1 KORƐ̃TƖDARA
11 Mɛr Polɩkɛ Thãgba wenɩ dɩ ɩ̃ do Jeju Kirisitii thɔ̃thɔn mɔ̃ Thãgba tuni, na Sɔsɩtɛnɩkɛ dɔnɩ omine, 2 thɔna sɛbɛɛkɛ a ha Thãgbaa we gbɛbɩdaraakɛ hanɩ Korɛ̃tɩ, kɛ dɔnɩ wɩrɛ leanɩ kpɩɩ a ha Jeju Kirisitira, kɛ Thãgba wenɩ dɩ wɩ do tibil phuusɔ mɔ̃kɛ wɩrɛ fɛʋʋkɛ hanɩ paar wo paar, kɛ n fʋɔrɛnɩ Jeju Kirisiti asɩ Kɔ̃tɩ̃ hanɩ, kɛ dɔnɩ awɩ Kɔ̃tɩ̃ na asɩda. 3 Thãgba asɩ Thɩ na Jeju Kirisiti Kɔ̃tɩn n hana nɩ ha ɩɩ, a jɛ nɩ dakha bʋɔra. 4 Wire wo wire mɩ-n khɩɩ ɩ̃ Thãgba anɩ sora, mɔ̃kɛ Thãgba kɔɔ jɩ nɩnɩ bʋɔra dɩɩ do Jeju Kirisiti dɔ nɔɔ. 5 Gɩdonɩ ɔrra nɩ kɔɔ ’lɛ ler thɩɛna fɛʋ dɩɩdɩɩkɛ dʋɔnnɩ, thɩmɩɩ mɩɩrɛ fɛʋ na jɩɩr fɛʋ, 6 dɩɩ the gɩrɛraakɛ sobɔ so jɩɩr Kirisitira kɔɔ tɩnɩ kɩbɩ anɩ thɩ̃thɩɩn; 7 dɩ mɛ̃ Thãgbaa khaarda bɩɛllakɛ na ɓɔr nɩ mɔ̃kɛ nɩ toonɩ gɩrɛ dɩ na-n pɩɛr asɩ Kɔ̃tɩ̃ Jeju Kirisitii nɩrɔa’. 8 Ɔr na cʋɛ nɩ dakha dɩ na tɩ gɩ dana khu paar, dɩ mɛ̃ na hana so paar asɩ Kɔ̃tɩ̃ Jeju Kirisitii wirə ga. 9 Sobɔdaar Thãgba do, ɔrkɛ kɔɔ wɛ nɩnɩ nɩ dɔ kha kũu bɩnɔ na ɔɔ Bikuun Jeju Kirisiti asɩ Kɔ̃tɩ̃. 10 Omɩna, asɩ Kɔ̃tɩ̃ Jeju Kirisitii i mɩ gba dɩ ma-n phʋʋrna nɩ, dɔ na-n mɩɩ kha nɔ bɩɛl, na-n do leere n ha anɩ thɩ̃thɩɩna’, sɩ nɩ fɔ kha bɔɔbɔɔ a hanana kpɩɛr bɩɛl na nɔ bɩɛl. 11 Gɩdonɩ ɩ̃ omisɔ mɩ nɩrɛ thɩ̃ɛ anɩ pa dɩ Kʋloee too mɩɩ mɩ ayɩ, kɩla n har anɩ thɩ̃thɩɩn. 12 A thɩɛna gaa nɛrɛ bɩɛlbɩɛlɩ pa ʋ n yɩ, ine wer Polɩda ɩnɩ do; ʋ n yɩ, ine wer Apolɔsɩɩda ɩnɩ do; ʋ n yɩ, ine wer Sefasɩɩda ɩnɩ do; ʋ n yɩ, ine wer Kirisitiida ɩnɩ do. 13 Tɩnɛ paar kɔɔ har Kirisitira kã? Wɩ kɔɔ kpar Pol kʋkʋ thɩrʋra anɩ sora kã? Dɩ agɩbo Polɩ i dɔ gɩrɛ wɩ gbanɩ a kpɛɛna nɩ nyʋɔnɔ yaa? 14 Mɩ-n khɩɩrɛ Thãgba gɩrɛraakɛ ma kɔɔ kpɛɛnɩ tibil nɛrɛra nyʋɔnɔ saagado Kirisipusi na Gayʋsɩ gaaga; 15 dɩ mɛ̃ tibil na puno na so nayɩ ɩ̃ i wɩ kɔɔ gba a kpɛɛna nɩ nyʋɔnɔa’. 16 Wo Sɩtefanasɩɩ cɔdara mɩ kɔɔ kpɛɛ nyʋɔnɔ, sɩ ado ntɛ halerakɛ dɩ ɩ̃ kɔɔ kpɛgʋʋ nyʋɔnɔ ma ja’. 17 Gɩdonɩ Kirisiti na kɔɔ thɔ̃ mɩ ma-n kpɛa tɩbɩla nyʋɔnɔa’, sɩ ma-n mɩa tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ, sɩ ma-n gba thɩmɩɩrɩkɛ thɛnɩ tibil kpɛsɛra a na mɩɩna gɩ ho ga ba cʋʋrɛ Kirisitii kʋkʋ thιr gι debi gι do mɔlɔa’. 18 Gιdonι Kirisitii khi kʋkʋ thιrʋra, ga thιmιι dor də̃bəəle wιrɛraakɛ n buureni, sι ado sɛrra wɛ, kɛ ’lɛnι taarɛ, Thãgbaa fãga gι do sar. 19 Gιdonι gι kherere Thãgbaa sɛbɛra ayι: “Ma wιɛlɛ kpɛsɛdaraa kpɛsɛ, ma bũburone thɩ̃ jιnaa jι.” 20 Ka tɩɩ kpɛsɛ ha? Ka sɛbɛ kheredaar ha? Ka nɛnɛ̃ bɔɔkɛɛ thɩ̃ banadaar ha? Thãgba na kɔɔ cʋʋ kpɛsɛrɛɛkɛ dɔnɩ thɩdaa dɩɩ do də̃bəələə? 21 Gɩdonɩ mɔ̃ Thãgbaa kpɛsɛ hanɩ, tibil na kɔɔ puno na ɔɔ thɛthɛɛ kpɛsɛ a jɩ Thãgba ga, mɛ̃ gɩ kɔɔ da Thãgba haar dɩ gba Thãgbaa thɩmɩɩ mɩɩrɛɛkɛ dɔnɩ də̃bəəlela a taana wɩrɛ pɩɛrnɩ haar; 22 Juifisɔ jɩɩn wɩ-n ƴaal, dɩ Gɩrɛkɩsɔ na-n yɩrna kpɛsɛ ƴaalɛ, 23 sɩ se wer, Kirisitiikɛ wɩ kɔɔ kpanɩ kʋkʋ thɩrʋra, ɔɔda sɩ-n mɩɩ, dɩ nɛ baradaa gɩ do Juifisɔra, a dona də̃bəəle wιrɛraakɛ na dɔnι Juifisɔa’; 24 dι Kirisitira dɔ Thãgbaa fãga, na Thãgbaa kpɛsɛ, wιrɛraakɛ Thãgba wenι, ado Juifisɔ wɛ, ado Juifisɔ wa’. 25 Gιdonι gιrɛ hɔnι Thãgbaa də̃bəəl tibil yinəna, gι hananɛ kpɛsɛrɛ a jɔ tibilida, dι gιrɛ hɔnι Thãgbaa yɔɔ hana fãga a jɔ tibili fãga. 26 Nι hιnɛ omιna, mɔ̃kɛ werιkɛ Thãgba kɔɔ we nιnι hanι: Anι thɩ̃thιιn, wιrɛɛkɛ dɔnι tιι kpɛsɛsɔ tibil yinənaakɛ wa kpɛra’, dι wιrɛ dɔnι fãgadara wa kpɛra’, dι wιrɛ dɔnι dakha nũfe wa kpɛra’; 27 sι Thãgba phiire gιrɛ tibil n wenι də̃bəəle ga-n pɛ kpɛsɛdarara yicuru. Thãgba phιire gɩrɛ tibil na-n thernana’, ga-n pɛ fãgadarara yicuru; 28 Thãgba phiire gɩrɛɛkɛ na hananɩ irə’, na gɩrɛɛkɛ wɩ-n beesini, kɛ na dɔnɩ thɩ̃a’, gɩ cʋʋ gɩrɛɛkɛ dɔnɩ thɩ̃ɛ gɩ debi gɩ do mɔlɔ thɩ̃ɛ, 29 dɩ mɛ̃ tibil bɩɛllakɛ na puno na məbi Thãgbaa ƴɛra ga. 30 Dɩ ɔɔ thɛthɛra dɔ nɔɔ dɩ nɩ ha gɩrɛ Jeju Kirisitira, kɛ dɔnɩ ʋrɛ Thãgba cʋʋnɩ dɩ do sar kpɛsɛrɛ, na fɩl sarʋ, na kpɩɩ leere, na birsere; 31 dɩ mɛ̃ gɩ ha mɔna gɩ kherenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Dɔ ʋrɛɛkɛ n məbəni, a na-n məbi gɩrɛraakɛ Kɔ̃tɩn cʋʋnɩ.”
21 Mɛrɛ dakha omɩna, ɔbɔɔkɛ mɩ kɔɔ pɔnɩ anɩ pa, ga do thɩmɩɩ cʋno agɩbo kpɛsɛ kʋkʋʋ mɩ pɔna, a mɩɩna nɩ Thãgbaa sobɔ so jɩ thɩmɩa’; 2 gɩdonɩ ma kɔɔ ƴaal ɩ̃ jɛ thɩ̃ kpɩɩ anɩ thɩ̃thɩɩn, saagado Jeju Kirisiti gι, kɛra wι kɔɔ kpanι thιrʋra gaaga. 3 Mɛrɛɛ thɛthɛrakɛ kɔɔ hanι anι pa, sʋmʋmʋ̃ mι kɔɔ ha, na maar na jẽu. 4 Dι ɩ̃ thιmιι na ɩ̃ Thãgba thιmιι mιι, ga kɔɔ do kpɛsɛ thιmιaakɛ dɔnι ha fidaa ga, sι thɩ̃ cʋʋrɛɛkɛ thɛnι Thu Phuu fãgara gι kɔɔ do, 5 dι mɛ̃ ga do tibil kpɛsɛrɛra anι ha pɛ dɛ̃a’, sι Thãgbaa fãgara ga dɛ̃ɛ. 6 Sιrakɛ sι-n mιιrɛ kpɛsɛrɛ wιrɛraakɛ leanι gbιlgbιlgbιlι thɩ̃thιιn, sι ga do nɛnɛ̃ bɔɔkɛɛ kpɛsɛ ga, dι nɛnɛ̃ bɔɔkɛɛ kɔ̃tɩ̃sɔɔkɛ na bũburonenii kpɛsɛ gι woa’. 7 Sι Thãgbaa kpɛsɛ sι-n mιι, kɛ dɔnι thɩ̃ gbul a dona thɩ̃ɛɛkɛ keranι, kɛ Thãgba kɔɔ maanι pɛrɛ sι aa kɔɔ ti yιɛr pa’ aa, sι bulo kha na ɔɔ i dʋbι. 8 Dι kpɛsɛrɛ gιιkɛ nɛnɛ̃ bɔɔkɛɛ kɔ̃tɩ̃sɔ na jιna’, gιdonι adora wι kɔɔ jι gɛr, wa kɔɔ kpa Kɔ̃tιnɩkɛ hɩnanɩ i dʋbɩrɛ kʋkʋ thɩrʋra ga; 9 sɩ gɩ har mɔna gɩ kherenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Thɩ̃ɛɛkɛ yire na kɔɔ yɩna’, kɛ nũu na kɔɔ nɩɛna’, dɩ ga kɔɔ jaa tibillə dɩ kpɩɛrna ga, gɛr Thãgba gbɛbɩ thɩɩn wɩrɛraakɛ n naanɛɛnɩ.” 10 Sɩ sɛr Thãgba kɔɔ gba ɔɔ Thu a nɩnana, gɩdonɩ Thu Phuu n ’lor thɩ̃ɛ fɛʋ dɩ jɩ tue, narakɛ Thãgbaa thɩ̃ɩkɛ huloneni. 11 Gɩdonɩ, tibil ʋmɔ̃ na punone na jɩ tibildaa, saagado ntɛɛ thuukɛ hanɩ ɔɔ bɩnɔ ga? Mɛna gɩ, tibil na puno na jɩ Thãgbaada, saagado Thãgbaa Thu gaaga. 12 Sɩ se wer, gɩrɛ sɩ ’lɛnɩ ga do thɩdaa ga, sɩ Thueekɛ thɛnɩ Thãgbara sɩ ’lɛ, dɩ mɛ̃ sa jɩ gɩrɛ Thãgba kɔɔ ha sɩnɩ bɔ jɩɩrra. 13 Dɩ gɛrra sɩ-n mɩɩ dakha, sɩ ga do na thɩmɩɩ ca ƴɩrɛ kpɛsɛrɛɛkɛ dɔnɩ thɩdaa n gbanɩ da-n dɩɩrna ga, sɩ mɔ̃kɛ thɩmɩɩ ca ƴɩrɛ Thu Phuu n dɩɩrnanɩ hanɩ, dɩ sɩ gbana dɩɩrɛɛkɛ dɔnɩ thudaa dɩ sa-n mɩɛ Thu Phuudara. 14 Sɩ tibilikɛ na hananɩ Thãgbaa Thuə’, aa-n tu Thãgbaa Thu thã’, gɩdonɩ də̃bəəle gɩ-n dʋʋraa, dɩ a na puno na jɩ ga, gɩdonɩ Thãgbaa Thu n mɩɛnɛ gele. 15 Sɩ tibilikɛ hananɩ Thu Phuu, a-n jʋʋrɛ thɩ̃ɛ fɛʋ dɩ jɩ gɩ, sɩ ɔr thɛthɛ tibil na jʋʋrʋʋ na jɩa’; 16 dɩ gɩ kherere Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Amɛ kɔɔ jɛ Kɔ̃tɩnɩ kpɩɛr a punoo a dɩɩr thɩ̃ɛ?” Sɩ se wer sɩ hananɛ Kirisitii kpɩɛr.
