NA FAARONGOLAA DIANA NA A MATTHEW E KEDEA
1Talisibaralaa sulia aebara na Jesus e futa mai faasia.
1Talisibaralaa sulia aebara na Jesus Christ e futa mai faasia. Nia futa mai ana aebara a David na aaofia na e futa mai ana aebara a Abraham.
2Haia, talisibaralaa na nia lea sulia bali nia wane hafali mai ana Abraham. A Abraham wela nia na a Aesak, a Aesak wela nia na a Jakob, a Jakob wela nia na a Juda fai nia teni haasi ana gi. 3Haia, a Juda wela nia gi na a Peres fai nia ni Sera. (Tee daaro hatana ni Tama.) Haia, a Peres wela nia na a Hesron, a Hesron wela nia na a Ram. 4A Ram wela nia na a Aminadab, a Aminadab wela nia na a Nason, a Nason wela nia na a Salmon. 5A Salmon wela nia na a Boas, haia tee nia hatana ni Rahab. A Boas wela nia na a Obed, haia tee nia hatana ni Rut. A Obed wela nia na a Jesi. 6A Jesi wela nia na a David na aaofia gera Israel. A David wela nia na a Solomon, haia tee nia afe baa a Iuraea i nao. 7A Solomon wela nia na a Rihoboam, a Rihoboam wela nia na a Abaeja, a Abaeja wela nia na a Asa. 8A Asa wela nia na a Jehosafat, a Jehosafat wela nia na a Joram, a Joram wela nia na a Iusaea. 9A Iusaea wela nia na a Jotam, a Jotam wela nia na a Ehas, a Ehas wela ni a Hesekaea. 10A Hesekaea wela nia na a Manase, a Manase wela nia na a Emon, a Emon wela nia na a Josaea. 11A Josaea wela nia na a Jekonaea fai nia teni haasi ana gi na gera futa i nao suifetei na maalimaea gera gi da ngalia tooa i Israel fui fera i Babilon. 12Si kada tooa Israel da too na i Babilon naa, Sialtiel wela a Jekonaea kafi futa. Haia, Sialtiel wela nia na a Serababel. 13A Serababel wela nia na a Abaeud, a Abaeud wela nia na a Elaeakim, a Elaeakim wela nia na a Aso. 14A Aso wela nia na a Sadok, a Sadok wela nia na a Akim, a Akim wela nia na a Eliud. 15A Eliud wela nia na a Elaesa, a Elaesa wela nia na a Matan, a Matan wela nia na a Jakob. 16A Jakob wela nia na a Josef aarai ni Mary tee nia Jesus na gera alangia laugo ana Christ, sulia nia naa na wane a God e filia uria aaofialaa.
17Haia, hafali mai ana Abraham lea mai ka dao ana David na aaofia, aakwala ma fai uunita wane. Sui ka hafali mai ana David na aaofia lea mai ka dao ana si kada baa maalimaea gi da ngalia tooa i Israel gi fui Babilon, ta aakwala ma fai uunita wane. Haia, sui ka hafali ana si kada tooa Israel da lea fui Babilon lea mai ka dao ana si kada Christ nia futa, ta aakwala ma fai uunita wane lau.
Na futalana mai a Jesus Christ.
18Na futalana mai a Jesus Christ e urii: Si kada gera aalu faafia ni Mary na tee nia a Jesus fuana a Josef, ma e langi daaro si too oogu ua, ni Mary ka haitamana nia e iiana naa sulia na Aanoedoo Aabu. 19Ma a Josef, na wane na da aalu faafia fuana, nia ka manata uria ka lugatai nia, sulia ni nia na wane oꞌolo. Sui ka oote nia ana faaꞌidalana, ma ka manata uria ka lugatai aagwalaa ana. 20Sui si kada nia e manata ua go ana sulia si doo nae gi, na ensel a Lord e faatai fuana i laona teo bolelaa ka urii, <<Josef ae, oe wane ana aebara a David, osi mou ana aadelana ni Mary uria na afe oe. Sulia ni nia e iiana sulia na Aanoedoo Aabu. 21Ma nia tara ka faafutaa tee wela wane, ma ni oe oko alangia ana a Jesus (na malutana <Faamouri>), sulia ni nia tara ka faamouria na tooa nia gi faasia na aade taꞌalaa gera gi.>>
22Ma si doo naa gi e fuli hai ka faamamanaa si doo baa gi a Lord e faarongoa mai ana, si kada na profet baa e bae urii, 23<<Tee haari tara ka iiana ma ka faafutaa tee wela wane, ma daka alangia ana a Emanuel.>> Haia, si malutana hata nae: <<A God e too fai gia.>>
24Ma si kada a Josef e aada, nia ka iili naa sulia si doo nae gi na ensel a Lord e haeda fuana. Ma nia ka aadea ni Mary. 25Sui taa, daaro si too oogu ua go lea ka dao ana si kada ni Mary e faafutaa tee wela wane. Ma a Josef ka alangia ana a Jesus.
2Na wane gi da haitamana na bubulu gi.
1Ana si kada a Herod e aaofia ana naa, a Jesus ka futa i Betlehem, na fera i laona na lolofaa i Judea. Ma e langi si tau go i buira, teni wane gi faasia i taelana hato na da haitamana na bubulu gi, gera ka dao mai i laona na fera baita i Jerusalem. 2Ma gera ka ledi ma daka urii, <<Nia fai na wela baa e futa ma tara ka hau ana aaofia gera na Jiu gi? Sulia si kada gemelu too ua mai i taelana hato, melu ka rikia naa fe bubulu ana na mamalafooa ana futalana mai, ma melu ka lea mai uria na boururulaa usia.>>
3Ma si kada a Herod na aaofia e rongoa si doo nae, na manatana ka langi si diana sulia, ma na tooa i Jerusalem gi laugo. 4Ma nia ka soea na fataabu baita gi ma na wane faatolomai gi ana kwaieresia gi, fuana daka oogu mai, ma nia ka ledi gera urii, <<I fai naa na Christ baa tara ka futa mai ana?>>
5Ma gera oolisia daka bae urii, <<I Betlehem baa, na fera laona lolofaa i Judea. Sulia na kekedelaa profet urii, 6<Betlehem ae, na fera laona lolofaa i Juda, ni oe langi osi toꞌou i matangana fera naonao gi i Juda, sulia tee wane baita tara ka lea mai faasi oe, eeri ka talaia na tooa nau gi i fera Israel.>>>
7Ma a Herod ka soea mai na wane dao nae gi faasia taelana hato uria na bae aagwalaa, ma ka daotoona si kada taa na da rikia ana fe bubulu baa. 8Ma nia ka oodu gera kou fui Betlehem, ka bae urii, <<Molu lea, molu ka nani tatangai uria na wela naa. Ma lea molu ka daotoona, molu ka faarongo nau mai, eeri ni nau laugo kuka lea uria boururulaa usia.>>
9,10Ma i buira a Herod e bae urinae sui, gera ka lea na ada. Ma ana si kada gera dao sulia na tala, gera ka rikia lau fe bubulu baa daka rikia laugo mai i taelana hato. Gera ka eele asianaa ana si kada gera rikia ana. Ma fe bubulu naa ka eeta i nao ada lelea ka mamalo i ootofana na gula baa a Jesus e teo ana. 11Gera ruu i luma, ma daka rikia na wela fai nia ni tee nia ni Mary. Gera boururu usia na wela nae, ma daka ifingia na wai gera gi, ma daka falea si falelaa gi fuana: si malefo, ma na ai initoo na hasuna e moko diana, ma na gwai moko diana gi.
12Sui gera ka ooli na ada sulia ta tala eꞌete uria fera gera, sulia a God ka bae fifii fuada i laona teo bolelaa, ma ka haea langi dasi ooli lau siana a Herod.
Na tafilaa fuana i Ejipt.
13Ma i buira na wane nae gi da ooli na ada fui fera gera, na ensel a Lord ka faatai fuana a Josef i laona na teo bolelaa, ma ka bae urii, <<Josef ae, o tatae, oko ngalia na wela naa fai nia ni tee nia, molu ka tafi uria i Ejipt, ma molu ka too mai i seenae lea ka dao ana si kada nau ku haea molu ka ooli lau mai. Sulia a Herod e nani uria na wela naa eeri ka haungia ana.>>
14Ma a Josef e tatae ma ka ngalia na wela fai nia ni tee nia ni Mary, ma daalu ka lea laona rodo uria maefera i Ejipt. 15Ma gera too i seenae lea a Herod ka mae. Si doo nae e faamamanaa si taa baa a Lord e haea fuana na profet baa ka bae urii, <<I nau ku soea mai na Wela nau faasia i Ejipt.>>
16Ma si kada Herod na aaofia e haitamana wane nae gi na da lea mai faasia taelana hato da malaꞌoe nia, na rakena ka hasu asianaa. Ma nia ka falea baelana fuana wane ni oomea nia gi hai daka haumaeli teefou ana gala wela wane gi i Betlehem ma ana maefera galigalia gi sui. Nia eeresida hasa daka haungia gala wela wane na langi dasi dao ua ana roo fe ngali, iilingia si baea baa na wane baa gi sulia si kada fe bubulu e faatai ana. Manatana a Herod hasa nia tara ka haungia a Christ ana si iililaa urinae.
17Nia urinae hai ka faamamanaa si taa baa a Jeremaea na profet nia haea ua na mai ka bae urii, 18<<Gera rongoa lingeena si doo nae lea mai faasia na fera i Rama, na lingeena suungimaea baita, sulia ni Rasel e aangisia gala wela nia gi. Si kada nia e aangi ana, e langi so ta wane ka faabona nia, sulia na wela nia gi da mae teefou.>>
Na oolilana mai faasia i Ejipt.
19Ma i buira a Herod e mae naa, na ensel a Lord ka faatai lau i laona teo bolea fuana a Josef i Ejipt, 20ma ka bae urii, <<Josef ae, o tatae oko ngalia na wela fai nia ni tee nia ni Mary, molu ka ooli naa uria i Israel, sulia na tooa baa da hasi uria na haungilana na wela naa, da mae naa.>>
21Ma a Josef e tatae ma ka ngalia na wela fai nia ni Mary na tee nia, ma gera ka ooli naa uria i Israel. 22Sui si kada a Josef e rongoa a Akilas e talana na maa nia a Herod ana aaofialaa i Judea, nia ka mou ana toolaa i seenae. Ma na ensel ka bae lau fuana i laona na teo bolelaa, hai gera ka lea ada uria na lolofaa i Galili. 23Nia na gera ka too i fera Nasaret i laona lolofaa naa i Galili. Haia, ka faamamanaa si taa baa na profet baa gi da haea urii, <<Tara daka alangia ana na wane faasia i Nasaret.>>
3Na funaolaa nia John Siuabu.
1Ma ana si kada nae, a John Siuabu e dao mai, ma ka hafalia na funaolaa i laona na aanogwou i Judea ka bae urii, 2<<Muka oolitai manata faasia na aade taꞌalaa gamu gi, sulia na Initooa i Langi e dao garangi naa.>>
3A John naa na wane baa a profet Aesea e bae mai sulia ka urii, <<Tee wane e rii i laona na aanogwou ka urii, <Na Lord e dao! Muka aade aagau ana na tala maasi nia, ma muka olosia na tala fuana.>>>
4A John e oofi ana na maku ana iifuna doo fai ae na da alangia ana na kamel, ma ka kania na kakabe ana ungana bulumakau i liitana, ma na fanga nia na siko gi ma na wewedua. 5Ma na tooa oro gi daka lea mai siana faasia na fera baa i Jerusalem ma na fera gi sui i laona lolofaa i Judea ma faasia na fera gi sui garangia na kafo i Jodan. 6Ma gera ka faarongo ana si aade taꞌalaa gera gi, ma nia ka siuabu gera i laona kafo i Jodan.
7Ma si kada a John e rikia na wane oro ni Farisi gi ma na Sadusi gi da lea laugo mai siana hai nia ka siuabu gera, nia ka bae fuada ka urii, <<I gamu mu iilingia go agamu na loi gi! Ni tei naa e haea muka bobola uria tafilaa faasia na kwakwaelaa na a God tara ka falea e garangi dao na? 8Muka iilia si doo gi na ka faatainia gamu mu oolitai manata mamana naa faasia na aade taꞌalaa gamu gi. 9Ma langi musi manata urii i laona lio gamu gi, <I gami naa na tooa mi futa mai ana kwalafaa a Abraham naa. Afetai ta kwakwaelaa faasia God ka dao ani gami.> Haia, i nau ku haea fuagamu, a God e bobola go ana fai nia ka ngalilana na fou na gi ma ka haungainia ana kwalafaa a Abraham gi! 10Ana si kada naa, God e aade aagau naa uria kwakwaelaa, iilingia ta wane baa e dau ana matau ma ka aade aagau uria na tabalilana ai gi. Ma na ai gi sui go na langi dasi fusia ta fufue ai diana gi, tara nia ka tabalida ma ka ui anida i laona eere.
11<<Nau ku siuabu gamu ana kafo hai ka faatainia i gamu mu oolitai manata naa faasia na aade taꞌalaa gamu gi. Haia, ma tee wane aai na e lea mai burigu, tara nia ka siuabu gamu ana na Aanoedoo Aabu ma ana eere. Ma i nia e baita ka tasa liufi nau, ma i nau langi kusi diana bobola fai nia na ngalilana na tae silipa nia gi. 12Ma nia e aade aagau uria na ketolana tooa gi sui, iilingia ta wane baa e tagalangainia na mige doo diana gi faasia na ungedoo gi. Ma i nia ka oogua na mige doo diana gi i laona beu nia ni taingailaa. Ma na ungedoo gi, nia ka suungida i laona na eere na e totoo si mae.>>
Na siuabulaa a Jesus.
13Ana si kada nae, a Jesus e lea mai faasia i Galili uria kafo i Jodan siana a John hai a John ka siuabu nia. 14Ma a John ka iili uria na bulasilana na manatana a Jesus, ka urii, <<E bobola fai nia ni oe na oko siuabu nau, ma oko lea mai taari amu siagu uria kuka siuabu oe nae.>>
15Ma a Jesus e oolisia ka bae urii, <<Boroi ana, o iilia fasi mai amu si doo naa fuagu. Sulia ana iililana si doo naa, goro ka iilia doo gi sui na a God e dooria.>> Ma a John ka aala naa faafia.
16Ma ana si kada a Jesus e siuabu sui, nia ka tatae mai faasia i kafo. Ma i langi ka ifi fuana, ma nia ka rikia na Aanoedoo a God e sifo mai iilingia fe bola ma ka oo i fafona. 17Ma si lingee doo faasia i langi ka bae urii, <<I nia naa na tefe Wela nau. I nau ku rakediana ani nia, ma kuka eele asianaa suli nia.>>
4A Satan e iilitoona a Jesus.
1I buira na doo naa, na Aanoedoo Aabu e talaia a Jesus uria aanogwou hai a Satan ka iilitoona. 2Ma a Jesus e aabu fanga sulia fai aakwala fe dani gi ma fai aakwala fe rodo, ma nia ka fiolo asianaa. 3Seenae, a Satan ka lea mai siana, ka bae urii, <<Lea so ni oe na Wela a God, oko haea fuana na fou naa gi ka hau ana beredi.>>
4Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Na Kekedelaa Aabu e haea, <E afetai fuana na wane so ka mouria ana si fanga go ana taifilia. Sulia nia ka mouri naa mone ana si baea gi sui na a God e haeda.>>>
5Sui a Satan ka ngalia lau a Jesus uria i gwouna Beu Aabu nia a God i fera aabu i Jerusalem. 6Ma ka bae urii fuana, <<Lea so ni oe na Wela a God, oko lofo i hae gano, sulia na Kekedelaa Aabu e bae urii, <A God ka oodua mai na ensel nia gi siamu, ma gera ka hako oe ana abada, hai so na aemu gi boroi kasi fotongai ana ta fou.>>>
7Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Ma na Kekedelaa Aabu e bae urii laugo, <E langi osi iilitoona a Lord na God oe.>>>
8Sui a Satan ka ngalia lau a Jesus uria i gwouna tefe tolo e fane asianaa, ma ka faatainia na initooa gi sui ana molaagali ma na babaitaa fuana a Jesus. 9Ma a Satan ka bae urii, <<Na doo naa gi sui go kuka faleda fuamu lea so oko boururu i maana aegu.>>
10Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Satan ae, o lea tau amu faasi nau! Sulia na Kekedelaa Aabu e haea, <Tee taifilia a Lord God oe go na oko fooasia ma oko rao fuana.>>>
11Sui ana si kada nae, a Satan ka lea naa faasia a Jesus. Ma na ensel gi daka lea mai, ma daka adomi nia naa.
A Jesus e hafalia raolaa nia.
12Si kada a Jesus e rongoa gera aalua naa a John i laona na beu ni kanilaa, nia ka lea fuana Galili. 13Haia, nia kasi too i laona fera nia i Nasaret. Nia e lea, ka too ana i Kapaneam, na fera i ninimana na aasi i Galili, ana na lolofaa i Sebulun ma i Naftali. 14Nia e iili urinae eeri ka faamamanaa na baelana profet Aesea baa e urii, 15<<Na fera Sebulun ma na fera Naftali na e too sulia tala fuana aasi ma ka too ta bali ana kafo i Jodan i Galili, na tooa maadiu gi da too ana. 16Na tooa gi na gera too laona na rorodoa, tara daka rikia raralaa baita. Haia, ni tei gera na gera too i laona na fera rorodoa ana maea, na raralaa ka talafi gera.>>
17Ita ana si kada nae, a Jesus ka ainitalo ana faarongolaa nia ka urii, <<Muka aabulo faasia na aade taꞌalaa gamu gi, sulia na Initooa i Langi e dao garangi naa!>>
Jesus e soea fai wane dedeea gi.
18Ana si kada a Jesus e liliu sulia na aasi i Galili, nia ka rikia a Simon (na e alangia ana a Peter) fai nia a Andrew na haasina. Daaro dee adaaro ana moge daaro i laona na aasi sulia daaro na roo wane da dedee gi. 19Ma a Jesus ka bae urii fuadaaro, <<Moro lea mai fai nau, ma kuka faatolomai gomoro ana deelaa uria tooa gi hai so i gera laugo daka manata mamana ana a God.>> 20Ma ana si kada nae ua go, daaro ka tafusia na adaaro na moge daaro gi, ma daaro ka lea na adaaro fai nia.
21Sui a Jesus e lea lau kou ma ka rikia lau ta roo wane gi lau, a James ma a John na roo wela a Sebedi gi. Daaro too adaaro i laona na baru fai nia maa daaro a Sebedi, ma gera kauraa na furai gera gi. A Jesus ka soe daaro. 22Ma ana si kada nae ua go, daaro ka tafusia na adaaro na baru fai nia na maa daaro, ma daaro ka lea na adaaro fai nia a Jesus.
A Jesus e liliu uria raolaa.
23A Jesus e liufia na fera gi i laona lolofaa i Galili, ma ka faatolomainia na tooa gi laona na Beu Aabu ni figulaa gera Jiu gi. Ma nia ka ainitalo ana na Faarongolaa Diana sulia na Initooa a God, ma ka guraa na tooa gi na da mataia ana mataia eꞌete gi sui na e haungi gera. 24Ma na uunuunulaa gi sulia a Jesus ka talofia fera gi sui i laona lolofaa i Siria, ma tooa oro gi na da matai ana mataia eꞌete oro gi daka ngalida mai siana. Na tooa gi na aagalo taꞌa gi e kwaeda, ma tooa gi na aeda ka mae, ma na tooa gi na da uura, gera lea mai siana. Ma Jesus ka gurada teefou. 25Ma na tooa oro asianaa laugo daka lea sulia Jesus ana si kada nae. Tooa faasia Galili, Dekapolis, Jerusalem, Judea, ma faasia na bali aai ana kafo i Jodan.
5Na funaolaa nia a Jesus.
1Si kada a Jesus e rikia na figua baita, nia ka raa i gwouna fe tataea, ma ka gwouru i hae gano. Ma na oote fafurongo nia gi daka figu galia, 2ma nia ka hafalia na faatolomailada, ka urii,
3<<Oilakea fuada tooa na da haitamana gera siofaa i maana a God, sulia na Initooa a God na doo gera.
4<<Oilakea fuada tooa na da liobukonu, sulia a God tara ka falea na eelelaa fuada.
5<<Oilakea fuada tooa na da faatoꞌou gera i talada, sulia tara daka ngalia si doo na a God e bae aalualu ana.
6<<Oilakea fuada tooa na da dooria asianaa iililaa na oꞌoloa, sulia a God ka kwaiꞌadomi gera iililaa.
7<<Oilakea fuada tooa na da rakediana fuana tooa eꞌete gi, sulia a God tara ka rakediana laugo fuada.
8<<Oilakea fuada tooa na da folaa i lioda, sulia tara gera ka rikia God.
9<<Oilakea fuada tooa na da rao uria na fanualama i matangana tooa, sulia a God tara ka alangi gera ana na wela nia gi.
10<<Oilakea fuada tooa na da nonifii sulia na iililana si doo oꞌolo gi, sulia na Initooa a God na doo gera.
11<<Oilakea fuagamu, si kada na tooa gi da suge faafi gamu ma daka kwalangai gamu ma daka maalimae gamu, sulia gamu naa fafurongo nau gi. 12Muka noni hahala ma muka eele agamu, sulia a God tara ka falea si kwaiaraa baita na e taingainia fuagamu i langi. Sulia gera maalimaea laugo na profet baa gi i nao.>>
13A Jesus e tasa dongaa ana baelana ka urii, <<Na aasi naa e faamamasia na fanga fuagamu. Haia, ma ni gamu laugo muka iilingia na aasi uria faadianalana na tooa gi sui. Ma lea so na mamasialana na aasi naa ka langi faasia ana, e afetai hasa tesi doo hai so ka faamamasia lau. Ma ka langi si diana naa uria iililana lau ana tesi doo, ma nia diana fuana muka ui ania naa agamu i maa, eeri na tooa gi daka fali na ada i fafona.
14<<I gamu mu iilingia laugo na laeta fuana na tooa gi sui. Na luma gi na da tolea i gwouna fe tataea e afetai ka aagwa. 15E langi ta wane si faaharua na kwesu, sui ka aalua ana i farana na teu. Ma nia e ngalia, ka kulua taari ana si gula i langi, hai ka tala fuana na tooa gi sui i laona na luma. 16Ma ka urinae laugo, na laeta gamu ka rara i nao ana na tooa gi sui eeri ana si kada gera rikia na doo diana gi na mu iilia, gera kafi baelafea na Maa gamu na e too mai i langi.
17<<E langi musi manata hasa ni nau ku lea mai uria na faasuilana na kwaieresia nia gi a Moses ma na faatolomaia gera na profet gi. I nau kusi lea mai uria na faasuilada, ma ku lea mai taari uria na faamamanalana na faatolomaia gera nae gi. 18Muka manatatoona si doo naa, si kada na i langi ma na molaagali da too ua, langi tesi doo toꞌou ana na Kwaieresia gi kasi sui lea ka dao ana si kada na doo gi sui ka sui. 19Nia naa, so ni tei naa e langi si roosulia ta kwaieresia toꞌou, ma ka toolamainia teni wane daka iili sulia, tara a God ka aalu nia ana si gula iꞌisi ana na Initooa i Langi. Ma ni tei na ka roosulia na kwaieresia gi ma ka toolamainia fuana teni tooa gi uria na roosulilana iilingi nia, tara i nia ka baita i laona na Initooa i Langi. 20I nau ku haea fuagamu, lea gamu langi si iilia diana liufia na wane faatolomai gi ana kwaieresia gi ma na Farisi gi ana iililaa sulia si doo gi a God e dooria, e afetai muka bobola fai nia na ruulaa laona na Initooa i Langi.
21<<I gamu mu rongoa sui na si doo na da haea fuada na koo gia gi i nao baa e urii, <Langi osi hau wane. So ni tei na e hau wane, tara gera ka ngali nia i naona na wane ni keketolaa.> 22Haia, si kada naa, ni nau ku haea fuagamu, so ni tei na e rakehasuia na haasina, tara gera ka ngali nia i naona na wane ni keketolaa. Ma ni tei na ka haea fuana na haasina, <Ni oe na doo tatagwai go ana>, tara gera ka ngalia i naona na wane ni keketolaa gi. Ma ni tei na ka alangia na haasina ana, <Na doo nue>, tara i nia ka lea oto i laona na eere na langi kasi mae. 23Nia naa, lea so o aade aagaua na ana si falelaa oe fuana a God i fafona na fuliere, sui ma oko manatatoona langi kasi folaa ua i matanga moro haasimu sulia na garolaa oe, 24o tafusia si falelaa oe i nao na fuliere, sui oko ooli ma oko bae kwaimaani fasi fai nia. Sui i buri, ofi ooli mai ma ofi falea si falelaa oe fuana a God.
25<<Ma lea so ta wane ka ngali oe i naona na wane ni keketolaa faafia tesi doo, oko bae kwaimaani fasi fai nia, si kada langi moro kasi dao ua. Sulia lea moro dao naa, nia tara ka fale oe na ana fuana na wane ni keketolaa, ma i nia ka fale oe lau fuana na wane polis, ma i buira gera ka aalu oe i laona na beu ni kanilaa. 26I nau ku haea fuamu, tara oko too i seenae lea ka dao ana si kada oko duu teefou na ana na duulaa oe gi.
27<<I gamu muka rongoa sui si doo da haea, <E langi osi ooe.> 28Haia, si kada naa, i nau ku haea fuagamu, so ni tei na e bubungia ta geni ana si lio ni ooelaa, i nia e ooea sui naa i liona. 29Nia naa, lea na bali maa aaolo oe e faagaro oe, lafua oko ui ania amu faasi oe. Sulia nia tee diana fuamu hai oko ui ania na bali ana na nonimu, aata gera ka ui ania na nonimu loulou i laona na eere ana na gula ni maea. 30Ma lea na bali aba aaolo oe e faagaro oe, oko lafua ma oko ui ania amu faasi oe. Sulia tee diana hai oko ui ania na bali ana na nonimu, aata gera ka ui ania na nonimu loulou i laona na eere ana na gula ni maea.
31<<Ma gera haea laugo mai i nao, <So ni tei ka lugasia na afe nia, nia ka falea na kekedelaa ana na kwailugasilaa fuana.> 32Haia, si kada naa i nau ku haea fuagamu, lea so ta geni afe e langi si ooe, sui ma na aarai nia ka lugasia, ma geni naa ka too wane lau, na aarai nia baa i nao e falea na garolaa ana ooea fuana. Ma na wane aai naa e aadea e ooea naa laugo.
33<<I gamu muka rongoa laugo na doo na da haea fuada na tooa gi i nao ua na mai, <E langi osi aaburongo na bae aalualu oe, oko iilia si taa na o aalafuu ana uria na iililana fuana na Lord.> 34Haia, si kada naa, i nau ku haea fuagamu, langi osi aalafuu ana si kada o bae aalualu ana. Ma langi osi kwaiagi ana i langi, sulia nia naa si gula ni gwourua a God na Aaofia. 35Ma osi kwaiagi ana molaagali, sulia nia naa si gula a God ni aalulana ana na aena. Ma osi kwaiagi ana Jerusalem, sulia nia naa fera nia na Aaofia baita ka tasa. 36Ma langi osi kwaiagi ana ketemu, sulia e afetai oko haungainia tee si iifu i ketemu ka kwakwaoa ma langi ka bubulua. 37E diana fuamu oko haea go amu, <Iiuka>, ma langi, <E langi.> Ma lea oko haea lau tesi doo, si doo nae e lea na mai faasia a Satan na wane taꞌa.>>
Muka rakediana fuana na maalimaea gi.
38A Jesus e tasa dongaa ana baelana ka urii, <<I gamu mu rongoa sui naa baa da haea urii, <Lea ta wane ka labasia na maana ta wane aai, gera ka labasia maana wane nae laugo. Ma gwe lifo laugo uria na duulana gwe lifo.> 39Haia, si kada naa i nau ku haea fuagamu, langi osi duua tesi doo na ta wane e iilia taꞌalaa fuamu. Lea so ta wane e fidalia na babali aaolo oe, oko faalamainia na bali babali mouli oe hai ka fidalia laugo. 40Ma lea so ta wane ka ngali oe uria na keketoa uria ngalilana na maku ruruu oe, oko falea laugo na maku tekwa oe fuana. 41Ma lea so ta wane ka suungainia oko ngalia na oke doo nia sulia tee kade tala, oko ngalia lau sulia ruana kade tala. 42Ma lea ta wane gania tesi doo siamu, oko falea amu fuana. Ma si kada ta wane ka dooria na ngalilangalaa ana tesi doo siamu, oko falelanga ana fuana.
43<<Gamu mu rongoa sui naa laugo baa da bae urii, <Muka rakediana agamu fuada na ruana gamu gi, ma muka maasusuala ada na maalimaea gamu gi.> 44Haia, si kada nae, nau ku haea fuagamu, muka rakediana fuada na maalimaea gamu gi, ma muka fooa fuada ni tei gera na da faanonifii gamu, 45eeri muka hau ana na wela nia na Maa gamu mai i langi. Sulia nia e haungainia na hato, ma ka talafia na tooa taꞌa gi ma na tooa diana gi ka bobola sui go, ma ka falea na uuta fuada ni tei gera na da iilia doo diana gi ma fuada ni tei gera na da iilia si doo taꞌa gi. 46Lea so muka rakediana go agamu fuada na tooa gi na da rakediana fuagamu, a God langi kasi kwaiarangai gamu go. Sulia na tooa faafefe ni gonitai malefolaa baa ana takisi boroi, gera da iilia laugo si doo nae! 47Ma lea mu bae diana go agamu fai nia na ruana gamu gi, langi musi eꞌete go faasia na tooa gi sui. Sulia na tooa gi i uugita gi boroi da iilia laugo si doo nae! 48Muka oꞌolo teefou naa iilingia na Maa gamu i langi e oꞌolo teefou.>>
6Faatolomailaa sulia aadelana na doo diana gi.
1Ma a Jesus ka bae urii lau, <<Muka susuli gamu, aata muka iilia go agamu na doo diana gamu gi eeri wane gi daka rikia ma daka manata baita ani gamu. Lea mu iili urinae, afetai asianaa hasa muka ngalia ta kwaiaraa faasia na Maa gamu mai langi. 2Lea oe falea na falelaa uria adomilana tooa siofaa, langi osi faatainia fuana tooa gi hai so daka baelafe oe. Sulia na malutana na tooa da susuge ana aabulolada nia urinae. Gera kwaiꞌadomi fuana tooa siofaa gi laona Beu Aabu gi ma sulia na tala baita gi laugo, eeri tooa gi sui daka baelafe gera. Haia, ma nau ku haea fuagamu, tara a God ka langi si falea ta kwaiaraa fuada, sulia gera ngalia sui naa na kwaiaraa gera gi. 3Haia, ma ni oe, si kada oko falea tesi doo fuana kwaiꞌadomilaa ana, langi osi faatainia fuana ta wane, hai so ta ruana amu boroi langi kasi haitamana naa. 4Si kada oe o falea tesi doo fuana ta wane, oko aagwa go, hai ta wane lau kasi rikia, ma langi so ka haitamana. Sui boroi ana, na Maa oe na e nii mai langi naa nia rikia si taa gi na oe aadea, tara nia naa ka falea si kwaiaraa fuamu.>>
Sulia na fooalaa.
