NA FAARONGOLAA DIANA NA A LUKE E KEDEA

1

1A Tiofilas ae, na tooa oro da kekede sulia si doo gi sui na e fuli i matangamelu. 2Gera daka kedea si doo gi na gia rongoa faasia na iimola gi na da rikia si doo naa gi totongenao ma daka faataloa na faarongolaa nae fuaga. 3Nia naa wane baita ae, i nau ku manata hasa e diana hai so ku kekede sulia si doo naa gi fuamu, sulia i nau ku nanisi diana na ana si doo naa gi sui ita mai ana hafalilana uunuunua naa. 4Ma i nau ku kede sulida si doo naa gi eeri oko haitamana na mamanalada teefou si doo nae gi sui na da toolamainia fuamu.

Kada na ensel faarongo ana futalana John Siuabu.

5Ana si kada a Herod e aaofia ana lolofaa i Judea, tee fataabu na hatana a Sekaraea e too laugo ana si kada nae, ma i nia e too ana figulaa ana fooalaa na hatana Abaeja. Na afe nia ni Elisabet laugo e lea mai faasia na aebara nae da fataabu na da ita mai ana Aaron. 6Na mourilaa daaro sui e oꞌolo ma ka diana i maana God, sulia daaro rongosuli diana asianaa ana na kwaieresia fai nia na baefifilaa a Lord gi teefou. 7Ma tesi doo go, daaro langi daaro si too go ana ta wela sulia ni Elisabet na e abaꞌato. Ma daaro na aarai nia a Sekaraea daaro ka waro naa laugo.

8Tee maedani a Sekaraea e lea i Beu Aabu a God, sulia si kada nae na kada na figulaa a Sekaraea uria na iililana raoa gera fataabu. 9Na malutana lea doo na fataabu gi da iilia uria na aadafililana ta fataabu lau, na e urii: lea doo daka uinia daisi uria na fililana ni tei faalu na eeri ka iilia lau na raoa nia fataabu uria na suungilana ai moko diana i fafona fuliere i laona Beu Aabu a God. Ana si kada da aadafilia a Sekaraea, nia ka ruu i laona Beu Aabu, 10ma na tooa gi na da too i maa daka fooa ana si kada hato nae nia e suungia ana na ai moko diana. 11Sui tee ensel a Lord ka faatai fuana, ka take i bali aaolo ana fuliere nae. 12Kada Sekaraea e aadasia na ensel nae, nia e tona ma ka mou asianaa. 13Sui na ensel nae ka bae urii fuana, <<Sekaraea, langi osi mou! A God e rongoa na lingeena fooalaa oe, ma na afe oe ni Elisabet tara ka faafutaa tee wela wane. Oko alangia ana John. 14Tara oko eele asianaa, ma na tooa gi laugo daka eele ana si kada nia e futa mai ana! 15Sulia nia na wane baita i maana God. Nia ka langi si gwoufia ta waen ma langi so ta gwoulaa bubulo. Ma ana si kada nia e futa mai, nia ka fungu na ana Aanoedoo Aabu. 16Nia tara ka oolifainia mai na tooa oro gi i Israel fuana Lord na God gera. 17Ma tara nia ka eeta na mai i nao ana a Lord, ma tara ka rigita iilingia a profet Elaeja baa. Ni tei gera na da oolisusuu, i nia ka ooguda lau, eeri na maa gi ma na wela gera gi daka rakediana fuada kwailiu. Ma tara nia ka adomia na tooa na da aaburongo, eeri daka manata ooli ma daka iilia doo oꞌolo gi. Ma tara nia ka aade aagau ana na tooa a Lord, eeri daka maasia na lealana mai.>>

18Sui a Sekaraea ka bae urii fuana ensel nae, <<Tara kuka haitamana utaa ana mamanalana si doo naa? Sulia i nau fai nia na afe nau, mere waro sui naa.>>

19Na ensel e oolisia ka bae urii: <<I nau a Gebriel, na ku too fai nia God sulia dani. Haia, a God naa e oodu nau mai, eeri kuka faarai fai oe ma kuka faarongo oe ana si faarongolaa diana naa. 20Haia, ma ni oe osi manata mamana go ana si faarongolaa nau na oto naa, si faarongolaa na tara oko rikia na mamanalana ana si kada na a God e aalua eeri ka fuli ana. Ma sulia na osi manata mamana ana baelagu, na fakamu ka ato ma langi osi faarai tafa lelea ka dao ana si kada na doo na ku bae i nao ana fuamu naa ka mamana.>>

21Ana si kada nae na tooa gi na da too maasia Sekaraea daka kwele asianaa, sulia nia too tau mai i laona Beu Aabu. 22Ma si kada a Sekaraea e lea mai i maa siana tooa nae gi, na fakana ka ato na ana, ma ka langi si faarai naa fai nia na tooa nae gi. Urinae go na tooa gi sui daka manata na urii: <<E langi si langi, i nia e rikia ta faataia i laona Beu Aabu.>> Sulia na fakana e ato, ma nia ka faarai go ana ana abana fuana tooa.

23Ma ana si kada fe dani nia gi uria na raolaa i Beu Aabu e sui naa, a Sekaraea kafi ooli fui fera nia. 24Ma e langi si tau i buira, na afe nia ni Elisabet ka iiana naa, ma ka langi si liliu naa i maa faasia luma daaro sulia lima fe sinali, 25ma nia ka bae urii, <<Si kada naa, a Lord e adomi nau naa, ma ka lafua faasi nau na idalaa baa ku too mai laona ana abaꞌatolaa na e iili nau i maana tooa gi.>>

Kada na ensel e faarongo ana futalana Jesus.

26Si kada ni Elisabet e too iiana sulia oono fe sinali e sui, a God ka oodua mai ensel Gebriel fuana tee maefera i Galili da alangia ana i Nasaret. 27Nia e ngalia mai si faarongoa fuana tee haari na da baetoona fuana wane na hatana a Josef eeri ka aadea. A Josef e lea mai faasia na kwalafaa a David na aaofia. Na hatana haari nae ni Mary. 28Na ensel e lea mai, ka bae urii fuana, <<Ubongi diana! A Lord e too fai oe, ma ka faadiana oe ka baita asianaa!>>

29Kada ni Mary e rongoa na baelana ensel nae, nia ka manata aꞌabo, ma ka nanisia na malutana si baelaa nae gi na ensel e haea fuana. 30Sui na ensel ka bae lau urii fuana, <<Mary ae, langi osi mou, sulia God e rakediana asianaa fuamu. 31Aena nana tara oko iiana, ma oko faafutaa tee wela wane, ma oko alangia ana Jesus. 32Ma na babaitaa nia tara ka tasa ana wane gi sui, ma daka alangi nia ana Wela a God mai i langi liu. A Lord God ka falea nia ka Aaofia iilingia koo nia a David. 33Ma nia ka too ana aaofialaa fuagera Jiu gi na kwalafuta ana Jakob totoo firi, ma na Initooa nia ka langi si sui!>>

34Ma ni Mary ka bae urii fuana ensel nae, <<I nau ku haari ua go agu urii naa. Tara na baea naa gi o haeda fuagu na tara ka mamana utaa?>>

35Ma na ensel e oolisia ka urii, <<Na Aanoedoo Aabu na tara ka sifo mai faafi oe, ma na mamanaa God ka too fai oe. Aena nana na Wela Aabu naa, tara daka alangi nia ana na Wela a God. 36Oe o haitamana ni aaia oe ni Elisabet. Na iimola gi sui da haea nia e afetai na fuana ka too ana ta wela. Sui i taraꞌena nia e iiana naa, ma fe sinali naa na oono naa fe sinali nia naa, sui boroi ana nia ka waro. 37Sulia e langi tesi doo so ka afetai ana God.>>

38Ma ni Mary ka bae urii, <<Nau ku dooria si doo naa gi na o haeda ka dao mamana mai fuagu, sulia ni nau na geni raolaa a Lord.>> Si kada ni Mary e bae urinae sui, na ensel kafi lea na ana.

Mary e lea siana ni Elisabet.

39Ana si kada nae, ni Mary ka aade aagau, ma ka lea aliꞌali naa uria tee fera toꞌou i tolo ana bali lolofaa i Judea. 40Kada nia e dao, nia ka ruu i luma a Sekaraea, ma ka bae kwaiofeia fuana ni Elisabet. 41Ma si kada ni Elisabet e rongoa na baelana ni Mary, na wela nae i nia e iiana ana ka gelo i rakena. Ma na Aanoedoo Aabu ka fungulia ni Elisabet, 42ma nia ka bae baita ma ka urii, <<Na oilakea fuamu liufia na geni gi sui, ma ka oilakea laugo fuana na wela na o iiana ana. 43Uria taa na si doo baita naa ka fuli fuagu, hasa ni tee nia na Lord nau ka lea mai uria na maatoolagu? 44Sulia si kada ku rongoa go na baelaa oe gi, na wela na ku iiana ana naa ka gelogelo lao rakegu sulia nia e eele asianaa. 45Ka oilakea laugo fuamu sulia o manata mamana ana baelana a God fuamu tara ka fuli.>>

Ni Mary e silia God.

46Ma ni Mary ka bae urii, <<Na mourilagu e silia a Lord, 47ma na mangogu e eele sulia a God na e faamouri nau. 48Nau ku sili agu suli nia, sulia nia ka manatatoogu i nau na geni ku neena go agu, ma ku too go agu uria na raolaa fuana. E ita i taraꞌena ka ooli alaa, na tooa gi sui daka haea i nau ku too ana oilakea e baita, 49sulia na doo baita naa gi na God ana rigitalana sui e iilia fuagu. Ma na hatana e aabu. 50E ita i taraꞌena ka ooli alaa sulia na kwalafaa gi sui, i nia e faatainia kwaimanataia nia fuana tooa gi sui na da manata baita ani nia. 51I nia e tekwalaa na abana na e rigita asianaa, ma ka tagalangainia na tooa gi na da tango gera i talada eeri langi dasi iilia doo taꞌa gi na daka manata ana. 52I nia e faasifoa na aaofia initoo gi faasia na fuli gwourua gera gi, ma ka faaꞌinitooa tooa da neena gi. 53Na tooa da fiolo, nia e hangoni gera ana doo diana gi, ma ka faasiofaa tooa da todadoo gi. 54Nia e manatatoona na bae aalangaia nia e iilia fuana koo gia gi, ma ka adomi gia na tooa nia gi i Israel. 55I nia e langi si manata buro ana na faatailana kwaimanataia nia fuana Abraham, ma fuaga na kwalafaa nia gi totoo firi!>>

56Ni Mary e too fai nia ni Elisabet e bobola fai nia oolu fe sinali, ma nia kafi ooli fui fera nia.

Na futalana John Siuabu.

57Si kada ni Elisabet uria na faafutalaa e dao naa, i nia ka kwalafia tee wela wane. 58Na tooa kwaimaani nia gi ma na tooa gi sui go ana aebara nia, da rongoa si aadelaa diana naa a Lord e iilia fuana, ma daka eele baita asianaa faafia.

59Na wela nae e futa mai, na fiu maedani e sui go, daka roosulia na malutaa gera Jiu gi uria ole-marikolana. Ma daka dooria alangi nia ana Sekaraea sulia na hatana maa nia. 60Sui ni tee nia ka oolisida urii, <<Langi musi alangia ana hata nae! Na hatana a John.>>

61Ma na tooa gi sui gera oolisi nia daka urii, <<Langi ta wane ana aebara gomoro na e too ana hata nae.>>

62Sui daka faarai ana abada, daka falea mamalafooa fuana maa nia a Sekaraea, ma daka ledia uria hata taa na e dooria daka alangia ana wela naa.

63Sui a Sekaraea ka soe uria tee si abe doo ni kekedelaa, ma ka kekede urii, <<Na hatana wela naa a John.>> Na tooa gi sui daka kwele asianaa. 64Ma ana si kada nae laugo, na fakana Sekaraea ka ifi naa, ma ka silia naa a God. 65Ma na tooa gi sui go na da oogu mai seenae, daka mou asianaa, ma na faarongolaa sulia na doo nae gi ka talofia na tooa da too i tolo gi i laona lolofaa i Judea gi teefou. 66Ma na tooa gi sui go na da rongoa doo nae gi daka manata galida, ma daka bae urii, <<Na wela naa, tara nia hau ana wane taa?>> Gera da bae urinae, sulia gera haitamana na mamanaa a God e too fai nia wela nae.

A Sekaraea e silia God.

67A Sekaraea na maa a John e fungu ana Aanoedoo Aabu, ma ka ainitalongainia na faarongolaa nia a God ka bae urii, 68<<Gia ka silia a Lord, na God gera tooa Jiu. Nia e lea mai uria na adomilaga na tooa nia, ma uria na faamourilaga. 69Nia e falea fuaga tee Faamouria na e too ana rigitaa baita, na e lea mai faasia kwalafaa a David na aaofia, na wane ni raolaa a Lord. 70Nia e bae i nao ua na mai fuaga i nao ua ana si doo naa gi, ana baelana profet aabu gi i nao, 71eeri nia ka faamouri gia faasia na maalimaea gia gi ma faasia na initooa gera na tooa gi na da sinatai gia. 72Nia ka bae i nao ua na mai tara nia ka faatainia na kwaimanatailaa nia fuana koo gia gi, ma nia ka manatatoona na bae aalualua aabu nia gi, 73e iilia fuana koo gia a Abraham i laona bae aalafuulaa nia fuana, na tara nia ka dilangai gia faasia na maalimaea gia gi, 74eeri gia ka rao fuana ma langi gia si mou, 75ma eeri gia ka too oꞌolo i naona sulia dani.>>

76Ma Sekaraea ka bae urii fuana wela nia, <<Ni oe wela nau ae, daka alangi oe ana profet nia God na e baita ka tasa. Ma oe oko eeta i nao ana Lord, eeri oko aade aagau ana tala maasi nia. 77Ma eeri oko faarongoa na tooa nia gi, na tara daka too ana mouria si kada a God ka manata luke ana na doo fualangaa gera gi. 78A God gia, i nia e kwaimanatai ma ka harofaia. I nia ka faamouri gia, iilingia nia ka tataea hato ana ubongi gi. 79Ma nia e adomi gia, eeri langi gia si moungia na maea, ma eeri gia ka haitamana aabulo dianalaa ana fanualama.>>

80Haia, na wela nae ka baita ana noni, ma na manatana ka rigita teefou. Ma si kada nia e baita, nia ka too i aanogwou lelea ka dao ana fe dani nia e hagatafa faatai fuana tooa gi i Israel.

2

A Jesus e futa.

1Ana si kada nae, na wane initoo ana fera baita i Rom na hatana a Ogastas, nia e aalua si kwaieresia fuana tooa gi sui, eeri daka lea i fera koo gera gi uria na kedelana hatada. 2Ma si kada na eetana kekedelaa na gera iilia, a Kwirinias na e initoo usia lolofaa i Siria. 3Ma na tooa gi sui go daka lea uria na kedelana hatada, tee wane uria aefera nia, ma tee wane uria aefera nia.

4Ma a Josef e lea laugo mai faasia na fera nia i Nasaret ana lolofaa i Galili, ma ka lea fuana lolofaa i Judea uria na aefera a David na Aaofia na gera alangia ana i Betlehem, sulia a Josef nia na wane ana kwalafaa a David. 5A Josef e lea uria na kedelana na hatana fai nia ni Mary, na geni baa da aalu faafia fuana. Ma ana si kada nae, ni Mary e iiana naa. 6Ma ana si kada daaro too i Betlehem, i nia e aade aagau uria faafutalaa naa. 7Ma nia ka faafuta na wela wane uulunao nia, ma ka afua ana si maku gi, ma ka faateoa i laona si lifu ni hangoni bulumakau, sulia daaro too go adaaro i laona babala fuana doo fai ae gi, sulia e langi ta luma eeri daaro ka too ana.

8Haia, na tooa da aadasulia sipsip gi, gera da too garangia laugo na fera nae, ma gera ka aadasulia na sipsip gera gi i lao rodo. 9Ma na ensel a God ka faatai fuada, ma na raralana a God ka talafi gera, ma gera ka mou asianaa. 10Ma na ensel nae ka bae urii fuada, <<Langi musi mou. Sulia nau ku ngalia mai faarongolaa diana na e faaeleele asianaa fuana na iimola gi sui. 11Sulia taraꞌena na Faamouria gamu e futa i laona aefera a David, ma i nia na Christ na Lord. 12Ma na mamalafooa fuagamu e urii: Tara muka rikia tee wela bibiu na da afua ana maku gi ma ka teo ana si lifu ni hangoni bulumakau.>>

13Ma ana si kada nae, molee ensel faasia i langi da faatai ma daka silia a God daka urii, 14<<Na initooa fuana a God i langi, ma na fanualama fuana tooa gi i aano na God e rakediana fuada.>>

15I buira na ensel gi da ooli naa fui langi, na wane aadasuli sipsip nae gi da faarai kwailiu fuada daka urii, <<Golu lea fasi uria i Betlehem eeri golu ka rikia fasi si doo naa gi naa a God e bae sulia fuagolu.>>

16Ma gera ka lea aliꞌali, ma daka daotoona ni Mary fai nia a Josef, ma daka rikia na wela bibiu na e teo ana si lifu ni hangoni bulumakau. 17Ma si kada gera riki nia, gera ka faataloa naa si doo nae gi na ensel e haea fuada sulia na wela naa. 18Ma na iimola gi da rongoa daka kwele asianaa ana si uunuunua naa gera faarongo ana. 19Ma ni Mary e manatatoona si doo naa gi, ma ka manata fifii sulida katau. 20Ma na wane aadasuli sipsip gi da ooli, ma daka baelafea a God faafia si doo gi sui na gera rongoa ma daka rikia laugo na e iilingia mamana naa si doo gi na ensel e haea fuada.

21Haia, ana fe wiki i buira, ana si kada da ole-mariko ana wela nae, daaro alangia ana a Jesus, na hata baa na ensel e falea ua go fuana si kada ni Mary e langi kasi iiana ua.

Gera ngalia Jesus fui Beu Aabu.

22Haia, si kada e dao fuana a Josef fai nia ni Mary daaro ka faafaalu naa iilingia na kwaieresia baa a Moses e haea naa. Urinae go, daaro ka ngalia na wela nae fui Jerusalem eeri daaro ka falea fuana Lord, 23iilingia baa da kedea sui na i laona kwaieresia a Lord gi da urii, <<Na uulunao wela wane daka falea fuana Lord.>> 24Daaro ka falea laugo ta kwaisuusia ana ta roo fe faofao langi ta roo fe bola, iilingia na kwaieresia a Lord e dooria.

25Ma ana si kada nae, tee wane hatana a Simion e too i Jerusalem. I nia na wane diana, ma ka faamou ana God, ma ka too ni kwaimaasilaa uria si kada a God ka faamouria na tooa i Israel. Ma na Aanoedoo Aabu na e too fai nia, 26ma ka haea nia ka mouri lea ka dao ana si kada nia ka rikia na Christ na a Lord e bae aalangai ana fuada. (Na malutana <<Christ>> nia na wane na a God e filia uria aaofialaa.) 27Na Aanoedoo Aabu e talaia Simion ka lea fui Beu Aabu a God, ma nia ka daotoona a Josef fai nia ni Mary kada daaro ngalia mai na wela bibiu nae a Jesus eeri daaro ka iilia na doo gi na kwaieresia e dooria.

28Haia, a Simion ka koua na wela naa i abana, ma ka baelafea God ka urii, 29<<Lord ae, si kada nae na bae aalangaia oe baa e mamana naa. Nia naa, kufi bobola naa uria maelaa, ma nau ku eele asianaa. 30Sulia si kada nae, i nau ku rikia na agu ana maagu i talagu na wane na o falea mai eeri ka faamouria na tooa gi. 31Nia naa wane na oe o aade aagau naa, eeri tooa gi sui tara daka rikia. 32Wane ni faamourilaa naa, nia iilingia na kwesu, sulia tara nia ka faatainia na kwaidooria oe fuana tooa maadiu gi. Ma tara nia ka faabaita gami tooa Jiu gi, na tooa oe.>>

33Ma na maa ma ni tee nia, daaro ka kwele asianaa kada daaro rongoa na doo nae gi a Simion e haea sulia na wela nae. 34Ma a Simion e faadiana daalu. Sui nia ka bae urii fuana ni Mary, tee nia wela nae, <<Na wela naa na wela a God e aadafilia ua go mai naa, na tooa oro gi i Israel tara daka too ana mouria suli nia, ma na orolada laugo tooa gi i Israel tara daka mae sulia da lalafusi nia. I nia na mamalafooa, eeri ka faatainia na orolana tooa gi na da oolisusuu ma daka take usia God, 35ma ka faatainia na manata haufini gera gi. Ma na liobukonua baita tara ka dao i liomu ka iilingia ta naefe ka toea na mangomu.>>

36Haia, tee oru geni e too laugo ana si kada nae, na hatana ni Ana, ma i nia tee profet laugo ma ka waro naa. Nia naa na haari nia a Faniuel faasia na aebara a Asa. Ana haarilana, nia e afe ma ka too fai nia aarai nia sulia fiu fe ngali go, ma ana si kada nae nia kwalu aakwala ma fai fe ngali. 37Nia too go ana i Beu Aabu a God uria na aabu fangalaa ma na fooalaa fuana God sulia dani ma rodo. 38Ana si kade hato nae laugo, nia e dao laugo, ma ka baelafea God, ma ka faarai sulia na wela nae fuana tooa gi sui go na da too go ada maasia si kada a God ka faamouria tooa i Israel.

39Si kada a Josef fai nia ni Mary daaro faasuia na doo gi sui na kwaieresia a Lord e haea, daaro ka ooli naa fui fera daaro i Nasaret maefera laona lolofaa i Galili. 40Na wela nae e baita mai, ma ka rigita ma ka liotoo laugo. Ma a God ka faadiana nia ma ka too fai nia.

A Jesus e too laona na Beu Aabu a God.

41Ana fe ngali gi sui, na maa nia ma ni tee nia a Jesus daaro lea fui fera baita i Jerusalem uria fe dani baita ana na Fafangaa ana Lofoagaua. 42Ma si kada a Jesus e dao ana aakwala ma roo fe ngali, daalu lea na ana fafangaa nae iilingia na malutada. 43I buira fafangaa na e sui, na maa nia ma ni tee nia daaro ka ooli na adaaro, ma a Jesus ka too ua go ana kou i Jerusalem, ma langi daaro si haitamana go. 44Daaro manata adaaro hasa i nia e lea naa fai nia na figua nae, ma daaro ka lea na adaaro sulia fe hato loulou nae. Sui daaro fi hafalia nanilaa uri nia i matangada na iimola futa daaro gi ma na ruana daaro gi. 45Ma si kada daaro nani, ma daaro si riki nia, daaro ka ooli lau uria nanilaa lau mai i Jerusalem. 46Ma e dao ana ooluna fe dani, daaro kafi daotoona laona Beu Aabu a God. I nia e gwouru ana fai gera na wane faatolomai gi gera Jiu, ma ka fafurongoda ana, ma ka leledi gera ana. 47Ma na iimola gi sui na da rongo nia, gera ka kwele asianaa ana haitamadooa nia ma ana si oolisilaa nia gi. 48Ma si kada a Josef ma ni Mary daaro rikia, daaro ka kwele asianaa. Ma ni tee nia ka bae urii fuana, <<Wela nau ae, uria taa na oko iilia si doo naa fuamere? Na maa oe ma ni nau mere nani mai uri oe, ma mere ka manata aꞌabo asianaa.>>

49Ma a Jesus e oolisi daaro ka urii, <<Uria taa na moro ka manata aꞌabo ma moro ka nani mai uri nau? E utaa? Langi moro si haitamana go na i nau ku too agu i laona Beu nia Maa nau?>> 50Haia, ma i daaro langi daaro si haitamana go na malutana si baelaa na i nia e haea fuadaaro.

51Sui a Jesus ka ooli fai daaro fui Nasaret ma ka roo naa suli daaro. Ma ni tee nia ka gonitainia ma ka manata naa uria si doo nae gi sui go katau. 52Ma a Jesus ka baita mai ana noni, ma na liotooa nia ka baita laugo mai, ma a God ka rakediana fuana ma na tooa gi daka rakediana laugo fuana.

3

John Siuabu.

1Ana si kada nae, nia dao na ana aakwala ma lima fe ngali na a Taebirias na initoo mai ana fera baita i Rom, ma a Pontias Paelat ka initoo usia i Judea, ma a Herod na wane initoo usia i Galili, ma a Filip na haasina ka baita usia i Iturea ma Trakonaetis, ma a Lisanias ka baita usia i Abilin. 2Si kada nae laugo, a Anas ma a Kaeafas na roo fooanigwou gi ana fera nae i Jerusalem. Ma ana si kada nae, na baelana a God e dao siana a John na wela a Sekaraea, si kada nia e too na i laona aanogwou. 3Ma a John ka liliu ana fera gi galigalia kafo i Jodan. Ma i nia ka bae urii fuana iimola gi, <<Muka aabulo faasia na garolaa gamu gi, ma gamu ka siuabu, eeri a God ka manata lukea na garolaa gamu gi.>>

4Nia e iilingia baa na profet Aesea e kedea ka urii, <<Tee wane e rii i laona aanogwou ka urii, <Na Lord e dao! Muka aade aagau ana na tala maasi nia, ma muka olosia na tala fuana! 5Ma muka dedea na kuruotea gi, ma muka faanenebaa na tolo gi ma na tataea gi. Ma molu ka olosia na tala eꞌeo gi, ma molu ka faamaemaea na tala kwalukiboa gi. 6Ma na iimola gi sui tara daka rikia na wane faamouri na a God e falea mai.>>>

7Iimola oro gi da lea mai siana a John eeri ka siuabu gera. Ma a John ka bae urii fuada, <<Ni gamu mu iilingia go agamu na loi gi! Ni tei na e haea muka bobola uria tafilaa faasia na kwakwaelaa na tara a God ka falea e garangi dao naa? 8Mu iilia na doo gi na e faatainia mu aabulo mamana naa faasia na aabulolaa taꞌa gamu gi taari! Ma langi musi manata urii i laona lio gamu gi, <I gami na tooa mi futa mai ana kwalafaa a Abraham naa. Afetai ta kwakwaelaa faasia God ka dao ani gami.> Haia, nau ku haea fuagamu, nia e waluda go ana fuana God ka ngalia si fou gi ma ka haungainia ana kwalafaa a Abraham gi! 9Ana si kada naa, God e aade aagau naa uria kwakwaelaa, iilingia ta wane baa e dau ana matau ma ka aade aagau uria na tabalilana ai gi. Ma na ai gi sui go na langi dasi fusia ta fufue ai diana gi, nia ka tabalida ma ka ui anida i laona eere.>>

10Sui na iimola gi da ledia a John daka urii, <<Tara si taa naa melu ka iilia?>>

11Ma i nia e oolisida ka urii, <<So ni tei na e too ana roo si maku ruruu, i nia ka falea ruana si doo fuana ta wane aai na e langi si too ana ta maku ruruu. Ma lea ta wane e too ana na fanga gi, i nia ka tolingida.>>

12Ma teni wane faafefe gi ni gonilana na malefo ana na takisi na da dao laugo mai uria na siuabulaa, ma da ledi nia daka urii, <<Wane faatolomai ae, tara si taa na melu ka iilia?>>

13Ma a John e oolisida ka urii, <<Muka gonia go si malefo na e bobola fai nia si malefo na kwaieresia e haea. E langi molu si gani liufia si malefo nae.>>

14Ma teni wane ni oomea gi da ledi nia laugo daka urii, <<Ma i gemelu mone, na taa naa tara melu ka iilia?>>

Ma i nia ka bae urii fuada, <<Molu kasi suungainia ta wane eeri ka falea si malefo nia fuamolu. Ma langi molu si suge faafia ta wane. Ma molu ka eele naa faafia si malefo na da foli gomolu ana.>>

15Ma na manatalada na iimola gi ka baita asianaa sulia a John , sulia da manata ada hasa i nia na Christ. 16Sui a John e bae ka urii fuada, <<I nau ku siuabu gamu go agu ana na kafo, sui tee wane aai tara ka lea mai na e baita ka liufi nau. Ma i nau boroi langi kusi faorana na lukelana na tae silipa nia. Ma i nia tara ka siuabu gamu ana Aanoedoo Aabu ma ana eere. 17Ma i nia e aade aagau naa uria na ketolana iimola gi sui, ka iilingia ana ta wane baa e tagalangai nia na mige doo diana gi faasia na ungedoo gi. Ma i nia ka oogua na mige doo diana gi i laona na beu nia ni taingailaa, ma ka suungia na ungedoo gi laona na eere na e langi kasi mae.>>

18Ma a John ka bae sulia na Faarongolaa Diana fuada ana na baelaa oro gi urinae, ma ka aare gera eeri daka oolisia malutada. 19Ma ana si kada nae laugo a John e bae rigita asianaa fuana Herod, na wane na e baita usia si lolofaa nae, sulia a Herod e aadea ni Herodias, na afe haasina, ma ka iilia si doo taꞌa oro gi laugo. 20Ma si doo na e taꞌa ka tasa na Herod e iilia naa, e ngalia John ma ka aalua lao beu ni kanilaa.

Na siuabulaa nia Jesus.

21Ma i buira na iimola gi sui da siuabu ka sui naa, a Jesus e lea mai, ka siuabu laugo. Ma ana si kada nia e fooa ana, na halo ka ifi. 22Ma na Aanoedoo Aabu e sifo mai faafi nia iilingia fe bola, ma ka take faafia a Jesus. Ma si lingee doo e talo mai faasia i langi ka urii, <<I oe naa na tee fe wela rakediana nau. I nau ku eele asianaa suli oe.>>

Na aebara ana kwalafutalana mai a Jesus.