31 Ado mɛr gɩ omɩna, ma kɔɔ puno a mɩɩna nɩ mɔ̃kɛ wɩ-n mɩɩnanɩ Thu Phuudara ga, sɩ mɔ̃kɛ nɩ donɩ tɩbɩlaakɛ hananɩ tibil kpɩɛrɛ dɩbara dɔrɔɔm, na mɔ̃kɛ nɩ donɩ bibɔrɔsɔ Kirisitira. 2 Ɩlɛ̃ mɩ kɔɔ ha nɩ ga do dɩko khena ga, gɩdonɩ na-n kɔɔ puno na mar pa’, na nɛnɛ̃kɛrakɛ, sɩ na-n mar pa’, 3 gɩdonɩ tɩbɩlaakɛ hananɩ tibil kpɩɛrɛ dɩbara dɔrɔɔm nɩ do ’lo. Gɩdonɩ ɔbɔɔkɛ gbugi na kɩla n bonɩ dɩ ga-n ha anɩ thɩ̃thɩɩn, ga do tɩbɩlaakɛ hananɩ tibil kpɩɛrɛ dɩbara dɔrɔɔm nɩ do dɩ na-n ɩɩr a ho tɩɩ ba gaa? 4 Ɔbɔɔkɛ ʋ n sonɩ dɩ yɩ, ine wer Polɩda ɩnɩ do; ʋ n yɩ, ine wer Apolɔsɩɩda ɩnɩ do, na thʋ̃ do tɩbɩlaakɛ hananɩ tibil kpɩɛrɛ dɩbara dɔrɔɔm mãa? 5 Anye Apolɔsɩ do? Dɩ anye Pol do? Thɔ̃dara wɩ do, kɛ dɔnɩ nɔɔ dɩ nɩ pɛr haar, mɔ̃kɛ Kɔ̃tɩn kɔɔ ha wɩnɩ bɩɛlbɩɛl thɔma. 6 Mɛr kɔɔ dire, dɩ Apolɔsɩ sɛ, sɩ Thãgba n cʋɛ dɩ ga-n khɔ̃; 7 mɛ̃ gɩɩ, ga do ʋrɛ n direni dʋɔn thɩ̃ɛ dɩ ʋrɛ n sɛnɩ ga, sɩ Thãgbaakɛ n cʋɛnɩ dɩ ga-n khɔ̃ gɩ. 8 Ʋrɛ n direni, na ʋrɛ n sɛnɩ, bɛla wɩ do, dɩ wɛr fɛʋ bɩɛlbɩɛl na ’lɛr awɩ thɛthɛɛ lɩmɩ mɔ̃ awɩ thɛthɛɛ thɔ̃ hanɩ. 9 Gɩdonɩ thɔ̃ dona sɩ do nakha Thãgba, dɩ nɩ dor Thãgbaa lɛ, a dona Thãgbaa cɔ. 10 Mɔ̃kɛ bɔ jɩɩrɩkɛ Thãgba kɔɔ jɩ mɩnɩ hanɩ, mɩ kɔɔ kpɛɛ gʋʋ mɔ̃kɛ go mɩ kɔ̃tɩ̃ kpɛsɛɛ n kpɛɛnɩ gʋʋ, dɩ tibil kpɩɩ n dɛbɩ. Sɩ dɔ tɩbɩla bɩɛlbɩɛl n jɩɩ hɩɩn mɔ̃ wɩ-n dɛbɩnɩ; 11 gɩdonɩ tibil na bir na kpɛɛ go kpɩɩ, saagado gɩrɛ kɔɔ ’lenɩ kpɛɛrɛ gaaga, gɛr dʋɔn Jeju Kirisiti. 12 Dɩ gɛr gɩ ado tibil na dɛbɩ go kpɛɛrɛɛkɛ na dɛ, na dɛ bulo, na boka ɓɔnaakɛ khiinoni the nʋɔ, na dɛɛ, na hʋɔn, na thagbola, 13 ga yɩrrɛ dɩ wa jɩ mɔ̃ tɩbɩla bɩɛlbɩɛlɩ thɔ̃ hanɩ. Gɩdonɩ Wireele na nɛrɔ, gɩdonɩ dɔɔ na nɛrɔ, dɩ dɔɔlera na mɩɛnɛ tɩbɩla fɛʋ bɩɛlbɩɛlɩ thɔ̃ na hɩɩn. 14 Ado ntɛɛ thɔ̃ɔkɛ dɔnɩ gɩrɛ a dɛbɩnɩ go kpɛɛrɛraale bo sɩ, ga dor a na ’lɛr lɩmιnɛ; 15 sι ado dɔɔ hɩ̃ ntɛɛ thɔ̃, ga dor a ’leere, sι ɔɔ thɛthɛ wer na ’lɛr taarɛ, sι ga hor dɔɔra a ca the. 16 Na jι dιι do nɛr dɔ cʋɔr Thãgbara, dι Thãgbaa Thu na-n cɔ anι bιnɔaa? 17 Ado tibil wɩɛl Thãgbaa cɔ, Thãgba na wɩɛlʋʋlɛ; gɩdonɩ Thãgbaa cɔ n phure, dɩ nɛr dʋɔn Thãgbaa cɔra. 18 Tibil na-n fɩɩl dɩbara ga. Ado tibil anɩ thɩ̃thɩɩn na kpɩɛr ɩnɛr dʋɔn tɩɩ kpɛsɛ nɛnɛ̃ bɔɔraakɛ, a ka deba dɔ də̃bəəlu dɩ mɛ̃ a na do tɩɩ kpɛsɛ. 19 Gɩdonɩ kpɛsɛrɛɛkɛ dɔnɩ thɩdaa də̃bəəle gɩ do Thãgbara, gɩdonɩ gɩ kherere Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “A fʋrɛ tɩɩ kpɛsɛsɔra awɩ fɩɩlla”; 20 wo: “Kɔ̃tɩn jɩrɛ tɩɩ kpɛsɛsɔɔ kpɩɛr, a jɩ gɛr dɩɩ do mɔlɔdaa gɩ do.” 21 Gɛr gɩ tibil na-n gba tibil a do ɔɔ mə̃bida ga, gɩdonɩ thɩ̃ɛ fɛʋ nɛr hɩna, 22 ado Pol gɩ, ado Apolɔsɩ gɩ, ado Sefasɩ gɩ, ado thιɩkɛɛda gɩ, ado yire gɩ, ado khir gɩ, ado nɛnɛ̃ thɩ̃ɛɛkɛ gɩ, ado thɩ̃ɛɛkɛ na ɩnanι gι, thɩ̃ɛ ɓibi nɛr hιna. 23 Sι nɛrɛ Kirisiti hιna nι, sι Kirisiti Thãgba hιnaa.
41 Dɔ wa-n hιιn sι mɔ̃kɛ sι donι Kirisitii thɔ̃dara, na wιrɛ Thãgba pɛrnι wa-n dɔna ɔɔ thɩ̃ gbul thɔma; 2 sι a thιɛna gaa mɔ̃ wι-n ƴaalnιnakɛ thɔ̃ donaale n hana dʋɔn, dɔ wι do sobɔ cʋʋdara. 3 Sι ado mɛrra gι, dι na hιιn mι jʋjʋʋr hιιnʋʋ yo, dι agιbo tibil n kιlɛna mι kιιl paar yo, ga ba mι fιιʋraka’, dι mɛrɛrakɛ ma laar nayι ɩ̃ yɛ dιι dιbara ga, 4 gιdonι ma jιna mι hananɛ bara paar dιkhara fιιʋraka’; sι ga nιna dι mι ’leere dι paar phuphulə’, ʋrɛ na kιlɛna mιnι Kɔ̃tιn gι. 5 Gɛr gι bɔɔ na danι pa’, na-n ’laa na yι dιa’, na-n pιɛrɛ Kɔ̃tιn a ɩ̃, ʋrɛɛkɛ na cʋɛnι thɩ̃ɛ fɛʋʋkɛ keranɩ dɩ a the dahɩrɛra, kɛ na nɛrɔnɩ dakha gɩrɛ haar n kpɩɛrnanɩ, liir tɩbɩla fɛʋ bɩɛlbɩɛl na ’lɛ Thãgbara khɩɩrɛɛkɛ teana wɩnɩ. 6 Omɩna, nɛr dɔ nɔɔ dɩ ɩ̃ gba ɩ̃ thɛthɛ na Apolɔsιιda a mιιna nι thɩ̃ɛɛkɛ, dι mɛ̃ asιdaakɛ na dιιrnι, dι na kpãsɛ gιrɛraakɛ kherenena’, gι ho tibil bιɛl na hananɛ ʋ saa bo ʋa’. 7 Gιdonι amɛ cʋɛ fι dι fι ha kpιι? Anye fι hana, sι ga do wι kɔɔ ha fɛra? Dι ado wι kɔɔ ha fɛr, mɔ̃gιdo dr fa-n məbi ga-n ho wι kɔɔ ha fɛra? 8 Nι ’lire hiir waa phi; nι ’lire dʋʋr lɛ̃lɛ; jaa fãgadara nɩ do gɩrɛ, sɩ ser na halaa koe. Ɩ̃ ƴaal werrakɛ dʋɔn nɩ dɔ fãgadara, dɩ mɛ̃ sa bul kha na nɛrɛ fãgadaar dʋʋrra. 9 Mee gɩ hʋrɛ Thãgba ka thɩɩnɛ sɛr thɔ̃thɔna, dɩ sɩ do pɩpɩra, dɩ sa-n hona wɩrɛ teananɩ kʋʋrɛ, gɩdonɩ sɩ kɔɔ debire a do fɛʋra yi ga thɩ̃ɛ, Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thusɔra na tɩbɩlala. 10 Kirisiti dɔ nɔɔ dɩ sɩ do də̃bələ, sɩ ne wer ka do tɩɩ kpɛsɛsɔ Kirisitira; sɛr yɔɔ, sɩ ner ka do dakhena; wɩ-n cʋrɛ ne wer, sɩ se wer wɩ-n beesi ser. 11 A dana nɛnɛ̃kɛ, sɩ-n gaarɛ kɔmɛrra, na yɔlkhaara, sɩ ha kẽkẽ bʋɔ, bɩɩr haar wɩ-n bɩɩr sɩ, sa hana cɔ gʋa’; 12 sa-n vɔɔ asɩ nyɛ̃ thɔna kpãkpalã woa’; wɩ-n nɩɩr sɛr sɩ sa-n bɔna wɩ; wɩ-n kpoo sarɛ sɩ sa-n fʋ haar; 13 wɩ-n kʋɛ sɛr ire sɩ ser n mɩɩna wɛr na hɛlɛlɛ fɩlɛ; sɩ kɔɔ debire a ho tɩbɩla fɛʋ thɩɩraa sɔ̃sʋɔn, a hona tɩbɩla fɛʋra puuyʋʋ a dana nɛnɛ̃kɛ. 14 Ga do mɩ khere narɛ ga thɩ̃sɔɔkɛ gɩ cʋɛ yicuru gɩ fʋ na’, sι fιlɛ mι-n dιιr nι, mɔ̃kɛ nι donι ɩ̃ bιsãsɔɔkɛ mι-n nanι. 15 Gιdonι adorakɛ nɩ hananɛ dɩɩrdara gbɩlanɩ yʋɔr Kirisitiidara, sɩ na hana thɛ wer jɔa’, gɩdonɩ mɛr gɩɩkɛ kɔna nɩnɩ Jeju Kirisitira, dɩɩ the tutugo bʋɔra. 16 Gɛr gɩ mɩ-n phʋʋr nɛr nɩ dɔ ɩ̃ phɛldara. 17 Gɛrra dɔ nɔɔ dɩ ɩ̃ kɔɔ thɔ̃ nar Timothe ɩ̃ bikuunikɛ mɩ-n nanɩ, kɛ dɔnɩ sobɔ tibil Kɔ̃tɩnna, ɔr na cʋɛ nɩ dɩ na jɩ mɔ̃ ɩ̃ ɩɩr pa hanɩ na Kirisiti, kɛ dɔnɩ gɩrɛ mɩ-n dɩɩrnɩ we gbɛbɩdara fɛʋ paar fɛʋ. 18 Sɩ ɩkhasɔ nɛrɛra n kar ire dɩɩ ho ma pɔ la’. 19 Sɩ ado Kɔ̃tɩn tu, kɩɛr na gbe ma pɔr, sɩ ga do i kadaraa nɔfa thɩmɩɩ mɩ-n ƴaal ɩ̃ ja’, sɩ awɩ fãga. 20 Gɩdonɩ Thãgbaa fãgadaar do, ga do nɔfaarra gɩ ha ga, sɩ fãga wɩ-n yɩ. 21 Anye nɩ-n ƴaal? Ɩ̃ pɔ anɩ pa na ciləmũu yaa, agɩbo ɩ̃ pɔ na naʋ na hɛlɛlɛ fɩlɛ?
51 Wɩ-n mɩɩrɛ paar fɛʋ ayɩ, bɔdɛl cʋʋrɛ n har anɩ thɩ̃thɩɩn, dɩ bɔdɛl cʋʋ caakɛ na-n hanɩnakɛ thɩldaraa pa gaa gɩ, dɩ tibil bɩɛl ba gbananakɛ ɔɔ thɩɩ khɛr. 2 Sɩ dɩ nɩ borakɛ sɩ na ka iree. Mee bʋɔ ka teena gɩ fɔ nɩ, wɩ ti tibil ca ole cʋɛnɩ thɩ̃ɛ thale a hɛllɔ anɩ thɩ̃thɩɩn. 3 Sɩ ado me wer ma hanɩ kha na nɛrɛ tomɩrra gbelẽ gbelã’, sɩɩ do thue haan kha na nɛrɛ, mɩ ’lire kɩɩlna tibilile cʋɛnɩ ga thɩ̃ caale pɩ, dɩɩ ho mɩ kɔɔ hale. 4 Jeju Kɔ̃tɩnɩ iikɛ sɩ-n gbɛbɩrɔnɩ kha, dɩ ɩ̃ thu n hale, dɩ Jeju Kɔ̃tɩnɩ fãga n ha kha na sɛrɛ, 5 nɩ dɔ tibil ca ole n do ʋrɛ wɩ-n faanɩ ha Satã, a kʋɛsʋʋ tomɩr, dɩ mɛ̃ ɔɔ thu na ’lɛ taarɛ Jeju Kɔ̃tɩnɩ wirə. 6 Khaar nɩ-n məbi mɔlɔ; na jɩ dɩɩ do tabɩɩr fɩɩʋ n cʋʋrɛ buru mɩ̃ boloo fɛʋ dɩɩ bʋ̃aa? 7 Nɩ cʋɛ tabɩ tɩ̃ɩ gɩ buur, dɩ mɛ̃ na do buru mɩ̃ bolo phaa, gɩ the gɩrɛraakɛ na hananɩ tabɩɩra’; gɩdonɩ wɩ jinəne Kirisiti asɩ Pakɩ bana bi bonɩɛ. 8 Gɛr gɩ sa-n cʋɛ fɛtɩɩle ga-n do na tabɩ tɩ̃a’, na tabɩɩrɩkɛ hananɩ puu cʋʋrɛ dɩ kpallɛ ga, sɩ gɩ dɔ buruukɛ tabɩɩr na harna’, gɛr dʋɔn phur nakha sobɔr. 9 Mɩ kɔɔ kherere ɩ̃ sɛbɛra a ha nɩ ayɩ: Na-n bɔ kha na bɔdɛl cʋʋdara ga. 10 Sɩ ga do waa bɔdɛl cʋʋdaraakɛ hanɩ thɩɩraakɛ ba, na ha pɩɛrdara, na tɩɩ tagɩrɩdara, na thɩldara mɩ soa’, gɩdonɩ ado thale gɩ, ga dor gɩ teenanɛ nɩ thɩɩr thɩɩraakɛ. 11 Sɩ gɩrɛ mɩ khere narnɩ gɩrɛ dʋɔn wɔɔ: Na-n bɔ kha na tibilikɛ yɛnɩ omine ha nɩ, sa do bɔdɛl cʋʋdaar, agɩbo ha pɩɛrdaara’, dɩ agɩbo thɩl a hana, dɩ agɩbo tɩɩ nɩɩrdaar ga, agɩbo ta laardaar gɩ, na tɩɩ tagɩrɩdaara’; na-n kho kha dɩkorrakɛ na tibil ca ola’. 12 Gɩdonɩ anye mɩ ha kha na tɩɩ khɩna a na kɩɩlna wɩ? Ga do wɩrɛ nɩ donanɩ kha pa bɩɛldara na kɩɩlna gaa? 13 Mee gɩ kherere Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Nɩ te tɩɩ puu anɩ thɩ̃thɩɩn a faa.” Ado wɩrɛ dɔnɩ tɩɩ khɩna wɛ, Thãgba na kɩlɛna wɩ.