5Jesus ka bae urii lau, <<Si kada mu fooa, langi musi iilingia tooa susuge na da fooa go ada eeri na tooa gi daka rikida. Sulia ana si kada gera fooa, gera dooria asianaa takelaa lao Beu Aabu ni figulaa ma langi sulia tala baita gi eeri na tooa gi daka riki gera. Haia, nau ku haea fuagamu, gera ngalia sui naa na kwaiaraa gera gi faasia na tooa na gera tangoda. 6Ma ni oe, si kada o fooa ana, oko lea uria tesi gula na e too banitai ma oko too i seenae, ma oko haea fooalaa oe gi fuana God na ta wane langi kasi rikia. Sui boroi ana langi ta wane kasi riki oe kada oko fooa ana, tara Maa oe na nii mai langi na tara ka riki gamu. Haia, ma tara ni nia laugo na ka kwaiarangai oe fuana si taa gi na oe iilida.
7<<Si kada mu fooa ana, langi molu si iilingia lau tooa i uugita. Sulia si kada gera fooa ana, gera bae tekwa asianaa, ma langi gera kasi haitamana filoa na taa gi na gera haeda. Manatada hasa lea gera fooa tekwa urinae, tara God ka rongo gera. 8Ma ni gamu, langi musi aade iilingi gera, sulia Maa gamu mai langi nia e haitamana sui ua na ana si taa gi na gamu dooria, suifetei mufi gania.
9<<Haia, si kada molu fooa ana, molu ka bae urii, <Maa gami i langi ae, gami dooria hasa tooa gi sui daka faabaitaa hatamu, sulia nia e aabu asianaa. 10Na Initooa oe ka lea mai, ma na kwaidooria oe daka aadea na i aano iilingia i langi. 11O falea mai si fanga ka bobola sulia dani. 12Oko manata lukea na aade taꞌalaa gami gi iilingia mika manata lukea na aade taꞌalaa gera wane gi da iilia fuagami. 13Oko firi ani gami faasia na iilitooa. Ma oko dilangai gami faasia a Satan.>
14<<Haia, lea gamu manata lukea tei na e aade taꞌa fuagamu, tara Maa gamu mai langi nia ka manata luke gamu laugo. 15Ma lea gamu si manata lukea ni tei na e iilia si taꞌalaa fuagamu, tara Maa gamu mai langi kasi manata luke gamu laugo.>>
Faatolomai sulia aabu fangalaa.
16A Jesus ka bae urii lau, <<Ana si kada gamu aabu fanga ana uria fooalaa rigita, langi musi iilingia tei gera na da sugea tooa ana aabulolada. Sulia si kada gera aabu fanga ana, gera ka faabilia na maada, ma gera ka aada mala tooa da liobukonu hai na tooa gi daka riki gera, ma daka tangoda. Haia, ma ni nau ku haea fuagamu, na tooa na afetai gera ka ngalia ta kwaiaraa lau, sulia tooa gi gera falea sui naa na kwaiaraa gera ana tangoladalaa. Ma God langi kasi falea laugo ta kwaiaraa fuada. 17Haia, ma ni oe, kada oe aabu fanga, oko sisiu amu, ma oko kafa amu iilingia oe iilia sulia dani, 18eeri ta wane kasi aada haitamamu na oe aabu fanga. Ma sui boroi ana ta wane kasi aada haitamamu, tara Maa oe i langi e riki oe, ma tara nia ka falea na kwaiaraa fuamu uria na taa gi na oe o iilida. Nia naa na wane na e haitamana riki oe sulia dani, sui boroi ana osi haitamana riki nia.>>
Faatolomailaa sulia rikidoolaa.
19Sui, a Jesus ka bae urii lau, <<Musi taingainia na ooganilaa gamu gi i seegi lao molaagali ana na gula na susubu ma na burolaa ka nagaa ma na tooa bebeli ka belia. 20Muka taingainia na ooganilaa gamu gi i langi taari, si gula susubu ma na buro kasi nagaa, ma na wane bebeli langi dasi belia. 21Sulia fai na ooganilaa gamu gi nia too ana, na manataa gamu gi sui ka too laugo i seenae.
22<<Na maamu e iilingia na laeta fuana nonimu. Lea na maamu e gwagwalifolaa, na nonimu laugo ka folaa naa. 23Ma lea na maamu e rorodoa, na nonimu laugo ka rorodoa. Haia, lea na laeta na e too ani gamu e rorodoa go ana, na rorodolaa nae kafi baita fetei.>>
24A Jesus ka bae lau urii, <<Afetai ta wane ka rao fuana roo aarai gi. I nia ka maasusuala ana ta aarai ma ka rakediana fuana ta aarai aai. I nia ka aaburongo baelana ta aarai ma ka roosulia ruana aarai aai. Afetai hasa muka rao fuana a God ma na malefo.
25<<Nia naa, nau ku haea fuagamu, e langi musi manata aꞌabo ana fanga fai nia na gwoulaa na gamu mouri ana, ma langi na maku fuana noni gamu. Na mouria naa e diana ka liufia na fanga? Iiuka. Na noni doo naa e diana ka liufia na maku? Iiuka. 26Aada muka rikia fasi na manu gi i mamangaa. E langi dasi fasia go tesi doo ma langi dasi taingai go i laona ta babala gi. Sui, a Maa gamu i langi ka aada go ana suli gera. Haia, i gamu mu diana ka liufia na manu gi? Iiuka. 27Gamu langi musi haitamana ka faatekwaa na mourilaa gamu ana manata aꞌabolaa.
28<<Ma uria taa naa mu ka manata aꞌabo sulia na maku gi? Aada muka rikia fasi na taelana na tage ai gi. Gera langi dasi rao go, ma e langi dasi haungainia go teni maku ada. 29Ma nau ku haea fuagamu, boroi ana a Solomon na aaofia baa e todadoo ma ka too ana na doo oro gi, langi ta maku ana kasi diana go iilingia na tage ai naa gi. 30A God e faaofia na laua kwasi, na laua na e too i taraꞌena ma i bobongi ka mae laugo ana ma ka harufia i laona eere. Tara a God ka langi si manatatoona laugo na faaofilaa gamu? Na manata mamanalaa gamu e toꞌou asianaa.
31<<Nia naa, langi musi manata aꞌabo urii, <Na fanga ma na gwoulaa ma langi na maku nau tara ka lea mai faasia i fai?> 32Haia, na doo nae gi na tooa gi i uugita da manata aꞌabo ana sulia dani. Ma na Maa gamu mai langi e haitamana go ana na mu dooria na doo nae gi sui. 33Muka manata ngado ka tasa ana na Initooa a God taari fai nia na doo oꞌolo gi. Muka manata ngado ana si doo naa gi ka liufia na doo eꞌete gi sui, ma tara nia ka falea na doo naa gi sui na mu dooria fuagamu. 34Nia naa, langi musi manata aꞌabo uria i bobongi. Sulia fe dani i bobongi ka too laugo ana si aꞌabolaa nia gi fuana i talana. Langi si bobola hai muka oofua si aꞌabolaa gi i bobongi fai nia na aꞌabolaa gi ana fe dani i taraꞌena.>>
7Faatolomailaa sulia ketolana ta wane.
1Ma Jesus ka bae urii lau, <<Langi molu si ketoa ta wane, eeri a God ka langi si keto gamu. 2Lea molu ketoa ta wane, a God ka keto gamu lau go urinae. Haia, si kwaieresia taa na mu ketoa ana ta wane, na kwaieresia nae laugo na tara God ka keto gamu ana. 3Oe go, lea ta wane e iilia go si gala doo garo, oko ketoa na amu ana. Sui langi osi manata go sulia na garolaa baita gi na oe iilida? Oe o iilingia na wane baa e dooria lafua si ooronga doo laona maana ta wane aai, ma ka langi si haitamana ana si tofi ai na e nii i laona maana. 4Oe haitamana asianaa uria haelana fuana ruana amu urii, <Ruana ae, nau ku dooria lafua si ooronga doo na e too la maamu.> Sui ma langi musi manata go uria lafulana tofi ai baita na e too la maamu i talamu. 5Oe o aada mala o olo go amu, sui na manatalaa oe nia eꞌete asianaa. Oe o tafusia fasi na taꞌalaa gamu gi. Lea sui, ofi bobola uria kwaiꞌadomilaa kou ana ta wane eꞌete uria na garolaa nia gi.
6<<Ma langi musi falea doo aabu gi fuana kui gi, sulia tara gera aabulo ma daka aꞌala gamu. Ma langi molu si falea na lalaungia gamu gi fuana boso gi, aata gera ka buu faafia go ada.>>
Faatolomailaa sulia taa na God e aadea kada goro gania.
7Jesus e bae urii lau, <<Lea so ta wane e fooa fuana God ma ka gania uria tesi doo, God haitamana ka falea go ana fuana. Ma so ni tei na e nanisia tesi doo ma ka fooa fuana God, God haitamana ka faatainia fuana. Haia, ma so ni tei na e lea mai ma ka kidikidi ana maa ana Beu nia a God, tara a God ka ifingia na maa fuana. 8Sulia ni tei naa e gania God, tara nia ka falea fuana. Haia, ma ni tei naa e nanisia tesi doo, nia ka lea mai siana a God, ma ka daotoona. Ma ni tei naa e fooa fuana a God iilingia na wane baa e kidikidi ana maa ana luma ruana nia, tara a God ka ifi uria na adomilana.
9<<Haia, nau ku soeledi gamu tooa na muka too ana wela gi. Utaa? Lea na wela oe e lea mai siamu ma ka gani oe uria fanga, tara haitamana oko falea go amu na fou fuana? Afetai! 10Ma lea nia ka gani oe uria iia, tara oko falea na loi fuana? Afetai! 11Haia, ma sui boroi ana na aabulolaa gamu gi ka taꞌa, muka haitamana muka falea go agamu doo diana gi fuana wela gamu gi. Haia, na Maa gamu mai langi nia liufi gamu sui uria falelana doo diana gi fuana tei gera na da gania.
12<<So tesi taa na mu dooria tooa eꞌete gi daka aadea fuagamu, nia laugo na muka aadea fuagera. Sulia nia naa na malutana na faatolomailaa ana kwaieresia a Moses gi ma gera profet gi sui.>>
Na tala uria mouria ma uria maea.
13A Jesus ka bae urii lau, <<Muka ruu kou ana maehagaa na e toꞌou, sulia na maehagaa na e baita ma ka rereba nia lea uria na maea. Ma na lealana sulia e waluda go ana, ma na tooa oro asianaa na da lea sulia na tala nae. 14Haia, ma na maehagaa na e toꞌou ma ka logo nia lea uria na mouria, ma na lealaa sulia ka afetai, ma aange wane go naa da lea sulia.>>
Sulia na profet susuge.
15Jesus ka bae urii laugo, <<Muka susuli gamu faasia na profet susuge gi. Muka susuli gamu sulia gera da aada mala tooa diana, sui taa na manatalada na e iilingia kui kwasi gi na daka dooria labasilaa gamu. 16Haia, ma tara muka aada haitamada go amu na profet susuge nae gi ana si doo taꞌa gi na gera iilida gi. Sulia na kwaletotore afetai daka fusia ta fufue doo diana ana. 17Ma na ai diana ka fungu laugo ana fufue doo diana gi, ma na ai taꞌa gi ka fungu laugo ana fufue doo taꞌa gi. 18Ai diana afetai ka fungu ana fufue doo taꞌa, ma na ai taꞌa e afetai ka fungu ana fufue doo diana. 19Na ai gi sui go na langi dasi fusia ta fufue doo diana gi, gera ka tabalida ma daka ui ania i laona eere. 20Nia naa, nau ku haea fuagamu, tara muka aada haitamana na profet susuge naa gi ana si doo gi na gera iilida gi.>>
Roo luma gi.
21A Jesus e bae urii lau, <<Langi lau na tooa gi sui na da haea fuagu, <Lord ae! Lord ae!>, daka ruu ana na Initooa i Langi. Ma ni tei gera ana na da iili sulia na kwaidooria nia a Maa nau i langi go ana taari, daka ruu i laona na Initooa i Langi. 22Ma na tooa oro gi daka bae urii fuagu ana fe dani ketolaa nae, <Lord ae, i gemelu haea na baelana a God ana na hatamu, ma melu ka taria na aagalo taꞌa gi ana na hatamu, ma melu ka iilia doo oro ni kwelelaa ana hatamu.> 23Sui, tara nau kuka bae urii fuada, <Nau kusi haitamamolu. I gomolu na tooa taꞌa gi. Molu lea tau kou faasi nau!>
24<<Nia naa, na tooa gi sui na da rongoa si baea nau naa gi ma daka iili sulia, da iilingia na wane liotoo na e tolea na luma nia i fafona na fou. 25Na uuta baita ka aru, ma na kafo gi ka busu, ma na ooru baita ka kwaea na luma nae, ma boroi ana, na luma nae kasi asia go, sulia e ngado i fafona na fou.
26<<Sui ma na tooa gi sui na da rongoa na baea nau naa gi ma dasi iili sulia, da iilingia na wane nue na e tolea na luma nia i fafona oone. 27Na uuta baita ka aru, ma na kafo gi ka busu, ma na ooru baita ka kwaea na luma nae, ma na luma nae ka asia ma ka oogosi teefou naa.>>
28Ana si kada Jesus e faatolomainia tooa gi ana si doo naa gi sui, gera ka kwele asianaa. 29Sulia gera ka aada haitamana Jesus nia e eꞌete faasia faatolomai gera ana kwaieresia a Moses gi. A Jesus e too ana mamanaa si kada nia e faatolomai ana.
8Jesus e guraa wane matai.
1Si kada Jesus e sifo mai ana faasia i gwouna fe uuo nae, na figulaa baita gi daka lea mai sulia. 2Ma tee wane na fura e haungia noina e lea mai, ma ka boururu naona Jesus, ma ka bae urii, <<E aarai ae, lea so o maabe, nau ku haitamana oko bobola go amu uria guralagulaa.>>
3Sui a Jesus e tekwala kou na abana, ma ka hamosia wane nae, ma ka bae urii, <<Nau ku dooria. Nonimu ka mafo naa.>> Ma ana si kada nae ua go, na nonina wane naa ka mafo naa. 4A Jesus ka bae urii fuana, <<Langi osi faarongo ana ta wane lau, ma o lea olo siana na fataabu, eeri ka rikia na nonimu naa e diana naa ma ka faalu naa faasia si mataia baa e haungi oe. Haia, i buira lea oko falea kwaisuusia oe iilingia baa a Moses e haea i laona na kwaieresia nia gi, eeri na tooa gi sui daka haitamana na nonimu e diana sui naa.>>
Jesus e guraa tee wane.
5Ma ana si kada Jesus e dao ana fera Kapaneam, tee wane naonao ana wane ni firua gera Rom, nia e lea mai siana Jesus, ma ka gania fuana ka adomia, 6ka urii, <<Wane baita ae, na wane ni raoa nau e matai asianaa, ma ka teo go ana, ma ka lalafusia gelolana noina, ma na nonina ka fii asianaa.>>
7Jesus ka bae urii fuana, <<Diana go ana, nau tara kuka lea mai uria luma oe eeri kuka guraa.>>
8Ma wane naonao naa ka bae lau urii fuana Jesus, <<E wane baita ae, nau langi kusi faorana eeri kuka gonitai oe i laona luma nau. O haea go amu mai si baea, sulia lea oe haea boroi amu mai si baea, na wane raoa nau nia tara ka akwaa naa. 9Nau ku haitamana oe bobola oko aade go amu si doo nae, sulia nau laugo nau ku too nunufana wane baita nau, ma teni wane gi laugo gera ka too i nunufagu. Ma lea ku haea fuana ta wane, <Lea o iilia si doo naa,> nia ka iilia naa. Ma lea ku urii, <Lea mai,> nia ka lea mai.>>
10Ma si kada Jesus e rongo si doo naa, nia ka kwele asianaa. Ma nia aabulo fuana tooa na gera lea sulia, ka bae urii fuada, <<Nau ku haea fuagamu, nau langi kusi rikia ta wane manata mamana urii ani gamu tooa i Israel. 11Ma nau ku haea fuagamu, tara tooa oro na langi dasi Jiu gera ka lea mai i langi faasia fera oro lao molaagali uria adolaa ana doo diana gi fai nia na koo gia Jiu gi a Abraham, Aesak, ma Jakob. 12Haia, tara orolada Jiu gi na hasa gera ka ado ana si doo diana gi ana i langi, tara God ka kwae tari gera uria gula rorodoa. Ma si kada gera too ana si gula nae, gera ka aangi ma daka girigiri na lifoda.>>
13Ma Jesus e kariabulo lau fuana wane baita nae, ka bae urii fuana, <<O ooli kou. Nau ku iilia si doo na o gania, sulia oe manata mamana ani nau.>> Ma ana si kada nae ua go, na wane rao baa ka akwaa naa.
Si kada Jesus guraa tooa matai oro.
14Ma ana tefe dani, a Jesus e lea mai i luma a Peter. Si kada Jesus e ruu i luma, nia ka rikia fungo geni a Peter e teo, na tatasua e haungia. 15Ma a Jesus e hamo uria abana na geni naa. Ma ana si kada nae ua go, na tatasua naa e sui faasia. Nia ka akwaa naa, ma ka tatae ka hasi fanga na ana fuana Jesus.
16Ma si kada e haulafia, na tooa i fera naa gera ka ngalia mai tooa oro siana na aagalo taꞌa gi da adosida. Ma Jesus ka taria aagalo taꞌa nae gi faasida ana baelana go ana. Ma nia ka guraa laugo tooa matai gi sui. 17Si kada nia iilia ana si doo nae gi, nia faamamanaa baelana na profet Aesea nia kedea ka bae urii, <<Na wane naa nia ngalia na mataia na e haitamana ka faamakeso gia asianaa mamana, ma nia ka faasuia mataia gi na haitamana ka labasia na noniga.>>
18Haia, kada Jesus e rikia tooa oro gera koni mai gali nia, nia ka bae urii fuana oote fafurongo nia gi, <<Golu faifolo uria bali aasi aai loko.>> 19Ana si kada nae go ana, tee wane faatolomai ana kwaieresia gi e lea mai siana Jesus ka bae urii, <<Faatolomai ae, nau ku lea fai oe so i fai na o lea uria.>>
20Kada Jesus e rongoa si doo naa, nia ka bae urii, <<Si doo naa langi kasi waluda. Na kui kwasi gi da too ana na kilu gera gi uria teolaa, ma na manu gi laugo daka too ana na nui gera gi. Haia, ma ni nau na Wela nia Iimola gi, langi go ta luma agu fuana toolaa ana.>>
21Ma tee wane ana fafurongo nia gi, nia e bae fuana Jesus ka urii, <<Wane baita ae, o lugasi nau ku ooli fasi fui fera nau, eeri kuka aada sulia na maa nau lealea nia mae, kuka aalua. Sui kufi ooli mai uria lealaa fai oe.>>
22Jesus e oolisia ka bae urii, <<Langi. O lea na mai fai nau ana si kada nae. O faalamainia na tooa gi na langi dasi too ana mouria faasia a God gera ka aalua na ada na iimola mae gera gi.>>
Kada Jesus e bae ana ooru ma na nafo.
23Ma a Jesus ka tae laona baru fai nia oote fafurongo nia gi. 24Ma ana si kada gera sigi tau na mai naa, halo ka dao mai aliꞌali, ma na aasi ka tongatonga ma ka moꞌoi faafia na baru. Ma na baru ka garangi kuruu. Haia, ma Jesus nia e teo go ana lao baru. 25Na fafurongo nia gi daka faaada, daka bae urii, <<Lord ae! O faamouri golu! Golu garangi mae.>>
26Ana si kada nae Jesus ka bae urii fuada, <<Utaa na molu ka mou? Gomolu molu si manata mamana go ani nau.>> Jesus e bae urinae fuada sui, nia ka take, ma ka bae rigita fuana ooru ma na nafo eeri daka too aaroaro. Ma ana si kada nae ua go, na ooru ma na nafo daaro ka too aaroaro.
27Ma na fafurongo nia gi daka kwele asianaa, ma gera ka bae urii, <<Wane utaa naa? Sui boroi ana ooru ma na nafo da roosulia baelana!>>
Jesus taria aagalo taꞌa faasia roo wane.
28Haia, si kada gera dao naa ta bali aasi aai ana maefera i Gadara, Jesus ka kwaitodai fai nia roo wane na aagalo taꞌa e too ada. Roo wane naa gi daaro too mai laona mae oba ni aalu wane maelaa i laona. Ma sulia maa daaro e susuala asianaa, nia naa e aadea ta wane kasi dao garangia go si gula na daaro too ana. 29Ana si kada aagalo nae gi e too ana roo wane naa, daaro rikia Jesus, daka rii urii, <<Wela nia a God ae, taa naa dooria oko iilia ani gemelu? Utaa? Oe lea mai uria faafiilaa melu i nao suifetei si kada na faafiilaa ka dao?>>
30Ana si kada nae, na boso oro gi da fanga ada garangia i seenae. 31Na aagalo nae gi gera ingo ana Jesus daka urii, <<Lea o kwae tari gemelu, o oodu gemelu fui laona boso loko gi.>>
32Ma Jesus ka bae urii fuana aagalo nae gi, <<Molu lea naa!>> Ma gera ka hagatafa, daka lea naa fui laona boso nae gi. Haia, ma boso nae gi teefou gera laetoli na sulia kamena tolo nae fui lao aasi baa. Ma gera ka mae teefou i seenae.
33Haia, ma na tooa na gera aada sulia boso nae gi gera ka lalao fui fera gera. Ma gera ka uunuunu sulia si doo gi a Jesus e iilia, ma na taa naa e fuli fuana na roo wane baa fai nia na aagalo baa gi. 34Ma na tooa sui ana maefera nae daka lea sui mai uria rikilana Jesus. Ana si kada gera dao siana, gera ka ingo ani nia eeri ka lea faasia fera gera.
9Jesus guraa tee wane nonina mae.
1Haia, a Jesus fai nia na oote fafurongo nia gi da tae lao baru, ma gera faifolo lau ana mae aasi. Ma si kada gera dao naa i fera nia, 2teni tooa gi gera ka ngalia mai tee wane na nonina e mae fafona iifitai siana Jesus, eeri ka guraa. Ma si kada Jesus e rikia na manata mamanalaa gera, nia ka bae urii fuana wane na nonina e mae, <<Osi mou, nau ku manata lukea sui naa na taꞌalaa oe gi na o iilida.>>
3Ana si kada nae, teni wane faatolomai ana kwaieresia gi gera ka manata urii, <<Wane nae nia e bae tataga ana God, sulia nia ka manata lukea aade taꞌalaa gi iilingia nia a God naa.>>
4Ma Jesus, sulia nia e aada haitamana go ana manatalada, nia ka bae urii fuada, <<Utaa na manatalagamu ka taꞌa urinae? 5Nia waluda go ana fuana haelanalaa fuana wane naa, <Nau ku manata lukea naa na aade taꞌalaa oe gi.> Ma ka afetai fuana haelana fuana, <O take, oko fali.> 6Haia, ni nau, na Wela nia Iimola gi, nau ku too ana mamanaa lao molaagali naa uria na manata lukelana doo taꞌa gi. Ma tara kuka faatainia fuagamu eeri muka aada haitamana i nau ku too ana mamanaa nae.>> Ma Jesus ka bae urii fuana wane nae na nonina e mae, <<O take i langi, oko lukumia na iifitai oe, oko ngalia oko ooli luma oe.>>
7Ana si kada nae ua go, wane naa ka take ma ka ooli naa fui luma nia. 8Si kada na tooa gi da rikia taa na Jesus e iilia, gera ka mou. Ma daka baelafea God sulia nia falea si mamanaa urinae fuana na tooa.
Jesus e soea Matthew.
9Si kada a Jesus e tafusia si gula nae, nia ka rikia tee wane hatana Matthew. Wane nae e gwouru ana si gula ni raoa nia ana na gonilaa malefo ana takisi. Ma a Jesus ka bae urii fuana, <<O lea mai fai nau.>> Ma a Matthew e take, ma ka lea naa fai nia.
10Ma si kada a Jesus e fanga i luma nia a Matthew, teni wane faafefe gi na gonilana takisi ma na wane taꞌa gi aai da dao ma da fanga fai nia a Jesus ma na oote fafurongo nia gi. 11Ma si kada na Farisi gi da rikia si doo naa, gera ka ledia na oote fafurongo nia gi daka urii, <<Uria taa naa na wane faatolomai doo gomolu ka fanga ana fai nia na wane taꞌa gi urinae?>>
12A Jesus e rongoa si doo naa, ma ka bae urii, <<Na tooa gi na da akwaa dasi dooria go na wane ni guralaa, na tooa gi na da matai taari da dooria na wane ni guralaa. 13Molu manata fasi na malutana si Kekedelaa Aabu baa e urii, <I nau ku dooria na rakediana gamu, langi lau na kwaisuusilaa gamu gi ana doo kwasi gi.> I nau kusi lea mai uria na soelada na tooa oꞌolo gi, ma i nau ku lea mai uria na soelada na tooa gi na aabulolada e taꞌa.>>
Faatolomailaa faalu nia a Jesus e langi kasi dolali fai nia faatolomailaa kwali gera Jiu gi.
14Buira si doo naa gi, na oote fafurongo a John Siuabu gi gera ka lea mai siana Jesus, gera ka bae urii, <<Gemelu fai nia gera Farisi gi melu haitamana aabu fangalaa uria fooalaa rigita. Ma utaa na oote fafurongo oe gi langi dasi iilia si doo nae?>>
15Haia, Jesus e oolisi gera ka urii, <<Ana si kada nae, na oote fafurongo nau gi da uusulia na oote ruana ana tee wane na kafi aarai ana fafangaa ana bara. Haia, ana si kada urinae, e afetai hasa ruana nia gi gera ka liobukonu langi so gera ka aabu fanga. Haia, ana si kada tara nia ka lea ana faasi gera, gera kafi liobukonu ma dafi aabu fanga. Nia na si kada nau ku too ua fai nia oote fafurongo nau gi, langi gera dasi aabu fanga.
16<<Haia, faatolomai faalu nau langi si bobola molu ka dolalia fai nia faatolomai kwali gera wane baita gomolu gi. Lea molu iili urinae, nia uusulia wane baa e ngalia si mani maku faalu, ma ka saumodea ana si gula e kakari ana si kwali maku ruruu nia. Tara si mani maku faalu na haitamana ka hau ana toꞌou, ma ka asia go ana faasia si kwali maku ruruu nae. Ma lea nia kakari tara si mae karilaa nae ka baita liufia i nao. 17Ka urinae laugo si kada ta wane e ngalia si waen faalu ma ka faafungua lao kwali botele gi na gera haungainia ana ungana nanigot. Si kada waen faalu nia e furafura, tara fe botele naa gi ka foga go ada ma na waen ka igitai. Ma na ungedoo kwali nae ka taꞌa na ana. Haia, waen faalu, gera ka oongia lau go i laona fe botele faalu gi ana unga nanigot eeri roo si doo nae gi gera ka diana sui.
Jesus e guraa roo geni.
18Si kada Jesus e faarai ua, tee wane baita ana tooa Jiu gi e lea mai. Ma nia ka boururu i naona Jesus, ma ka bae urii, <<Na haari nau kafi mae go. Nau ku dooria oko lea mai eeri oko aalua abamu faafia hai ka mouri ana.>>
19Ma Jesus fai nia oote fafurongo nia gi daka lea fai nia wane nae. 20Ma ana si kada da lea ua go ada, tee inite aai matai ana abu sura e haungia sulia aakwala ma roo fe ngali, nia e lea mai buira a Jesus, ma ka hamosia kakamuna maku tekwa nia. 21Totongenao, geni naa e manata ka urii, <<Sui boroi ana lea so ku hamosia na kakamuna maku nia a Jesus, nau kuka akwaa naa.>>
22Kada nia hamosia ana kakamuna maku nia, Jesus ka kari aabulo, ma ka rikia na geni nae, ma ka bae urii fuana, <<Osi manata aꞌabo lau. Oko akwaa naa, sulia o manata mamana ani nau.>> Ma ana si kada nae ua go, si mataia nae ka sui naa faasia.
23Si kada Jesus fai nia oote fafurongo nia gi gera dao i luma nia wane baita baa, gera ka rikia tooa gi gera uufia na au ana maea, ma na tooa oro lau go gera koni seenae, ma daka aangi. 24Ma Jesus ka bae urii fuana tooa nae gi, <<Gomolu sui go molu haga i maa. Wela geni naa e langi si mae iilingia na molu manata fuana, ma nia e teo go ana.>> Sui gera rongoa Jesus nia bae urinae, gera ka waela go ada ani nia. 25Ma i buira na tooa gi daka lea faasia, a Jesus ka ruu kou, ma ka hamo uria na abana haari nae, ma nia ka tatae. 26Buira si doo na a Jesus e iilia, na uunuunulaa sulia kafi talofia fera gi sui i seenae.
Jesus guraa roo wane maa rodo.
27Buira Jesus e lea kou faasia gula nae, tee roo wane maa rodo daka lea i buira Jesus, daaro ka rii ma daaro ka bae urii, <<Wane na futa ana kwalafaa a David na aaofia ae, o manatai gemere!>>
28Ma ana si kada Jesus e ruu i laona tee luma, roo wane maa rodo nae gi daaro ka ruu laugo i buira. Ma Jesus ka bae urii fuadaaro, <<Haia, gomoro moro manata mamana ani nau hai kuka bobola uria guralana na maamoro naa?>>
Ma daaro oolisia daaro ka bae urii, <<Iiuka, Lord.>>
29Ma a Jesus ka hamosia na maadaaro, ka bae urii, <<Sulia na moro manata mamana, si doo nae ka fuli mamana naa fuamoro.>> 30Ma na maada ka aada naa, ma Jesus e bae rigita fuadaaro langi daaro si faarongo ana ta wane.
31Ma sui ana si kada daaro haga kou ana, daaro kafi uunuunu mone adaaro sulia Jesus siana tei na daaro kwaitodai fai nia i laona bali lolofaa nae.
Jesus e guraa tee wane fakana e ato.
