Tite

Nufule enú Bóol ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɛ́ná

Tite

Bɛsana a bɛ́ ŋɔ yɔɔ́lɔ anyía bá lɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ nyɛfana nyí nufule eenu

Tite ŋaá bá ɔɔcɔ u Kɛlɛ́k, yó lumitinine Kilís (Kal 2.1-3). U ŋaá bá ekendinyi yí buólí yí Bóol. Bóol ŋeé síke yááyɛ́ ekendinyi eéyé i iisí cɛ Kɛlɛtɛ o okendisi hiɔ́bɔ hí belumitinine hɛ́ hɔ́á. E elime eécí, Bóol ŋeé wuúci ɔɔ́ŋɛ́ná nufule eenu.

U ŋɔ yɔɔ́ŋɛ́ná Tite nufule eenu anyía wé wuúci tóŋgínyi na anyána bekendisi tuɔ́bɔ tú belumitinine Kilís abɔ́ nyɛ́mana bá ɔbámɔ́kɔ́na, na anyána bé ŋe kéndísi hiɔ́bɔ hí Kilís, na anyána tɔ́na Tite á nyɛ́mana wu oweékúnyíki ɛlɔŋɔ cɛ́ tuɔ́bɔ tú belumitinine : Cɛáŋa anyía na banɔ́mɔcɔ́, ne beénjú, ne bilunyí, na ɛnjɔ́hɔ́kɔ cɛ́ baacɔ áyá. U ŋa háná e wuúci tóŋínyi bɛsana ebí belumitinine Kilís abɔ́ nyɛ́mana bá ɔkɛlaka, na anyána tɔ́na bábɔ́ nyɛ́mana bé olíhéke e mbuumu noómi, beébe ne beébe balatákánɔ́ e nyimónjóló (3.1-11), bá tɛ látɛ́na eékúnyi cá bɛfala.

Bóol ŋeé téŋi Tite

¹Yaŋɔ́ Bóol, munyiɔnɔ mɔ *Bandɔ́mɛsɛ́, ɛ ŋɔ mɛ́ ɔ wɔɔ́ŋɛ́na nufule eenu. Ya mɛ́ŋa *ɔɔcɔ u ɛndɔ́ma u *Yésus *Kilís. Ɛ ŋaá mɛ ɔ́ɔ́lɔ baacɔ abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋɔɔ lɔ́tɔ́kɔ́, anyía bé lumítékíníne mbá bé menyi taaká cɛ́ bɛsana. Bɛsana eébí ŋo tóŋínyi anyána bébú líhéke háyɛ bú ŋe bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́, ²bɔ́ hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ ɔɔ́ yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe yí ekúlú ekime. Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ bɛ́tánɛ́ná olíhe oócí ɛ́cɛ u ti ŋe kéti na ɔmuaná na ɔmɛsɛ́, u naŋa u ti é néŋéne. ³Ɛ́makɛ́la ekúlú á nyɛmána, nyɛnambɔnɛna baacɔ eényí yááyɛ́ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ; yiíyi eéyé ú ŋe mí cuméke ; i ŋe mí yiíyi hulinyi baacɔ anyía Bandɔ́mɛsɛ́, muasɔ́ Munohi, u ŋaá mɛ tɔ́má.

⁴Yaŋɔ́, ɛ ŋa mɛ́ ɔ wɔɔ́ŋɛ́na nufule eenu, kuɔŋɔ́ Tite, taaká ci uumi ɔɔ́nɔ́ anyía basɔ́ bekime béfendí tu ŋa sɔ́ háyá mɔŋɔlɛ́ né Yésus Kilís. Na ciasɔ́ Síkíne Bandɔ́mɛsɛ́ na muasɔ́ Munohi Yésus Kilís bá ɔ sayábákɛ́na, bé o wiínjíékíne mbuumu ɔ ɔtɛ́má noómi.