61 Ado ʋ̃ tibil anɩ ha hananɛ sor na ʋ, a na ’lar na wɩɩ wɩrɛɛkɛ Thãgba na hɛllɔnɩ soraa pa wɩ kɩlɛnaa ya, ga do tɩɩ phuusɔɔ pa ga gʋʋraa? 2 Na jɩ dɩɩ do tɩɩ phuusɔ na kɩlɛna thɩ̃ tinənəə? Dɩ ado nɛr na kɩlɛna thɩ̃ tinəne, na thʋ̃ na mar na kɩɩl kɩɩl yɩra gaa? 3 Na jɩ dɩɩ do sɛr na kɩlɛna thɔ̃thɔ̃daar thusɔaa? Dɩ a thale gɩ, sa teena sɩ kɩɩl nɛnɛ̃ yireekɛɛ kɩɩlaa? 4 Sɩ a nɩ hana kha sor nɛnɛ̃ yireekɛɛ thɩmɩɩra, dɩɩ do tɩbɩlaakɛ we gbɛbɩdara na-n thernana’ nɩ-n ƴaal wɩ gʋrɛ gɩ. 5 Mɩ mɩɩrɛ gɩrɛ yicuru n fɔ nɩ, dɩ ger ha mɛnakɛ, tɩɩ bɩɛl na ha anɩ thɩ̃thɩɩn a hana kpɛsɛrɛ, a gʋʋr ɔɔ omisɔɔ soaa? 6 Sɩ dɩ ʋ̃ omi n hana ʋ̃ omi sor, dɩɩ ba jal na jɩɩl ha pɛ ’leedaraa ƴɛra? 7 Sobɔr gɩ, sopugo ’lire ka nar mɔ̃kɛ nɩ-n kɩɩlnɩ khasɔ. Mɔ̃gɩdo a ga ha otə’ dɩ na-n tu la? Mɔ̃gɩdo dɩ na-n tu anɩda n jala ga? 8 Sɩɩ do nɛr n ka na-n cʋʋ gιrɛ na-n hanι otə’, dι nι yι tιbιlaada n ka na jala, dι omιnana nι-n cʋʋrakɛ gelela wo. 9 Na jι dιι do wιrɛ na sarana na lõ Thãgba fãgadaarι dʋɔaa gaa? Na-n fιιl dιbara ga: Bɔdɛl cʋʋdara, na thιldara, na khɛ kpιι ƴaaldara na kũu kpιι ƴaaldara, na wιrɛ n cʋɛnι khɛr khaa, na konaakɛ n ƴaalɛnι kuun khɛr khaa, na khɛraakɛ n ƴaalɛnι khɛr kuun kha, 10 na yudara, na ha pιɛrdara, na ta laardara, na tιι nιιrdara, na tιι tagιrιdara, wa lõ Thãgba fãgadaarι dʋɔa’. 11 Dι thalera ιkhaa tibilsɔ nɛrɛra kɔɔ ha, sι Thãgba kɔɔ cɔcɔɔ nɛr, a kɔɔ lee ner kpιι, a kɔɔ cʋʋrɛ sor dιι hɛl nar dιι do Jeju Kirisiti Kɔ̃tιnι i na asι Thãgbaa Thu dɔ nɔɔ. 12 Nι yι, hʋɛ hale thɩ̃ɛ fɛʋʋ cʋʋra, sobɔr gɩ wer, sɩ ga do thɩ̃ɛ fɛʋ na dɔ nar thɩ̃ bʋɔa’. Mɩ hananɛ hʋɛ wer a na cʋʋ thɩ̃ɛ fɛʋ, sι ma tu kpιιrakɛ a na do thɩ̃ bιɛlι dea’. 13 Dιkor dʋɔn bιnɛɛda, dι dakha bιnɛ do dιkorιda; sι Thãgba na kperẽ ger fɛʋ a na kʋɛ. Sι Thãgba na kɔɔ cʋʋ tomɩr bɔdɛl cʋʋrɛra ga, sɩ Kɔ̃tɩnɩda tomɩr do, dɩ gɩrɛ dɔnɩ tomɩrɩda gɩ bar Kɔ̃tɩn. 14 Dɩ Thãgbaakɛ kɔɔ ɩrɛnɩ Kɔ̃tɩn khirera, na ɩɩr sɛr dakha na ɔɔ fãga. 15 Na jɩ dɩɩ do anɩ tomɩ dʋɔn Kirisitii tomɩ ɓã gaa? Dɩ ma gbaar Kirisitii tomɩ ɓã wo ɩ̃ cʋʋ gɩ do khɛ bɔdɛlɩ tomɩ ɓã ya? Kpei, ga-n ha thalaa koe. 16 Na jɩ dɩɩ do ʋrɛɛkɛ lenɩ kha na khɛ bɔdɛl, tomɩ bɩɛl wɩ gbɛbɩ do kha gaa? Gɩdonɩ gɩ sor Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Wɛr yenyɔ na debire na do tibil bɩɛl.” 17 Sɩ ʋrɛɛkɛ lenɩ kha na Kɔ̃tɩn wɩ gbɛbɩrɛ do kha thu bɩɛl. 18 Nɩ fe khiru pɛ bɔdɛl cʋʋrɛra. Sopugo wo sopugookɛ tibil n cʋʋnɩ, ga-n lʋ̃ʋ tomɩrra ga, sɩ ʋrɛɛkɛ faanɩ dɩbara bɔdɛl cʋʋrɛra, ɔɔ thɛthɛɛ tomɩra a-n cʋʋ sopugo da-n pɛ. 19 Na jɩ dɩɩ do anɩ tomɩ dʋɔn cʋɔr Thu Phuurəəkɛ hanɩ anɩ bɩnɔ, kɛ nɩ kɔɔ ’lɛnɩ Thãgbara gaa? Na hɩ̃ anɩbara ga. 20 Gɩdonɩ Thãgba kɔɔ the ner the nʋɔ dɩɩ khɩɩr ka, gɛr gɩ anɩ tomɩra na anɩ thurə nɩ cʋɛ Thãgbaa i ga-n dʋbɩrɔ.
71 Ado gɩrɛraakɛ nɩ kɔɔ khere marnɩ gɩ, gɩ bɔrɛ tibillə dɩ a na-n tha khɛrra ga. 2 Sɩ mɔ̃ ga fʋnɩ sɩ bɔdɛl cʋʋrɛ na-n hala’, dɔ kuun n hana ɔɔ khɛr ker, khɛr n hana ɔɔ ko ker. 3 Dɔ kuun na-n ha ɔɔ khɛr gɩrɛɛkɛ teanaanɩ, khɛr na-n cʋɛ ɔmɛ̃ dakha ɔɔ kora. 4 Khɛr na hɩ̃ ɔɔ tomɩ dɩbara ga, sɩ kuun hɩna; mɛna gɩ, kuun na hɩ̃ ɔɔ tomɩ dɩbara ga, sɩ khɛr hɩna. 5 Na-n bo kha phɩɩn, saagado nɔ bɩɛl nɩ gʋʋr kha sa lee kha gbe, nɩ yɩ ƴιɛ Thãgba bɩɛlɛla gaaga; sɩ agɩpɩ nɩ bir nɩ gbɛbɩ, a mɛ̃ gaa Satã na yɩrɛ hʋɛ na fifilə ni, gɩrɛraakɛ na marnɩ na fʋ dɩbara ga. 6 Mɔ̃ mɩ yɩnɩ thɩ̃ɛ dɩɩ ha thakɛ gɛrra mɩ so, sɩ ga do jɔfʋ gɩ dɩ ɩ̃ pɛra’, 7 sɩ ga da marɛ ado tɩbɩla fɛʋ na har mɔ̃kɛ mɩ hanɩ; sɩ tɩbɩla bɩɛlbɩɛl hananɛ khaardaa dɩɩdɩɩkɛ thɛnɩ Thãgbaa pa, ʋ n hana ɔɔda kpɩɩ, ʋ na ɔɔda kpɩɩ. 8 Sɩ ado wɩrɛɛkɛ na hɛnɩ pa’, na khikhɛra, mer yɩ gɩ bɔrɛ wɩ tɔɔ mɔ̃kɛ mɩ hanɩ. 9 Sɩ ado wa mar na fʋ dɩbara ga, dɔ wɩ he, gɩdonɩ her baar thueekɛ na fɔ wɩnɩ ga-n hərə wi. 10 Sɩ ado wɩrɛ hɛnɩ pɩ gɩ, jɔfʋ gɩ dɩ ɩ̃ pɛr, sɩ ga do mɛr jɛ gɩ pɛra’, Kɔ̃tɩn sɔ, dɩ khɛr na-n bo ɔɔ koa’. 11 Sι ado a ’lire bor, a tɔɔ a na-n he tιι kpιι bã, agιbo wι gʋrɛ kha sa a bir a gba ɔɔ ko; sι kuun na-n faa ɔɔ khɛra’. 12 Sι mι sor wɩ̃ tibilsɔra ga do Kɔ̃tιn ga, sι ɩ̃ pa gι the: Ado õkuun hananɛ khɛrιkɛ na pιɛrnι haara’, sι khɛr dɔɔ tu ιna toore na ιnι ko, kuun na-n fagʋa’. 13 Sι a khɛr hana kuun daa pɛr haara’, sa tu a toona khɛr dɔɔ, khɛrɩle na-n faa ɔɔ kora ga. 14 Gɩdonɩ kuunikɛ na pɩɛrnɩ haara’, khɛr n dor nɔɔ dɩ tiro dɩ ha kpɩɩ; dɩ khɛrɩkɛ na pɩɛrnɩ haara’, õkuun n dor nɔɔ dɩ tiro dɩ ha kpɩɩ; a ga ha thala’, ga dor anɩ bɩsãsɔ na hor thɩldaar bɩsana, sɩ nɛnɛ̃kɛ wɩ tirore ha kpɩɩ. 15 Sɩ ado ʋrɛɛkɛ na pɩɛrnɩ haara’ ƴaalɛ ɩnɩ-n bo a punone bo; a õkuun gɩ, a õkhɩɛn gɩ, liir dɩphã li paar na hala’, gɩdonɩ ha ie toorera Thãgba we sɩ. 16 Gɩdonɩ khɛr, mɔ̃ fɩ jɩ dɩ fɛr na dɔ nɔɔ dɩ afɩ ko na ’lɛrɔ taarɛ? Dɩ agɩbo kuun, mɔ̃ fɩ jɩ dɩ fɛr na dɔ nɔɔ dɩ afɩ khɛr na ’lɛrɔ taarɛ? 17 Gele hale gbobi, sɩ tɩbɩla dɩɩdɩɩ na-n jala mɔna Kɔ̃tɩn kɔɔ yɩnɩ gɩ hana, gɩ mɩɛna mɔ̃ Thãgba wenɩ ntɛ; thakɛ mɩ pɛr gɩ hana we gbɛbɩdarara paar fɛʋ. 18 Tibil hale dɩ Thãgba kɔɔ wɩɩ ɔbɔɔkɛ a donɩ khʋ̃ kurdaar ya? A na-n kerroa’. Tibil hale dɩ Thãgba kɔɔ wɩɩ sɩ aa ’lɛ kur khʋ̃a ya? Ntɛ na-n kur khʋ̃ʋ bã. 19 Khʋ̃ kurre na do thɩ̃a’, a fa kur khʋ̃a’, ga do thɩ̃ɛ dakha ga, sɩ Thãgbaa jɔfʋ hɩɩnɛ gɛr dɔ thɩ̃ɛ. 20 Tibil n tɔɔ mɔ̃kɛ a kɔɔ hanɩ sɩ dɩ Thãgba wɩɩ. 21 Dee fɩ kɔɔ do sɩ dɩ Thãgba we fɩ ya? Fa-n dɛna ga; sɩ ado fɩ yɩ hʋɛ wer a na do waʋ, ka gba hʋ dɔɔle. 22 Gɩdonɩ ʋrɛɛkɛ dɔnɩ dee, sɩ dɩ Kɔ̃tɩn wɩɩ, Kɔ̃tɩnɩ waʋ a do; dɩ mɛ̃ ʋrɛɛkɛ dɔnɩ waʋ, sɩ dɩ Thãgba wɩɩ, Kirisitii dee a do. 23 Thãgba kɔɔ the ner the nʋɔ dɩɩ khɩɩr ka, na-n debi do tɩbɩlaa dea’. 24 Omɩna, mɔ̃kɛ nɩ kɔɔ hanɩ ɔbɔɔkɛ Thãgba kɔɔ we nɩnɩ dɩɩdɩɩ, mɛ̃ na too kha na Thãgba. 25 Sɩ ado wɩrɛ dɔnɩ khɛ biirəəkɛ na jɛnɩ kuunaa gɩ, ma hana jɔfʋʋkɛ thɛnɩ Kɔ̃tɩnɩ pa ga, sɩ ɩ̃ kpɩɛrnɔ mɩ-n ha nɩ, mɔ̃kɛ mɩ donɩ tibilikɛ Kɔ̃tɩn donanɩ bʋɔ dɩ ɩ̃ do sobɔ tibil. 26 Gɛr gɩ gɩrɛ mɩ-n kpɩɛrnɩ gɛr bʋɔnɔ, gɩdonɩ bɔɔkɛra n ɩnanɩ khɩɩrɛ: Gɩ bɔrɛ dɩ tibil na too mɔ̃kɛ a hanɩ. 27 Fɩ lire kha na khɛr ya? Fa-n ƴaal fɩ kuure lidaala’; a fa hana khɛra’, fa-n yɩ fɩ hɛ khɛra’. 28 Sɩ ado fɩ her, ga do sopugo fɩ cʋa’; sɩ ado khɛ biireekɛ na jɛnɩ kuuna’ he kuun, ga do sopugo a cʋa’. Sɩ wɩrɛ hɛnɩ, wa yɩrɛ nɩwɛ awɩ yi hanana, dɩ ma-n na nɩ yɛ ga nɩɩlera ga. 29 Sɩ mɩ yɩ wɔɔ omɩnaa: Bɔɔra ’lire paalɛ, dɔ dɩphã wɩrɛ hananɩ khɛr n ho wɩrɛ na hananɩ khɛra ga; 30 dɩ wɩrɛ n bɛnɩ n ho wɩrɛ na-n bɛna’; dɔ wɩrɛ n kãkanɛnɩ n ho wɩrɛ na-n kãkanɛna’, dɩ wɩrɛ n thɛnɩ thɩ̃ɛ n ho wɩrɛ na hananɩ thɩ̃a’; 31 dɔ wɩrɛ n ’lɛnɩ awɩda thɩɩraakɛ n ho wɩrɛ na-n ’lɛnɩ thɩ̃a’; gɩdonɩ mɔ̃ thɩɩra hanɩ gɩrɛ, a-n phor. 32 Sɩ mɩ nar na-n dɛ fɩɩʋraka’. Ʋrɛɛkɛ na hɛnɩ khɛra’, Kɔ̃tɩnɩ thɩ̃ a-n dɛna, mɔ̃ a na fʋnɩ sɩ na da Kɔ̃tɩn haar. 33 Sɩ ʋrɛɛkɛ hɛnɩ khɛr, thɩɩkɛɛda a-n dɛna, mɔ̃ a na fʋnɩ sɩ na da ɔɔ khɛr haar, 34 dɩ ƴɩɛ yenyɔ a-n jɛ. Khɛrɩkɛ na hananɩ kuuna’ na khɛ biireekɛ na jɛnɩ kuuna’, Kɔ̃tɩnɩ thɩ̃ wɩ-n dɛna ɩnɩ-n pho tomɩrra na thuerə. Sɩ ʋrɛɛkɛ hɛnɩ kuun, thɩɩkɛɛda a-n dɛna, mɔ̃ a na fʋnɩ sɩ na da ɔɔ ko haar. 35 Mɔ̃ mɩ-n mɩɩnɩ thakɛ, anɩda bɔ mɩ-n ƴaal, ga do pheru mɩ-n pɛ nara’, sɩ fɩl bʋɔ mɩ-n nɩ nar, dɩ na jɩɩ hɩɩn nɩ faa dɩbara Kɔ̃tɩnna, dɩ dɩkha na hale na dĩdiə na’. 36 Sɩ ado tibil yɩɛ dɩɩ do ga dor i kʋɛ thɩ̃ɛ ɔɔ khɛ biirrəəkɛ na jɛnɩ kuuna’, ado ɔɔ he bɔ na ka, dɩ kpɩɛr a yɩɛ dɩɩ bɔr herra, a cʋɛ gɩrɛ a yɩnɩ dɩɩ bɔr, ga do sopugo a cʋa’; dɔ her n cʋʋ. 37 Sɩ ʋrɛɛkɛ kpɩɛrɛnɩ hi ɔɔ bɩnɔ dɩ ga do fɛrɛrɛ ga, sɩɩ do dɩbara a fʋ ayɩ, ɩna mar ɩnɩ khɛ biirrəəkɛ na jɛnɩ kuuna’ da too, ntɛɛle cʋʋrɛ bɔɔ. 38 Mɛ̃ gι, ʋrɛɛkɛ faanι ɔɔ khɛ biirikɛ na jɛnι kuuna’ dι he kuun, a cʋʋrɛ bɔɔ, sι ʋrɛɛkɛ na tuonni ιnι khɛ biir n hɛ kuuna’, a cʋʋrɛ bɔɔ a jɔ. 39 Khɛr n lire kha na ɔɔ ko bɔɔ fɛʋʋkɛ ɔɔ ko hananι yire; sι a ɔɔ ko khi, a hananɛ hʋɛ na he ʋrɛɛkɛ a-n ƴaalnι, sι dɔ gι do mɔ̃ Kɔ̃tιn tuni. 40 Sι ado mɔ̃ ɩ̃ kpιɛrnɔ hanι gι, ado a too mɔ̃kɛ a hanι ga daaraarɛ na jɔ, dι mι pɛrɛ haar Thãgbaa Thu wer mι hanaanɛ.