32Haia, ma si kada roo wane baa gi daaro haga kou, teni wane gi gera ka ngalia mai tee wane lau siana Jesus. Na fakana wane nae e ato, sulia tee aagalo taꞌa e adosia. 33Ma a Jesus ka taria aagalo taꞌa nae faasia wane nae. Sui, na wane naa ka bae laugo ana. Ma na tooa na da koni ana si kada nae, gera ka kwele asianaa ana, ma gera ka bae urii, <<Langi golu si rikia ua mai tesi doo urii i fera gia i Israel!>>
34Sui na Farisi gi daka bae tolingia ada Jesus daka urii ada, <<Wane baita gera aagalo gi na e falea mamana fuana wane naa ka taria ana aagalo gi.>>
Jesus e kwaimanatai fuagera Jiu gi.
35Ma si kada Jesus e liliu ana fera gi ma na maefera gi, nia ka faatolomai lao Beu Aabu ni figulaa gera gi, ma ka funao ana na Faarongolaa Diana sulia Initooa God, ma ka guraa tooa da matai ana mataia eꞌete kwailiu gi sui. 36Ma a Jesus ka bubungia tooa naa, ma ka kwaimanatai asianaa fuada sulia da makeso ma daka manata aꞌabo asianaa uria si doo e oro, ma ka langi ta wane uria adomilada. Gera iilingia sipsip gi e langi ada ta wane uria aadalaa sulida. 37Haia, nia naa Jesus ka bae urii fuana oote fafurongo nia gi, <<Na tooa gi na da dooria manata mamana, gera iilingia na doo oro gi i laona na hara uria gonilana. Sui taa, na wane ni rao gi na langi gera si oro urii gonilaa. 38Haia, lea doo muka fooa ma muka gania God na e too ana raoa eeri ka oodua mai wane ni raolaa gi fai gamu.>>
10A Jesus e falea na aakwala ma roo Aposol.
1A Jesus e soea na aakwala ma roo wane ni fafurongo nia gi siana, ma ka falea na mamanaa fuada uria na tarilana na aagalo taꞌa gi ma uria na guralana na mataia eꞌete kwailiu gi sui. 2Ma nia naa na hatada na aakwala ma roo wane Aposol nia gi: Na eetana, a Simon (na nia ka alangia ana a Peter), ma na haasina a Andrew, ma a James, ma a John, roo wela nia gi a Sebedi. 3Ma a Filip, ma a Batolomiu, ma a Tomas, ma a Matthew, na wane baa ni gonilana malefo ana takisi, ma a James na wela nia a Alfeas, ma a Tadeas, 4ma a Simon na wane ana figua na da hasi uria tarilana na initooa faasia i Rom, ma a Judas Iskariot na e falea Jesus fuana maalimaea nia gi.
5Ma a Jesus e falea na aakwala ma roo wane nae gi, ka urii, <<E langi molu si lea i matangada tooa maadiu gi, ma molu si ruu i laona na bali fera na tooa gi i Samaria. 6Molu lea go amolu i siada na tooa gi i Israel, na da iilingia na sipsip gi na da langi ada. 7Ma si kada molu lea ana, molu ka funao urii, <Na Initooa i Langi e dao garangi naa!> 8Ma molu ka guraa na tooa matai gi, ma molu ka tataea na tooa mae gi, ma molu ka faamafoa na tooa gi na fura e labasida, ma molu ka taria na aagalo taꞌa gi. I gomolu molu ngali oꞌoni, nia naa molu ka falea oꞌoni laugo. 9,10Na wane ni raoa, nia bobola gera ka aadasulia. Nia naa ana si kada mu lea, langi musi manata aꞌabo uria daulaa faafia tesi malefo. Langi molu si ngalia ta wai. Ma langi molu si ngalia roo sote ma langi tatae silipa gi, langi so ta kubou.
11<<Haia, lea molu dao ana fera, molu aada uria ta wane na e dooria gonitai gamu uria i laona luma nia. Ma muka too fai nia wane nae lea ka dao ana si kada molu lea faasia maefera nae. 12Ma ana si kada molu ruu i laona ta luma, molu bae urii fuana tooa nae gi da too i seenae, <Si fanualama ka too fai gamu.> 13Lea na tooa laona luma nae gera ka kwaimaani fai gamu, tara na fanualama ka too ani gera. Ma lea e langi, sui boroi ana molu ka haea fuada, tara na fanualama kasi too go faida. 14Haia, ma lea molu dao ana fera ma langi ta luma ma ka langi ta wane si maabe go uria gonitailamolu, ma langi daka noni eela uria rongolana baelamolu, haia molu lea faasia gula nae. Ma ana si kada molu lea faasia ana, molu ka kwae tafusia si gano faasia ae molu, eeri ka faatainia tara a God ka falea kwakwaea fuana tooa ana fera nae. 15Ma ni nau ku bae doo mamana fuamolu, ana fe dani a God tara ka ketoa ana molaagali, si kwakwaelaa na nia tara ka falea fuana tooa naa na e baita ka tasa, liufia si kwakwaea baa a God tara e falea fuana tooa taꞌa baa gi i laona roo maefera baa gi i Sodom fai i Gomora.>>
Sulia na faafiilaa.
16Ma Jesus e bae lau urii, <<Gamu faarongo diana, nau ku oodu gamu kou uria na afetailaa. Sulia mu lea uusulia na sipsip gi siana tooa taꞌa gi na da uusulia na kui kwasi gi na da doori labasi gamu. Nia naa, muka aadaada diana, sui muka hahaore laugo. 17Muka aadasuli gamu, sulia teni wane tara daka dumuli gamu, ma daka talai gamu siana wane ni keketolaa, ma gera ka rabusi gamu i laona Beu Aabu ni figulaa gera gi. 18Aena sulia na mu lea suli nau, tara gera ka lafi gamu siana wane baita ma na aaofia gera gi eeri gera ka keto gamu. Ma ana si kada gera iili urinae naa, muka faatalo na ana na Faarongolaa Diana fuada ma fuana teni tooa maadiu gi faasia Jiu. 19Kada gera ngali gamu i naona wane ni keketolaa, langi musi manata aꞌabo uria tesi taa na muka haea ma tara muka bae utaa ana, sulia God ana tara ka falea si baea fuana muka haea ana si kada nae. 20Tara langi molu si faarai taifili gamu naa. Na Aanoedoo a God na Maa gamu mai langi naa tara ka faahaitamadoo gamu.
21<<Wane oro tara daka ngalia waihaasi gera gi na da manata mamana ani nau fuana tooa eeri gera ka haungida. Ma wane oro gi laugo tara daka iili urinae laugo ana wela gera gi na gera manata mamana ani nau. Ma wela oro gi laugo tara gera ka maalimaea na maa fai nia ni tee, ma gera ka ngali gera siana tooa uria haungilada. 22Tara tooa oro da eekwatai gamu sulia gamu na fafurongo nau gi. Ma lea so ni tei ani gamu na ka manata mamana dongaa lelea ka dao ana na iꞌisilaa, God tara ka faamouri nia. 23Lea tooa ana tee fera da maalimae gamu, muka tafi, muka lea faasia maefera nae aliꞌali, molu ka lea lau amolu uria ta fera aai. I nau ku haea fuagamu, e afetai molu ka faasuia ua go na raolaa gamu ana maefera gi Israel, i nao ana i nau, na Wela nia Iimola gi, tara kuka dao mai.
24<<Haia, na wela sukulu e langi kasi baita liufia na wane na e faatolomai nia. Ma na wane ni rao e langi kasi baita liufia na aarai baita nia. 25Nia e diana fuana wela sukulu tara ka uusulia na wane faatolomai nia. Ma laugo si doo na e haungia na wane baita, tara ka haungia laugo na wane raoa nia gi. Ma lea so ni nau, na wane baita gamu, gera alangi nau ana Bielsebul na wane baita gera aagalo taꞌa gi, haia, ma ni gamu, tara gera ka alangi gamu ana ta hata na e taꞌa ka tasa.>>
Tei na molu ka moungia.
26A Jesus e bae lau fuada na oote fafurongo nia gi ka urii, <<E langi molu si mou ana na tooa gi. Si doo gi sui na tooa gi da haufinia, tara a God ka faatainia. Ma na doo aagwa gi sui, a God tara ka faataloa. 27Ma na doo naa gi na ku haeda fuagamu i laona na rodo, muka haeda lau go ana dani. Ma si doo na ku fuarotainia fuagamu, muka faataloa fuada na tooa gi sui. 28Ma e langi musi moungia na tooa gi na da haumaelia na noni, sui ma ka afetai uria na haumaelilana na aanoedoo. Muka moungia a God sulia nia naa e bobola fai nia na faafunuilana na aanoedoo ma na noni doo i laona na gula ana maea. 29Ma na manu toꞌou gi boroi na da liu toꞌou go ana, e afetai uria tefe manu ada ka asia i aano lea so na Maa gamu i langi e langi kasi faalamainia. 30Haia, ma na fita iifuna na i ketemu boroi, a God e haitamada sui go. 31Nia naa e langi musi mou, sulia i gamu mu liu baita ka tasa liufia na manu toꞌou oro gi!
32<<Ma so ni tei na e haea fuana na tooa gi hasa nia e manata mamana ani nau, i nau ku haea urinae laugo fuana na Maa nau i langi. 33Ma so ni tei na e kwaigoloi ani nau i maana tooa gi, i nau ku haea kwaigoloi ani nia laugo fuana na Maa nau i langi.>>
34Ma a Jesus ka bae urii lau, <<Langi musi manata haea hasa nau ku lea mai uria ngalilana mai na fanualama fuana molaagali. Nau langi kusi ngalia mai fanualama. Nau ku lea mai eeri ni tei gera na langi gera kasi manata mamana ani nau, tara gera ka firu fai nia na tooa nau gi. 35,36Na maalimaea nia wane, nia naa na aebara nia. Sulia tara wane daraa gi daka firu fai nia maa gera gi. Ma na geni haari gi daka firu fai nia ni tee gera gi. Haia, na geni fungao gi tara gera ka firu fai nia fungo gera gi.
37<<So ni tei na e rakediana ana na maa nia ma langi ni tee nia liufi nau, nia langi kasi faoragu. Ma so ni tei na e rakediana ana na wela nia gi ka liufi nau, nia langi kasi faoragu. 38Ma so ni tei na kasi ngalia na airarafolo ana nonifiilaa nia ma kasi lea suli nau, nia langi kasi faoragu. 39Ma so ni tei na e hasi uria na mourilaa, tara ka mae, ma so ni tei na e lugasia na mourilana uri nau, tara nia ka mouri.
40<<Ma so ni tei na ka gonitai gamu, nia ka gonitai nau laugo. Ma so ni tei na e gonitai nau, nia ka gonitainia laugo a God na e fale nau mai. 41Ma so ni tei na ka gonitai nia na profet sulia na wane nae e rao fuana a God, tara nia ka ngalia na kwaiaraa iilingia na profet. Ma so ni tei na ka gonitainia na wane oꞌolo sulia na wane nae e oꞌolo, tara nia ka ngalia na kwaiaraa iilingia na wane oꞌolo. 42Ma lea so ta wane ka falea si mae kafo gwari mone ana fuana ta tee wane ada na oote fafurongo nau naa gi, i sulia i nia na fafurongo nau, nau ku bae mamana ana fuagamu, i nia tara ka ngalia naa mone si kwaiaraa.>>
11Sulia a John Siuabu.
1Kada Jesus e faarai fuana aakwala ma roo fafurongo nia gi sui, nia ka lea lau uria ainitalongailana Faarongolaa Diana fai nia faatolomailana tooa ana maefera gi galigalia i seenae.
2Si kada a John Siuabu e too i laona na beu ni kanilaa, nia ka rongoa na raoa gi na Christ e iilia, ma nia ka oodua teni wane ana oote fafurongo nia gi daka lea siana Jesus. 3Ma gera ledia daka bae urii, <<O faarongo mai. Ni oe naa na wane naa a John e haea tara ka dao mai, langi melu kwaimaasia lau amelu ta wane aai eꞌete?>>
4Ma a Jesus e oolisida ka urii, <<Molu ooli, ma molu ka faarongoa a John ana si doo naa gi molu rongoda ma molu ka rikida. 5Na tooa gi na maada e rodo, daka aada lau. Ma na tooa gi na aeda e mae, daka fali lau. Ma na tooa gi na fura e labasida, na nonida ka mafo lau. Ma na tooa gi na aalingada e boko, daka rongo lau. Ma na tooa na da mae gi, daka mouri lau. Ma na Faarongolaa Diana baa, nau ku bae naa sulia fuana tooa siofaa gi. 6Ma oilakea fuana ni tei na e langi kasi manata ruarua ani nau.>>
7Si kada na oote fafurongo nia gi a John da ooli naa, a Jesus ka bae sulia a John siagera na figua nae, ka urii, <<Si kada baa molu lea i laona na aanogwou siana a John, na taa baa molu manata hasa molu ka rikia? Tee wane e manata ruarua katau, iilingia na rade na e gelogelo ana ooru? Langi, John nia langi kasi wane urinae. 8Haia, na taa naa molu lea uria rikilana? Ta wane e oofi ana maku diana gi? Langi, sulia na tooa da oofi ana maku diana gi gera too ada i laona na luma diana gi. 9Na taa naa molu lea uria rikilana? Na profet? Iiuka! Ma i nau ku faarongo gamu, i gamu mu rikia na wane e liufia na profet gi. 10Sulia a John naa na wane na Kekedelaa Aabu e bae sulia ka urii, <A God e haea: I nia naa na wane ni ngali baea nau. Ma i nau ku fale nia i nao ani oe hai ka aade aagau ana tala fuamu.> 11Nau ku bae fuagamu, a John Siuabu e baita ka liufia na tooa gi sui na da too i laona molaagali naa. Sui ka urinae boroi ana, ni tei na e toꞌou i laona na Initooa i Langi, nia naa e baita ka liufi nia. 12Haia, talaꞌae mai ana si kada John e hafalia ainitalo ana Faarongolaa Diana lea ka dao i taraꞌena, na tooa ramo gi da firu uria ruulaa i laona na Initooa i Langi. 13Na faatolomailaa sulia kwaieresia a Moses gi ma na faatolomaia gera profet gi gera bae mai sulia na Initooa a God, nia e too lea ka dao ana si kada John. 14Gera haea a Elaeja na profet tara ka ooli lau mai. Ma diana fuana molu ka manata mamana hasa a John nia na Elaeja baa. 15Molu fafurongo diana ana si baelaa nau nae gi.
16<<Haia, gomolu na tooa gi na molu too ana si kada naa, molu eꞌete asianaa! Molu iilingia roo bubulutaa ana gala wela gi gera gwouru i maana na uusia ma gera ka rii fuada kwailiu urii, 17<Gemelu, kada melu nguulia nguu ana eelea, langi molu si wae go! Haia, ana si kada melu nguulia nguu ana liobukonua, gomolu si liobukonu go, ma langi molu si aangi go!> 18Gomolu urinae, sulia ana si kada John e lea mai, nia e aabu fangaa ma nia ka langi si gwou waen. Ma na tooa gi daka uga ma gera ka bae urii, <Na wane na e too ana tee aagalo taꞌa.> 19Nia e urinae laugo sulia ana si kada nau, na Wela nia Iimola gi, nau ku lea mai, nau ku haitamana kuka fanga ma kuka gwou waen. Ma na tooa gera ka bae laugo urii, <Molu rikia! Nia haitamana fangalaa baita asianaa, ma ka gwou baita asianaa ana waen! Ma na ruana nia gi na gera tooa taꞌa iilingia tooa faafefe gi na da liu uria koni malefolaa ana takisi.> Haia, ma nau ku haea fuagamu, na tooa gi na da roosulia na liotooa a God, daka faatainia a God naa nia e oꞌolo.>>
20Buira Jesus bae urinae sui, nia ka talaꞌae uria bae ngatafilanalaa na maefera baa gi nia iilia mai na doo oro ana na kwaibalatana gi ana, sulia tooa ana maefera nae gi gera lalafusia oolitai manatalaa faasia taꞌalaa gera gi. 21Jesus ka bae urii, <<Kwaimanatai fuana tooa ana roo maefera i Koresin ma i Betsaeda. Kwaimanatai fuagamu sulia langi molu si oolitai manata. Na doo kwaibalatana gi ku iilida mai lao fera gamu gi, lea so nau ku iilida mai i Taea ma i Saedon urinae, tooa gi seenae gi gera ka aangi naa fuana God nae, eeri ka faamouri gera faasia na taꞌalaa gera gi. Ma lea so urinae, gera ka oofi ana maku taꞌa gi ma gera ka uusubili ana nonida ana fua eeri daka faatainia oolitai manatalaa gera. 22Doo mamana na nau ku haea fuagamu, ana fe dani tara God nia ka ketoa tooa, tara nia ka kwae gamu ka baita liufia tooa baa faasia i Taea ma i Saedon.
23Haia, ma fuagamu tooa i Kapaneam, sui boroi ana molu doori baelafelamolu i talamolu fui langi, tara God ka ui ani gamu fuana gula ana maea. Sulia na doo kwaibalatana baa gi ku iilida i maefera gamu gi, lea so kuka iilia mai urinae i Sodom, boro tooa i Sodom daka oolitai manata ma na fera gera ka too ua go ana. 24Nia naa, nau ku haea fuagamu ana fe dani na tara God ka ketoa ana tooa gi sui, tara si kwakwaelaa na tara God ka falea fuana tooa i Sodom tara ka toꞌou faasia si kwakwaelaa na tara nia ka falea fuagamu.>>
25Ana si kada nae, a Jesus e fooa ka bae urii, <<Maa ae, ni oe na Lord usia i langi ma na molaagali, i nau ku baelafe oe, sulia o haufinia si doo naa gi faasia na tooa liotoo gi ma na tooa haitamadoo gi. Ma o faatainia amu fuada na tooa na langi dasi haitamadoo gi. 26Iiuka Maa ae, na doo nae gi e urinae sulia na kwaidooria oe.>>
27Ma Jesus ka bae urii fuana na figua, <<Na Maa nau e falea sui naa na doo gi sui fuagu. Ma e langi ta wane kasi haitamagu, na Wela nia, taifilia na Maa go ana naa e haitamagu. Ma e langi ta wane kasi haitamana go na Maa, taifili nau, na Wela nia go ana, ku haitamana, ma taifili gera laugo na ku filida uria na faatailanalaa fuada.
28<<I gamu sui na mu makeso i sulia na mu ngali gulua, muka lea mai siagu, eeri kuka falea na mamalolaa fuagamu. 29Ma muka adomi nau uria na raolaa nau, ma tara kuka faatolomai gamu, sulia na liogu e neena ma ka harofaia, ma muka daotoona na mamaloa fuana na mango miu. 30Sulia na raoa na ku falea fuagamu e halahala ma ka waluda.>>
12Jesus naa na wane initoo usia maedani Sabat.
1Haia, ana si kada nae ana tee maedani Sabat, Jesus fai nia oote fafurongo nia gi da lea, ma daka liu folosia tee raoa ana witi na doo iilingia raes. Ma ana si kada nae, oote fafurongo nia gi da fiolo, ma gera ka fusia funge doo gi, ma gera ka ania. 2Ma teni wane ana Farisi gera rikida. Ma gera ka ngatafia Jesus daka urii, <<Oe rikia! Na fafurongo oe gi da iilia si raolaa ana maedani Sabat na kwaieresia golu nia e bae luia!>>
3Ma Jesus e oolisida ka urii, <<Utaa? Gomolu iidumia taa baa David e iilia laugo i nao, ma e langi go? Haia, tee mae dani, David fai nia oote wane ana oomea nia gi, gera fiolo asianaa. 4Ma a David ka ruu laona Beu Aabu nia a God, nia fai nia oote wane nia gi gera ka ania beredi aabu. Haia, ma si doo naa langi kasi oꞌolo ana kwaieresia gi sulia taifili gera fataabu gi go ana na gera haitamana anilana beredi nae.>>
5Ma Jesus ka bae lau ka urii, <<Utaa? Gomolu si iidu go si kwaieresia gi sulia fataabu gi baa gera rao laona Beu Aabu a God ana maedani Sabat? Gera lau go gera si roosulia na kwaieresia sulia na maedani Sabat. Sui, nia diana go ana. 6Haia, nau haea fuagamu doo baita ka tasa liufia na Beu Aabu a God, nia e nii naa i seegi fai gamu. 7Haia, God nia bae urii, <I nau ku dooria na rakediana gamu, langi lau na kwaisuusilaa gamu gi ana doo kwasi gi.> Ma lea so molu ka haitamana si malutana si doo naa, nia afetai fuana molu ka ketoa tooa nau gi na langi gera si garo go. 8Sulia nau, na Wela nia Iimola gi, nau naa na Lord usia maedani Sabat.>>
Jesus e guraa tee wane.
9Ma si kada a Jesus e lea faasia si gula naa, nia ka lea i laona tee Beu ni figulaa. 10Ma tee wane abana e mae e too i seenae lao Beu nae. Ma teni wane da soeledia Jesus daka urii, <<Utaa? Nia bobola go ana fuana guralana wane matai gi ana Sabat?>> Gera soeledia urinae eeri gera ka daotoona tesi doo uria feengilana Jesus ana.
11Ana si kada nae, Jesus ka soeledi gera lau urii, <<Molu faarongo nau fasi, lea ta wane agamu ta sipsip ana e asia laona ta kilu ana Sabat, nia ka lafia ana fe dani nae, ne baa? 12Gomolu haitamana a God manata hasa wane nia na tofungae doo liufia na sipsip. Haia, sulia wane nia na tofungae doo urinae, nia e langi si garo uria iililana tesi doo diana fuana ma adomilana ta wane ana Sabat.>>
13Ana si kada nae ua go, Jesus ka kari aabulo fuana wane na abana e mae, ka bae urii, <<O tekwala abamu.>> Ma wane nae e tekwala na abana. Ma ana si kada nae ua go, na abana baa e mae ka diana laugo ana iilingia ruana bali aba aai. 14Ma ana si kada Farisi gi gera rikia si doo naa, gera ka haga teefou i maa. Ma gera ka bae oofu naa uria haungilana Jesus.
15Si kada Jesus e rongoa go ana na gera bae oofu eeri gera ka haungia, nia ka lea naa faasia fera nae. Ma na tooa oro gera ka lea sulia Jesus, ma nia ka guraa tooa oro na da matai, ma daka akwaa teefou. 16Ma Jesus ka bae luida langi gera si uunuunu suli nia siana ta wane lau. 17Nia ka iili urinae eeri ka faamamanaa na baelana God baa profet Aesea nia haea ka urii, 18<<Na wane naa, nau ku aadafilia eeri ka iilia raoa nau laona molaagali. Nau ku rakediana fuana, ma kuka eele asianaa sulia. Tara kuka oodua kou na Aanoedoo nau eeri ka too fai nia. Haia, na wane naa nia ka faatainia doo oꞌolo gi fuagera tooa maadiu gi faasia gera Jiu. 19Nia langi kasi too susuala ma langi kasi rii tekwa ma nia tara langi kasi bae rereba ana sulia tala baita gi. 20Nia tara langi kasi eekwatainia na tooa siofaa ma tooa makeso. Ma tara nia ka tasa dongaa rao ka dao ana si kada nia olosia sui na doo gi fuana na tooa. 21Ana na wane naa, tooa oro faasia na fera gi sui, tara gera ka manata mamana ana.
A Jesus ma a Bielsebul.
22Sui i buira, teni tooa da ngalia mai tee wane siana Jesus uria guralana. Wane naa, aagalo taꞌa e susuku ana ma na maana ka rodo ma fakana ka ato. Ma Jesus ka guraa na wane nae, ma nia ka aada ma ka babae naa lau. 23Ana si kada doo nae liu ana, tooa gi gera ka kwele asianaa, ma gera ka ledi gera kwailiu, <<Utaa? Na wane naa nia na wane baa na a God e aadafilia ma tara ka futa mai ana aebara David na aaofia oto na?>>
24Ma si kada teni Farisi gi da rongoa si doo nae gi, gera ka bae urii, <<Langi go. Langi lau ni nia naa. Nia e tari aagalo go ana sulia Bielsebul na naofe wane ana aagalo gi na e falea na mamanaa nae fuana aadelana si doo nae gi.>>
25Sui Jesus nia haitamana go ana si manata gi i lioda, ma nia ka bae urii fuada, <<Lea so na tooa faasia tee maefera gera ka firu fai gera kwailiu, tara gera ka labasi gera i talada. Ma lea so tooa ana tee aebara go na gera ka firu fai gera kwailiu, tara gera ka labasi gera i talada laugo nae. 26Haia, a Satan e urinae laugo. Lea ta bubulutaa ana a Satan ka firu fai nia ta bubulutaa aai a Satan laugo, tara daka tagala kwailiu naa, ma tara gera ka labasida i talada.
27<<Haia, molu haea a Bielsebul ka falea na mamanaa fuagu eeri kuka tari aagalo ana. Haia, ma na mamanaa ni tei mone ana na molu haea na tooa gamu gi gera tari aagalo ana? Nia faatainia gomolu garo asianaa.
28<<Nau ku haea fuagamu, e langi lau Bielsebul na e falea na mamanaa fuagu eeri kuka tari aagalo ana naa. Aanoedoo nia a God na e falea na mamanaa na fuagu, ma nia ka faatainia fuagamu na Initooa nia God e dao na mai faafi gamu.
29<<Haia, lea so ta wane ka dooria lealaa i laona luma nia ta wane rigita uria belilana tesi doo diana nia gi, taa naa tara nia ka aadea? Nia ka kani faafia wane rigita naa fasi suifetei nia kafi ruu laona luma nia ma kafi ngalia doo nia gi lao luma nia. Haia, si doo nae na ku aadea ana Satan.
30<<Ni tei na e langi kasi lea fai nau, nia naa na maalimaea nau. Ma ni tei na langi kasi rao oofu fai nau uria talailana mai teni tooa gi siana a God, nia naa e tagalangai nia tooa nau gi. 31,32Sulia nia urinae, nau ku haea fuagamu, doo taꞌa gi sui go na wane e aadea ma na doo taꞌa nia ka haea, tara God haitamana ka manata lukea. Ma lea ta wane ka bae taꞌa fuagu na Wela nia Iimola gi, tara God e haitamana ka manata lukea. Haia, ma so ni tei na e bae tataga ana Aanoedoo Aabu, God tara ka langi si manata lukea naa, sui boroi ana si kada naa, langi tesi kada ka nii ua mai.>>
Tee ai ma na fufuana gi.
33A Jesus ka bae lau urii, <<Gomolu haitamana lea molu too ana ai diana, na fufuana boro ka diana laugo. Ma lea molu too ana ai taꞌa, na fufuana boro ka taꞌa naa laugo. Urinae laugo ana tooa. Sulia doo diana gi e lea mai faasia na tooa diana, ma doo taꞌa gi e faasia na tooa taꞌa. 34Haia, ma ni gamu mu uusulia na loi gi. Ma afetai asianaa molu ka haea tesi doo ka diana, sulia na manatalaa gamu gi e taꞌa. Si taa naa e too laona manatalaa wane, nia naa e hagatafa mai na wane e faarai ana. 35Na wane nae e diana, na baelana laugo tara ka diana. Ma na wane na e taꞌa, na baelana laugo ka taꞌa.
36<<Nau ku haea fuagamu, si kada ana keketolaa, God tara ka ketoa tooa gi sui lao molaagali fuana si baelaa taꞌa gi gera haeda. 37Ma tara a God ka ketoa tooa ana baelada i talada. Lea baelaa nia ta wane e diana, a God kasi kwae nia. Ma lea baelaa nia ta wane e taꞌa, a God tara ka kwae nia.>>
38Sui teni faatolomaia ana kwaieresia gi ma teni Farisi, gera lea mai siana Jesus, gera ka bae urii fuana, <<Faatolomai ae, gemelu dooria asianaa oko aadea ta mamalafooa kwaibalatana eeri mika rikia agami.>>
39A Jesus ka bae urii fuada, <<Gomolu na tooa na molu too i laona molaagali si kada nae, molu iilia asianaa doo taꞌa oro gi, ma langi molu si manata naa fuana a God! Molu ka dooria rikia na mamalafooa. Nau langi kusi aadea go ta mamalafooa fuagamu. Ma na mamalafooa tara molu ka rikia na doo na e iilingia na doo baa na e fuli fuana profet Jona i nao. 40A Jona e too laona rakena gwasasu sulia oolu fe dani ma oolu fe rodo. Haia, ma ni nau, na Wela nia Iimola gi, tara kuka urinae laugo. Tara nau kuka too laona gano sulia oolu fe dani ma oolu fe rodo. 41Ma ana si kada tara a God e ketoa na tooa gi, na tooa na da too i Niniva tara da take eeri gera ka uunuunu sulia na garolaa gamu gi. Tara gera aade urinae, sulia gera oolitai manata naa faasia na taꞌalaa gera gi ana si kada Jona e funao ana fuagera. Ma tee wane e baita ka liufia Jona nia too na i see fai gamu. Sui ka urinae boroi, gamu langi musi oolitai manata faasia na taꞌalaa gamu gi. 42Haia, ma na aaofia geni i Siba, tara nia e take laugo uria uunuunulaa sulia na garolaa gamu. Inite aai naa nia aade urinae sulia nia lea mai faasia fera nia na e tau uria na rongolana Solomon na aaofia. Ma tee wane e baita liufia a Solomon e too go ana fai gamu. Sui ka urinae boroi ana, gomolu langi molu si dooria go na rongolana.>>
43A Jesus ka bae urii lau, <<Ana si kada aagalo taꞌa e lea ana faasia na wane, nia ka lea ma ka liu go ana lao fera aanogwou eeri ka nani uria si gula ni mamaloa nia. Ma lea nia e langi si daotoona tesi gula, 44nia ka bae urii fuana i talana, <Nau ku ooli naa agu uria si gula nau baa ku lea mai faasia.> Haia, nia ooli mai dao, ka rikia gula nia baa gera olosia ma gera ka salofia sui naa, ma ka gwou go ana. 45Sui nia ka lea, ma ka ooli ka talaia lau mai ta fiu aagalo na da taꞌa asianaa liufi nia. Daalu lea mai, daalu ka ruu lau i laona wane baa. Ana si kada urinae, wane baa kafi taꞌa ka tasa liufia baa i nao. Haia, tara nia ka urinae laugo fuagamu na tooa taꞌa na mu too i laona molaagali ana si kada naa.>>
Na aebara a Jesus.