Buólí ebú Tite á nyɛmána wu ɔkɛlaka aá Kɛlɛtɛ

⁵Ɛ ŋa cáŋa emí o síke aá Kɛlɛtɛ anyía óo cikílíékíne bɛsana a bɛ́ tɛ ɔ́mɔ́ bá bicikílíékínénú, óo húle otélímíkínyi tɔ́na bekendisi tuɔ́bɔ tú belumitinine a bálɛ́ka hú ikime a cɛ́áŋa ne tuútu, háyɛ i ŋe mí o weékúnyíki. ⁶Mukendisi belumitinine ŋá nyɛmána mu olíhéke tɛ́ka na hɛkɔma na ɔɔcɔ ; muúmu mɔbátɛ́nánɔ́ oónjú hú ɔmɔtɛ́,1.6 Akɔ́ŋɔ́na ɔ cɔ́mɔtɛ́ : « ɔnɔ́mɛ ewú u ŋo nyíóyísínyi esúŋe ne uuyé oónyí », ta anyía « ɔnɔ́mɛ awɔ́ ú ma bátɛ́na oónjú hú ekúlú ɔ́mɔtɛ́ » (fanáka nyihembule nyí 1Sŋ 3.2). baáná hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ né Yésus, bé líhéke háyɛ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋé léne ; baacɔ bekime menyukune anyía bá tɛ ŋá bɔ́ kɛla bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, bé muúmu kékéke. ⁷Yááŋa anyía *mukendisi belumitinine áŋa munyiɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́ ; yaátɛ́ asana muá nyɛmána mu ɔbá tɛ́ka na hɛkɔma, muúmu tɛ́ka ne enyite, te ne tuliŋéliŋe, muúmu tɛ́ka ta amúána meluku, ta anua bitule ; mu tɛ nyíáná ɔɔcɔ e menjiŋé tɔ́na. ⁸Mbá mu ŋá nyɛmána mu ɔkáháka bɔmbányɛ baacɔ e uúyé ooki, mu lénéke ɔkɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana ; muúmu ne injiŋé a aatɔ́, muúmu atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ, muúmu mufúúménénú eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́, ne oweéhínyínyi ɔ ɔtɛ́má, mu bítétényíki bɛsana. ⁹Mu ŋá nyɛmána mu obíínjie na makɛ́nda ɔ ɔlátɛ́na ambányɛ yí nyiékúnyi eyí bé ŋeé muúmu eékúnyíki, aáná muáŋa mu ɔbá tɔ́na na makɛ́nda me okíndísíki bɔsɔ́ɔ́kɔ́ ne nyiínyi, mu tóŋgínyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ anyía baacɔ e bé ŋe bú núusi nyiékúnyi eényí á bɔ́ŋa a nyɛnana.

¹⁰Yááŋa anyía baacɔ beéŋí á bɔ́ŋa na aatɔ́ ɔnata, bé ŋe bú néŋe baacɔ tɔ́na na bɛsana bɛ́ buála a bɛ́ tɛ ŋɔ́ yɔɔ́lɔ. Bá bɔ́ŋa hɔlákáhɔ́láka ɛ ɛkatɛ́katɛ́ ci belumitinine Yésus a bá ŋa bɔ́ aamba anyía belumitinine bekime ŋá bɔ́ nyɛmána bá ɔbɛ́ácáka. ¹¹Bá ŋá nyɛmána bé o beébe kuéyíki eété anyía bé ŋe bú túŋulinyi baacɔ bekime bé meébe ma baacɔ a mɔ́mɔtɛ́, bé ŋe bú eékúnyi bɛsana a bɛ́ tɛ ŋá nyɛmána anyía bábɔ́ nyíákɛ́na baacɔ e menjiŋé. ¹²Aáná ɔɔcɔ a wɔmɔtɛ́ u Kɛlɛtɛ awɔ́ u ŋaá bá muabɔ́ *muhémúnyi bɛsana ŋa kɔ́ɔ́náka ɔsɛ : « Baacɔ bá Kɛlɛtɛ á báka ne munéŋéne ekúlú ekime, bá ŋa bɔ́ sáama háyɛ ɛnyama cí biciké, beébe ne butise, bá bɛ́tááka hú ɔnyíá. »1.12 Ɛnjaba cɛ ɔɔcɔ u Kɛlɛtɛ, Ebíménite u Sénosos (tuɔŋɔ hɔ́ndɛ́tɛ ítíndétú ɛ́cɛ Yésus Kilís ti ŋée bíbíéne).¹³Asana ayɛ́ ú ŋaá kɔ́ɔ́náka áŋa taaká ; buátɛ́ bɔkɔ, búle beébe oókísíki ne esise ekime anyía bá látákɛ́na bɔmbányɛ bɛsana bí olumitinine. ¹⁴Bá tɛ háná bíínjie na ɔ ɔlɔ́kɔ́ma na ɔ ɔlátɛ́na tuhélúméke tɔ́ buáyá tú *Besuif, bá tɛ háná látɛ́na esúŋe cá baacɔ e bé ŋe bú kínéke ɔlátɛ́na taaká.