23Ana kada a Jesus e oolu aakwala fe ngali, i nia ka hafali liu naa uria faatolomailaa. Haia, na tooa gi sui da manata hasa a Jesus i nia na wela a Josef go ana. A Josef nae na e futa mai ana Hilae. 24A Hilae e futa ana Matat, a Matat ka futa ana Livae, a Livae ka futa ana Melkae, a Melkae ka futa ana Janae, a Janae ka futa ana Josef. 25A Josef na wela a Matataeas, a Matataeas ka futa ana Emos, a Emos ka futa ana Neham, a Neham ka futa ana Eslae, a Eslae ka futa ana Nagae. 26A Nagae na wela a Meata, a Meata ka futa ana Matataeas, a Matataeas ka futa ana Semein, a Semein ka futa ana Josek, a Josek ka futa ana Joda. 27A Joda na wela a Joanan, a Joanan ka futa ana Risa, a Risa ka futa ana Serababel, a Serababel ka futa ana Sialtiel, a Sialtiel ka futa ana Nirae. 28A Nirae na wela a Melkae, a Melkae ka futa ana Adae, a Adae ka futa ana Kosam, a Kosam ka futa ana Elmadam, a Elmadam ka futa ana Ere. 29A Ere na wela a Josua, a Josua ka futa ana Eliesa, a Eliesa ka futa ana Jorim, a Jorim ka futa ana Matat, a Matat ka futa ana Livae. 30A Livae na wela a Simion, a Simion ka futa ana Juda, a Juda ka futa ana Josef, a Josef ka futa ana Jonam, a Jonam ka futa ana Elaeakim. 31A Elaeakim na wela a Milia, a Milia ka futa ana Mena, a Mena ka futa ana Matata, a Matata ka futa ana Netan, a Netan ka futa ana David (na aaofia). 32A David na wela a Jesi, a Jesi ka futa ana Obed, a Obed ka futa ana Boas, a Boas ka futa ana Salmon, a Salmon ka futa ana Nason. 33A Nason na wela a Aminadab, a Aminadab ka futa ana Admin, a Admin ka futa ana Anae, a Anae ka futa ana Hesron, a Hesron ka futa ana Peres, a Peres ka futa ana Juda. 34A Juda na wela a Jakob, a Jakob ka futa ana Aesak, a Aesak ka futa ana Abraham, a Abraham ka futa ana Tera, a Tera ka futa ana Neho. 35A Neho na wela a Sirag, a Sirag ka futa ana Riu, a Riu ka futa ana Pileg, a Pileg ka futa ana Eba, a Eba ka futa ana Sela. 36A Sela na wela a Keinan, a Keinan ka futa ana Afaksad, a Afaksad ka futa ana Siem, a Siem ka futa ana Noa, a Noa ka futa ana Lamek. 37A Lamek na wela a Metusala, a Metusala ka futa ana Enok, a Enok ka futa ana Jered, a Jered ka futa ana Mahelalel, a Mahelalel ka futa ana Keinan. 38A Keinan na wela a Enos, a Enos ka futa ana Set, a Set ka futa ana Adam na wela God.

4

A Satan e iilitoona a Jesus.

1Na Aanoedoo Aabu e fungulia a Jesus, ma a Jesus ka ooli mai faasia na kafo i Jodan, ma na Aanoedoo Aabu ka talaia uria laona aanogwou. 2Ma a Satan ka iilitoona i seenae sulia fai aakwala fe dani. Ma sulia fe dani nae gi, a Jesus ka langi si ania go tesi fanga, ma nia ka fiolo asianaa naa.

3Ma a Satan ka bae urii fuana, <<Lea so ni oe na Wela a God, o haea fuana si fou naa ka hau ana na beredi.>>

4Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Na Kekedelaa Aabu e haea, <Na wane langi kasi mouri ana fanga taifilia.>>>

5Sui a Satan ka talaia uria si gula na e fane, ma ana si kada toꞌou go, nia ka faatainia fuana na initooa gi sui ana molaagali. 6Ma nia ka bae urii fuana a Jesus, <<Tara nau ku falea na initooa naa gi sui go ma na doo diana naa gi sui go fuamu. Sulia na doo naa gi na doo nau gi sui go, ma i nau kuka bobola eeri kuka faleda sui go fuana wane taa na ku filia. 7Ma lea so o boururu ma oko fooasi nau, i nau kuka falea na doo naa gi sui go fuamu.>>

8Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Na Kekedelaa Aabu e haea, <Tee taifilia a Lord na God oe go na oko fooasia ma oko rao fuana.>>>

9Sui a Satan ka talai nia lau uria na fera baita baa i Jerusalem, ma ka faatakea ana tesi gula na e too asianaa i langi i fafona na Beu Aabu a God. Ma i nia ka bae urii fuana a Jesus, <<Lea so ni oe na Wela a God, oko lofo kou i aano faasia i seegi. 10Sulia na Kekedelaa Aabu e haea, <A God tara ka falea mai na ensel nia gi hai so daka folo usi oe.> 11Ma, <I gera daka hako oe, eeri na aemu boroi kasi fotongai ana ta fou.>>>

12Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Na Kekedelaa Aabu e bae urii laugo, <Langi osi iilitoona a Lord na God oe.>>>

13I buira, a Satan e iilitoona a Jesus ana si doo naa gi sui, nia ka lea naa faasia a Jesus sulia si kada totoꞌou go.

A Jesus e hafalia raolaa.

14Ma na rigitaa ana na Aanoedoo Aabu e too naa fai nia a Jesus, ma i nia ka ooli naa uria na lolofaa na i Galili. Ma na uunuunua suli nia e liufia i laona na bali lolofaa nae loulou. 15Ma nia ka faatolomai i laona na Beu Aabu ni figulaa gera gi, ma na iimola gi sui daka baelafe nia.

16Sui a Jesus ka lea fui Nasaret, si fera baa nia e baita mai ana. Ma ana fe dani Sabat, nia ka lea i laona na Beu Aabu ni figulaa iilingia na malutaa nia. Ma nia ka take uria na iidumilana na Kekedelaa Aabu, 17ma gera falea fuana na kekedelaa na profet Aesea e kedea. Ma nia e ifingia, ma ka daotoona si gula na Aesea e kedea ka bae urii, 18<<Na Aanoedoo a Lord e too naa faafi nau, sulia nia e aadafili nau eeri kuka bae sulia na Faarongolaa Diana fuana tooa siofaa gi. Ma nia ka fale nau mai eeri kuka ainitalongainia na noniharailaa fuana tooa gi na da too i laona na beu ni kanilaa, ma kuka guraa na iimola gi na maada e rodo. Ma eeri kuka faanonilaa na tooa gi na da iinokesida, 19ma hai so ku faatalo ana si kada e dao na mai ana si kada a Lord ka faamouria na iimola nia gi.>>

20Si kada a Jesus e iidumia sui, nia ka bilakea na kedelaa nae, ma ka oolifainia fuana na wane na e aadasulia, ma ka gwouru uria faatolomailaa. Ma na tooa gi sui na da too i laona na Beu Aabu nae, daka bubu baita fuana. 21Ma i nia e hafalia na baelaa fuada ka urii, <<Si Kekedelaa Aabu naa e fuli mamana naa i taraꞌena, ana kada na molu rongoa ku iidumia kou fuamolu.>>

22Ma na tooa gi sui daka tangoa, ma daka kwele asianaa ana bae dianalana. Ma daka bae urii, <<E utaa? I nia wela baa a Josef go ana naa?>>

23Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<I nau ku haitamana tara gomolu molu ka haea si baea urii fuagu, <Wane kwaifaamouri ae, o gura oe fasi i talamu.> Ma tara molu ka bae laugo urii fuagu, <O iilia fasi seegi fera oe si doo baa gi melu rongoda o iilida mai ana fera i Kapaneam.>>> 24Sui a Jesus ka bae lau urii, <<I nau ku haea na doo mamana gi fuagamu, e afetai daka gonitainia na profet i laona fera nia i talana. 25I nau ku haea lau fuagamu, na geni oro Jiu gi na da oru da too i Israel ana si kada a Elaeja e too ana. Ma si kada baa na uuta ka langi si aru sulia oolu fe ngali ma oono sinali, ma na fioloa baita ka liu laugo ana fera gia gi sui. 26Sui a God e langi si falea a Elaeja siana ta aai ani gera i Israel. I nia e fale nia go ana i siana tee aai oru maadiu na e too i Serefat fera laona lolofaa i Saedon. 27Ma na tooa oro Jiu gi i Israel na fura e haungida ana si kada a Elaesa nia e profet. Sui nia kasi guraa go ta wane ada. Tee taifilia a Neman na wane maadiu baa faasia fera i Siria go na Elaesa e guraa.>>

28Ma si kada da rongoa si doo naa, na tooa gi sui i laona na Beu Aabu daka rakehasu. 29Ma gera ka tatae, ma daka taria a Jesus faasia na fera nae. Ma da talaia a Jesus uria gwouna na tataea na da haungainia na fera gera i fafona, eeri daka ui ania a Jesus i hae gano eeri ka mae. 30Sui taa, i nia e kwaidolali go ana i matangana na figua nae, ma ka lea na ana faasida.

Na wane na aagalo taꞌa e haungia.

31Sui a Jesus e lea fui Kapaneam, tee maefera ana lolofaa nae i Galili, ma tee maedani ana Sabat nia ka faatolomainia tooa gi i seenae. 32Ma na tooa na da figu mai siana, daka kwele asianaa ana faatolomailaa nia gi, sulia a Jesus e faarai ana mamana baita. 33Ma i laona Beu Aabu ni figulaa nae, tee wane e too ana aagalo taꞌa, nia ka gwouru laugo. Nia e rii baita ka urii, 34<<Jesus wane i Nasaret ae, nau ku haitamamu ni oe na wane aabu a God. Taa naa o dooria oko iilia ani gemelu? Oe o lea na mai uria haungilamelu?>>

35A Jesus e faabona aagalo taꞌa nae, ka bae urii, <<O too aaroaro, oko haga mai faasia wane nae!>> Ma aliꞌali na aagalo taꞌa nae ka ui ania wane nae i hae gano i naona figua naa, ma kafi hagatafa faasia. Ma na wane nae kafi too diana lau.

36Na tooa na da rikia si doo naa, daka kwele baita asianaa, ma daka ledi gera kwailiu daka bae urii, <<Si baea taa gi na e urii? Ana mamanaa fai nia rigitaa nia e oodua na aagalo taꞌa gi, ma daka hagatafa teefou mai i maa!>> 37Ma na uunuunua sulia Jesus kafi talo ana maefera gi sui galigalia si lolofaa nae.

Jesus e guraa na tooa oro.

38Sui a Jesus e lea faasia na Beu Aabu ni figulaa, ma ka lea i luma a Simon. Haia, na fungo geni a Simon e matai ana tatasua baita ana si kada nae. Ma gera ka gania Jesus eeri ka guraa. 39A Jesus e lea ka take i ninimana iifitai nia geni naa, kafi oodua na tatasulaa nae faasia. Ma na inite nae ka akwaa naa, ma ka lea ka rao naa uria si fanga fuada.

40Ana si kada na hato e suu naa, tooa oro gi da ngalia mai siana a Jesus na ruana gera gi na mataia eꞌete kwailiu e haungida. Ma a Jesus ka aalua abana faafida, ma ka gurada teefou. 41Aagalo taꞌa oro laugo da hagatafa faasia tooa oro, ma daka rii urii, <<Ni oe na Wela a God.>>

Ma a Jesus ka luia aagalo taꞌa nae gi eeri langi dasi faarai, sulia gera haitamana sui naa i nia na Christ na wane a God e aadafilia uria Aaofialaa.

Jesus e funao laona Beu Aabu ni figulaa gi.

42Ubongi mae galogalo, a Jesus e lea faasia maefera Kapaneam, ka lea uria si gula aaroaro. Sui na tooa gi daka hafali nanisi nia, ma si kada gera daotoona, gera ka haea fuana langi kasi lea faasia na maefera nae. 43Sui a Jesus ka bae urii fuada, <<Nau ku ngalia mai na Faarongolaa Diana sulia Initooa a God, eeri kuka ainitalo ana i laona maefera gi sui. Sulia aena si Faarongolaa Diana naa na a God oodu nau mai.>>

44Ma a Jesus ka ainitalo ana Faarongolaa Diana i laona Beu Aabu ni figulaa gi laona lolofaa nae.

Jesus e filia na eetana fafurongo nia gi.

5

1Ana tee fe dani si kada a Jesus e take i kamena na aasi i Galili, na tooa oro gi da bibingi mai siana uria rongolana na baelana a God. 2Ma i nia ka rikia na roo baru gera wane dedee gi da lafia ka too go ana i malitakwa, si kada gera saufia ada na furai gera gi. 3Ma a Jesus e tae i laona baru nia a Simon, ma ka soe nia hai ka uusungai toꞌou kou ana faasia hara. Ma a Jesus e gwouru i laona na baru nae, ma ka faatolomai doo fuada na tooa gi.

4Ma si kada i nia e faasuia na baelana, nia ka bae urii fuana a Simon, <<Molu uusungainia lau kou na baru uria si gula oolo, sui molu ka aala ana na furai gomolu gi uria kwailana mai na iia gi.>>

5Ma a Simon e oolisia ka urii, <<Faatolomai ae, i gemelu melu rao rigita sulia fe rodo loulou nae, sui melu si kwaia go ta iia. Sui boroi ana, sulia na o haea naa, i nau kuka aala na agu furai gi.>> 6Ma si kada da aala ana na furai nae gi, daka kwaia na iia oro asianaa, ma na furai gi ka garangi muu naa. 7Sui gera ka garumia na wane kwaimaani gera gi i laona ta baru aai eeri daka lea mai daka adomi gera. I gera da dao ma daka kwaia na roo baru nae gi ana iia lelea daka garangi kuruu go. 8Ma si kada a Simon Peter e rikia si doo nae, nia lea mai ka boururu i naona a Jesus, ma ka bae urii, <<Lord ae, o lea kou amu faasi nau! I nau na wane fualangaa!>>

9I nia fai nia na wane nae gi da too siana, daka kwele asianaa ana iia oro na da kwaia. 10Ma na wane da rao fai nia a Simon, na hatada a James ma a John na roo wela a Sebedi, daaro kwele asianaa laugo. Ma a Jesus ka bae urii fuana a Simon, <<Langi osi mou. I nao, oe o nanisia iia, sui e ita i taraꞌena ka ooli alaa, oko nanisia na iimola gi eeri daka manata mamana ana God.>>

11Ma si kada daalu dao naa i hara, da lafia na baru gi sulia oone, ma daka tafusia na doo gi sui, daka lea na ada fai nia a Jesus.

Jesus e guraa tee wane.

12Ana tee maedani a Jesus e too i laona tee maefera, ma tee wane na fura e haungia e too laugo i seenae. Si kada nia e rikia a Jesus, nia ka lea mai siana, ka boururu i naona, ma ka gania ka bae urii, <<Aarai ae, lea so oko dooria go amu, oko gura nau fasi.>>

13Sui a Jesus e tagaa kou na abana, ka hamosia noina, ma ka bae urii, <<Iiuka, nau ku dooria. O mafo naa.>> Ma aliꞌali i buira si baelaa nae gi a Jesus e haea, na mataia nae ka sigi naa faasia wane nae. 14Sui a Jesus e oodua kou na wane nae ka bae urii fuana, <<Langi osi faarongoa lau ana ta wane ana si doo nae gi. Ma o lea fasi amu siana na fataabu, oko faatainia na nonimu fuana, eeri nia ka haitamana naa o akwaa naa. Sui o lea oko iili sulia na kwaisuusia a Moses e haea sulia wane na fura e sigi faasia eeri oko faamamana fuana tooa gi sui na mataia na i nonimu e sigi naa.>>

15Sui ka urinae boroi, na faarongolaa sulia si doo naa gi a Jesus e iilida e talofia si gula oro gi, ma na tooa oro gi daka lea mai siana uria rongolana si faatolomailaa nia gi, ma eeri a Jesus ka gurada laugo faasia na mataia gi na e haungida. 16Ma si kada oro gi, a Jesus e tafusia na tooa gi, ma ka lea fuana si gula aaroaro uria fooalaa.

Jesus e guraa na wane noni e mae.

17Tee maedani kada Jesus e faatolomai ana, teni Farisi gi fai nia wane faatolomai gi ana kwaieresia gi, gera gwouru laugo i seenae, da lea mai faasia maefera baita gi sui ana lolofaa i Galili, ma i Judea, ma faasia i Jerusalem. Ma na rigitalaa a God ka too faafia Jesus, eeri nia ka guraa tooa gi na da matai. 18Ma teni wane da koua mai i fafona iifitai tee wane na noni maea e haungia. Gera da hasi tatangai uria ruulaa i luma fai nia, eeri daka aalua i naona Jesus, eeri nia ka guraa. 19Sui taa, sulia na figulaa nae e baita asianaa, na oote ruana nia na wane naa dasi bobola naa uria ruulaa kou i luma siana Jesus. Seenae, daalu ka koua wane nae, daka lea fai nia i fafo luma, ma daka tafangia tee maekwadaa baita, daka faasifoa mai na wane nae i fafo iifitai siana Jesus. 20Ma si kada a Jesus e rikia na manata mamanalaa gera, nia ka bae urii fuana wane na nonina e mae, <<Ruana ae, nau ku manata lukea naa na aade taꞌalaa oe gi.>>

21Ma na wane faatolomai gi ana kwaieresia gi fai nia Farisi gi daka ngunungunu fuada kwailiu daka bae urii, <<Na wane naa, na wane utaa na ka bae tataga ana a God urii? Sulia taifilia God go na e bobola uria manata lukelana aade taꞌalaa gi.>>

22Jesus e haitamana si manata nae gi i lioda, ma nia ka bae urii fuada, <<Uria taa na muka manata urinae? 23Nau ku haea fuagamu, nia e waluda go ana uria haelana fuana wane naa, <Nau ku manata lukea naa na aade taꞌalaa oe gi.> Ma ka afetai asianaa fuana haelana fuana wane naa, <O take, oko fali.> 24Haia si kada nae tara nau ku faatainia fuamolu urii, nau, na Wela nia Iimola gi, nau ku too ana mamanaa laona molaagali uria manata lukelana aade taꞌalaa gi.>> Sui a Jesus ka bae urii fuana wane noni mae naa, <<Nau ku haea fuamu, o take, ngalia iifitai oe, oko lea i fera.>>

25Ma na wane nae aliꞌali nia ka take i naoda, ka ngalia iifitai na e teo i fafona, ma ka ooli fera fai nia si baelafea baita fuana God. 26Ma gera teefou daka kwele, ma daka mou laugo. Ma gera ka baelafea a God daka urii, <<Si doo baita asianaa na golu rikia i taraꞌena.>>

Jesus e soea a Livae.

27Buira si doo naa, a Jesus e haga kou, ma ka rikia a Livae, na wane goni malefo ana takisi, e gwouru ana si gula uria ngalilana takisi. A Jesus ka bae urii fuana, <<O lea mai fai nau.>> 28A Livae e take, ma ka faiburi ana doo nia gi teefou, ka lea fai nia Jesus.

29Sui a Livae ka haungainia tee fangaa baita fuana Jesus i luma nia, ma ana si kada nae laugo na tooa oro da goni malefo ana takisi fai nia teni tooa gi laugo gera fanga fai nia Jesus. 30Teni Farisi ma wane faatolomai ana kwaieresia gi da rakehasu, daka bae urii fuana oote fafurongo nia a Jesus gi, <<Utaa naa muka fanga ma muka gwou oofu fai nia tooa faafefe da goni takisi ma na tooa taꞌa urii gi?>>

31A Jesus e oolisida ka bae urii, <<Tooa gi na langi dasi matai, gera dasi dooria go ta wane kwaifaamouria, tooa na da matai taari da dooria. 32Nau kusi lea mai uria soelana tooa da oꞌolo, ma na tooa na aabulolada e taꞌa taari uria oolitai manatalaa.>>

Faatolomaia gera Jiu gi e langi si bobola daka oogua fai nia na faatolomaia faalu nia a Jesus.

33Teni tooa da bae urii fuana Jesus, <<Ana si kada oro, na oote fafurongo a John gi da aabu fanga uria fooalaa rigita, ma na fafurongo gera Farisi gi ka urinae laugo. Sui utaa naa na oote fafurongo oe gi daka fanga ma daka gwou go ada?>>

34Jesus e oolisida ka bae urii, <<Fafurongo nau gi da iilingia tooa baa da soeda uria fangalaa fai nia na wane na e aarai faalu ana fe dani e aarai ana. Si kada da too fai nia, daalu ka fanga ma daka gwou kwaimaani fai nia. 35Sui tara ka dao ana si kada na wane eꞌete gi da ngalia na wane aarai faalu faasi daalu. Ana si kada nae naa, daalu kafi liobukonu, ma daka aabu fanga.>>

36Sui a Jesus e bae oomelawane fuada laugo urii, <<Nia kasi bobola fuana muka karia si maku e faalu uria tailaa fai nia si maku na e kwali. Lea so muka iili urinae, muka karia si maku e faalu, ma si maku na e faalu kasi aada diana go fai nia na maku kwali. 37Ma langi so muka ngalia na waen faalu ma muka oongia i fuilaa kwali ana ungana nanigot, ka langi laugo. Lea so muka iili urinae, si kada waen faalu e fufu, nia ka karia fuilaa kwali, ma waen baa e labasia fai nia wai ana. 38Nia naa, waen faalu muka aalua na mone i laona unga doo faalu. 39Ma langi ta wane kasi dooria gwoufilana waen faalu buira nia e gwoutoona kwali waen e sui. Sui nia ka bae urii, <Kwali waen naa e gwou diana tasa.>>>

6

Jesus e baita usia Sabat.

1Tee maedani ana Sabat, Jesus fai nia oote fafurongo nia gi da lelea ma daka liu folosia tee raoa ana doo iilingia raes. Ma si kada gera liu ana, na fafurongo nia gi daka fusia teni funge doo gi, ma gera ka ania. 2Ma si kada wane gi ana Farisi gi da rikia, gera ka bae urii, <<Utaa na molu ka iilia si doo na kwaieresia e luia faasia na iililana ana maedani Sabat?>>

3Jesus e oolisida ka urii, <<Utaa? Langi musi iidumia go si doo baa David fai nia oote wane oomea nia gi da aadea kada baa gera fiolo? 4Nia ruu laona Beu Aabu a God, ma ka ngalia fe beredi baa gi da kwaisuusi ana fuana God, ma ka ania, ma ka falea laugo fuana oote wane nia gi. Nia e iili urinae boroi ana na kwaieresia e luia ta wane si ania beredi nae, sulia taifilia na fataabu gi taari na da bobola uria anilana.>> 5Sui a Jesus e iꞌisia baelana ka urii, <<Nau, na nau Wela nia Iimola gi, na ku baita usia na maedani Sabat.>>

6Ma ana tee maedani Sabat laugo, Jesus ka lea lao Beu Aabu ni figulaa ma ka faatolomai. Ma tee wane e too laugo i seenae na bali aba aaolo nia e mae. 7Haia, teni faatolomai ana kwaieresia gi ma na Farisi gi, gera da too laugo i seenae, ma gera ka bubu sulia Jesus lea ka iilia tesi doo ana Sabat, eeri daka feengi nia ana garolaa. Nia naa gera bubungia laugo ada lea nia ka guraa ana maedani Sabat. 8Ma Jesus e haitamana go ana manatada, ma nia ka bae urii fuana wane nae na abana e mae, <<Tatae, oko take mai.>> Ma wane nae ka tatae, ma ka lea mai siana Jesus. 9Ma Jesus ka bae urii fuana Farisi gi ma na faatolomai gi ana kwaieresia gi, <<Nau ku ledi gamu naa, taa na kwaieresia gia nia faalamainia fuagolu tala ana golu ka iilia ana maedani Sabat? Golu ka kwaiꞌadomi, langi golu faafii? Golu faamouria ta wane, langi golu ka haungia?>> 10Jesus e bae urinae sui, nia ka bubu fuada, sui ka bae urii fuana wane na abana e mae, <<Tekwalaa mai abamu.>> Ma nia ka tekwalaa, ma na abana ka diana naa laugo ana. 11Si kada gera rikia, na rakeda ka hasu asianaa, ma gera ka bae oofu uria tesi doo, eeri daka iilia ana Jesus.

Jesus e aadafilia Aposol nia gi.

12Ana si kada nae Jesus ka tae uria gwouna fe tolo uria fooalaa. Ma i laona fe rodo loulou nae, i nia ka fooa fuana God. 13Haia ana ubongi, nia ka soea mai oote fafurongo nia gi siana, ma ka aadafilia aakwala wane ma roo wane ma ka alangida ana Aposol gi. 14Na hatada: Simon na Jesus falea ruana hata Peter fuana, ma Andrew na haasina, ma James, ma John, ma Filip, ma Batolomiu, 15ma Matthew, ma Tomas, ma James na wela Alfeas, ma Simon na wane ana tooa baa gera dooria kwaetaria tooa i Rom faasia Israel, 16ma Judas na wela a Alfeas, ma Judas Iskariot na wane baa tara ka falea laugo a Jesus fuana maalimaea nia gi.

Jesus e faatolomai ma ka guraa.

17A Jesus e sifo mai faasia i gwouna na totoloa nae fai nia na aakwala ma roo Aposol nia gi, ma ka take ana si gula neneba fai nia na figua baita nae ana fafurongo nia gi. Ma na iimola oro asianaa gi na da lea mai faasia lolofaa i Judea ma na fera baita i Jerusalem, ma na fera gi i Taea ma i Saedon na e too i kamena na aasi, da too laugo i seenae. 18Gera da lea mai uria na rongolana a Jesus ma eeri a Jesus ka gura gera faasia na mataia gera gi. Ma na iimola gi na da too ana aagalo taꞌa, gera da lea laugo mai. Ma a Jesus ka gura gera. 19Na iimola gi sui da iiliili uria na hamosilana a Jesus, sulia na mamanaa e lea kou faasi nia uria guralana na tooa gi sui.

20A Jesus ka aada kou fuana oote fafurongo nia gi ma ka bae urii, <<Ka oilakea fuagamu tooa na mu siofaa, sulia na Initooa a God na doo gamu. 21Ka oilakea fuagamu tooa na mu fiolo si kada naa, sulia tara muka aabusu. Ka oilakea fuagamu tooa na mu aangi ana si kada naa, sulia tara muka waela.

22<<Ka oilakea fuagamu lea so na iimola gi daka maasusuala ani gamu ma daka sinitai gamu ma daka bae tataga fuagamu, sulia mu roosuli nau na Wela nia Iimola gi. 23Muka noni hahala ma muka wae i laona na eelelaa si kada na doo nae gi e fuli fuagamu, sulia na kwaiaraa baita e maasi gamu i langi. Sulia na koo gera gi da iilia laugo si doo taꞌa urinae gi i nao fuana profet gi.

24<<Sui taa, ka taꞌa asianaa fuagamu na iimola gi na mu too ana todadoo si kada nae, sulia i gamu mu too na ana na waludalaa si kada naa. 25Ka taꞌa asianaa fuagamu na iimola gi na mu fanga aabusu ana si kada naa, sulia tara muka fiolo. Ma ka taꞌa asianaa fuagamu na iimola gi na mu waela ana si kada naa, sulia tara muka liodila ma muka aangi.

26<<Ma ka taꞌa asianaa fuagamu si kada na iimola gi da haediana ani gamu, sulia na kokoo gera gi da iilia laugo si doo nae gi fuada na profet susuge gi.>>

Hasidianalaa fuana maalimaea.

27A Jesus e faatolomai laugo ka urii, <<I nau ku haea fuagamu na iimola gi na mu rongo sulia baelagu, muka hasidiana fuana na maalimaea gamu gi ma muka iilia si dianaa fuada iimola gi na da maasusuala ani gamu. 28Ma muka fooa fuana a God uria ka faadiana na iimola gi na da haea na doo taꞌa gi suli gamu, ma muka fooa fuada na iimola gi na da iili doo taꞌa gi fuagamu. 29Ma lea so ta iimola ka fidalia na babalimu, muka faalamainia ka fidalia laugo ta bali babali aai. Ma lea so ta iimola ka ngalia na maku ruruu baita gamu, muka falea laugo na maku ruruu aai toꞌou gamu fuana. 30Ma muka falea tesi doo na ta wane e gani gamu uria. Ma lea so ta wane ka ngalia tesi doo ana doo gamu gi, langi musi gani lau eeri nia ka oolifainia fuamu. 31Tesi taa na o dooria na ta wane eꞌete gi daka iilia fuamu, oko iilia laugo fuada.

32<<Ma lea so gamu ka hasi diana go agamu ada na iimola gi na da hasi diana ani gamu, tara langi musi ngalia go tesi kwaiaraa. Sulia na tooa taꞌa gi boroi da hasi diana laugo ada na iimola gi na da hasi diana ani gera. 33Ma lea so mu aade diana go agamu fuada na iimola gi na da aade diana fuagamu, tara langi musi ngalia na kwaiaraa. Sulia na iimola taꞌa gi boroi da iili urinae laugo. 34Ma lea so gamu fale doo go agamu fuada na iimola gi, ma muka maasia laugo na duulana, tara langi musi ngalia na kwaiaraa. Sulia na iimola taꞌa gi boroi da iili laugo urinae fuada na iimola taꞌa gi, eeri daka duua laugo fuada. 35I gamu muka hasi diana ada na tooa maalimaea gamu gi ma muka iili diana fuada, ma gamu ka fale doo ma langi musi maasia na duulana. Lea gamu ka iili urinae, tara gamu ka ngalia na kwaiaraa baita, ma muka hau ana na wela a God gi na e initoo ka tasa. Sulia i nia e aade diana fuada na iimola gi na langi dasi tango nia ma na iimola taꞌa gi. 36Muka kwaimanatai, ka iilingia laugo na Maa gamu na e kwaimanatai.

37<<Langi musi ketoa ta wane eꞌete, aata a God ka keto gamu laugo. Ma langi musi haea na kwaelaa fuana teni iimola eꞌete gi, ma a God ka langi si falea laugo na kwakwaelaa fuagamu. Muka manata lukea na iimola gi, ma a God ka manata luke gamu laugo. 38Muka fale doo fuada na iimola gi, ma a God ka fale doo laugo fuagamu. Ma a God ka falea si falelaa na e liufia na doo gi sui fuagamu. Ma si doo orolaa na gamu falea fuada na iimola eꞌete gi, tara a God ka falea urinae laugo fuagamu.>>

39A Jesus e haea laugo si oomelawanea naa fuada ka urii, <<Ta wane na maana e rodo e afetai ka talaia lau ta wane laugo na maana e rodo. Lelea so ka iilia si doo nae, ni daaro sui go daaro ka asi daaro i laona kilu. 40Haia, ta wane na e fafurongo e afetai ka baita ka liufia na wane na e faatolomai fuana. Ma lea na wane fafurongo e ngali teefou ana na doo gi sui na wane faatolomai e fale naa fuana, i nia ka iilingia naa na wane faatolomai nia.

41<<Gamu too ana fualangaa baita gi, sui taa gamu ngatafia na agamu teni wane aai na da too ana garolaa toꞌou. Gamu iilingia tee wane e rikia mumudui ai i laona na maana na ruana nia, sui taa nia kasi rikia go si kade ai baita na e nia i laona na maana i talana. 42Ma gamu haea fuana wane eꞌete urii, <Langi osi iilia doo na e taꞌa.> Sui langi molu si manata aꞌabo go uria na fualangaa baita gi na molu iilia. Molu tafusia fasi na taꞌalaa gamu gi. Lea sui, molu fi bobola uria kwaiꞌadomilaa kou ana ta wane ete uria na garolaa nia gi.>>

Na ai fai nia na fufuana.