46Ana si kada Jesus e faarai ua fuana tooa gi, ni tee nia fai nia oote haasina gi gera ka dao mai. Ma gera ka take go ada i maa, ma gera ka soe mai uria hai gera ka faarai fai nia. 47Ma tee wane ana tooa nae ka bae urii fuana Jesus, <<Ni tee oe fai nia oote haasimu gi gera take go mai ada i maa, ma daka doori faarai fai oe.>>
48Jesus ka oolisia urii, <<Nau ku haea ni tei naa ni tee nau ma na haasigu gi.>> 49Ana si kada nae, Jesus ka susu fuana oote fafurongo nia gi, ma ka bae urii, <<Gamu riki fasi. Gera naa da iilingia na tee nau gi ma na haasigu gi. 50Sulia so ni tei naa e aade sulia si kwaidooria a Maa nau mai langi, nia na haasigu, ma na waiwane nau, ma ni tee nau.>>
13Na oomelawanelaa sulia na wane na e fasia na mige doo gi.
1Ana fe dani nae laugo, a Jesus e haga kou faasia luma nae, ma e lea i ninimana na aasi, ma ka gwouru uria faatolomailaa. 2Ma sulia na figua baita asianaa gi da figu gali nia, nia ka tae i laona tee baru, ma ka gwouru i laona, ma na tooa gi daka take kou i hara. 3Sui i nia ka faarongo gera ana doo oro gi ana si baea oomelawanelaa gi, ka urii, <<Tee wane e lea uria na fasilana mige doo nia gi i laona raoa nia. 4Ma ana si kada nia tagalangainia mige doo gi, teni mige doo gi daka asi gera sulia na tala, ma na manu gi da lea mai ma daka ani teefou ana. 5Ma teni mige doo gi lau daka asida ana si gula foulaa gi, si gula na hae gano kasi oolo. Ma daka bulao aliꞌali mai, sulia na hae gano e rauraua. 6Ma si kada na hato e tae mai, e hatofia, ma daka kuku, sulia e langi dasi too ana ta lali doo rigita. 7Ma teni mige doo gi aai da asida i matangana na kwaletotore gi, na e tae ma ka nuku faafia na ai gi. 8-9Ma teni mige doo gi lau da asida i laona hae gano diana, ma da tae daka fungu. Teni funge doo gi da too ana tee talange mige doo gi, ma teni funge doo aai daka too ana oono finite mige doo gi, ma teni mige doo gi lau da too ana oolu finite mige doo gi. Muka manata diana sulia si oomelawanea nae.>>
10Na oote fafurongo nia gi da lea mai siana, ma daka ledia urii, <<Uria taa na o bae fuana na tooa gi ana si baea oomelawanea gi?>>
11A Jesus e oolisida ka urii, <<Nau ku lukea naa na doo haufini gi sulia na Initooa i Langi fuagamu, sui fuagera naa ka langi. 12Ma so ni tei na e too ana doo gi, a God tara ka fale baita ana, eeri nia ka too ana doo oro ka fono go. Ma so ni tei na e langi kasi too ana tesi doo, a God ka lafua faasi nia si taa toꞌou na e too ana faasi nia. 13Haia, i nau ku bae fuada ana si baea oomelawanelaa gi, eeri ana daka aada, e langi dasi rikia, ma boroi ana daka fafurongo, e langi dasi haitamana go.
14<<God e bae i nao suli gera ana si kada a Aesea e kedea ka urii, <I gera da fafurongo, sui taa, e afetai daka haitamana. Ma i gera ka aada, sui taa, e afetai daka rikia. 15Sulia na manatada e rorodoa ana, ma daka gutaa ada na aalingada, ma daka maa afu ada. Lea langi, daka rikia ana na maada, ma daka rongoa ana na aalingada, ma daka haitamana ana na lioda, ma daka aabulo uri nau, ma i nau kuka faamouri gera.>>>
16Ma a Jesus ka bae lau urii, <<E oilakea asianaa fuamolu, sulia na maamolu e aada, ma na aalingamolu daka fafurongo. 17Doo mamana nau ku haea fuagamu, na profet oro gi ma na wane oꞌolo gi da doori rikilana si doo naa gi mu rikida, sui ka langi dasi rikia, ma da dooria na rongolana na doo naa gi gamu rongoda, ma e langi dasi rongoa.
18<<Muka fafurongo naa uria na malutana si baea oomelawanea na sulia na wane na e fafasi. 19Teni tooa na da rongoa na faarongolaa sulia na Initoo i Langi, sui langi dasi haitamana, sulia a Satan e lea mai, ma ka laua na baelana a God na gera rongoa. Gera iilingia na mige doo na da asida sulia na tala ma na manu gi daka ania. 20Ma na gano foulaa, nia iilingia na tooa gi na da rongoa na baelana a God, ma daka ngalia naa, ma daka noni hahala uria. 21Sui taa, na manata mamanalaa gera e langi si ngado iilingia na lalina ai e langi si rigita. Nia naa si kada taꞌalaa ma langi faanonifiilaa e dao mai sulia na faarongolaa baa, gera ka lugasia na baelana a God naa. 22Ma teni tooa gera rongoa na faarongolaa baa, ma daka manata mamana. Sui gera manata aꞌabo ka tau uria na mouria ana si kada naa lao molaagali, ma daka rakediana ana malefo. Nia na aadea langi dasi iilia na doo diana gi. Gera iilingia na mige doo na e tae i matanga na kwaletotore ma langi kasi fusia na funge doo. 23Ma teni tooa da rongoa na faarongolaa, ma gera ka haitamana, ma daka iilia doo diana oro gi. Gera iilingia na mige doo gi na e tae i laona hae gano diana. Ma nia ka fungu ana funge doo gi, teni funge doo daka too ana na talange mige doo, ma teni funge doo da too ana na oono finite mige doo, ma teni funge doo aai da too ana na oolu finite mige doo.>>
Si oomelawanea sulia na lolo taꞌa gi.
24A Jesus ka haea lau tee oomelawanea aai fuada, ka urii, <<Na Initooa i Langi e iilingia na wane na e fasia na mige doo nia gi i laona na raoa nia. 25Ma ana tefe rodo, si kada na tooa gi da teo ada, na maalimaea nia e lea mai ma ka fasia teni mige lolo taꞌa gi i matangana na mige doo diana nia gi. Sui nia ka lea na ana. 26Ma si kada na mige doo diana gi da bulao mai ma daka hafali fungu, na mige lolo taꞌa baa gi daka bulao laugo. 27Na wane ni rao nia gi daka lea mai siana, ma daka ledi urii, <Aarai ae, ni oe o fasia na mige doo diana gi baa. Sui na lolo loko gi e lea mai faasia i fai?> 28Ma nia e oolisida ka urii, <Ta maalimaea naa e iilia si doo nae.> Ma na wane ni rao nia gi daka ledia urii, <Ni oe o dooria melu lea ma melu ka failia na lolo gi?> 29Nia e oolisida ka urii, <Langi, aata ana si kada molu failia na lolo loko gi, molu ka labasia laugo teni ai diana gi fai nia. 30Molu aalu daaro tae oofu na adaaro lea ka dao ana si kada ni gonidoolaa. Ma ana si kada nae, nau tara kuka haea fuana na wane gi na da gonidoo kuka urii: Molu kwaia na lolo gi i nao, ma molu ka kani oofulangaida ma molu ka suungia. Sui molu ka kwaia na doo diana gi ma molu ka ngalia mai fui i laona babala ni taingaia nau.>>>
31Sui a Jesus ka haea lau tee oomelawanea ka urii, <<Na Initooa i Langi e urii: Tee wane e ngalia mige ai toꞌou asianaa, na gera alangia ana mastad, ma ka fasia i laona na raoa nia. 32Ma sui boroi ana na mige doo naa ka toꞌou asianaa ana na mige doo gi sui, si kada e tae mai, nia ka hau ana na ai baita ana ai gi sui i laona na raoa nae. Ma si kada e hau ana na ai baita, na manu gi daka tolea ada na nui gera gi ana na harana ai nae.>>
33Sui a Jesus ka bae lau ana si oomelawanea aai ka urii, <<Na Initooa i Langi e iilingia na iisi uria na faafufulana na beredi. Na geni e ngalia ma ka dolalia ana na fulaoa lelea na kumu nae ka fufu go.>>
34A Jesus e bae sulia na doo naa gi sui go fuada na figua ana si oomelawanea gi. 35Nia iili urinae eeri ka faamamanaa si baelaa a God na profet e kedea ka urii, <<I nau tara ku bae ana si oomelawanea gi fuana tooa gi. Ma tara kuka haea si doo gi na e aagwa e hafalia ua mai ana si kada ku haungainia ana na molaagali.>>
36Sui a Jesus ka tafusia na figua nae ma ka ruu i luma. Ma na oote fafurongo nia gi daka dao mai siana ma daka bae urii, <<O inifitaa fasi fuagami na oomelawanea baa sulia na lolo nae gi i laona na raoa.>>
37I nia e oolisida ka urii, <<Na wane na e fasia na mige doo diana gi, nia naa ni nau, na Wela nia Iimola gi. 38Ma na raoa naa na molaagali, ma na mige doo diana naa na tooa nia gi na Initooa i Langi. Ma na lolo gi nae na tooa nia gi a Satan. 39Ma na maalimaea na e fasia na lolo gi, nia naa a Satan. Ma si kada ana gonidoolaa naa na suilana na molaagali, ma na wane naa gi da gonidoo naa na ensel gi. 40Si kada na wane ni rao gi da gonia na lolo gi ma daka suungia i laona na eere, ka urinae laugo ana suilana na molaagali. 41Tara nau ku oodua na ensel gi, ma daka gonia tooa gi sui na da iilia doo taꞌa gi ma na tooa gi na da faagaroa na tooa aai gi, ma na ensel gi daka lafuda faasia na initooa nau. 42Ma gera daka ui ani gera i laona eere, si gula na tara gera ka aangi ma daka girigiria na lifoda. 43Haia, na tooa oꞌolo gi daka sina iilingia na hato i laona na Initooa nia na Maa gera. Molu ka manata diana sulia na doo nae.>>
Teni oomelawanea ai gi.
44A Jesus ka bae laugo urii fuada na oote fafurongo nia gi, <<Na Initooa i Langi e iilingia na malefo baita na e too aagwa i laona na raoa. Ma si kada tee wane e rikia, nia ka aagwatainia laugo ana. Ma nia ka eele asianaa, ma ka lea ma ka faafoli ana na doo nia gi sui, ma ka folia na raoa nae, eeri ka too ana na malefo baita nae.
45<<Haia, na Initooa i Langi ka iilingia laugo na wane fofoli na e nani uria na doo diana gi na e liu baita. 46Si kada nia ka daotoona tefe doo na liulana ka baita asianaa, nia ka lea, ka faafoli ana na doo nia gi sui, ma kafi folia.
47<<Na Initooa i Langi e iilingia laugo na furai na da dee ana i laona na aasi ma daka kwaia ana iia kwalukaela eꞌete gi sui. 48Ma si kada e fungu, na wane gi na daka dee da lakwainia i hara, ma daka gwouru i hae gano. Sui daka gonia na iia diana gi laona koko gi, ma daka ui ania na iia aai taꞌa gi. 49Nia ka urinae laugo ana suilana na molaagali. Na ensel gi da lea mai, ma daka tolingia na tooa taꞌa gi faasia na tooa diana gi. 50Ma na tooa taꞌa gi, daka ui ani gera i laona na eere, ma i seenae gera ka aangi ma daka girigiri lifo.>>
51Sui a Jesus e ledida ka bae urii, <<Gomolu molu haitamana si doo nae gi?>>
Ma gera oolisia daka urii, <<Iiuka.>>
52Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<Nia naa na wane faatolomai gi sui ana na kwaieresia gi na da hau ana na wane fafurongo ana na Initooa i Langi, da iilingia na wane na e too ana na luma ma ka ngalia mai na doo faalu gi fai nia na doo kwali gi faasia si gula ni taingaia nia.>>
Tooa i Nasaret da oote gera manata mamana ana Jesus.
53Ana si kada Jesus e baea ana si oomelawanea nae gi sui, nia ka lea naa faasia maefera nae. 54Ma nia ka ooli lau mai ana maefera nia. Ma nia ka lea i laona Beu Aabu ni figulaa uria faatolomailana tooa. Ma ana si kada tooa gi da rongoa, gera ka kwele asianaa, ma gera ka bae urii, <<Na haitamadooa nia e ita mai faasia i fai? Ma ni tei naa e falea mamanaa fuana uria aadelana doo kwaibalatana naa gi? 55Golu haitamana go agolu wane naa nia na wela a Josef go ana, na wane ni haitamana haungailana doo gi ana ai gi, ma tee nia ni Mary. Na haasina gi na a James, Josef, Simon, ma Judas go ana. 56Ma na waiwane nia gi gera too go ada fai golu i see. Utaa na nia ka liotoo asianaa urii?>> 57Ma ana si kada nae, gera ka oote gera ana a Jesus.
Sui Jesus ka bae urii fuada, <<Na profet e afetai fuana wane futa nia gi fai nia na wane aefera nia gi, gera ka manata baita ana nia. Tooa eꞌete ana taari haitamana gera ka manata baita ana.>>
58Ma a Jesus ka langi si aade doo kwaibalatana oro gi ana maefera nia, sulia na tooa naa gi gera oote gera manata mamana ana.
14Kada gera haungia ana John Siuabu.
1Haia, ana si kada nae, a Herod Antipas na aaofia i Galili, nia e rongoa faarongolaa sulia Jesus, 2ma nia ka bae urii fuana tooa na gera rao fai nia, <<Wane naa nau ku rongoa faarongolaa sulia naa i nia a John Siuabu oto naa, e mouri lau. Na nia naa ka too ana mamanalaa uria iililana doo kwaibalatana nae gi.>>
3,4Si kada John e mouri ua ana, Herod naa e aadea ni Herodias na afe nia na haasina a Filip. Ma a John langi kasi aalafaafia, ma ka ngatafia Herod. Nia naa a Herod ka oodua teni wane eeri gera ka dumulia John ma gera ka kani nia, ma daka aalua lao beu ni kanilaa. Herod e iilia si doo naa sulia na afe nia Herodias naa e dooria.
5Ana si kada John e too lao beu ni kanilaa, Herod ka dooria uria haumaelilana, sui ma ka mou ana tooa gi, sulia gera haea a John nia ta wane ana profet gi.
6Sui ana, tefe maedani, Herod ka haungainia tee fafangaa baita uria manatatoolana fe maedani nia futa ana. Ana fafangaa nae, na haari ni Herodias e lea mai ka wae fuana Herod fai nia oote ruana nia gi eeri gera ka bubungia. Si kada Herod e rikia haari na e wae, nia ka eele asianaa fuana. 7Ma nia ka bae aalualu naa fuana haari nae urii, <<Nau tara kuka falea tesi taa go ana na o gani nau uria.>>
8Haia, ni tee nia na haari naa e faarongoa haari nia ka bae urii, <<Haia, o gani, oko bae urii, <Nau ku dooria o falea mai gwouna a John Siuabu fuagu ana si kada nae naa. Oko aalua mai fafona ta karao.>>> Ma na haari naa e iili urinae.
9Ma si kada Herod e rongoa si doo naa, nia ka liobukonu asianaa. Sui boroi ana, nia ka iilia naa mone ana, sulia i nia e bae aalualu ma na oote ruana nia gi gera ka rongoa sui naa. 10Ma nia ka oodua oote wane rao nia gi lea daka olea mai gwouna a John Siuabu lao beu ni kanilaa. 11Ma gera ka ngalia mai gwouna John fafona karao ma gera ka falea naa fuana haari ni Herodias. Ma na haari naa e ngalia ka falea naa fuana ni tee nia. 12Kada oote fafurongo a John gi da rongoa si doo naa, gera lea mai, gera ka ngalia nonina uria aalulana lao na kwaingeia. Sui, gera lea gera ka faarongoa a Jesus ana.
Jesus e hangonia na lima tooni wane.
13Si kada a Jesus e rongoa si doo nae e fuli sulia a John, nia ka tafusia si gula nae, ma ka lea taifili nia ana baru uria si gula na e langi ta wane kasi too ana. Na tooa gi da rongoa si doo naa a Jesus e iilia, ma gera ka tafusia na fera gera gi, ma da fali i buira sulia tala. 14Ma si kada a Jesus e oolo ma ka rikia na figua baita, nia ka kwaimanatai fuada, ma ka guraa na tooa gi ani gera na da matai.
15Ma i haulafia nae, na oote fafurongo nia gi da lea mai siana, ma daka bae urii, <<Si gula nae e langi si too garangia ta fera, ma ka garangi rodo naa. O oodua na figua naa eeri daka lea na ada, hai daka lea ada uria na maefera gera gi uria folilana ada tesi fanga.>>
16A Jesus e oolisida ka urii, <<Gera dasi lea. Gomolu naa molu falea tesi fanga uria anilana.>>
17Ma gera oolisia urii, <<Gemelu melu too go ana lima fe beredi ma roo gwe iia.>>
18Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<Molu ngalida mai i seenaa siagu.>> 19Ma nia ka oodua na tooa gi daka gwouru i aano i fafona na laua. Sui nia ka ngalia na lima fe beredi baa gi ma roo gwe iia baa gi. Ma ka aada alaa uria i langi, ma ka tangoa a God. Sui i nia ka niia fe beredi nae gi, ma ka falea fuada na oote fafurongo nia gi, ma daka tolingia fuada na tooa nae gi. 20Na tooa nae gi sui daka fanga lea daka aabusu naa. Sui na oote fafurongo nia gi daka gonia na fanga na e oore i laona tee aakwala ma roo koko lea ka fungu go. 21Ma na tooa gi baa da fanga e bobola fai nia lima tooni wane, ma e langi dasi iidumia lau na geni ma na wela gi.
A Jesus e fali i fafona na kafo.
22A Jesus e oodua na oote fafurongo nia gi daka tae i laona na baru ma daka lea i nao ani nia fui bali aasi aai, si kada nia e faaolia na tooa baa gi. 23Ma i buira nia e faaolia na tooa baa gi, nia ka raa taifili nia i gwouna fe uuo uria na fooalaa. Ma ana fe rodo nae, i nia ka too ana taifili nia i seenae. 24Ma si kada nae, na baru baa ka nia tau naa faasia i hara ma na nanafo gi ka kwaea sulia e naofia na ooru.
25Ma ana kada rodo i ofaidani, a Jesus ka fali na mai i fafona na kafo, ma ka lea na mai siada. 26Ma si kada gera riki nia e fali mai i fafona na kafo, daka mou asianaa. Ma i gera ka rii urii, <<Na aagalo!>> Ma gera ka aararai.
27Ma aliꞌali a Jesus ka bae siada ka urii, <<Molu langi molu si mou! I nau go ana naa.>>
28Ma a Peter e oolisia ka urii, <<Lord ae, lea so ni oe mamana naa naa, o bae mai suli nau hai kuka lea kou siamu i fafona na kafo naa.>>
29A Jesus ka bae urii, <<O lea mai.>>
Sui a Peter e sifo faasia na baru baa, ma ka hafali fali i fafona na kafo siana a Jesus. 30Sui ana si kada nia ka rikia na ooru e baita, nia ka mou ma ka hafali kuruu naa i laona na kafo. Ma nia ka rii ka urii, <<Lord ae, o faamouri nau!>>
31Ma e aliꞌali go a Jesus ka fale aba kou fuana, ka dau ani nia, ma ka bae urii, <<Na fiitoolaa oe e toꞌou asianaa. Uria taa na oko manata ruarua?>>
32Ma ana si kada daaro tae naa i laona na baru, na ooru ka aaroaro naa. 33Sui na tooa na da too i laona na baru, daka boururu i naona Jesus, ma daka bae urii, <<I oe na Wela nia a God mamana naa.>>
Si kada Jesus e guraa tooa matai gi.
34Ma si kada gera faafolo lao aasi, daka oolo ana tee maefera gera alangia ana Genesaret. 35Ma na tooa gi ana maefera nae gera ka aada haitamana a Jesus. Ma gera ka fale baea fuana teni maefera gi lau sulia Jesus eeri tooa nae gi daka soea mai tooa matai gi gera ka lea mai siana. Ma gera ka ngalia mai tooa matai oro gi siana. 36Ma na tooa na gera ka gania Jesus eeri so ka faalamainia na tooa matai nae gi gera ka hamosia mone ada na kakamuna na maku nia. Haia, ma ni tei gera na da hamosia maku nia, gera ka akwaa naa.
15Sulia na faatolomaia gera na koo gi.
1Sui teni Farisi ma na faatolomai gi ana kwaieresia gi, gera ka lea mai faasia i Jerusalem siana Jesus uria soeledilanalaa. 2Gera ka bae urii, <<Utaa na oote fafurongo oe gi langi gera kasi lea sulia na malutaa gera koo gia gi ua mai nao na gera sau aba suifetei gera kafi fanga?>>
3Jesus e oolisi gera ka urii, <<Gamu laugo, utaa na molu ka lea amolu sulia malutaa gamu gi i talagamu ma langi molu kasi lea sulia kwaieresia a God gi? 4Sulia God e bae uria, <Muka manata baita ana maa gamu gi ma ni tee gamu gi.> Ma nia ka bae urii lau, <So ni tei na e bae tolingia na maa nia ma ni tee nia, nia bobola fai nia gera ka haumaelia!> 5Sui boroi ana, molu haea hasa lea so ta wane ka too ana teni si doo na e bobola nia ka falea uria adomilana ana maa nia ma ni tee nia, sui ka bae, <Nau tara ku falea si doo naa fuana God,> 6nia naa molu haea hasa langi kasi bobola uria adomilaa daaro. Nia naa gomolu faatolomainia na tooa fuana gera ka aaburongo ana kwaieresia a God gi ma daka roosulia na faatolomaia gomolu. 7Haia, gomolu haea molu roosulia God, ma nia langi kasi mamana go. Nia naa, si taa naa Aesea na profet nia e bae sulia mai nao baa nia e mamana naa. 8Nia ka bae urii, <God e haea: Tooa naa da faabaita nau go ada ana baelada, ma na mourilada e nia tau faasi nau. 9Na kwaieresia gera gi i talada go ana na gera faatolomainia ana tooa, sui gera ka haea ada na faatolomailaa nau gi. Ma sulia gera aade urinae, na fooalaa na gera aadea fuagu na doo tatagwai go ana.>>>
Sulia na fanga.
10Haia, Jesus e soea mai na tooa oro siana, ma ka bae urii fuada, <<Molu ka fafurongo diana eeri molu ka haitamana. 11Langi lau si doo na e ruu kou i laona fakana wane na e faabilia mourilana. Langi! Haia, si doo na e haga mai faasia fakana wane ana na e faabilia na mourilana wane.>>
12Sui na oote fafurongo a Jesus gi gera ka idu mai siana, gera ka bae urii fuana, <<Si doo baa gi o haeda baa, na Farisi gi gera ka rongoa, ma na manatada ka langi kasi diana sulia.>>
13Ma Jesus e oolisida ka urii, <<Tara God e labasia na faatolomaia garo gi sui na e langi kasi lea mai faasi nia iilingia ta wane na e kwai faililana na doo taꞌa na da bulao mai garangia na nia kasi fasida. 14Haia, langi molu si manata aꞌabo ana Farisi nae gi. Sulia gera da uusulia go ada na wane maa rodo na e talaia na tooa maa rodo lau. Ma molu ka haitamana laugo, lea ta wane na maana e rodo ma ka talaia laugo ta wane na maana e rodo, tara daaro sui go daaro ka asi daaro i laona mae kilu.>>
15Ma Peter ka bae urii fuana Jesus, <<O inifitaa fasi mai na malutana baelaa baa gi o kafi haeda go kou baa fuamelu.>>
16Jesus e oolisia ka bae urii, <<Gomolu naa na kete molu e rorodoa laugo mala ni gera? 17Utaa na langi molu si haitamana si doo naa gi? Haia, si doo na e ruu kou laona fakana wane, tara ka lea dongaa na ana i laona rake, ma i buri tara ka haga lau go mai ana faasia la noni. 18Haia, ma si baea taꞌa gi na e haga mai faasia fakana wane, nia na e ita mai faasia laona manatana wane. Nia naa, si doo nae ana na e haitamana ka faataꞌa na mourilana wane. 19Doo mala manata taꞌa gi, hauwanelaa, ooeoelaa, aade taꞌalaa fai nia ta wane, sugelaa faafia ta wane, belilana tesi doo ta wane, fai nia na uunuunu dongaalaa taꞌa sulia teni wane. Haia, ma si doo nae gi e haga mai faasia lao manatalana wane. 20Si doo nae gi haitamana ka faabilia ana mourilana wane. Sui na sau abalaa i naona fangalaa iilingia na malutaa na kokoo gia gi da faatolomai gia mai ana, sui boroi ana ta wane langi kasi aade sulia, na mourilana kasi taꞌa go.>>
A Jesus e guraa tee geni maadiu.
21A Jesus e tafusia si gula nae, ma ka lea uria na bali fera i Taea ma i Saedon. 22Ma tee geni ana tooa maadiu gi i Kanan e lea mai siana, ma ka rii urii, <<Aaofia ae, oe na Aaofia ana kwalafaa a David, o manatai nau mai! Na aagalo taꞌa naa e adosia na haari nau, ma ka nonifii asianaa.>>
23A Jesus e langi kasi oolisia go ana tesi baea. Ma na oote fafurongo nia gi daka lea mai siana Jesus, ma daka urii, <<O oodu nia ka lea kou amu, sulia ni nia e rii ka lea dongaa go ana i buri golu.>>
24A Jesus ka bae fuana geni nae ka urii, <<A God e fale nau go mai ana uria na tooa Jiu gi na da iilingia na sipsip gi na da langi ada.>>
25Sui na geni nae e lea mai, ma ka boururu na ana i maana aena ka urii, <<Wane baita ae, o adomi nau mai!>>
26A Jesus e oolisia ka urii, <<E langi kasi oꞌolo uria ngalilana na fanga gera na wela gi ma daka ui ania fuana na kui gi.>>
27Na geni nae ka urii, <<Iiuka. Sui, na kui gi boroi haitamana daka ania go ada na mumuduna fanga na e asia faasia na tafe gera na wane gi na da hareda.>>
28Sui a Jesus e oolisia ka urii, <<Geni ae, na manata mamanalaa oe e baita asianaa! Ma na doo na o gania, nau kuka falea fuamu.>> Ma na haari nia ka akwaa na ana si kada nae.
Jesus guraa tooa matai oro gi.
29Kada Jesus e lea mai faasia maefera nae, nia ka ooli mai sulia tala na e liu kamena aasi i Galili. Ma nia ka tae gwouna tefe uuo, ma ka gwouru seenae. 30Ma ana si kada nae, tooa oro gi asianaa gera ka lea mai siana. Ma gera ka ngalia laugo mai tooa oro gera matai gi, teni tooa aeda e mae ma na abada ka mae, tooa maada ka rodo, ma tooa fakada ka ato. Gera aaluda i naona aena a Jesus, ma nia ka gurada, ma gera ka akwaa teefou. 31Ma na tooa nae gi na gera koni uria bubulaa, gera ka kwele asianaa ana si kada gera rikia wane gi na fakada e ato ma daka faarai lau, ma tooa na aeda e mae ma na abada e mae gera ka diana lau, ma ni tei gera na langi gera si fali diana gera ka fali diana naa, ma na tooa na maada e rodo gera ka aada lau. Ma sulia na gera rikia si doo nae gi, gera kafi hae initoo ana God gera Israel.
Jesus e faaꞌoroa fanga toꞌou.
32Sui a Jesus ka soea oote fafurongo nia gi siana, ka urii fuada, <<Nau ku kwaimanatai asianaa fuana tooa naa, sulia gera too fai golu oolu maedani e sui naa, ma na fanga gera gi ka sui naa. Haia, ma ni nau langi kusi dooria oodu gera fui fera gera gi ana si kada gera fiolo ana, aata ta wane ada makeso ma ka asimaelia sulia tala.>>
33Oote fafurongoa nia gi gera oolisia daka bae urii fuana, <<I laona fera gwou urii tara golu ka daotoona na fanga i fai eeri ka bobola fai nia tooa oro urii?>>
34Ma Jesus e soeledi gera ka urii, <<Fita fe beredi na molu too ana?>>
Fafurongo nia gi da oolisia gera ka bae urii fuana, <<Fiu fe doo, fai nia aange gwe iia gi go ana na melu too ana.>>
35Ana si kada nae, Jesus ka haea tooa gi gera ka gwouru i aano. 36Sui, nia ka ngalia fiu fe beredi fai nia gwe iia nae gi, ka baelafea God. Sui nia ka niia, sui ka falea fuana abada oote fafurongo nia gi, eeri gera ka tolingia fuana tooa nae gi. 37Ma tooa nae gi sui go da fanga, ma gera ka aabusu. Buira gera fanga sui, na oote fafurongo gi gera ka faafungua fiu koko ana oorengana fanga na e oore. 38Tooa na da ania fanga naa, gera fai tooni wane. Langi gera si iidumia go na geni ma na wela gi.
39Haia, ma buira gera fanga sui, Jesus kafi oodu gera i fera gera gi. Ma nia fai nia oote fafurongo nia gi gera ka sifo ma gera ka tae laona tee baru gera ka lea uria maefera gera alangia ana Magadan.
16[*No heading here in the Lau NT file*]
1Haia, teni Farisi fai nia teni Sadusi gi gera ka lea mai siana Jesus uria iilitoolana go ada, ma gera ka soeledia eeri ka iilia ta mamalafooa eeri ka faatainia God naa e oodu nia ka lea mai. 2Jesus e oolisida ka bae urii fuada, <<Ana si kada na hato e suu, lea mu rikia na barobaro gi e kekeroa, muka haitamana uuta tara ka langi si aru bobongi. 3Haia, ma i ubongi, lea mu rikia na barobaro gi e kekeroa ma ka bulua, muka haitamana naa tara uuta ka aru. Haia, gamu haitamana asianaa aada haitamanalaa tara ka uuta, langi ka langi. Sui e langi molu si haitamana aada haitamanalana malutana si doo gi na molu rikida ana si kada naa. 4Gamu tooa i taraꞌena na mu aadea doo taꞌa oro gi ma langi musi manata mamana go ana God. Molu ka dooria rikilana mamalafooa. Haia, ma ni nau tara kusi aadea go ta mamalafooa fuagamu. Na mamalafooa go ana na kuka iilia fuana molu ka rikia, nia naa na kwaibalatana na e fuli fuana a Jona i nao.>>
Buira Jesus e bae urinae sui, nia ka lea na ana faasi gera.
Sulia na Farisi gi ma na Sadusi gi.
