Lóom

Nufule enú Bóol ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɛ́ná belumitinine bé

Lóom

Bɛsana a bɛ́ ŋɔ yɔɔ́lɔ anyía bá lɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ nyɛfana nyí nufule eenu

Bóol ŋɔ yɔɔ́ŋɛ́ná Boloomɛ́ŋ nufule eenu anyía bé wuúci tábɔ́nákɛ́na ɔkanda. U ŋa yáamba ɔcɔba á Banyá, u káá hɔ́lakɛna o Lóom anyía wé hule á lɛca hiɔ́bɔ hí belumitinine bá hɔ́á, mbá u kíndísíki belumitinine ɔ wɔ́ɔ́nɛ́na o olumitinine.

E nufule eenu, u ŋe hémbuline baacɔ injibí cɛ bɛsana bí olumitinine. Bɛ́áŋa anyía : *Bandɔ́mɛsɛ́ ŋo nóhi baacɔ, u beébe kɛlaka anyía bá bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse, mbɔ́kɔ bá ŋa bɔ́ háya maabɔ́ mɔŋɔlɛ́ né Yésus. Mbá tɛ́ cáŋa anyía bé ŋe bú nyíóyísínyi cɔ́mɔtɛ́ abɛ́kɛ́lɛ́na ta anyía bá ŋa bɔ́ látɛ́na bɛ́mɔtɛ́ bikotí. Bóol ŋe búlúníne baacɔ e nufule eenu anyía ne Besuif na baacɔ bé etémbí a bɔ́ŋa bɔkɔ búmɔtɛ́ eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ; bekime ŋá bɔ́ nyɛmaná bá ɔhákɛ́na mɔŋɔlɛ́ né Yésus ɔ ɔkɛla anyía bábɔ́ nɔ́hɔ́kɔ. Besuif tɛ abɔ́ bá na bɛnamá a bɛ́mɔtɛ́ ɔ ɔhɔla bɔsɔ́ɔ́kɔ́ bé etémbí ; híáná ta baacɔ bé etémbí tɛ abɔ́ bá na bɛnamá a bɛ́mɔtɛ́ ɔ ɔhɔla Besuif.

E elime eécí, u ŋeé beébe laana anyía bú ŋa hɔ́la ɔhɛka anyía bébú líhéke beébe bekime e mbuumu noómi ; u beébe hembulekine a asana na hɛcɔɔ́cɔ́ hɛ́ ɔtɛ́má anyía bú tɛ a bá bɔmbányɛ anyía ɔɔcɔ é kúfítínyi sɔ́ɔ́kɔ́, ta anyía wé wuúci bábákɛ́na mbɔ́kɔ nyíáyɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na ŋa yáálɔ́nána na nyɛ́ sɔ́ɔ́kɔ́.

Bitéŋíti

¹Yaŋɔ́ Bóol, ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ ɔ́ɔ́ŋɛ́na nufule eenu ; ya mɛ́ŋa munyiɔnɔ mu *Yésus *Kilís. *Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa mɛ lɔ́tɔ́, yɔ́ mɛ tɔ́ma *ɔɔcɔ u ɛndɔ́ma o okohúlinyi baacɔ yááyɛ́ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma. ²Buáyá u ŋaá bɛ́tánɛ́ná baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma eéyé eé nyuúté nyɛ́ bááyɛ́ *behémúnyi bɛsana, bó yiíyi ɔ́ɔ́ŋɔ́kɔ a Ciɔɔ́ŋɛ́ e Cifúúménénú noómi. ^3-4Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma eéyé ŋo tóŋínyi asana yí uuyé Ɔɔ́nɔ́, Yésus Kilís, uusú Otéŋí a Waáŋá. A aháŋá na baacɔ, bé ŋeé wuúci bíéné a hɛnyɛ́nɔ́ hí Otéŋí *Táfit. A aháŋá ne Elilé, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci télímínyí uuyé Ɔɔ́nɔ́ a makɛ́nda me *Efúúménénú yí Elilé e nyiheenyi enyí u ŋeé wuúci héényi e biwéewé.1.4 Bɔ́mɔtɛ́ ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́ma : « Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci télímínyi uuyé Ɔɔ́nɔ́ e nyilimíné nyí Mesíi ».⁵E elime ci uusú Otéŋí a Waáŋá, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé mi tóŋínyí yááyɛ́ yaála yí nuubo, yɔ́ mɛ lɔtɔ uuyé ɔɔcɔ u ɛndɔ́ma o okohúlinyi mɔnɔŋɔ me etémbí mekime yááyɛ́ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ananyía bé wuúci lumítékíníne, bé wuúci lɔ́kɔ́mákɛ́na. Aáná bé ké bú nyémiki Yésus Kilís. ⁶Banɔ́ tɔ́na, nua nɔ́ŋa ɔ ɔmbana ú baacɔ eébé ebé Yésus Kilís ŋɔɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ́. ⁷Ɛ́ɛhɛ́ ɛ ŋá mɛ́ banɔ́ ɔ́ɔ́ŋɛ́na nufule eenu, banɔ́ bekime abá nua nɔ́ŋa o *Lóom ; nua nɔ́ŋa baacɔ bá ɔtɛ́má bá Bandɔ́mɛsɛ́. Wuúci u ŋaá banɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ́ anyía nuánɔ́ bámɔ́kɔ́na bááyɛ́. Na ciasɔ́ Síkíne Bandɔ́mɛsɛ́ ne uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís bá banɔ́ sayábákɛ́na, bá banɔ́ iínjíékíne mbuumu ɛ ɛtɛ́má noómi.

Bóol ŋo tóŋínyi anyía u ŋeé léne belumitinine bé Lóom

⁸Ɛ ŋa mɛ́ caŋa o wiínjie Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti e elime ci Yésus *Kilís a yáánɔ́ asana aá banɔ́ bekime, anyía bá ŋa bɛ́sɔ́mɔ úúnú olumitinine ɔ ɔmɛsɛ́ okime. ⁹Yááŋa anyía ɛ ŋaá mɛ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ a yáánɔ́ asana ekúlú ekime eyí i ŋe mí wuúci bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na. Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa uumi ɔmbasɔ́mbásɔ a asana eéyé. Wuúci ɛ ŋa mɛ́ nyiɔnɔ na ɔtɛ́má okime buólí bú ohulikinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma yɛ́ asana yí uuyé Ɔɔ́nɔ́. ¹⁰Ɛ ŋaá mɛ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ aáná, ɛ tɛ tɔmbɔ, anyía wé mi iínjíe ohónyí aámbáya wú ɔfaaya ɔ ɔkɔɔ́ banɔ́ lɛ́ca, mbɔ́kɔ u ŋéé lénéke. ¹¹Yááŋa anyía ya mɛ́ŋa na ɛcaná ciéŋí ɔ ɔhɔla anyía yámɛ́ faáya ɔ ɔkɔɔ́ banɔ́ lɛ́ca, anyía yámɛ banɔ́ iínjíé nyiínjie a nyɛ́mɔtɛ́ nyí Elilé a nyɛ́áŋa nyí okíndísíki úúnú olumitinine. ¹²Ɛ ŋa mɛ́ aamba ɔkɔɔna yáaŋa anyía túésú kíndísíkínyínyi o olumitinine ɔ́mɔtɛ́ awɔ́ u maá basɔ́ láta basɔ́ bekime.