81 Sι ado bonι ji nʋ̃daara gι, sι jιrɛ wer sɛrɛ fɛʋ hananɛ jιιr, sι jιιr n ’laarɛ i kaar, sι naʋ n cʋɛ dι tibil n khɔ̃ da-n pɛr. 2 Ado tibil pɛr haar ιnι jιrɛ thɩ̃ɛ, aa jι gι mɔ̃ gι teenanι a jɛ ga. 3 Sι ado tibil na Thãgba, tibil ole Thãgba jιιrɛ dakha. 4 Sι ado bonι ji nʋ̃ khodaara gι, sι jιrɛ dι thιl na do thɩ̃ɛ thιιra ga, dι thãgba kpιι na hale saagado bιɛl gι dιbara gaaga. 5 Gιdonι adorakɛ gιrɛ wι-n wenι thãgbasɔ hale, a ƴũ gι a thιιra gι, gι hale wer a do thãgbasɔ jɔɔ na kɔ̃tιnasɔ jɔɔ. 6 Sι ado serra wer, Thãgba bιɛl dιbara haanle, a do Thιrɛɛkɛ thɩ̃ɛ fɛʋ theronι, ɔr te sι sι dɔ ɔɔda. Kɔ̃tɩ̃ bιɛl dιbara haanle dakha, Jeju Kirisiti gι, kɛ dɔnι ʋrɛ thɩ̃ɛ fɛʋ harɔnι, ɔr dɔ ʋrɛ sι doronι tibil. 7 Sι ga do tιbιla fɛʋ hana ga jιιla’; gιdonι ιkhasɔ kɔɔ mιlnanɛ thιla a dana nɛnɛ̃kɛ, wι-n bor dι wa-n hιιnnakɛ nʋʋnιle wι-n khonι dɩɩ bo do bonɩ ji nʋʋnna ’lo, dɩɩ do mɛ̃ awɩ kpɩɛrnɔɔkɛ na tɩɛnna’ n cʋʋ wɩ dɩ wɩ ba pɛr haar nʋ̃ khorɩle pɛ narɛ dɩɩ. 8 Ga do dɩkor na cʋɛ sɩ dɩ sa ’li kha na Thãgba ga. A sa kho dɩkora’, dɩkha na ɓɔr sa’; a sa kho, dɩkha na-n dɛbɩ sar woa’. 9 Sɩ na-n jɩɛ hɩɩn, dɩ anɩ hʋ hana na-n do nɛ baradaa wɩrɛraakɛ yɔɔna’. 10 Gɩdonɩ ado tibil yɩ fɩ, fɛrkɛ hananɩ jɩɩr, dɩ fɩ too bonɩ ji paar a na kho thɩ̃ɛ, tibilikɛ na tɩɛnnɩ ɔɔ kpɩɛrnɔra ga, ga do ga thɔgʋʋrɛ na pɛr da kho bonɩ ji nʋʋnna orraa? 11 Dɩ thale afɩ jɩra na cʋʋ ʋrɛ yɔɔnɩ, kɛ dɔnɩ omineekɛ Kirisiti kɔɔ khironi, da bu. 12 Dɩ a na cʋʋ sopugo thale omɩnana, a na cʋʋ awɩ kpɩɛrnɔɔkɛ na tɩɛnna’, dɩ a bũburõ, Kirisitira nɩ-n cʋʋ sopugo. 13 Dɩ gɛr gɩ, ado dɩkor na cʋɛ ɩ̃ omi da bara, ma kho nʋʋn kpɩɩrakɛ, gɩ ba cʋʋ ɩ̃ omi a bara ga.
91 Ma hana hʋɛ na cʋʋ mɔ̃ mι pɛrnι haaraa? Ga do thɔ̃thɔn ha maa? Ma kɔɔ yι Jeju asι Kɔ̃tãa? Ga do nɛr dɔ ɩ̃ nyɛ̃kιɛr thɔ̃ Kɔ̃tιnna gaa? 2 Ado ma do thɔ̃thɔn ιkhasɔra ga, sι ne wer mι thʋnɛ do nar thɔ̃thɔn, gιdonι nɛr dɔ jιιnιkɛ n nɛnanι dι thɔ̃thɔn ha mι, gιrɛraakɛ nι donι Kɔ̃tιnιda. 3 Gɛr dɔ ɩ̃ birseekɛ mι-n birseni wɛkɛ n pɛ marnι sor. 4 Sa hana hʋɛ sι kho sa-n yɔna gaa? 5 Sa hana hʋɛ na kpa ha pɛdaarιkɛ dɔnι asι khɛr sa-n kpaarna, mɔ̃kɛ wɩ̃ thɔ̃thɔna n cʋʋnɩ, na mɔ̃kɛ Kɔ̃tɩnɩ õkuunsɔ na Sefasι n cʋʋnaa? 6 Dɩ agɩbo mɛrra dɩbara na Barnabasɩ, ser na hana hʋɛ na ba faa asɩ nyɛ̃kɩɛr thɔ̃ dora gaa yaa? 7 Amɛ na gbaan ɔɔ thɛthɛɛ war a na-n lɩmɩ dɩbara sɩ a na-n cʋʋ sɔrasɩ? Amɛ na kʋlɛ lɩɛ sa a na kho ga thã? Amɛ na-n khɛ nʋma sɩ ga do nʋmaa ilẽ n haanɛa? 8 Gɩrɛ mɩ sonɩ, tibil kpɩɛrɛ gɩ dɩbara ya? Ga do thalera jɔfʋ soaa? 9 Mee gɩ kherere Mʋɩjɩɩ jɔfʋra ayɩ: “Nakɩɩrɩkɛ na-n sanɩ jɔ, fa-n lii nʋɔa’.” Nakena Thãgba n kpɩɛrna dɩbara ya? 10 Agɩbo, ga do sɛr dɔ nɔɔ dɩɩ mɩɩrɔ thalaa yaa? Ɔɔ, sɛr dɔ nɔɔ dɩɩ kherero ayɩ: Ʋrɛɛkɛ n kʋlɛnɩ a teenanɛ a na-n kʋlɛ na nũ pɛrɛ, dɩ ʋrɛ na-n thɔnɩ jɔ, a na-n thɔ na nũ pɛrɛ mɔ̃ a na yɩrɔnɩ ɔɔda. 11 Ado sɩ kɔɔ diire anɩ thɩ̃thɩɩn thɩ̃ɛɛkɛ dɔnɩ thudaa, ga dor thɩ̃ kʋkʋʋ ado sa ’lɛ nar nɛnɛ̃ bɔɔkɛɛ thɩ̃sɔa bɛ? 12 Ado ʋkhasɔ hananɛ hʋɛ a na ’lɛ nar thɩ̃ɛ, ga do sɛr ka teena gaa? Sɩ sa kɔɔ cʋʋ mɔ̃kɛra sɩ hananɩ hʋɛa’, sɩ sɩ-n fʋrɛ haar thɩ̃ɛ fɛʋra, dɩ mɛ̃ sa var Kirisitii tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ ga-n kpaaraa ga. 13 Na jɩ dɩɩ do wɩrɛɛkɛ n dɔnɩ Thãgba fʋɔr cɔ thɔma, thɩ̃ɛɛkɛ n thɛnɩ Thãgba fʋɔr cʋɔrɔ wɩ-n khoaa? Na wɩrɛ n jenɩ bonɩɛ, bonɩ ji thɩɛna n haanɛ waa? 14 Dɩ mɛna Kɔ̃tɩn kɔɔ pɛr oti, dɩ wɩrɛ n mɩanɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ, tutugo bʋɔ na-n haanɛ wɩ. 15 Sɩ mɛrɛ ma kɔɔ cʋʋrakɛ dɩɩ ho mɩ hananɛ ga hʋʋla’. Sɩ ma khere nar gɩrɛ nɩ cʋɛ ɔmɛ̃ mɛrɛra gaa koe, gɩdonɩ khir ka ba marɛ gɩrɛɛkɛ tibil na cʋʋnɩ dɩ a tɔ̃ mɩ ga məbiile. 16 Gɩdonɩ ado ma mɩɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ, ga do mar məbidaa ga; gɩdonɩ thɩ̃ɛ gιιkɛ teananɩ ɩ̃ cʋɛ phubi, dɩ ga puu marɛ ado ma-n mɩɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩa’. 17 Sɩ ado ɩ̃ ƴaalla gɩ the, ma ’lɛr lɩmɩnɛ; sɩ ado ga the ɩ̃ ƴaalla ga, thɔma gɩ a heen mι. 18 Dι anye dɔrakɛ ɩ̃ lιmɩ tɔr? Gɛr dɔ mɔ̃ mɩ-n mɩɩnɩ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ, ɩ̃ mɩa gɩ na ’laanɛ khaar, sι ma-n bo na kpãkpãa hʋ hananɛnaakɛ tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ na ha mɩna’. 19 Waʋ mɩ do tɩbɩla fɛʋra wer, sɩ mɩ debire do tɩbɩla fɛʋʋ dee dɩ mɛ̃ ma ’lɛ wɩ waa ’lɛ paar. 20 A mɩ hana Juifisɔ, mɩ-n debire dɩ ɩ̃ ho Juifi, dɩ mɛ̃ ma ’lɛ Juifisɔ. A mɩ hana wɩrɛ hanɩ jɔfʋra, mɩ-n debire dɩ ɩ̃ ho jɔfʋ hɩ̃hɩn, sɩrakɛ ga do jɔfʋra mɩ ha ga, dɩ mɛ̃ ma ’lɛ wɩrɛ hanɩ jɔfʋra. 21 A mɩ hana jɔfʋ ’leedara, mɩ-n debire dɩ ɩ̃ ho ma hana jɔfʋa’, sɩrakɛ ga do mɩ faarɛ Thãgbaa jɔfʋa’, sɩ Kirisitn jɔfʋ biro mɩ ha, dɩ mɛ̃ ma ’lɛ wɩrɛɛkɛ na hananɩ jɔfʋa’. 22 A mɩ hana yɔyɔa, mɩ-n debire dɩ ɩ̃ ho mɩ yɔɔrɛ, dɩ mɛ̃ ma ’lɛ yɔyɔa; mɩ-n debire dɩ ɩ̃ do thɩ̃ɛ fɛʋ tɩbɩlala fɛʋ, dɩ mɛ̃ ado gɩ ha mɔnakɛ, ma thʋnɛ na taa ɩkhasɔ. 23 Tutugo bʋɔɔ thɩmɩɩ dɔ nɔɔ dɩ ma-n cʋʋrɔ thɩɛna fɛʋ, dɩ mɛ̃ ma ’lɛrɔ dakha ɩ̃da mer. 24 Na jι dιι do wιrɛ n caannι kɔlɔ̃kɔɔ ca paar, fɛʋ n caan, sι tιι bιɛl dιbara n ’lɛ khoraa? Mɛ̃ gι, na-n ca ga ’lɛ’lɛ ca. 25 Tibil wo tibilikɛ dɔnι nɔnɔɔ, a-n fʋrɛ dιbara thɩ̃ɛ fɛʋra; sι wɛr wι-n cʋʋrɛ wι ’lɛ khor cacadaar dʋʋrra sιι dorakɛ dakʋɛnaa gι, sι se wer, khorιkɛ na dɔnι dakʋɛnaa ga sa ’lɛ. 26 Gɛr gι me wer mι-n car, sι ga do baba ga, mι-n thʋrɛ, sι ga do pɔι mι-n ja’; 27 sι ɩ̃ tomι mι-n ka ma-n ʋʋnnɔ, ma-n cʋgʋʋ a jo, saagado mɛ̃ ga, ma mιιrɛ Thãgbaa thιmιι tιbιlala wer ker na pι, sιι do me wer wι bo mer faa.