¹⁵Bɔkɔ bukime áŋa bufúúménénú a baacɔ a bá bɔ́ŋa befúúménénú.1.15 Fanáka Luk 11.41 ; Lom 14.20. Ta bɔkɔ a búmɔtɛ́ tɛ á bá bufúúménénú a baacɔ a bá tɛ abɔ́ bá befúúménénú ; na ciabɔ́ injiŋé ne hííbú hɛcɔɔ́cɔ́ hɛ́ ɔtɛ́má ŋeé beébe nyɛkɛtɛna hú ɔ ɔkɛla bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, bá tɛ lɔ́kɔ́ma aatɔ́ ɔlama. ¹⁶Bé ŋe húlé ábɔ́ bɛ́kɔɔna anyía bé ŋe bú menyi Bandɔ́mɛsɛ́, yiíyi anyía bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana abɛ́ bá ŋa bɔ́ kɛla ŋo tóŋínyi anyía bé ti ŋé bú wuúci menyi buúse bukime. Bá bɔ́ŋa na aatɔ́ ɔnata, bá kɛ́laka bɛsana e bí ti ŋé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́, beébe tɛ́ka na makɛ́nda ma ɔkɛlaka ta hú asana a yambányɛ ɔ́mɔtɛ́.

Eékúnyíki baacɔ anyána bábɔ́ nyɛmána bé olíhéke

¹Mbá ɔɔ́wɔ a aháŋá, eékúnyíki baacɔ bɛsana a bɛ́áŋa háyɛ ambányɛ yí nyiékúnyi ŋa yáamba. ²A laakɛna bilunyí bɛ́ banɔ́mɔcɔ́ anyía bá nyɛánáka olóŋólóŋó, bá bámɔ́kɔ́na na ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na, aáná baacɔ ké búle ebú beébe kéke ; bá bámɔ́kɔ́na ne injiŋé a bɛɛtɔ́, bé bíínjíékíne na makɛ́nda o olumitinine noómi, ne o oléne bɔsɔ́ɔ́kɔ́, ne o oweéhínyínyi tɔ́na bɛsana.

³Laákɛ́na tɔ́na bilunyí bí beénjú anyía bíé líhéke ambányɛ yí olíhe e yí ŋeé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́, bé ti oótóko bɔsɔ́ɔ́kɔ́, bá tɛ bɛ́cáŋáka bɛɔ́lɛ́ bí meluku ; bá ŋá bɔ́ nyɛmána bé owiínjíékíne bɔsɔ́ɔ́kɔ́ bɛmbányɛ bí ilébé, ⁴anyía bébú eékúnyíki indíkíné cí beénjú na anyána bá bɔ́ŋa bé olénéke na báábɔ́ banɔ́mɛ na báábɔ́ baáná, ⁵na anyána bá bɔ́ŋa bá ɔbá ne injiŋé a bɛɛtɔ́, bó bítétényi ɔ ɔkanda ú nɔháatɛ́. Bá ŋá bɔ́ nyɛmána bé obíínjie ɔ ɔkɛla masɔ́ma me ciíbe, beébe na bɛmbányɛ bɛ́ ɛtɛ́má, bá lɔ́kɔ́mákɛ́na báábɔ́ banɔ́mɛ anyía ɔɔcɔ tɛ bábɛ́na Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́.

⁶Lébéke tɔ́na bɛnɔ́kɔ́ anyía bá bámɔ́kɔ́na ne injiŋé a bɛɛtɔ́ ⁷a bɛsana bikime. Kuɔŋɔ́ tɔ́na, kɛláka hú bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana, anyía mbá baacɔ ké búle abɔ́ ɔ látɛ́na a nyɛkɛla ; eékúnyíki baacɔ nyiékúnyi a nyɛ́ á nyɛmána. ⁸Bɛsana ebí o ŋoó weékúnyi á bámɔ́kɔ́na taaká, tɛ́ka ne buhúnyi bɔ́ ɔbábákɛ́na ; aáná baacɔ a bá ŋa bɔ́ áamba ɔ basɔ́ táŋɛ́na ká bɔ́ bá na aatɔ́ ɔlama, beébe tɛ́ka na hɛkɔma hɛ́ ɔ basɔ́ túme.