¹³Baláamɛ, ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ láana anyía ya mɛ́ŋa ɔwaámbákánɔ́ bikúlú biéŋí ohónyí wú ɔfaaya ɔ ɔkɔɔ́ banɔ́ lɛca, anyía búámɛ buólí a lɛcána tɔ́na náánɔ́ háyɛ bú ŋa lɛcakana ɔ mɔnɔŋɔ me etémbí ; mbá, ɔ ɔkɔɔ́háma aámbáya ohónyí tɛ ŋá lɛ́cána. ¹⁴Bandɔ́mɛsɛ́ u ŋeé mi túéhínyi buólí eébú, ɛ́ɛhɛ́ ya mɛ́ŋa oweékínyínyi anyía yémi hulíkínyi baacɔ bekime bá ɔmɛsɛ́ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ; ta *Bakɛlɛ́k, te becikécíke, te bemenyi bɔkɔ, te be-ti-menyí bɔkɔ. ¹⁵Yaátɛ́ asana ya mɛ́ŋa na ɛcaná ciéŋí cɛ ɔfaaya náánɔ́ ɔ ɔkɔɔ́ banɔ́ húlinyi tɔ́na Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma eéyé, banɔ́ eebe ebé nu ŋe nú líhe o *Lóom.

Makɛ́nda ma Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma

¹⁶Yááŋa anyía ɛ tɛ ŋá mɛ lɔ́kɔ́ma aatɔ́ ɔlama ekúlú eyí i ŋe mí hulinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma. Ne Yiíyi Bandɔ́mɛsɛ́ ŋó tóŋínyi maayɛ́ makɛ́nda o onohiki baacɔ a bá ŋa bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ né Yésus *Kilís : Eé buúsebuúse né *Besuif, e elime eécí na baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif. ¹⁷Aáná yí ŋo tóŋínyi anyána Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa kɛ́la anyía ɔɔcɔ á bá atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse hú ɔ mɔŋɔlɛ́ amá u ŋaá háya nááyá. Aáná yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ a Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ anyía : « Ɔɔcɔ okime awɔ́ u ŋaá háya mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa kɛla anyía wá bá atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse ; wuúci u kéé líhéke taaká ci olíhe. »1.17 Aba 2.4. Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « Atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ ekime eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ kéé líhéke ɔ mɔŋɔlɛ́ amá u ŋaá háya nááyá ».

Nyɛkua nyɛ́ baacɔ eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́

¹⁸Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ɔ Ɔmuaná noómi ŋo lóbisinyi baacɔ anyía bá ŋa bɔ́ kɛ́la bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, bé tí wuúci kéke. Yáábɔ́ aabɛ́ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na ŋeé húé ciayɛ́ taaká, ¹⁹yiíyi anyía bé ŋe bú ményi nyɛbá nyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, anyía u ŋeé beébe nyiínyi tóŋínyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ. ²⁰Yááŋa anyía, o otúme e nyiketi nyɛ́ na ɔmɛsɛ́ na ɔmuaná, bɛnyɛ́ma bikime ebí u ŋeé kétíki ŋo tóŋínyi baacɔ na maayɛ́ makɛ́nda me ekúlú ekime na nyíáyɛ́ nyɛbá, yiíyi anyía bé tí ŋé bú wuúci lɛca. Ɛ́ɛhɛ́ ohónyí wú ɔnyɛanɛnɛna ɔɔcɔ tɛ á bá. ²¹Ta ayɛ́ bé ŋe bú ményi Bandɔ́mɛsɛ́, bé me bú kine ne o wuúci iínjie nuúmi ne o wuúci iínjie bitéŋíti e bí e wuúci nyɛmana ; mbá cííbú ibíkéti cɛ́ buála me beébe nenisiki ; cííbú ɛbɛ́táá cí etémbí ne etémbí me beébe kuusiki ibíne. ²²Bé ŋe bú bíbééti ɔbá ne injiŋé, yiíyi anyía bá bɔ́ŋa bɛála. ²³Na anyía bébú nyémíki buáŋá bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́, wuúci Indiwé, bé ŋe bú nyémi bɛbɔ́kɔ́bɔ́kɔ ; bɛ́ hɔ́áka na baacɔ e bé ŋe bú wé, ne tunonyí, na ɛnyama, na mɔɔ́hɔ.

²⁴Yaátɛ́ asana Bandɔ́mɛsɛ́ mé beébe bɛ́yúátaka anyía bábɔ́ kɛ́laka bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana e bí ŋeé beébe hámɛ́na ɛ ɛtɛ́má ; aáná bé ŋe bú tífíle cííbú cɛɛ́tɔ beébe ne beébe na bɛsana bikime bɛ́ aatɔ́ ɔlama. ²⁵Bá má bɔ́ nyɛ́anaka taaká cɛ́ bɛsana a cɛ́ ŋa lɛ́ca Bandɔ́mɛsɛ́, bɔ́ látáka bɛfala. Bé ŋe bú nyemi bɛnyɛ́ma abɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé kétíki, bé biíbi nyiɔkɛna, na anyía bébú nyemíki Ooci ewú u ŋeé biíbi ketíki bikime ! Wuúci bímuócí bá á nyɛmána bé onyemiki. *Híáná yááŋa !