5Ana si kada Jesus fai nia oote fafurongo nia gi gera faifolo uria bali aasi loko, na fafurongo nia gi dasi too ana tefe beredi sulia daka manata buro ana ngalilana fai gera. 6Ma Jesus ka bae urii fuagera, <<Muka aada suli gamu faasia si iisi na e faafufua ana beredi gera Farisi gi ma na Sadusi gi, aata ka too ani gamu laugo.>>
7Ma ana si kada na fafurongo nia gi gera rongoa na baelaa nae gi, gera ka bae na ada sulia i matanga gera taifilida, ma sulia gera manata hasa Jesus nia e bae sulia beredi mamana, ma gera ka urii, <<Boro Jesus e bae urinae sulia langi golu si ngalia mai tefe beredi oto naa!>>
8Ma sulia Jesus nia e haitamana go ana manatalada oote fafurongo nia gi, nia ka bae urii, <<Utaa naa molu ka manata aꞌabo asianaa sulia na molu si ngalia mai tefe beredi? Haia, na manata mamanalaa gomolu e toꞌou asianaa! 9Utaa? Kete molu e rorodoa ua? Boro molu manata buro na ana lima fe beredi baa gi ku hangonia ana lima tooni wane, ma molu ka faafungua koko oro ana fanga baa gi e oore. 10Ma boro molu manata buro naa laugo ana fiu fe beredi go baa na kuka hangonia ana fai tooni wane ma molu ka faafungua koko oro baa gi ana fanga e oore gi. 11Utaa naa langi molu si haitamana taa gi na ku bae sulia? Langi lau na beredi baa ku bae sulia. Taa ku haea naa na molu susuli gamu faasia na iisi na faafufulaa ana beredi gera Farisi gi ma na Sadusi gi.>> 12Buira nia bae urinae sui, na fafurongo gi gera kafi haitamana taa na Jesus e bae sulia. Nia bae ana sulia faatolomaia gera Farisi gi ma na Sadusi gi.
Na manata mamanalaa nia a Peter.
13Si kada a Jesus e dao ana na lolofaa i Sesarea Filipae, nia ka ledia na oote fafurongo nia gi ka urii, <<Ni tei naa na tooa gi da alangi nau ana, na Wela nia Iimola gi?>>
14I gera da oolisia daka urii, <<Teni tooa gi da haea a John Siuabu, ma teni tooa gi aai da haea a Elaeja. Ma teni tooa gi lau da haea a Jeremaea langi ta wane ana profet aai gi.>>
15Sui a Jesus e ledida ka urii, <<Haia, ma ni gomolu mone, molu alangi nau ani ni tei?>>
16Ma a Simon Peter e oolisia ka urii, <<I oe naa na Christ, na Wela nia a God momouria.>>
17Ma a Jesus ka bae ka urii, <<Simon na wela nia John ae, e oilakea fuamu. Sulia ta wane kasi faatainia si doo naa fuamu. Na maa nau i langi na e faatainia fuamu. 18Ma i nau ku haea fuamu, i oe a Peter, na malutana baa na fou, ma i fafona na fou naa i nau kuka haungainia na soefaataia nau. Ma na rigitalana na maea langi kasi bobola uria saitasalaa ana. 19Ma i nau ku falea na kii gi ana maa ana Initooa i Langi fuamu. Ma tesi taa na o luia laona molaagali, gera ka luia laugo i langi. Ma tesi taa na o faalamainia i laona molaagali, gera ka faalamainia laugo mai i langi.>>
20Sui a Jesus ka bae fifii fuada oote fafurongo nia gi, ka langi dasi faarongoa ta wane hasa i nia naa na Christ.
21Ita ana si kada nae ka lea, a Jesus ka hafali bae faafolaalilana fuada na oote fafurongo nia gi ka urii, <<I nau kuka lea fui Jerusalem. Ma na wane naonao gi ma na fataabu baita gi, ma na wane faatolomai gi ana kwaieresia gi, tara gera ka faafii nau. Ma daka haungi nau. Ma ana ooula fe dani, i nau kuka tatae lau uria na mouria.>>
22Ma a Peter ka talai nia, ma e ngatafia ka urii, <<Lord ae, a God ka luia! Na doo naa gi ka langi si fuli fuamu!>>
23Ma a Jesus e kari aabulo, ma ka bae urii fuana a Peter, <<Satan ae, o lea tau amu faasi nau! I oe o take suusi nau. Sulia na manatalamu e ita mai faasia na tooa gi go ana. E langi lau faasia a God.>>
24Sui a Jesus ka bae urii fuada oote fafurongo nia gi, <<Lea so ta wane ka dooria na lealaa i burigu, nia ka lugasia na kwaidooria nia gi. Ma nia ka ngalia na airarafolo nia ana nonifiilaa, ma ka lea mai suli nau. 25Sulia, ni tei na e dooria ka tala faamouri nia ana, tara ka mae. Ma so ni tei na e mae urii nau, ka mouri naa. 26Utaa? E diana fuana na wane, lea so i nia e ngalia na molaagali loulou, sui ma ka mae? Langi! Ma langi tesi doo na wane ka falea, hai so ka ngalia na mouria nia lau. 27Sulia nau, na Wela nia Iimola gi, garangia kuka lea mai fai nia na ensel nau gi, ana Initooa nia na Maa, ma tara nau ku falea na kwaiaraa langi na kwaelaa fuada na tooa gi sui sulia si doo na da iilia. 28Doo mamanaa nau ku haea fuagamu, teni tooa amolu langi gera si mae lelea daka riki nau kuka dao mai uria na aaofialaa.>>
17Nonina Jesus e tatala.
1Na oonona fe dani i buri, a Jesus e talaia a Peter ma na roo waihaasina gi a James ma a John taifili gera uria i gwouna tefe tolo e fane. 2Ma si kada gera aada kou, gera ka rikia na maana a Jesus e tatala. Na maana e rara iilingia na hato, ma na maku nia gi ka kwakwaoa asianaa. 3Ma na oolu wane fafurongo naa gi daka rikia a Moses fai nia a Elaeja da faarai adaaro fai nia a Jesus. 4Ma a Peter ka bae urii kou fuana a Jesus, <<Lord ae, nia diana asianaa na golu ka too na agolu i seegi. Lea so o dooria, i nau kuka tolea ta oolu babala, tee doo fuamu, ta doo fuana a Moses, ma tee doo aai fuana a Elaeja.>>
5Ma ana si kada a Peter e bae ua go ana urinae, tesi barobaro na e sinasina ka sifo mai faafi gera, ma daka rongoa na lingee doo ka bae mai urii faasia laona na barobaro nae, <<Nia naa na Wela rakediana nau na ku noni eele sulia. Molu rongo nia!>> 6Ma si kada na oote fafurongo nia gi da rongoa na lingee doo naa, gera ka mou asianaa ma gera ka teo na ada faafia na maada i hae gano.
7Ma a Jesus e dao siada, ma ka hamotooda, ka bae urii, <<Molu tatae. Langi molu si mou.>> 8Haia, ana si kada daalu aada, daalu si rikia naa ta wane aai, tee taifilia a Jesus go.
9Ma ana si kada daalu sifo mai faasia i gwouna fe tolo nae, a Jesus e bae fifii fuagera ka urii, <<E langi molu si faarongoa ta wane ana si doo nae gi molu rikia, lelea ka dao ana si kada nau, na Wela nia Iimola gi, kuka tatae ana faasia na maea.>>
10Oolu fafurongo nia gi gera ka ledia daka urii, <<Utaa na faatolomai gi ana kwaieresia gi gera haea tara a Elaeja ka ooli lau mai suifetei na wane baa a God e aadafilia kafi lea mai?>>
11A Jesus e oolisida ka urii, <<Nia mamana. Elaeja naa ka ooli mai nao, eeri ka adomia tooa uria na aade aagaulaa. 12Ma i nau ku haea lau fuagamu, a Elaeja nia e dao sui na mai. Sui na tooa langi dasi aada haitamana go. Nia naa, gera ka aadea go ada doo taꞌa gi ani nia sulia na kwaidoorilaa gera gi. Ma gera tara gera ka aade urinae laugo ani nau.>>
13Ana si kada oolu fafurongo nae gi gera rongoa, gera kafi haitamana John Siuabu naa a Jesus nia manata uria naa, si kada nia ka bae ana.
Jesus e taria aagalo taꞌa.
14Si kada Jesus fai nia oolu fafurongo nia gi daalu sifo mai fui aena tolo, na tooa oro gi gera koni ana, ma tee wane e lea mai, ka boururu maana aena Jesus, ma ka bae urii, 15<<Wane baita ae, o manatai nia mai na wela wane nau, na sulia uura e haungi nia. Na mataia naa haitamana ka aadea ka nue, ma ana si kada e oro nia asi nia naa lao eere ma i laona kafo laugo. 16Nau ku ngalia mai siana oote fafurongo oe gi. Sui ka afetai asianaa fuagera uria ka guralana.>>
17Haia, Jesus ka bae urii fuada, <<I gomolu na tooa na mu too si kada nae, na aabulolamolu e taꞌa asianaa, ma langi molu si manata mamana go ana God. Nau ku noni eela fuana toolaa fai gomolu. Molu ngalia mai na wela nae siagu.>>
18Ma Jesus ka bae taria na aagalo taꞌa nae faasia wela nae ana baelana. Ma na wela nae ka akwaa na ana si kada nae ua go.
19Sui, na fafurongo gi gera ka lea aagwa siana Jesus, ma gera ka ledia daka urii, <<Utaa naa ka afetai fuamelu uria na tarilana na aagalo taꞌa naa faasia na wela baa?>>
20Ma a Jesus oolisida ka bae urii, <<E urinae, sulia na manata mamanalaa gomolu e kukuru asianaa. Haia, ma ni nau ku haea fuagamu, lea so na manata mamanalaa gomolu ana a God ka baita ka uusulia boro ana ta mige ai toꞌou na gera alangia ana mastad, gomolu haitamana molu ka aadea go amolu na taa na nia e afetai. Lea so ka urinae, fe tolo loko boro haitamana molu ka idua faasia fuilaa ana baelamolu. Haia, ma lea molu manata mamana ana mamanaa ana God, langi tesi doo kasi afetai fuana muka aadea. 21Haia, na gwounge aagalo taꞌa urinae na afetai ka haga, lea langi molu kasi fooa fai nia aabu fangalaa.>>
Ruana si kadamanga Jesus e bae sulia maelana.
22Ma ana si kada oote fafurongo nia gi gera oogu mai i Galili, Jesus ka bae urii fuada, <<I nau, na Wela nia na Iimola gi, tara gera ka fale nau fuana maalimaea nau gi, 23eeri gera ka haungi nau. Haia, ana ooula fe dani, tara kuka mouri lau.>> Ma si kada oote fafurongo gi gera rongoa Jesus e bae urinae, gera ka liobukonu asianaa.
Kada Jesus folia takisi fuana Beu Aabu nia a God.
24Ana si kada Jesus fai nia oote fafurongo nia gi gera lea mai uria maefera i Kapaneam, na wane gi gera koni malefo ana takisi fuana Beu Aabu a God, gera lea siana Peter, daka soeledia, <<Wane faatolomai gomolu e haitamana ka falea laugo si malefo na melu liu uria konilanalaa na fuana Beu Aabu nia a God?>>
25Ma a Peter oolisida, <<Iiuka, nia haitamana ka falea.>>
Haia, ma si kada a Peter e ruu ana i luma, Jesus ka soeledia fasi ka urii, <<Simon ae, oe manata utaa? Tei naa na aaofia gi ana molaagali gera haitamana daka konia si malefo faasida? Na wela gera gi i talada, ma langi faasia tooa eꞌete gi?>>
26Peter oolisia ka urii, <<Faasia tooa eꞌete gi.>>
Ma Jesus ka urii, <<Nia nae, wela gera na aaofia gi gera langi dasi falea go na takisi naa. Nia naa, lea nau kusi falea boroi na takisi fuana Beu Aabu nia na Maa nau, nia e diana go ana. 27Ma sui boroi ana ka urinae, e langi kasi diana golu ka labasia na manata gera gi fuagolu. Haia, o lea i laona aasi, oko aao mai. Haia, gwe iia na o tafoa i nao, oko aafanganga na fakana. Ma tara oko rikia si malefo na e bobola fai goro uria na folilana takisi uria tee fe ngali. Ngalia si malefo nae, ma oko falea fuada.>>
18Tei naa e baita?
1Ana si kada nae, oote fafurongo nia gi gera ka lea mai siana Jesus ma gera ka soeledia daka urii, <<Ni tei na e baita ka tasa lao Initooa a God i langi?>>
2Ana si kada nae, a Jesus ka soea tee gala wela siana, ma ka faatakea i matangada. 3Ma nia ka bae urii, <<Doo mamana nau ku haea fuamolu, lea langi molu si oolisia na aabulolaa molu ma langi molu si faatoꞌou gomolu mala gala wela gi, langi molu si bobola uria ruulaa laona Initooa i Langi. 4Haia, ma ni tei na e faatoꞌou nia i talana mala gala wela naa, tara nia ka aalu wane baita laona Initooa a God. 5Ma so ni tei na e gonitainia ta gala wela mala kele gala wela na sulia wane nae nia manata mamana ani nau, nia ka aadea naa fuagu.
6<<Lea ta wane ka faagaroa ta gala wela ana wela naa gi, nia diana fuana wane nae gera ka kulua ta fou baita i luana, sui ngalia daka ui ania lao aasi. 7Kwaimanatai fuana tooa i laona molaagali sulia si doo oro uria faagaroladalaa doo nae gi tara ka lea dongaa, ma kwaimanatai asianaa fuana wane na tara ka aadea si doo nae gi eeri ka faagaro ana tooa.
8<<Nia naa, lea so na abamu ma langi na aemu ka faagaro oe, oko taba muusia amu, oko ui ania. Sulia e diana fuamu hai so oko ruu i laona Initooa i Langi fai nia na kuru aba ma langi ae, aata daka ui ani oe laona eere na e afetai ka mae. 9Ma lea so na maamu e faagaro oe, oko lafua amu, oko ui ania. Sulia nia e diana fuamu hai so oko ruu i laona Initooa i Langi fai nia tee bali maa, aata daka ui ani oe fai nia roo bali maa i laona eere afetai ka mae.>>
Na sipsip baa na e langi ana.
10-11Ma Jesus ka bae urii lau, <<Langi molu si sinitainia na gala wela naa gi. Sulia na ensel gera gi da nii mai langi fai nia a God na Maa nau, gera aada suli gera.
12<<Haia, lea so ta wane ka too ana tee talange sipsip, ma tee doo ada ka langi ana, ma taa na tara wane naa ka aadea? Wane naa tara ka lugasia sikwa aakwala ma sikwa sipsip gi ana si gula gera fanga ana, ma ka lea ka nanisia tee sipsip na e langi ana. 13Si kada nia daotoona ana, nia eele ka tasa liufia na eelelaa na fai nia na sipsip nia gi na da too ua naa. 14Haia, na Maa gamu mai langi, nia e manata laugo urinae sulia nia langi kasi dooria fuana ta gala wela naa gi ka funu sulia na aade taꞌalaa nia gi.>>
Garolaa nia ta wane.
15A Jesus ka bae urii fuana oote fafurongo nia gi, <<Lea so na haasimu ka iilia tesi doo ka garo fuamu, o lea siana, oko faarongoa ana na garolaa nia i matangamoro taifili gomoro. Ma lea nia ka fafurongo uri oe, moro ka kwaimaani lau. 16Ma lea nia kasi fafurongo uri oe, oko talaia ta tee wane langi ta roo wane fai oe, hai daaro ka faamamanaa si doo gi sui na o haea, hai oko iili sulia ta Kekedelaa Aabu e haea, <Na roo wane ma langi ta oolu wane hai daka faamamanaa.> 17Ma lea nia ka oote nia ni fafurongolaa urii gera, oko faarongoa ana na figulaa gera na tooa a God gi. Ma lea na figulada na tooa nia a God gi boroi, nia kasi fafurongo go uri gera, oko aade iilingia ta wane maadiu ani nia ma langi ta wane taꞌa na e gonia na malefo ana takisi.
18<<Doo mamana nau ku haea fuagamu, tesi taa na molu luia laona molaagali, gera ka luia laugo i langi. Ma tesi taa na molu faalamainia i laona molaagali, gera ka faalamainia laugo i langi.
19<<Nau ku haea lau fuamolu, lea so ta roo wane ani gomolu daaro ka aalafaafia tesi doo i laona molaagali ma daaro ka fooa uria, na Maa nau i langi tara nia ka falea fuadaaro. 20Sulia lea so ta roo wane ma langi ta oolu wane daka oofu ana ta gula ana na hatagu, nau kuka too laugo i seenae fai gera.>>
Sulia na manata lukelaa.
21A Peter e dao siana a Jesus ma ka ledia ka urii, <<Lord ae, fita si kada na kuka haitamana manata lukelana ana haasigu si kada nia e iilia tesi doo taꞌa fuagu? Lea ka dao ana fiu si kada?>>
22Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<I nau ku haea fuamu, langi lau fiu si kada, ma ana si kada gi sui go taari na oko manata luke ana. 23Sulia na Initooa i Langi e iilingia ta aaofia na e dooria na olosilana na ngalilangalaa gi fai nia na wane ni rao nia gi. 24Haia, na eetana wane ni raoa e dao mai na e ngalilanga ana si malefo oro asianaa. 25Ma na wane ni rao nae ka langi kasi bobola naa fai nia na duulana na ngalilangalaa nia, ma na aaofia ka oodu nia eeri daka faafoli ani nia fai nia na afe nia ma na wela nia gi ma na doo nia gi sui uria na duulana na ngalilangalaa nia.
26<<Ma na wane ni rao nae lea mai ka boururu i nao ana na aaofia, ma ka gania ka urii, <Oko gwaromaabe fasi fai nau, haia tara kuka duua na doo oe gi sui.> 27Ma na aaofia ka kwaimanatai fuana, ma nia ka manata lukea na ngalilangaa nia hai kasi duua naa, ma ka faalamainia ka lea na ana.
28<<Haia, ma si kada na wane nae e haga kou i maa, nia ka toodaa tee wane aai ana na wane ni rao gi na e ngalilanga ana aange si gale malefo siana. I nia ka dumulia, ma ka hafalia na ini lualana, ma ka bae urii, <O duua na doo gi na o ngalilanga ana siagu!>
29<<Ma wane ni rao nae ka boururu, ma ka gania ka urii, <Oko gwaromaabe fasi fai nau, ma tara kuka duu fuamu.>
30<<Sui nia ka oote nia, ma ka ngali nia ma ka aalu nia i laona na beu ni kanilaa, lelea ka duua go na ngalilangaa nae. 31Ma si kada teni wane ni rao aai gi da rikia na doo naa, na manatalada ka asia asianaa. Ma daka lea siana na aaofia, ma daka faarongoa ana na doo gi sui.
32<<Ma na aaofia ka soea mai na eeta na wane ni rao nae, ma ka bae urii, <I oe na wane taꞌa asianaa! I nau ku manata lukea na ngalilangaa oe baa gi sui, sulia o gani nau uria. 33Haia, ma ni oe so oko kwaimanatai fuana na wane ni rao aai nae, iilingia baa ku iilia laugo fuamu.> 34Ma na aaofia nae ka rakehasu asianaa, ma ka falea uria na kwaelana i laona na beu ni kanilaa, lelea nia ka duua go na doo gi sui na e ngalilanga ana.>>
35Ma a Jesus ka faasuia si oomelawanelaa nae ka urii, <<Ma nia naa si aadelaa na Maa nau i langi tara ka iilia fuagamu, lea so langi musi manata luke mamanaa na haasi gamu gi.>>
19Sulia na kwailugasilaa ana afe.
1Si kada a Jesus e faasuia baelana, nia ka lea faasia lolofaa nae i Galili. Ma nia ka lea folo ana kafo i Jodan ma kafi dao ana maefera nae gi i Judea. 2Ma na tooa oro asianaa gera lea sulia. Haia, ma na orolana tooa na na gera matai, ma Jesus ka gurada ma gera ka akwaa.
3Ma teni Farisi gi gera lea laugo mai uria na iilitoolana go ada Jesus. Ma gera ledia, daka urii, <<Utaa? Ana kwaieresia gia gi, nia diana go ana fuana wane ka lugasia na afe nia uria tesi doo boroi ana na nia e dooria?>>
4Jesus oolisida ka urii, <<Uria taa na langi molu si manata diana sulia doo gi mu iidumida laona Kekedelaa Aabu? Na Kekedelaa Aabu nia urii, <Ana hafalilana mai, God e haungainia tooa gi na doo wane ma na doo geni.> 5Ma na Kekedelaa Aabu e haea laugo urii, <Sulia si doo nae, na wane ka tafusia na maa nia fai nia tee nia, ma ka too oofu fai nia na afe nia, ma daaro ka aalua tee doo.>>> 6Ma Jesus ka bae urii laugo. <<Haia, na wane fai nia na afe nia daaro langi lau roo doo, ma daaro tee doo naa. Nia naa, na doo a God e kani oofu sui naa urinae, e langi si diana fuana ta wane ka lukea.>>
7Ma na Farisi gi gera ledia lau daka bae urii, <<Haia, ma tee kwaieresia a Moses e bae urii, <Lea ta wane e dooria ka lugasia na afe nia, nia ka kedea si abe doo ni kwailugasilaa, sui ka falea fuana afe nia, sui nia kafi lugasia.> Haia, ma uria taa naa Moses ka faalamainia fuana tooa gi gera ka aade urinae?>>
8Jesus ka bae urii fuada, <<Moses e faalamainia fuagamu Jiu gi fuana lugasilana afe gamu gi, sulia afetai muka haitamana. Sui boroi ana ka urinae, i nao mai ana si kada God e haungainia ana wane ma na geni, nia langi si urinae. 9Haia, ma ni nau ku haea fuagamu, lea afe nia ta wane langi kasi ooe go ana, ma na aarai nia ka lugasia ma ka aadea ta geni aai lau, na wane naa ka garo ana ooeoelaa.>>
10Buira Jesus e bae urinae fuada sui, oote fafurongo nia gi daka bae urii fuana, <<Haia, ma lea afetai asianaa fuana wane ka lugasia afe nia urinae, diana fuana wane ka langi si aade geni.>>
11Ma Jesus ka urii fuada, <<Na aai faatolomailaa na haea wane kasi aarai, langi lau fuana tooa gi sui uria lealaa sulia. Na doo fuana tooa na God e falea si faatolomailaa na fuada go ana na gera ka lea sulia. 12Golu ka haitamana laugo teni wane langi dasi aarai gi, sulia hafali ana si kada gera futa mai ana tesi doo langi si olo laona na nonida, nia na aadea langi dasi bobola fuana aarailaa. Ma teni wane langi dasi aarai sulia na wane gi da haungainia na nonida na aadea langi gera si bobola na fuana aarailaa. Haia, ma teni wane aai mone langi gera si aarai sulia gera i talada ana dooria daka too ada faasia aberosiladalaa eeri daka iilia ada raoa a God fuana hae initoolaa ana. Ma ni tei naa e dooria ka lea sulia na faatolomailaa naa, nia diana nia ka iilia na ana si kada nae naa.>>
Jesus e faadiana teni gala wela.
13Ma i buira si doo naa, teni tooa gera ngalia mai na gala wela gi siana Jesus eeri ka aalua abana i faafida ma ka fooa faafida. Ma na oote fafurongo nia gi gera ka ngatafida. 14Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<Muka faalamainia na gala wela gi daka lea ada mai siagu, musi luida na. Sulia ni tei naa na manata mamanalaa nia ka iilingia gala wela, nia ka bobola uria toolaa lao Initooa nia a God.>> 15Sui a Jesus e aalua na abana i fafona gala wela nae gi, ma ka faadiana gera. Sui, nia ka lea na ana.
Sulia na rikidoolaa.
16Ana tesi kada, tee wane e lea mai siana Jesus ma ka ledi urii, <<Faatolomai ae, si taa diana na kuka aadea eeri kuka ngalia na mouria firi?>>
17A Jesus ka bae urii fuana, <<Utaa na oko ledi nau sulia na dianalaa? Tee Wane go ana na e diana. Lea o dooria oko too ana mouria firi fai nia God, o aade sulia na kwaieresia nia gi na nia e haeda.>>
18Haia, na wane nae ka ledia lau a Jesus ka urii, <<Kwaieresia taa gi?>>
A Jesus ka oolisia urii fuana, <<Osi hauwane, osi ooe, osi belia tesi doo, osi suge faafia ta wane. 19Ma oko manata baita ana maa oe ma ni tee oe. Ma oko rakediana fuana wane aefera oe iilingia fuamu i talamu.>>
20Sui wane naa ka bae urii fuana Jesus, <<Doo nae gi nau ku iilida sui na mai. Utaa? Si taa lau eeri kuka iilia lau?>>
21Ma Jesus oolisia ka urii fuana, <<Lea o dooria too diana teefou, lea oko faafoli ana doo oe gi sui, ngalia si malefo nae oko falea fuana tooa siofaa, ma tara oko too ana todadoo i langi. Sui ofi lea mai suli nau.>>
22Ma ana si kada wane daraa nae e rongoa na doo nae gi, na liona ka bukonu asianaa naa, sui ka lea na ana, sulia nia na wane rikidoo asianaa.
23Ma a Jesus ka bae urii fuana oote fafurongo nia gi, <<Nau ku haea fuagamu, nia e afetai fuana wane rikidoo ka ruu i laona Initooa i Langi. 24Haia, ma ni nau ku haea laugo fuagamu, nia e afetai fuana doo fai ae baita so ka ruu ana mae ogilaa. Ma afetai ka tasa hasa ta wane na e rikidoo ka ruu i laona Initooa a God.>>
25Haia, ma ana si kada oote fafurongo nia gi gera rongoa na doo nae gi, gera ka kwele asianaa, ma gera ka bae urii, <<Haia, ma lea afetai fuana tooa gera rikidoo urinae, tei mone ana ka bobola uria ngalilana mouria firi?>>
26Ma ana si kada Jesus e bae, nia ka bubu oꞌolo kou fuana oote fafurongo nia gi, ma ka bae urii, <<Sui boroi ana nia ka afetai fuamolu, e langi kasi afetai go fuana a God.>>
27Ana si kada nae, Peter ka soeledia Jesus ka urii, <<Ma ni gemelu mone? Sulia melu lugasia na doo gemelu gi sui, ma melu ka lea naa suli oe. Haia, ma si taa naa tara God ka falea fuamelu?>>
28Ma a Jesus e oolisia urii fuagera, <<Nau ku haea fuagamu, ana si kada tara God e aalua molaagali faalu, tara ni nau, na Wela nia Iimola gi, nau kuka gwouru ana gula ni gwourua nau uria na ketolana tooa gi sui. Ana si kada nae, gomolu aakwala ma roo wane fafurongo nau gi, tara molu ka gwouru fai nau ana gula ana initoo ni gwogwourua uria ketolana tooa gi ana aakwala ma roo aebara gera Israel. 29Haia, ma ni tei na e lugasia luma nia, ma na haasina ma na waiwane nia, ma na maa fai nia ni tee nia, ma oote wela nia gi, langi so ta gano ana, sulia nia ka lea suli nau, na wane nae tara nia ka ngalia doo diana oro liufia si doo baa gi nia too ana i nao. Ma tara a God ka falea mouria firi fuana laugo. 30Ma tooa oro na da baita si kada nae, tara daka toꞌou. Ma tooa oro na da faatoꞌou gera si kada nae, tara daka baita.>>
20Si oomelawanea sulia na wane rao gi.
1A Jesus ka bae lau urii fuana oote fafurongo nia gi, <<Na Initooa i Langi e iilingia na wane na e too ana gano, ma e lea i ofaidani uria na soelana wane gi uria na raolaa i laona na raoa nia. 2Ma nia ka aalafaafia na folilada ana si malefo na e bobola fuana fe hato, ma ka ooduda naa uria raolaa laona na raoa nia.
3<<Ma i ubongi ua, nia ka lea lau, ma ka rikia teni wane aai gi da take go ada i laona uusia ma langi dasi iilia go tesi doo. 4Ma nia ka urii fuada, <I gomolu laugo, molu lea, molu ka rao i laona na raoa nau, ma i nau tara kuka foli gomolu.> 5Ma gera ka lea naa.
<<Ma i initooa na hato ma ana si kade hato na e lea naa uria haulafia, i nia ka lea lau, ma ka iilia laugo si doo baa. 6Ma i haulafi i nia e lea ma ka daotoona teni wane gi na da take go ada i uusia. Ma i nia e ledida ka urii, <Uria taa na molu ka take go amolu i seenaa sulia fe hato loulou nae, ma langi molu si iilia go tesi doo?>
7<<Ma gera oolisia daka urii, <Sulia e langi ta wane kasi soe gemelu go.>
<<Ma nia ka bae urii fuada, <I gomolu laugo, molu lea, ma molu ka rao i laona na raoa nau.>
8<<Ma si kada na hato e suu, na wane na e too ana raoa, ka bae urii fuana na wane baita ana na raoa nia, <O soea mai na wane ni rao gi ma oko foli gera ana na malefo gera gi. O hafali ana na wane baa gi ku soeda iꞌisi lea ka dao ana na wane baa gi ku soe totongenao.>
9<<Na wane ni rao baa gi na nia e soeda i haulafi, da dao mai ma nia ka folida ana si malefo na e bobola fuana fe hato fuana tee wane. 10Ma si kada na wane baa gi na nia e soeda mai i nao da dao mai, da manata hasa tara nia ka foli gera ka tee baita. Sui taa, ni gera sui go gera ngalia go si malefo na e bobola fuana fe hato fuana tee wane. 11Ma si kada gera ngalia ana, gera ngunungunu fuana na wane na e too ana na raoa, daka bae urii, 12<Na wane naa gi o soeda mai i buri da rao go ada sulia si kada toꞌou, ma oko folida ka bobola laugo fai gemelu na melu ngali gulua ana na raolaa sulia fe hato loulou nae na e hato fifii.>
13<<Ma nia e oolisia tee wane ada ka urii, <Ruana ae, i nau kusi faafefe oe go. I oe o aalafaafia na raolaa uria tee si malefo go baa. 14O ngalia na folilaa oe ma oko lea naa. I nau ku dooria na falelaa ana na wane na ku soea i iꞌisi ka iilingia laugo na ku fale fuamu. 15Ma i nau ku too ana babaitaa uria na iililana tesi doo na ku doori iilia ana na malefo nau i talagu. Ni oe o kwaifii sulia nau ku fale doo baita agu fuana wane ete loko gi?>>>
16Ma i iꞌisi a Jesus ka bae urii, <<Nia naa, na wane na e isi, tara ka eeta lau i nao. Ma na wane na e eeta i nao, tara nia ka isi lau.>>
Ooula si kada Jesus e bae sulia maelana.