101 Omιna, mι-n ƴaalɛ na-n dədinə ga, asι mama thι kɔ̃tɩ̃sɔ fɛʋ kɔɔ hale ndɔlɔ̃paarra, dι wɛr fɛʋ kɔɔ kpãsɛrɛ lanyʋɔnna; 2 dι wɛr fɛʋ kɔɔ ’lɛr yɔ kpɛɛrɛ ndɔlɔ̃paarra na lanyʋɔnna dιι do awι ’li khara na Mʋιjι gι the; 3 dι wɛr fɛʋ kɔɔ khor dιko ca bιɛlιkɛ dɔnι thudaa, 4 dι wɛr fɛʋ kɔɔ yɔr thɩ̃ yɔna ca bιɛlιkɛ dɔnι thudaa. Gιdonι wι-n kɔɔ yɔr gιrɛ thɛnι thu boka kɔ̃tιιnaakɛ n kɔɔ kpaan warnι, dι bokaarιlera Kirisiti gι. 5 Sι tιbιla bərəəm wɛrra na kɔɔ da Thãgba haarra ga, gιdonι wι kɔɔ thiire le bəənnə. 6 Dι ga thɩ̃sɔɔle daan gι do sar thɩ̃ nιrɔrɛ, dι mɛ̃ sa-n do thɩ̃ puu ƴaal thue na-n fʋ sι awι kha ga. 7 Na-n debi do thιl jidara, mɔ̃kɛ ιkhasɔ wɛrra kɔɔ hana’, mɔ̃kɛ gι kherenι Thãgbaa sɛbɛra ayι: “Tιbιlaale kɔɔ toore wι kho wa-n yɔna, sι agιpι wι ιιr wa-n sa bιna.” 8 Sa-n do dakha bɔdɛl cʋʋdara mɔ̃kɛ ιkhasɔ wɛrra kɔɔ cʋʋna’, dι mɛ̃ tιbιla gbιlanι kpelẽ yẽther kɔɔ ji khiir wi bιɛlla. 9 Sa-n fifilə dakha Kɔ̃tιn a na hιιn, mɔ̃kɛ ιkhasɔ wɛrra kɔɔ cʋʋnι dι siisɔ kɔɔ kʋʋr wa’. 10 Na-n hũhuun dakha mɔ̃kɛ ιkhasɔ wɛrra n kɔɔ hũhuunni, dι gbõgolõdaar kɔɔ kʋʋr wa’. 11 Ga thɩ̃sɔɔkɛ kɔɔ dã wɛr gι nι sar thɩ̃ɛ, dι wι khere ger ga-n dιιr sι fιlɛ, sɛrɛɛkɛ dananι nɛnɛ̃ pιpιι bɔɔkɛ. 12 Gɛr gι dɔ ʋrɛɛkɛ n pιɛrnι haar ιnι jιɛ jιιl, n jιι hιιn, a na-n jəə koe. 13 Fifiləle na-n dã nι saagado gιrɛ tibil n yιnaa ga; sι Thãgbaakɛ dɔnι sobɔdaar a na tu dι na yι bɩ̃ ber gι jɔ anι fãgara ga, sι fifiləlela a na gbɛbιrɛ the paar dι mɛ̃ na puno na fʋ gar dιbara. 14 Gɛr gι nɛrɛɛkɛ mι-n nanι, a nι jι nι fuo hʋnɔnɛ na thιl jir. 15 Mι mιιna nɛr mɔ̃kɛ nι donι tιι kpɛsɛsɔ; nɛrɛɛ thɛthɛ n jʋrɛ gιrɛra mι-n sonι na hιnɛ. 16 Bɔ̃bɔna thɩ̃ yɔnanɛɛkɛ sι-n gbanι dι sa-n khιιna Thãgba, ga do Kirisitira sι bulnə kha ɔɔ tɔmãa? Dι buruukɛ sι-n kuurni, ga do Kirisitira sι bulnə kha ɔɔ tomaa? 17 Dι gιdonι buru bιɛl gι-n do, sɛrɛɛkɛ jʋɔnɔnι tomι bιɛl sι do, gιdonι buru bιɛlla sι-n bul kha fɛʋ kho. 18 Nι hιnɛ wιrɛ dɔnι Ɩjιrayɛldara tibil yinəna: Wιrɛ n khɔnι bonι ji thɩ̃ɛ, ga do Thãgbara wι bulnə kha mɔ̃ wa-n jiirəəni bonιɛɛle bonι ji paaraa? 19 Dι anyera mι-n so thakɛra? A thιɛna gaa, bonι ji nʋʋn dɔ thɩ̃ɛ wɛ? Dι agιbo thιl dɔ thɩ̃ɛ wɛ? Kpei. 20 Sι gιrɛ wι-n jinəni bonιɛ, kɔ̃tɛɛbiisɔra wι-n ji, ga do Thãgbara ga, dι ma-n ƴaal nι bulo kha na kɔ̃tɛɛbiisɔa’. 21 Na puno na-n yɔ Kɔ̃tιnι thɩ̃ yɔna, nι bir na-n yɔna kɔ̃tɛɛbiisɔɔ thɩ̃ yɔna ga; na puno na bul kha na-n kho Kɔ̃tιnι dιko, sι nι bir na-n khona kɔ̃tɛɛbiisɔɔ dιkoa’. 22 Gbugi sι-n cʋʋ gι fɔ Kɔ̃tιn yaa? Dι sɛr ba hana fãga a jʋɔ yaa? 23 Hʋɛ hale thɩ̃ɛ fɛʋʋ cʋʋra, sι ga do thɩ̃ɛ fɛʋ bʋɔnɔa’. Hʋɛ hale thɩ̃ɛ fɛʋʋ cʋʋra, sι ga do thɩ̃ɛ fɛʋ n cʋɛ tibil dι khɔ̃ da-n pɛra’. 24 Tibil na-n ƴaal thɩ̃ɛ na-n bɔ ιnɛr bιɛlla dιbara ga, sι tιbιla fɛʋ bιɛlbιɛl n ka na ƴaalɛ gιrɛ na bɔnι ʋkhara. 25 Nʋʋn wo nʋʋnιkɛ wι-n dolonι ƴaa na-n khɔ, sι na-n bule thɩ̃ɛ a gba kpιɛrnɔa’; 26 gιdonι gι kherere Thãgbaa sɛbɛra ayι: “Thιι na thɩ̃ɛ fɛʋʋkɛ harɔnι, Kɔ̃tιn hιna.” 27 Ado tibilikɛ na dɔnι ha pɛdaara’ we nι dιko khʋʋ, dιι da nar dι nι jal, nι khɔ thɩ̃ɛ fɛʋʋkɛ wa ha nιnι, sι na-n bule thɩ̃ɛ a gba kpιɛrnɔa’. 28 Sι ado tibil so nar aa: Bonιɛ wι jinə; na-n khoa koe, gιdonι ntɛɛle khɛ narnι gɛr dɔ nɔɔ, na kpιɛrnɔɔkɛ ga ιnanι. 29 Sι kpιɛrnɔɔkɛ mι sonι, ga do afι thɛthɛɛda mι soa’, sι tιι kpιιleeda. Anyeraakɛ tιι kpιι na ’laa na yι dɩɩ ɩ̃ hʋ hanana a na-n so. 30 Ado mɩ taa fʋɔr Thãgba sɩ na kho, mɔ̃ ga do wa-n mɩɩ ɩ̃da puu gekɛrara mɩ-n fʋɔrɔnɩ Thãgba? 31 Dɩ gɛr gɩ thɩ̃ɛ wo thɩ̃ɛɛkɛ nɩ-n khonɩ, agɩbo nɩ-n yɔnɩ, na thɩ̃ doo wo thɩ̃ dookɛ nɩ-n cʋʋnɩ, na-n cʋɛ thɩɛna fɛʋ ga-n dʋbɩ Thãgbaa i. 32 Na-n do nɛ baradaa Juifisɔra, dɩ wɩrɛraakɛ na dɔnɩ Juifisɔa wɛ, dɩ Thãgbaa we gbɛbɩdarara wa’; 33 mɔ̃kɛ mɛrɛɛ thɛthɛ n donɩ bʋɔ gɩrɛ thɩ̃ɛ fɛʋra, dɩ ma da tɩbɩla fɛʋ haar; ma-n ƴaal gɩrɛ na bɔ marna’, sɩ gɩrɛ na bɔnɩ tibil jɔjʋɔra dɩ wa ’lɛ taarɛ.
111 Nɩ dɔ ɩ̃ phɛldara mɔ̃kɛ mɩ donɩ Kirisitii phɛldaar. 2 Mɩ-n khɩɩ nɛr mɔ̃kɛ nɩ-n jɩna mɩnɩ thɩ̃ɛ fɛʋra, na mɔ̃kɛ nɩ fʋnɩ ɩ̃ so mɔ̃kɛra mɩ kɔɔ mɩɛ nɩnɩ. 3 Sɩ mɩ-n ƴaalɛ nɩ jɛ dɩ Kirisiti dɔ yʋʋ konana fɛʋ, sɩ kuun do yʋʋ khɛrra, dɩ Thãgba do yʋʋ Kirisitira. 4 Kuun wo kuunikɛ n suboni thɩ̃ɛ da-n bɩɛlna Thãgba, agɩbo Thãgba tukɩrʋ a-n ti, ʋrɛ dʋɔraanɩ yʋʋ a-n beesi. 5 Khɛr wo khɛrɩkɛ dakha n bɩɛlnɛnɩ Thãgba, agɩbo Thãgba tukɩrʋ a-n ti na yʋ biire, ʋrɛ dʋɔraanɩ yʋʋ a-n beesi, gɩdonɩ gɩ hʋrɛ yʋʋ a bel. 6 Gɩdonɩ a khɛr na kɛɛ thɩ̃ɛ yʋʋra ga, dɔ a khabɩ yʋʋ; dɩ gɩdonɩ yicur thɩ̃ɛ gɩ khɛrra ado a khabɩ yʋʋ, agɩbo ado a bel yʋʋ, dɩ dɔ a na-n kɛɛ thɩ̃ɛ yʋʋra. 7 Kuun na teana a na-n kɛa thɩ̃ɛ yʋɔa’, gɩdonɩ a-n kuure kha na Thãgba a dona Thãgbaa i dʋbɩdaar, sɩ khɛr or, kuuni i dʋbɩdaar gɩ. 8 Gɩdonɩ ga do khɛrɩ pa Thãgba ti kuuna’, sɩ kuuni pa a ti khɛr. 9 Dɩ ga do khɛr dɔ nɔɔ dɩ Thãgba tiro kuuna’, sɩ kuun dɔ nɔɔ dɩ tiro khɛr. 10 Gɛr gɩ Thãgbaa thɔ̃thɔ̃daar thusɔ dɔ kɩrʋ dɩ khɛr teena a hanana thɩ̃ɛ yʋɔ, gɩ nɩna dɩ bɩɛl hale a hananaa hʋɛ. 11 Sɩ wo Kɔ̃tɩnɩ thɛthɛra, khɛr na hale a kuun na halaa ga, dɩ kuun na hale a khɛr na halaa ga. 12 Gɩdonɩ mɔ̃kɛ khɛr thenɩ kuunna, ɔmɛ̃ khɛr do nɔɔ dɩ kuun hale, sɩ thɩ̃ɛ fɛʋ Thãgbara gɩ the. 13 Nɛrɛɛ thɛthɛ n ka jʋrɛ hɩnɛ, gɩ teere kha khɛr na-n bɩɛl Thãgba na yʋ biire ya? 14 Ne wer na yɩɛrakɛ dɩɩ do ado kuun hana yʋsuune vʋɔlvʋɔl, yicuru gɩ-n dʋʋraa; 15 sɩ ado khɛr or hana gɩ dɩɩ dʋʋraa i dʋbɩdaa gaa? Gɩdonɩ Thãgba haarɛ yʋsuune vʋɔlvʋɔl gɩ dʋɔraa kɛɛdaa. 16 Ado gɩ da tibillə dɩ na bana, sɛrɛ sa mɩlna thɩ̃ɛ thaka’, dɩ Thãgbaa we gbɛbɩdara gɩrakɛ dakha ga. 17 Mɩ ha nɛr thɩmɩɩ nɔ ʋrɛ wer, sɩ gɩrɛraakɛ ma punoni na khɩɩ na’ dʋɔn gɩdonɩ, na-n gbɛbɩ kha gɩ ka cʋɛ nɩ nɩ bɔr na-n pɛra’, sɩɩ do nɩ ka puurore dɩ na-n pɛr. 18 Caca thɩ̃ɛ, mɩ kɔɔ nɩɛrɛ dɩ ɔbɔɔkɛ nɩ-n gbɛbɩnɩ kha mɔ̃kɛ nɩ donɩ we gbɛbɩdara, leere n har anɩ thɩ̃thɩɩn, dɩ mɩ pɛ gɛr haar kho bɩɛl. 19 Gɩdonɩ dɔ thʋ̃ kha wer n ha anɩ thɩ̃thɩɩn, dɩ mɛ̃ wa jɩ wɩrɛ dɔnι sobɔdara anɩ thɩ̃thɩɩn. 20 Wo, ɔbɔɔkɛ nɩ-n gbɛbɩnɩ kha pa bɩɛl, ga do Kɔ̃tɩnɩ dɩko nɩ-n khoa’. 21 Gɩdonɩ ɔbɔɔkɛ na-n khonɩ dɩkɔra, tɩbɩla fɛʋ bɩɛlbɩɛl n kɔɔ mar dɩ wa-n kho awɩ thɛthɛɛ dɩko, sɩ ʋ n toona kɔmɛr, dɩ taan na-n kʋ ʋ. 22 Na hana cɔna ka na khonɩ na-n yɔna gaa? Dɩ agɩbo Thãgbaa we gbɛbɩdara nɩ-n beesi na-n pɛna wɩrɛ na hananɩ thɩ̃a’ yicuru ya? Anye ma thʋ̃ na so nar? Ɩ̃ khɩa nɩ wɛ? Ma khɩɩ nι gelelaale wera’. 23 Gιdonι Kɔ̃tιnι pa mι kɔɔ ’lɛ gιrɛɛkɛ mι kɔɔ dιιr nιnι, gι sor ayι: Dιtιnɔɔkɛ wι kɔɔ liirnanι Jeju Kɔ̃tιn, a kɔɔ gbaar buru, 24 dι ɔbɔɔkɛ a kɔɔ fʋɔrnι Thãgba a pɛr pι, a kuure sa so ayι: “Gιrɛ dɔ ɩ̃ tomιιkɛ cʋɔrɛnι anι sora; na-n cʋɛ thakɛ a na jɛna mι.” 25 Dι mɔ̃ wι khonι na pι, a gbaar thɩ̃ yɔnanɛ oti a so ayι: “Thɩ̃ yɔnanɛɛkɛ dʋɔn nɔ bιɛl ʋlfɛ phaakɛ thɛnι ɩ̃ tɔmιna; na-n cʋɛ thakɛ a na jɛna mι bɔɔ fɛʋʋkɛ na-n yɔ gιnι.” 26 Gιdonι bɔɔ fɛʋʋkɛ nι-n khonι buruukɛ, dι na-n yɔna thɩ̃ yɔnanɛɛkɛ, Kɔ̃tιnι khi nι-n nιna phaphapha a ιna. 27 Gɛr gι ʋrɛɛkɛ na khɔnι buruukɛ a na yɔna Kɔ̃tιnι thɩ̃ yɔnaakɛ na fιlɛɛkɛ na teanι kha ga, a na ’lɛr sor Kɔ̃tιnι tomιra na Kɔ̃tιnι tɔmιna. 28 Gɛr gι dɔ tibil n bəər ɔɔ bɩ̃ a hιιn, sι a kho buru a yɔna thɩ̃ yɔnanɛ. 29 Gιdonι ʋrɛɛkɛ khɔnι a yɔna sι aa jι dιι do Kɔ̃tιnι tomι ga, kιιlʋ a kho, a yɔna kιιlʋ a pɛr dιbara. 30 Gɛrra dɔ nɔɔ dι tomι sιdara na khodara jɔr anι thɩ̃thιιn, dι tibil jɔjʋɔ na-n khiir. 31 Sι ado sι bəər asι bɩ̃ na hιιn, sa ’lɛ kιιlʋa’. 32 Sι ɔbɔɔkɛ sι-n ’lɛnι kɩɩlʋ, Kɔ̃tιn n naarɛ sι, dι mɛ̃ sa ’lɛ so heene nakha thιdara ga. 33 Mɛ̃ gι ɩ̃ omisɔ, ɔbɔɔkɛ nɩ-n gbɛbιnι kha nι kho dιkɔ, nι jιlɛ na pιɛrɛ kha. 34 Ado kɔmɛr fʋrɛ ntɛ a kɔɔ khɔ dιkor ɔɔ cɔ, dι mɛ̃ na gbɛbι kha na-n pɛ kιιlʋ dιbara ga. A mι pɔ, gɛr ma gbɛbιrɔ yɛ̃ thɩ̃sɔ.