²⁶Buátɛ́ bɔkɔ Bandɔ́mɛsɛ́ meé beébe bɛ́yúataka anyía bábɔ́ kɛlaka bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana bɛ́ aatɔ́ ɔlama e bí ŋeé beébe hámɛ́na ɛ ɛtɛ́má. Báábɔ́ beénjú tɛ ŋa háná ebú límine na banɔ́mɔcɔ́ háyɛ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé kétíki, mbá bé ŋe bú límenenene. ²⁷Híáná banɔ́mɔcɔ́ tɔ́na tɛ ŋa háná abɔ́ fiananana beénjú háyɛ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé kétíki, mbá ɔfiananana bɔsɔ́ɔ́kɔ́ banɔ́mɔcɔ́, wuúci ú ŋeé beébe hámɛ́na ɛ ɛtɛ́má buéŋí. Bá ŋa bɔ́ kɛla bɛsana bɛ́ aatɔ́ ɔlama beébe ne beébe. Biíbi bí ŋeé beébe héléníne bɛnamá abɛ́ á nyɛmana na bɔɔbɛ́ abɔ́ bá ŋa bɔ́ kɛ́la. ²⁸A asana ayɛ́ baacɔ eébé ti ŋé bú léne omenyinyi na Bandɔ́mɛsɛ́, ɛ́ɛhɛ́ ú meé beébe bɛ́yúataka anyía bábɔ́ látákɛ́na ne cííbú ɛbɛ́táá cí etémbí ne etémbí, bá kɛ́laka tɔ́na bɛsana abɛ́ bá tɛ́ ɔmɔ́ bɔ́ nyɛmana bá ɔkɛlaka. ²⁹Bá bɔ́ŋa ne bibébékénú bɛ́ ɛtɛ́má, bí mo nyíóyóko na bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana hú mbiɔ́kɛ ! Bá ŋa bɔ́ áákɛ́na bɔsɔ́ɔ́kɔ́, beébe na nyɛŋána ; bá bɔ́ŋa na bɛɔtɛ, bá ɔ́ɔ́nɔ́kɔ bɔsɔ́ɔ́kɔ́, bé lénéke ɛsáká ; beébe ne menjiŋé a bɛɛtɔ́, ne tusiŋítí tɔ́ ɔnyíákɛ́na bɔsɔ́ɔ́kɔ́ ; bá ŋa bɔ́ sɔ́mbɛ́na bɔsɔ́ɔ́kɔ́ bɛsana, ³⁰bé ŋe bú óóto bɔsɔ́ɔ́kɔ́ ; bé líŋekine Bandɔ́mɛsɛ́, beébe ne tuféne. Bá bɔ́ŋa na bumálá, bé bíbéétíki tɔ́na. Bá bɔ́ŋa ekúlú ekime hoóhi na ɔkɛla bɔɔbɛ́ ; bá ŋa bɔ́ kɛ́lɛna bíábɔ́ bibíényi aatɔ́ ɔnata. ³¹Bá tɛ abɔ́ bá na bɛɛtɔ́. Ɔɔcɔ tɛ á bá wu ɔháya mɔŋɔlɛ́ náábɔ́ ; bé ti ŋe bú léne bɔsɔ́ɔ́kɔ́, bá tɛ bɛ́cáma ɔɔcɔ mahana. ³²Ta ayɛ́ bé ŋe bú ményi bɔmbányɛ anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá kɔɔna anyía baacɔ a bá ŋa bɔ́ kɛla anamánamá cá bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana eécé ŋá bɔ́ nyɛmana bé owéékúne, bá ŋa bɔ́ cɔba hú ne buúse o o biíbi kɛla. Tɛ́ cáŋa ɔmanɔ́ oócí : Ekúlú ayɛ́ bá ŋa bɔ́ lɛ́ca baacɔ bé etémbí ábɔ́ kɛlaka bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, bé ŋe bú beébe lémbi anyía bá cɔbáka ne buúse ɔ ɔkɛla híáná.

Nyɛbɔ́nɔ́sɛ nyɛ́ baacɔ nyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa nyɛtálɛ́mánánɔ́

¹Mbá kuɔŋɔ́ aná, ɔ ɔ́ŋa aányɛ́, ɔ ŋɔɔ́ bɔsɔnɛna bɔsɔ́ɔ́kɔ́ nyɛkua e ? Bandɔ́mɛsɛ́ kɔ́ yɔ́ɔ lɔ́kɔ́mɛ́na bɔɔbɛ́ anyía ɔ ŋɔɔ́ bɔsɔnɛna bɔsɔ́ɔ́kɔ́ nyɛkua, yiíyi anyía kuɔŋɔ́ bɛ́muátá tɔ́na ɔ ŋɔɔ́ kɛla bɛátɛ́ bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana. Ɛ́ɛhɛ́ ɔ́ mɔɔ́ bɛ́bɔ́sɔ́nɛ́na nyɛkua kuɔŋɔ́ bɛ́muátá. ²Basɔ́ bekime, tu ŋe sú ményi anyía ekúlú ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋɔ́ bɔ́nɔ́sɛ baacɔ a bá ŋa bɔ́ kɛ́la bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana eébí, wáŋa a taaká noómi. ³Mbá kuɔŋɔ́ awɔ́ ɔ ŋɔɔ́ bɔsɔnɛna baacɔ nyɛkua, kuɔŋɔ́ bɛ́muátá a kɛlaka bɛátɛ́ bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, menyí anyía ɔ tɛ kɔ́ɔ́ bɛ́hɔɔ bɔ́nɔ́sɛ cɛ Bandɔ́mɛsɛ́. ⁴Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa na ambányɛ́kɛ́ yɛ́ ɔtɛ́má, u ti tényí bɔ́nɔ́sɛ ɔɔcɔ, wuúci ne oweéhínyínyi. Ɔ ŋɔɔ́ bábɛ́na bɛsana eébí e ? Mbá menyí anyía u ŋɔ yɔ́ɔ kɛla ambányɛ yɛ́ asana anyía u ŋa yáamba ɔ kuɔŋɔ́ íinjie ohónyí wú ɔbɛ́kákálákɛ́na búɔ́wɔ bɔɔbɛ́, mbá á sɔ́mba ɔkɔlɔ́ eé buúbu.2.4 Ɔkɔ́ŋɔ́na cí etémbí : « ɔbɛ́kɔ́ŋɔ́nɛ́na ɛtɛ́má », ta anyía « ɔbɛ́kɔ́ŋɔ́nɛ́na olíhe », ta anyía « ɔbɛ́kɔ́ŋɔ́nɛ́na nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na ».⁵Huúúʼ ! Asɛ ɔ́ɔ natá ɔtɛ́má, baabá ! Ɔ tɛ ŋɔ́ɔ waamba ɔbɛ́kákálɛ́na búɔ́wɔ bɔɔbɛ́ ; aáná ɔ ŋɔɔ́ bɛ́áŋɛ́nɛ́na yaandándá yɛ́ bɔ́nɔ́sɛ yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. U kóó lóbísíkinyi bakɛla maabɛ́ ɔ buɔ́sɛ́ bɔ́ yááyɛ́ atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ nyɛkála. ⁶Ɔ buɔ́sɛ́ eébú, u káá námaka ɔɔcɔ okime a nyɛnamá anyɛ́ u ŋaá bɛ́kɛ́lákɛ́na.2.6 Maŋ 62.13⁷Aáná, a aháŋá na baacɔ e bé ŋe bú bíínjie ɔ ɔkɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana, bá aambaka anyía Bandɔ́mɛsɛ́ é beébe iínjie nuúmi, wé beébe bɛ́sɔ́mɔ́kɔ, wé beébe iínjíékíne ɛndɛfɔnɔ́ cɛ cɛɛ́tɔ : Beébe eébé u káá kɛla anyía bébú líhéke yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe yí ekúlú ekime.2.7 E bik. 7-8, Bóol ŋe hémbule indélímínyínyi ci bikotí a ciáŋa e bik. 6.⁸Mbá, a aháŋá ne be-wuúci-kɛlɛna aatɔ́ ɔnata, bá tɛ́ látɛ́na taaká, bá kɛ́laka hú bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, beébe eébé Bandɔ́mɛsɛ́ kóó lóbísíkinyi, yó beébe lɔ́kɔ́mákɛ́na bɔɔbɛ́. ⁹Yááŋa anyía baacɔ bekime a bá ŋa bɔ́ kɛ́la bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana ká bɔ́ lɔ́kɔ́máka muuyé muéŋí ɔ ɔhɔla : Eé buúsebuúse *Besuif, e elime eécí baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif. ¹⁰Mbá Bandɔ́mɛsɛ́ kéé yiínjie nuúmi, yɔ́ bɛ́sɔ́mɔ́kɔ, yó wiínjie mbuumu a baacɔ e bé ŋe bú bíínjie ɔ ɔkɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana : Eé buúsebuúse e Besuif, e elime eécí a baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif. ¹¹Yááŋa anyía eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́, baacɔ bekime á bɔ́ŋa bɔkɔ búmɔtɛ́.

