 Dɩ ɩkhasɔ n ture gɩrɛɛkɛ a sonɩ, sɩ ɩkhasɔ na-n tuə’. 25 Dɩ mɔ̃kɛ nʋɔ na-n mãkha wɩnɩ kha ga dɩ wa-n bɩlã, Pol so warɛ thakɛ dɩbara ayɩ: Gɩrɛɛkɛra Thu Phuu kɔɔ gbanɩ Ejaɩ Thãgbaa bobonɩ nɔ a mɩɩna anɩ mama thɩ kɔ̃tɩ̃sɔ, dor sobɔr waa gel ayɩ: 26 “Jala tɩbɩlaakɛɛ pa a sɔ war ayɛ: Na-n nɩɛrɛ na anɩ nũ wer bɔɔbɔɔ, sɩ na jɩ kɩrʋa’; na-n hɩɩnɛ na anɩ yi wer bɔɔbɔɔ, sɩ na yɩ ga. 27 Gɩdonɩ tɩbɩlaakɛɛ ha dibire; wɩ sɔbɩrɛ awɩ nũ ka, a khaan dakha awɩ yi, a mɛ̃ gaa, ga hor wa yɩ gɛr na awɩ yi, a na nɩɛna awɩ nũ, a na jɩna kɩrʋ, a na kɛr na bir mar dɩ mɛr Thãgba na kpɛɛ wɩ.” 28 Gɛr gɩ nɩ jɛna, dɩ Thãgbaa taakɛ ca kpalala a thɔna, dɩ wɛr na pɩɛn nũu. 29 [Ɔbɔɔkɛ a sonɩ gele, Juifisɔ n kʋɔn na thɩ̃ banaa jɔjʋɔ awɩ thɩ̃thɩɩn.] 30 Sɩ Pol toore yɛna yenyɔ biləni cʋɔrraakɛ a-n lɩmɩnɩ; a-n teere wɩrɛ fɛʋʋkɛ n pʋɔnnɩ dɩ wa-n yɩɩ, 31 da-n mɩɩna war Thãgbaa fãgadaar doda, da-n dɩɩrna gɩrɛ dɔnɩ Jeju Kirisiti Kɔ̃tɩnɩda na ’lar, sɩ tibil na-n pɩɛrʋa’.