17Si kada Jesus e lea fui Jerusalem, nia ka talaia oote fafurongo nia gi gera ka lea garangi nia taifilida, ma nia ka faarai fuada taifilida ka urii, 18<<Molu fafurongo diana mai fuagu. Golu lea kou fui Jerusalem nae. Ma tee wane tara ka fale nau, nau wela nia Iimola gi, fuana fataabu baita gi ma gera na faatolomai gi ana kwaieresia gi, eeri gera ka keto taꞌa ani nau uria na haumaelagu. 19Ma tara gera ka fale nau fuana tooa maadiu gi, ma i gera tara daka malaꞌiteꞌite nau, ma gera ka rabusi nau. Sui tara gera ka fotoi nau i fafona airarafolo uria haungilagu. Haia, ma ana ooula maedani, tara nau kuka mouri lau.>>
Faatolomailaa sulia babaitaa lao Initooa a God.
20Buira doo nae, afe nia a Sebedi fai nia na roo wela nia gi a James ma a John gera ka dao mai uria rikilana Jesus. Na geni nae e lea mai, ka boururu i naona Jesus, ma ka gania uria iililanalaa si doo fuana roo wela nia gi. 21Ma a Jesus ka soeledia geni na ka urii, <<Taa naa o dooria?>>
Nia ka bae urii, <<Nau ku dooria o bae aalualu fuagu oko faalamainia roo wela nau naa gi daka gwouru garangi oe, ta wane ka gwouru i bali aaolo amu, ma ta wane i bali mouli amu, si kada o Aaofia i laona Initoo oe.>>
22Ana si kada nae, Jesus ka bae urii fuana wela nae gi, <<Si doo na moro gania, gomoro langi moro si haitamana go na malutana. I gomoro moro bobola go amoro uria nonifiilaa iilingi nau tara ku nonifii?>>
Ma daaro ka bae urii, <<Iiuka, gemere bobola go amere.>>
23Jesus ka bae urii lau fuadaaro, <<Nia mamana tara si doo naa ka dao ani gomoro. Haia, ma fuana taa wane na ka gwouru i bali aaolo agu ma taa wane i bali mouli agu iilingia na moro dooria, langi lau ni nau naa ku aadafilia. Taifilia Maa nau mai langi go ana e haitamana ka falea fuana ni tei gera na nia aadafilida sui naa.>>
24Kada na aakwala fafurongo aai gi gera rongoa si doo naa, rakeda ka hasu asianaa fuana roo waihaasina nae gi. 25Nia naa, Jesus ka soe gera sui go mai siana, ka bae urii, <<Gomolu haitamana sui na gera tooa baita gi lao molaagali na gera dooria asianaa ooroilana tooa gera gi. Haia, na tooa kwaitalai gi gera ka haitamana asianaa suungailana tooa gera gi uria iililana si taa na gera dooria. 26Haia, ma ni gamu, langi musi iilia si doo nae. Lea ta wane ani gamu dooria ka baita, nia ka hau ana wane ni rao fuagamu sui. 27Iiuka, lea ta wane ani gamu dooria ka baita fuagamu, nia ka aalua wane rao oꞌoni fuagamu sui. 28Nia ka iili mala ni nau, nau Wela nia Iimola gi. Sulia nau kusi lea mai eeri na tooa gi gera ka rao fuagu. Ma nau ku lea mai uria raolaa fuana tooa gi sui, ma kuka falea na mourilagu uria na faamourilana na tooa oro.>>
Jesus e guraa roo wane maa rodo gi.
29Haia, ana si kada Jesus fai nia oote fafurongo nia gi da lea ua kou fui Jerusalem, gera ka liufia na kou maefera i Jeriko. Ma si kada gera ka lea faasia na fera nae, na tooa oro asianaa gera lea mai sulida. 30Ma na roo wane maada e rodo daaro gwouru kamena tala. Ma si kada daaro rongoa Jesus e lea mai sulia tala, daaro ka rii naa, daaro ka urii, <<Oe na aaofia ana kwalafaa a David, o manatai gemere mai!>>
31Ma si kada na tooa gi gera rongo daaro, gera ka ngatafi daaro ma gera ka urii, <<Moro too aaroaro!>> Sui si kada gera bae urinae, daaro kafi rii baita tasa lau urii, <<Oe Aaofia ana kwalafaa David, o manatai gemere mai>>
32Ma si kada Jesus e rongo daaro rii mai urinae, nia ka take, ma ka soeda mai, ma ka ledida ka urii, <<Taa na moro dooria nau kuka iilia fuamoro?>>
33Daaro oolisia daka urii fuana, <<Gemere dooria oko aadea tesi doo fuamere eeri na maa mere ka aada lau.>>
34Haia, a Jesus e kwaimanatai asianaa fuadaaro, ma nia ka hamosia maa daaro gi. Ma ana si kada nae ua go, na maa daaro gi ka aada naa, ma daaro ka lea naa fai nia Jesus.
21Tooa oro da baelafea Jesus.
1Ma a Jesus ma na oote fafurongo nia gi gera dao garangia naa i Jerusalem, ana fera i Betfeis, i gwouna fe uuo i Olivtri. I seenae, a Jesus ka falea roo wane ana na oote fafurongo nia gi, daaro ka eeta i nao, 2ma ka bae fuadaaro ka urii, <<Moro lea ana fera loko na moro naofia kou, ma tara moro ka daotoona tee doo fai ae na hatana na dongki, da kani faafia i seenae fai nia na galena. Moro luke daaro, ma moro ka ngalia mai siagu. 3Ma lea ta wane ka haea tesi doo fuamoro, moro ka haea fuana moro ka urii, <Na Lord naa e dooria.> Ma tara aliꞌali nia ka faalamainia fuamoro.>>
4Si doo naa e fuli hai ka faamamanaa si taa baa na profet e haea ka urii, 5<<Molu ka haea fuana tooa gi i Jerusalem muka urii, <Rikia fasi. Na Aaofia gamu e lea na mai siagamu. I nia e faatoꞌou nia, ma ka tae mai i fafona na gale dongki.>>>
6Ma na roo wane naa gi ana na oote fafurongo nia gi, daaro ka eeta naa i nao ma daaro iilia naa si doo naa gi a Jesus e haea fuadaaro hai daaro ka iilia. 7Daaro talaia mai na dongki nae ma na galena, ma daka hamatainia na maku gera gi i fafona galena, ma a Jesus ka tae i fafona. 8Ma na tooa oro asianaa da hamatainia na maku gera sulia na tala, ma teni tooa gi da tabalia na aba senge ana niu gi, ma daka hamatainia sulia na tala uria faabaitalana Jesus. 9Na figua baita gi na da eeta i nao ana a Jesus ma daka isi kou i buira, daka rii ma daka urii, <<Na baelafelaa fuana kwalafaana a David na aaofia! God ka faadiana na wane na e lea mai ana hatana na Lord! Gia ka baelafea a God!>>
10Ma si kada a Jesus e dao i Jerusalem, na fera ka ngalu asianaa, ma teni tooa gi da ledida daka urii, <<Ni tei naa?>>
11Ma na figua nae gi daka urii, <<Nia a Jesus na profet, na wane faasia na fera i Nasaret i laona na lolofaa i Galili.>>
Jesus ngatafia tooa da labasia Beu Aabu nia a God.
12Si kada Jesus e lea ma ka dao laona labata ana Beu Aabu nia a God, nia ka taria na tooa gi gera uusi ada i seenae. Ma nia ka faaꞌasiaa na tafe gi na wane nae gi na da tatala ana na malefo, ma ka faaꞌasiaa na doo gi ni gwourulaa gera tooa gi na da faafoli ana na bola gi. 13Ma Jesus ka bae urii fuana tooa nae gi, <<Na Baelana God i laona Kekedelaa Aabu nia bae urii, <Na Beu Aabu nau naa, gera alangia ana beu ni fooa.> Haia, ma ni gamu mu aadea ka hau na ana beu gera tooa bebeli gi!>>
14Ana si kada nae, teni tooa maada e rodo, ma teni tooa aeda e mae, gera lea mai siana Jesus laona labata na i maana Beu Aabu a God, ma nia ka gurada teefou. 15Haia, ma na fataabu baita gi ma na faatolomai gi ana kwaieresia gi, gera ka rakehasu asianaa si kada gera rikia doo diana gi na a Jesus e iilia, ma gera ka rongoa gala wela gi da rii daka urii, <<Baelafea na Aaofia na e futa mai ana aebara a David na aaofia.!>> 16Haia, na fataabu baita gi ma na faatolomai gi, gera ka bae urii fuana Jesus, <<Oe rongoa taa na gera haea? Utaa na langi osi baeluida?>>
Ma Jesus ka oolisida urii, <<Iiuka, nau ku rongoa. Ma baelafelagu e diana asianaa. Langi molu si iidumia go baelaa baa laona Kekedelaa Aabu? Nia e bae urii, <Oe o toolamainia na gala wela eeri daka baelafe oe i talamu.>>>
17Sui i buira, Jesus fai nia oote fafurongo nia gi gera ka lea faasia i Jerusalem, ma gera ka lea fuana i Betani. Ma si kada rodo e dao, gera ka teo i seenae.
18Ubongia ana ruana maedani, si kada Jesus fai nia oote fafurongo nia gi gera ooli mai fuana i Jerusalem, a Jesus ka fiolo. 19Ma nia ka rikia tee ai figi e take ninimana tala, ma ka lea i aena, sui ka langi si rikia ta fufue doo, ma na abana gi go ana. Ma nia ka bae urii fuana ai figi nae, <<Sulia langi osi aalua ta fufue doo, haia ita ana si kada na langi osi fungu lau!>> Ma ana si kada nae ua go, na ai nae ka mae naa.
20Kada fafurongo gi da rikia si doo nae, gera ka kwele asianaa. Ma gera ka ledia urii, <<Taa naa e aadea na ai naa ka mae aliꞌali go ana naa?>>
21Haia, Jesus ka oolisida ka urii, <<Nau ku haea fuagamu, lea molu manata mamana ma langi molu si manata ruarua, gomolu haitamana molu ka iilia go amolu doo baita gi liufia si doo na ku iilia ana ai figi naa. Lea so molu ka haea fuana fe tolo naa, <O lea, oko too la aasi,> haia nia tara ka lea na ana. 22Haia, lea molu manata mamana ana God, tesi ta boroi ana molu gania i laona fooalaa, God haitamana nia ka falea fuagamu.>>
Na mamanaa nia a Jesus.
23Haia, ana si kada a Jesus e ooli lau laona labata ana Beu Aabu a God uria faatolomailana tooa, na fataabu baita gi ma teni wane baita gera Jiu gi gera ka lea mai siana. Ma gera ka soeledia urii, <<Haia na mamanaa utaa na o too ana oko iilia ana si raoa naa gi? Ma ni tei na e falea mamanaa nae fuamu?>>
24Ma a Jesus e oolisida ka urii, <<Haia, nau laugo nau ku soeledi gamu fasi uria tesi doo. Lea molu oolisi nau, tara nau laugo kuka haea tei na e falea mamanaa fuagu kuka iilia ana doo nae gi. 25Utaa? Tei naa e falea mamanaa fuana John ka siuabua ana tooa, a God, langi wane go ana?>>
Ana si kada nae, gera ka bae ada i talada, gera ka urii, <<Lea golu haea God naa e falea mamanaa fuana John ka iilia, tara Jesus ka soeledi golu urii, <Ma utaa naa molu si manata mamana ana John?> 26Ma lea golu haea urii, <Wane go ana na falea mamanaa fuana John ka siuabua ana tooa, langi lau God,> tara tooa gi daka rakehasu fuagolu.>> Gera mou, sulia na tooa gi da haea a John nia na profet.
27Nia na gera ka oolisia urii go ada fuana Jesus, <<Gemelu lalafusia ni tei naa e haea fuana John ka siuabua tooa.>>
Ma Jesus ka bae urii fuada, <<Haia, urinae, nau laugo kusi haea fuagamu ni tei naa e falea na mamanaa naa fuagu.>>
Oomelawanea sulia na roo alakwa.
28Ma a Jesus e bae lau ka urii, <<Molu manata utaa sulia si doo naa? Tee wane e too ana roo wela wane. Ma i nia e lea siana na wela i nao, ma ka bae urii fuana, <Alakwa nau ae, taraꞌena o lea ma oko rao i laona na raoa golu baa.>
29<<Ma i nia e oolisia ka urii, <I nau ku oote nau.> Ma sui i buri, nia ka bulasia na manataa, ma ka lea naa i laona na raoa. 30Ma i buri, na maa ka lea lau siana na ruana wela aai, ma ka haea laugo tesi baea baa. Ma na wela aai naa e oolisia ka urii, <I nau tara kuka lea.> Ma sui nia ka langi si lea go.
31<<Haia, ni tei adaaro naa na e iilia si doo baa na maa daaro e dooria?>>
Ma gera da oolisia daka urii, <<Na wela baa i nao.>>
Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<Doo mamana nau ku haea fuagamu, na wane taꞌa gi na da gonia na malefo ana na takisi ma na geni ooeoe gi, tara gera ruu ada i laona na Initooa a God i nao ani gamu. 32Sulia a John Siuabu baa e dao na mai siagamu uria na faatailana na tala ana oꞌoloa, sui langi musi manata mamana go ani nia. Haia, na wane faafefe gi na da gonia malefo ana na takisi ma na aai ooeoe gi gera ka manata mamana ada ani nia. Ma sui boroi ana muka rikia na doo nae gi, langi musi oolitai manata go, ma langi musi manata mamana go ani nia.>>
Si oomelawanea sulia na wane rao taꞌa gi.
33A Jesus e bae lau fuada ka urii, <<Molu rongoa fasi tee si baea oomelawanea naa lau. Tee wane e fasia na raoa. Ma nia ka haungainia rara galia, ma ka elia tee kilu uria na felesilana na fufue ai gi uria na waen, ma ka tolea tee luma uria na fololaa. Sui nia ka aalua na raoa nia nae i abada teni wane gi na da rao i hara gi, ma ka lea ana uria tee aefera aai. 34Ma si kada ni gonidoolaa e dao, nia ka oodua na wane ni rao nia gi siada na wane baa gi na nia e faalamainia na raoa baa fuada, uria ta bali fufue ai nia.
35<<Ma na wane nae gi na e faalamainia na raoa na fuada da daua na wane ni rao nia gi, ma gera ka rabusia tee wane, ma ruana wane aai gera ka haumaelia naa, ma ooula wane aai gera ka uia na ana fou uria haungilana. 36Sui nia ka oodua lau teni wane oro ni rao gi lau siada liufia i nao. Ma na wane nae gi na e faalamainia na raoa fuada, daka aade urii baa laugo ada. 37Ma i iꞌisi, nia ka oodua na wela wane nia siada. Ma nia ka manata urii, <Gera tara daka manata baita go ada ana na wela nau.>
38<<Sui ma ana si kada na wane nae gi da rikia na wela nia, daka bae kwailiu naa fuada daka urii, <Nia naa na wela nia na wane na e too ana na raoa naa. Golu haumaelia, eeri golu ka ngalia agolu na doo nia naa gi sui.> 39Ma gera dau ana ma daka ui ania i maa faasia na raoa nae, ma daka haumaelia.
40<<Nia naa si kada na wane na e too ana na raoa e dao mai, si taa naa nia tara ka iilia fuana na wane nae gi?>>
41Ma gera oolisia daka urii, <<Nia ka haumaelia na wane taꞌa nae gi, ma nia ka faalamainia na raoa nia fuana teni wane aai gi, na tara daka falea ta bali aai fuana ana si kada ana gonidoolaa.>>
42Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<Utaa naa musi rongo diana go ana Kekedelaa Aabu baa e urii, <Si fou baa na wane gi na da tolea na beu da oote gera ana, nia naa e hau ana si fou initoo ka tasa. Ma si doo naa, a Lord naa e iilia, ma ka diana asianaa.>
43<<Ma nia naa ku haea fuagamu, a God tara ka lafua na Initooa nia faasi gamu, ma ka falea ana fuada na tooa gi na daka roosuli nia. 44So ni tei na e asia fafona na fou naa, tara fou na ka labasia naa. Ma so ni tei naa na fou nae ka asia i fafona, nia ka maga ngisingisia naa.>>
45Ma si kada na fataabu baita gi ma na Farisi gi gera rongoa si oomelawanelaa nae gi, gera ka aada haitamana a Jesus e bae suli gera. 46Nia naa gera dooria gera ka dumulia. Sui taa, gera ka mou sulia na tooa oro gi gera koni ana si kada nae, sulia na tooa gi gera ka manata fuana Jesus i nia na profet.
22Si oomelawanea sulia na baraa.
1A Jesus e bae lau ana oomelawanea fuada na tooa gi ka urii, 2<<Na Initooa i Langi e urii: Tee aaofia e haungainia na fangaa ana baraa na fuana na alakwa nia na aarai ana. 3Ma i nia ka oodua na wane raoa nia gi siada na wane gi na i nia e soeda mai uria na fangaa nae, hai daka lea mai. Sui daka oote gera ada ni lealaa mai.
4<<Sui i nia ka oodua lau teni wane ni rao, ka bae urii fuada, <Molu ka faarongo na wane naa gi ku soeda, na fangaa nau e aade aagau sui naa. Nau ku haungia sui naa na bulumakau baita nau gi ma na gale bulumakau diana nau gi, ma na doo gi sui e aade aagau sui naa. Molu lea na mai ana na fangaa.>
5<<Sui langi dasi dooria go roolaa sulia, ma daka lea eꞌete ada. Tee wane e lea na ana uria laona raoa nia, ma ta wane aai e lea ana uria i laona na sitoa nia. 6Ma teni wane aai gi da ngiria na wane ni rao nae gi, daka kwaeda, ma daka haumaelida. 7Ma na aaofia naa ka rakehasu asianaa, ma nia ka oodua na wane oomea nia gi, ma daka haungia na wane nae gi na da haumaelia na wane ni rao nia gi. Ma daka suungia na fera baita gera.
8<<Sui i nia ka bae urii fuada na wane ni rao nia gi, <Na fangaa e aade aagau naa, sui na wane baa gi ku soeda, dasi faorana lealaa mai uria na fangalaa fai gemelu. 9Molu lea sulia na tala gi, ma molu ka soea mai na tooa gi sui na molu daotooda, daka lea mai ana fangaa naa.> 10Ma na wane ni rao gi daka lea sulia na tala gi, ma da oofua mai na tooa gi sui na da daotooda. Ma na fangaa ana na baraa nae ka fungu ana tooa diana gi ma na tooa taꞌa gi.
11<<Sui si kada na aaofia e dao mai uria na rikilana na tooa gi na da dao, nia ka rikia tee wane na e langi kasi oofi ana na aai maku ana na baraa. 12Ma na aaofia ka ledia ka urii, <Ruana ae, o ruu mai utaa i seenaa naa, doo na langi osi oofi go ana na maku ana na baraa?> Ma na wane nae ka langi si bae go.
13<<Sui na aaofia ka haea fuana na wane ni rao nia gi ka urii, <Molu kani faafia na abana ma na aena wane naa, ma molu ka ui ani nia i laona na gula rorodoa na i maa ana si gula ana aangilaa ma na girigiri lifoa.> 14Sulia na tooa oro gi na a God e soeda, sui taa na aange tooa go na e filida.>>
Na ledilaa sulia na takisi.
15Na wane Farisi gi da lea ma daka haungainia na manataa uria na faagarolana a Jesus ana si doo gi na nia e haeda. 16Ma gera ka oodua teni fafurongo gera gi fai nia teni wane gi a Herod siana a Jesus. Ma daka bae urii, <<Faatolomai ae, i gemelu melu haitamana i oe o haea na doo mamana gi, ma oko faatolomai mamanaa sulia na malutaa nia a God. Ma ka langi osi manata aꞌabo go sulia na doo gi na tooa gi da haea suli oe, sulia e langi osi manata baita go ana na babaitaa gera na tooa gi. 17Nia naa, o haea fasi mai na manatalamu fuamelu. Nia bobola go ana ana kwaieresia gia Jiu gi hai melu ka falea na malefo ana na takisi fuana na aaofia i Rom, na hatana a Sisa, ma e langi?>>
18Ma a Jesus e haitamana sui naa na manatalaa taꞌa gera, ma ka bae urii, <<I gomolu na wane susuge gi, uria taa na molu ka hasi uria na faagarolagu? 19Molu faatainia fasi na malefo na molu folia ana na takisi.>> Ma gera ka ngalia mai tee fe malefo, daka faatainia fuana. 20Ma nia ka ledi gera ka urii, <<Na nununa ni tei naa e nii i fafona malefo naa? Ma na hatana ni tei naa?>>
21Ma gera oolisia daka urii, <<A Sisa.>>
Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<Molu oolifainia si doo nia gi a Sisa fuana a Sisa, ma molu ka oolifainia si doo nia gi a God fuana a God.>>
22Ma si kada gera rongoa ana na oolisilana nae e diana urinae, gera ka kwele asianaa, ma daka tafusi nia, daka lea na ada.
Sulia na tataea faasia maea.
23Ma ana fe dani nae laugo, teni Sadusi gi gera lea mai siana Jesus. Na Sadusi gi gera haea wane afetai ka tatae lau buira nia e mae naa. Si kada gera dao siana Jesus, gera ka soeledia daka urii, 24<<Faatolomai ae, kwaieresia Moses gi nia bae urii, <Lea ta wane e mae faasia afe nia, ma langi daaro si too go ana ta wela naa, haasina haitamana ka aadea go ana na geni nae. Ma lea daaro ka too ana teni wela ana si kada nae, na wela nae gi wela nia wane baa e aadea na geni naa i nao sui ka mae faasia, sui boroi ana gera ka futa ana haasina.> 25Haia, tee aebara ani golu Jiu gi gera too ana fiu waihaasina. Haia, na uulunao e aadea tee haari. Haia, ma ana si kada daaro si too ua ana ta wela, wane nae ka mae na ana. 26Ruana wane ka aadea geni naa. Haia, ma ka langi daaro si too ua ana ta wela laugo, ma nia ka mae naa laugo ana. Ooula wane ka aadea lau, ka mae laugo. Nia urinae lelea fiu waihaasina nae gi, gera mamae ka sui. 27Buira bare waihaasina naa gi gera mae, geni naa ka mae naa laugo. 28Haia, ma na geni na nia aadea mai fiu waihaasina naa gi. Lea urinae, si kada tooa gi da tatae faasia maea, tara ni tei ana fiu waihaasina nae gi naa aarai nia mamana?>>
29Jesus e oolisi gera ka urii, <<Gomolu naa langi molu si haitamana go na Kekedelaa Aabu ma langi molu si haitamana go si taa naa God e haitamana ka iilia. Nia naa e aadea molu ka garo asianaa. 30Sulia i buira tataea faasia tooa gi da mae, nia langi go ta aade genia ma ta toowanea. Sulia ana si kada nae, tara tooa gi gera ka too na ada mala na ensel a God gi i langi.
31Haia, ma na baelaa sulia tooa da mae tara daka tatae lau, God e haea ua na mai. Ma ni gomolu langi molu si manatatoona go taa gi baa molu iidumida laona Kekedelaa Aabu? 32Ana kada baa God e bae fuana Moses sulia koo gia baa gi Jiu baa gera mae ua na mai baa, nia bae urii, <I nau naa a God a Abraham, ma a God a Aesak, ma a God a Jakob.> Haia, na malutana na baelana nae, sui boroi ana daalu da mae naa, a God e haitamana daalu mouri ua go ada fai nia.>>
33Ma ana si kada tooa oro na gera koni galia Jesus da rongoa si doo nae gi, gera ka kwele asianaa ana faatolomailaa nia.
Na kwaieresia baita ka tasa.
34Ana si kada na Farisi gi da rongoa a Jesus e faabonaa na Sadusi gi, gera oofu mai siana. 35Ma tee wane ada na faatolomai ana kwaieresia gi, nia ka iiliili uria faagarolaa a Jesus ana si ledilaa ka urii, 36<<Wane faatolomai ae, na kwaieresia taa na e baita liufia kwaieresia gia gi?>>
37Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Oko rakediana fuana a Lord na God oe ana na liomu teefou, ma ana na mangomu teefou, ma ana na manatalamu teefou. 38Nia naa na kwaieresia totongenao ma ka baita tasa. 39Ma ruana kwaieresia e iilingia laugo e urii, <Oko rakediana fuana na tooa aefera oe, iilingia o rakediana ani oe i talamu.> 40Ma na kwaieresia gi sui go faasia a Moses ma na faatolomaia gera na profet gi gera lea sui go mai faasia na roo kwaieresia naa gi.>>
Jesus e ledi sulia aebara nia.
41Ana si kada teni Farisi gi da koni galia Jesus, nia ka soeledi gera ka urii, 42<<Gomolu haea ni tei na Christ na wane na God e aadafilia uria Aaofialaa, e futa mai ana?>>
Gera ka oolisia urii, <<Tara Christ ka futa mai ana aebara a David na aaofia.>>
43Sui a Jesus ka ledi gera lau, <<Lea so nia ka futa go ana ana aebara a David na aaofia, uria taa na Aanoedoo Aabu ka falea na manatalaa fuana a David ka alangia wane ana Lord? Sulia a David e bae urii mai nao, 44<A God e bae urii fuana Lord nau: Oko gwouru i bali aaolo ani nau, eeri oko initoo fai nau maasia si kada tara kuka saitasa ana maalimaea oe gi.> 45Haia, ma lea David na aaofia e alangia Christ ana Lord nia, na Christ ka sifo utaa mai faasia na kwalafaa nia a David go ana?>>
46Ma ana si kada nae, langi ta wane ani gera ka bobola uria oolisilanalaa tesi doo. Ma gera ka ida na ada uria soeledilana Jesus lau.
23Sulia na Farisi gi fai nia na faatolomai gi ana kwaieresia gi.
1A Jesus e bae fuana na tooa gi na da figu mai ma na oote fafurongo nia gi ka urii, 2<<Na wane faatolomai doo ana kwaieresia gi ma na Farisi gi gera too mamanaa uria na faatolomailaa ana kwaieresia a Moses gi. 3Nia naa, molu ka roosuli gera ma molu ka iilia na doo gi sui na da haea fuamolu. Sui taa, e langi molu si iilia na doo na gera iilida, sulia langi dasi iili go sulia si doo na da bae sulia. 4Gera falea si raolaa oro na e afetai fuana na tooa gi, iilingia da kania na oko gulu gi faafida, sui langi dasi maabe go uria kwaiꞌadomilaa tooa gi uria na koulana.
5<<Ma gera iilia na doo gi sui hai so na tooa gi daka rikida. Molu rikia fasi na rebe doo baita gi na da kedea na Kekedelaa Aabu gi ana na daka kania i maadara ma i abada. Ma molu ka rikia fasi amolu na maku gera gi e fisira tekwa. 6Ma daka dooria asianaa na gwourulaa ana si gula initoo ana na fangaa gi, ma si gula initoo gi ni gwourulaa i laona Beu Aabu gi. 7Ma daka dooria asianaa ana na faabaitalada i maana uusia gi, ma na alangilada ana wane Faatolomai gi.
8<<Haia, ma e langi kasi diana uria na alangilagamu ana na wane faatolomai doo, sulia gomolu too go ana tee wane Faatolomai doo, ma i gomolu na bare waidoorana gi sui go. 9Ma e langi musi alangia ta wane la molaagali na ana na maa gamu, sulia i gamu mu too go ana tee Maa na e too mai langi. 10Ma e langi dasi alangi gamu ana na wane baita, sulia i gamu mu too go ana tee wane baita, ma i nia naa nau, na Christ. 11Lea so ta wane na ka baita i matangagamu, nia ka aalua na wane ni rao. 12Ma so ta wane ka faabaita nia i talana, a God tara ka faatoꞌou nia. Ma so ta wane ka faatoꞌou nia i talana, tara a God ka faabaita nia.>>
Kada Jesus e bae usia na tooa baita ana Jiu gi.
13Ma Jesus ka bae lau urii, <<E taꞌa asianaa fuagamu na faatolomai gi ana kwaieresia gi ma i gamu laugo na Farisi gi na tooa susuge! Tara a God e kwae gamu, sulia gamu muka bilakea na maa ana Initooa i Langi suusia na tooa. Gamu laugo langi musi dooria go hasa molu ka ruu lao Initooa a God, ma molu ka suusia tooa na da haasi uria ruulaa. 14E taꞌa fuagamu na faatolomai gi ana kwaieresia gi ma i gamu na Farisi gi na mu aadea na doo gi eeri tooa gi gera ka hae e gamu na tooa diana gi. Sui taa, tara God ka kwae gamu, sulia mu faafefe ana gwe oru gi ma muka laua na luma gera gi fuagamu. Sui boroi ana molu ka urinae, molu ka iilia fooalaa tekwa gi, eeri na tooa gi gera ka haea gamu na tooa a God. Tara na kwakwaelaa gamu gi ka baita ka tasa, sulia mu iili urinae. 15E taꞌa fuagamu na faatolomai gi ana kwaieresia gi ma i gamu na Farisi gi na tooa susuge na gamu aadea tooa gi eeri gera ka haea gamu na tooa diana gi. Haia, tara God ka kwae gamu, sulia mu uulafu asianaa ana galilaa gula gi sui, lao aasi ma i la tolo, uria daotoolana ta wane, eeri ka lea suli gamu. Haia, ma ana si kada wane naa e lea go suli gomolu, molu kafi aade aagau go ani nia uria lealaa fuana si gula ana maea. Haia, ma na kwakwaelaa nia tara ka tasa liufi gomolu sulia na aabulolana e taꞌa liufi gomolu sui naa.
16<<Haia, ni gamu mu iilingia na wane maa rodo gi na da talaia na tooa. Nia naa, tara a God ka kwae gamu asianaa. Sulia mu faatolomainia tooa gi urii, <So ni tei na e tofe ma ka bae urii: Mamana mai ana Beu Aabu a God, nia e diana go ana lea nia langi kasi iilia si taa naa nia tofe uria. Ma lea nia bae urii: Mamana mai siana gold loko laona Beu Aabu nia God, nia naa e aabu asianaa uria oilana tofelaa nia.> 17Gamu maa rodo ma muka nue asianaa. Taa naa na e baita, na gold ma langi na Beu Aabu naa na e aadea gold na ka aabu? Na Beu Aabu a God na e baita liufia na gold! 18Ma laugo muka faatolomai nia na tooa gi urii, <So ni tei naa e tofe ma ka bae urii: Mamana mai fafona fuli eere, nia diana go ana lea so nia langi si iilia taa naa nia haea. Ma lea nia bae urii: Mamana mai siana kwaisuusia na e too fafona fuli eere, nia na e aabu ka tasa uria oilana tofelaa nia baa.> 19Gamu mu iilingia na tooa maa rodo, sulia gamu mu ooewanea asianaa. Si taa naa e baita, kwaisuusilaa ma langi na fuli eere naa na e aadea si kwaisuusilaa naa ka aabu? Na fuli eere naa e initoo liufia na kwaisuusilaa. 20Haia, nia nae, lea so ni tei na e tofe ma ka haea fuli eere, tama nia haea na fuli eere loko fai nia doo gi sui na e too i fafona fuli eere nae. 21Ma so ni tei na e tofe, ma ka haea Beu Aabu nia a God, nia urinae tama nia haea na God na e too laona Beu Aabu nae naa. 22Ma lea ta wane ka tofe ana langi, tama nia haea fuli gwouru nia God nae, ma God laugo.