¹²Baacɔ a bá ŋa bɔ́ kɛ́la bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, bé tí menyi *bikotí bí *Moyís, ké bú nyímúkúne ; ɛ́ɛ, bé ké bú nyímúkúne, ta Bandɔ́mɛsɛ́ ti é beébe fanɛ́na e bikotí eébí. Mbá, baacɔ a bá ŋa bɔ́ kɛ́la bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, bé menyukune bikotí bí Moyís, Bandɔ́mɛsɛ́ kéé beébe bɔsɔnakɛna bɛsana háyɛ bikotí eébí ŋó tóŋie. ¹³Yááŋa anyíaʼo, tɛ́ cáŋa balɔ́kɔ́ma bikotí ne eetú bá bɔ́ŋa bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́, mbá be-biíbi-látɛ́na. Beébe Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa kɛ́la anyía bábɔ́ bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse. ¹⁴Ekúlú ayɛ́ baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif, bé tí menyí bikotí bí Moyís, ŋá bɔ́ kɛ́la a máábɔ́ malɔŋa bɛsana ebí bikotí ŋa yáamba, bú ŋo tóŋínyi anyía Bandɔ́mɛsɛ́ mé beébe háya bíáyɛ́ bikotí a manɔ́ŋɔ́ noómi, yiíyi anyía bé ti ŋe bú biíbi menyi. ¹⁵A nyɛkɛla eényí, bé ŋe bú tóŋínyi anyía bɛsana ebí bikotí ŋa yáamba áŋa e cííbú ɛtɛ́má noómi. Na túábɔ́ tɔcɔɔ́cɔ́ tɔ́ ɛtɛ́má ne cííbú ibíkéti ŋo tóŋínyi tɔ́na bɔkɔ búmɔtɛ́ a asana eyí bí ŋeé beébe kákálɛ́na, ta anyía bí beébe kamakɛna bikúlú bikúlú. ¹⁶Bɛsana eébí káá lɛ́cakana buɔ́sɛ́ abɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ káá tɔ́ma Yésus *Kilís o okokélísi baacɔ a bɛsana bɛ́ nyɛnamba bí cííbú ɛtɛ́má. Asana eéyé Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma eyí i ŋe mí hulinyi baacɔ ŋó tóŋínyi.

Aabɛ́ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na yí Besuif eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́

¹⁷Mbá kuɔŋɔ́ awɔ́ ɔ ɔ́ŋa ɔɔcɔ u *Besuif, ɔ́ mɔɔ́ waákɛ́mɛ́nɛ́na *bikotí, a sánáka ɛŋɔ́nɔ anyía ɔ ɔ́ŋa ɔɔcɔ u Bandɔ́mɛsɛ́, ¹⁸o ŋoó menyi nyíáyɛ́ nyɛháŋa, e menyukune obúlúne bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana ananyía u na maá banɔ́ eékúnyíki a bíáyɛ́ bikotí. ¹⁹O ŋoó bíkéti anyía ɔ ŋɔɔ́ lɛcana bɔmbányɛ, ɔ ɔ́ŋa wu okendiki ondíméndíme, e bíkétíki anyía o ŋoó tóŋínyi eese a baacɔ a bá ŋa bɔ́ kánda i ibíne. ²⁰O ŋoó bíkéti tɔ́na anyía ɔ ɔ́ŋa wu oweékúnyíki be-ti-menyí ; o ŋoó tóŋínyi banásɛ́ bɛsana ananyía o ŋoó menyi, isuŋí tɛ́ka, anyía e bikotí noómi o ŋoó menyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ bɛsana bikime, e menyukune tɔ́na taaká. ²¹Asɛ o ŋoó weékúnyi bɔsɔ́ɔ́kɔ́ bɛsana, yiíyi anyía o ti ŋóo menyi ta bɔkɔ ; bíékúnyíki aná ! Asɛ o ŋoó leke baacɔ buébi, yiíyi anyía o ŋoó weébe ! ²²Asɛ o ŋoó koti baacɔ ɔkanda tusɔmɔ, yiíyi anyía o ŋoó tuútu kanda ! Asɛ o ŋoó kényéme bɛbɔ́kɔ́bɔ́kɔ, yiíyi anyía o ŋoó weébe eé meébe amá baacɔ ŋé bú nyémi bɛbɔ́kɔ́bɔ́kɔ ! 2.22 Besuif a bɔ́mɔtɛ́ ŋa bɔ́ bá bábɔ́ bandáka bɛbɔ́kɔ́bɔ́kɔ ta anyía bé biíbi túéke, ɔlata na bɛnyɛ́ma ebí be-ti-menyí Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa bɔ́ bá bébú nyemikinyi cííbú bɛbandɔ́mɛsɛ́, yiíyi anyía bikotí ŋaá bá bí ti e lumitine ɔkɛla aáná (Tet 7.25).²³Ɔ ŋɔɔ́ sána ɛŋɔ́nɔ anyía o ŋoó menyi bikotí, yiíyi anyía ɔ ŋɔɔ́ bábɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ ekúlú eyí o tí ŋóo biíbi látɛ́na. ²⁴Yááŋa anyía Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ cɛ́sɛ : « Baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif ké bú fénékíne Bandɔ́mɛsɛ́ anyía yáánɔ́ aabɛ́ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na, banɔ́ Besuif. »2.24 Ɛsa 52.5

Taaká cɛ ɔbɛ́áca áŋa e elilé noómi

²⁵Yááŋa anyía *Besuif naŋa bábɔ́ bɛ́ácáka o otóŋínyi anyía bá bɔ́ŋa e nyimónjóló na Bandɔ́mɛsɛ́. Mbɔ́kɔ ɔ ŋɔɔ́ látɛ́na bɔmbányɛ bɔmbányɛ *bikotí bí *Moyís bikime, aáná úúwu *ɔbɛ́áca áŋa o ohónyí, mbá mbɔ́kɔ o ti ŋóo biíbi látɛ́na aáná bikime, úúwu ɔbɛ́áca áŋa etémbí. ²⁶Mbɔ́kɔ iindú cɛ ɔɔcɔ a cɛ́ tɛ á bá u Besuif, ŋa látɛ́na bɔmbányɛ bɔmbányɛ bikotí bí Moyís, wáŋa háyɛ ɔbɛ́ácánɔ́ a nyɛlɛca nyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. ²⁷Ɔɔcɔ awɔ́ u ŋaá látɛ́na bɔmbányɛ bɔmbányɛ bikotí bí Moyís, wuúci iindú, wuúci oócí u kó yóo kélísíki, kuɔŋɔ́ awɔ́ asɛ ɔ ɔ́ŋa ɔbɛ́ácánɔ́, kuɔŋɔ́ ne bikotí bɛɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ mbá, e ti biíbi látɛ́na. ²⁸Tɛ́ cáŋa ɔbɛ́áŋía yɔɔlɛ́ɔlɛ́ a yɛ́ ŋá lɛcana aá cɛɛ́tɔ ú ŋó tóŋínyi anyía ɔ ɔ́ŋa taaká ɔɔcɔ u Besuif ta anyía ɔ ɔ́ŋa taaká ɔbɛ́ácánɔ́ ; ²⁹mbá taaká cɛ ɔɔcɔ u Besuif áŋa ɔ ɔtɛ́má noómi. Ɔɔcɔ oócí Bandɔ́mɛsɛ́ ŋé lémbi, mbá tɛ́ cáŋa nyilémbi nyɛ́ baacɔ. Taaká cɛ nyɛbɛ́áca áŋa e elilé noómi ; tɛ́ cáŋa a nyɛlátɛ́na nyí bikotí a bɛɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́.