⁹Laákɛ́na bɛɔ́lɛ́ anyía bá lɔ́kɔ́mákɛ́na ekúlú ekime báábɔ́ *baáŋá a bɛsana bikime, bá kɛ́laka bɛsana e bí ŋeé bíléníne baáŋá eébé, bé ti suŋúnyínyi ne beébe, ¹⁰bé ti beébe hiitékíne bɛnyɛ́ma a nyɛnamba ; mbá, bá ŋá bɔ́ nyɛmána bá ɔkɛlaka bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana e bí ŋo tóŋínyi báábɔ́ baáŋá anyía bá bɔ́ŋa baacɔ bá mɔŋɔlɛ́. Aáná baacɔ ké bú kékéke bɛsana ebí tu ŋe sú éékúnyi, biíbi bɛ́ ŋa lɛ́ca Bandɔ́mɛsɛ́, muasɔ́ Munohi.

¹¹Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa námbɔ́nɛ́na baacɔ anyía yááyɛ́ yaála yí nuubo, a yááŋa indíné cɛ nyɛnɔhɔ, áŋa eé buúse bɔ́ baacɔ bekime. ¹²Yááyɛ́ yaála yí nuubo eéyé ŋaá basɔ́ eékúnyi anyía túásɔ́ bámɔ́kɔ́na ne injiŋé a bɛɛtɔ́, túɔ́ nyɛánáka ɔlátɛ́na na aabɛ́ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na, na bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana bɛ́ ɔmɛsɛ́ ooci ; tu kɛlaka bɛsana a bɛtálɛ́mánánɔ́ e bí ŋeé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́ a hɛɛya eehi. ¹³Túé líhéke aáná, tu tátáka na mɔŋɔlɛ́ yaandándá yɛ́ buɔ́sɛ́ bú obíléne eébú ; buúbu muasɔ́ Munohi Yésus *Kilís ká ka hálɔ́mɔ́na a núáyɛ́ nuúmi ; wáŋa ciasɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ a wáŋa waáŋá. ¹⁴U ŋaá fááya, yó koó bíínjie wuúci bɛ́muátá a yáásɔ́ asana anyía wá basɔ́ háŋɔ́náka a buɔ́lɛ́ bɔ́ bɔɔbɛ́, yɔ́ basɔ́ fúúmínyi a búáyɛ́ buúse, túɔ́ bɛ́cáŋáka bááyɛ́ baacɔ e bé me bú bíínjie o búle kɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana.

¹⁵Bɛsana eébí ɔ́ɔ nyɛmána wu o búle laana baacɔ, é beébe lébéke ne biíbi, é beébe oókísíki na bɔɔcɔ abɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋo yóo wiínjíé. Eti lumítíne anyía ɔɔcɔ ɔ́ɔ bábákɛ́na.

Efúúménénú yí olíhe yí belumitinine

¹Bítéésíki belumitinine bekime anyía bá lɔ́kɔ́mákɛ́na ne betéŋínyi bunɔŋɔ na kɔ́mɛ́na áyá, bá kɛláka bɛsana ebí bé ŋe bú beébe laana, bé lénéke o búle ɔkɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana bikime. ²Bé ti óóto ɔɔcɔ, bá tɛ aamba ɛsáká, beébe mbuumu cɛ́ baacɔ na ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má, bé líhéke e mbuumu na bɔsɔ́ɔ́kɔ́.

³Yááŋa anyía ta basɔ́ tɔ́na, tu ŋa sɔ́ bá buáyá tɛ́ka ne injiŋé, basɔ́ na bɛɛtɔ́ ɔnata, basɔ́ benyíménú taaká ci ohónyí ; tu ŋa sɔ́ bá bɛɔ́lɛ́ bɛ́ bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana a bɛ́ ŋaá basɔ́ hámɛ́na ɛ ɛtɛ́má, tu líhéke a nyɛŋána noómi, basɔ́ na yaáká yí eése, tu bébékíne baacɔ, tu liŋekenene basɔ́ na basɔ́. ⁴Mbá ekúlú ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, muasɔ́ Munohi, ŋeé tóŋínyi na yááyɛ́ ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má, ne nyiléne enyí u ŋeé léne baacɔ buéŋí, ⁵u ŋaá basɔ́ nóhíki etémbí ne etémbí ; tɛ́ cáŋa anyía tu ŋa sɔ́ kɛ́láka bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana, mbá u ŋaá basɔ́ nóhíki anyía u ŋaá basɔ́ bɛ́cáma mahana, a nyɛsua anyɛ́ u ŋaá súáka maasɔ́ maabɛ́, yó fúúmíkínyi cíísú ɛtɛ́má ne menyífé a makɛ́nda me *Efúúménénú yí Elilé, anyía túésú bíbíénútúne yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí nyibíbíéne, túɔ́ bá na yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe. ⁶Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ iínjíé Efúúménénú yí Elilé, yó yiíyi nyíóyísi e cíísú ɛtɛ́má hú mbiɔ́kɛ e elime cɛ muasɔ́ Munohi Yésus *Kilís, ⁷anyía mbá túásɔ́ bá na mɔŋɔlɛ́ ma ɔbɔ́ŋɔ yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe yí ekúlú ekime ; u ŋaá basɔ́ bóósíki, yɔ́ kɛ́la anyía túásɔ́ bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eéyé eé buúse.