121 Sɩ omɩna, ado gɩrɛ dɔnɩ Thu Phuu khaardasɔ gɩ, ge wer ma-n ƴaal na-n jɩ mɔ̃ gɩ hanaa ga. 2 Nɩ jɩrɛ ɔbɔɔkɛ nɩ kɔɔ donɩ thɩldara, wɩ-n kɔɔ haal nɛr dɩ na-n kpaan ba, thɩlalaakɛ na-n punoneni na mɩɩ nʋɔa’. 3 Gɛr gɩ dɩ ma-n so nar gɩrɛ ayɩ: Tibilikɛ na sɔnɩ nayɩ, ɩnɩ sʋɔn Jeju, ga do Thãgbaa Thurə gɩ tha’; dɩ tibil na puno na so nayɩ: Jeju dɔ Kɔ̃tɩn, saagado Thu Phuurə gɩ thaa ga. 4 Khaarda caar dɩɩdɩɩ hale, sɩ Thu Phuu bɩɛllala gɩ the. 5 Bul thɔ̃ caar dɩɩdɩɩ hale, sɩ Kɔ̃tɩ̃ bɩɛllala gɩ the. 6 Thɩ̃ cʋʋ caar dιιdιι hale, sι Thãgba bιɛlla gιιkɛ n cʋɛnι thɩ̃ɛ fɛʋʋle dι ga-n dã tιbιlala fɛʋ. 7 Tιbιla fɛʋ bιɛlbιɛl n ’lɛr Thu Phuurə thɩ̃ cʋʋrɛ, ga-n bul tɩbɩla fɛʋ. 8 Ʋkha n ’lɛr kpɛsɛ thιmιιr, dιι the Thu Phuurə, ʋkha n ’lɛr jι thιmιιr, dιι the Thu Phuu bιɛllala. 9 Ʋkha n ’lɛr ha pɛrɛ, dιɩ the Thu Phuu bιɛllala, ʋkha n ’lɛr kho kpɛɛ khaardaa, dιι the Thu Phuu bιɛllala. 10 Ʋkha n ’lɛr punone da-n cʋʋna nɔ kpaa thɩ̃ɛ; ʋkha n ’lɛr Thãgba tukιr tir; ʋkha n ’lɛr jιιr da-n jιna gιrɛ thɛnι Thu Phuurə na gιrɛ na thɛnι Thu Phuurə ga; ʋkha n ’lɛr thιmιι kpιι mιιrɛ dιιdιι; ʋkha n ’lɛr punone da-n finə thιmιι kpιιkɛ n mιanι. 11 Thu Phuu bιɛlla gι ’lẽ’lẽ’lẽekɛ n cʋɛnι ga thɩ̃sɔɔkɛra fɛʋ, da-n tιnɛ tιbιla fɛʋ dιιdιι mɔ̃kɛ a-n ƴaalnι. 12 Gιdonɩ mɔ̃kɛ tomɩr donɩ thɩ̃ bɩɛl sa hana ɓaanʋ dɩɩ jɔr, dɩ mɔ̃kɛ tomɩ ɓaanʋsɔɔle jɔrnɩnakɛ sɩ tomɩ bɩɛlla gɩ do, mɛ̃ gɩ ha na Kirisiti. 13 A Juifisɔ ha sɩ, a wɩrɛ na dɔnɩ Juifisɔa wɛ, a dea wɛ, a waɩa wɛ, Thu Phuurəəkɛ dɔnɩ bɩɛl wɩ kɔɔ kpɛɛ sɛrɛ fɛʋ, sɩ debiro sɩ do tomɩ bɩɛl, dɩ sɛrɛ fɛʋ Thu Phuu bɩɛl sɩ kɔɔ yɔ. 14 Gɛr gɩ tomɩr na do ɓã bɩɛla’, sɩ ɓaanʋ jɔrɛ. 15 Ado nɔɔ sor ayɩ, gɩdonɩ ɩna do nyɔ̃a’, ɩna do tomɩrɩda ga, gelelakɛ na cʋgʋʋrɛ da do tomɩrɩda geraa ya? 16 Dɩ ado nũu sor ayɩ, gɩdonɩ ɩna do yirə’, ɩna do tomɩrɩda ga, gelelakɛ na cʋgʋʋrɛ da do tomɩrɩda geraa ya? 17 Ado yire tomɩr do fɛʋ, sɩ nɩdaa kana ga ha? Ado nɩdaa tomɩr do fɛʋ, sɩ hʋ̃ nɩdaa kana ga ha? 18 Mee Thãgba pɩɛr tomι ɓaanʋsɔ bɩɛlbɩɛl tomɩrra mɔ̃kɛ a-n ƴaalnɩ. 19 Dɩ ado fɛʋ dor tomɩ ɓã bɩɛl, sɩ kana tomɩr na ha? 20 Gɛr gɩ gɩrɛ dɩ tomɩ ɓaanʋ jɔr, sɩ dɩ tomɩr do bɩɛl dɩbara. 21 Yire na puno na so nyɔɔna nayɩ, ɩna hana ɔɔ ƴaalaa ga; dɩ yʋʋ gɩ a na so nɛɛra nayɩ, ɩna hana awɩ ƴaalaa ga. 22 Sɩ tomɩ ɓã ƴɩrɛ n kanɩ ho sar wa hana fãga jɔjɔa’, sɩ thɩ̃ɛ gɩɩkɛ teananɩ hananɛ. 23 Tomɩ ɓaanʋsɔɔkɛ sa-n jɩɩnɩ therna bɔɔbɔa’, sɩ-n jɩɛ cʋ gɩ jɔɔ; mɛ̃ asɩ tomɩ ɓãsɔɔkɛ na bʋɔnɔnɩ yɩra’ n ka ’lɛ cʋrɛ jɔɔ dɩ a-n kar. 24 Sɩ gɩrɛ kanɩ bɔr yɩr na-n ’lɛ mã’. Sɩ Thãgba kɔɔ gbɛbɩrɛ tomɩr a gba cʋʋr a pɛr tomɩ ɓaanaakɛ na jɩɛnɩ ’lɛ cʋʋra’, 25 dɩ mɛ̃ leere na hale tomtrra ga, sɩ gɩ do mɛ̃ tomɩ ɓaanʋsɔ n jɩɩ hɩɩn kha na fɩl bɩɛl. 26 Dɩ ado tomɩ ɓã bɩɛl na gaar bʋɔ, tomɩ ɓaanʋ fɛʋ n gaarɛ kha na ɔr, a wɩ cʋ tomɩ ɓã bɩɛl, tomɩ ɓaanʋsɔ fɛʋ n kãkarɛ kha na ɔr. 27 Nɛr dɔ Kirisitii tomɩ, dɩ nɛr dɔ ɔɔ tomɩ ɓãsɔ dɩɩdɩɩ. 28 Dɩ Thãgba pɛrɛ we gbɛbɩdaraa thɩ̃thɩɩn: Cacara, thɔ̃thɔna; balanyɔ, Thãgba tukɩr tidara; balãther, dɩɩrdara; agɩpɩ, nɔ kpaa thɩ̃ cʋʋdara; agɩpɩ, wɩrɛ hananɩ kho kpɛɛ khaardaa, na bubulo, na ƴɛ kʋla, na thɩmɩɩ kpɩɩ dɩɩdɩɩ mɩɩdara. 29 Fɛʋ n dɔ thɔ̃thɔna kã? Fɛʋ n dɔ Thãgba tukɩr tidara kã? Dɩ fɛʋ n dɔ dɩɩrdara kã? Dɩ fɛʋ n cʋɛ nɔ kpaa thɩ̃ɛ kã? 30 Dɩ fɛʋ n hana kho kpɛɛ khaardaa kã? Dɩ fɛʋ n mɩa thɩmɩɩ kpɩɩ kã? Dɩ fɛʋ n fien thɩmɩɩ kpɩɩ kã? 31 Na-n hanana khaardaasɔɔkɛ baannɩɩ ƴaal; sɩ ma nɩ narɛ hʋɛɛkɛ bʋɔnɔnɩnakɛ a ka.
131 A mɩ jɩ tibil caar fɛʋʋ thɩmɩɩ na mɩɩ, a gɩrɛ thɔ̃thɔ̃daar thusɔ n mɩɩnɩ gɩ, sɩ a ma hana naʋa’, nʋɔ mɩ-n kɩɛr oro oro gbõgbõ khaa, agɩbo dẽgelẽbi khaa wele wele. 2 A mɩ hana punone a na tinə Thãgba tukɩrʋ, a mɩ jɩrɛrakɛ dakha thɩ̃ gbulsɔ fɛʋ, a hanana jɩɩr ɓibi, ado mɩ hananakɛ ha pɛrɛ ɓibiikɛ na əəleni gɔ̃gɔna, sɩ a ma hana naʋa’, ma do thɩ̃a’. 3 A mɩ gbarakɛ ɩ̃ thɩ̃ fɛʋ a tɩnɛ bɔdara, a ɩ̃ tomɩ mɩ gbarakɛ ’laa wɩ thiə, sɩ a ma hana naʋa’, gele na taa mɩ bʋɔa’. 4 Naʋ n hananɛ ha fʋrɛ, naʋ n bulole haar ka, naʋ na-n gbugə’, naʋ na-n nɩna dɩbara ga, aa-n ka irə’, 5 naʋ na-n cʋʋ thɩ̃ɛɛkɛ na teanɩ kha gaaga, aa-n yɩrna ɔɔda ga, aa-n hana nĩkhiə’, aa-n therna puureekɛ wɩ-n cʋgʋʋna’; 6 gɩrɛ na sarana’ na-n daaraa ga, sɩ sobɔr n daaraa. 7 Naʋ na-n bo da-n ɩɩ haanɩ dɩ para ga, a-n hananɛ ha pɛrɛ thɩɛna fɛʋ, a-n hananɛ nũ pɛrɛ thɩɛna fɛʋ, a-n hananɛ ha fʋrɛ thɩɛna fɛʋ. 8 Naʋ na hana khu paara’. Thãgba tukɩr tir na phor na ka, thɩmɩɩ kpɩɩ mɩɩrɛ ga pɩrrɛ, jɩɩr na phor na ka; 9 gɩdonɩ jɩ kuru sɩ hana, dɩ Thãgba tukɩr kuru sɩ-n ti. 10 Sɩ ɔbɔɔkɛ gɩrɛɛkɛ thʋnanɩ bɔr ka na ɩnɩ, gɩrɛ dɔnɩ dakuru na phor na ka. 11 Ɔbɔɔkɛ mɩ kɔɔ donɩ bɩsaan, bɩsaanɛ mɩ-n mɩɩ, dɩ bɩsaanɛ mɩ-n kpɩɛr, dɩ mɔ̃ mɩ-n kuurni na bɩnɛ, bɩsã khaara gɩ oti. Sɩ ɔbɔɔkɛ mɩ khɔnɩ pɩ, gɩrɛ dɔnɩ bɩsaanɛ pho marɛ ka. 12 Nĩkɛ sɩ-n yɩrɛ ɩhĩɛ mɔ tibil n yɩnɩ thɩ̃ɛ hɩɩnʋna, sɩ biroo sɩ-n yɩɛ, sɩ a bɔɔ dã gbelẽ gbelẽ sa yɩɛ. Nĩkɛ dakuru sɩ jɩ, sɩ a bɔɔ dã ma jɩ gɛr vʋ̃ʋ mɔ̃kɛ Thãgba jɩ mɩnɩ. 13 Gɛr gɩ gɩrɛ, thɩ̃ɛ yẽtherɩkɛ jɩlɛnɩ dʋɔn: Ha pɛrɛ, nũ pɛrɛ, naʋ, sɩ geleelerarakɛ dakɔ̃tɩ̃ɩkɛ jɔnɩ fɛʋ dʋɔn naʋra.