Ta ɔɔcɔ tɛ á bá ɔtálɛ́mánánɔ́ eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́

¹Yaátɛ́ asana aná, ɔɔcɔ u *Besuif áŋa wu ɔbata anyía : Aátɛ́ ɔbámɔ́kɔ́nɛ́na ɔɔcɔ u Besuif ŋa hɔ́lana e ? 3.1 E bik. 1-9, Bóol ŋa batá ɛmbataka ɛ́táánɔ ecí be-wuúci-nuusi bé Besuif ŋa bɔ́ bá bé wuúci bataka. Aátɛ́ ɔbɛ́áca ŋaá basɔ́ ɔ́ɔ́lɔ e ? ²Ɛ́ɛ, bɛ́ ŋaá basɔ́ ɔ́ɔlɔ buéŋí i ihényí ikime, ananyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa cáŋa ocúmeke Besuif bíáyɛ́ bɛsana. ³Mbá anyána aná, mbɔ́kɔ báábɔ́ baacɔ a bɔ́mɔtɛ́ ti ómo bú lúmitinine bɛsana eébí,3.3 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « báábɔ́ baacɔ a bɔ́mɔtɛ́ ti ómo bú nyíóyísínyi esúŋe eécí ». yiíyi yí ŋo tóŋínyi tɔ́na anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa wu olimine, u ti nyíóyísínyi cááyɛ́ esúŋe e ? ⁴Eéʼeé, tɛ́ cáŋa aáná ; baacɔ ŋá bɔ́ nyɛmana bé omenyi anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé nyíóyísínyi cááyɛ́ esúŋe bikúlú bikime, mbá yááŋa anyía baacɔ bekime e bé ŋe bú wuúci nuusi beébe bá bɔ́ŋa bafalafala. Yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Baacɔ ŋá bɔ́ nyɛmána bé omenyi bikúlú bikime anyía ciɔwɔ ɛmbasɔ́ áŋa ɛtálɛ́mánánɔ́, bé menyukune tɔ́na anyía ɔ ŋɔɔ́ yáka ekúlú eyí bé ŋo yóo kélísi. »3.4 Maŋ 51.6

⁵Yáakɛlá bɔ́mɔtɛ́ baacɔ ŋa bɔ́ kɔɔna anyía nyíásɔ́ nyɛkɛla nyɛ́ bɛsana a bɛɛbɛ́ ŋɔ yɔ́ɔlɔ baacɔ o omenyi anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa ɔtálɛ́mánánɔ́. Aátɛ́ yí etémbí tua sɔ́ŋa tú o beébe bɛ́káma e ? Tua sɔ́ŋa tú o beébe bɛ́káma anyía Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ á bá ɔtálɛ́mánánɔ́ ekúlú ayɛ́ u ŋaá basɔ́ bɔ́nɔ́sɛa e ? ⁶Eéʼeé, yɛ́ tɛ á bá aáná buúse bukime. Mbɔ́kɔ yiíyi aáná, keyé Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ á bá wu okélísíki baacɔ bá ɔmɛsɛ́ bekime.

⁷Yáakɛlá bɔ́mɔtɛ́ baacɔ tɔ́na ŋa bɔ́ kɔ́ɔna anyía bíásɔ́ bɛfala ŋɔ yɔ́ɔlɔ baacɔ o omenyi anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa ɔtálɛ́mánánɔ́, mbá bé búle wuúci iínjie nuúmi. Mbɔ́kɔ yááŋa aáná, mbá anyíatɛ́ bá yánáŋa ɔ ɔcɔba ne buúse ɔ ɔ basɔ́ bɔ́nɔ́sɛa anyía tua sɔ́ŋa bakɛla maabɛ́ e ? ⁸Bɔ́mɔtɛ́ bé etémbí ŋa bɔ́ kɔ́ɔna tɔ́na anyía bé búle kɛla bɔɔbɛ́ anyía bɔmbányɛ á lɛcakana. Aáná bá ŋa bɔ́ basɔ́ óoto anyía basɔ́ tu naŋa tuasɔ́ kɔ́ɔnaka aáná. Ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ láana anyía bɔ́nɔ́sɛ cɛ baacɔ eébé á yáaŋa ɛnyɛmánánɔ́.

⁹Ánɔ lɛcá aná ! Ya mɛáŋa otóŋgínyínyi anyía na basɔ́ Besuif na baacɔ bé etémbí tua sɔ́ŋa basɔ́ bekime na ɔtɛ́má awɔ́ ú ŋa basɔ́ hámɛ́na ɔkɛla bɔkɔ búmɔtɛ́. Ɛ́ɛhɛ́ basɔ́ Besuif tu tɛ ŋá sɔ́ hɔ́la baacɔ bé etémbí te butíkítíki. ¹⁰Aáná Ciɔɔ́ŋɛ́ ŋaá kɔɔna cɛsɛ : « Ta ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ tɛ á bá ɔtálɛ́mánánɔ́ eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́, ta hú ɔmɔtɛ́. » ¹¹Ta ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ tɛ á bá ne injiŋé cɛ ɔlɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ; ta ɔmɔtɛ́ tɛ aamba ohónyí wú o wuúci menyi. ¹²Baacɔ bekime ma bɔ́ bɛ́yúátáka ambányɛ yí ohónyí, bɔ́ bɛ́áhákɛ́na e eciké ; ta ɔmɔtɛ́ tɛ ŋá kɛ́la ambányɛ yɛ́ asana, ta hú ɔmɔtɛ́.3.12 Maŋ 14.1-3¹³Yááŋa anyía maabɔ́ mehúnyi ŋɔ yɔ́ɔ́nɔ́nɔ;3.13 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « Yááŋa anyía mehúnyi a má ŋa háma a cáábɔ́ eété ŋeé bébe ɔ ɔlɔ́kɔ́ma ne eétú. » úúbú ɔtáŋa néŋékéne;3.13 Maŋ 5.10 maabɔ́ mehúnyi eémé áŋa háyɛ hɛlɔkɔ hɛ́ ciɔ́hɔ.3.13 Maŋ 140.4¹⁴Cáábɔ́ eété ŋe hémúnyi hú bɛahɔ́ ; 3.14 Maŋ 10.7¹⁵bá bɔ́ŋa fiaŋɔ fiaŋɔ ɔ ɔkɔwɔɔ́nɔ́kɔ baacɔ. ¹⁶A bɛhaála bikime abɛ́ bá ŋa bɔ́ hɔ́la, hú ne ekume ne muuyé bé ŋe bú síkíne baacɔ aá ciabɔ́ elime. ¹⁷Bé ti ŋé bú menyi olíhe ú mbuumu na bɔsɔ́ɔ́kɔ́;3.15-17 Ɛsa 59.7-8¹⁸bé ti kéke Bandɔ́mɛsɛ́ buúse bukime.3.18 Maŋ 36.2

¹⁹Basɔ́ bekime tu ŋe sú ményi bɔmbányɛ anyía bɛsana bikime ebí *bikotí ŋe yéékúnyi ŋaá lɛ́cá hú baacɔ e bé ŋe bú bíékínyi ɔlátɛ́na bikotí. Bú ŋo tóŋínyi anyía ta ɔɔcɔ tɛ bɔ́ŋɔ ohónyí wú ɔbɛ́kála, tɔ́na anyía ɔɔcɔ okime áŋa na nyɛkua eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́. ²⁰Yaátɛ́ asana yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ káá kɛla anyía ta ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ á bá ɔtálɛ́mánánɔ́ eeyé eé buúse a nyɛlátɛ́na anyɛ́ u ŋa látɛ́na bikotí. Yááŋa anyía bikotí ŋo tóŋínyi bú tóŋínyi baacɔ anyía bé menyukune maabɔ́ maabɛ́.