⁸Mehúnyi eémé áŋa taaká cí mehúnyi. Bú ŋeé mi bíléníne anyía óo woónyísíkínyi ɔ ɔlaana baacɔ a bá ŋa bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́ anyía bé búle kɛ́la bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana. Yááŋa anyía ɔkɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana áŋa ɔmbányɛ, ú ŋɔ yɔɔ́lɔ baacɔ bekime. ⁹Ta híáná, sámbáka isuŋí cí etémbí ne etémbí a cɛ́ ŋa lɛca ɔfana eénye cá baacɔ bá tɔnyɛ́nɔ́, sámbáka tɔ́na isuŋí a cɛ́ ŋa lɛca *bikotí bí *Moyís ; atɛ sááka na baacɔ i isuŋí ikime eécí. Bɛsana eébí áŋa etémbí, bɛ́ tɛ ŋɔ́ɔ́ yɔɔ́lɔ baacɔ. ¹⁰Ɔɔcɔ éé héléne etuŋulinyi a yɛ́ ŋa kɛla anyía belumitinine aálɔ́nákána, wuúci óókísi bikúlú bífendí, e elime eécí wuúci baká. ¹¹Kuɔŋɔ́ bɛ́muátá, o ŋoó menyi anyía nyɛnamá nyɛ́ ɔɔcɔ eényí a yáaŋa nyɛbɛ́áhɛ́nánɔ́ e eciké noómi, nyɛ́ ŋa cɔ́ba ne buúse ɔ ɔkɛla bɔɔbɛ́, bɛsana abɛ́ u ŋa kɛla tóŋgínyi anyía wáŋa a nyɛkua noómi.

Mehúnyi ma nyɛmana

¹²Isíʼo Tite, ɛkákɛ́la yámɛ́ ɔ tɔ́mɛ́na Aatɛ́mas ta anyía Tisíke, mbá a bɛ́kɛ́ndɛ́na ɔfaaya, á ka mɛ́ kuana a Nikobolis;3.12 Bálɛ́ka ciéŋí ŋaá bá cɛ́ á bɛ́lɔ́ŋɔ́kɔ aáná ; aaha áŋa bálɛ́ka a cɛ́ ŋaá bá a asálá yɛ́ nuɔmɔ́ nɔ́ Atíliatik cɛ Kɛlɛsɛ. ɛ ŋaá mɛ bɛ́táá anyía hɔ́á i ké ké mi limine ekúlú yí buume. ¹³Aambáka ohónyí wú ɔwɔɔ́lɛ́ta na Sɛ́nas *muékúnyi bikotí na Abólos a asana ne úúbú ɔkanda, anyía bɔkɔ ti beébe bɛ́ámbɛ́na. ¹⁴Belumitinine bá Kɛlɛtɛ ŋá bɔ́ nyɛmána tɔ́na bá ɔbɛ́hákɛ́na ɛ ɛtɛ́má noómi anyána bá bɔ́ŋa bé o búle kɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana ɔ ɔwɔɔ́lɔ́kɔ baacɔ abá bɛnyɛ́ma ŋeé beébe bɛ́ámbɛ́na. Aáná nyíábɔ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na káá bá na nyiɔ́lɔ nyiéŋí. ¹⁵Baacɔ bekime a bá bɔ́ŋa aaha na yaŋɔ́ ŋe bú o téŋí. Téŋíki báásɔ́ benyíinyí bé olumitinine bekime.

Bandɔ́mɛsɛ́ á banɔ́ sayábákɛ́naʼo.