43A Jesus e haea laugo si oomelawanea naa fuada ka urii, <<Na ai na e tae diana, e afetai ka fungu ana ta fufue doo taꞌa gi. Ma e urinae laugo na ai na e tae taꞌa, e afetai ka fungu ana na fufue doo diana gi. 44I gia haitamana na ai gi sui go ana na fufue doo gi na e fungu ana. Ma e afetai so ta wane ka fusia na fufuana ai diana faasia na kwaletotore. 45Haia, na wane diana e iilia laugo na doo diana gi ita mai manatana na e diana. Ma na wane taꞌa e iilia laugo na doo taꞌa gi ita mai i manatana na e taꞌa. Sulia na doo gi na e too i laona na manatalana ta wane, nia nae haga mai i maa ana baelana.>>

46Ma Jesus e baea lau ka urii, <<Uria taa, ana si kada molu bae fai nau ana, molu ka alangi nau ana Lord, sui langi molu si iilia go sulia na doo gi na ku haeda fuamolu? 47So ni tei na e lea mai siagu, ma ka rongo sulia na baelagu, ma ka iili sulia, nau kuka faatainia, nia na gwounge wane utaa. 48Nia e iilingia na wane na e tolea luma nia, ma nia ka elia ka lea oolo, ma ka aalu ngado ana luma nia nae fafona fou. Haia, ma ana si kada na uuta e aru, ma na kafo ka busu mai, e afetai ka busutainia, sulia nia e tolea luma nia i fafona fou. 49Ma na wane na e rongoa na baelagu, ma ka langi si iili sulia, nia iilingia wane na e tolea luma nia fafona gano, ma ka langi si eli oolo ana. Si kada kafo e busu mai, ma ka toea luma nae, luma naa e asia, ma ka taꞌa teefou naa.>>

A Jesus e guraa tee wane raoa.

7

1Si kada a Jesus e faasuia na baelana fuana iimola gi, nia ka lea naa uria na fera i Kapaneam. 2Ma tee wane i seenae e matai baita ma ka garangi mae. Na wane na nia na wane raoa nia tee wane baita gera na wane ni oomea gi faasia na fera baita i Rom. Ma wane baita nae e rakediana ana na wane raoa nia. 3Ma si kada na wane baita nae e rongoa naa a Jesus e dao mai, i nia ka falea teni wane baita gi ada na tooa Jiu gi, eeri daka soea Jesus ka lea mai eeri ka guraa na wane ni rao nia nae. 4Si kada gera dao siana a Jesus, daka ingo, daka urii, <<Na wane baita naa e bobola fai nia oko adomia na wane rao nia, boroi ana daaro na wane maadiu gi. 5Sulia wane baita nae e rakediana asianaa fuaga na Jiu gi, ma ka tolea tee Beu Aabu ni figulaa fuagami i seegi.>>

6Urinae a Jesus ka lea naa fai gera. Ma si kada nia e dao garangia na kou na luma, na wane baita nae i Rom ka falea lau kou na ruana nia gi eeri daka faarongo urii ani nia, <<Aarai baita ae, osi too abero lau. I nau kusi faorana hai so oko lea mai i laona luma nau. 7Ma i nau boroi kusi faorana laugo uria na lealaa kou siamu i talagu. O bae go amu ma na wane ni rao nau ka akwaa naa. 8Nau ku haitamana ni oe o bobola go amu uria iililana doo nae, sulia i nau i talagu na wane ku rao i farana na wane baita gi laugo faafi nau, ma ku too ana na wane ni oomea gi na da rao i farana na baitalaa nau. Ma lea so nau kuka eeresia ta wane nae ka urii, <O lea,> i nia ka lea. Ma lea so kuka eeresia ta wane aai loko ku urii, <O lea mai,> i nia ka lea mai. Ma lea so nau ku eeresia ta wane ni rao oꞌoni kuka urii, <O iilia si doo naa,> i nia ka iilia naa.>>

9Si kada a Jesus e rongoa si doo nae, i nia ka kwele asianaa. Ma nia e aabulo ma ka bae urii fuada na iimola gi na da lea i buira, <<I nau ku haea fuagamu, i nau kusi rikia ua ta wane na e manata mamana ka urii, sui boro ana i Israel ka langi laugo.>>

10Ma na wane ni ngali baea nae gi da ooli uria i luma nia na wane baita baa, ma daka rikia na wane matai baa e akwaa naa.

Jesus e faamouria na wane na e mae naa.

11Ma e langi si tau go i buira si doo nae gi, a Jesus fai nia na oote fafurongo nia gi ma teni tooa oro gi laugo da lea uria tee fera da alangia ana i Nen. 12Ma si kada i nia e dao garangia na maehaga ana na fera nae, tee figua da ngalia mai tee wane e mae, daka lea na mai i maa. Haia, na wane mae nae, i nia na alakwa muutaia nia tee aai oru. Ma na figua baita da lea mai fai nia uria aalulana. 13Ma si kada a Jesus na Lord e rikia na aai oru nae, nia ka kwaimanatai asianaa fuana, ma ka bae urii, <<Langi osi aangi.>> 14Sui nia ka lea kou, ma ka hamosia na rae nae, ma na wane gi na da ngalia rae nae daka take ngado naa. Sui a Jesus ka bae urii, <<Wane daraa ae, i nau ku haea fuamu, oko tatae!>> 15Ma na wane daraa baa ka tatae naa, ma ka hafali babae. Sui a Jesus ka fale nia kou fuana ni tee nia.

16Ma na tooa gi na gera rikia si doo naa, daka kwele asianaa ma daka baelafea a God, daka urii, <<Tee profet baita e hagatafa mai i matangaga naa. A God e dao na mai uria faamourilaga na iimola nia gi.>>

17Ma na uunuunulaa naa sulia a Jesus, e talo i laona si kade lolofaa nae loulou ma na bali ani fera nae gi galigalia.

John Siuabu e oodua roo fafurongo nia gi siana a Jesus.

18Ana si kada na fafurongo a John gi da faarongo nia sulia na raolana a Jesus, a John ka soea mai na roo wane ana fafurongo nia gi siana, 19ma ka oodu daaro kou siana a Jesus na Lord uria ledilanalaa urii, <<Ni oe naa na wane na a John faarongo gami tara ka dao mai, ma langi mika maasia lau ta wane eꞌete?>>

20Ma ana si kada daaro dao siana a Jesus, daaro ka soeledi nia urii, <<A John Siuabu e oodu gemere mai siamu uria na ledilamulaa, ni oe naa na wane John e haea tara ka dao mai, ma langi mika maasia lau ta wane eꞌete?>>

21Ma ana si kada nae laugo, a Jesus e guraa tooa matai oro gi, ma nia ka taria na aagalo taꞌa gi faasia na tooa, ma ka guraa na tooa na maada e rodo. 22Nia naa, a Jesus ka bae urii fuadaaro, <<Moro ooli kou, moro ka faarongoa John ana doo naa gi na moro rikida ma moro ka rongoda i seegi taraꞌena. Tooa maa rodo, daka aada naa. Ma tooa tero, daka fali naa. Ma tooa na fura e haungida, daka mafo naa. Ma tooa na aalingada e boko, daka rongo naa. Ma tooa na da mae, daka mouri lau. Haia, ma na Faarongolaa Diana, nau ku talamatainia sui naa fuana na tooa siofaa gi. 23Botalaa ana ni tei na na manatana e langi si hala ani nau.>>

24I buira na roo fafurongo nae gi a John da ooli, a Jesus ka hafali bae sulia a John fuana tooa gi na da figu ka urii, <<Ana si kada molu lea i laona aanogwou siana John, si taa naa molu lea uria na rikilana i seenae? Ta wane na e manata ruarua iilingia na abana rade na e gelogelo ana ooru? Langi! John nia langi kasi wane urinae. 25Haia, taa naa molu lea uria na rikilana? Ta wane na e ruufia maku logalogaa? Langi! Sulia na tooa gi na da oofi urinae, da todadoo, ma daka too i laona luma diana asianaa gi. 26Molu faarongo nau mai. Si taa naa mu lea kou uria na rikilana? Na profet? Iiuka, nia na profet mamana! Sui taa, i nia e liufia na profet gi teefou ua baa gi mai i nao. 27A John naa baa da kekede sulia i laona Kekedelaa Aabu ana si kada a God e bae urii, <Aada fasi, i nau ku oodua kou tee wane bae i nao, eeri nia ka aade aagau ana tala i nao fuamu.>>> 28A Jesus ka bae lau urii, <<I nau ku haea fuagamu, a John naa i nia na tofungana wane ma ka liufia na wane gi naa sui na gera futa mai i laona molaagali naa. Sui ka urinae boroi ana, na iimola gi na da faatoꞌou gera i laona na Initooa a God, i gera naa da baita ka tasa faasia a John.>>

29Tooa gi sui na da rongoa baelana, e tasa ana tooa goni malefo ana takisi gi, si kada gera da rongo sulia baelana a Jesus, daka haitamana tala nia a God e oꞌolo ma ka mamana, ma gera sui daka siuabu ana a John. 30Haia, na wane Farisi gi fai nia wane faatolomai gi ana kwaieresia gi, da oote gera go ana siuabulaa ana John, sulia dasi dooria go na roolaa sulia si kwaidoorilaa a God e aade aagau ana fuada.

31Ma a Jesus ka bae lau urii fuada, <<Tara taa naa kuka bolangainia fai nia na uunita wane naa gi i kada naa? Ma na malutada e utaa? 32Gera da iilingia na gala wela na da figu i maana uusia ana roo figulaa, ma daka rii kwailiu fuada, <Gemelu melu uufi au, ma molu si wae go sulia. Ma melu ka nguulia na nguu lau ni maea fuamolu, ma muka langi si kwaimanatai go.> 33Kada a John Siuabu e dao mai, nia e aabu fanga ma langi si gwoufia waen, ma molu ka haea i nia e too ana aagalo taꞌa. 34Sui ana si kada i nau na Wela nia Iimola gi ku dao mai, nau kuka fanga oofu ma kuka gwou fai nia tooa gi, ma molu ka bae urii laugo, <Molu rikia! Nia haitamana fangalaa baita asianaa ma ka gwou baita asianaa ana waen, ma nia ka kwaimaani fai nia tooa faafefe da goni malefo ana takisi ma teni tooa aabulolada e taꞌa laugo.> 35Sui taa, tooa gi da roosulia na liotooa a God, daka faatainia a God e oꞌolo.>>

Jesus i luma nia Simon na Farisi.

36Tee wane ada na Farisi gi hatana a Simon, nia e soea a Jesus eeri ka fanga fai nia. Haia, a Jesus ka lea i luma nia, ma ka gwouru naa uria na fangalaa. 37Ma tee geni na aabulolana taꞌa e too laugo i laona na fera nae. Ma si kada na geni nae e haitamana a Jesus e fanga i laona luma nia na Farisi nae, ni nia ka ngalia mai tee bii diana na e fungu ana gwai na e mokomoko diana asianaa. 38Ma nia e ruu i luma, ka take i buira a Jesus i ninimana aena, ma ka aangi ma ka faagwinia na aena a Jesus ana na kafona maana. Sui nia ka uusua ana na iifuna ketena, ma ka nonoia, sui nia ka ikia ana gwai mokomoko diana baa i fafona aena.

39Ma si kada na wane Farisi baa e soea kou a Jesus, e rikia si doo nae, nia ka manata ana urii, <<Lea so na wane naa i nia na profet, i nia ka haitamana aabulolana geni na e taꞌa asianaa.>>

40Sui a Jesus e haitamana na manatalaa na wane Farisi nae, ma nia ka bae urii fuana, <<Simon ae, tesi doo na ku doori faarongo oe ana.>>

Ma a Simon ka urii, <<Haia, Faatolomai ae, o faarongo nau mai ana.>>

41A Jesus ka bae urii fuana, <<Tee roo wane daaro ngalia na malefo faasia na tee wane na e faalamainia tooa gi daka ngalilanga ana malefo siana. Tee wane e ngalilanga ana lima talange malefo, ma ta wane aai ka ngalilanga ana lima aakwala malefo. 42Ma i daaro sui go daaro si bobola uria na duulana si malefo nae gi, ma na wane nae e faalamainia ngalilanga fuadaaro ka manata lukea sui go na ngalilangaa daaro nae gi. Urinae, ni tei ani daaro na e rakediana ka tasa fuana wane na e falea si malefo nae gi fuadaaro?>>

43Ma a Simon e oolisia ka urii, <<I nau ku manata hasa na wane aai nae baa e ngalia si malefo baita.>>

Ma a Jesus ka bae urii, <<Na oolisilaa oe e oꞌolo naa.>> 44Sui a Jesus e aabulo fuana na geni baa ma ka bae urii fuana a Simon, <<O rikia fasi na geni naa. Si kada nau ku ruu mai i luma oe, osi falea go tesi kafo fuagu uria na saufilana na aegu. Sui ni nia ana e saufia na aegu ana na kafona maana ma ka uusua ana na iifuna ketena. 45Haia, oe osi gonitai nau go ana na nonoilagu. Sui ni geni naa e ita ana si kada baa ku ruu mai i luma naa, ni nia ka nonoia na aegu ka lea dongaa go ana. 46Ma ni oe laugo osi gwaia go na ketegu ana tesi gwai, ma ni geni naa, nia e ikia na aegu ana na gwai mokomoko diana. 47Nia naa ku haea fuamu, na rakedianalaa baita nia ani nau e faatainia na garolaa oro nia gi e aaluke sui naa. Sui taa, so ni tei na garolaa nia na da manata lukea ka toꞌou, na rakedianalaa nia ka toꞌou laugo.>>

48Sui a Jesus ka bae urii fuana na geni nae, <<Nau ku manata lukea na garolaa oe gi.>>

49Ma teni iimola gi aai na da too i seenae, daka rakehasuia Jesus, ma daka bae urii i matangada kwailiu, <<Ni tei naa na wane naa, na ka manata lukea laugo na garolaa gi urii?>>

50Sui a Jesus ka bae urii lau fuana na geni nae, <<O lea naa, ma langi osi manata aꞌabo. A God e faamouri oe sulia oe o manata mamana.>>

Teni geni gi da lea fai nia Jesus.

8

1Ma i buira si doo nae gi, a Jesus ka lea naa i laona na maefera totoꞌou gi ma na fera baita gi, ma ka faatalo ana na Faarongolaa Diana sulia na Initooa nia a God. Ma na aakwala ma roo wane fafurongo nia gi laugo da lea fai nia, 2ma teni geni gi laugo na a Jesus e taria na aagalo taꞌa gi ma na mataia gi laugo faasi gera. Ma ni gera naa ni Mary na geni faasia na maefera i Magdala, nia na aai nae a Jesus e taria na fiu aagalo taꞌa gi faasia, 3ma ni Joana na afe nia a Kusa na wane baita gera na wane gi na da rao i laona na luma a Herod na aaofia, ma ni Susana, ma teni geni oro gi lau. Na geni nae gi na da adomia a Jesus ma na oote fafurongo nia gi ana na aaludooa gera gi ma na todadoo gera gi i talada.

Oomelawanea sulia wane fafasi doo.

4Na iimola oro gi da figu mai siana a Jesus. Da lea mai faasia maefera eꞌete kwailiu gi sui. A Jesus ka bae oomelawanea urii fuada, 5<<Tee wane e lea ka fasia mige doo i laona raoa nia. Ma ana si kada nia e ui tagalangainia mige doo gi, teni mige doo gi daka asi gera sulia na tala. Ma na tooa gi da liu daka buu faafida, ma na manu gi daka ania naa laugo. 6Haia, teni mige doo gi daka asida i fafo gano foulaa. Ma ana si kada da bulao mai ana, gera ka aliꞌali ka kuku ua go i sulia si gano nae e langi si gwini. 7Haia, teni mige doo aai gi daka asida i matangana na torakaukau gi. Ma na torakaukau gi da bulao mai fai nia na mige doo diana, ma daka nuku faafia na ai gi. 8Haia, teni mige doo aai gi daka asida i fafona gano diana, ma daka bulao, ma daka fungu ana fufue doo oro lelea ka doo oro asianaa.>>

Ma a Jesus ka faasuia baelana ka urii, <<Molu ka manata diana ana oomelawanea naa.>>

Aelana na a Jesus ka bae ni oomelawanea gi.

9Sui na oote fafurongo a Jesus gi da ledi nia uria na malutana si oomelawanelaa nae, 10ma nia e oolisida ka urii, <<A God e falea fuagamu na haitamadooa sulia si doo afetai gi sulia na initooa nia. Sui fuana tooa aai gi sui go, gera ka rongo go ada ana oomelawanea gi, hai so lea daka bubu boroi, langi dasi rikia go, ma lea daka rongoa boroi, e langi dasi haitamana.>>

Na malutana na oomelawanea baa sulia na wane fafasi.

11Haia, a Jesus ka bae lau urii, <<Na malutana na oomelawanea nae: Na mige doo, i nia iilingia na baelana a God. 12Na mige doo gi na da asida sulia na tala, i nia e iilingia teni tooa na da rongoa baelana a God, ma a Satan e lea mai ka lafua baelaa nae faasi gera. Nia naa e aadea daka langi dasi manata mamana uria mouria. 13Ma na mige doo gi na da asida i fafona gano na e foulaa e iilingia na tooa da rongoa baelana a God ma daka ngalia fai nia na eelelaa go ana. Sui daka manata mamana ana sulia si kada kukuru go. Sui lea na iilitooa e dao go, daka langi dasi manata mamana naa. 14Mige doo gi na da asida i matangana na torakaukau gi, e iilingia tooa na da rongo, ma daka manata aꞌabo ada ana doo eꞌete gi, mala na todadooa ma na eelea tatagwai lao molaagali na ka suu faafida. Nia naa e aadea langi dasi bobola uria iililana raolaa diana fuana a God. 15Na mige doo na da asida i fafona na gano na e diana, e iilingia tooa na da rongoa baelana God, ma daka manata mamana asianaa. Ma gera daka roosulia na baelana naa. Langi gera dasi mamalo ana manata mamanalaa, ma daka bobola uria iililana raolaa oro fuana a God.>>

Teni baea oomelawanea gi lau.

16A Jesus ka bae lau urii, <<E langi ta wane si faaharua na laeta, sui ka aalua go ana farana ta teu. Nia ka kulungainia na mone i langi taari eeri na wane na e ruu mai i luma ka rikia ua go.

17Nia ka urinae laugo ana na faatolomaia naa gi i sulia God nia e too haufini ua naa, bobongi ana ta maedani ka hagatafa folaa mai. Ma tesi baea na da suu faafia, bobongi ka bango tafa teefou naa laugo.

18Nia naa muka fafurongo diana, sulia ni tei na e manata mamana ana baelana a God, tara nia ka haitama doo oro lau. Ma ni tei na e langi si manata mamana ana, langi nia kasi haitamana baelaa na nia e rongoa.>>

Aebara a Jesus.

19I buira, ni tee nia a Jesus fai nia na haasina gi da dao mai ma daka doori rikilanalaa, sui ka afetai fuada uria idu garangilanalaa sulia na iimola oro gi da figu galia a Jesus ana si kada nae. 20Ma tee wane i laona figua nae ka bae urii fuana Jesus, <<Ni tee oe fai nia na oote haasimu gi da take go ada i maa, ma daka doori riki oe.>>

21A Jesus ka bae urii fuada sui, <<Ni tei gera na da rongo ma daka roosulia baelana God, i gera naa na ni tee nau gi ma na haasigu gi.>>

Jesus e too ana rigitaa usia ooru fai nia nafo.

22Tesi kada, a Jesus fai nia na oote fafurongo nia gi, daalu tae i laona tee baru ma nia ka bae urii fuada, <<Golu faafolo fasi fui bali aasi loko.>> Ma daalu ka hafali faafolo naa. 23Ma ana si kada da lea ua ana, a Jesus ka teo ana. Ana si kada nae, na ooru baita e dao, ma na nafo gi ka baita ma ka garangi kuruumainia na baru daalu. 24Fafurongo nia gi daalu faaada a Jesus daka urii, <<Aarai ae! Golu garangi mae naa!>>

Sui a Jesus ka tatae ka bae fifii fuana ooru ma na nafo suangalua, ma daka roosuli nia. Ma ka aaroaro baita laugo ana. 25Sui a Jesus ka ngatafia oote fafurongo nia gi ka urii, <<Utaa na musi manata mamana ani nau?>>

Ma i gera daka kwele ma daka mou, ma daka ledi gera kwailiu, <<Na wane taa naa? Nia e falea go ana baelana, ma na ooru baita fai nia nafo baita daaro ka roo naa suli nia.>>

Jesus e guraa tee wane e too ana aagalo taꞌa.

26Sui Jesus fai nia oote fafurongo nia gi da faafolo laona aasi nae lea daka dao ana lolofaa nae i Gerasa ana bali aasi loko faasia i Galili. 27Si kada a Jesus e sifo kou i hara faasia baru, nia ka kwaitodai fai nia tee wane faasia gula nae. Na wane nae, na aagalo taꞌa gi da too ani nia, ma ka talu go ana sulia si kada e tau na mai, ma ka langi si too laugo i laona ta luma. Nia ka teo ngado go mai ana i laona mae oba fuana aalulana tooa mae gi. 28-29Si kada oro gi sui na mai, gera kani faafia roo aena ma abana gi, ma daka aalua wane uria fofololaa gi suusia. Sui, ka muusia go ana na kanilaa nae gi ma na aagalo taꞌa nae gi daka tari nia na kou fui laona aanogwou.

Haia, si kada nia e rikia go a Jesus, nia ka rii baita, ma ka boururu na i maana aena Jesus, ma ka rii urii, <<Jesus ae, Wela God initoo, taa naa o dooria ani nau? I nau ku gani oe aata oko falea na kwakwaelaa faafi nau.>> Nia e haea si baea nae gi sulia Jesus e oodua na aagalo taꞌa baa gi e too ani nia ka hagatafa faasia.

30Jesus ka ledia, <<Ni tei na hatamu?>>

Ma nia e oolisia ka urii, <<Hatagu a Lului Wane.>> Nia ka oolisi urinae sulia na aagalo taꞌa oro na da ruufi nia. 31Na aagalo taꞌa nae gi daka gania Jesus faasia oodulada fui laona gulu ni kwaelaa.

32Haia, na boso oro da fanga ada i kame na tolo garangi laugo si gula nae. Ma na aagalo taꞌa nae gi daka gania a Jesus hai daka lea ada fui laona boso nae gi. Ma a Jesus ka faalamaini gera naa. 33Gera ka hagatafa na mai faasia na wane baa, ma daka ruufia na na boso baa gi teefou. Na langoi boso baa gi teefou daka lalao i oobina fou naa fui laona aasi, ma daka lola teefou naa.

34Ana si kada wane fofolo usia boso nae gi da rikia si doo nae gi, daka tafi ma daka uunuunu na sulia i laona maefera baita ma i laona maefera toꞌou galigali gi laugo i seenae. 35Na iimola gi na da rongoa, da hagatafa uria rikilana si doo nae e fuli. Ma ana si kada gera dao mai siana Jesus, daka rikia na wane nae na aagalo taꞌa e lafu naa faasi nia ma ka gwouru go ana i maana aena a Jesus, nia ka oofi naa, ma na manataa oꞌolo gi ka too naa ani nia. Ma gera sui daka mou. 36Haia, tooa na da rikia si kada baa a Jesus e taria na aagalo taꞌa nae gi faasia na wane naa, gera uunuunu na sulia fuagera. 37Sui afutana tooa nae da too ana lolofaa nae da gania Jesus hai ka lea ana faasia fera gera, sulia gera mou asianaa. Sui a Jesus ka tae naa i laona baru uria lealaa. 38Na wane baa na aagalo taꞌa e lafu faasi nia, e ingo ana Jesus, <<O faalamai nau eeri kuka lea agu fai oe.>>

Ma a Jesus e oodu nia ka bae urii fuana, 39<<O ooli amu na i fera oe, oko faarongo ana si doo nae gi a God e iilida fuamu.>> Sui, na wane nae ka ooli naa fui fera, ma ka faarai na sulia si doo nae gi a Jesus e iilida fuana.

Jesus e guraa roo geni.

40Sui ana si kada a Jesus e ooli lau mai fuana ta bali aasi aai, na iimola gi da maasi nia ma daka eele baita asianaa uria na rikilanalaa. 41Ma tee wane hatana Jaeras ka dao mai. Na wane nae i nia na wane kwaiꞌadomi i laona Beu Aabu ni figulaa. Nia e lea mai ka boururu i maana aena Jesus, ma ka ingo na ana Jesus eeri nia ka lea fai nia fui luma nia. 42Sulia tee fe haari muutaia nia na e matai, ma ka garangi mae naa. Tee aakwala ma roo fe ngali go na e baita na mai sulia.

Ma ana si kada a Jesus e lea fai nia ana, na iimola oro da lulu gali nia. 43Ma tee geni na abu sura e haungi nia e too laugo i see nae. Na mataia taꞌa nae e haungia na geni nae sulia aakwala ma roo fe ngali na e sui naa. Ma ka nagaa na todadoo nia teefou fuana teni wane uria daka gura nia ma ka langi si mamana go fuana. 44Haia, na geni naa ka fali mai i buira Jesus, ma ka hamotoona fifisina maku a Jesus, ma na abu tafa nae ka sui na ana si kada nae.

45A Jesus ka ledi, <<Ni tei na e hamotoogu?>>

Ana si kada nae na figua nae teefou da tofe go ada.

Ma a Peter ka bae urii, <<Aarai ae, tooa oro na da bibingi oe naa.>>

46Sui Jesus ka bae urii, <<Taa wane na e hamotoogu, sulia ku haitamana ana si kada na mamanaa nau ka gura ta iimola.>> 47Na geni nae e haitamana Jesus e daotoona naa, ma nia ka fali mai ma ka lelebe ma ka mou, ma nia ka boururu i maana aena a Jesus. Ma si kada tooa oro nae gi da aadaada ani nia, nia ka faarongo teefou na ana si doo na e iilida gi, ma nia ka akwaa naa lau go. 48A Jesus ka bae urii fuana, <<Inite ae, God e gura oe sulia na o manata mamana ani nau. Oko lea na kou amu, ma langi osi manata abo.>>

49Si kada a Jesus e bae ua urinae, tee wane e dao na mai faasia luma a Jaeras, ka faarongoa Jaeras ka urii, <<Na haari oe e mae naa. Langi osi faaꞌaberosia lau na wane faatolomai.>>

50Ma a Jesus e rongoa, ma ka bae urii fuana a Jaeras, <<Langi osi mou. Lea o manata mamana amu, tara haari oe ka diana laugo ana.>>

51Ana si kada gera dao kou ana i luma, a Jesus ka talaia a Peter fai nia a John ma a James fai nia maa ma ni tee nia na wela nae go, daka ruu i luma. A Jesus ka luia ta iimola lau si lea fai daalu i luma. 52Ma na figua nae sui teefou da suungimaea ma daka aangisia na wela nae. Sui Jesus ka bae luida ka urii, <<Musi aangi lau. Na wela naa nia langi si mae, nia ka teo go ana.

53Ma gera daka waelasia ada Jesus, sulia gera haitamana na wela naa nia e mae mamana naa. 54Sui a Jesus ka dau i abana na wela nae, ma ka bae baita urii, <<Wela ae, o tatae!>> 55Ma na mangona ka ooli lau mai, ma nia ka tatae. Ma a Jesus ka haea fuada eeri daka falea tee si fanga fuana. 56Ni tee nia fai nia na maa nia wela nae, da kwele baita asianaa ana si doo nae. Sui a Jesus ka bae luida langi dasi bae lau sulia doo nae gi fuana ta wane.

9

Jesus e oodua na Aposol nia gi uria raolaa.

1A Jesus e soea mai na aakwala ma roo wane fafurongo nia gi siana. Ma nia ka falea na rigitaa ma na mamanaa fuada uria guralana mataia gi ma na tarilana aagalo taꞌa gi. 2Nia ka oodu gera kou uria faatalolana Initooa a God ma na guralana tooa matai. 3Ma nia ka bae fifii fuada ka urii, <<E langi molu si dau ana tesi doo ana lealaa gamu naa. Musi ngalia ta wai ma tesi fanga, si malefo boro ka langi laugo, ai fuana kubou, ma tesi maku ni oolisilaa boro ka langi laugo. 4Ma luma taa na da gonitai gomolu, molu ka too ngado naa i laona tee luma nae lea ka dao ana si kada na molu ka lea ana. 5Lea ta maefera na da langi dasi gonitai gomolu, molu ka lea amolu faasida, ma molu ka tafusia aafuafui gano faasia lofo ae molu, uria na faatailana naa fuada tara a God ka keto gera.>>

6Ma na oote fafurongo nae gi da lea, ma daka liufia na fera gi sui fuana baelaa sulia Faarongolaa Diana sulia a God ma fai nia guralana tooa gi ana gula gi sui.

Kada a Herod e rongoa faarailaa gi sulia a Jesus.

7Ana si kada nae laugo, a Herod Antipas na Aaofia i Galili, nia e rongoa na faarailaa gi sulia doo gi na a Jesus e iilida. Ma na manatana ka kaubare, sulia teni wane gi da haea nia a John Siuabu na e mouri lau, 8ma teni wane daka haea nia a Elaeja na profet, ma teni tooa lau daka haea nia ta profet aai ua mai i nao na e tatae lau faasia na maea. 9A Herod ka bae urii, <<Na wane taa naa da bae sulia naa? Sulia a John baa ku furi muusia sui naa na ketena.>> Haia, ita i kada nae a Herod ka dooria asianaa naa rikilana a Jesus.

Jesus e hangonia na lima tooni wane.

10Haia, si kada na aakwala ma roo wane fafurongo nia a Jesus, daalu ooli na mai, daalu ka uunuunu sulia doo gi na da iilida. Sui, a Jesus fai nia fafurongo nae gi, daalu ka lea taifilida fui fera i Betsaeda. 11Sui si kada na figua gi da rongoa naa a Jesus e dao, gera laugo daka lea suli nia. Ma a Jesus e gonitainida, ma ka bae sulia na Initooa a God fuada, ma ka faamouria na iimola ani gera na da matai.

12Ma i haulafi, na aakwala ma roo wane fafurongo nia gi daka lea mai siana ma daka bae urii, <<O faaolia na figua naa eeri daka lea ada ana fera naa gi, ma daka daotoona ada tesi fanga fai nia ta gula ni teolaa, sulia i seegi si gula e langi ta iimola kasi too go ana naa.>>

13Sui a Jesus ka bae urii fuada, <<I gomolu molu fale tesi fanga fuada uria anilana.>>

Ma gera oolisia daka urii, <<I gemelu na melu too go ana lima fe beredi ma na roo gwe iia. E utaa? I oe o dooria melu ka lea uria folilana mai tesi fanga fuana na figua baita naa?>> 14Na figua na e bobola fai nia na lima tooni wane na da too i seenae.

A Jesus ka bae urii fuana na oote fafurongo nia gi, <<Molu haea fuada daka gwouru i aano ana oogulaa ana iimola gi ana lima aakwala ana tee figua.>>

15I buira na oote fafurongo gi da iilia si doo nae sui, na tooa gi sui da gwouru naa. 16Sui a Jesus ka ngalia na lima fe beredi nae gi ma na roo gwe iia nae gi, ma nia ka aada alaa uria langi ma ka tangoa a God. Sui nia ka niia na beredi gi, ma ka falea fuana na oote fafurongo nia gi eeri daka tolingia fuada na iimola gi. 17I gera sui da fanga ma daka aabusu asianaa. Ma na oote fafurongo nia gi daka gonia na oorongana fanga na e oore i laona aakwala ma roo koko gi lelea fungu.