Ɔbá ɔtálɛ́mánánɔ́ eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́

²¹Mbá aámbáya Bandɔ́mɛsɛ́ mo tóŋínyi baacɔ anyána u ŋa kɛla anyía bá bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse ; u ti ŋeé beébe kɛla aáná a nyɛlátɛ́na anyɛ́ bá ŋa bɔ́ látɛ́na *bikotí. Ne tufule tú bikotí, ne tufule tú *behémúnyi bɛsana ŋa bɔ́ cáŋa otóŋgínyi anyía ²²Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá kɛ́la anyía baacɔ á bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse yáaŋa anyía bá ŋa bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ né Yésus *Kilís ; asana eéyé ŋa lɛca baacɔ bekime e bé ŋe bú lumitinine, nyɛálɔ́nána tɛ á bá ɛ ɛkatɛ́katɛ́ cɛ baacɔ. ²³Yááŋa anyía baacɔ bekime ŋa bɔ́ kɛ́la bɛsana a bɛɛbɛ́, buátɛ́ bɔkɔ bá tɛ abɔ́ bá bá ɔkɔɔ́háma hoóhi ne nuúmi nɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́. ²⁴Mbá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá kɛla anyía baacɔ á bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse e etémbí ne etémbí, a yááyɛ́ yaála yí nuubo. U ŋa hɔ́lɛ́na né Yésus Kilís ; wuúci u ŋeé beébe háŋɔ́náká a buɔ́lɛ́ bɔ́ bɔɔbɛ́. ²⁵Wuúci oócí Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa kɛ́lá anyía bé wuúci sɔ́mbɛ́na ; maayɛ́ manɔ́ŋɔ́ mɔ́ hámɔ́kɔ́na, a asana na nyɛnyɛanɛna nyɛ́ maabɛ́3.25 Buhúnyi bɔ́ « ɔnyɛanɛna bɔɔbɛ́ » áŋa bɔ́ ɔlɔ́kɔ́mána tɔ́na anyía « oloosi hilóbi hɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ a asana na bɔɔbɛ́ » (fanáka 1Sŋ 2.2 ; 4.10 ; Luk 18.13 ; Ebe 2.17). ma baháya mɔŋɔlɛ́ nááyá.3.25 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « ma baháya mɔŋɔlɛ́ e uuyé owé ». U ŋaá kɛ́láka aáná o otóŋínyi baacɔ anyía wáŋa ɔtálɛ́mánánɔ́. U ŋaá nyɛ́ánáka máábɔ́ maabɛ́, tɛ́ka ne o beébe bɔ́nɔ́sɛ́áka ; ²⁶u ŋeé beébe eéhíkínyínyí. Aámbáya aná u ŋoó tóŋínyi baacɔ anyía baháya mɔŋɔlɛ́ né Yésus á bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse. U tóŋgínyi tɔ́na anyía wáŋa ɔtálɛ́mánánɔ́.

²⁷Yaátɛ́ asana ɔɔcɔ tɛ ɔ́mɔ nyɛ́mána wu obílémbíki wuúci bɛ́muátá. Yááŋa anyía tɛ́ cáŋa a nyɛlátɛ́na anyɛ́ tú ŋa sɔ́ látɛ́na bikotí, yiíyi Bandɔ́mɛsɛ́ ŋá kɛ́lá anyía basɔ́, túásɔ́ bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse ; mbá u ŋaá kɛ́lá aáná a asana na mɔŋɔlɛ́ amá tu ŋa sɔ́ háyá né Yésus Kilís. ²⁸Tu ŋe sú óónyísínyi anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá kɛ́lá anyía ɔɔcɔ okime á bá atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse a mɔŋɔlɛ́ amá u ŋaá háya nááyá ; tɛ́ cáŋa a nyɛlátɛ́na nyí bikotí. ²⁹Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ á bá hú Bandɔ́mɛsɛ́ ci *Besuif bímuócí, mbá wáŋa tɔ́na Bandɔ́mɛsɛ́ cɛ baacɔ bekime bé etémbí, ³⁰anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa hú ɔmɔtɛ́ a baacɔ bekime. Wuúci oócí u káá kɛ́la anyía baacɔ bekime, ne Besuif na baacɔ bé etémbí, á bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse hú a mɔŋɔlɛ́ amá bá ŋa bɔ́ háya né Yésus Kilís. ³¹Yááŋa anyía nyɛkɛla anyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa kɛ́lá anyía túásɔ́ bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse hú o olumitinine ti ŋeé témbúnyísi bikotí buúse bukime ; mbá nyí ŋeé biíbi óónyísínyi bú oónyísínyi.

Hibílícínyínyí hɛ́ na Abɛ́laham na Táfit

¹Buamɛ, ánɔ bɛ́táá asana a yɛ́ ŋaá hámɛ́ná ciasɔ́ sɔ́kɔ́nɔ́ *Abɛ́laham. Aátɛ́ u ŋaá hɔ́má na Bandɔ́mɛsɛ́ e ? 4.1 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « Aátɛ́ u ŋaá hɔ́ma a nyɛbá nyɛ́ ɔɔcɔ e ? »²Mbɔ́kɔ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa kɛ́lá anyía wá bá atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse anyía bíáyɛ́ bɛmbányɛ bí mekilíkínyí, keyé u ŋɔɔ́ bɔ́ŋɔ ohónyí wú obílémbíki wuúci bɛ́muátá. Mbá u tɛ á bá wu obílémbíki eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́. ³Yááŋa anyía Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa kɔ́ɔna cɛ́sɛ : « Abɛ́laham ŋaá háyá mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́, ɛ́ɛhɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci hiíte háyɛ atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse. »4.3 Sɛn 15.6⁴Tu ŋe sú menyi bɔmbányɛ anyía ɔɔcɔ okime ewú bé hiíte e buólí naŋa wɔɔ́ nyiɔkɔ anyía bé wuúci namáka ; tɛ́ cáŋa bú wuúci ɔ́ɔ́lɔ bé ŋeé wuúci ɔ́ɔ́lɔ, mbá bé ŋeé wuúci nama e eelue yí búáyɛ́ buólí. ⁵Mbá, mbɔ́kɔ ɔɔcɔ ŋaá háya bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́, wuúci u ŋa kɛ́la anyía bakɛla maabɛ́ á bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse, ɔɔcɔ oócí tɛ fanɛ́na a bíáyɛ́ bɛmbányɛ bí mekilíkínyí, Bandɔ́mɛsɛ́ kéé hiite úúyé olumitinine háyɛ ɔtálɛ́mánánɔ́ eeyé eé buúse. ⁶A asana eéyé Otéŋí Táfit ŋoó tóŋgínyí anyía ɔɔcɔ awɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ é híite háyɛ atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse ta ɔfanɛna mekilíkínyí áŋa ne obíléne. ⁷U ŋaá kɔ́ɔ́na ɔsɛ : « Obíléne ná baacɔ abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa nyɛ́anɛnɛna cáábɔ́ anana, u bɛ́hɔ́yáka máábɔ́ maabɛ́ ; ⁸ɔɔcɔ okime awɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ ŋáá fanɛna maabɛ́ áŋa ne obíléne. »4.7-8 Maŋ 32.1-2