141 Na-n gbuoro naʋ ƴaalɛ yʋʋ; sɩ na-n ƴaalɛ dakha Thu Phuu khaardasɔ, sɩ gɩrɛ na jɩɩnɩ ƴaallakɛ jɔɔ dʋɔn Thãgba tukɩr tir. 2 Gɩdonɩ ʋrɛ n mɩanɩ thɩmɩɩr na thɩmɩɩ kpɩɩ, ga do tɩbɩla a-n mɩɩna ga, sɩ Thãgba a-n mɩɩna. Gɩdonɩ tibil na-n jɩ gɩrɛ a-n sona’, sɩ Thu Phuu n cʋgɛɛ da-n mɩɩ thɩmɩɩ gbul. 3 Sɩ ʋrɛɛkɛ n tenɩ Thãgba tukɩrʋ, tɩbɩla a-n ka da-n mɩɩna gɩ cʋʋ wɩ wɩ hana khɔ̃ pɛrɛ, na ƴɛ kʋʋl jaal, na ha faarɛ. 4 Ʋrɛɛkɛ n mιanι thιmιιr na thιmιι kpιι ɔɔ thɛthɛ gι-n cʋʋ da-n khɔ̃, sɩ ʋrɛɛkɛ n tenɩ Thãgba tukɩrʋ, we gbɛbɩdara a-n cʋʋ dɩ wa-n khɔ̃. 5 Mɩ-n ƴaalɛ nɛrɛ fɛʋ na-n mɩa thɩmɩɩr na thɩmɩɩ kpɩɩ, sɩ ƴaal kɔ̃tɩ̃ɩkɛ mɩ hananɩnakɛ jɔɔ dʋɔn, na-n te Thãgba tukɩrʋ. Gɩdonɩ ʋrɛ n tenɩ Thãgba tukɩrʋ, a kɔ̃tɩnɛ a jɔ ʋrɛ n mɩanɩ thɩmɩɩr na thɩmɩɩ kpɩɩ, agado ɔɔ thɩmɩɩra a-n fi dɩ we gbɛbɩdara na-n ’lɛrɔ khɔ̃ pɛra’. 6 Sɩ omɩna nɩ hɩnɛ, anyee bɔ ca ga taa nɩ, ado mɩ pɔ anɩ pa, a na mɩɩ thɩmɩɩr na thɩmɩɩ kpɩɩ, agado thɩ̃ nɩrɔrɛ, na jɩɩr, na Thãgba tukɩr tir, na dɩɩrɛ mɩ-n mɩɩna na? 7 Thɩ̃ɛɛkɛ na hananɩnakɛ yirə’, sɩ gɩ hananɛ wire, a bɩɩl gɩ, a salãa gɩ, ado bɩɩl na-n ʋ̃ dɩɩ yɩra’, mɔ̃ wa jɩ gɩrɛ gɩ-n sonɩ? Ado salãa na-n bɩ̃ dιι yιra’, mɔ̃ wa jι gιrɛ gι-n sonι? 8 Dι dakha ado wa jιɩ ʋ̃ tutuə’, ʋmɔ̃ na gbɛbɩrɛ ko ke gbɛbɩrʋʋ? 9 Mɛ̃ gɩ, nɛrɛ dakha, ado anɩ delẽbi thɩmɩɩ na-n yɩr casa’, mɔ̃ tibil na fʋ sɩ na jɩ gɩrɛ n mɩanɩ? Gɩdonɩ bʋla bʋla nɩ-n mɩɩ. 10 Thɩmɩɩ caar dɩɩdɩɩ na jɔr thɩɩra kpãkpalã ga, sɩ thɩmɩɩr na hale sa ’lee kɩrʋa’. 11 Dɩ gɛr gɩ ado ma jɩ thɩmɩɩrɩkɛ tibil n mɩɩna’, kpakpal ma do okɛrara n mɩanɩ, dɩ ɔr dakha na do marɛ kpakpal. 12 Mɛ̃ gɩ, nɛrɛ dakha, mɔ̃kɛ na hananɩ Thu Phuu khaarda ƴaalɛ kpãkpalã ga, na-n ƴaalɛ a ’lɛ jɔɔ gɩrɛɛkɛ na cʋɛnɩ we gbɛbɩdara dɩ wa khɔ̃ wa-n pɛr. 13 Gɛr gɩ ʋrɛɛkɛ n mɩanɩ thɩmɩɩr na thɩmɩɩ kpɩɩ, dɔ a bɩɛl Thãgba a haa thɩmɩɩ fiir. 14 Gɩdonɩ a ma bɩɛl Thãgba na thɩmɩɩ kpɩɩ, ɩ̃ thu n bɩɛlnɛ, sɩ ɩ̃ kpɩɛr wer kpalalɛ too. 15 Dɩ mɔ̃ ga ha? Ma bɩɛlɛ Thãgba gɩ the thuerə, sɩ dakha ma bɩɛlɛ Thãgba gɩ the kpɩɛrɛra. Ma khɩnɛ nɩɛ gɩ the thuerə, sɩ dakha ma khɩnɛ nɩɛ gɩ the kpɩɛrɛra. 16 A fa fʋɔr Thãgba dɩɩ do thuerə gɩ-n the, mɔ̃ ʋrɛɛkɛ dʋɔnnɩ nũpɛthe na fʋ sɩ na dee “Amɛn” afɩ Thãgba fʋɔrra, aa jɩnɩ gɩrɛ fɩ-n sona? 17 Fɩ-n fʋɔrɛ Thãgba wer na sobɔr, sɩ ga cʋʋ tɩɩ kpɩɩ da khɔ̃ na pɛra’. 18 Mɩ-n khɩɩrɛ Thãgba gɩrɛraakɛ mɩ-n mɩɩnɩ thɩmɩɩr na thɩmɩɩ kpɩɩ dɩ ɩ̃ jɔ nɩ fɛʋ. 19 Sɩ we gbɛbɩdaraa thɩ̃thɩɩn, mɩ nar ɩ̃ mɩa thɩmɩɩ be yemɔɩ, sɩ gɩ do kpɩɛrɛra gɩ the, gɩ dɩɩr ɩkhasɔ, gɩ baar thɩmɩɩ be gbɩlanɩ yʋɔrɩkɛ ma mɩɩnɩ na thɩmɩɩ kpɩɩ. 20 Omɩna wei, na-n do bɩsana bɩ̃ kuurera gaa koe. Sɩ puu cʋʋrɛra wer, nɩ dɔ bɩsã bii, sɩ ado bɩ̃ kuurdaara gɩ, nɩ dɔ kũu bɩ̃ cɩɩsɔ. 21 Gɩ kherere Thãgbaa jɔfʋra ayɩ: “Kɔ̃tɩn sor ayɩwɔɔ: Ca kpɩɩsɔ na kpakpalaa nɔ ma gba na mɩɩna na mɩɩmɩɩ wa tibilsɔraakɛ, sɩrakɛ wa pɛ mɩ nũə’.” 22 Gɛr hɩna, jɩɩn thɩmɩɩ kpɩɩ mɩɩrɛ do, ga do wɩrɛraakɛ pɩɛrnɩ haar ga, sɩ wɩrɛraakɛ na pɩɛrnɩ haara’. Sɩ Thãgba tukɩr tir do jɩɩn, ga do wɩrɛraakɛ na pɩɛrnɩ haaraa ga, sɩ ha pɛdarara. 23 Dɩ a mɛ̃ gɩ, a we gbɛbɩdaar haar gbɛbɩ kha, dɩ tɩbɩla fɛʋ na mɩɩ thɩmɩɩr na thɩmɩɩ kpɩɩ, dɩ wɩrɛ dɔnɩ nũpɛthesɔ, agɩbo wɩrɛɛkɛ na dɔnɩ ha pɛdara ga, lõ le, ga do wa sor nayɩ yʋ budara hanaa? 24 Sɩ ado tɩbɩla fɛʋ na ti Thãgba tukɩrʋ, dɩ ʋrɛɛkɛ na dɔnɩ ha pɛdaara’, agɩbo nũpɛthe, lõ le, tɩbɩla fɛʋʋ thɩmɩɩ na punoone, dɩ a na ’laarɛ dakha na yɩ mɔ̃kɛ a hanɩ; 25 dɩ thɩ̃ɛɛkɛ keranɩ ɔɔ hara ga yɩrrɛ, dɩ a na jire na sumo a na-n fʋɔr Thãgba sa a so ayɩ: “Thãgba har anɩ thɩ̃thɩɩn ger.” 26 Omɩna, dɩ mɔ̃ gɩ teena gɩ hana? Ɔbɔɔkɛ nɩ-n gbɛbɩnɩ kha dɩ ʋkha nɛrɛra n hana nɩɛ, ʋ n hana dɩɩrɛ, ʋ n hana nɩrɔ thɩmɩɩr, ʋ n hana thɩmɩɩ kpɩɩ mɩɩrɛ, ʋ n hana thɩmɩɩ fiir, dɔ na-n cʋʋ thɩ̃ɛ fɛʋ we gbɛbɩdara n khɔ̃ wa-n pɛr. 27 Ado thɩmɩɩ kpɩɩ mɩɩdara hale, wɩ dɔ tɩbɩla yenyɔ agɩbo yẽther dɩbara, sɩ wa-n mɩa kpa kha kpa kha, dɩ dɔ thɩmɩɩ fidaar n hale a na-n fi. 28 Sι ado thιmιι fidaar na hala’, ntɛ n pιra pɔbι we gbɛbιdaraa thɩ̃thιιn, sι na mιa dɩbara nakha Thãgba. 29 Sɩ ado wɩrɛ n tenɩ Thãgba tukɩrʋ gɩ, dɔ yenyɔ agɩbo yẽther na-n mɩɩ, sɩ wɩrɛ sɛnɩ n jʋrɛ gɩrɛra n mɩanɩ na hɩnɛ. 30 Sɩ ado tibil kpɩɩkɛ tɔɔnɩ hananɛ nɩrɔ thɩmɩɩr, dɔ cacadaar n pɩr. 31 Gɩdonɩ nɩ punone fɛʋ a ti Thãgba tukɩrʋ kpa kha kpa kha, dɩ mɛ̃ tɩbɩla fɛʋ na ’lɛr dɩɩrɛ, fɛʋ n ’lɛ dakha ha faarɛ. 32 Gɩrɛ Thãgbaa Thu n cʋʋnɩ Thãgba tukɩr tidara dɩ wa-n mɩɩ, gɩ-n wurre Thãgba tukιr tidarara. 33 Gιdonι Thãgba na do bʋla bʋla Thãgba ga, sι ha ie Thãgba a do. Mɔ̃kɛ gι-n hanι paar fɛʋʋkɛ tɩɩ phuusɔ n gbɛbɩnɩ kha, 34 dɔ khɛra n pɩr pɔbɩ we gbɛbɩdaraa pa, gɩdonɩ wa hana hʋɛ na mɩɩ thɩmɩɩra’, sɩ wɩ jɔ dɩbara mɔ̃kɛ dakha Thãgbaa jɔfʋ sonɩ. 35 Ado wɩ-n ƴaalɛ wɩ jɩ thɩ̃ɛ, wa-n bulene awɩ kosɔ le cʋɔrɔ, gιdonι ƴicur thɩ̃ɛ gι, a khɛr na mιι thɩ̃ɛ we gbɛbιdaraa pa. 36 Anι pa Thãgbaa thιmιι ba therakɛ yaa, dι agιbo nɛr dιbara gι ba dã yaa? 37 Ado tibil pɛr haar Thãgba tukιr tidaar ha nι, agιbo Thu Phuudaar ha nι, dɔ ntɛ n tu dakha dι gιrɛ mι khere narnι Kɔ̃tιnι jɔfʋ gι do. 38 Dι ado ntɛ yι ιnι-n bor, a bɔ bɛɛ. 39 Gɛr gι ɩ̃ omisɔ, na-n ƴaalɛ na haar fɛʋ Thãgba tukιr tir, sι na-n pιɛr tibil a na-n mιι thιmιιr na thιmιι kpιaa ga. 40 Dɔ thɩ̃ɛ fɛʋ na-n cʋʋ na fιl bʋɔ, dι dakha nyanyaanɛ na-n hala’.
151 Omιna, mι cʋʋ nɛr nɩ jɛna tutugo bʋɔɔkɛ mɩ kɔɔ mɩɩ nɩnɩ, kɛ dɔnɩ gɩrɛ nɩ kɔɔ ’lɛnɩ dakha a jɩɩllɔ kɩbɩ. 2 Gɛr dɔ dakha gɩrɛ dɔnɩ nɔɔ dɩ nɩ ’lɛrɔ taarɛ, ado nɩ fʋ gɛr gel mɔ̃kɛ mɩ kɔɔ mɩι nιnι; ado mɛ̃ gι yuuə’, ga dor mɔlɔ nι kɔɔ pɛr haar. 3 Caca thɩ̃ kɔ̃tɩ̃ιkɛ mι kɔɔ dιιr nιnι, kɛ dɔnι dakha gιrɛ mι kɔɔ ’lɛnι dʋɔn: Kirisiti kɔɔ khire asι sopugosɔra mɔ̃kɛ Thãgbaa sɛbɛ sonι, 4 dι wι kɔɔ dʋʋrɛ, sɩ a ɩɩrɛ a the khirera balãther wirera, mɔ̃kɛ Thãgbaa sɛbɛ sonɩ, 5 dɩ a kɔɔ nɩnanɛ ɔɔbara Sefasɩ agɩpɩ yʋɔr yenyɔra. 6 Agɩpɩ a kɔɔ nɩnanɛ ɔɔbara bɔ bɩɛlla omɩna taamɔɩra na dɛbɩrɛ, kɛ jɔɔ hanɩkɛ nĩ na yire, sɩ dɩ ɩkhasɔ daar daanɩkɛ dɔnɩ khir. 7 Agɩpɩ a nɩnanɛ ɔɔbara Jakɩ, agɩpɩ dɩ nɩna ɔɔbara wo thɔ̃thɔnana fɛʋ. 8 Agɩpɩ fɛʋ a nɩna mɛr dakha ɔɔbara, sιrakɛ mɛr hʋɔn ʋrɛɛkɛ wɩ ɓɔrnɩ kɔ̃. 9 Gɩdonɩ mɛr dɔ dabuu fɩɩʋ thɔ̃thɔnasɔra, ma teena wɩ we mɩ thɔ̃thɔna’, gɩdonɩ mɩ kɔɔ kpoore Thãgbaa we gbɛbɩdarasɔra. 10 Sɩ Thãgbaa bɔ jɩ dɔ nɔɔ dɩ ɩ̃ do gɩrɛ mɩ donɩ gɩrɛ, dɩ ɔɔ bɔ jɩra mɛrɛra na kɔɔ do mɔlɔ kpɩɩraka’, sɩ mɩ-n ka dor thɔma a jɔ wɛr fɛʋ, sɩrakɛ ga do ɩ̃ pa gɩ thaa koe, sɩ Thãgbaa bɔ jɩɩkɛ a kɔɔ jɩ mɩnɩ bʋɔra dɔ nɔɔ. 11 Gɛr gɩ ado mɛr gɩ ado wɛr gɩ, gɛr dɔ Thãgbaa thɩmɩɩkɛ sɩ-n mɩɩnɩ, dɩ gɛrra nɩ kɔɔ pɛr haar. 12 Dɩ ado Thãgbaa thɩmɩɩ n mɩɩrɛ ayɩ: Kirisiti kɔɔ ɩɩrɛ a the khirera, dɩ mɔ̃ gɩ fʋ sɩ ɩkhasɔ anɩ thɩ̃thɩɩn n yɩ: Khi ɩɩrɛ na hala? 13 Ado khi ɩɩrɛ na-n hala’, Kirisiti dakha na kɔɔ ɩɩr na the khirera ga. 14 Dɩ ado Kirisiti na kɔɔ ɩɩr a the khirera ga, ga dor Thãgbaa thɩmɩɩkɛ sɩ-n mɩɩnɩ mɔlɔ gɩ, dɩ anɩ ha pɛ dakha mɔlɔ gɩ. 15 Dɩ ga dorakɛ sõso so jɩdara sɩ do Thãgbara, gɩdonɩ sɩ kɔɔ mɩɩrɛ a pɛr Thãgbara ayɩ, a kɔɔ ɩɩrɛ Kirisiti dɩ the khirera, sɩɩ do aa kɔɔ ɩɩrʋʋ dɩ the khirera ga, dɩ gɩdonɩ khe na-n ɩɩr ger dɩ wɩ the khirera ga. 16 Gɩdonɩ ado khe na ɩɩr na the khirera ga, Kirisiti dakha na kɔɔ ɩɩr na the khirera ga. 17 Dɩ ado Kirisiti na kɔɔ ɩɩr a the khirera ga, anɩ ha pɛ mɔlɔ gɩ do, ga dor nɩ hale anɩ sopugosɔra ’lo; 18 dɩ ga dor dakha wɩrɛ pɛnɩ Kirisiti haar sa daar daanɩkɛ dɔnɩ khir wɩ buure. 