23<<E taꞌa fuagamu na faatolomai gi ana kwaieresia gi ma i gamu na Farisi gi, mu susuge ana aadelaa gamu gi, ma tara God ka kwae gamu. Gamu falea tangafulu ana si doo gi fuana God ana gala si doo gi na mu fasida laona raoa gamu gi, sui langi musi manata aꞌabo go uria roosulilana faatolomailaa baita ana kwaieresia gi. Na faatolomailaa baita gi ana kwaieresia gi e bae urii, <Wane ka iilia na doo gi sui na e olo fuana tooa aai. Nia ka kwaimanatai fuana tooa ma ka haea si doo mamana gi.> Muka iilia na doo nae gi, fai nia na doo toꞌou gi i laona kwaieresia gi laugo. 24Gamu iilingia na wane maa rodo na e talaia na tooa. Gamu haitamana go agamu manata aꞌabolaa uria lealaa sulia gala si doo gi laona kwaieresia gi. Sui gamu langi musi manata aꞌabo go ana si doo baita gi laona kwaieresia gi. Kada mu iili urinae, si doo na nia aada mala molu lafua go amolu si lolo faasia si taa naa mu gwoufia, sui muka gwoufia go amolu na subu baita baa.
25<<Gamu na faatolomai gi ana kwaieresia gi ma i gamu na Farisi gi na mu haitamana aadelana si doo gi eeri tooa gi gera ka hae diana ani gamu. Haia, tara God ka kwae gamu, sulia mu dooria na doo oro gi ma muka bebeli. Gamu iilingia ta wane e manata go ana uria tagasilana noina kakao ni gwou gi ma na doo gi ni fangalaa, ma i laoda gera bilia asianaa. 26Gamu na Farisi gi na maa gamu e iilingia rodo! Mu oolisia na manatalaa gamu gi ka faalu eeri muka haitamana tagasilana laona kakao gi ma na tatae doo gi ni fanga. Lea na manatalaa gamu ka faalu, na aabulolaa gamu ka faalu laugo.
27<<Gamu na faatolomai gi ana kwaieresia ma i gamu na Farisi gi, mu aadea tooa gi gera ka haea gamu na tooa diana gi. Sui taa, tara God ka kwae gamu, sulia gamu mu iilingia kwaingeia gi na gera haungai diana ana bali maa, ma i laona e fungu ana ogi fai nia na nonina tooa na gera mae ma daka fura gi naa. 28Si doo naa nia mamana ani gamu, sulia si taa gi na gamu iilia gi nia aada diana asianaa maana tooa gi. Haia, na manatalaa gamu ka taꞌa asianaa, ma gamu ka haitamana na sugelana tooa.
29,30<<Gamu na faatolomai gi ana kwaieresia gi, ma i gamu laugo na Farisi gi, gamu haitamana aadelana na doo gi fuana tooa gi gera ka haea gamu tooa diana asianaa. Sui taa, tara God ka kwae gamu, sulia mu haea lea so molu ka too ana si kada i nao, langi gamu kasi adomia go na koo gamu gi uria haungilana na profet gi. Sui muka aalua na fou diana ni faamanatatoolaa i fafona kwaingeia gera profet gi ma na tooa diana gi i nao. 31Haia, nia faatainia gamu naa na kwalafaa na koo taꞌa gamu na da haungia na profet gi i nao. 32Haia, ma lea urinae, gamu laugo mu aadea na agamu si doo nae! 33I gamu naa na aabulolaa gamu e iilingia na loi gi. E afetai asianaa hasa molu ka tafi faasia si kwakwaelaa ana eere i gula ni maea. 34Haia, si doo nau ku iilia tara nau ku oodua teni profet ma teni wane haitamadoo ma teni faatolomai gi siagamu. Haia ma ni gera na tara bali ada muka haumaelida ma muka fotoida ana airarafolo. Haia, ma bali ada tara muka dumulida ma muka rabusida i laona Beu Aabu ni fooa gamu gi, ma muka tari kwailiu ani gera faasia lao maefera gamu gi. 35Nia naa aadea tara a God ka kwae gamu faafia na haumaelilana na tooa gi sui, talaꞌae mai ana maelana Ebol na wane oꞌolo lea mai ka dao ana maelana Sekaraea, wela a Barakaea na gamu na Jiu gi mu haumaelia matanga na Beu Aabu a God ma na fuli eeri. 36Nau ku haea fuagamu na kwakwaea uria maelana tooa nae gi sui tara ka too i fafo gamu tooa ana kadamanga naa.>>
Jesus e kwaimanatai fuana tooa i Jerusalem.
37Ma Jesus e aada kou fuana fera i Jerusalem, ma ka bae urii, <<Tooa i Jerusalem ae! Gamu baa mu uia fou gi uria haumaelilana na profet gi baa na a God e falea fuagamu. Kada oro nau ku doori muka lea mai siagu, haia kuka aada suli gamu iilingia na kakaraikua baa e gonitainia na galena gi farana kukubana. Sui taa, langi molu si dooria go. 38Haia, mu rongoa, tara God ka tafusia na Beu Aabu nia i fera gamu, ma na Beu nia ka gwou go ana. 39Haia, ma ni nau ku haea laugo, tara langi musi riki nau lau lea ka dao ana si kada gamu muka bae suli nau, muka urii, <A God ka faadianaa na wane na e lea mai ana na hatana a Lord.>>>
24[*No Heading here in the Lau NT text*]
1Ma i buira Jesus e bae urinae sui, nia ka lea faasia Beu Aabu nia a God. Ma ana si kada a Jesus e lea kou, na fafurongo nia gi gera ka lea mai siana, ma gera ka bae urii, <<Wane baita ae, aada oko rikia fasi amu na Beu Aabu diana naa gi.>>
2Jesus ka bae urii fuada, <<Iiuka. Beu nae gi e diana. Sui taa, nau ku hae fuagamu, sui boroi ana molu rikia na Beu loko gi, tara tesi fou kasi too i fafo ta fou. Tara daka aatoli teefou i hae gano.>>
3Buira, Jesus ka tae gwouna fe uuo i Olivtri, ma ana si kada nia e gwouru ana, oote fafurongo nia gi gera ka lea mai siana, ma gera ka too taifili gera. Ma gera ka soeledia Jesus urii, <<Si kadamanga taa na tara na doo naa gi o haeda fuamelu tara ka dao mai? Haia, ma si taa naa tara ka dao mai eeri ka faatainia kada oe uria oolilaa mai fai nia si kada tara na molaagali na ka funu ana?>>
4,5A Jesus e oolisi gera ka urii fuada, <<Muka aada suli gamu, sulia tooa oro gi na tara gera lea mai i nunufana hatagu, ma gera ka suge gamu, daka bae urii, <Nau na Christ na wane baa God e aadafilia.> Ma ana si kada gera aadea ana si doo nae gi, tara na tooa oro gi gera ka manata mamana ana sugelaa gera nae gi. Haia, ma ni gamu, muka aada suli gamu, aata ta wane ada ka suge gamu ma muka manata mamana ana sugelaa gera gi. 6Ma tesi doo lau, tara muka rongoa lingeena firulaa ana teni fera garangi gi ma na uunuunulaa gi sulia firulaa gi ana teni fera tau mai laugo. Ka urinae boroi ana, langi molu si manata aꞌabo sulida. Si doo urinae gi tara ka dao na mone mai ana, sui langi lau hasa nia urinae go na suilana molaagali naa. 7Ma tara teni tooa daka firu fai nia teni tooa aai gi, ma teni initooa daka firu fai nia teni initooa aai gi. Ma tara na uunifioloa gi daka liu ma daka toea wane oro lao molaagali, ma tara na aanuanu gi daka geloa fera gi sui lao molaagali naa laugo. 8Sui boroi ana si doo naa gi gera ka dao mai urinae, nia na hafalilana go ana si kada gi ana afetaia gi nae. Ma si doo nae gi e iilingia go ana na geni faafuta e hafali fiiwela.
9<<Haia, ana si kada nae laugo, tara na tooa ana maefera eꞌete kwailiu lao molaagali naa, langi gera kasi doori gamu, sulia gamu na tooa nau. Ma tara teni wane ada gera ka dumuli gamu, ma gera ka fale gamu fuana maalimaea gamu gi uria kwaelagamulaa ma uria haumaelilagamulaa. 10Ma sulia si doo naa, tara tooa oro gi na da manata mamana ana God, tara langi gera si tasa dongaa ana manata mamanalaa. Ma tara tooa gi da marasitai gera kwailiu. Ma tara gera ka fale gera na tooa a God fuana maalimaea gera gi. 11Haia, ma ana si kada nae, tara teni profet susuge oro gi gera ka dao mai, ma tara gera ka talaia ma daka sugea tooa oro gi ma gera ka lea sulia na faatolomailaa garo gera gi. 12Ma tara na aade doo garo ka oro asianaa. Ma sulia si doo naa, tara na rakedianalaa gera tooa oro gi ka makeso. 13Sui boroi ana ka urinae, so ni tei na ka tasa dongaa uria lealaa sulia God lelea ka dao isingana si kadamanga nae, nia naa tara God ka faamouri nia. 14Ma si Faarongolaa Diana naa sulia Initooa a God, tara gera ka ainitalo ana lao molaagali fuana tooa gi sui. Buira naa, isingana molaagali kafi dao mai.
15<<Gamu tara muka rikia tesi doo taꞌa asianaa uria kwaetolingilana God tara gera ka faatakea laona Beu Aabu a God. Haia, si doo na profet Daniel e bae ua na mai sulia i nao.>> (Tei na o iidumia baelaa naa gi Jesus sulia na doo naa, oko manata diana sulia malutana uria haitamalana.) 16Haia, Jesus ka bae urii lau, <<Kada muka rikia ana si doo naa gi ka dao mai, na tooa na da too i laona lolofaa nae Judea, gera ka tafi aliꞌali naa uria i tolo gi. 17Ana si kada nae, lea ta wane ka too mai i maa ana luma nia, nia ka tafi aliꞌali, ma nia ka langi si manata lau uria ruulaa lau lao luma nia uria ngalilana tesi doo ana gi. 18Ma ni tei na e too mai ana laona raoa, nia langi kasi ooli na lau mai luma urii tesi maku ana. 19Kwaimanatailaa baita asianaa fuada bare geni na da iiana gi ma daka faasusufia gala wela bibiu gi ana si kada nae, sulia e afetai asianaa gera ka tafi aliꞌali. 20Haia, molu ka fooa ma molu ka gania God eeri langi molu si tafi ana kada ana gwagwaria ma langi maedani ana Sabat. 21Taꞌalaa naa gi na tara ka dao mai ana si kada nae, tara ka liufia na taꞌalaa gi na e sui na mai nao hafali mai ana si kada God e haungainia mai ana na molaagali lea mai ka dao i taraꞌena. Ma i buri, langi naa lau ta taꞌalaa baita urinae ka dao lau mai. 22Lea so God e langi kasi kurusia si kada ana taꞌalaa baita urinae, tara ta wane kasi mouri! Ma sulia God e dooria faamourilana tooa nia gi na e aadafilida, nia naa ka aade aagau uria na kurusilana si kada urinae.
23,24<<Ma sui tara teni wane da haea gera naa na profet ma langi gera naa na Christ. Sui boroi ana, gera susuge asianaa. Ma tara gera aadea doo kwaibalatana baita gi fuana tooa gi gera ka kwele ana ma daka manata mamana ana sugelaa gera gi. Sui boroi ana, tooa na God e aadafilida sui naa, langi gera si manata mamana ana sugelaa gera nae gi. Haia, langi musi manata mamana ana na wane na nia bae urii, <Rikia fasi, nia naa na Christ i seegi!> ma langi, <Nia naa i seenae!> 25Nia nae, sui boroi ana si doo naa gi langi gera kasi dao gi ua mai, nau ku haea na agu fuagamu i nao eeri muka haitamana.
26,27<<Ana si kada nau, na Wela nia Iimola gi, ku ooli mai, tara tooa gi sui gera ka riki nau. Iilingia laugo na mu haitamana rikilana sinamaaru kada e sina mai bali taelana hato lea ka dao mai bali suulana hato lao mamangaa. Haia, lea teni tooa gi gera bae urii fuagamu, <Na Christ e too lao aanogwou,> langi molu si lea uria si gula nae. Langi lea teni tooa da bae urii fuagamu, <Christ baa e aagwa i seegi,> langi molu si manata mamana ana baelaa urinae gi.
28<<So i fai na noina wane mae gi ka too ana, si gula nae naa tara na manu baita gi da oofu ana uria anilana.
29<<I buira si kada na taꞌalaa nae gi e sui, tara na hato ka talaꞌae rorodoa, ma na sinali ka langi si tala na mai, ma na bubulu gi na da too i laona mamangaa gera ka aasi gera. Haia, ma na doo kwekwesu gi la mamangaa tara gera ka lea garo kwailiu na ada. 30Buira si doo naa gi, na mamalafooa ana oolilagu mai kafi faatai mai lao mamangaa. Ma ana si kada nae go ana, tooa gi sui i laona molaagali, daka aangi sulia daka riki nau ku ooli mai fafona barobaro lao mamangaa ma tara nau kuka lea mai fai nia rigitaa nau fai nia na raralaa baita nau. 31Ma tara na bungu ka aangi baita uria soelana na tooa nau gi na nau ku aadafilida sui naa. Ana si kada nae, tara nau kuka oodua mai ensel nau gi eeri gera ka talaia mai tooa nau gi sui ana maefera gi sui lao molaagali.
32<<Nia diana fuana molu ka haitamana tesi faatolomailaa sulia ai na gera alangia ana figi. Kada harana ai naa nia fufurunga, muka haitamana naa si kada laona fe ngali fuana doo gi sui ka tae diana nia garangi naa. 33Haia, ana si kada nau ku garangi ooli mai ana, nia urinae laugo. Sulia kada gamu rikia si doo gi sui ana fe dani taꞌa baita baa nau ku haea sui naa fuagamu nia urinae, tara gamu ka haitamana naa si kada fuana fe dani iꞌisi nia dao garangi na mai. 34Nau ku haea fuagamu, tara si doo nae gi ka dao mai kada teni wane ana uunitee wane gi ana si kada naa gera si mae ua. 35Na doo gi sui mai langi ma i laona molaagali tara gera ka sui. Haia, ma na baelagu go naa e totoo si sui.
36<<Langi ta wane si haitamana si kada tara kuka ooli mai ana. Na ensel gi laugo dasi haitamana, ma ni nau, na Wela, boro kusi haitamana. A God na Maa ana na nia e haitamana. 37Na oolilagu tara ka iilingia si doo baa gi e fuli ana si kada baa a Noa. 38Ana fe dani baa gi i nao ana na iigwaa baa, na tooa gi da fanga ma daka gwou ada gi, ma na wane gi ma na geni gi daka aade gera ada kwailiu, lea ka dao go ana fe dani baa na a Noa ka lea i laona na faka baa. 39Boroi ana, gera lalafusia ua na taa naa ka dao mai, lea ka dao ana si kada na iigwaa baa e dao mai ka lauda na ana. Ma nia tara ka dao mai laugo urii ana si kada kuka dao mai ana. 40Ana si kada nae, roo wane daaro rao i laona na raoa. Ma nau ku ngalia tee wane fai nau, ma ta wane aai kuka tafusia. 41Ma roo geni gi laugo daaro rao adaaro, ma tee aai kuka ngalia, ma ruana aai kuka tafusia. 42Muka aadaada diana, sulia mu lalafusia fe dani taa na nau, na Lord gamu, kuka dao mai ana. 43Muka manatatoona si doo naa gi, lea so na wane ana luma e haitamana go ana si kada na wane bebeli tara ka dao mai ana, nia ka aadaada diana ma ka langi si faalamainia na wane bebeli nae ka ruu mai lao luma nia. 44I nia naa, muka kwaimaasi laugo, sulia tara nau ku dao mai ana si kada na langi musi haitamana ana.>>
45Haia, Jesus ka bae lau urii fuana oote fafurongo gi, <<Golu ka aada haitamana ana gwounge wane raoa utaa na nia too ana manata dianalaa eeri wane baita nia ka haitamana manata ngadolaa ani nia urinae. Kada wane baita nia e aade aagau uria lealaa, nia ka soea mai wane raoa nia, ka aalu nia eeri ka aada sulia teni wane raoa aai gi laona luma, ma na fale fangalaa fuada ana si kada diana. 46Haia, oilakea fuana wane raoa diana, si kada wane baita nia ka ooli mai ma ka riki nia tasa dongaa go ana ana aadelana raoa nia gi. 47Doo mamana nau ku haea fuagamu, tara wane baita ka eele asianaa, ma tara nia ka aalu nia fuana wane rao diana ka aadasulia si doo nia gi teefou.
48<<Haia, lea nia wane rao taꞌa, tara buira wane baita nia e lea, tara nia ka manata urii, <Tara na wane baita nau afetai ka ooli aliꞌali mai.> 49Ma sulia nia manata urinae, tara nia ka hau oꞌonilaa ana wane raoa baa gi na wane baita nia aalu nia uria aadalaa sulida. Ma tara nia ka fanga ma ka gwou fai nia tooa na gera gwou lilinge oro sulia dani. 50Haia, ma tara nia tona boro ana tee fe dani ma na kade hato loko na wane raoa na langi kasi aade aagau go ana maasia, na wane baita nia ka dao na mai. 51Ma tara na wane baita nia ka kwae nia baita asianaa, ma ka aalu nia fai nia tooa na da taꞌa gi. Ma si kada nia ka too ana si gula nae, nia ka aangi dongaa go ana fai nia na girigiri lifolaa.>>
25Si oomelawanea sulia tee aakwala haari gi.
1Ma a Jesus e bae laugo urii, <<Ana si kada na ku ooli lau mai ana, tara na Initooa i Langi ka iilingia na aakwala haari da ngalia na laeta ni kwesulaa gera gi, ma daka lea uria kwaitodailaa fai nia fungao. 2Ma ta lima haari ada da ooewanea, ma ta lima aai ada da liotoo. 3Na haari ooewanea nae gi da ngalia na laeta gera gi ni kwesulaa, sui langi dasi ngalia go tesi gwai ka bobola fuana faaharulaa fai gera. 4Ma na aai liotoo naa gi da ngalia na gwai baita uria faaharulaa fai nia na laeta gera gi ni kwesulaa. 5Ma na fungao nae e langi kasi dao aliꞌali, ma na haari nae gi na maada ka teteolaa teefou ma daka teo na ada.
6<<Ma i initoona na rodo, na tooa gi da rii daka urii, <Na fungao baa e dao na mai! Molu lea, ma molu ka kwaitodai fai nia.> 7Na aakwala haari nae gi da tatae, ma daka faaharua na laeta gera gi ni kwesulaa. 8Ma na haari ooewanea nae gi daka bae urii fuada na haari liotoo gi, <Molu falea tesi gwai ni harulaa amelu, sulia na gwai gemelu gi ni harulaa e garangi sui naa.>
9<<Sui gera oolisida daka urii, <E langi, sulia nia e langi si bobola naa fai golu sui. Molu lea amolu fuana ta beu ni folia uria folilana tesi gwai ni harulaa amolu.> 10Ma si kada gera lea ada ana uria na folilaa, na fungao nae ka dao mai. Ma na haari nae gi na da aade aagau daka lea na ada fai nia uria na fangaa ana na baraa. Ma sui na maa ka balika naa.
11<<Ma i buira na haari aai baa gi daka dao laugo mai, daka urii, <Aarai ae! O ifingia kou na maa uri gemelu! 12Ma na fungao nae e oolisida ka urii, <Doo mamana nau ku haea fuagamu, i nau ku lalafusi gomolu.>>>
13Ma a Jesus ka faasuia na oomelawanea naa ka urii, <<Nia naa, molu ka aadaada diana, sulia molu lalafusia fe dani langi si kada tara kuka dao lau mai ana.>>
14Sui a Jesus ka haea lau si oomelawanea naa fuana na oote fafurongo nia gi ka urii, <<Ana si kada tara ku ooli mai ana, na Initooa i Langi e iilingia tee wane baa e lea ana tee lealaa, ma ka soea na wane ni rao nia gi, ma ka aalua na doo nia gi i abada. 15Ma nia ka falea lima si malefo fuana tee wane. Ma fuana ta wane aai, nia ka falea roo si malefo. Ma fuana ta wane aai, nia ka falea tee si malefo. Nia e falea ka bobola naa fai nia na haitamadoolaa gera gi. Sui nia ka lea na ana ana lealaa nia. 16Ma na wane nae na e ngalia na lima si malefo, nia ka raoa ana, ma ka todadoo ta lima si malefo lau. 17Ma na wane baa e ngalia na roo si malefo, nia ka raoa laugo ana, ma ka toda ta roo si malefo lau. 18Haia, ma na wane baa na e ngalia tee si malefo, nia ka lea, ma ka elia tee kilu i laona na hae gano, ma ka haufinia ana si malefo baa na aarai baita nia e falea fuana.
19<<Ma i buira si kada e tau, na aarai baita gera baa ka ooli mai, ma ka inifainia na malefo baa gi fai gera. 20Ma na wane baa na e ngalia lima si malefo, e ngalia lau mai ta lima si malefo lau, ma ka bae urii, <Aarai baita ae, i oe o aalua lima si malefo i abagu. O rikia fasi, nau ku toda ta lima si malefo lau.>
21<<Ma na aarai baita nia e oolisia ka urii, <Oe wane ni rao diana nau. Nau ku haitamana kuka manata ngado ani oe! I oe o rao diana ana si doo toꞌou gi, nia naa i nau kuka aalu oe oko baita usia na doo oro gi. O lea mai, ma oko eele amu fai nau.>
22<<Ma na wane baa na e ngalia roo si malefo ka dao laugo mai. Ma ka bae urii, <Aarai baita ae, i oe o aalua go roo si malefo i abagu. O rikia fasi, i nau ku toda lau ta roo si malefo lau.>
23<<Ma na aarai baita nia e oolisia ka urii, <Oe wane ni rao diana nau, nau ku haitamana manata ngado ani oe! I oe o rao diana ana si doo toꞌou gi. Nia naa tara nau kuka aalu oe oko baita usia na doo oro gi. O lea mai, ma oko eele amu fai nau.>
24<<Sui na wane baa na e ngalia tee si malefo, ka dao mai. Ma i nia ka bae urii, <Aarai baita ae, i nau ku haitamana ni oe na wane na baelamu e rigita. Oko gonia na doo gi go amu ana na gula gi na e langi osi fasia, ma oko ngalia go amu si doo gera tooa eꞌete gi. 25Nia naa ku mou, ma ku lea ma ku haufinia na malefo baa oe baa i laona na hae gano. O aada fasi si malefo oe baa ta naa.>
26<<Ma na aarai baita nia e oolisia ka urii, <I oe na wane ni rao taꞌa ma oko noni eela. O manata go amu na ku goni doo ana si gula na e langi kusi fasia, ma ku ngalia go agu si doo gera tooa eꞌete gi. 27Lea oe manata urinae, oe so oko aalua amu na malefo nau i laona si gula ni aalulana malefo hai ka oro, hai so si kada ku ooli mai ana, i nau kuka ngalia na malefo nae ma na malefo sarenga fai nia gi.>
28<<Sui na aarai baita nae ka bae urii fuana na wane ni rao nia gi lau, <Molu ngalia na malefo naa faasi nia, ma molu ka falea fuana na wane na e too ana tee aakwala malefo. 29Sulia na tooa gi sui na da too ana tesi doo gi, tara nau kuka falea lau teni si doo lau fuada, eeri daka too ana doo oro gi. Ma so ni tei na e langi kasi too ana tesi doo, boroi ana nia ka too ana tesi doo toꞌou, tara nau kuka lafua faasi nia. 30Ma na wane ni raoa nae, molu ui ania i maa laona na rorodoa, si gula ana aangilaa ma na girigiri lifoa.>>>
31A Jesus ka bae lau urii fuada na oote fafurongo nia gi, <<Si kada nau, na Wela nia Iimola gi, tara ku ooli lau mai uria na aaofialaa fai nia na ensel gi, tara kuka gwouru ana si gula ni gwogwourua na Aaofia. 32Ma na tooa gi sui faasia na fera gi sui tara daka oofu mai i naogu. Ma tara nau kuka inifitaa na tooa gi sui, iilingia ta wane baa e aadasulia na sipsip gi e inifitaa na sipsip gi faasia na nanigot gi. 33Ma nau kuka aalua na tooa oꞌolo gi i bali aaolo ani nau ma na tooa taꞌa gi i bali mouli ani nau.
34<<Sui nau kuka bae urii fuada ni tei gera na da too i bali aaolo nau, <Gomolu naa na tooa na Maa nau e faadianaa gi. Molu ruu mai i laona Initooa i Langi na e aade aagau ana fuagamu ita ua na mai ana na hafalilana na molaagali ua mai. 35Sulia si kada ku fiolo ana, muka falea si fanga fuagu. Ma si kada ku maeligwou ana, muka falea si kafo fuagu. Ma boroi ana nau na wane dao faasia ta fera eꞌete, muka soe nau fui lao luma gamu gi. 36Ma si kada e langi agu tesi maku, muka fale maku fuagu. Ma si kada ku matai, muka aadasuli nau. Ma si kada ku too i laona na beu ni kanilaa, muka maatoogu.>
37<<Sui na tooa oꞌolo gi daka oolisia ka urii, <Lord ae, si kada taa na melu riki oe o fiolo ma melu ka hangoni oe, langi si kada taa na o maeligwou ma melu ka falea si kafo fuamu? 38Ma si kada taa na ni oe na wane dao faasia na fera eꞌete ma melu ka soe oe i luma, langi si kada taa na e langi amu tesi maku ma melu ka fale maku fuamu? 39Ma si kada taa na melu rikia na o matai ana, langi o too ana i laona na beu ni kanilaa ma melu ka lea uria na maatoolamu?>
40<<Ma tara nau kuka oolisida kuka urii, <Doo mamana nau ku haea fuagamu, si kada molu iilia tesi doo urinae fuana ta wane toꞌou ana haasigu naa gi, molu iilia naa fuagu.>
41<<Sui tara nau kuka bae urii fuada na tooa na da too i bali mouli ani nau, <Molu ka lea tau kou faasi nau. A God tara ka kwae gamu. Ma molu ka lea laona na eere na e totoo firi, na a God e aade aagau ana fuana a Satan ma na ensel taꞌa nia gi. 42Sulia i nau ku fiolo, ma molu si falea go tesi fanga agu. Ma si kada ku maeligwou, molu si falea go tesi kafo fuagu. 43Ma si kada nau ku dao mai, molu si soe nau go fuana luma gamu gi. Ma si kada e langi agu tesi maku, langi molu si fale maku go fuagu. Ma si kada ku matai ma ku too i laona na beu ni kanilaa, langi molu si aada go suli nau.>
44<<Ma i gera laugo daka oolisia daka urii, <Lord ae, si kada taa na melu riki oe o fiolo, langi o maeligwou, langi oe na wane dao, langi ka langi amu tesi maku, langi o matai langi o too i laona na beu ni kanilaa, ma langi melu si adomi oe go?>
45<<Ma tara nau kuka oolisida urii, <Doo mamana nau ku haea fuagamu, si kada gamu oote gamu kwaiꞌadomilaa fuana na tooa toꞌou naa gi, molu si adomi nau laugo.>>>
46<<Sui gera ka lea na ada uria na kwaelaa na e totoo firi, ma na tooa oꞌolo gi gera ka lea uria na mouria firi.>>
26Wane baita gera Jiu gi gera faarai sulia haumaelilana Jesus.
1Si kada Jesus e faatolomainia ana afutana si doo naa gi sui, nia ka bae urii fuana oote fafurongo nia gi, 2<<Gomolu haitamana sui naa, na roo fe ubongia suifetei fe dani fangaa gia baa hatana Lofoagaua. Ma ana si kada nae naa, tara gera ka fale nau ana, nau na Wela nia Iimola gi, fuana maalimaea nau gi, eeri gera ka fotoi nau ana i fafona airarafolo.>>
3Ma na fataabu baita gi ma na tooa baita gera Jiu gi, gera ka oogu laona luma baita nia na fooanigwou na hatana a Kaeafas. 4Ma gera ka faarai oofu, eeri gera ka daotoona tesi kada ana fuana gera ka dumulia a Jesus ma daka haungia ana aagwalaa go ana. 5Ma gera ka bae kwailiu urii, <<Langi golu si dumulia ana fe dani ana fafangaa, aata tooa gi gera ka firu fai golu.>>
Tee geni e igitainia gwai moko diana i fafona ketena Jesus.
6Ma Jesus fai nia na oote fafurongo nia gi, gera lea kou fuana i Betani, gera ka too i laona luma a Simon, na wane baa na fura e haungia i nao. 7Ana si kada Jesus e fanga ana, tee geni e lea mai siana, fai nia tee bii diana na e fungu ana gwai ni gwailaa na folilana e baita. Nia lea mai, ma ka igitainia i fafona ketena Jesus. 8Ma ana si kada na fafurongo nia gi da rikia, rakeda ka hasu, ma gera ka bae ada i talada urii, <<Utaa naa geni naa ka labasia gwai diana naa? 9Gwai naa, lea so golu ka faafoli ana, tara si malefo baita na tara golu ka ngalia ana. Haia, si malefo nae golu ka ngalia uria adomilana tooa siofaa!>>
10Ma sulia Jesus e haitamana go ana taa na gera bae sulia, nia ka bae urii fuada, <<Uria taa na molu ka bae urinae ma molu ka faaꞌida geni naa? Si doo diana asianaa na nia aadea fuagu naa. 11Sulia na tooa siofaa gi gera too fai gamu sulia dani go ana. Haia, ma ni nau si kada kukuru go ana na ku too ana fai gamu. 12Haia, ma na geni naa, ana si kada nia igitainia ana gwai naa faafia na nonigu, nia e aade aagau ani nau maasia aalulagulaa i laona kwaingeia ana fe dani maelagu. 13Haia, ma ni nau ku haea fuagamu, ana fera gi sui lao molaagali na tara na Faarongolaa Diana gera ainitalongainia ana, tara si taa na geni naa e aadea fuagu gera ka rongoa naa laugo uria na manatatoolana ana.>>
Judas e aalafaafia faafolilaa ana Jesus fuana maalimaea gi.