⁹Ɔ́kɔ, obíléne oócí káá lɛ́caka hú basɔ́ *Besuif a babɛ́ácákánɔ́ bímuócí e ? Eéʼeé, ú ŋa lɛca tɔ́na benduéndue. Tú ma sɔ́ kɔɔna anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé hiíte Abɛ́laham háyɛ atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse e uúyé olumitinine. ¹⁰Nyíényí asana eéyé ŋaá bɛ́kɛ́láka e ? Yɛ́ ŋaá bɛ́kɛ́láka ɛ́cɛ Abɛ́laham maá bɛ́áca ayɛ́ʼ, ɛ́cɛ wá yánáŋa iindú e ? U tɛ ɔ́mɔ́ bá ɔbɛ́ácánɔ́, mbá u ŋaá bá wá yánáŋa iindú. ¹¹Abɛ́laham ŋaá bá wá yánáŋa iindú ekúlú ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci hiite háyɛ atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse, ananyía u ŋeé lumitíníne. E elime, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci laana anyía wá bɛ́áca. Ɔbɛ́áca oócí ŋaá bá hibílícínyínyí e hí ŋo tóŋínyi anyía wáŋa atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́. Yaátɛ́ asana Abɛ́laham áŋa sɔ́kɔ́nɔ́ cɛ baháya mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́ bekime, te beébe iindú. Beébe eébé Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé hiite tɔ́na háyɛ bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse. ¹²Abɛ́laham áŋa tɔ́na sɔ́kɔ́nɔ́ cɛ babɛ́ácákánɔ́ ; mbá bá ŋa bɔ́ nyɛmána bá ɔlátákɛ́na nyíáyɛ́ nyɛkɛla, bó lumitinine háyɛ wuúci u ŋeé lúmítínine ɛ́cɛ wa yánáŋa iindú.

¹³Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá bɛ́tánɛ́na na Abɛ́laham na maayɛ́ mɔɔnɔ́ anyía u kéé beébe iínjíé ɔmɛsɛ́. U ti ómoó wuúci bɛ́tánɛ́na aáná anyía u ŋaá látákɛ́na *bikotí, mbá anyía u ŋaá háya mɔŋɔlɛ́ nááyá, yɔ́ bɛ́cáŋa atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse. ¹⁴Mbɔ́kɔ yá bámɔ́kɔ́na anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋe yiínjie bɛnyɛ́ma abɛ́ u ŋaá bɛ́tánɛ́na baacɔ hú eebe a bá ŋa bɔ́ látɛ́na bikotí,4.14 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « …hú eebe a bá bɔ́ŋa e butéŋí bú bikotí » keyé olumitinine tɛ́ ŋɔ́ yɔɔ́lɔ ta bɔkɔ, ɛndána tɔ́na tɛ́ka buúse bukime. ¹⁵Yááŋa aáná ananyía ɔ-tɛ-látɛ́na bikotí ŋaá kɛla anyía hilóbi é tímbie Bandɔ́mɛsɛ́. Mbá anyána ɔɔcɔ áŋa wu ɔnɔkɔkɔ bikotí, mbɔ́kɔ bikotí tɛ á bá bitélímíkínyínyi e ?

¹⁶Yaátɛ́ asana Bandɔ́mɛsɛ́ ŋá bɛ́tánɛ́na bɛnyɛ́ma a baháya mɔŋɔlɛ́ nááyá o otóŋínyi yááyɛ́ yaála yí nuubo e etémbí ne etémbí. Yááŋa eé buúse bɔ́ bɔnyɛ Abɛ́laham bukimekime, ɛ́cɛ anyía u ti ŋé yiínjie bɛnyɛ́ma abɛ́ u ŋaá bɛ́tánɛ́ná baacɔ hú a balátɛ́na bikotí mbá tɔ́na á baháya mɔŋɔlɛ́ nááyá bekime háyɛ Abɛ́laham. Yááŋa anyía Abɛ́laham áŋa ciasɔ́ síkíne cɛ basɔ́ bekime. ¹⁷Háyɛ yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá laána Abɛ́laham ɔsɛ : « I ŋo mí o télímínyi síkíne cɛ mɔnɔŋɔ mɔnɔŋɔ. »4.17 Sɛn 17.5 Wáŋa ciasɔ́ síkíne eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́4.17 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « Wáŋa otélímínyínyi eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́… » anyía u ŋaá háya mɔŋɔlɛ́ nááyá. Bandɔ́mɛsɛ́ oócí u ŋeé héényútúne baacɔ e biwéewé, u bɔtáka bɛnyɛ́ma a bɛ́ tɛ ɔ́mɔ bá. ¹⁸Abɛ́laham ŋaá háyá mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́ buéŋí ɔ ɔhɔla, ta yɛ́ cáŋa á bá anyía u tɛ ɔ́mɔ́ háná bá ne ohónyí wú ɔmɛnaka mɔŋɔlɛ́ ma ɔbɔ́ŋɔ ɔɔ́nɔ́. Aáná Abɛ́laham a yáaŋa síkíne cɛ mɔnɔŋɔ mɔnɔŋɔ, háyɛ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci bɛ́tánɛ́ná eyí u ŋeé wuúci laana ɔsɛ : « Bɔ́ɔ́wɔ baáná ké bú tékéke. »4.18 Sɛn 17.5¹⁹Abɛ́laham ŋaá bá wa yáaŋa na tuɔŋɔ hoóhi etíne atáánɔ, u menyukune anyía wa yáaŋa olunénú, wuúci hoóhi ne owé ; u menyukune tɔ́na anyía oónyí Sáala áŋa ahúátá. Mbá ta híáná, úúyé olumitinine te oyémbunue te butíkítíki.4.19 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « …béfendí eébé ŋa bɔ́ bámɔ́kɔ́nɛ́na hoóhi ne owé ».²⁰Na anyía wé suŋúnyíki ɔbɛ́tánɛ́na awɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci bɛ́tánɛ́ná o wuúci íínjie ɔɔ́nɔ́, u ŋo yoónyísínyí bu oónyísínyi úúyé olumitinine, u wuúci iínjíékíne nuúmi.4.20 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « …u ŋo yoónyísínyi úúyé olumitinine e nyimenyitúne nyɛ́ buáŋá bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ».²¹U menyukune bɔmbányɛ bɔmbányɛ anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa na makɛ́nda me onyíóyísínyi bɔkɔ ebú u ŋeé wuúci bɛ́tánɛ́ná. ²²Yaátɛ́ asana Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé hííte Abɛ́laham háyɛ atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse anyía u ŋaá háyá mɔŋɔlɛ́ nááyá.4.22 Sɛn 15.6²³Nyɛɔ́ŋɔ a nyɛ́áŋa nyɛɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía « Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé hííte Abɛ́laham háyɛ atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse » tɛ á bá hú a asana yɛ́ Abɛ́laham bímuócí. ²⁴Nyɛ́áŋa tɔ́na a yáásɔ́ asana, ananyía tu ŋa sɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́ ; wuúci u ŋeé héényi Yésus, uusú Otéŋí a Waáŋá, e biwéewé. U káá basɔ́ híite tɔ́na háyɛ bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse. ²⁵Wuúci oócí Bandɔ́mɛsɛ́ ŋe lumitine anyía baacɔ ébú wuúci ɔ́ɔ́nɔ́ anyía máásɔ́ maabɛ́, mbá u ŋeé wuúci heényi e biwéewé anyía wá kɛlá anyía túásɔ́ bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse.4.25 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « …mbá u ŋeé wuúci héényi e biwéewé a asana ayɛ́ u ŋo nyíóyísínyi buólí a bɔ́ ŋa kɛla anyía túásɔ́ bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse ».