A Peter fai nia a Jesus.

18Tesi kada a Jesus e fooa ana taifilia, ma na oote fafurongo nia gi daka lea mai siana, ma nia ka ledi gera ka urii, <<Na iimola gi da haea i nau ni tei naa?>>

19Ma da oolisia ka urii, <<Teni iimola gi da haea hasa i oe a John Siuabu. Ma teni iimola gi lau da haea ada hasa i oe a Elaeja. Ma teni iimola gi aai lau da haea hasa ni oe tee wane ada na profet gi i nao ua na mai na e mouri ooli lau.>>

20Ma a Jesus e ledi gera ka urii, <<Ma i gomolu mone, molu haea i nau ni tei naa?>>

A Peter e oolisia ka urii, <<I oe naa na Christ, na wane na a God e filia uria Aaofialaa.>>

21Sui a Jesus ka bae fifii fuada eeri langi dasi faarongoa lau ta wane ana si doo nae. 22Ma i nia ka bae laugo urii, <<I nau, na Wela nia Iimola gi tara kuka nonifii baita ana doo oro gi. Ma na wane baita gi ma na fataabu baita gi ma na wane faatolomai gi ana na kwaieresia gi, daka sinatai nau. Ma daka haumaeli nau, sui ana ooula fe dani, a God tara ka tatae nau faasia na maea.>>

23Ma Jesus ka bae lau urii fuada sui go, <<Lea so ta iimola e dooria na lealaa mai fai nau, i nia langi kasi hasi uria na kwaidooria nia i talana. Ma nia ka ngalia na airarafolo ana fiilaa nia sulia dani, ma ka lea mai suli nau. 24Sulia so ni tei naa e dooria ka oogani ana na mourilana i talana, tara nia ka mae. Haia, ma so ni tei naa e lugasia na mourilana uria na dianalagu, i nia ka mouri. 25Langi si diana fuana ta wane na ka ngalia mai na doo oro gi i laona molaagali, sui taa nia ka mae ma ka lea i laona eere. 26Haia, lea ta wane e ida lau sulia manata mamanalaa nia ani nau ma na faatolomaia nau, tara nau kuka ida laugo suli nia ana si kada kuka dao mai fai nia na baitalaa gami a God na Maa ma na ensel nia gi. 27Ma nau ku haea doo mamana fuamolu, teni tooa amolu, langi dasi mae lelea daka rikia na Initooa nia a God e dao mai.>>

Na nonina Jesus e oolisi.

28Tee fe wiki i buira i nia e haea doo nae gi, a Jesus e talaia a Peter ma a John ma a James, ma da raa i gwouna tee fe uuo uria na fooalaa. 29Ma si kada a Jesus e fooa ana, na maana ka tatala ma na maku nia gi ka kwakwaoa ma ka sinasina asianaa. 30Ma aliꞌali tee roo wane daaro ka too laugo i seenae ma daka bae adaaro fai nia. I daaro na a Moses ma a Elaeja. 31Ma daaro daaro dao faatai mai i laona na raralaa i langi, ma daaro ka bae fai nia a Jesus sulia na faamamanalana na manatalaa nia a God na tara nia ka iilia ana na maelana i Jerusalem. 32Ma a Peter ma na roo ruana nia gi, daka teo liu ada. Sui ana si kada da aada, daka rikia na raralana a Jesus ma na roo wane gi na da take fai nia. 33Ma ana si kada na roo wane nae gi daaro tafusia naa a Jesus, a Peter ka bae urii fuana, <<Aarai ae, nia diana asianaa na golu ka too naa agolu i seegi. Tara melu ka tolea ta oolu babala, tee doo fuamu, ta doo fuana a Moses, ma ta tee doo aai fuana a Elaeja.>> (I nia e lalafusia laugo ana si doo na i nia e haea.)

34Ma si kada a Peter e bae ua go ana, tesi barobaro e dao ma ka nunufi gera. Ma na oolu wane fafurongo gi daka mou ana si kada na barobaro nae e dao mai faafi gera. 35Ma tee lingee doo ka bae mai faasia i laona na barobaro nae ka urii, <<Nia naa na Wela nau na ku filia naa. Molu ka fafurongo nia!>>

36Ma si kada na lingee doo nae e faasuia na baelana, a Jesus go ana taifilia na e too fai nia na oolu fafurongo nia gi i seenae. Ma daalu ka bonatainia naa si doo nae, ma ana si kada nae e langi dasi faarongoa go ta iimola ana si doo nae gi na da rikida.

A Jesus e guraa na wane daraa.

37Sui fe dani buira si doo nae gi, a Jesus fai nia oolu fafurongo nia gi daalu ka sifo mai faasia gwouna fe uuo na a Jesus e malalia ana, ma na tooa oro gi da kwaitodai fai nia a Jesus. 38Ma tee wane faasia na figua na e rii ka bae urii, <<Faatolomai ae, nau ku gani oe, o taria aagalo taꞌa na faasia na wela nau, sulia i nia na tee fe wela muutaia nau. 39Na aagalo taꞌa e dao ana ka faatona, ma ka rii baita, ma ka ui ania i aano, ma na aalitafa ka kwalutafa i fakana. Si kada nia e haungia, nia ka afetai asianaa uria suilaa faasia. 40Nau ku gania fafurongo oe gi uria tarilana faasia, ma ka afetai fuada uria iililana.>>

41A Jesus e bae urii, <<Gamu tooa na aabulolaa gamu e taꞌa, ma musi manata mamana ana a God. E afetai kuka too fai gamu katau. Nau ku noni eela naa ani gamu.>> Sui nia ka bae urii fuana wane nae, <<O ngalia mai na wela oe nae i see.>>

42Ana si kada na wela naa e dao mai ana si gula nae a Jesus e take ana, na aagalo taꞌa naa e hamo uria wela naa, kafi ui ania i hae gano, ma ka lebesia naa. A Jesus e ngatafia aagalo taꞌa naa kafi hagatafa faasia wela nae, ma na toolana wela naa kafi diana, ma a Jesus kafi falea wela na fuana maa nia. 43Ma na tooa na da figu, daka kwele baita asianaa ana si rigitaa a God.

Ruana si kada a Jesus e faarai sulia na maelana.

Si kada na tooa gi da kwele ua go ada ana si doo nae gi a Jesus e iilida, nia ka bae urii fuana oote fafurongo nia gi, 44<<Langi musi manata buro ana si doo na ku haea fuagamu. Nau, na Wela nia Iimola gi, tara daka fale nau fuana abana tooa da keketo.>> 45Sui na fafurongo nia gi langi dasi haitamana si taa naa si manata ana si baea nae gi nia e haea. God e haufinia na malutana si baea nae gi faasida. Ma daalu laugo da mou uria ledilana sulia si malutaa nae.

Ni tei naa e baita.

46Sui na oolisusuua ka liu i matangana na fafurongo a Jesus gi, sulia ni tei ani gera na wane naonao i matangada. 47Ma sulia Jesus e haitamana si manataa gi lioda, nia ka ngalia tee wela, ma ka faatakea i ninimana, 48ma ka bae urii fuada, <<So ni tei na ka gonitainia wela nae sulia na manata mamanalaa nia ani nau, nia ka gonitai nau lau go. Ma so ni tei na ka gonitai nau, nia ka gonitainia laugo a God na e oodu nau mai. Sulia ni tei naa e faatoꞌou nia i talana i matanga gamu, nia na wane e naonao.>>

Ni tei na kasi take bokota gamu, i nia ka too fai gamu.

49Sui a John ka bae urii, <<Aarai ae, gemelu rikia tee wane e taria na aagalo taꞌa ana hatamu, ma melu ka luia faasia iililanalaa, sulia i nia kasi too oofu fai golu.>>

50A Jesus ka bae urii fuada, <<E langi musi lui nia, sulia ni tei na langi kasi take bokota gia, i nia na wane naa fai gia.>>

Na tooa i Samaria da oote gera ana gonilana a Jesus.

51Si kada e dao garangi naa eeri a Jesus ka tatae i langi, nia ka manata teefou naa uria lealaa fui Jerusalem. 52Ma nia ka falea teni wane gi daka eeta i nao ani nia. Gera lea ma daka dao ana tee fera ana na lolofaa i Samaria eeri daka aade aagau ana na doo gi sui maasi nia. 53Sui taa, na iimola gi i seenae langi dasi dooria go na gonitailana, sulia i nia na wane Jiu na e lea ana uria i Jerusalem. 54Ma si kada na roo wane fafurongo gi a James ma a John daaro rikia si doo naa, daaro ka bae urii fuana, <<Lord ae, e utaa? I oe o dooria mere ka gani uria ta eere faasia i langi eeri ka haungi gera?>>

55Sui a Jesus e aabulo ma ka ngatafida. 56Ma daka lea na ada uria ta fera eꞌete.

57Ma ana si kada gera lea naa sulia na tala, tee wane ka bae urii fuana a Jesus, <<Nau ku lea fai oe so i fai na o lea uria.>>

58A Jesus ka bae urii fuana, <<Si doo naa langi kasi waluda. Na kui kwasi gi da too ana na kilu gera gi uria teolaa, ma na manu gi laugo daka too ana na nui gera gi. Haia, i nau na Wela nia Iimola gi, langi kusi too ana ta luma hai so kuka teo ana.>>

59Ma a Jesus ka bae urii fuana ta wane aai, <<O lea mai i fai nau.>>

Sui na wane nae ka bae ana urii, <<Aarai ae, o faalamaini nau eeri kuka lea, ku aalua fasi na maa nau.>>

60Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<O faalamainia na tooa gi na langi dasi too ana mouria faasia a God daka aalua na ada na iimola mae gera gi. I oe mone, o lea, oko faataloa na Initooa nia a God.>>

61Ma ta wane aai lau ka bae urii, <<Aarai ae, i nau ku lea i burimu. Sui taa, o faalamaini nau hai so ku lea ma kuka aalualu fasi fuada na iimola nau gi i fera.>>

62A Jesus ka bae urii fuana, <<Tee wane na e hafalia na lealaa fai nau, sui taa nia e manata asianaa sulia na doo gi na e tafusida, i nia langi kasi bobola fai nia a God na Aaofia nia.>>

A Jesus e falea fiu aakwala roo fafurongo nia gi.

10

1I buira na doo naa gi, a Jesus na Lord e filia fiu aakwala ma roo wane, ma ka falea daka lea roo wane - roo wane eeri daka lea i nao ana fuana fera gi sui go na i nia e manata uria lealaa ana gi. 2Ma i nia ka bae urii fuada, <<Na tooa gi na da aade aagau naa uria manata mamanalaa ana a God, gera iilingia na doo oro gi i laona na hara uria gonilana. Sui taa, na wane gi ni gonilana na doo nae gi na e langi dasi oro. Nia naa, muka gania a God eeri ka falea mai na wane ni raolaa gi fai gamu. 3Molu lea naa. I nau ku oodu gamu iilingia na gala sipsip gi i matangada na kui kwasi gi, sulia iimola oro gi da dooria labasilaa gamu. 4E langi musi ngalia tesi malefo ma langi ta wai ni aalu malefo i laona ma langi ta tae silipa. Ma ka langi musi abero ana baelaa fai nia ta iimola sulia tala. 5Ma si kada mu ruu ana ta luma, muka bae urii, <Na fanualama ka too fai gamu na iimola gi i laona na luma naa.> 6Ma lea na wane na e too i seenae ka dooria laugo na fanualama, na fanualama gamu ka too ana fai nia na wane nae. Ma lea so ka langi, na fanualama nae ka ooli laugo mai fuagamu. 7Muka too i laona na luma nae, ma muka ania tesi fanga ma muka gwoufia si doo na da falea fuagamu. Sulia na wane na e rao ka ngalia go ana na folilaa nia. Ma langi musi idu faasia ta luma uria ta luma aai lau.

8<<Ma si kada mu dao ana ta fera ma daka gonitai gamu, muka ania tesi fanga taa na da falea fuagamu. 9Ma muka guraa na iimola matai gi i laona na fera nae, ma muka bae urii fuana na iimola gi i seenae, <Si initooa a God e dao garangi gamu naa.> 10Ma lea mu dao ana ta fera ma langi dasi gonitai gamu, muka lea sulia na tala gi i laona na fera nae ma muka bae urii, 11<Na aafuafui gano ana na fera gamu na e kau boroi ana na lofo aemelu, melu ka kwae tafusia na kou. Nia naa na mamalafooa ana ngatafilaa gami ani gamu. Molu ka manatatoona si doo naa: Si initooa a God e dao garangi gamu naa.> 12I nau ku haea fuagamu, ana fe Dani ni keketolaa, tara a God ka falea na kwakwaea fuana na fera taꞌa baa i Sodom. Sui tara nia ka falea na kwakwaea baita ka tasa fuana fera nae liufia fera Sodom!>>

Maefera baita gi na dasi manata mamana ana Jesus.

13A Jesus e bae urii, <<Aangilaa ma na suungimaea tara ka dao ani gamu na mu too i fera Koresin. Ma ni gamu na mu too i fera i Betsaeda ka urinae laugo. Sulia si doo kwaibalatana gi ku aadea fuagamu, lea so daka aadea i Taea ma i Saedon i nao, na tooa gi i seenae boro daka gwouru i aano, ma daka ruufafi gera ana si maku ana too bilia, ma daka uusua nonida ana fua, eeri ka faatainia gera oolitai manata sui na faasia aade taꞌalaa gera gi. 14Haia, ana fe dani a God tara ka keketoa na molaagali, si kwakwaelaa gamu tara ka tasa liufia na tooa gi i Taea fai nia Saedon. 15Haia, gamu na too i Kapaneam, na manata gamu baa haea a God tara ka iigini gamu uria Initooa i Langi. Sui taa, tara nia ka ui ani gamu fui si gula ni maea.>>

16Sui a Jesus ka bae urii fuana oote fafurongo nia gi, <<So ni tei na ka rongo suli gamu, nia ka rongo suli nau laugo. Ma so ni tei ka oote nia ani gamu, nia ka oote nia ani nau laugo. Ma so ni tei ka oote nia ani nau, nia ka oote nia laugo ana a God na e oodu nau mai.>>

17Ma na fiu aakwala ma roo wane baa gi da lea naa. Ma ana si kada gera ooli mai, daka eele asianaa ma daka bae urii, <<Lord ae, na aagalo taꞌa gi boroi da roosuli gemelu si kada melu tarida ana na hatamu!>>

18A Jesus e oolisida ka urii, <<I nau ku rikia a Satan e asia ka iilingia ta sinamaaru faasia i langi. 19Molu fafurongo fasi! I nau ku falea naa na rigitaa fuagamu eeri muka haitamana falilaa i fafona na loi gi ma na doo ala gi. Ma si kada muka daotoona na rigitaa nia gi sui a Satan na maalimaea, e afetai daka falea na fiilaa fuagamu. 20Sui taa, e langi musi eele lau sulia na aagalo taꞌa gi da roosuli gamu. Muka eele agamu sulia a God e kedea naa na hatagamu i langi.>>

Jesus e eele.

21Ma ana si kadamanga nae, Aanoedoo Aabu e faaelea a Jesus, ma nia ka bae urii, <<Maa ae, oe Lord usia i langi ma i aano fuu. Nau ku baelafe oe, sulia na o faatainia amu na doo nae gi fuana tooa da iilingia wela toꞌou gi, ma oko haufinia si doo naa gi faasia tooa da liotoo ma tooa da bubu haitamana si doo oro gi. Iiuka Maa, na doo nae gi e urinae na sulia na kwaidooria oe ua na mai i nao.>>

22Sui a Jesus ka bae urii, <<A Maa nau e falea sui na doo gi sui fuagu. Ma taifilia a Maa go na e haitamagu na Wela nia. Ma tee taifilia laugo na Wela nia taifili nia go na e haitamana a Maa nia, ma tee taifili gera go na Wela nia e aadafilia fuana ka faatainia fuada, na gera haitamana na Maa.>>

23Sui a Jesus e aabulo fuana oote fafurongo nia gi taifilida, ka bae urii, <<Oilakea fuagamu sulia mu rikia si doo naa gi i taraꞌena. 24Nau ku hae fuagamu, profet oro ma na aaofia oro laugo da dooria rikilana si doo naa gi mu rikia i taraꞌena, sui ka afetai fuada. Ma daka dooria asianaa laugo na rongolana si taa gi na mu rongoa i taraꞌena, sui ka afetai laugo fuada.>>

Na oomelawanea sulia na wane diana faasia Samaria.

25Tee wane faatolomai ana na kwaieresia gi e lea mai siana a Jesus uria na iilitoolana, ma ka bae urii, <<Wane faatolomai ae, si taa naa nau tara ku iilia eeri kuka too ana na mouria firi?>>

26Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Taa naa na Kekedelaa Aabu gi da haea? Ma o iidumi utaa ada?>>

27Ma na wane nae e oolisia ka urii, <<Oko rakediana ana a God na Lord oe, ana liomu teefou ma na mangomu teefou ma na rigitalamu teefou. Ma oko rakediana fuana na iimola gi lau ana aefera oe ka iilingia laugo o rakediana fuamu i talamu.>>

28Ma a Jesus e bae ka urii, <<Si oolisilaa oe nia mamana. O iilia si doo nae, ma oko mouri.>>

29Sui taa, na wane faatolomai nae ana kwaieresia gi e ida laugo, ma nia ka ledia lau a Jesus ka urii, <<Ni tei naa na wane aefera nau gi?>>

30Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Tee wane Jiu e too mai i Jerusalem ma ka lea uria i Jeriko. Ma si kada nia e lea ua ana sulia na tala, na wane bebeli gi daka haungia, ma daka laua na doo nia gi sui fai nia na maku nia gi. Ma daka rabusia lelea ka garangi mae, ma daka lugasia, daka lea na ada faasia. 31Ma ana si kada nae, tee fataabu e lea go sulia na tala nae, ma si kada e rikia na wane baa, nia ka tasa laugo ana sulia ta bali tala aai, ma ka lea naa. 32Sui tee wane kwaiꞌadomi i laona na Beu Aabu a God e lea laugo mai sulia na tala nae. Ma ana si kada nia e dao i seenae, nia ka rikia na wane baa. Sui i nia laugo ka tasa ana faasia ana ta bali tala aai, ma ka lea naa. 33Sui tee wane faasia na lolofaa maadiu i Samaria e lea laugo mai sulia na tala nae. Si kada nia e rikia na wane baa, nia ka kwaimanatai asianaa fuana. 34Ma nia ka lea mai siana, ma ka igitainia na gwai ma na waen faafia na maala nia gi, ma ka afua. Sui nia ka faataea i fafona na hosi nia, ma ka ngalia naa fuana tee beu na da foli uria na toolaa i laona, ma ka aadasulia i seenae. 35Ma ana ruana fe dani, nia ka lafua roo fe rebe malefo, ma ka falea fuana na wane na e aadasulia na beu nae, ma ka bae urii fuana, <O aadasulia na wane naa, ma si kada ku ooli lau mai ana, nau kuka duua fita si malefo na o nagaa fuana.>>>

36Sui a Jesus ka bae urii, <<I oe o manata utaa? Ni tei ani daalu na oolu wane naa gi na i nia na wane aefera nia na wane baa na wane bebeli gi da kwaea?>>

37Ma na wane faatolomaia nae ana kwaieresia gi e bae lau ka urii, <<Na wane na e kwaimanatai fuana.>>

Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<O lea, oko iili urinae laugo.>>

Ni Mata fai nia ni Mary.

38Si kada a Jesus ma na oote fafurongo nia gi da lea ana, daka dao ana tee maefera, ma tee geni na hatana ni Mata ka gonitainia a Jesus uria i laona na luma nia. 39Ma na haasina ni Mary ka gwouru garangia na aena a Jesus na Lord, ma ka fafurongo ana uria na faatolomailaa nia gi. 40Ma ni Mata na manatalana ka asia sulia ni nia go ana na e iilia na raoa gi sui go i luma. Ma nia ka lea mai siana a Jesus, ka bae urii fuana, <<Lord ae, e utaa? Oe osi manata aꞌabo go sulia na haasigu na e tafusi nau go ana kuka iilia go agu na raoa naa gi sui taifili nau? O haea fuana eeri i nia ka lea mai ka adomi nau laugo!>>

41Ma a Lord e oolisia ka urii, <<Mata ae, ni oe o manata aꞌabo ma na manatalamu ka abero sulia na doo oro gi asianaa. 42Haia, ma tesi doo go na e initoo. Ni Mary ana na e filia ana oꞌoloa, ma e afetai ta wane ka lafua naa faasia.>>

Jesus e faatolomai sulia na fooalaa.

11

1Ana tee maedani, a Jesus e fooa ana, ana tesi gula. Ma si kada e fooa sui, tee wane ada na oote fafurongo nia gi ka bae urii fuana, <<Lord ae, o faatolomai gami ana fooalaa, iilingia na a John e faatolomainia laugo na oote fafurongo nia gi.>>

2A Jesus ka bae urii fuada, <<Si kada mu fooa ana, muka bae urii, <Maa ae, gami dooria tooa gi sui daka faabaitaa na hatamu sulia nia e aabu asianaa. Na Initooa oe ka dao mai. 3Ma oko falea fasi mai fuagami na fanga na e bobola fuagami sulia dani. 4Ma oko manata lukea na aade taꞌalaa gami gi sulia i gami mi manata lukea na iimola gi sui na da iilia si aade taꞌa gi fuagami. Ma osi eekwatai gami uria na iilitooa.>>>

5Ma a Jesus ka bae ana tesi oomelawanea urii fuana na oote fafurongo nia gi, <<Lea so ta wane ani gomolu ka lea siana na ruana nia lao initoona na rodo, ma ka bae urii fuana, <Ruana ae, o falea fasi mai ta oolu fe beredi fuagu. 6Sulia tee wane ruana agu na e too mai ana fera tau, ka dao mai siagu. Sui ka langi kusi too ana tesi fanga hai kuka falea fuana.> 7Ma lea na ruana nia nae e langi si lea mai i maa, ma ka bae urii, <Langi osi aberotai nau! Na maa e bilake naa, ma na wela nau gi melu ka teo sui naa. Afetai kuka tatae lau uria falelana tesi doo fuamu.> 8Haia, i nau ku haea fuamolu, boroi ana so i nia ka langi si doori iililana tesi doo, lea so na wane nae e gania ka tasa dongaa go ana, na wane aai na i luma ka tatae ma ka falea go ana na doo gi sui na nia e doorida. Ma i nia iilia langi lau sulia na wane nae na ruana nia, ma sulia go ana na i nia langi kasi ida uria ganilaa. 9Nia na ku haea si doo naa fuamolu. Molu gani, ma molu ka ngalia si doo na molu gani uria. Molu ka nani, ma molu ka rikia si doo na molu nani uria. Molu ka kidikidi, ma na maa ka ifi fuamolu. 10Sulia na tooa gi sui na da gani, daka ngalia na doo na da gania. Ma na tooa gi sui na da nani, daka rikia na doo na da nani uria. Ma na tooa gi sui na da kidikidi, na maa ka ifi fuada.

11<<Ma ni tei ani gomolu na maa gi, lea so ta wela oe ka gania iia, langi osi falea na loi fuana! 12Ma lea so na wela oe e gani uria tee fe faleke karaikua, langi osi falea ana ta subu fuana! 13Sui boroi ana na molu ka taꞌa, i gomolu molu haitamana na falelana si doo diana gi fuana wela gomolu gi. Ma na Maa na i langi e rakediana baita ka tasa. Nia naa, nia ka falea na Aanoedoo Aabu fuada na tooa gi na da gani nia uria!>>

Jesus fai nia Bielsebul.

14Ana tesi kada, Jesus e taria tee aagalo faasia tee wane fakana e ato. Ma si kada aagalo na e tafi faasia, nia ka bae lau. Ma na tooa oro na da figu, gera ka kwele. 15Ma teni wane ada gi gera ka bae urii, <<Nia tari aagalo ana Bielsebul na wane baa e initoo usia na aagalo gi. Nia naa e falea mamanaa naa fuana ka tari aagalo ana.>>

16Ma teni tooa ani gera, da dooria faamalaꞌoelana a Jesus. Ma gera ka gania hai nia ka aadea ta doo kwaibalatana eeri ka faatainia na nia e lea mamana mai faasia a God. 17Ma sulia na a Jesus e haitamana go ana na manatalada, nia ka bae urii fuagera, <<Lea so ta initooa ka firu fai gera i talada, na initooa nae ka funu. Ma lea so ta aebara da firu fai gera i talada, gera ka tagalangai gera naa. 18Haia, ma so na initooa a Satan lea so ka firu fai nia i talana, tara na initooa nae ka labasia i talana. Nau ku haea si doo naa gi sulia molu haea nau ku tari aagalo ana mamanaa a Bielsebul. 19Haia, ma lea ku tari aagalo ana mamanaa a Bielsebul, mamanaa tei mone ana na bali amolu gi na da tari aagalo gi ana? Sulia si doo naa gi, nia e faatainia i gomolu molu garo. 20Ma ni nau ku taria aagalo gi ana mamanaa a God. Haia, ka faatainia fuagamu na Initooa a God e dao mai siagamu.>>

21Jesus ka bae lau ana tesi oomelawanea ka urii, <<Lea na wane ramo e aade aagau ana raunga ni firu nia gi ma ka folo usia luma nia, e afetai ta wane ka labasia na doo nia gi i laona luma nia. 22Ma lea so ta wane na e rigita ka tasa ani nia e lea mai ma ka firu fai nia ma ka tasa ana, tara na wane nae ka ngali teefou na ana doo ni firua nia gi e fiitooda, ka tolingia teefou na doo gi sui fuana ruana nia gi.

23<<Haia, ni tei naa e langi kasi lea suli nau, nia na maalimaea nau. Ma ni tei na langi kasi adomi nau uria oofulana mai tooa gi siana God, nia ka tagalangai gera na faasia God.>>

Faatolomailaa sulia na aagalo taꞌa gi.

24A Jesus ka bae lau urii, <<Si kada aagalo taꞌa e lea faasia ta wane, nia ka liliu i aanogwou, ma ka nani uria ta gula hai ka too lau ana. Ma lea nia nani ka langi naa, nia ka manata urii, <Boro nau ku ooli lau siana wane baa na ku too mai siana i nao ma kuka lea mai faasia.> 25Si kada nia e ooli mai ka dao, nia ka rikia si gula baa gera salofia ma daka olosia sui naa. 26Si kada nia e rikia urinae sui, nia ka ooli ma ka talaia lau mai ta fiu aagalo taꞌa ka tasa liufia, daalu lea mai, daalu ka too naa laona wane baa. Ana si kada nae, na taꞌalana wane nae ka taꞌa ka liufia i nao.>>

Na eelelaa mamana.

27Si kada Jesus e haea si doo naa gi fuada sui, tee inite aai laona figua naa e rii ka bae urii, <<Na geni na e kwalafi oe ma ka faasusufi oe, nia e eele ka tasa.>>

28Sui taa, a Jesus e oolisia ka bae urii, <<Langi go. Tei gera na da rongoa baelana God ma gera ka iili sulia baelana, gera naa da eele ka tasa.>>

Tooa gi da dooria Jesus ka iilia doo kwaibalatana.

29Ma kada tooa oro gera figu mai garangia a Jesus, nia ka bae urii fuagera, <<Gamu na uuni wane naa, gamu na uuni wane taꞌa. Sulia mu doori rikilana doo kwaibalatana, ma ka afetai muka rikia ta doo kwaibalatana. Ma tara muka rikia go agamu na doo kwaibalatana iilingia na doo baa e fuli fuana profet Jona. 30Sulia Jona e iilingia ta mamalafooa fuana tooa i Niniva. Ka urinae laugo ani nau, na Wela nia Iimola gi, kuka iilingia laugo ta mamalafooa fuana tooa naa ana si kada nae. 31Ma ana maedani tara a God ka ketoa ana tooa, na geni aaofia baa ana maefera i Siba, tara nia ka take ma ka faatainia na doo taꞌalaa gamu tooa ana uuni wane naa, sulia na aabulolaa gamu e garo asianaa. Nia e lea tau na mai faasia suilana molaagali uria rongolana haitamadooa a Solomon. Sui taa, tee wane na e baita ka tasa liufia a Solomon e too i see i taraꞌena, ma gamu si rongo nia go. 32Ka urinae laugo ana si kada God tara ka ketoa ana tooa. Na tooa i Niniva tara gera ka faatainia na doo taꞌalaa gamu ana fe dani ni keketoa, sulia gera aabulo sui na faasia si garolaa gera gi, si kada gera rongoa a Jona e funao ana fuada. Haia, wane baita ka tasa liufia a Jona e too naa i seegi i taraꞌena, sui langi gamu musi oolitai manata go.>>

33A Jesus ka bae urii, <<Langi ta wane na e faaharua na laeta, sui nia ka haufinia ana, ma langi ka aalua ana farana ta teu. Kada nia e faaharua laeta sui, nia ka aalua na mone ana gula ni aalu laetalaa, eeri ni tei na e ruu mai lao luma, nia haitamana ka rikia raralana. 34Na maamu e iilingia laeta fuana nonimu. Lea na maamu e gwagwalifolaa, na nonimu laugo ka folaa. Ma lea na maamu e rorodoa, na nonimu laugo ka rorodoa. 35Nia naa, oko susulia na laeta na e too ani oe, aata ka rorodoa go ana. 36Lea na nonimu teefou ka folaa ma ta bali amu kasi too lao rorodoa, oe o folaa teefou naa iilingia na laeta baa e talafi oe ana raralana.>>

Jesus e ngatafia na Farisi gi ma na faatolomai gi.

37Ana si kada Jesus e faasuia ana baelana, tee wane ana Farisi gi ka soea uria fangalaa i luma nia. A Jesus ka lea fai nia, ma ka gwouru naa uria fangalaa. 38Ma na Farisi na ka kwele asianaa sulia nia e rikia a Jesus e langi kasi fuloa na abana i nao suifetei na fangalaa. 39Ma Jesus na Lord ka bae urii fuana, <<Gamu Farisi gi mu manata aꞌabo asianaa uria taufilana bali maa ana teteu ni gwou gi ma na doo ni fanga gamu gi go. Sui taa, i laona na manatalaa gamu gi e fungu ana doo taꞌa gi sui. 40Gamu mu nue asianaa! God, na wane na e haungainia na bali maa ana si doo gi sui, nia e haungainia laugo na bali lalo. 41Haia, mu falea si taa gi na e too i laona teteu ni gwou gamu gi fai nia si taa gi na e ni laona doo ni fanga gamu gi fuana tooa siofaa eeri si doo gamu gi sui ka faalu.

42<<Kwaimanatai asianaa fuagamu Farisi gi i sulia mu falea go agamu fuana a God ta bali ana tangafuluna mumuduna si fanga gi na mu fasia laona raoa gamu gi. Sui taa, langi musi manata aꞌabo go uria olosilana toolaa gamu gi fai nia na wane aefera gamu gi ma na rakedianalaa gamu gi fuana God. Nia e diana na muka iilia gala si doo nae gi, ma muka manatatoona laugo si doo baita gi.