19 Ado ga yi hanaakɛ thɩɩra dɩbara sɩ yɩrɔ nũ pɛrɛ sɩ hana Kirisitira, ga dor sɛr n kɔ bʋɔ a jɔ tɩbɩla fɛʋ. 20 Sɩ gel Kirisiti kɔɔ ɩɩr a the khirera, ɔr dɔ cacadaar wɩrɛraakɛ daarɛnɩ daanɩkɛ dɔnɩ khir. 21 Gɩdonɩ mɔ̃kɛ khir thenɩ tɩɩ bɩɛlla, mɛ̃ dakha khi ɩɩrɛ the tɩɩ bɩɛlla. 22 Gɩdonɩ mɔ̃kɛ Adã donɩ nɔɔ dɩ fɛʋ na-n khiir, mɛ̃ dakha Kirisiti na do nɔɔ dɩ fɛʋ na bir na ’lɛ yire; 23 sɩ jɔ kha jɔ kha gɩ, Kirisiti n do cacadaar, agɩpɩ ɔɔ bir ɩ̃ bɔɔ, wɩrɛɛkɛ Kirisitira hɩnɩ. 24 Agɩpɩ khu paar n dã dɩphã, liir a na gba fãgadaar dʋʋr na ha Thãgba Thɩrɛ, ɔbɔɔkɛ a na bũburoni dakpɛna yʋʋsɔ fɛʋ, na hʋ hanadara fɛʋ, na fãgadara fɛʋ na pɩ. 25 Gɩdonɩ dɔ a do fãgadaar phaphapha a jəəro ɔɔ lãlaardara fɛʋ nɛɛ. 26 Pɩpɩɩ lãlaardaarɩkɛ na bũburoneni khir gɩ, 27 gɩdonɩ “Thãgba gbaar thɩ̃ɛ fɛʋ dɩ jəəro nɛɛ.” Dɩ ɔbɔɔkɛ Thãgbaa sɛbɛ sonɩ ayɩ, thɩ̃ɛ fɛʋ jʋʋraarɛ, gɩ yɩrrɛ mɛ̃ dɩ ʋrɛra pɩɛrnɩ thɩ̃ɛ fɛʋ dɩ jəəro nɛɛ, ɔr dɩbara sɛ. 28 Ɔbɔɔkɛ thɩ̃ɛ fɛʋ na jʋʋraanɩ na pɩ, le Bikuuni thɛthɛ na jo dɩbara ʋrɛraakɛra cʋɛnɩ thɩ̃ɛ fɛʋ dɩɩ jʋʋraa, dɩ mɛ̃ Thãgba na do yʋʋ fɛʋra ɓibi. 29 Dɩ ado ga ha thala’, anye wɩrɛ wɩ kpɛɛnɩ nyʋɔnɔ kherə na yɩ? Dɩ adorakɛ khe na ɩɩr khirera kpɩɩa’, mɔ̃ dɔ nɔɔ dɩ wa kpɛɛ wɩ nyʋɔnɔ kherə? 30 Dɩ sɛrɛ dakha, anyera sɩ-n faa dɩbara bɔ kʋrra bɔɔ fɛʋʋkɛra? 31 Sobɔr gɩ omɩna, mɔ̃ nɩ donɩ ɩ̃ məbida asɩ Kɔ̃tɩ̃ Jeju Kirisitira waa gel, mɛna gɩ ha na gɩrɛ, wire fɛʋ khikhi togʋʋ mɩ-n too. 32 Ado mɔ̃kɛ tibil kpɩɛrɛ hanɩ mɩ kɔɔ kɛ̃kɛrɛna hɔ̃ nɛbi kho thɩ̃ɛ Efɛjɩ dɩɩra, sɩɩ do khe na ɩɩr na the khirera ga, anyee kho ca ma ’lɛ gelela? Dɩ sa-n cʋɛ gɩrɛ sokpaa sɔnɩ ger bɛɛ: “Sɩ khɔɔ a na yɔna, gɩdonɩ cʋɔ sa khiire.” 33 Na-n fɩɩl anɩbara ga: Tɩɩ puu kuune ’lã’lã’lã n kʋɛrɛ fɩl bʋɔ. 34 Nɩ dɔ gɩ gba nɩ khər mɔ̃kɛ gɩ teenɩ kha, dɩ na-n cʋʋ sopugoə’, gɩdonɩ ɩkhasɔ na jɩ Thãgba ga. Mɩ sor thakɛ yicuru n fɔ nɩ. 35 Sɩ ʋkha na sor: Mɔ̃ khe na fʋ sɩ na ɩɩr na the khirera? Anyee tomɩ ca wa bir na ɩna gɩrɛ kper? 36 Də̃bəəlu ha fɩ bã; gɩrɛ fɩ-n diirni na hana yire saagado gɩ kɔɔ khire ɓoaa ga. 37 Ɔbɔɔkɛ fa-n diirni, ga do phuloleekɛ na phonɩ fɩ-n kɔɔ gba diirə’, sɩ bire gɩ, agado jʋ birə’ dɩɩ do thɩ̃ diir kpɩɩ. 38 Sɩ Thãgba n ’laaraa tomɩr mɔ̃kɛra a kɔɔ ƴaalnɩnakɛ gɩ hana, dɩ a-n har thɩ̃ diire bɩɛlbɩɛl tomɩr dɩɩdɩɩ. 39 Nʋʋn fɛʋ na-n do nʋ̃ ca bɩɛla’, tibildaa n har kpɩɩ, dɩ nʋmaada n ha kpɩɩ, dɩ ’lominəəda n ha kpɩɩ, dɩ thʋmaada n ha kpɩɩ. 40 Yu thɩ̃ɛsɔ n hale, thɩdaasɔ n hale, sɩ ƴũ thɩ̃ɛɛ carã pa n har kpɩɩ, dɩ thɩdaa n ha kpɩɩ ga ƴɛra. 41 Wiree carã n har kpɩɩ, dɩ porɩ carã n ha kpɩɩ, dɩ ƴepələ̃bee carã n ha kpɩɩ, gɩdonɩ ƴepələ̃berarakɛ bɩɛlɩ carã n har kpɩɩ na ʋ̃ ƴepələ̃bi. 42 Mɛ̃ gɩ ha khee ɩɩrra, tomɩ kʋɛnaa wɩ-n dʋ mɔ̃ wɩ-n diirni thɩ̃ɛ, sɩ mɔ̃ a-n ɩɩrnɩ aa-n do dakʋɛnaa ga. 43 Mɔ̃ wa-n dʋʋnι dabeesinaa a-n do, sι mɔ̃ a-n ιιrnι cʋrɛ a-n ιιrna. Mɔ̃ wa-n dʋʋnɩ dayɔgɔ a-n do, sɩ mɔ̃ a-n ɩɩrnɩ fãga haar a-n do. 44 Mɔ̃ wa-n dʋʋnɩ tomɩ jaar a-n do, sɩ mɔ̃ a-n ɩɩrnɩ thudaa a-n do; tomɩ jaar n hale, dɩ thudaa n hale dakha. 45 Gɛr gɩ dɩɩ khere Thãgbaa sɛbɛra dakha ayɩ: “Caca tibilikɛ dɔnɩ Adã debire a do tibilikɛ hananɩ yire”, sɩ pɩpɩɩ Adã do thueekɛ n ’laanɛnɩ yire. 46 Ga do thudaa dɔ cacadaa ga, sɩ tibil jaar gɩ, gɩrɛ dɔnɩ thudaa pɩɩrɔrɛ. 47 Caca tibil thɩɩra a the, thɩlãkobe Thãgba gba a mɩɩ, sɩ balanyɔ tibil ƴũ a the. 48 Mɔ̃ thɩlãkobidaar hanɩ, mɛ̃ thɩlãkobidara ha dakha, dɩ mɔ̃ ƴũdaar hanɩ, mɛ̃ ƴũdara ha dakha. 49 Dɩ mɔna sɩ kɔɔ donɩ thɩlãkobidaarɩ hoho, mɛ̃ sa do dakha ƴũdaarɩ hoho. 50 Gɩrɛ mɩ sonɩ wɔɔ omɩnaa dʋɔn: Tomɩ nʋʋn na tɔmɩn na puno na lõ Thãgba fãgadaarɩ dʋɔa’, dɩ gɩrɛ dɔnɩ dakʋɛnaa na puno na ’lɛ dakha gɩrɛ na kʋɛanaa ga. 51 Hιnɛ thɩ̃ gbul gι dι ɩ̃ so, ga do sɛrɛ fɛʋ na daarɛ daanιkɛ dɔnι khirə’, sι fɛʋ sa debire dapaara, 52 mɔ̃ tibil n canι yinə pɩpɩɩ tutuu ʋʋnna. Gɩdonɩ tutuu na ʋnɛ, dɩ khe na ɩɩr na tomɩrɩkɛ na dɔnɩ dakʋɛnaa ga, sɩ sɛrɛ sa debire. 53 Gɩdonɩ dɔ tomɩ kʋɛnaakɛ n to gɩrɛ na dɔnɩ dakʋɛnaa ga, dɩ tomɩ khinəneekɛ n to gɩrɛ na dɔnɩ dakhinənə’. 54 Sɩ ɔbɔɔkɛ tomɩ kʋɛnaakɛ na tonɩ gɩrɛ na dɔnɩ dakʋɛnaa ga na pɩ, dɩ tomɩ khinəneekɛ na to gɩrɛ na dɔnɩ dakhinənə’ na pɩ, le thɩmɩɩrɩkɛ kherenenɩ Thãgbaa sɛbɛra ayɩ: “Kəəre gbaar khir a dɩɩ” na dã dɩphã. 55 “Khir ya, ka afɩ kəəra ha? Khir ya, ka afɩ kpalla ha?” 56 Khiri kpal dʋɔn sopugo, dɩ sopugoo fãga dʋɔn jɔfʋ. 57 Sɩ Thãgba hɩna fʋɔrɛ, ɔrkɛ n hana sɩnɩ kəəre, dɩ asɩ Kɔ̃tɩ̃ Jeju Kirisitira gɩ-n the. 58 Mɛ̃ gɩ ɩ̃ omisɔɔkɛ mɩ-n nanɩ, nɩ fɔ gɩ ma, na-n ha tutugo paara’, na-n dɔ thɔma Kɔ̃tɩnna wire wire gɩ bɔr ga-n pɛr, gɩdonɩ nɩ jɩrɛ dɩ anɩ thɔna Kɔ̃tɩnna na do mɔlɔ kpɩɩraka’.
161 Ado warraakɛ nɩ pɛnɩ tɩɩ phuusɔra gɩ, mɔ̃kɛ mɩ kɔɔ pɛrnɩ gɩ hana Galasɩ we gbɛbɩdarasɔɔ pa, nɛrɛ dakha nɩ cʋɛ ɔmɛ̃. 2 Nɛrɛ fɛʋ bɩɛlbɩɛl, caca wire fɛʋ wire makonyɔra, nɩ te gɩrɛ nɩ-n ’lɛnɩ a na thɩnɛ; ga-n too ɩ̃ pɔ dɩphã sɩ war n tea’. 3 Dɩ a mɩ pɔr tɩbɩlaakɛra na tini, wɛr ma ha sɛbɛ, wɩ jalana na anɩ khaardara Jerujalɛm. 4 Dɩ ado gɩ teenanɛ mɛrɛɛ thɛthɛ n jala dakha, wɩ cʋrna mɩ sɩ jal. 5 Ma pɔr anɩ pa sɩ Masedʋan ma kɔɔ the ɓo, gɩdonɩ Masedʋan ma kana. 6 Agakpaana ma toore anɩ pa gbe, anaa ma toorerakɛ dɩ ie bɔɔ na kana, dɩ mɛ̃ na thɔɔ mɩ ka ma-n jalnɩ. 7 Gɩdonɩ nɛnɛ̃ ma ƴaal ɩ̃ yɩ nɩ sɩ ɩ̃ kpãsa’, sɩ mɩ pɛrɛ haar ma toona nɛr gɩ ma gbe ado Kɔ̃tɩn tu. 8 Sɩ Efɛjɩ ma too na dana fɛtɩɩkɛ wɩ-n wenɩ Pãtɩkotɩ, 9 gɩdonɩ lõfonɔ kɔ̃tɩ̃ɩ khɛr marɛ hoo, ɩ̃ puno ɩ̃ do le bɔ taa thɔma, sɩ lãlara jɔrɛ. 10 Ado Timothe pɔ, nɩ dɔ a toona nɩ sɩ maar na fʋʋa’, gιdonι ɩ̃ kha a-n do Kɔ̃tιnι thɔ̃. 11 Na-n do tibil n ’lũə koe. Nι thɔgɔɔ na ha ιι a bir a ɩ̃ ɩ̃ pa, gιdonι mι-n pιɛrʋʋrɛ nakha omιna. 12 Sι ado Apolɔsιιkɛ dɔnι omine gι, mι kɔɔ bιɛlʋʋlɛ ka dι a na pɔ anι pa, nakha omιna, sι ɔɔ ƴaalla aa pɛr haar a pɔ nɛnã’, sι ado a yι hʋɛ a na pɔr. 13 Na-n jʋrɛ, nι tɔɔ ha pɛrɛra kιbι, nι hana kũu bιnɛ, nι ’lɛ fãga na pιɛr. 14 Dɔ thɩ̃ɛ fɛʋʋkɛ nι-n cʋʋnι na-n cʋʋ na naʋ. 15 Mι-n kpãkpãa narɛ gιrɛ wo omιna: Nι jιrɛ Sιtefanasι na ɔɔ cɔdara; caca tιbιla wɛɛkɛ ’lɛnι Akaι dιιra, a dona dakha wιrɛ faanι dιbara tιι phuusɔɔ bul thɔmana. 16 Nɛrɛ dakha a nι jι nι wuro jɔ wa tibil casɔraale, na wιrɛraakɛ n gbũgbuloneni kha thɔmana na wɛr. 17 Mι-n kãkarɛ Sιtefanasι, na Fɔrtunatusi, na Akaιkusii ιna, wɛr lona anι ba mɛ̃. 18 Gιdonι wι cʋʋrɛ dι ɩ̃ ha ie na anɩda dakha; nɩ gba wa tibil casɔɔle wɩ do nar tibil. 19 We gbɛbɩdaraakɛ hanɩ Ajɩ fʋɔr nɛr. Akɩlasɩ na Pirisika na we gbɛbɩdaraakɛ n gbɛbanɩ kha awɩ cɔ fʋɔr nɛr jɔɔ Thãgba bɩsã fʋɔrɛ. 20 Omɩna fɛʋ fʋɔr nɛr. Na-n fʋɔrɛ kha bɩɛlbɩɛl na ha lõ fʋɔrɛɛkɛ dʋɔnnɩ daphuu. 21 Mɛr Pol khera fʋɔrɛɛkɛ na ɩ̃ nyɛ̃. 22 Ado tibil yɩ, ɩna-n na Kɔ̃tɩna’, dɔ sʋɔn n ’lii. Maranata: Ɩna ya asɩ Kɔ̃tɩ̃. 23 Jeju Kɔ̃tɩn na-n jɛ nɩ bʋɔra. 24 Mɩ na nɛr fɛʋ dɩɩ do Jeju Kirisitii pa gɩ the.