14Buira si doo naa gi sui, tee wane ana aakwala ma roo wane fafurongo a Jesus hatana a Judas Iskariot e lea siada na fataabu baita gi. 15Ma e soeledi gera ka urii, <<Lea ni nau ku falea a Jesus fuamolu, taa naa tara molu ka falea fuagu?>> Ma gera ka iidumia oolu aakwala si malefo ma gera ka falea fuana. 16Talaꞌae ana si kada nae, Judas ka aadaada naa uria si kada eeri ka bobola fuana ka falea a Jesus fuada.
Jesus e ania na Fangaa ana Lofoagaua.
17Haia, ana eetana maedani ana Fangaa ana Lofoagaua gera Jiu gi, gera haitamana gera ania ana beredi na e langi ta iisi i laona. Ma na oote fafurongo gi da lea mai siana Jesus. Ma gera ka ledia urii, <<Oe dooria i fai na tara melu ka aade aagaua na fanga ana Fangaa ana Lofoagaua fuamu?>>
18Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<Molu lea fuana Jerusalem. Ana si kada molu dao siana wane na nau ku bae sulia, molu ka bae urii fuana, <Faatolomai gemelu e haea si kada nia e dao garangi naa. Haia, nia bae lau go mai urii, Gemelu na oote fafurongo nau gi tara melu ka aadea na Fangaa naa ana Lofoagaua i luma oe.>>>
19Haia, kada na fafurongo gi da lea, ma gera ka faarai fai nia na wane naa iilingia a Jesus e haea fuada, gera ka aade aagau na ana fafangaa nae.
20Ma i haulafia, Jesus e gwouru i seenae uria fangalaa fai nia na oote fafurongo nia gi na aakwala ma roo wane. 21Ma si kada gera fanga ana, Jesus ka bae urii fuada, <<Doo mamana nau haea fuagamu, tara ta wane ani gamu ka fale nau fuana maalimaea nau gi.>>
22Kada oote fafurongo gi gera rongoa si doo naa, gera ka liobukonu asianaa. Haia, tee wane ani gera kafi talaꞌae soeledia Jesus ka urii, <<Lord ae, oe haitamana si doo uri nau afetai kuka iilia ani oe, ne baa?>> Haia, daalu sui go naa daalu bae urinae.
23Haia, Jesus ka urii, <<Tee wane amolu, na wane nae ka fanga oofu fai nau, nia naa tara ka fale nau fuana maalimaea nau gi. 24Nau, na Wela nia Iimola gi, tara nau kuka mae iilingia na Kekedelaa Aabu e haea sui na mai nao. Ma kwaimanatai asianaa fuana na wane na tara ka fale nau fuana maalimaea nau gi. Nia e diana fuana wane naa so langi kasi futa ua go mai.>>
25Ana si kada nae, Judas baa, na wane na tara ka falea Jesus fuana maalimaea nia gi, nia ka bae urii, <<Oe haitamana na si doo uri nau afetai kuka iilia ani oe, ne baa?>>
Ma a Jesus ka bae urii fuana, <<Oe i talamu ana na o haea nae.>>
Na fangaa a Lord.
26Ma ana si kada gera fanga ana, a Jesus e ngalia fe beredi, ma nia ka baelafea a God, sui ka niia, ma ka falea fuana na oote fafurongo nia gi, ma ka bae urii, <<Molu ngalia, molu ka ania, i nia naa na nonigu.>>
27Sui nia ka ngalia na teteu ni gwoulaa, ma ka baelafea a God, sui ka falea fuada, ma ka bae urii, <<Gomolu gwoufia, i gomolu sui go. 28Nia naa na abugu na a God e kani faafia na gwalulaa faalu ana, sulia na abugu tara ka iigwa fuana tooa oro gi, eeri a God ka manata lukea na aade taꞌalaa gi. 29Doo mamana nau ku haea fuamolu, i nau kusi gwoufia lau na waen naa lea ka dao ana fe dani kuka gwoufia na waen faalu fai gomolu i laona na Initooa a Maa nau.>>
30Sui gera nguulia fe nguu, sui daka lea uria fe uuo na da alangia ana Olivtri.
A Jesus e haea tara a Peter ka kwaigoloi ani nia.
31Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<Ana fe rodo naa, tara gomolu sui go tara molu ka tafusi nau ma molu ka tafi faasi nau. Sulia na Kekedelaa Aabu baa e haea urii, <Tara a God ka haumaelia na wane na e aadasulia na sipsip gi, ma na sipsip gi sui tara daka tagala.> 32Sui i buira tara nau kuka tatae lau uria mouria, nau kuka eeta i nao ani gomolu uria i Galili.>>
33Ma a Peter e oolisia ka urii, <<Nau afetai kuka lea faasi oe, boroi ana tooa naa gi daka lea faasi oe!>>
34Ma a Jesus ka bae urii fuana a Peter, <<Nau ku haea fuamu, i nao ana na kakaraikua ka ai i laona fe rodo naa i taraꞌena, ni oe tara oko haea ana oolu si kada na o lalafusi nau.>>
35Ma a Peter e oolisia ka urii, <<Sui boroi ana kuka mae fai oe, e afetai kuka haea hasa ku lalafusi oe!>>
Ma na oote fafurongo aai gi sui go, gera bae laugo urinae doo.
Jesus i Getsemani.
36Sui a Jesus e lea fai gera oote fafurongo nia gi ana tesi gula da alangia ana Getsemani, ma nia ka bae urii fuada, <<Molu gwouru amolu i seegi ana si kada nau ku lea kou i see loko uria na fooalaa.>> 37Ma nia ka talaia a Peter ma na roo wela a Sebedi gi fai nia, ma ka hafalia na liobukonulaa ka tasa. 38Ma nia ka bae urii fuada, <<Na liogu e bukonu asianaa, ma ka bobola naa fai nia na maelagu. Muka too i seenaa, ma muka aada fai nau.>>
39Sui nia ka idu toꞌou lau faasi daalu, ma ka boururu lea na maadarana ka totoona na hae gano, ma ka fooa ka urii, <<Maa ae, lea so ka waluda go ana, oko lafua amu na nonifiilaa naa faasi nau. Sui boroi ana, e langi lau na kwaidooria nau, sulia na kwaidooria oe go ana taari.>>
40Sui a Jesus ka ooli i siana na oolu fafurongo nia gi, ma ka riki daalu teo naa, ma ka bae urii fuana a Peter, <<Peter ae, e utaa na molu si aada mone amolu fai nau sulia ta tee si kadamanga? 41Molu aada, ma molu ka fooa, aata molu ka liu i laona taꞌalaa. Sulia gomolu dooria iilia na doo diana, sui taa na nonidoo gomolu na e makeso.>>
42Jesus ka lea lau, ma ka fooa ana ruana si kada ka urii, <<Maa ae, lea langi bobola uria suusilaa na nonifiilaa naa faasi nau, diana go ana, nau ku roo na mone sulia na kwaidooria oe.>>
43Ma si kadamanga e ooli mai siadaalu na oote fafurongo nia gi, nia e rikia daalu teo lau, sulia na maada e teteolaa asianaa.
44Ma Jesus e lea lau faasida, ma ka fooa lau ana ooluna si kadamanga, ka haea laugo na baea baa gi i nao. 45Sui i nia ka lea lau siadaalu na oolu fafurongo nia gi, ma ka bae urii fuadaalu, <<Gomolu teo ua? Ma molu ka mamalo ua? Molu aada fasi, e garangia naa si kada hai daka fale nau, na Wela nia Iimola gi laona abada na tooa da aade taꞌa gi. 46Molu tatae, golu lea naa. Molu rikia na wane baa ka fale nau nia e dao na mai.>>
Gera dumulia a Jesus.
47Ma ana si kada a Jesus e bae ua, a Judas, tee wane ana aakwala ma roo fafurongo nia baa gi, e dao na mai. Ma na wane oro gi da lea mai fai nia, ma gera dau mai ana naefe gi ma na subi gi. Ma na fataabu baita gi ma na wane baita ana tooa, na da oodu gera mai. 48Ma Judas e falea sui naa si mamalafooa fuada ka urii, <<Na wane na tara ku nonoia, nia naa na wane molu dumulia.>>
49Ma aliꞌali nia e lea olosia naa siana a Jesus ma ka bae urii, <<Wane faatolomai ae, si aaroaro ka too fai oe.>> Sui ka nonoia.
50Ma a Jesus ka bae urii fuana, <<Ruana ae, oko iilia doo nae aliꞌali.>>
Sui gera idu garangia mai, ma da dumulia a Jesus, ma daka dau ngasi naa faafi nia. 51Ma tee wane ana fafurongo a Jesus gi ka lafua na naefe nia, ma ka kwaea na wane rao nia na fooanigwou, ma ka taba muusia naa na bali ana aalingana. 52Ma a Jesus ka bae urii fuana, <<O aalua amu naefe oe i fuilaa, sulia ni tei gera na da firu ana naefe, tara daka mae laugo ana naefe. 53Osi haitamana go lea so ku soea na Maa nau, nia kafi oodua mai na ensel oro gi liufia aakwala ma roo oomea? 54Lea so ka urinae, tara ka langi gera si faamamanaa na Kekedelaa Aabu baa na e haea doo nae gi tara ka fuli ani nau.>>
55Sui a Jesus ka bae urii fuana tooa, <<Utaa na molu lea mai fai nia na naefe gi ma na subi gi uria na dumulilagu iilingia nau naa na wane hauwane? Sulia dani nau ku gwouru go agu i Beu Aabu a God, ma kuka faatolomai doo, sui musi dumuli nau. 56Na doo naa gi teefou e fuli urinae hai ka faamamanaa na kekedelaa gera na profet gi ana Kekedelaa Aabu.>>
Sui na oote fafurongo nia gi sui go da eekwatainia, ma daka tafi na ada.
Gera ketoa a Jesus.
57Ma na tooa na gera dumulia a Jesus, gera ka talai nia fui lao luma a Kaeafas, na fooanigwou. Ma na wane faatolomai ana kwaieresia gi fai nia na oote wane baita gi laugo, gera figu i seenae. 58Ma a Peter e lea sulida ma e lea tau laugo ana, ma ka dao laugo i laona na lalabata ana na luma nia fooanigwou, ma ka ruu kou i laona labata, ma ka gwouru siana tooa da folo, eeri nia ka rikia taa naa daka iilia ana a Jesus. 59Ma na fataabu baita gi fai nia na figua ana wane baita gi sui go daka manata uria teni si baea ni susuge gi sulia a Jesus, na e bobola fai nia ka faamaelia. 60Sui ka langi dasi daotoona tesi doo. Ma na wane oro boroi da bae susuge gi da lea laugo mai. Sui i buri, tee roo wane susuge daaro tae mai, daaro ka bae urii, 61<<Na wane naa nia e bae urii, <I nau ku haitamana na oogosilana na Beu Aabu a God, ma kuka tolea faalu laugo agu ana i laona oolu fe dani.>>>
62Sui na fooanigwou e tatae ka bae urii fuana a Jesus, <<Utaa, langi osi oolisia go tesi doo, ana doo taꞌalaa naa daaro haea sulia na taꞌalaa oe gi?>> 63Sui, a Jesus ka bona go ana. Ma na fooanigwou ka bae lau urii, <<I nau ku ledi oe ana hatana a God momouria, hai oko haea fuagami hasa i oe a Christ na Wela nia a God, ma e langi?>>
64A Jesus ka bae urii fuana, <<Nia naa nae o haea nae. Haia, doo mamana nau ku haea fuagamu, ita ana si kada naa ka ooli alaa, muka riki nau, na Wela nia Iimola gi, kuka gwouru i bali aaolo ana a God na e rigita ka tasa, ma kuka lea mai i fafona barobaro gi i langi.>>
65Sui na fooanigwou e karia na maku nia, sulia nia rakehasu asianaa, ma ka urii, <<Nia e bae tataga ana a God. Si taa na golu ka nani lau uria? Golu rongoa sui naa si bae tatagalaa na nia e iilia. 66Muka manata utaa?>>
Ma gera oolisia daka urii, <<Nia e iili taꞌa na e bobola fuana nia ka mae.>>
67Sui da ngisufia maana, ma daka kwaea. Ma teni wane da fidalia, daka urii, 68<<Christ ae, lea oe naa ta profet, oko haea mai, ni tei naa e fidali oe nae?>>
A Peter e kwaigoloi ana a Jesus.
69Ma a Peter e gwouru i maa i laona lalabata, ma tee haari ni rao e lea mai siana ka bae urii, <<I oe laugo o too fai nia a Jesus, na wane naa faasia i Galili.>>
70Sui a Peter ka tofe i maada ka urii, <<I nau kusi haitamana si doo naa o haea.>>
71Sui, nia ka haga kou i maa. Ma tee haari rao aai laugo e rikia, ma ka bae urii fuana tooa nae gi gera too seenae, <<Na wane naa laugo e too fai nia a Jesus na wane naa faasia i Nasaret.>>
72Ma a Peter ka tofe lau, ka urii, <<Nau ku aalafuu mamana e langi kusi haitamana na wane naa.>>
73Ma e langi si tau go i buira, na wane gi da take i seenae da lea siana a Peter, ma daka bae urii fuana, <<I oe laugo tee wane ani gera mamana naa naa, sulia na lingeena baelamu naa e faatai oe.>>
74Si kada nae nia ka aalafuu lau ka urii, <<Lea nau ku suge, tara a God ka kwae nau. I nau langi kusi haitamana na wane naa.>>
Ma aliꞌali na kakaraikua ka ai. 75Ma a Peter ka manatatoona si baea baa a Jesus e haea, <<I nao ana na kakaraikua ka ai i laona fe rodo naa i taraꞌena, ni oe oko haea ana oolu si kada na o lalafusi nau.>> Si kada a Peter e manatatoona si doo nae, nia ka haga kou i maa, ma ka aangi lea ka igiꞌigilaa go.
27[*No heading here in the Lau NT text*]
1Kada e ofaidani naa, na fataabu baita gi sui fai gera na wane baita gi, daka faarai naa sulia a Jesus uria daka hau utaa ana. 2Sui gera kania, ma daka talaia siana na a Paelat, na wane initoo faasia i Rom.
A Judas e mae.
3Haia, a Judas, na wane baa e falea Jesus fuana maalimaea nia gi, ana si kada nia e haitamana gera ketoa naa a Jesus fuana na maelana, i nia ka oolitai manata, ma ka oolifainia na oolu aakwala si malefo baa gi fuagera na fataabu baita gi ma na wane baita gi, ma ka bae urii, 4<<I nau ku fualangaa naa, sulia ku falea na wane oꞌolo uria na maelana.>>
Sui gera oolisia daka urii, <<E urinae tara ka utaa fuagami? Sulia bali nae, na bali oe ana nae.>>
5Ma a Judas ka ui ania na malefo nae gi i laona na Beu Aabu nia a God, ma ka lea na ana. Nia e lea kou i maa, ma ka lio na ana i talana.
6Ma na fataabu baita gi, daka ngalia na malefo nae, ma daka bae urii, <<E langi si bobola golu ka aalua na malefo naa fai nia na malefo ana na Beu Aabu nia a God, sulia si malefo naa na malefo ana hauwanelaa naa.>> 7Ma gera ka faarai sui, gera ka folia ana tesi gano, na gano tee wane e haungai teu. Ma gera ka oolisia gano na uria bae uria aalulana wane mae gi ana tooa na langi gera kasi Jiu i laona. 8I aena naa, gera ka alangia ana si gano naa ana si gano ana abu lelea ka dao i taraꞌena.
9Urinae, gera ka faamamanaa si baea na profet Jeremaea e haea ka urii, <<Gera ngalia na oolu aakwala malefo baa, na malefo baa na tooa gi i Israel da folia ana na wane, 10ma daka falea uria folilana na gano nia na wane e haungainia teu gi, iilingia na Lord e haea fuagu.>>
A Paelat e ketoa a Jesus.
11Ma a Jesus ka take i naona a Paelat, na wane initoo faasia i Rom. Ma a Paelat ka ledia ka urii, <<I oe na Aaofia gera Jiu gi?>>
A Jesus e oolisia ka urii, <<Nia naa nae o haea nae.>>
12Si kada na fataabu baita gi ma na wane baita gi gera feengia a Jesus, nia e langi si oolisida ana tee si baea.
13Sui a Paelat ka bae urii fuana, <<Osi rongo go na doo taꞌa oro naa gi gera hae oe ana?>>
14Sui, a Jesus langi kasi oolisida go ana tesi baea. Nia naa a Paelat ka kwele asianaa ana.
15Si kada nae, si kada fangaa gera Jiu gi da alangia ana <<Lofoagaua>>. Ma wane initoo faasia i Rom e haitamana ka lukea kou ta wane faasia na beu ni kanilaa, ni tei naa gera Jiu gi da dooria. 16Ma ana si kada nae, tee wane e too laugo laona beu ni kanilaa na hatana a Barabas, na tooa gi sui da haitamana. 17Nia naa, si kada na tooa gi gera figu mai, Paelat ka ledida ka urii, <<Ni tei naa mu dooria hai ku lukea fuagamu, a Barabas ma langi a Jesus na da alangia ana a Christ?>> 18Nia e bae urinae, sulia nia e haitamana na wane baita gi ana Jiu gi gera falea a Jesus fuana sulia gera kwaifii ana.
19Ma si kada Paelat e gwouru ana si gula ni keketoa, na afe nia ka falea tesi baea fuana ka urii, <<Langi osi aadea tesi doo ana na wane oꞌolo naa. Sulia i nau ku teo bole ma ku nonifii asianaa suli nia i laona fe rodo naa.>>
20Ma na fataabu baita gi ma na wane baita gi gera bae aalingana na tooa, eeri daka gania a Paelat uria ka lukea a Barabas, ma ka aalua a Jesus uria maea. 21Ma a Paelat ka soeledida na figua lau ka urii, <<Ni tei ani daaro na gamu dooria hai kuka lugasia?>>
Ma gera oolisia daka urii, <<A Barabas.>>
22A Paelat ka bae urii, <<Ma si taa naa tara kuka iilia ana a Jesus, na da alangia ana a Christ?>>
I gera sui daka bae urii, <<O fotoia i fafona airarafolo.>>
23Ma a Paelat ka bae urii lau, <<Uria taa? Tesi taa taꞌa na nia e iilia?>>
Sui gera rii baita daka urii, <<Fotoia i fafona airarafolo.>>
24Ma si kada a Paelat e rikia e afetai ka iilia naa tee si doo, ma na firua ka garangi hafali, nia ka ngalia si kafo ma ka saufia na abana i nao ada na tooa, ka bae urii, <<I nau e langi kusi dooria na maelana na wane naa. Bali nae, na bali gomolu naa nae.>>
25Na figua teefou gera oolisia, daka urii, <<Na maelana ka too faafi gami ma faafia na wela gami gi.>>
26Haia, a Paelat e faahaga kou a Barabas fuada, ma ka oodua na wane oomea nia gi daka rabusia a Jesus. Sui nia ka falea uria na fotoilana i fafona na airarafolo.
27Ma na wane ni oomea nia Paelat gi, gera talaia a Jesus i laona na beu nia Paelat, ma na oomea nae teefou gera ka figua mai galia Jesus. 28Ma gera ka lafua na maku nia, ma daka faaruufia ana si maku kekeroa. 29Sui gera ka ngalia na eregwou ana kwaletotore ma gera ka aalua fafona ketena, ma gera ka falea tee hage ai eeri ka dau ana i bali aba aaolo nia iilingia nia naa aaofia. Ma gera boururu fuana ma daka onionga ana, daka urii, <<Mouri ka tau, aaofia gera na Jiu gi.>> 30Ma gera ka ngisufia, ma daka ngalia na hage ai baa, ma gera ka kwaea na ketena. 31Si kadamanga gera onionga ana e sui, gera ka lafua lau na maku baa, ma daka faaruufia lau ana maku nia gi, sui daka talaia kou uria na fotoilana i fafona na airarafolo.
Gera fotoia a Jesus i fafona na airarafolo.
32Ma si kada gera lea ana, daka rikia tee wane faasia i Saeren, na hatana a Simon. Ma na wane ni oomea gi daka oodua hai ka koua na airarafolo fuana a Jesus. 33Sui gera dao ana si gula da alangia ana i Golgota. (Na malutana baea Golgota <<Na Lelete>>.) 34I seenae, da falea na waen na da dolalia ana ai afae fuana a Jesus. Ma a Jesus ka gwoutoona, sui ma ka langi kasi gwoufia go.
35Sui gera ka fotoia i fafona na airarafolo, ma da tolingia na maku nia gi, da lalaba ana daisi uria. 36Sui gera gwouru ma daka aadaada go ada 37Ma i ootofana na ketena gera aalua na kedelaa ka urii, <<Na wane naa a Jesus, na aaofia gera na Jiu gi.>> 38Sui, gera fotoia laugo roo wane bebeli gi ana na airarafolo gi fai nia, ta wane i bali aaolo ana, ma ta wane ana bali mouli.
39Ma na tooa gi na da liu, gera ka kwaelangainia gwouda, ma daka bae tataga kou fuana a Jesus, ma daka bae urii, 40<<I oe o haea oko oogosia na Beu Aabu nia a God ma oko tole faalu lau ana sulia oolu fe dani go. Haia, lea so i oe na Wela nia a God, oko faamouri oe fasi i talamu, oko sifo mai faasia na airarafolo naa.>>
41Ma na fataabu baita gi gera ka onionga ana urinae laugo, fai gera na wane faatolomai ana kwaieresia gi ma na wane baita, daka urii, 42<<I nia e faamouria na tooa eꞌete gi, sui ka langi si haitamana ka faamouri nia i talana. Lea so nia na Aaofia gia na Jiu, nia ka sifo mai faasia na airarafolo, eeri gia ka manata mamana ani nia. 43I nia e fiitoo ana a God, ma ka haea urii, <I nau naa na Wela nia a God.> Golu aadaada hai so golu ka rikia a God tara ka dooria faamouria ma langi langi.>>
44Ma i daaro roo wane taꞌa na da fotoia fai nia, daaro bae tataga laugo ani nia urinae.
Maelana Jesus.
45E ita ana na initoona na hato lea ka dao i haulafi, na mae rodo ka afu faafia na aefera teefou. 46Ma i haulafi, a Jesus ka rii baita ka urii, <<Eli, Eli, lema sabaktani.>> Na malutana baa, <<God nau ae, God nau ae, uria taa na oko lugasi nau?>>
47Ma teni tooa da too garangi, gera rongoa, ma gera ka bae urii, <<I nia e soea a Elaeja.>> 48Ma tee wane ada e lalao ka ngalia mai tesi fulo, ma ka faafungua ana na waen afae, ma ka uusuia ana si ai, ma ka falea fuana hai nia ka gwoufia.
49Ma na teni tooa aai gi lau gera ka urii, <<Too ana, golu ka aada fasi a Elaeja ka dao mai uria na faamourilana ma langi langi.>>
50Sui, a Jesus e rii baita lau, ma ka mae naa.
51Ma si maku na e bokosia na gula aabu i laona Beu Aabu nia a God e seka ana roo si doo e ita mai i langi lea ka dao i aano. Ma na aanuanu ka liu, ma na fou gi ka foga, 52ma teni kwaingeia gi daka ifi, ma na rae oro gi ana tooa a God na da mae naa, daka mouri lau. 53Ma gera ka haga faasia kwaingeia gera gi. Ma i buira a Jesus ka tatae laugo, daka ruu i fera aabu i Jerusalem. Ma na tooa oro gi daka riki gera.
54Ma na wane baita ana oomea na e haungia a Jesus fai nia na oomea nia, si kada gera rikia na aanuanu ma na doo eꞌete gi sui laugo na e fuli, gera ka mou asianaa ma daka bae urii, <<Nia e mamana asianaa, i nia na Wela a God.>>
55Ma teni geni oro gi na gera lea i buira a Jesus ita mai i Galili ma gera adomia, gera too laugo i seenae ma daka aadaada tau laugo mai ada. 56Na aai ada na ni Mary faasia i Magdala, ma ni Mary na tee nia a James ma a Josef, ma afe nia a Sebedi, ma oote geni gi lau.
Gera aalua a Jesus.
57Ana si kada e haulafia naa garangia rodo, tee wane rikidoo e lea mai. Nia tee wane faasia i fera i Arimetea, ma na hatana a Josef. Ma nia tee wane fafurongo a Jesus laugo. 58Ma nia e lea siana a Paelat ma ka gania na nonina a Jesus. A Paelat e haea daka falea fuana. 59Ma a Josef e ngalia na nonina a Jesus, ma ka afua ana si maku kwakwaoa faalu. 60Sui nia ka aalua i laona na kwaingeia faalu nia, na gera garua i laona na fou baita. Sui nia e bokosia na maana na kwaingeia nae ana si fou baita, sui ka lea na ana. 61Ni Mary faasia Magdala ma ni Mary aai, daaro too gwouru i maa ana na kwaingeia.
62Ma ana fe dani lau fe dani i buira Fraede fe dani Sabat, na fataabu baita gi ma na Farisi gi gera oofu uria faarai oofulaa fai nia a Paelat. 63Ma gera ka bae urii fuana, <<Wane baita ae, gemelu manatatoona kada wane susuge baa nia mouri ua, nia bae urii, <Nau tara kuka mouri lau ana ooula fe dani!> 64Haia, lea doo oko faarongo wane oe gi lea gera ka fofolo siana na kwaingeia lea ka dao ana ooula maedani. Langi si diana na oote fafurongo nia gi gera ka ngalia ada na nonina, ma gera ka aagwa ada, sui gera ka sugea tooa, daka haea Jesus e mouri lau. Haia, oe haitamana hasa lea gera suge urinae, tara ka taꞌa asianaa nae liufia si sugelaa baa gi nia sugea mai ana tooa.>>
65Ma a Paelat ka urii fuagera, <<Haia, lea urinae, gomolu naa molu aadafilia teni wane ana oomea nau gi eeri gera ka lea fofolo, ma gera ka fofolo diana usia na kwaingeia nae.>>
66Haia, ma ana si kada fataabu baita gi ma na Farisi gi gera rongoa si doo nae, gera aade aagau na ada, gera ka lea naa siana na kwaingeia. Ma si kada gera dao ana gula nae, gera ka aalua na mamalafooa ana kwaingeia naa, haia lea ta wane ka idua boro na maa ana kwaingeia, gera ka haitamana. Ana si kada nae laugo, gera ka aalua wane fofolo gi.
28Jesus e mouri lau.
1I buira fe dani ni mamaloa ana na Sabat, si kada e dani maakafukafua ua ana na Sandei i ubongi, ni Mary faasia i Magdala ma ni Mary aai baa, daaro ka lea siana na kwaingeia baa uria rikilana. 2Ma aliꞌali na aanuanu baita ka gelo, ma tee ensel nia a Lord ka sifo mai faasia i langi, ma ka geloa na fou baa faasia na maana na kwaingeia, ma ka gwouru i fafona. 3Na rikilana e iilingia na sinamaaru ma na maku nia gi e kwakwaoa asianaa. 4Ma ana si kada na wane fofolo gi da rikia, gera ka mou asianaa, ma gera ka lelebe, ma da iilingia na ada na wane mae gi.
5Ma na ensel nae ka bae urii fuadaaro na roo geni nae gi, <<Langi moro si mou. I nau ku haitamana moro nani uria a Jesus baa gera haungia i fafona na airarafolo. 6I nia e langi kasi too naa i seegi. I nia e mouri naa lau naa iilingia baa e haea fuagamu. Moro lea mai seenaa, ma moro ka rikia amoro si gula baa nia e teo ana. 7Haia, moro lea aliꞌali naa, ma moro ka faarongoa na oote fafurongo nia gi urii, <A Jesus e mouri naa lau, ma ka lea naa i nao ani gomolu uria i Galili, ma tara molu ka riki nia naa i seenae.> Ma moro ka manatatoona si doo nae ku haea fuamoro.>>
8Ma aliꞌali daaro tafusia naa kwaingeia, sulia daaro mou. Ma sui boroi ana, daaro ka eele asianaa. Ma daaro ka lea aliꞌali uria na faarongolaa na oote fafurongo nia gi.
9Ma ana si kada nae, a Jesus e toodaa daaro, ka bae urii, <<Na fanualama ka too fai gomoro.>> Ma daaro ka lea mai siana, ma daaro ka boururu usia ma daaro ka dau kou i aena. 10Ma a Jesus ka bae urii fuadaaro, <<Langi moro si mou. Moro lea, ma moro ka faarongoa na haasigu gi hai daka lea uria i Galili. Ma tara gera ka riki nau naa i seenae.>>
Na sugelaa na wane baita gi.
11Haia, ana si kadamanga roo geni gi gera ooli kou sulia na tala, teni wane ana wane fofolo naa gi gera lea naa faasia kwaingeia Jesus, ma gera ooli naa fui Jerusalem. Si kada gera dao ana maefera baita nae, gera ka uunuunu naa sulia si doo gi sui na gera rikia siana fataabu baita gi. 12Ma si kada na fataabu baita ma teni tooa baita gi lau ana gera Jiu gi gera ka faarai oofu sui, gera ka falea si malefo baita fuana wane ni fofolo gi. 13Kada gera falea ana si malefo na fuada wane fofolo naa, gera ka bae urii, <<Molu ka suge urinae fuana wane gi sui, <Kada melu teo ana la rodo, na oote fafurongo a Jesus gi daka lea mai, ma gera ka belia na nonina.>>> 14Ma na tooa baita naa gi gera bae laugo urii, <<Lea Paelat e rongoa si doo naa, langi molu si manata aꞌabo lau, sulia tara gemelu naa melu ka olosia fuana, eeri langi nia kasi rakehasui gomolu.>>
15Ma si kada wane fofolo naa gi gera ngalia na malefo nae gi sui, gera ka lea, ma daka iilia na ada si doo gi na fataabu baita gi ma na wane baita gi gera Jiu gera haea fuada. Haia, ma na uunuunulaa naa ana suge ka galida sui na Jiu gi lea mai lea ka dao i taraꞌena.
Jesus e dao faatai fuana oote fafurongo nia gi.
16Na aakwala ma tee wane fafurongo gi da lea naa fui Galili, uria tee fe uuo nae a Jesus e haea fuada hai daka lea uria. 17Ma si kada gera riki nia ana, gera ka boururu usia boroi ana teni wane ada daka manata ruarua. 18Sui a Jesus ka dao mai siada, ka bae urii, <<A God e falea sui naa na mamanaa gi sui i langi ma i laona molaagali fuagu. 19Nia naa, molu ka lea, ma molu ka faatolomai na tooa gi sui i maefera gi sui, hai daka hau ana na tooa fafurongo nau gi. Ma molu ka siuabu gera ana hatana na Maa ma na Wela ma na Aanoedoo Aabu. 20Ma molu ka faatolomaida eeri gera ka roosulia na doo gi sui na ku eeresia gamu ana naa. Ma i nau ku too fai gamu lea ka dao ana na suilana na molaagali.>>