43<<Kwaimanatai asianaa fuagamu Farisi gi, sulia si kada mu lea lao Beu Aabu ni figulaa, muka dooria gwourulaa ana fuli ni gwourua ana babaitaa. Ma ana si kada mu lea i maana usia gi, muka dooria tooa gi gera ka faaꞌinitoo gamu. 44Kwaimanatai fuagamu Farisi gi, sulia mu iilingia na kwaingeia gi na langi dasi uia ana fou, ma si kada wane gi da liu i fafoda, langi dasi aada haitamana.>>

45Sui tee wane ana faatolomai ana kwaieresia gi ka bae urii, <<Faatolomai ae, si kada oe bae urinae, o bae labasi gemelu laugo nae.>>

46Ma Jesus ka bae urii, <<Kwaimanatai laugo fuagamu faatolomai gi ana kwaieresia gi, sulia mu haungainia kwaieresia afetai oro gi fuana tooa, ma ka afetai fuada uria roosulilana, ma langi musi adomia gera laugo. 47Kwaimanatai laugo fuagamu sulia mu haungainia doo diana gi fafona kwaingeia gera profet gi ka aada diana asianaa, na profet baa gi na koo gamu gi da haungida. 48Sulia si doo nae gi, na nia ka faatainia na mu aalafaafia si iililaa taꞌa nae gi na koo gamu gi da aadeda fuada. Sulia gera haungida ma ni gamu muka uia na kwaingeia gera gi. 49Ma sulia tesi doo laugo, na God ana liotooa nia, nia ka bae urii, <Nau tara kuka oodua kou na profet ma na aposol gi siada, sui gera ka haungia bali ada, ma gera ka iinokesia laugo ta bali ada.> 50Aena nana naa, tooa gi ana uuni wane naa tara daka ketoda faafia na haungilana na profet gi e ita ua mai ana hafalilana molaagali. 51Talaꞌae mai ana maelana Ebol lea mai ka dao ana maelana Sekaraea na wane baa gera haungia laona Beu Aabu a God, i matangana fuliere ma na fuli aabu. Doo mamana na nau ku haea fuagamu, tara na tooa ana uuni wane na gera ka ketoda faafia maelana tooa naa.

52<<Kwaimanatai fuagamu faatolomai ana kwaieresia gi, sulia mu haufinia na mamanalaa sulia a God, hai so na tooa langi dasi haitamana. Langi musi manata mamana ana, ma muka suusia na tooa uria haitamanalaa.>>

53Haia, ana si kada Jesus nia e lea naa faasia fera nae, na wane faatolomai gi ana kwaieresia gi ma na Farisi gi gera ka talaꞌae aaefara, ma daka ledia ana si doo oro. 54Ma gera ka malaꞌoea a Jesus uria daotoolana tesi taa nia e haea ka garo.

Faatolomailaa usia sugelaa.

12

1Ana tesi kada, tooa oro asianaa, e bobola fai nia teni tooni da figu mai uria rongolana Jesus. Ma Jesus ka bae urii fuana oote fafurongo nia gi, <<Muka aadasuli gamu faasia na manata taꞌa gera Farisi gi, sulia da haitamana sugelana tooa ana maluta taꞌa gera gi. 2Si taa gi na wane e haufinia, tara daka faatainia go ada. Ma si doo haufini gi, gera ka haitamana laugo. 3Ma si taa gi na mu haea i laona rorodoa, gera ka rongoa lao dani. Haia, ma si taa gi na mu fuarotainia lao aalingana ta wane ana ta gula banitai taifili gomoro, gera ka ainitalo ana fuana wane gi, sui daka rongoa sui.>>

Tei naa gamu ka moungia.

4Haia, Jesus ka bae urii lau, <<Nau ku haea fuagamu oote ruana nau, langi musi moungia ni tei gera na da haungia na noni gamu, ma i buira gera ka lafusia tesi taa taꞌa lau daka iilia ani gamu. 5Ma i nau ku faatainia fuagamu wane aai na fuana muka moungia: muka moungia a God. Sulia nia naa na e haitamana ka haungia noni gamu, ma ka too laugo ana mamanaa uria ui anilagamu laona gula ni kwakwaea. Iiuka, nau ku haea fuagamu, God naa na muka moungia.

6<<Na manu totoꞌou gi, gera haitamana faafoli go ada uria si malefo toꞌou. Manu gi daka toꞌou boroi ada, God e afetai ka manata buro ana tee fe manu ani gera. 7Sui boroi na iifuna ketemu, God e haitamana laugo. Aena nana langi musi mou, sulia God e manata baita ana tooa ka liufia na manu oro gi.>>

8Sui a Jesus ka bae urii lau, <<Nau ku haea fuagamu, lea ta wane e faatalo ana tooa gi uria nia na fafurongo nau, na Wela nia Iimola gi, tara kuka uunuunu laugo suli nia i naona ensel a God gi. 9Ma lea ta wane ka kwaigoloi ani nau siana wane gi, nau laugo tara kuka kwaigoloi ana wane nae naona ensel a God gi.

10<<Haia, lea ta wane ka bae taꞌa suli nau, a God haitamana ka manata lukea go ana. Sui lea ta wane ka bae taꞌa sulia Aanoedoo Aabu, a God e afetai ka manata lukea wane nae.

11<<Ma tara gera ka ngali gamu uria ketolagamu i laona Beu Aabu gi ni figulaa nia langi naona wane baita gi. Ana si kada nae, langi musi mou, ma langi so muka manata aꞌabo uria si baelaa taa gi na tara muka haea ma muka oolisi gera ana. 12Sulia ana si kada nae, na Aanoedoo Aabu ana tara ka faatolomai gamu ana si doo gi na tara muka haeda.>>

Na oomelawanea sulia na wane initoo na e nue.

13Tee wane i laona na figua nae e bae urii fuana a Jesus, <<Faatolomai ae, o haea fuana na aua nau hai ka tolingia na doo gemere gi na maa gemere e tafusia fuamere.>>

14Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Ruana ae, ni tei naa e falea na mamanaa fuagu uria na ketolana ma na tolingilana na doo nae gi i matanga moro?>> 15Ma i nia ka bae urii fuada sui, <<Muka manata diana, aata gamu ka lulugoni. Sulia na mourilana wane mamana e langi si ngado i fafona na malefo ma langi na todalaa.>>

16Sui a Jesus ka uunuunu sulia si baea oomelawane naa fuada ka urii, <<Tee wane todadoo e too ana tesi gano diana na e fasi doo i laona, ma ka gonia na doo diana oro gi e faasia. 17Ma nia ka hafalia manatalaa i talana i liona ka urii, <Tara kuka iili utaa naa? Sulia nau kusi too ana tesi gula uria na taingailana na doo gi na ku gonida. 18Si doo na tara kuka iilia e urii: Tara kuka oogosia na babala ni taingaia nau gi, ma kuka tolea lau ta doo faalu gi na e baita. Ma i nau kufi taingainia na mige doo nau gi ma teni si doo gi lau i seenae. 19Sui nau ku bae lau urii fuagu i talagu, Oilakea asianaa fuamu! Ni oe o too na ana na doo diana oro gi na o doorida sulia fe ngali oro gi nae. O too mamalo na amu! Oko fanga diana amu, ma oko gwou amu, ma oko iilia na doo nae gi eeri na mourilamu ka eele sulia.> 20Sui taa, a God e bae urii fuana, <I oe o nue asianaa! Laona fe rodo naa i taraꞌena naa na oko mae, ma tara ni tei na ka nauhata ana na doo gi sui na o taingaida fuamu i talamu na?>>>

21Ma Jesus e isia na faatolomailaa nae ka urii, <<Si doo naa tara ka fuli urinae fuada na iimola gi na da taingainia na doo gi sui fuada i talada, ma ka langi dasi too ana na bali todadoo na a God e manata uria.>>

Manata ngadolaa ana God.

22Sui Jesus ka bae urii fuana oote fafurongo gi, <<Nau ku haea fuagamu, langi molu si manata aꞌabo uria si taa na tara molu ka ania fai nia si taa na tara molu ka oofi ana. 23Sulia na mouria naa e diana tasa liufia na fanga, ma na noni naa e diana ka tasa liufia na maku. 24Aada muka rikia na manu gi i mamangaa, langi gera si too aꞌabo go uria raolaa ana ta raoa. Ma langi dasi koni fanga go, ma dasi haungainia go ta babala ni aalu fanga gi. Sui a God ka hangoni gera go ana. Haia, ma ni gamu, a God e manata baita ani gamu liufia manu gi. Nia naa, God e hangoni gamu laugo.

25<<Ma boroi ana muka manata aꞌabo ana mourilaa gamu, e afetai go hasa muka aadea na mourilagamu so ka tekwa lau kou. 26Haia, ma lea so gamu ka langi si bobola go uria aadelana gala si doo urinae gi, uria taa na muka manata aꞌabo ana doo eꞌete gi?

27<<Aada muka rikia fasi tage ai gi na da taga kwailiu go ada. Gera langi dasi rao go, ma langi dasi haungainia go ta maku. Ma nau ku haea fuagamu, gera aada diana ka tasa liufia maku eꞌete gi na a Solomon na Aaofia e ruufida gi. 28Haia, na tage ai gi gera too go ada sulia si kada kukuru, sui daka ui anida laugo ada laona eere. Sui ka urinae boro, a God ka faaofi gera ana si doo diana ka tasa. Haia, ma gamu manata hasa God ka langi si faaruufi gamu na ana ta maku? Na manata mamana gamu e toꞌou.

29<<Haia, ma langi molu si manata aꞌabo asianaa uria si ta na muka ania ma langi so muka gwoufia. 30Sulia na tooa uugita gi na da haitamana manata aꞌabolaa uria doo naa gi sulia dani. Haia, ma ni gamu naa, na Maa gamu nia e haitamana ua na mai na mu dooria doo nae gi. 31Haia, lea doo muka manata agamu uria si Initooa a God, nia kafi falea fuagamu si doo nae gi na mu doorida.>>

32Sui a Jesus ka bae urii lau, <<Oote fafurongo nau ae, boroi ana gamu mu iilingia na aabui sipsip toꞌou, e langi musi mou, sulia a God na Maa e eele asianaa uria na falelana Initooa nia fuagamu. 33Muka faafoli ana na doo gamu gi sui, ma muka falea si malefo ana fuada na iimola siofaa. Lea so muka iilia si doo nae, tara muka too ana si doo diana i langi gi na e afetai ka fura. Haia, muka taingainia na todadoo gamu gi i langi, si gula na e afetai daka sui, ma si gula na wane bebeli gi dasi dao ana, ma ka langi ta susubu si labasida. 34Sulia molu ka manata sulia na gula na todadoo gamu e too ana.

35<<Muka too ni aadaada maasia si taa gi na tara ka dao mai. Ma muka ruufia na maku gamu gi, ma na laeta gamu gi ka kwesu, 36iilingia na wane rao gi na da maasia na wane baita gera ka ooli mai faasia ta fafangaa ana baraa. Si kada i nia e dao mai lao rodo ma ka kidikidi, aliꞌali daka ifingia na maa fuana. 37Ka oilakea fuada na wane raoa gi na wane baita gera e daotooda da aada ua go ada maasia si kada nia e ooli mai ana. I nau ku haea na doo mamana gi fuagamu, i nia ka aade aagau, ma ka faagwourufida sui, ma ka raodoo fuada. 38Ka oilakea fuada lea so nia ka daotooda gera kwaimaasimaasia, boroi ana so ka dao mai ana i initoona rodo ma langi i ofaidani! 39Ma muka manatatoona si doo naa, lea so na wane ana luma e haitamana si kada na wane bebeli ka dao mai ana, e afetai na wane bebeli ka ruu i luma nia. 40I gamu laugo muka too ni kwaimaasilaa sulia i nau, na Wela nia Iimola gi, tara nau kuka dao mai ana si kada na mu manata na daolagu tara katau ua go mai ana.>>

41A Peter ka bae urii, <<Lord ae, e utaa? I oe o haea si oomelawanea naa fuamelu go ana naa ma langi fuana na iimola gi sui?>>

42A Lord e oolisia ka urii, <<Ni tei naa na wane ni rao na e liotoo ma ka rao oꞌolo? I nia naa na aarai baita ka aalua ka baita usia na wane raoa gi aai, ka falea na fanga fuada ana si kada ni fale fangalaa. 43Haia, oilakea fuana na wane raoa nae na wane baita e daotoona i nia e iilia si doo nae gi ana si kada nia e dao mai ana i luma nia! 44I nau ku haea na doo mamana fuagamu, na wane baita ka aalu nia ka baita usia na doo nia gi sui. 45Sui taa, ka taꞌa asianaa lea so na wane raoa nae ka manata urii, <Na wane baita nau e too mai ka tau ua go ana naa,> ma ka hafalia na kwaelana na wane raoa aai gi ma na geni raoa gi, ma ka fanga na ana ma ka gwou na ana lelea na gwouna ka rorodoa go. 46Sui na wane baita ka dao mai ana tee fe dani na i nia kasi manata go hasa i nia ka dao ana, ma ana si kada nae i nia e lalafusia go ana. Na wane baita ka kwai nia ana doo baita, ma ka aalu nia ana si gula gera iimola gi na langi dasi manata mamana.

47<<Ma na wane ni rao na e haitamana go ana si taa na wane baita nia e dooria eeri ka iilia, sui taa, i nia kasi aade aagau ma kasi iilia go tesi doo na wane baita e dooria, tara daka rabusi baita ani nia. 48Haia, ma na wane ni rao aai na e langi kesi haitamana go na doo na wane baita nia e dooria, ma ka iilia tesi doo na e bobola fai nia daka rabusi nia, i nia tara daka rabusi toꞌou go ada ani nia.

<<Lea a God e falea si oro fuana tee wane, God ka dooria laugo si oro faasia. Ma lea so a God e falea doo oro ka tasa fuana ta wane aai, nia ka dooria laugo si oro ka tasa faasia.>>

49A Jesus ka bae lau urii, <<I nau ku lea mai uria na suungilana na molaagali, ma i nau ku dooria na eere nae ka talaꞌae haru naa! 50Nau ku too ana tee siuabulaa na tara ku ngalia na e faafiia asianaa na mourilagu, ma e afetai ku eele lelea na siuabulaa nae ka sui go! 51E utaa? I gamu mu manata hasa i nau ku dao uria na ngalilana mai na fanualama uria laona molaagali? Langi! Na tolilaa ana na ku ngalia mai. 52E ita ana si kada naa ka ooli alaa, na luma ana lima iimola gi ka toli. Na oolu iimola ta bali ma na roo iimola ta bali. 53Na maa gi daka oolisusuu fai nia na alakwa gera gi, ma na wane daraa gi daka oolisusuu fai nia na maa gera gi. Ma na tee gi daka oolisusuu fai nia na haari gera gi, ma na haari gi daka oolisusuu fai nia na tee gera gi. Ma na fungo aai geni gi daka oolisusuu fai nia na geni fungao gera gi, ma na geni fungao gi daka oolisusuu fai nia na fungo geni gera gi.>>

Faatolomailaa sulia mamalafooa.

54Jesus ka bae urii laugo fuana tooa gi, <<Lea mu rikia barobaro e tae mai i suulana hato, muka haitamana na tara na uuta ka aru. Ma nia ka aru mamana naa. 55Haia, ma lea na ooru e bango alaa mai, muka haitamana laugo tara ka agoꞌago. Ma tara ka agoꞌago mamana naa. 56Gamu tooa mu haitamana asianaa sugelaa, sulia mu haitamana aadaada i mamana fai nia na molaagali naa, ma muka aada haitamana laugo si mamalafooa gi. Sui taa, langi molu si aada haitamana si doo gi na e dao mai ana si kada nae.>>

57Jesus ka bae ka urii lau, <<Uria taa na langi molu si aadafilia amolu si doo diana gi fuana molu ka iilida? 58Lea so ta wane ka ngali oe uria na ketolamu siana wane ni keketo gi, ma i naona ua moro fi dao siana wane keketo gi, o iiliili uria olosilana si manata na i matanga moro. Sulia lea langi moro si iilia si doo nae, ma nia ka ngali oe siana wane ni keketo gi, ma buira gera keto oe sui, gera kafi fale oe fuana wane kakani wane gi, ma na wane kakani wane gi dafi aalu oe lao beu ni kanilaa. 59Haia, ma ni nau ku haea fuagamu, lea urinae, e afetai oko haga faasia beu ni kanilaa naa lelea oko falea si malefo isi oe na e too uria kwakwaea.>>

13

1Ma ana si kada nae laugo, teni tooa gi da too i seenae da faarongoa a Jesus sulia na tooa gi faasia i Galili, na a Paelat e haumaelida, si kada gera kwaisuusi ada fuana God. 2Haia, a Jesus ka baea urii, <<Utaa? Sulia da haumaelia naa na tooa naa gi urinae, i gamu mu manata hasa i gera na tooa na aade taꞌalaa gera gi e baita ka liufia na tooa gi sui go i Galili nae? 3E langi go! Ma i nau ku haea fuagamu, lea so e langi musi oolitai manata faasia na aade taꞌalaa gamu gi, i gamu sui go naa tara muka mae laugo iilingi gera. 4I gamu mu manata utaa sulia na aakwala ma kwalu iimola baa gi i fera i Saelom na beu baita e asia faafi gera ma ka haumaelida naa? E utaa? Gamu mu manata hasa si doo nae e faatainia naa hasa i gera naa na tooa taꞌa ka liufia na tooa gi sui go na da too i laona fera i Jerusalem? 5Langi! Ma nau ku haea fuagamu, lea so e langi musi oolitai manata faasia na garolaa gamu gi, i gamu sui laugo na tara muka mae laugo iilingi gera.>>

6Sui a Jesus ka faarongo gera ana si baea oomelawanelaa naa ka urii, <<Tee wane e fasia tee ai na da alangia ana na figi na e tae i laona na raoa nia. Ana tesi kada, i nia e lea ma ka nani uria teni fe fufue doo gi i gwouna ai nae, sui nia ka langi si rikia go ta fufue doo. 7Ma nia ka bae urii fuana na wane na e rao i laona na raoa nia nae, <O aada fasi, oolu fe ngali na ku lea mai uria na nanilaa uria na fufue ai gi, sui ka langi kusi rikia go tee fe doo. Haia, o tabalia na amu! Uria taa na ka too go ana uria na suusilana si gano uria na raolaa?> 8Sui na wane ni rao nae e oolisia ka bae urii, <Aarai baita ae, o faalamainia na ai naa ka too fasi ana sulia ta tee fe ngali na mone ana. Tara nau ku elia ta kilu tekwa galia, ma kuka aalua teni tafutafu i aena eeri ka faadiana na gano naa. 9Haia, lea na ai naa ka fungu ana ta fufue ai gi ana fe ngali loko, ka diana naa. Ma lea ka langi, ofi tabalia amu.>>>

Jesus e guraa tee inite aai ana Sabat.

10Ana tee maedani ana Sabat, Jesus e faatolomai i laona tee Beu Aabu ni figulaa. 11Ma tee geni e too i seenae na matai ana aagalo taꞌa na e iilia na ogina ka bou sulia aakwala ma kwalu fe ngali, ma ka lalafusia take oꞌololaa. 12Ma si kada Jesus e rikia, nia ka bae urii fuana, <<Oe o akwaa naa faasia si mataia na e haungi oe.>> 13Ma nia ka aalua abana gi fafona ogina, ma ana si kada nae ua go, na geni nae ka take oꞌolo, ma ka baelafea God.

14Ma si kada wane baita nae ana Beu Aabu naa e rikia a Jesus e iilia si doo nae fuani geni naa ana maedani Sabat, na rakena ka hasu, ma ka bae urii fuana tooa nae gi, <<Oono fe maedani na fuana muka iililana si raolaa gamu gi. Haia, ana fe dani nae gi laugo, muka lea mai uria guralaa. Langi musi lea mai uria guralaa ana maedani Sabat.>>

15Ma a Jesus na Lord e oolisia ka bae urii, <<Gamu mu haitamana asianaa na sugelaa. Sulia lea molu too ana bulumakau ma langi ta dongki, molu haitamana molu ka lukeda molu ka talaida fui kafo uria faagwoufiladalaa ana maedani Sabat. 16Haia, ma na geni naa, i nia na aai ana aebara koo gia Abraham laugo, ma Satan ka kani mai faafia sulia aakwala ma kwalu fe ngali. Haia, ma e diana fuana kuka guraa si mataia naa faasia ana maedani Sabat.>> 17Si kada Jesus nia bae urinae, na maalimaea nia gi gera ka ida asianaa ma na tooa gi gera kafi eele ada sulia si doo diana gi na Jesus nia e aadeda.

Roo si oomelawanea gi.

18Haia, Jesus e soeledia na tooa gi ka bae urii, <<Taa na si Initooa God e iilingia? Ma si doo taa na tara kuka bolangainia ana fuana ka folaa fuagamu? 19Nia e iilingia na mige doo toꞌou na wane e ngalia ma ka fasia laona raoa. Sui nia ka tae mai ma ka hau ana ai baita, ma na manu gi daka lea mai, gera ka too, ma daka haungainia na nui gera gi ana harana gi.>>

20Ma a Jesus ka bae lau urii, <<Doo taa na tara kuka bolangainia ana Initooa a God? 21Nia iilingia na iisi uria faafufulana na beredi, na ta geni e ngalia ma ka dolalia fai nia fulaoa lelea na kumu nae ka fufu go.>>

Langi iimola gi oro da mouri.

22Si kada a Jesus e lea fui Jerusalem, nia ka liufia na maefera baita gi ma na maefera toꞌou gi, ma ka faatolomai doo fuada tooa oro gi. 23Ma tee wane e ledia ka urii, <<Aarai ae, utaa? Tara aange wane go na God ka faamouri gera?>>

A Jesus e oolisia ka urii, 24<<Nau ku haea fuagamu, muka hasi rigita eeri muka ruu ana na maa na e logo. Sulia na tooa oro gi daka hasi uria na ruulaa, sui ka afetai fuada. 25Sulia na ruulana i langi e urinae laugo: Na wane baita ana luma ka tatae ma ka bilakea na maa. Ma tara gamu take mai i maa ma muka kidikidi ana maa, ma muka bae urii, <Aarai ae, o ifi kou urii gami.> Sui nia ka oolisia ka urii, <Nau langi kusi haitama gamu ma langi kusi haitamana si gula na gamu lea mai faasia.> 26Sui tara mu oolisia muka urii, <I gami mi fanga naa fai oe ma mika gwou naa fai oe, ma oko faatolomai naa i laona na fera gami gi.> 27Sui nia ka bae urii, <I gamu na tooa taꞌa gi, muka lea tau kou faasi nau. I nau kusi haitamagamu ma langi kusi haitamana si gula na gamu ita mai ana.>

28<<Ma si kada mu rikia a Abraham ma a Aesak ma a Jakob ma na profet gi sui i laona Initooa a God, ma ni gamu na daka ui ani gamu i maa, tara muka aangi ma muka girigiri lifo! 29Ma na tooa gi tara daka dao mai faasia i taelana hato ma i suulana hato ma faasia i bali alaa ma i bali toli, ma gera ka oogu ana fangaa loko i laona Initooa a God. 30Sulia na tooa gi na da isi si kada naa, tara daka eeta i nao. Ma na tooa aai gi na da eeta i nao si kada naa, tara daka isi.>>

Rakedianalaa Jesus fuana Jerusalem.

31Ana si kada nae, teni Farisi gi da lea mai siana Jesus, ma gera ka bae urii fuana, <<O lea faasia i see fuana ta fera eꞌete, sulia Herod na aaofia nia e doori ka haungi oe.>>

32Ma Jesus ka bae urii, <<A Herod e iilingia na kui kwasi sulia nia e malaꞌoe asianaa. Haia, molu lea siana, molu ka bae urii fuana, i nau tara kuka tasa dongaa ua go agu fai nia tari aagalolaa fai nia guralana tooa da matai gi. Haia, i buira kafi haungi nau. 33Sui ka urinae boroi ana, nau kuka tasa dongaa agu ana lealaa nau fui Jerusalem i taraꞌena ma i bobongi ma teni fe dani lau. Sulia langi si bobola fuana gera ka haungia na profet ana fera eꞌete, ma tee taifilia i Jerusalem go.>>

34Ma Jesus ka bae lau urii, <<Tooa i Jerusalem ae! Gamu baa mu uia fou gi uria haumaelilana na profet gi na God e ooduda mai fuagamu. Si kada oro nau ku doori muka lea mai siagu eeri kuka aadasuli gamu mala kakaraikua e obia na galena gi farana kukubana. Sui langi musi dooria go. 35Haia, ana si kada nae, tara God ka lea faasi gamu ma ka eekwatainia na Beu Aabu nia i fera gamu. Ma i nau ku haea fuagamu, tara langi musi riki nau lau lea ka dao ana si kada gamu muka bae urii, <God ka faadiana na wane na e lea mai ana hatana a Lord.>>>

Jesus e guraa tee wane ana maedani Sabat.

14

1Ana tee maedani Sabat, Jesus e lea uria fangalaa ana tee luma nia wane baita ana Farisi gi. Ma ana si kada nae, na tooa gi daka aadaada uria rikilana si taa gi na tara nia ka iilia. 2Haia, ma tee wane na roo abana gi ma na roo aena gi da fungufungu, nia e lea mai sia Jesus. 3Ma Jesus ka soeledia na Farisi gi ma na faatolomai gi ana kwaieresia gi ka urii, <<Na kwaieresia gia gi da faalamainia gia ka guraa ta wane matai ana Sabat, ma langi?>>

4Sui gera langi dasi oolisia go ana tesi doo. Sui Jesus ka hamosia wane matai baa, ma nia ka akwaa naa, ma Jesus ka faalamainia ka lea na ana. 5Sui Jesus ka soeledi gera ka urii, <<E utaa? Lea so ta wela amu langi ta bulumakau amu ka asia i laona ta kilu ana maedani Sabat, oe o haitamana go amu oko lea oko lafia go amu i langi, ne baa?>>

6Haia, ana si kada Jesus e ledi urinae, langi ta wane kasi oolisia go ana tesi doo.

7Ma si kada a Jesus e rikia na tooa gi na da dao mai ana fangalaa ma daka filia ada si gula initoo ni gwourua gera gi, nia ka haea si baea oomelawane naa fuada ka urii, 8<<Si kada ta wane e soe oe uria ta fangaa ana baraa, e langi osi gwouru ana si gula diana, aata daka soea laugo ta wane na e baita ka tasa ani oe. 9Ma na wane na e soe gomoro mai ka dao, ma ka bae urii fuamu, <O tatae, sulia na wane naa ka gwouru i seegi.> Seenae, oe oko ida asianaa sulia da idu oe oko gwouru ana si gula fuana na tooa siofaa. 10Haia, si kada ta wane e soe oe, oko gwouru amu ana si gula ana faatoꞌoulaa eeri si kada na wane na e soe oe mai e dao, nia ka bae urii fuamu, <Ruana ae, o idu aala mai uria si gula diana naa.> Urinae, i nia ka faabaita oe nae i maada na tooa gi na molu figu i seenae. 11Sulia na wane na e faabaita nia i talana, daka faatoꞌou nia. Ma na wane na e faatoꞌou nia i talana, daka faabaita nia.>>

12Sui a Jesus ka bae urii fuana na wane na e haungainia na fangalaa nae, <<Si kada o haungainia ta fangaa, langi osi soea go amu mai na ruana oe gi ma na aebara oe, ma langi na wane todadoo gi na da too garangi oe. Sulia tara gera haitamana daka haungainia ta fafangaa urinae ma gera soe oe laugo uria duulana laugo si doo na o iilia. 13Si kada o haungainia ta fangaa, oko soea mai na tooa siofaa gi, ma na tooa gi na aeda ma langi na abada e mae, ma na tooa gi na maada e rodo. 14Lea o iili urinae, ka oilakea fuamu. Sui boroi ana langi dasi duu fuamu, tara a God naa ka duua fuamu ana, si kada na tooa oꞌolo gi da tatae lau faasia na maea.>>

Si oomelawanea sulia na maoma i langi.

15Ma ana si kada nae, tee wane ana tooa gi na da gwouru uria fangalaa e rongoa si taa naa Jesus e haea, nia ka bae urii, <<Si oilakea fuana tooa gi na tara daka fanga ana maoma na laona Initooa nia a God.>>

16Ma Jesus ka bae urii, <<Ana tesi kada tee wane e haungainia tee maoma baita ma ka soea mai tooa oro uria fangalaa. 17Ma ana si kada na doo gi e aade aagau naa, nia ka oodua wane rao nia ka lea uria soelana mai tooa gi na nia e haea fuada gera ka lea mai. Nia bae urii, <Molu lea na mai sulia na doo gi e aade aagau sui naa.> 18Sui gera ka talaꞌae haea doo gi na e suusida na daka langi dasi lea mai. Tee wane e bae urii, <Nau ku folia tesi gano, ma ku doori lea fasi uria rikilana. O faarongo nia, nau ku kwaimanatai asianaa.> 19Ma ruana wane ka bae urii, <Nau ku folia aakwala bulumakau ana si kada nae, ma nau ku doori lea kuka rikida fasi, gera da rao diana ma langi. O faarongo nia nau ku kwaimanatai kusi lea go kou.> 20Ma ooula wane ka bae urii, <Nau kufi aadegeni go, ma ka afetai asianaa fuagu uria lealaa mai. O faarongo nia nau ku kwaimanatai.> 21Kadamanga na wane raoa naa e ooli mai, ma ka faarongo ana wane baita nia ana si doo nae gi, wane baita naa e rakehasu asianaa, ka bae urii fuana wane ni raoa nia, <O lea aliꞌali sulia tala baita gi ma sulia tala toꞌou gi, oko talaia mai tooa siofaa, ma na tooa da tero, ma na tooa na maada gi e rodo, ma na tooa na aeda e mae.> 22Si kada wane raoa nae e ooli mai, nia ka bae urii fuana wane baita, <Aarai ae, si doo baa gi o haeda fuagu, nau ku iilida sui naa, ma si gula ni gwourua ana fafangaa oe e langi si fungu ua ana tooa.> 23Wane baita na ka bae lau urii, <O lea lau sulia gala tala gi na da too tau, oko soea lau mai teni tooa eeri na luma nau ka fungu. 24Haia, nau ku haea fuamu, e afetai fuana ta wane ana tooa baa ku soeda mai i nao daka ania tesi fanga ana maoma nau naa.>>>

25Ana tesi kada, na figua baita da lea fai nia a Jesus. Ma i nia e aabulo fuada, ka bae urii, 26<<Ta wane na e doori hau ana na fafurongo nau, i nia ka rakediana ani nau liufia na maa nia ma ni tee nia ma na afe nia ma na wela nia gi ma na haasina gi ma na waiwane nia gi ma ni nia i talana laugo. 27Ma so ni tei na e langi kasi ngalia na airarafolo nia ma ka langi kasi lea mai i burigu, e afetai nia ka hau ana na wane ni fafurongo nau.

28<<Lea so ta wane ani gamu e dooria ka tolea ta luma baita, nia ka gwouru ma ka manata fasi sulia tara ta fita si malefo na nia ka too ana eeri ka bobola fai nia na faasuilana na luma nae. 29Lea nia si iili urinae, ma ka aalua naa na faangadoa ana na luma nae sui, ma na tooa gi da rikia i nia langi kasi too ana tesi malefo na e bobola uria na faasuilana, tara gera ka faawaela ani nia ma daka bae urii, 30<Na wane naa e hafalia na tolelana na luma, sui ka langi si bobola fai nia na faasuilana.>

31<<Ma lea so ta aaofia na e lea fai nia tee aakwala tooni wane ni oomea nia gi uria na firulaa fai nia ta aaofia aai, na e lea mai fai nia na roo aakwala tooni wane ni oomea nia gi. Nia ka gwouru fasi ma ka manata fasi sulia aata na bali oomea nia ka langi si rigita si bobola go uria na firulaa fai nia na oomea nia na aaofia aai nae. 32Ma lea e langi, i nia ka falea ta wane ana eeri ka lea ma ka gani uria na fanualama i matanga daaro, ana si kada da too tau ua mai. 33Urinae laugo, so ta wane ani gamu na e langi kasi eekwatainia na doo nia gi sui, e afetai ka hau ana ta wane ni fafurongo nau.>>

34Jesus ka bae urii lau, <<Na aasi nia na doo diana. Sui taa, lea na mamasialana e lea faasia, e afetai oko ooli lau fai nia. 35Haia, ma langi kasi diana naa fuana aadelana ana tee si doo. Sui boroi ana lea gera dolalia fai nia gano lao raoa, langi so gera ka aalua fai nia tafutafu gi na e haitamana ka fura ma ka aadea gano ka diana. Ma nia bobola go ana fuana daka ui ania na ada. Haia, molu fafurongo diana sulia si baelaa nae gi.>>

15

1Ana tee maedani, na wane oro gi na da wane faafefe ni gonilana na malefo ana na takisi, ma na tooa taꞌa gi laugo da dao uria na fafurongolana a Jesus. 2Ma na Farisi gi ma na wane faatolomai ana kwaieresia da hafalia na ngunungunulaa daka urii, <<Na wane naa e gonitainia na tooa taꞌa gi ma ka fanga na ana fai gera!>>

3Nia nae a Jesus ka baea ana si oomelawanea gi fuada ka urii, 4<<Lea so ta wane ani gamu e too ana tee talange sipsip gi ma tee doo ada ka langi ana, tara si taa naa na wane nae ka iilia? Nia ka tafusia na sikwa aakwala ma sikwa sipsip nae gi ma ka lea ka nani uria tee doo aai na e langi ana lelea ka daotoona go. 5Ma si kada nia e daotoona, nia ka eele asianaa ma ka koua i gwouna abana, 6ma ka ngalia mai i fera. Sui i nia ka soea mai na oote ruana nia gi ma na wane aefera nia gi eeri daka figu mai, ma ka bae urii fuada, <Nau ku eele asianaa sulia ku daotoona naa na sipsip nau baa e langi ana. Nia naa molu ka noni hahala fai nau!>>> 7Ma a Jesus e bae lau ka urii, <<I nau ku haea fuagamu, na eelea baita ka urinae laugo i langi faafia tee wane na e garo ma ka manata ooli, ka liufia na sikwa aakwala ma sikwa iimola gi na da oꞌolo go ada.>>

8Ma Jesus e baea si oomelawanea aai, ka urii, <<Lea so ta geni na e too ana ta aakwala rebe malefo gi ma ta tee fe doo ada ka langi ana, tesi taa tara na ni nia ka iilia? Ni nia ka faaharua ta kwesu, ma ka salofia na luma nia, ma ka nani ana si gula gi sui lelea ka daotoona go. 9Ma si kada e daotoona naa, nia ka soea na ruana nia gi ma na iimola aefera nia gi daka figu mai siana ma nia ka bae urii fuada, <Ni nau ku eele asianaa sulia ku daotoona naa na rebe malefo nau baa e langi ana. Nia naa molu ka noni hahala fai nau!>>> 10Ma a Jesus e bae lau ka urii, <<I nau ku haea fuagamu, si doo nae ka urinae laugo i langi. Na ensel nia gi a God da eele asianaa faafia tee wane na e taꞌa, sui ka manata ooli.>>

11Ma Jesus e baea lau ana tesi oomelawanea ka urii, <<Tee wane e too ana roo wela wane. 12Na wela i buri ka bae urii fuana na maa nia, <Maa ae, o falea mai na bali ai nau ana na aaludooa golu.> Haia, na wane nae ka tolingia naa na aaludooa gera i matangana na roo alakwa nia gi. 13Ma i buira aange fe dani sui, na alakwa baa i buri ka faafoli na ana na bali aai nia ana aaludooa gera, ma ka lea na ana fai nia si malefo nia. Ma nia ka lea na ana uria na fera tau, ma ka nagaa teefou na ana na malefo nia gi ana na toolaa taꞌa. 14Ma i buira na e faasuia naa na malefo nia, na fioloa baita ka liu ana na bali fera nae, ma nia ka langi si too naa ana tesi doo. 15Ma nia ka lea siana tee wane ana fera nae uria raolaa, ma na wane nae ka fale nia uria na raolaa bilia ana aadalaa sulia na boso nia gi. 16Ma nia e dooria hasa ka ania mone ana tesi mudui fanga ana na fanga gera na boso gi, sulia ta wane i seenae kasi falea go tesi fanga fuana. 17Sui si kada nia e manata diana, nia ka bae urii fuana i talana, <Na wane ni rao nia gi na maa nau da fanga lelea daka aabusu, ma i nau naa ku fiolo na agu uria na maea naa! 18Nia diana nau ku ooli siana maa nau, ma kuka bae urii fuana, Maa ae, nau ku aade taꞌa fuana a God ma fuamu laugo. 19Nau kusi faorana naa oko alangi nau ana na wela oe. O faalamai nau kuka rao naa agu fuamu iilingia ta wane ni raoa oe.> 20Ma nia e tatae ka ooli siana maa nia.

<<Si kada nia e dao tau ua kou faasia i fera, na maa nia e aada kou, ka riki nia. Ma nia ka kwaimanatai asianaa ana na wela nia. Ma nia ka lalao kou ma ka ofia mai na wela nia ma ka nonoia. 21Ma na wela nia nae ka bae urii fuana, <Maa ae, i nau ku aade taꞌa fuana a God ma fuamu laugo. Nau kusi faorana naa oko alangi nau lau ana wela oe.> 22Sui na maa nia e soea na wane ni rao nia gi ka urii, <Molu aliꞌali! Molu ngalia mai na maku tekwa na e diana ka tasa ma molu ka faaofi nia ana. Ma molu ka aalua fe ringe ana kakauna abana, ma molu ka aalua na tae silipa gi i aena. 23Lea sui, molu lea, molu ka haumaelia mai na gale bulumakau kobu baa eeri golu ka haungainia si fangaa ma golu ka eele agolu. 24Sulia na wela nau naa e iilingia nia e mae naa, sui nia ka mouri ooli lau. Ma nia ka iilingia nia ka langi ana, sui kuka riki nia lau.> Ma na fangaa nae ka hafali naa.

25<<Ma ana si kada nae, na wela aai baa i nao e too ua mai ana i laona na raoa. Ma si kada nia e ooli mai ma ka dao garangia na mai na luma, nia ka rongoa na lingeena na lalabalaa ma na waelaa. 26Ma nia ka soea tee wane ada na wane ni rao gi ma ka ledia uria na taa loko da hasi fai nia. 27Ma na wane ni rao nae e oolisia ka urii, <Na haasimu baa e ooli na mai i fera, ma na maa oe ka haumaelia naa na gale bulumakau kobu baa, sulia na haasimu e mouri diana lau ma ka ooli mai ka dao naa.> 28Ma na wela i nao ka rakehasu asianaa, ka langi si ruu na kou i luma. Ma na maa nia ka haga mai i maa, ma ka ingo ani nia kou uria na ruulaa i luma. 29Sui nia e oolisia na maa nia ka bae urii, <O rikia fasi, i nau naa ku rao fuamu iilingia ta wane ni rao oꞌoni oe sulia fe ngali naa gi, ma ku roosulia na baelamu gi. Sui boroi ana, osi falea mone amu ta gale nanigot fuagu hai so kuka haungainia agu tesi fangaa fai nia na ruana nau gi! 30Sui na wela aai oe naa, nia e nagaa na aaludooa oe ana na geni ooeoe gi, ma si kada e ooli mai ka dao i fera, oko haumaelia amu na gale bulumakau kobu baita diana baa fuana!> 31Ma na maa nia e oolisia ka urii, <Wela nau ae, ni oe o too ka tau go amu fai nau i seenaa, ma na doo nau gi sui naa, na doo oe gi laugo. 32Sui taa, golu haungainia naa mone agolu ta fangaa ma golu ka eele agolu, sulia na haasimu e iilingia ka mae naa, sui nia ka mouri ooli lau. Ma i nia e langi ana naa, sui si kada naa golu ka riki nia lau.>>

16

1A Jesus ka bae lau ana oomelawanea fuada na oote fafurongo nia gi urii, <<Tee wane todadoo e too ana tee wane ni rao na e aalua ka baita usia na doo nia gi. Ma na tooa gi daka haea fuana na wane todadoo nae hasa na wane nia nae e faafefe ma ka nagaa go ana na doo nia gi. 2Ma na aarai baita nae ka soe nia mai ma ka ledia ka urii, <Na taa naa na ku rongoa ani oe? O kedea na fita si malefo nau gi sui na o rao ana, sulia ni oe osi baita naa usia na doo nau gi.>

3<<Ma na wane faafefe nae ka manata i talana urii, <Na wane baita nau e faasui nau naa faasia na raoa nau. Tesi taa naa kuka iilia ana raolaa faalu? Nau kusi rigita naa bobola fai nia na elilana na kilu gi, ma ku ida laugo agu uria na ingolaa. 4Nau ku haitamana si doo na tara kuka iilia eeri si kada ku sui faasia ana raoa nau naa, na iimola gi daka gonitai nau go ada i laona luma gera gi.>

5<<Ma nia ka soea mai na wane gi na da ngalilanga siana na wane baita nia, ma ka bae urii fuana na eetana wane, <Fita si doo na o ngalilanga ana siana na wane baita nau?> 6Nia e oolisia ka urii, <Tee talange bii doo baita ana oel.> Ma na wane faafefe nae ka bae urii fuana, <Na abe doo ana na ngalilangaa oe naa. O gwouru ma oko kedea go na lima aakwala.> 7Ma nia ka bae urii fuana na ruana wane, <Ma ni oe, fita si doo na o ngalilanga ana?> Nia e oolisia ka urii, <Na tee tooni luelue ana mige doo gi uria na beredi.> Ma na wane faafefe nae ka bae urii fuana, <Na abe doo ana na ngalilangaa oe naa, o kedea go na kwalu talange doo.> 8Ma na wane baita nia ka baelafe nia uria si liotooa na nia e iilia. Sulia na iimola gi ana molaagali naa da liotoo ka tasa ana na dongana na molaagali naa ka liufia na iimola gi ana na raralaa.

9<<I nau ku haea fuagamu, muka falea na rikidooa gamu uria kwaiꞌadomilana wane eꞌete, ma tara a God e gonitai gamu i langi na gula e totoo firi.

10<<So ni tei na e rao diana ana si doo toꞌou gi, nia ka rao diana laugo ana si doo baita gi. Ma so ni tei na e rao taꞌa ana si doo toꞌou gi, nia ka rao taꞌa laugo ana si doo baita gi. 11Nia naa, lea langi musi rao diana ana na todadoo gi lao molaagali, a God ka langi si manata ngado laugo ani gamu fai nia na todadoo mamana. 12Ma lea musi rao diana ana si doo nia ta wane eꞌete, a God ka langi si falea laugo si doo fuagamu i langi.

13<<Langi ta wane ni rao na ka rao fuana roo wane baita eꞌete gi. Lea urinae, tara nia ka ngidu auꞌau fuana ta wane baita ma ka rakediana ana fuana ta wane baita aai. Ma langi nia ka rao diana ana fuana ta wane ma ka eekwatainia ana ta wane aai. Nia naa, e afetai so muka rao fuana a God ma na malefo ana tee si kada.>>

14Si kada Farisi gi da rongoa si doo naa, gera ka aaefara ana Jesus, sulia gera tooa da dooria asianaa na malefo. 15Jesus ka bae urii fuagera, <<Gamu boroi mu iilia doo diana i nao na tooa gi, eeri gera ka baelafe gamu. Sui taa, a God e haitamana go ana mango gamu gi. Sulia si taa na na wane e manata baita ana, God e langi kasi manata baita go ana.>>

Faatolomailaa sulia kwaieresia Moses gi.

16Jesus ka bae lau urii, <<Na kwaieresia Moses gi ma na kekedelaa gera profet gi e rao mai lea ka dao ana si kada John Siuabu e dao ana. Haia, ma talaꞌae mai ana John, na talongailana Faarongolaa Diana sulia Initooa a God. Ma na tooa oro daka hasi uria ruulana mai. 17Sui taa, kwaieresia e afetai ka funu. Lea so i langi fai nia na molaagali da funu, nia waluda liufia tesi baea toꞌou i laona na kwaieresia ka funu.

18<<So ta wane ka lugasia afe nia ma ka aadea lau ta aai faalu, nia e ooe naa. Ma lea ta wane ka aadea na aai na da lugasia, nia ka ooe naa laugo.>>

Wane initoo fai nia a Lasaros.

19A Jesus ka baea tesi oomelawanea ma ka urii, <<Tee wane rikidoo na e oofi ana na maku diana gi na liulada e baita, ma ka too ana na dianaa sulia dani. 20Ma tee wane siofaa na maala gi e haru susufu ana nonina, na hatana a Lasaros, e gwouru go ana i aena na maa ana luma nia na wane initoo nae. 21Ma Lasaros e dooria hai so ka ania mone ana na oorongana na fanga na e asia faasia na tafe ni fanga na wane initoo nae. Ma si kada a Lasaros e gwouru i aano, na kui gi boroi da dao mai, daka meelia na maala nia gi. 22Haia, na wane siofaa nae ka mae, ma na ensel gi daka ngali nia siana a Abraham uria na fangaa baita i langi. Sui na wane initoo ka mae laugo, ma daka aalua naa. 23I nia ka too ana na fiilaa baita ana si gula ana nonifiilaa too firi. Ma nia ka aada alaa kou ma ka rikia tau kou a Abraham ma a Lasaros ka too ana siana. 24Ma nia ka rii kou fuana a Abraham ma ka urii, <Koo nau a Abraham ae, o manatai nau mai. O falea mai a Lasaros, eeri ka kanoa mone mai ana na kakauna abana ana tesi kafo ma ka faagwaria mone ana na meagu, sulia i nau ku too na ana na fiilaa i laona na eere naa.> 25Sui a Abraham ka bae urii fuana, <Wela nau ae, o manatatoona fasi amu si kada baa o mouri mai ana, i oe o too ana na doo diana oro gi, ma a Lasaros ka too go ana ana na doo taꞌa gi. Sui ana si kada nae, ni nia ka too na ana na eelea i seenaa, si kada oko too amu ana na nonifiilaa. 26Ma tee dari baita e too i matanga golu, ma ka langi si bobola fai nia ta wane ka tasa kou uria i bali aai naa faasia i seenaa. Ma ka langi si bobola laugo fuana wane ka folo mai siamelu.>

27<<Ma nia e oolisia ka urii, <Koo ae, nau ku ingo ani oe kou hai so oko oodua a Lasaros uria luma nia na maa nau, 28eeri ka bae fifii fuada na lima haasigu gi, aata daka lea laugo mai ana si gula ni nonifiilaa.> 29Sui a Abraham e oolisia ka urii, <Na kekedelaa gi a Moses ma na profet gi e too sui go ana. Nia bobola fuana daka fafurongoa.> 30Ma nia ka bae urii, <Koo nau a Abraham ae, e langi. Lea so ta wane na e mouri ooli lau ma ka lea i siada taari, gera daka manata ooli faasia na aabulolaa taꞌa gera gi.> 31Ma a Abraham ka bae urii fuana, <Lea e langi dasi fafurongo na kekedelaa a Moses ma na profet gi, e afetai go daka manata mamana boroi ana so ta wane ka tatae lau faasia na maea.>>>

Aade taꞌalaa.

17

1A Jesus e bae urii fuana oote fafurongo nia gi, <<Si doo gi na e aadea na wane gi gera ka iili doo taꞌa, tara gera ka dao mai, ma tara ka taꞌa asianaa fuana wane na e aadea gera ka fuli! 2Nia e diana fuana go na lea so daka ngalia ta fou baita daka kania i luana, sui daka ngalia daka ui ani nia lao aasi, aata lea ka faataꞌafia ta wela ana wela toꞌou naa gi lao aade taꞌalaa. 3Haia, ma ni gamu muka aadasuli gamu!

<<Lea so na haasimu e aadea doo taꞌa gi, o ngatafia. Lea nia oolitai manata, o manata luke nia. 4Ma lea na aabulolana e taꞌa fuamu ana fiu si kada ana tee fe dani, sui nia ka lea laugo mai siamu ana fiu si kada ma ka haea, <Nau ku oolitai manata naa,> oko manata luke nia naa.>>

5Na fafurongo nia gi da bae urii fuana a Jesus na Lord, <<O faarigitaa na manata mamanalaa gami.>>

6Ma a Jesus e oolisida ka urii, <<Lea so muka too ana manata mamanalaa toꞌou boroi ana iilingia ta mige doo na e toꞌou asianaa, muka haitamana go agamu uria na baelaa fuana ta ai, <Oko lafu fe lalimu ma oko tae kou i laona na aasi.> Ma nia tara ka roosulia go ana na baelamu.

7<<Lea so ta wane ani gamu ka too ana ta wane ni rao na e elia na hae gano ma langi ka aadasulia na sipsip gi, ma si kada nia e ooli mai faasia i hara, e utaa? Tara oko haea go amu fuana eeri ka lea aliꞌali mai ma ka fanga fasi? 8Langi! Tara oko bae urii fuana, <O kukia mai na fanga nau, sui oko oofi faalu mai, oko rao fuagu, lea ku fanga ma ku gwou sui. I buri, ofi fanga ma ofi gwou amu.> 9Haia, ma ni oe o tangoa na wane ni rao nae sulia nia e iilia si doo naa gi o oodua uria? Langi! 10Ka urinae laugo fuagamu. Si kada gamu iilia sui naa si doo gi sui na a God e oodu gamu uria, muka bae urii, <I gami na wane oꞌoni ni raolaa gi go ana, gami mi iilia go agami na raoa gami gi.>>>

A Jesus e guraa na aakwala wane.

11A Jesus e lea uria i Jerusalem, ma ka liu matangana i Samaria ma i Galili. 12Ma si kada nia e dao ana tee maefera toꞌou, nia ka daotoona tee aakwala wane na fura e haungida. I gera da take tau mai, 13ma daka rii baita mai daka urii, <<Jesus na Aarai baita ae, o manatai gami mai!>>

14Ma si kada a Jesus e rikida, nia ka bae urii, <<Gamu lea, muka faatai nonigamu gi i siada na fataabu gi, eeri daka haitamana hasa na nonigamu gi da mafo naa.>> Ma si kada da lea ana, na nonida ka mafo naa teefou. 15Si kada tee wane ada e rikia na nonina e mafo naa, nia ka ooli mai ma ka rii baita ma ka baelafea a God. 16Ma nia ka boururu i maana na aena a Jesus ma ka tangoa. Nia na wane maadiu faasia i Samaria.

17Ma a Jesus e bae urii, <<E utaa? Na aakwala wane baa na nonida e mafo baa. Ma ta sikwa wane aai da nia ada i fai? 18Utaa? Langi lau ta wane na ka ooli mai uria na baelafelana a God, ma tee taifilia go na wane maadiu naa?>> 19Ma a Jesus ka bae urii fuana, <<O tatae, oko lea na amu. A God e guraa oe sulia ni oe o manata mamana ani nau.>>

Daolana mai Initooa a God.

20Teni wane ana Farisi gi da soeledia Jesus daka urii, <<Si kada taa na tara Initooa nia a God ka dao mai?>>

Ma a Jesus e oolisida ka urii, <<Na Initooa a God langi kasi dao mai eeri so tooa daka rikia. 21Ma e langi ta wane so ka bae urii, <Aada fasi, nia naa!> Ma langi urii, <Nia loko!> Sulia na Initooa a God e too i laona liona tooa gi.>>

22Sui a Jesus ka bae urii fuana oote fafurongo nia gi, <<Si kada tara ka dao mai, si kada tara muka dooria rikilana tee fe dani ana dani nau, na Wela nia Iimola gi. Sui langi musi rikia. 23Ma teni wane gi tara daka bae urii fuagamu, <Aada fasi, nia loko!> Ma langi urii, <Aada fasi, nia naa!> Haia, langi molu si lea fuana aadalaa uria. 24Sulia na oolilaa nau mai tara ka iilingia na sinamaaru na e sina folosia na mamangaa ma na raralana ka talafia sui lao mamangaa loulou. 25Ma suifetei na oolilaa nau mai, tara kuka nonifii ma na tooa gi tara gera ka oote gera ani nau. 26Si kada tara kuka ooli mai ana e iilingia laugo ana si kada a Noa. 27Si kada a Noa, na tooa gi da fafanga ma daka gwou, ma wane gi ma na geni gi gera da aade gera gi. Sui daka tona ana fe dani a Noa e tae ana lao faka ma na iigwa e iigwa mai, ma ka haumaelida teefou. 28Haia, si kada tara kuka ooli mai ana, e uusulia laugo na maedani baa a Lot, sulia tooa gi da fafanga, ma gera gwou, gera ka faafoli, gera uusiusia, gera fafasi, ma gera ka totole beu. 29Sui daka tona ana fe dani a Lot e lea faasia i Sodom, ma na eere ka sifo na mai faasia i langi ka haru maelida teefou. 30Tara ka urinae laugo ana fe dani kuka ooli mai ana.

31<<Ma ana fe dani nae, na wane na e too mai i maa ana luma nia, langi kasi ruu lau mai i laona uria ngalilana doo nia gi. Ka urinae laugo fuana wane na e ni mai hara, langi kasi ooli lau mai i luma. 32Gamu ka manatatoona afe a Lot. 33So ni tei na e dooria ka dau faafia na mourilana fuana i talana, tara nia ka mae. Ma so ni tei na ka lugasia na mourilana, tara nia ka mouri mamana naa. 34Nau ku haea fuagamu, ana fe rodo nae tara roo wane na da teo laona tee iifitai, ta wane tara kuka ngalia, ma ta wane tara ka too. 35-36Roo geni gi daaro rao oofu, ta geni kuka ngalia, ma ta geni ka too.>>

37Sui na oote fafurongo nia gi gera ledia daka urii, <<Lord ae, fai nae?>>

Ma a Jesus e oolisida ka urii, <<So i fai na rae e too ana, na manu gi laugo gera ka oogu seenae.>>

18

1A Jesus e faarongoa na oote fafurongo nia gi ana si baea oomelawane naa, eeri ka faatainia fuada gera ka fooa sulia dani ma langi dasi fiitala. 2Nia ka bae urii, <<Tee wane ni keketolaa e too ana tee fera, ma e langi kasi moungia a God ma e langi kasi haebaita go ana ta wane. 3Ma tee geni oru i laona na fera nae e lea mai sulia dani siana uria ingolaa ma ka bae urii, <I nau ku dooria oko keketo ana oꞌoloa fuagu uria na maalimaea nau.> 4Ma sulia si kada e tau, na wane ni keketolaa nae kasi aala go faafia. Sui i buri nia ka bae urii fuana i talana, <Sui boroi ana nau kusi moungia go a God ma langi kusi haebaita go ana ta wane, 5tara nau ku keketo oꞌolo na agu fuana na aai oru na e faaꞌabero nau ka lea ngado go mai ana, aata ni nia ka faaulafu nau ana na oolilagulaa mai!>>>

6Ma a Jesus na Lord ka bae urii, <<Muka rongoa fasi si doo na wane ni keketo taꞌa nae e haea. 7Utaa? A God kasi falea go na oꞌolo fuana na iimola aadafilia nia gi na da aangi fuana ana fe hato ma fe rodo? Utaa? Nia kasi adomi aliꞌali go ani gera? 8Nau ku haea fuagamu, i nia ka fale aliꞌali ana na oꞌoloa fuada. Ma si kada nau na Wela nia Iimola gi ku ooli mai ana lao molaagali, tara kuka daotoona agu aange tooa gi na da manata mamana.>>

9A Jesus e haea na oomelawane naa fuada teni tooa gi na da manata ngado ani gera i talada hasa da oꞌolo ma daka sinitainia teni tooa aai gi, ka urii, 10<<Tee roo wane da lea i laona na Beu Aabu a God uria na fooalaa. Tee wane na Farisi, ma ta wane aai na wane faafefe na e goni na malefo ana takisi. 11Na Farisi nae e take taifilia nia, ma ka fooa urii, <God ae, i nau ku tango oe sulia e langi kusi iilingia na wane aai eꞌete gi sui. Sulia gera da beli ma da iilia na doo taꞌa gi ma daka ooe. Nau langi kusi iilingia na wane taꞌa loko na e gonia na malefo ana takisi. 12Nau ku aabu fanga ana roo si kada laona tee fe wiki, ma ku falea na tangafulu ana na doo nau gi na ku toda fuamu.>

13<<Sui na wane na e gonia na malefo ana na takisi, nia e take tau mai ana. Ma nia kasi aada kou uria i langi, sulia ni nia e ida laugo ana. Ma nia ka faatainia na rakebukonulaa ka gumulia na ruruuna, ma ka bae urii, <God ae, oko manatai nau mai, i nau na wane fualangaa!>>>

14Ma a Jesus e bae laugo urii, <<Nau ku haea fuagamu, na wane aai na e rakebukonu naa, a God e faaꞌoꞌolo ana si kada nia e ruu kou i maa. Haia, ma na Farisi ka langi. Sulia na tooa gi na da faabaita gera i talada, a God tara ka faatoꞌou gera. Ma na tooa gi na da faatoꞌou gera i talada, a God tara ka faabaita gera.>>

Jesus e faadiana gala wela gi.

15Ma teni tooa gi gera ngalia mai gala wela gera gi siana Jesus, eeri ka aalua abana fafona gwouda ma ka faadiana gera. Ma si kada oote fafurongo nia gi da rikia, gera ka ngatafida. 16Sui Jesus ka soea mai gala wela nae gi siana, ma ka bae fuana oote fafurongo nia gi ka urii, <<Muka faalamainia na gala wela gi daka lea mai ada siagu, langi musi luida, sulia ni tei naa e manata mamana ka iilingia gala wela, nia ka bobola uria toolaa lao Initooa nia a God. Nia naa, langi musi luida faasia lealaa mai siagu. 17Doo mamana nau ku haea fuagamu, so ni tei na e langi kasi manata mamana iilingia na gala wela, nia langi kasi bobola uria toolaa laona Initooa nia a God.>>

Faatolomailaa sulia wane rikidoo.

18Tee wane baita gera Jiu e ledia a Jesus ka bae urii, <<Faatolomai diana ae, si doo taa na kuka aadea eeri kuka too ana mouria na langi kasi sui?>>

19Jesus e oolisia ka bae urii, <<Utaa na oko haea nau ku diana? E langi ta wane kasi diana, ma ta taifilia a God go. 20Oe o haitamana kwaieresia God nia urii, <Langi osi ooe, osi hauwane, osi beli, osi suge faafia ta wane, ma oko manata baita ana maa oe ma ni tee oe.>>>

21Wane nae e oolisia ka bae urii, <<Ana toꞌoulagu mai lea ka dao i taraꞌena, nau ku aade mai sulia kwaieresia nae gi sui.>>

22Ma si kada Jesus nia rongoa si doo nae, nia ka bae urii fuana, <<Tesi doo lau ua fuamu oko aadea. Lea kou, oko faafoli ana doo oe gi sui, ngalia si malefo nae gi, oko falea fuana tooa na da siofaa, eeri oko too ana rikidooa i langi. Sui oko lea mai suli nau.>> 23Ma si kada wane nae e rongoa si doo nae, na liona ka dila asianaa, sulia nia na wane rikidoo.

24Ma si kada Jesus nia rikia wane nae na liona e dila, nia ka bae urii, <<Nia tara ka afetai asianaa fuana tooa na da rikidoo gera ka ruu i laona Initooa a God. 25Ma e afetai ka tasa asianaa fuana ta wane na e rikidoo so ka ruu laona Initooa a God faasia na doo fai ae baita so ka ruu i laona mae kwakwada ana ogilaa.>>

26Haia, si kada tooa na da rongo si baelaa nae gi, gera ka ledia daka bae urii, <<Lea nia afetai urinae, ni tei mone ana na tara ka ngalia na mouria firi?>>

27Ma Jesus ka oolisia ka urii, <<Si doo nae nia ka afetai fuana wane, sui taa fuana God nia langi kasi afetai.>>

28Ma a Peter ka bae urii fuana Jesus, <<Ma ni gemelu mone? Sulia gemelu melu lugasia teefou na ana afutana si doo gemelu gi ma melu ka lea na mai suli oe.>>

29Jesus ka bae urii, <<Iiuka. Ma ni nau ku haea fuagamu, so ni tei na e lugasia luma nia, afe nia, bare haasina gi, maa nia ma ni tee nia, ma na wela nia gi i nunufana Initooa nia a God, 30tara nia ka toda si doo oro laona molaagali na liufia si doo baa gi nia lugasida. Haia, ana mouria faalu na e lea mai, tara wane nae ka ngalia na mouria firi.>>

Ooula si kada Jesus nia bae sulia maelana.

31Ma si kada Jesus nia lea fai nia oote fafurongo nia gi taifili gera, nia ka bae urii fuada, <<Golu lea agolu kou i Jerusalem eeri gera ka faafonoa si doo baa gi na profet gi da kedea suli nau na Wela nia Iimola gi ana. 32Tara gera ka fale nau laona abana tooa da maadiu gi eeri gera daka onionga ani nau, ma daka kwalangi nau, ma daka ngisufi nau. 33Gera ka rabusi nau, ma gera ka haumaeli nau. Sui ana ooulana fe dani, tara nau kuka mouri lau.>>

34Sui na oote fafurongo gi langi gera kasi haitamana go baelaa nae gi a Jesus e haeda, sulia God e haufinia na malutana faasida. Nia naa e aadea gera dasi haitamana taa na Jesus nia bae sulia gi.

Jesus e guraa wane maana e rodo.

35Si kada Jesus e dao garangia maefera i Jeriko, tee wane maa rodo e gwouru i ninimana tala. Ma sulia dani nia soe malefo siana tooa. 36Ma si kada nia rongoa wane oro gi da liu siana, nia ka soeledi gera ka bae urii, <<Taa nae?>>

37Ma gera oolisia daka bae urii, <<A Jesus na wane baa faasia i Nasaret na e lea mai.>>

38Ma wane maa rodo nae nia ka rii ma ka bae urii, <<Jesus ae, oe na Aaofia ana kwalafaa a David, o manatai nau!>>

39Ma tooa na da eeta i nao daka ngatafia, ma gera daka haea nia ka too aaroaro. Sui nia kafi rii baita tasa ma ka bae urii, <<Oe Aaofia ana kwalafaa David, o manatai nau.>>

40Sui Jesus e take ma ka haea fuagera hai daka talai nia mai siana. Si kada nia dao garangia, Jesus ka ledia, 41<<Taa naa o dooria kuka aadea fuamu?>>

Haia, wane maa rodo baa ka bae urii, <<Aarai ae, nau ku doori hai so kuka aada lau agu.>>

42Jesus ka bae urii fuana, <<Oko aada naa. God e guraa oe sulia o manata mamana ani nau.>>

43Ma aliꞌali nia ka aada naa, ma ka lea fai nia a Jesus, ma ka tangoa a God. Ma si kada tooa gi da rikia, gera ka baelafea God.

A Sakias.

19

1A Jesus e dao i Jeriko ma ka tasa kou. 2Ma tee wane baita gera na wane faafefe gi na da gonia na malefo ana takisi, na hatana a Sakias, wane todadoo baita. 3Ma nia ka hasi uria na rikilana a Jesus. Sui ka afetai, sulia nia e kukuru asianaa ma ka langi si rikia a Jesus sulia na figua e bokosi nia. 4Haia, nia ka lalao kou i nao ana figua nae, ma ka raa i gwouna tee ai eeri ka rikia a Jesus na e lea mai sulia na tala.

5Si kada a Jesus e dao ana si gula nae, nia ka aada alaa kou ma ka rikia a Sakias, ma ka bae kou fuana ka urii, <<Sakias ae, o sifo aliꞌali mai, sulia nau tara kuka too i luma oe i taraꞌena.>> 6A Sakias ka eele asianaa ma ka sifo aliꞌali mai ma ka gonitainia naa a Jesus laona luma nia.

7Na tooa gi sui da rikia si doo naa, ma daka ngunungunu daka urii, <<A Jesus e lea naa uria na toolaa fai nia na wane taꞌa.>>

8Sui a Sakias e tatae, ma ka bae urii fuana a Jesus na Lord, <<Aarai baita ae, tara nau ku falea bali ana na todadoo nau fuana na tooa siofaa gi. Ma lea so ku ngali tasa mai ta wane ana tesi doo, nau tara kuka duu fuana ana fai si doo.>>

9Ma a Jesus ka bae urii fuana, <<I taraꞌena a God e faamouria na wane nae, sulia na wane naa e manata mamana ana God iilingia manata mamanalaa na koo gia a Abraham. 10I nau na Wela nia Iimola gi ku lea mai uria nanisilana na tooa gi na da lea garo eeri kuka faamouri gera.>>

Ta si oomelawanea sulia oolilana mai wane initoo.

11Si kada tooa gi gera fafurongoa ua go ada baelana Jesus, nia ka tasa dongaa ana baelana, ma ka bae lau ana si oomelawanea. Ma Jesus e dao garangia naa i Jerusalem, ma na tooa gi manatada baa hasa si kada tara God ka hau ana Aaofia, nia garangi naa. 12Nia na aadea Jesus ka bae urii fuada, <<Tee wane ana aebara initoo, nia aade aagau uria lealaa siana tee aaofia baita e too tau mai, eeri ka gania uria na baitaa ma na initooa haia ana si kada nia ka ooli mai ana nia kafi aaofia fuana fera nia. 13Ma suifetei nia kafi lea, nia ka soea mai aakwala wane ni raoa nia gi siana, ka falea si malefo baita fuada, ka bae urii, <Muka rao ana si malefo nae, eeri muka ngalia lau si malefo gi maana maasi nau.> 14Ma na tooa nia gi na wane initoo naa, gera sinatai nia, ma daka falea teni wane hai gera ka bae fai nia aaofia baita sulia langi dasi dooria go fuana wane naa ka aaofia fuagera.

15<<Sui ka urinae boroi ana, na aaofia baita naa e aalua wane nae ka aaofia na ana fuada, ma ana si kada nia ooli mai, nia ka soe uria wane ni raoa baa gi e fale malefo fuada, eeri ka daotoona fita si malefo lau na gera toda maana si malefo baa e falea fuagera. 16Haia, na wane rao totongenao e lea mai, ka bae urii, <Aarai ae, nau ku todaa aakwala si malefo lau fonea si malefo baa o falea fuagu.> 17Ma wane initoo nae ka bae urii fuana, <Oe wane rao diana. Sulia ku haitamana kuka manata ngado amu ana si doo toꞌou gi, haia urinae nau ku aalu oe oko baita usia aakwala maefera.> 18Sui ruana wane ni rao e lea mai ka bae urii, <Aarai ae, nau ku todaa lau lima si malefo lau fonea si malefo baa o faleda fuagu.> 19Ma wane initoo ka bae urii fuana <Oe tara oko baita usia lima maefera.> 20Buira, ooluna wane ni rao ka lea lau mai, ka bae urii, <Aarai ae, si malefo oe baa gi na ku ngalia, kuka afu agu faafia ana maku. 21Sulia nau ku mou ani oe wane susuala. Oko haitamana ngalilana si doo wane ete gi, ma oko haitamana ngalilana laugo fanga faasia raoa gera wane aai gi.> 22Sui wane initoo na ka bae urii fuana, <Oe wane rao taꞌa. Nau ku keto oe ana si baelaa oe gi. Oe haea hasa nau wane ku susuala, ma kuka ngalia si doo langi lau na doo nau gi, ma kuka ngalia si fanga faasia raoa teni wane gi. 23Lea oe manata urinae, utaa na langi osi ngalia si malefo nau, ma oko aalua amu laona si gula ni aalu malefolaa, eeri si kada ku ooli mai ana, kuka ngalia tesi malefo toꞌou i maana?> 24Sui wane initoo nia ka bae urii fuana tooa na da take seenae, <Molu ngalia si malefo naa faasia, molu ka falea fuana wane na e too ana aakwala si malefo.> 25Gera ka bae urii, <Nia e too na ana aakwala si malefo.> 26Ma wane initoo e oolisia ka urii, <Nau ku haea fuagamu so ni tei na e iili diana ana si doo na gera da falea fuana, gera haitamana daka falea lau teni si doo fuana lau. Ma so ni tei naa langi si iili diana ana si taa naa gera falea fuana, sui boroi ana si ta toꞌou na nia too ana, haitamana gera ka lafua faasia. 27Haia, ma fuana maalimaea nau gi baa da oote gera ani nau kuka aaofia fuada, talaida mai, muka haungida siagu see.>>>

Si kada tooa gi da manata baita ana Jesus.

28Buira a Jesus e bae urinae sui, nia ka eeta naa i nao fui i Jerusalem. 29Ma si kada nia dao garangia fera i Betfeis ma i Betani siana gwe uuo da alangia ana Olivtri, nia ka oodua roo fafurongo nia gi i nao, ka bae urii, 30<<Moro lea fuana maefera na golu rikia kou loko, tara moro ka rikia tee gale dongki na ta wane kasi tae ua i fafona, gera kania i seenae. Moro lukea, moro ka talaia mai siagu. 31Lea ta wane ka ledi gomoro, <Uria taa na moro ka lukea dongki naa?> Moro ka bae urii fuana, <Aarai baita gemere e dooria.>>>

32Haia, roo wane naa daaro lea, daaro ka daotoona iilingia Jesus e haea naa. 33Si kada daaro lukea ana na dongki naa, na wane gi ana dongki daka bae urii, <<Uria taa na moro ka lukea?>>

34Daaro ka bae urii, <<Sulia Aarai gemere e dooria.>> 35Ma daaro ka talaia na mai siana Jesus, ma daaro ka aalua teni maku daaro gi i fafona ogina na dongki nae, ma gera ka adomia Jesus eeri ka gwouru i fafona. 36Ma si kada Jesus e lea kou ana sulia tala, tooa gi daka regweta teni maku gera gi lau sulia tala eeri ka fali i fafona.

37Ma ana si kada nia dao garangia i Jerusalem ana si gula na tala e sifo toli ana fe uuo i Olivtri, na tooa oro ana fafurongo nia gi da nia i seenae, ma gera ka talaꞌae baelafea God ana si riilaa baita, faafia si doo baita gi gera rikia. 38Ma gera ka bae urii, <<God ka faadiana na aaofia na e lea mai ana hatana a Lord. Ma si fanualama ka too i langi. Gia ka baelafea a God!>>

39Ma teni Farisi gera ni laugo i seenae, ma gera ka bae urii fuana Jesus, <<Faatolomai ae, o haea fuana oote fafurongo oe naa gi, gera ka too aaroaro.>>

40Ma a Jesus ka oolisida urii, <<Nau ku haea fuagamu, lea gera too aaroaro, na fou nae gi tara gera ka tasa dongaa fuana baelafelana a God.>>

Jesus e aangi fuana Jerusalem.

41Ma ana si kada Jesus e dao garangia Jerusalem, nia ka aada kou, ma ka rikia na maefera nae, ma ka aangi sulia na liona e bukonu fuana tooa na gera nia i seenae. 42Ma ka bae urii, <<Nia diana lea so molu ka haitamana i taraꞌena na malutana e talaia wane uria fanualama. Sui taa, i taraꞌena na gamu ka lalafusia. 43Si kada tara ka dao mai, hai na maalimaea gamu gi gera ka lea mai gera ka firu fai gamu, ma gera ka boko usi gamu, muka lalafusia na tafilaa. 44Ma gera ka tagalangainia fera gamu gi ma na tooa gi sui laona. Ma tesi fou boro kasi too ana si gula na gera too ana. Daka labasia fera gamu, sulia langi musi haitamana si kada fuana God ka lea mai ana uria faamourilaa gamu.>>

Jesus e lea i laona Beu Aabu a God.

45Si kada Jesus e ruu kou laona labata ana Beu Aabu a God, nia ka taria na tooa da faafoli. 46Ma nia ka bae urii fuagera, <<Ana na kedea ua na mai laona Kekedelaa Aabu, God e bae urii, <Na Beu nau, da alangia ana na beu ni fooa.> Sui gamu mu aadea ka iilingia na ana ta beu ni aagwalaa gera tooa bebeli.>>

47Ma ana fe dani gi sui, Jesus e faatolomai i laona Beu Aabu nia a God. Ma gera na fataabu baita gi ma wane faatolomai gi ana kwaieresia gi ma teni wane baita ana Jiu gi, gera hasi uria haungilana Jesus. 48Sui gera ka lafusia iililanalaa, sulia tooa gi gera too fai nia sulia dani, uria rongolana faatolomaia nia.

Soeledilaa sulia mamanaa nia Jesus.

20

1Ana tee fe maedani, Jesus e faatolomai fuana tooa gi i laona Beu Aabu a God. Ma nia ka faatalo laugo sulia si Faarongolaa Diana. Ma ana si kadamanga nae, na fataabu baita gi ma wane faatolomai gi ana kwaieresia gi fai teni wane baita gi laugo, gera lea mai siana Jesus. 2Ma gera ka soeledi nia urii, <<Na mamanaa utaa naa o too ana oko iilia ana doo naa gi naa? Ma ni tei naa e falea mamanaa nae fuamu?>>

3Seenae, Jesus ka bae urii fuada, <<Nau boroi, ku dooria ku soetoomolu fasi laugo ana tesi soetoolaa. 4Utaa? Ni tei naa falea mamanaa fuana John ka siuabu ana tooa gi--God, langi na wane go ana?>>

5Seenae, gera ka bae naa sulia i matangada kwailiu gera daka urii, <<Lea so golu ka bae urii, <A God naa, nia falea mamanaa nae fuana,> seenae tara Jesus ka bae urii, <Lea urinae, utaa naa molu si manata mamana ana John?> 6Ma langi lea so golu ka bae urii, <Na wane gi go ana na da falea na mamanaa fuana,> tara na tooa gi daka ui fou ani golu naa eeri daka haumaeli golu, sulia ni gera da manata mamana ana John nia ta profet laugo.>> 7I seenae, gera ka oolisia Jesus daka urii, <<Gemelu langi melu si haitamana naa.>>

8Seenae Jesus ka bae urii lau fuagera, <<Haia, nau boroi tara kusi faarongo gomolu ana mamanaa utaa na nau ku too ana na kuka iilia ana doo nae gi naa.>>

Oomelawanea sulia na tooa ni rao taꞌa gi.

9I buira, Jesus ka faarongo gera lau ana si oomelawanea naa, ka urii, <<Tesi manga, tee wane initoo nia fasia tee raoa ai, ma nia ka faalamainia teni wane gi daka rao fasi ada lao raoa ai nia nae. Ma ni nia ka lea ana tee fera e too tau ka too sulia si kada tau. 10Sui ka dao na ana si kada na raoa doo nae moua, wane initoo nae ka falea tee wane ni rao nia eeri ka ngalia mai tesi ta ana si doo gi na e fasia lao raoa. Sui si kada wane ni rao nae e dao lao raoa ai nae, na tooa nae gi daka kwaea, sui daka faaoli oꞌoni ani nia siana wane initoo nia. 11Haia, wane initoo nae ka falea lau ruana wane ni rao aai. Sui wane nae laugo gera daka kwaea laugo, gera da kwalangia ka taꞌa asianaa, ma gera ka faaoli oꞌoni ani nia laugo. 12I seenae, wane initoo nae ka falea lau ooula wane ni rao nia, ma gera ka kwae laugo ka maala, ma daka uini nia faasia si gula nae. 13I buira, na wane initoo nae ka manata urii, <Tesi taa lau tara kuka iilia? Boro tara nau ku falea na agu na wela wane nau na ku liohau asianaa na ana. Haia, tara nia naa na tooa naa gi tara daka manata baita ana.> 14Sui si kada tooa na da rao ana raoa ai naa, da rikia na wane nae, gera ka bae urii i matangada kwailiu, <Nia naa na wela mamana nia na wane initoo baa mone nae, tara nia naa na ka ngali ana raoa ai nae. Golu haungia eeri ka mae ana, fuana golu ka ngalia na agolu na raoa ai na fuagolu.> 15Sui gera daka kwae taria wane nae i maa faasia lao raoa ai baa, ma daka haumaelia.>>

Ma Jesus ka faarongo gera lau ka urii, <<Si taa lau na tara na wane initoo na too ana raoa ai nae ka iilia lau ana tooa naa? 16Tara nia ka lea mai, ka haumaelia tooa nae gi. Sui ka aalua na ana na raoa ai nae fuana teni tooa eꞌete gi naa ana fuana daka rao lau ana.>>

Si kada tooa naa gi da rongoa si baelaa nae gi a Jesus, gera ka bae naa urii, <<Langi nae, e afetai ka urinae!>>

17Sui Jesus ka aada rigita fuada, ka bae urii, <<Urinae, si taa go na malutana si baea na lao Kekedelaa Aabu baa e bae urii, <Si fou baa na wane gi daka tole beu ana gera langi dasi dooria naa, sui nia e tae mai ka aalua fou initoo ka tasa ana luma?> 18Ma so ni tei naa e asi nia fafona si fou nae, tara ka maga nia naa. Ma so ni tei na fou naa ka asia faafi nia, na nonina ka maga teefou.>>

19Ana si kada nae, na fataabu baita gi fai nia na wane faatolomai gi ana kwaieresia gi, gera kafi aada haitamana si baea Jesus e haea suli gera, ma gera ka dooria daka dumulia ana si kada nae. Sui daka mou laugo ada ana tooa gi.

Si soeledilaa sulia takisi.

20Ma na tooa baita gi gera ka iiliili uria daotoo dianalaa ana ta tala uria dumulilana Jesus. Seenae, daka folia teni wane eeri daka suge ana soeledilanalaa a Jesus. Sulia gera dooria daka feengia ana tesi doo na kasi oꞌolo eeri daka bobola uria falelanalaa kou fuana wane baita faasia i Rom. 21I gera da dao siana, ma daka bae urii, <<Wane faatolomai ae, gemelu melu haitamana i oe o haea na doo mamana gi, ma osi manata aꞌabo go sulia na baitalana na iimola. Ma o faatolomainia amu na mamana sulia na kwaidoorilaa nia a God fuana na tooa gi. 22Urinae ka utaa? Nia e bobola go ana fuagolu hai golu ka fale malefo ana takisi fuana aaofia na i Rom ma e langi?>>

23Ma Jesus e aada haitamana na malaꞌoe gera, ma nia ka bae urii, 24<<Faatainia fasi mai tee fe malefo naa fuagu.>> Ma si kada gera ngalia mai si malefo fuana, nia e ledi gera ka urii, <<Haia, ni tei naa nununa naa i fafona malefo naa? Ma na hatana ni tei naa?>>

Haia, gera oolisia daka urii, <<Na aaofia i Rom naa.>>

25Ma Jesus ka bae urii fuada, <<Lea urinae, si taa na doo nia aaofia i Rom, molu ka oolifainia fuana aaofia i Rom. Ma si taa na doo nia God, molu ka oolifainia fuana a God.>> 26Ma gera ka too aaroaro, sulia gera kwele asianaa ana si oolisilaa nae a Jesus. Ma gera ka langi si bobola na ana hai so daka malaꞌoea lau ana tesi doo i maana tooa gi.

Si soeledilaa sulia na tataea faasia maea.

27Sui teni wane gi ana na Sadusi gi da lea mai siana a Jesus. Tooa baa gera haea hasa na tooa da mae naa, e afetai gera tatae faasia na maea. Ma daka ledi nia urii, 28<<Wane faatolomai ae, na kwaieresia na a Moses e aalua fuagami e urii, <Lea ta wane e aadegeni, sui ka mae ma na afe nia ka oru, ma daaro si too go ana ta wela, na haasina ka aadea lau na aai oru nae, eeri daaro ka too ana ta wela fuana na wane aai baa e mae.>

29<<Haia, tee fiu waihaasina nae gi. Na wane i nao e aadegeni, sui ka langi si too ua ana ta wela, ma ka mae laugo ana. 30Ma na ruana wane ka aadea lau na aai oru nae, 31ma sui na ooula wane laugo. Ma ka urinae sui go fuadaalu na fiu waihaasina nae gi. Ma gera dasi too sui go ana ta wela ma daka mae sui go. 32Ma i buri, na aai oru baa ka mae. 33Haia, ana fe dani na tooa mae gi tara daka tatae lau uria na mouria, ni tei adaalu na aarai nia mamana geni naa? Sulia daalu sui go daalu aadea.>>

34Ma a Jesus e oolisida ka urii, <<Ana si kada naa, na wane gi ma na geni gi gera aarai ma daka afe. 35Sui ana si kada aai na e nia ua mai, na wane gi ma na geni gi na gera faorana fai nia na tataelaa faasia na maea ma daka too na ana na mouria firi, e langi dasi aarai ma dasi afe lau. 36Sulia i gera da iilingia na ada na ensel gi, ma e afetai na daka mae. I gera na wela nia gi naa a God, sulia da tatae faasia na maea.

37<<Haia, ma na kekedelaa nia a Moses e faafolaalia na ana fuaga hasa na tooa mae gi, daka mouri lau. Sulia si kada baa a God e faatai ana fuana a Moses ana eere baa ka harufia fe ai toꞌou baa, a Moses e alangia a Lord ana, <A God baa a Abraham, ma a God a Aesak, ma a God a Jakob.> 38Na malutana e urii: Teni tooa gi da mae naa, gera fooasia ua a God, sulia gera mouri ua fai nia.>>

39Ma teni wane adaalu gi na wane faatolomai ana kwaieresia gi, gera ka bae urii, <<Wane faatolomai ae, na oolisilaa oe naa e diana asianaa!>> 40Ma gera mou naa uria ledilaa lau.

41Sui a Jesus ka ledi urii fuada, <<Utaa baa gera ka haea a Christ nia wela e lea mai faasia na kwalafaa a David? 42Sui a David e tala haea ana i laona Kekedelaa Sam gi, <A God e bae urii fuana Lord nau: Oko gwouru i bali aaolo ani nau, 43maasia si kada tara kuka adomi oe uria saitasalaa ana maalimaea oe gi.> 44Haia, a David mone e alangi nia ana Lord, sui tara Christ ka aalua wela nia utaa?>>

45Si kada tooa oro gi da fafurongoa, a Jesus ka bae urii fuana na oote fafurongo nia gi, 46<<Muka aadasuli gamu faasia na faatolomai gi ana kwaieresia gi, sulia gera dooria liliulaa fai nia maku ruruu tekwa gi, ma daka dooria laugo hasa na tooa gi da hae baita ani gera i maana usia gi, ma daka dooria gwourulaa ana naofe gula ni gwourulaa i laona Beu Aabu gi ni figulaa, ma si gula diana gi kada ana fafangaa gi. 47Sui tooa baa da belia na luma gera oru gi, ma daka fooa tetekwa gi eeri na tooa gi da tangoda. Haia, na faatolomai gi ana kwaieresia gi na kwakwaelaa gera tara e baita ka tasa.>>

Jesus e tangoa falelaa nia gwe oru siofaa.

21

1Si kada Jesus e too ua i Beu Aabu a God, nia ka aadaada, ma ka rikia wane rikidoo gi da lea mai uria fale malefolaa lao fuli ni fale malefoa. 2Ma nia ka rikia laugo tee gwe inite na aarai nia e mae naa. Ni oru nae e siofaa asianaa. Nia ka lea mai, ma ka falea roo fe mige malefo toꞌou. 3Ma Jesus ka bae urii, <<Doo mamana nau ku haea fuagamu, si taa na gwe oru siofaa na nia e falea, nia baita ka tasa liufia tooa na gera fale malefo baita. 4Sulia tooa rikidoo, gera falea go ada ta bali toꞌou ana rikidooa gera gi. Sui gwe oru siofaa naa nia e fale teefou na ana si doo gi na nia e too ana uria mourilaa ana.>>

5Ma teni wane gi ana na oote fafurongo nia gi, gera tangoa na Beu Aabu a God, sulia na aadasilana e diana asianaa ana si fou diana gi na da kasia ana, ma ana si falelaa gi laugo na da falea fuana a God laugo. Sui a Jesus ka bae urii fuada, 6<<Si doo naa gi sui go na mu rikida naa, tara fe dani e dao mai e langi tesi fou si too go i fulina, da aatoli teefou i aano!>>

7Ma gera ka soetoona daka urii, <<Wane faatolomai ae, i aangita naa si doo nae gi ka dao mai ana? Ma si mamalafooa taa na ka dao fasi i nao eeri ka faatainia nia e garangi fuli naa?>>

8Ma a Jesus e oolisida ka urii, <<Muka aadaada diana, aata gera ka talai garo ani gamu, sulia na wane oro gi tara daka dao mai ana hatagu, ma gera ka susuge urii, <I nau naa na Christ!> Ma gera ka haea laugo, <Si kada baa naa na e dao naa!> Langi musi lea sulida. 9Ma langi musi mou ana si kada mu rongoa na oomea ma na firua baita gi, sulia si doo nae gi ka fuli fasi i nao. Sui boroi ana si doo nae gi sui go ka fuli, na suilana na molaagali e langi kasi garangi ua. 10Ma tara teni gule tooa gi daka firu fai nia teni gule tooa gi aai, ma teni initooa gi daka firu fai nia teni initooa gi aai. 11Ma na aanuanu baita gi ka dao, ma na fioloa gi, ma na uuni mataia baita asianaa gi ka liu ana fera gi sui, ma si doo baita eꞌete gi ni moungilana ka hagatafa mai faasia lao lofo langi uria mamalafooa. 12Ma i nao ana si doo nae gi ka fuli, tara daka iilia si doo taꞌa gi ani gamu sulia mu roosuli nau. Tara gera ka kani gamu, ma daka faafii gamu, ma daka fale gamu fui laona na Beu Aabu ni figulaa gi uria na iilitoolagamu, ma daka aalu gamu i laona na beu ni kanilaa, ma daka ngali gamu i naona wane initoo gi uria ketolaa gamu. 13Nia naa si kada diana na fuagamu eeri muka faataloa na Faarongolaa Diana nia a God. 14Ma musi manata aꞌabo lau uria si taa naa muka oolisida ana. 15Sulia nau tara ku falea sui naa fuagamu si baea gi ana na liotooa, ma e langi ta wane ana maalimaea gamu gi so ka ngenge gamu ma ka langi si tofea si doo gi na mu haea. 16Ma na maa gamu gi, ma ni tee gamu gi, ma na haasigamu gi, ma na tooa futa gamu gi, ma na ruana gamu gi, tara daka fale gamu fuana na wane initoo gi. Ma teni wane ani gamu daka haumaelida. 17Na tooa gi sui daka maasusuala ani gamu i nunufagu. 18Sui boroi ana, afetai ta tesi iifu toꞌou ana na ketemu ka langi ana. 19Muka take ngasi ana manata mamanalaa gamu gi, ma tara muka mouri.>>

20Ma Jesus ka bae lau urii fuada, <<Si kada mu rikia na wane ni firua gi da aala galia Jerusalem, muka haitamana naa tara gera ka tagalangainia na fera baita nae. 21Haia, si kada baa, tooa na gera too i Judea gera daka tafi teefou fui gwouna fe tolo gi. Ma tooa na da totoo lao mae fera baita naa, gera ka tafi fasia. Haia, ma tooa na da too galigalia mai langi dasi ooli lau mai fuana fera baita naa. 22Sulia kadamanga nae kadamanga ana kwakwaea eeri ka faafonoa si taa gi baa gera kekede sulia i laona Kekedelaa Aabu. 23Ana si kada nae, kwaimanatailaa baita fuana geni gi na da iiana ma na geni na da faasusufia gala wela gi. Ma si kwaimanatailaa baita laugo tara ka daofia na fera naa, sulia tara a God ka kwaea na tooa gi i seenae. 24Bali ada tara daka haumaeli gera ana naefe. Haia, ma bali ani gera tara gera dumulida ma gera ka kani faafida ma gera ka ngalida fuana fera eꞌete gi. Ma na tooa na gera langi dasi Jiu tara daka labasia fera baita i Jerusalem lea ka dao ana isingana si kada gera gi.

25<<Si doo eꞌete gi ka fuli fuana na hato ma na sinali ma na bubulu gi. Ma na tooa gi sui ana na aefera baita gi sui i laona na molaagali daka fiitala, ma daka mou ana na kukuru ma na baitalana na aasi ma na nanafo gi. 26Ma na tooa gi daka mangosuu sulia daka mou asianaa, si kada da maasia ana si doo naa gi ka fuli mai faafia na molaagali sui. Sulia na doo gi i lofo langi daka lea garo. 27Lea sui, i nau na Wela nia Iimola gi, tara kufi dao faatai. Nau ku dao mai fai nia na rigitaa baita ma na raralaa baita i fafona na barobaro gi. 28Ma si kada na doo naa gi e hafali fuli, muka take ma muka aada alaa, sulia na wane kwaifaamouri gamu e dao garangi na mai.>>

29Sui Jesus ka haea si oomelawanea na fuada urii, <<Muka manata fasi sulia ai figi fai nia ai gi sui lau i seegi. 30Kada mu rikia na abada e ngongosala, muka haitamana na kada fuana agoꞌagoa nia garangi naa. 31Ka urinae laugo, si kada mu rikia si doo naa gi ka dao mai, muka haitamana naa si kada fuana God ka Aaofia nia dao garangi naa. 32Doo mamana nau ku haea fuagamu, tara si doo nae gi ka dao mai suifetei tooa na da mouri ana si kada naa dasi mae ua. 33Tara i langi ma na molaagali naa daka funu, sui taa na baelagu go naa ka langi kasi funu.

34<<Muka aadaada diana aata muka roo ana fangaa baita gi ma na gwou baitalaa ma na manata aꞌabolaa gi ana na mouria naa i laona molaagali, aata fe dani nae ka dao faatona gamu iilingia ta tori. 35Sulia si doo nae gi ka dao mai faafia na tooa gi sui, ana si gula gi sui i laona molaagali. 36Muka aadaada diana ma muka fooa ana si kada gi sui, eeri muka too ana na rigitaa uria na mourilaa i laona si doo nae gi na ka fuli. Ma eeri muka si ida si kada gamu take i naogu.>>

37Ma fe dani gi sui nae, a Jesus e faatolomai nia tooa gi laona Beu Aabu a God. Ma i haulafi gi nia ka lea uria gwouna fe uuo i Olivtri. 38Haia, ma ana fe ubongi maegalogalo gi sui, tooa oro daka dao mai laona Beu Aabu a God uria rongolana baelana Jesus.

Manatalaa wane gera haungainia fuana Jesus.

22

1Haia, si kada ana Fangaa gera Jiu gi ana Lofoagaua nia garangi naa. Ana fangaa naa, gera haitamana anilana beredi na langi gera si aalua ta iisi ana. 2Ma na fataabu baita gi ma na wane faatolomai gi ana kwaieresia gi, gera ka manata uria haungi aagwalaa ana Jesus, sulia gera moungia na tooa gi.

3Ma a Satan ka dao i laona manatana a Judas Iskariot ta wane ana aakwala wane ma na roo wane fafurongoa baa gi a Jesus. 4Nia naa Judas ka lea siana fataabu baita gi ma na wane naonao gi ana tooa na da aadasulia Beu Aabu a God, ma ka haea fuada nia haitamana ka kwaiꞌadomi uria dumulilana a Jesus. 5Ma gera ka eele asianaa ma daka bae tara daka fale si malefo fuana. 6Judas ka aalafaafia ma ka talaꞌae aadalaa uria si kada na tooa langi dasi too fai nia Jesus eeri ka fale nia fuada.

Jesus aade aagau uria fe dani Lofoagaua.

7Haia, fe dani e dao na mai na tooa Jiu gi da haitamana anilana beredi na e langi ta iisi i laona, fe dani fuana haungilana gala sipsip gi ma na aade aagaulaa ana fanga fuana na Fangaa ana Lofoagaua. 8Ma Jesus ka oodua Peter fai nia John ka bae urii fuadaaro, <<Moro lea, moro ka aade aagau ana si fanga fuana golu ka ania ana na Fangaa ana Lofoagaua.>>

9Daaro ka ledi urii ana Jesus, <<Fai naa o dooria mere ka aade aagau ana?>>

10Jesus oolisi daaro ka bae urii, <<Si kada moro dao kou ana i fera, tara moro ka kwaitodai fai nia tee wane e toolua na kufi doo uria ngali kafolaa. Moro ka lea suli nia uria luma na nia lea uria. 11Moro ka bae urii fuana wane ana luma, <Na wane faatolomai e bae mai urii fuamu: Ni fai na kade luma fuana kuka ania ana na Fangaa ana Lofoagaua fai nia na fafurongo nau gi?> 12Ma tara na wane nae nia ka faatainia kade luma baita ana luma nae e too i langi, si gula na doo gi gera aade aagau, ma seenae moro ka aade aagau ana fanga.>>

13Haia, daaro ka lea naa, daaro ka daotoona doo gi sui mala Jesus e haea fuadaaro. Ma daaro ka aade aagau na ana fanga i seenae.

Na fangalaa nia a Lord.

14E dao ana si kada uria na anilana na Fangaa ana Lofoagaua, ma a Jesus fai nia na aposol nia gi, daka gwouru na ana si gula ni fangalaa. 15Ma i nia ka bae urii fuada, <<I nau ku dooria asianaa na anilana na Fangaa naa ana Lofoagaua fai gomolu, sui kufi nonifii agu. 16Sulia nau ku haea fuamolu, e afetai kuka ania na Fangaa ana Lofoagaua lau, lelea ka dao ana si kada ana faamamanalana i laona na Initooa a God.>> 17Sui a Jesus e ngalia na teteu ma ka baelafea a God. Sui nia ka bae urii fuada, <<Muka ngalia, ma muka ado ana i matangamolu. 18Nau ku haea fuamolu, ita i taraꞌena ka ooli aala, nau kusi gwoufia lau na waen naa, lelea ka dao ana si kada na Initooa a God ka dao mai.>>

19Sui a Jesus e ngalia na beredi, ma ka baelafea a God, sui nia ka niia, ma ka falea fuada. Ma ka bae urii, <<Nia naa na nonigu na ku falea fuagamu. Muka iilia si doo naa uria na manatatoolagu.>> 20I buira na fangalaa, nia e ngalia na teteu ma ka aade urinae laugo, ka bae urii, <<Na teteu naa na teteu ana gwalulaa faalu nia a God ana na abugu na e iigwa fuagamu.

21<<Sui aada fasi! Na wane na tara ka fale nau fuana maalimaea nau gi, nia e gwouru go ana fai nau i seegi ana si gula naa ni fangalaa. 22Sulia i nau, na Wela nia Iimola gi, tara ku mae na mone iilingia na a God e dooria na mai fuagu. Sui taa, e taꞌa asianaa fuana na wane na e fale nau fuana maalimaea nau gi!>>

23Ma gera hafalia na ledi kwailiulaa i matangada uria ni tei ada na tara ka iilia si doo nae.

Na oolisusuulaa sulia na babaitaa.

24Ma na oote fafurongo nia gi da oolisusuu laugo i matangada kwailiu uria ni tei ada na e baita ka tasa. 25Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<Na wane initoo gi ana na molaagali naa, da too ana na baitaa usia na tooa gera gi, ma da suungaida eeri daka roosuli gera. Ma daka dooria na tooa gi daka alangi gera ana na wane kwaimaani gera na tooa gi. 26Haia, ma ni tei ani gamu na e baita, ka iilingia na wane na e toꞌou. Ma na wane na e kwaitalai, ka iilingia na wane ni rao. 27E utaa? Ni tei na e baita, na wane na e gwouru uria na fangalaa, ma langi na wane na e rao fuana? Na wane na e gwouru naa e baita. Haia, ni nau ku too i matanga gamu iilingia na wane na e rao.

28<<Gamu mu too fai nau i laona na iilitooa nau gi sui. 29Iilingia a Maa nau e falea sui naa si initooa fuagu, ka urinae laugo i nau ku falea initooa fuagamu, 30eeri muka fanga fai nau ma muka gwou fai nau i laona Initooa nau. Ma i gamu muka gwouru ana si gula ni gwourua gi ana na initooa, ma muka baita usia na aakwala ma roo aebara baa gi i Israel.>>

31Sui a Jesus e bae urii fuana Peter, <<Simon Peter ae! O fafurongo fasi. A God e faalamainia naa a Satan eeri ka iilitoo molu sui, iilingia ta wane na e rao i hara ka inifitaa na mige doo diana gi faasia na ungedoo taꞌa gi. 32Sui taa, Simon ae, nau ku fooa naa fuamu, eeri na fiimamanalaa oe kasi funu. Ma ana si kada na o manata ooli lau mai fuagu, oko faarigitaa na tooa aai gi na da manata mamana ani nau.>>

33Ma a Peter e oolisia ka urii, <<Lord ae, nau ku aade aagau go agu uria lealaa fai oe i laona beu ni kanilaa ma na maelaa fai oe!>>

34Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Peter ae, nau ku haea fuamu, i taraꞌena i laona fe rodo naa, ma i naona na kakaraikua e ai, tara oko haea ana oolu si kada hasa o lalafusi nau.>>

35Sui a Jesus ka bae urii fuana na oote fafurongo nia gi, <<E utaa? Si kada baa ku oodu gamu kou ma ka langi musi too ana tesi malefo ma langi ta wai ma langi ta tae silipa, molu kukuru ana tesi doo baa?>>

Ma da oolisia daka urii, <<Langi go.>>

36Ma Jesus ka bae urii, <<Haia, ana si kada nae, so ni tei naa e too ana tesi malefo langi ta wai, nia ka ngalia ana. Ma ni tei naa e langi si too ana ta naefe ni firulaa, nia ka faafoli ana na maku ruruu baita nia ma ka folia ta naefe. 37Haia, ni nau ku haea si doo naa fuamolu sulia na Kekedelaa Aabu baa suli nau baa urii, <Daka oofu nia fai gera na wane taꞌa gi.> Si doo naa tara e fuli naa fuagu sulia na kekedelaa gi sui go suli nau tara e fuli mamana.>>

38Ma na oote fafurongo nia gi daka bae urii, <<Lord ae, o rikia fasi, gia too na ana tee roo naefe ni firulaa i see!>>

Ma i nia e oolisida ka urii, <<E bobola naa nae!>>

Jesus e fooa fafo uuo Olivtri.

39A Jesus fai nia na oote fafurongo nia gi da tafusia na fera baita nae, ma daka lea naa uria fe uuo da alangia Olivtri iilingia da iilia sulia dani. 40Ma si kada da dao ana si gula nae, nia ka bae urii fuada, <<Muka fooa aata Satan ka iilitoo gamu.>>

41Sui a Jesus e lea toꞌou kou faasida ka bobola fai nia tee fe uilaa ana fou, ma ka boururu i aano ma ka fooa. 42Nia ka bae urii, <<Maa ae, lea so na doorilamu, oko lafua amu na teteu naa ana nonifiilaa naa faasi nau. Sui langi lau na kwaidooria nau naa, na kwaidooria oe ana.>> 43Ma tee ensel faasia i langi e dao mai, ma ka faarigita nia. 44Ma si kada na liona ka fii asianaa, i nia ka fooa rigita lau. Ma na iꞌida na nonina ka iigwa i aano iilingia na gwigwire abu.

45Ma si kada e tatae faasia na fooalaa, nia ka ooli siana na oote fafurongo nia gi. Gera da teo ada, i aena da liodila asianaa. 46Ma a Jesus ka bae urii fuada, <<Uria taa na molu ka teo? Molu tatae ma molu ka fooa, eeri Satan ka langi si iilitoo molu.>>

Gera dumulia a Jesus.

47Si kada Jesus e bae ua go ana faida, tee figua baita daka dao na mai. Ma tee wane ada na oote fafurongo nia baa gi na hatana a Judas na e eeta mai i nao ada. Ma nia e dao mai siana a Jesus uria na nonoilana. 48Sui a Jesus ka bae urii fuana, <<Judas ae, e utaa? Oe o falea na Wela nia Iimola gi fuana na maalimaea nia ana na nonoilana?>>

49Ma si kada na oote fafurongo nia gi na da too fai nia a Jesus, daka rikia si doo naa, daka bae urii, <<Lord ae! E utaa? Melu kwaeda ana na naefe gemelu baa gi ni firulaa?>> 50Ma tee wane ada, ka kwaea tee wane ni rao nia na fooanigwou, ma ka taba muusia naa na bali aalinga aaolo nia.

51Sui a Jesus ka bae urii, <<Langi molu si iilia si doo nae!>> Ma nia ka hamosia na aalingana na wane nae, ma ka faamafoa naa.

52Sui a Jesus ka bae fuada na fataabu baita gi ma na wane gi na da folo usia na Beu Aabu a God ma na wane baita gi na da lea mai nae uria na dumulilana, ka urii, <<Utaa? Nau ta wane bebeli naa eeri molu ka dumuli nau mai fai nia na naefe ni firulaa gi ma na subi gi? 53Nau ku too go agu siagamu i laona na Beu Aabu a God sulia dani, sui langi molu si hasi go uria na dumulilagu. Sui si kada gamu naa nae, si kada ana na rigitaa ni rorodoa na Wane Taꞌa e initoo ana.>>

A Peter e kwaigoloi ana a Jesus.

54Sui gera ka dumulia naa a Jesus, ma daka talaia naa i laona na luma nia na fooanigwou. Ma a Peter ka lea laugo kou i burida ana ta kade tala tau laugo ana faasida. 55Ma tee eere da oogumaana i initoona na kade luma i maa, ma a Peter ka gwouru naa fai nia na tooa gi na da gwouru galia na eere nae. 56Ma si kada tee haari ana na haari ni rao gi e rikia a Peter e gwouru i seenae garangi na eere nae, ni nia ka aada diana ana ma ka bae urii, <<Na wane naa e too laugo fai nia a Jesus.>>

57Sui a Peter ka kwaigoloi ka urii, <<Geni naa ae, nau kusi haitamana na wane nae!>>

58Ma langi si tau laugo i buira, tee wane ka rikia a Peter ma ka bae urii, <<Ni oe tee wane ada laugo naa!>>

Sui a Peter e oolisia ka urii, <<Wane nau ae, nau e langi.>>

59Ma ana tesi kada lau i buira, tee wane lau ka bae rigita ka urii, <<Nia mamana. Na wane naa e too laugo fai nia a Jesus, sulia nia laugo na wane faasia i Galili!>>

60Sui a Peter e oolisia ka urii, <<Wane nau ae, nau ku lalafusia na doo na o bae sulia!>>

Ma si kada nia e bae ua go ana, na karaikua ka ai naa. 61Ma na Lord e aabulo ma ka aada kou fuana a Peter. Ma a Peter ka manatatoona naa si baea baa a Lord e haea fuana baa urii, <<I nao ana karaikua e ai, oko kwaigoloi ani nau sulia oolu si kada haea hasa o lalafusi nau.>> 62Ma a Peter e haga kou i maa ma ka aangi i sulia na liodilalaa baita asianaa.

Gera rabusia a Jesus.

63Ma na wane ni oomea gi na da folo galia a Jesus, da faawaela ana ma daka rabusia. 64Ma da kani bokosia na maana, ma daka ledi nia daka urii, <<O haea fasi ni tei na e kwae oe nae?>> 65Ma da haea si baelaa tataga oro gi laugo fuana.

66Ma i ofaidani ua, na wane baita gi ana Jiu ma na fataabu baita gi ma na wane faatolomai gi ana na kwaieresia gi da bae oofu, ma daka talaia mai a Jesus siada. 67Ma daka bae urii fuana, <<O haea fuamelu. Ni oe na Christ naa na wane God e filia uria Aaofialaa?>>

Ma nia e oolisida ka urii, <<Lea so ku haea fuagamu, e afetai muka manata mamana ani nau. 68Ma lea so ku ledi gamu ana tesi doo, e afetai muka oolisia. 69Haia, ma e ita ana si kada naa ka ooli alaa, nau na Wela nia Iimola gi ku gwouru i bali aba aaolo ana a God na e rigita ka tasa.>>

70Ma i gera sui go da ledia daka urii, <<Utaa? I oe na Wela nia a God naa?>>

Ma nia e oolisida ka urii, <<Nia naa nae molu tala haea sui naa nae.>>

71Ma daka bae urii, <<Langi tesi faamamanalaa lau na golu dooria. Sulia golu tala rongoa sui naa agolu na baelana!>>

Jesus i naofana a Paelat.

23

1Ma na figua nae teefou da tatae ma daka talaia a Jesus siana a Paelat uria na keketolana. 2Ma da hafalia na feengilana daka urii, <<Gemelu melu daotoona na wane naa e bae alingana na tooa gami gi. Ma ka haea fuada, dasi falea na malefo ana na takisi fuana na Aaofia i Rom, ma ka haea hasa i nia na Christ, na wane na a God e filia uria Aaofialaa.>>

3Ma Paelat ka ledia ka urii, <<Utaa? Ni oe naa Aaofia gera Jiu gi?>>

Ma a Jesus e oolisia ka urii, <<Nia naa nae o haea nae.>>

4Sui a Paelat ka bae urii fuada na fataabu baita gi ma na figua nae, <<I nau kusi daotoona go tesi garolaa ana na wane naa fuana haumaelilanalaa.>>

5Sui daka bae rigita ka tasa daka urii, <<I nia e gaea na tooa gi i Judea ana na faatolomaia nia gi. E ita mai i Galili lelea ka dao naa i seenaa.>>

6Ma si kada a Paelat e rongoa si doo naa, nia ka ledi gera ka urii, <<Utaa? Na wane naa e lea mai faasia i Galili naa?>> 7Ma si kada nia e haitamana naa a Jesus e lea mai faasia na gula na a Herod e baita usia, nia ka fale nia siana a Herod. Sulia a Herod e too laugo i Jerusalem ana si kada nae. 8Ma si kada a Herod e rikia a Jesus, nia ka eele asianaa, sulia nia e rongoa go ana na uunuunulaa sulia, ma ka kwaimaasi ka tau na mai uria na rikilana. Ma nia e dooria rikia a Jesus ka iilia tesi doo ni kwelelaa ana. 9A Herod e ledia ana si doo oro gi, sui a Jesus kesi oolisia go ana tesi doo. 10Ma na fataabu baita gi ma na wane faatolomai gi ana na kwaieresia gi, da take i seenae, daka feengia naa a Jesus. 11Sui a Herod ma na wane ni oomea nia gi daka faawaelaa ada ana a Jesus ma daka bae tataga fuana. Ma daka faaruufia ana tee maku tekwa diana, ma daka ooli lau fai nia fuana a Paelat. 12Ma e ita ana fe dani nae, a Herod ma a Paelat daaro kafi oofu lau uria kwaimaanilaa. I nao, i daaro na roo maalimaea gi.

13A Paelat e oofua na fataabu baita gi ma na wane naonao gi ma na tooa gi. 14Ma ka bae urii fuada, <<I gamu mu talaia mai na wane naa siagu, ma muka haea i nia e gaea na tooa gi. Sui nau ku ledi nia i maamolu, ma langi kusi daotoona go tesi garolaa ani nia ana si doo naa gi na mu feengia ana. 15Ma a Herod boroi kesi daotoona go tesi garolaa ani nia, sulia nia ka oolifaini nia laugo ana mai. Na wane naa kesi iilia go tesi doo na e garo eeri i nia ka mae. 16Nia naa, nau kuka falea eeri daka rabusia. Sui kuka falea ka lea na ana.>>

17Haia, ana na Fangaa ana Lofoagaua gi, a Paelat ka lugasia tee wane na e too i laona na beu ni kanilaa fuada na Jiu gi sulia na malutaa gera. 18Sui ni gera sui go da rii daka urii, <<Na wane naa ka mae! Ma oko lugasia mai amu a Barabas fuamelu!>> 19A Barabas da aalua i laona na beu ni kanilaa sulia i nia e hafalia na firua baita i laona na fera baita nae, ma i nia ka hauwane laugo.

20A Paelat e dooria ka lugasia a Jesus, ma ka soeledia lau kou na figua nae. 21Sui daka rii ka lea dongaa daka urii, <<Molu haumaelia! Molu ka fotoi nia i fafona na airarafolo!>>

22Ma a Paelat ka bae urii lau fuada ana ooluna si kada, <<Uria taa? Tesi garolaa taa na nia e iilia? Nau kusi daotoona go tesi doo na nia e iilia eeri i nia ka mae. Nau ku falea eeri daka rabusia, sui kuka lugasia na agu ka lea na ana.>>

23Sui gera rii ka lea dongaa fuana daka fotoia a Jesus i fafona na airarafolo. Ma na riilaa gera ka saitasa naa. 24Ma a Paelat ka falea na kwaelaa na da gani nia uria. 25Ma nia ka lugasia a Barabas na wane baa da dooria, na wane baa da aalua i laona na beu ni kanilaa sulia hafalilana na firua baita, ma na hauwanelaa. Sui a Paelat ka falea a Jesus fuada, sulia na kwaidooria gera fuana.

Gera fotoia a Jesus i fafona na airarafolo.

26Ma i gera daka talaia a Jesus uria na maelaa. Ma si kada da lea ana, daka daotoona tee wane hatana a Simon faasia na fera i Saeren, e lea mai i Jerusalem faasia i hara. Da dumulia ma daka aalua na airarafolo i gwouna abana, ma daka suungai nia hai ka toolua i buira a Jesus.

27Ma tee figua baita daka lea i burina. Ma teni geni gi i laona na figua nae daka suunimae ma daka aangisia. 28A Jesus e aabulo fuada ma ka bae urii, <<Geni naa gi i Jerusalem ae! Langi musi aangisi nau. Muka aangisi gamu agamu i talagamu ma na wela gamu gi. 29Sulia e dao na ana fe dani gi na tooa gi daka bae urii, <Ka oilakea fuada na geni gi na da abaꞌato, ma na geni gi na e langi dasi faafuta, ma ka langi dasi faasusu!> 30Ma si kada nae naa na tooa gi tara daka bae urii fuana na tolo gi, <Muka asi gamu mai faafi gami.> Ma daka bae urii fuana na tolo gi, <Muka haufini gami mai.> 31Sulia lea da iilia si doo naa ani nau na wane naa ku oꞌolo, tara daka iilia si doo gi na e taꞌa ka tasa fuagamu na mu too ana na aade taꞌalaa.>>

32Ma da ngalia laugo tee roo wane da iilia si doo garo gi, uria na haumaelilada fai nia a Jesus. 33Ma si kada da dao ana si gula na da alangia ana <<Na Lelete>>, daka fotoia a Jesus i fafona na airarafolo. Ma na roo wane baa gi na da iilia doo garo gi, gera ka fotoi daaro laugo i fafona roo airarafolo gi, tee wane ka too i bali aaolo ana a Jesus, ma ta wane aai ka too i bali mouli ani nia. 34Ma a Jesus ka bae urii, <<Maa ae, oko manata luke gera, sulia da lalafusia si doo na da iilia.>>

Ma daka lalaba ana na daisi uria na maku nia gi, ma daka tolingia i matangada. 35Na tooa gi na da take i seenae daka bubu go ada, ma na wane naonao gi i Jiu da faawaela ana daka urii, <<Nia e faamouria na tooa eꞌete gi. Lea so i nia na Christ, na wane na a God e aadafilia uria Aaofialaa, nia e bobola uria ka faamouri nia fasi i talana.>>

36Ma na wane ni oomea gi da faawaela laugo ana, ma da lea kou siana ma daka falea na waen afae fuana. 37Ma daka bae urii, <<Lea ni oe na Aaofia gera na tooa gi i Jiu, oko faamouri oe fasi i talamu!>>

38Ma daka kedea si baea naa gi i fafona na gwouna daka urii, <<Nia naa na Aaofia gera Jiu gi.>>

39Ma tee wane ana na roo wane baa gi na da fotoia fai nia a Jesus e bae tataga fuana ka urii, <<Utaa? Ni oe na Christ naa naa? Oko faamouri oe i talamu ma ni gemere laugo!>>

40Sui na ruana wane e bae susuala ka urii, <<Utaa? I oe osi moungia go a God? Golu bobola go agolu sulia da haungi golu. 41Sui taa, goro mone, na kwaelaa naa e oꞌolo go ana naa sulia goro ngalia naa na maana si doo taꞌa na goro iilida gi. Haia, ma ni nia go na e langi kasi iilia go tesi doo na e garo.>> 42Ma i nia ka bae urii fuana a Jesus, <<Jesus ae, oko manatatoogu i lao Initooa oe.>>

43Ma a Jesus ka bae urii fuana, <<Nau ku haea na si doo mamana fuamu, i taraꞌena oko too fai nau i langi.>>

44E ita initoona na hato, na lolofaa nae loulou ka rorodoa, lelea ka dao ana kade hato i haulafi. 45Ma na maku baita na e bokosia na gula aabu i laona na Beu Aabu a God ka kakari ana roo bali doo. 46Ma a Jesus e rii baita ka urii, <<Maa ae, nau ku falea kou na mangogu fuamu.>> Nia ka haea si baea naa sui, ma ka mae naa.

47Ma na wane baita ana na wane ni oomea gi e rikia si doo naa, ma i nia ka baelafea a God, ka urii, <<E mamana, nia na wane diana!>>

48Ma si kada na tooa nae gi na da figu i seenae uria na bubulaa da rikia na maelana a Jesus, i gera sui go daka ooli na ada i fera gera gi. Ma daka gumulia na ruruuda uria faatainilana na liodilalaa gera. 49Ma na tooa gi sui na da haitamana a Jesus, fai nia na geni gi na da lea i burina faasia i Galili, da take tau go ada, ma daka rikia go ada si doo nae gi sui.

Gera aalua a Jesus.

50,51Haia, tee wane faasia na fera i Arimetea i laona na lolofaa Judea, na hatana a Josef e too laugo i seenae. Ma i nia na wane oꞌolo ma na wane diana, ma nia ka kwaimaasi laugo uria na daolana na Initooa a God. Ma sui boroi ana i nia na wane ada na wane baita gi ana Jiu, nia kasi aala go faafia si doo gi na da haea ma daka iilia ana Jesus. 52Nia ka lea siana a Paelat, ma ka gania uria na nonina a Jesus. 53Sui nia ka lafua na nonina a Jesus, ma ka afua ana si maku kwakwaoa. Ma ka aalua i laona na kwaingeia faalu na da elia i laona na fou baita. 54Ma fe dani nae Fraede. Ma na dani ni mamalolaa e garangi hafali naa.

55Na geni gi na da lea mai buira a Jesus faasia i Galili, da lea laugo fai nia a Josef. Ma daka rikia na kwaingeia nae, ma daka rikia na aalulana a Jesus i laona. 56Sui daka ooli i fera, ma daka aade aagau ana gwai gi ma na doo moko diana gi uria na uusulana ana nonina a Jesus.

Ma ana dani na Sabat daka mamalo ada, iilingia na kwaieresia e haea.

Jesus e mouri lau.

24

1Ma i ofaidani ua ana na Sandei, na geni gi da ngalia na gwai moko diana gi na da aade aagau ana, ma daka lea naa i maana na kwaingeia. 2Ma daka rikia kwaingeia na e ifi na ana, sulia na fou langi kasi too na i maana na kwaingeia baa. 3Ma gera ka ruu kou ma langi dasi rikia naa na nonina a Jesus na Lord. 4Ma si kada da manata ua go ada sulia si doo naa, tee roo ensel na da oofi ana na maku na e sinasina asianaa, daaro ka faatai, daka take i ninimada. 5Na geni nae gi daka mou asianaa, ma daka boururu i aano. Sui na roo wane nae gi daaro ka bae urii fuada, <<Uria taa na molu ka nani uria na wane na e mouri go ana i laona bae fuana na tooa mae gi? 6I nia langi si too naa i see, nia e mouri lau naa. Molu manatatoona fasi, i nia e faarongo gomolu sui na ana, si kada baa e too ua ana fai gamu i Galili. Nia e bae urii baa, 7<Tara daka fale nau na Wela nia Iimola gi fuana na wane taꞌa gi, ma daka haungi nau i fafona na airarafolo, sui ana ooluna fe dani, i nau kuka mouri lau.>>> 8Sui na geni nae gi daka manatatoona na baelana. 9Ma daka ooli faasia na kwaingeia, ma daka faarongoa ana na aakwala ma tee wane ana fafurongo nia baa gi ma teni tooa eꞌete gi laugo. 10Na geni nae gi na da faarongoa na aposol nia gi, naa ni Mary faasia i Magdala ma ni Joana ma ni Mary na tee nia a James ma teni geni gi lau.

11Sui na aposol gi daka manata hasa na geni nae gi da bae aata go ada, ma ka langi dasi manata mamana go ani gera. 12Sui a Peter e tatae ma ka lalao uria maana kwaingeia. Ma i nia e maakele kou, ma ka langi si rikia go tesi doo. Na maku kwakwaoa gi go ana na e too. Sui nia ka ooli, ma ka kwele asianaa ana sulia si doo naa.

Roo wane rikia a Jesus e mouri lau.

13Ana fe dani nae, roo wane ana oote fafurongo nia gi a Jesus, daaro ka lea uria na fera i Emeas. E bobola fai nia tee aakwala kilometer faasia i Jerusalem. 14Ma daaro ka faarai adaaro sulia si doo nae gi sui na e fuli. 15Ma si kada daaro faarai, a Jesus e lea garangi daaro mai ma ka fali laugo fai daaro. 16Daaro ka riki nia go adaaro, sui daaro langi si aada haitamana go. 17Sui a Jesus ka bae urii fuadaaro, <<Na taa naa moro faarai amoro sulia si kada na moro fali mai ana naa?>>

Ma daaro take ngado, ma daaro ka liodila. 18Ma tee wane adaaro na hatana a Kleopas, e bae ka urii, <<Nau ku manata taifili oe go na o too i Jerusalem ma oko lalafusia go amu si doo naa gi e fuli sulia fe dani nae gi.>>

19Ma a Jesus e ledida ka urii, <<Si doo taa gi?>>

Ma daaro oolisia, daaro ka urii, <<Si doo nae gi na da aadea ana a Jesus, na wane baa faasia i Nasaret. Na wane nae, nia na profet, na wane ni baelaa talana a God, sulia a God ma na tooa gi lau da manata sulia na baelana e rigita ma na raolana ka baita asianaa. 20Na fataabu baita gami gi ma na wane initoo gi, da fale nia eeri ka mae, ma gera ka fotoia i fafona na airarafolo. 21Ma gemelu melu ka manata amelu hasa i nia naa tara ka faanonilaa na tooa gi i Israel. Ma laugo, na ooluna fe dani naa na i taraꞌena i buira si doo naa. 22Ma melu ka kwele asianaa sulia teni geni gi ana figua gemelu, da lea siana na kwaingeia. 23Sui ka langi dasi rikia na nonina. Ma gera da ooli mai, daka haea gera aadasia na ensel gi na da faarongo gera ana i nia e mouri lau. 24Ma teni wane gi lau ana figua gemelu da lea laugo siana na kwaingeia nae, ma daka daotoona nia e mamana naa, iilingia na geni nae gi da haea. Haia, ma gera ka langi si rikia a Jesus.>>

25Ma a Jesus ka bae urii fuadaaro, <<Moro nue asianaa! Ma na manatalaa moro kasi aliꞌali go uria na manata mamanalaa ana si doo baa gi na Profet gi da haea ua na mai. 26A Christ ka nonifii fasi, sui kafi ruu ana na baitaa nia.>> 27Ma a Jesus ka faatolomai daaro ana si doo baa gi da haea suli nia i laona na Kekedelaa Aabu gi. E hafali ana na kekedelaa nia gi a Moses ma na kekedelaa gera gi na Profet.

28Ma si kada daalu dao garangia na fera na daalu lea uria, a Jesus ka mala hasi uria ka tasa ana. 29Sui daaro ka bae luia, daaro ka bae urii, <<O too na amu fai gemere, sulia na hato e kukuru naa ma ka garangi rodo naa.>> Ma nia ka lea na ana fai daaro. 30Si kada nia e gwouru uria fangalaa fai daaro, nia e ngalia fe beredi, ma ka baelafea a God, sui ka niia na beredi nae, ma ka falea fuadaaro. 31Si kada daaro rikia doo nae, daaro aada haitamana, sui nia ka funu laugo ana faasi daaro. 32Ma daaro faarai kwailiu fuadaaro, daaro ka urii, <<Si kada baa e bae ana fai goro sulia na tala, ma ka faatolomai nia na Kekedelaa Aabu gi fuagoro, goro eele asianaa.>>

33Ma ana si kada nae ua go, daaro tatae, daaro ka ooli lau uria Jerusalem. Ma daaro ka daotoona na aakwala ma tee wane fafurongo baa gi da figu go ada, fai nia teni tooa gi lau. 34Ma gera bae urii fuadaaro, <<A Lord e mouri lau mamana naa! Sulia nia e faatai fuana a Simon!>>

35Ma daaro ka uunuunu laugo siadaalu sulia si doo baa gi e fuli i sulia na tala, ma sulia si kada daaro aada haitamana ana si kada nia e niia ana fe beredi.

Jesus e faatai fuana oote fafurongo nia gi.

36Si kada roo wane nae gi da uunuunu ua go adaaro fuada, a Jesus e faatai ka take i matangada, ma ka bae urii fuada, <<Si fanualama ka too fai gamu.>>

37Ma gera tona ma daka mou asianaa sulia da manata hasa da rikia ta aagalo. 38Sui a Jesus ka bae urii, <<Taa naa aadea molu ka mou? Ma utaa naa molu ka manata hala? 39Aada molu ka rikia roo abagu gi fai nia na roo aegu gi. I nau go ana naa. Mu hamotoona fasi mai na nonigu, eeri muka haitamana, sulia na aagalo langi kasi too ana ogi gi fai nia mariko iilingia na molu rikia nau ku too ana.>>

40Buira nia haea si doo nae gi sui, nia ka faatainia na fuilaa maefuta ana roo abana gi ma na roo aena gi fuada. 41Ma gera ka eele asianaa fai nia na kwelelaa. Sui boroi ana, gera si fiitala ua go ada, sulia langi dasi haitama diana ua ana. Ma a Jesus ka bae lau urii fuada, <<Gomolu aalua tesi fanga?>> 42Ma gera ka falea si mani iia fuana. 43Ma nia ngalia, ma ka ania i naoda.

44Sui nia ka bae lau urii fuada, <<Si doo naa gi doo ku haea ua na mai ana fuagamu si kada ku too ua mai ana fai gamu. Si doo naa gi sui baa da kekede suli nau ana laona kwaieresia Moses gi, ma i laona kekedelaa gera profet gi ma i laona Sam gi, tara ka dao mamana na mai.>>

A Jesus e tatae i langi.

45Sui a Jesus ka adomi gera eeri daka haitamana na Kekedelaa Aabu. 46Nia ka bae urii fuada, <<Gera kedea suli nau a Christ tara kuka nonifii ma ana ooluna fe dani nau ku tatae lau faasia na maea. 47Ma e ita mai Jerusalem, ma ka dao ana fera gi sui, muka bae sulia na oolitai manatalaa ma na manata lukelaa na doo aade taꞌalaa gi ana na hatagu. 48Ma ni gamu naa mu faatalo sulia si doo naa gi. 49Ma tara i nau i talagu, tara kuka falea fuagamu si doo na Maa nau e bae aalualu ana. Ma tara muka kwaimaasi i Jerusalem lelea na rigitaa faasia i langi ka sifo mai faafi gamu.>>

50Sui nia ka talaida naa faasia i laona fera baita nae, lelea daka dao ana fera i Betani, ma nia ka uua na abana i langi, ma ka faadiana gera. 51Ma si kada nia e faadiana gera ua, nia ka tafusi gera, ma ka raa na ana fui langi. 52Ma daka fooasi nia, sui daka ooli na ada i Jerusalem fai nia na eelelaa baita. 53Ma ana si kada oro gi go gera too go ada i laona na Beu Aabu a God, uria na baelafelana a God.