Yésus Kilís má basɔ́ láta bumbénú na Bandɔ́mɛsɛ́

¹Háyɛ yááŋa aáná, Bandɔ́mɛsɛ́ má kɛ́la anyía tuásɔ́ bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse ananyía tu ŋa sɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá. Aámbáya tua sɔáŋa5.1 Ta anyía : « túá bámɔ́kɔ́na » balatánɔ́ e bumbénú ne wuúci e elime ci uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís. ²Wuúci oócí u ŋaá basɔ́ tóŋínyi ohónyí anyía Bandɔ́mɛsɛ́ á basɔ́ bóósíki anyía tu ŋa sɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá ; aáná tú me sú bíínjie olíhe a yaála yí nuubo eéyí noómi, tu bílénéke buéŋí [na mɔŋɔlɛ́] anyía Bandɔ́mɛsɛ́ káá basɔ́ iínjie nuafa eeyé e nuúmi. ³Ɔ ɔhɔla aáná, tu ŋe sú bíléne buéŋí tɔ́na ekúlú ayɛ́ tu ŋa sɔ́ lɔ́kɔ́ma muuyé, anyía ekúlú ayɛ́ tu ŋa sɔ́ lɔ́kɔ́ma muuyé, mu ŋaá basɔ́ ɔɔ́lɔ o oweéhínyínyi. ⁴Oweéhínyínyi ŋɔ yɔ́ɔlɔ anyía ɔɔcɔ á yákána a mɔkɔkɔnana. Nyɛyákána a mɔkɔkɔnana ŋe yiínjie mɔŋɔlɛ́ ɔ ɔtɛ́má noómi. ⁵Aáná maasɔ́ mɔŋɔlɛ́ eémé tɛ á bá maháyánɔ́ e etémbí ne etémbí, ananyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ tóŋínyí anyána u naŋa waá basɔ́ lénéke e elime ci *Efúúménénú yí Elilé ayɛ́ u ŋaá háya aasɔ́ ɛ ɛtɛ́má noómi.

⁶Yááŋa anyía e ekúlú ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá sɔ́mbɔ́tɔ́ná, *Kilís ŋe keé wé a yáásɔ́ asana, basɔ́ bakɛla maabɛ́. Tu ŋa sɔ́ bá e ekúlú eéyé tɛ́ka na makɛ́nda me obínóhi basɔ́ bɛ́muátá. ⁷Yááŋa anyía bú ŋa náta anyía ɔɔcɔ a wɔmɔtɛ́ e wééne a asana na atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ. Yáakɛlá ɔɔcɔ a wɔmɔtɛ́ áŋa wu olumitine owééne a asana na mɔkɛla bɛsana a bɛmbányɛ.5.7 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « …a asana na bɔmbányɛ ».⁸Mbá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ tóŋínyí anyána u naŋa waá basɔ́ lénéke buéŋí ekúlú eyí Kilís ŋe keé wé a yáásɔ́ asana, ɛ́cɛ tua sɔánáŋa bakɛla maabɛ́. ⁹Aámbáya ayɛ́ Kilís ŋeé wééné a yaasɔ́ asana, Bandɔ́mɛsɛ́ maá kɛ́la anyía túásɔ́ bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse ; ɛ́ɛhɛ́ yɛ́ ŋaá lɔ́kɔ́mána ɔ ɔhɔla anyía Kilís káá basɔ́ háŋɔ́náka e hilóbi hɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. ¹⁰Buáyá, tu ŋa sɔ́ bá e nyiitíé na Bandɔ́mɛsɛ́ ; ta híáná, u ŋaá tábɔ́náka nyiitíé eényí ne owé ú uuyé Ɔɔ́nɔ́. Híáná bú ŋá lɔ́kɔ́mána tɔ́na ɔ ɔhɔla aámbáya ayɛ́ tua sɔáŋa balatánɔ́ e bumbénú ne wuúci, anyía Kilís káá basɔ́ háŋɔ́náka ne uuyé olíhe. ¹¹Tɛ́ cáŋa ɔmanɔ́ oócí : Tu ŋe sú bíléníne tɔ́na buéŋí Bandɔ́mɛsɛ́ e elime ci Yésus Kilís, uusú Otéŋí a Waáŋá ; wuúci u ŋaá basɔ́ láta e bumbénú aámbáya na basɔ́ na Bandɔ́mɛsɛ́.

Na asana yɛ́ Átam ne yí Yésus

¹²Yaátɛ́ asana, e elime cɛ bɔɔbɛ́ abɔ́ ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́, *Átam, ŋa kɛ́lá, ɛ́ɛhɛ́ baacɔ bekime ŋa bɔ́ kɛla bɛsana a bɛɛbɛ́. A asana na bɛsana a bɛɛbɛ́ eébí baacɔ ŋe bú wé ; aáná owé má yaányána ɔmɛsɛ́ okime. Ú ŋe hiíte baacɔ bekime anyía bekime ŋá bɔ́ kɛla bɛsana a bɛɛbɛ́.5.12 Buhúnyi bú Bóol na nɔkɛlɛ́k tɛ á bá bú kúéyínyínyi. U ŋa cɔba ne buúse e bik. 18 e elime ci nyibúlúne nyí bik. 13-17.¹³Yááŋa anyía baacɔ ŋa bɔ́ bá bábɔ́ kɛ́laka bɛsana a bɛɛbɛ́ ɛ́cɛ Bandɔ́mɛsɛ́ tí ŋeé beébe iínjie *bikotí bí *Moyís. U ŋaá bá u ti é beébe fanɛ́na bɛsana eébí anyía bikotí ŋaá bá ɛ́cɛ bɛ́ tɛ́ ŋaá bá. ¹⁴Ta híáná, o otúme ná Átam ɔ ɔkɔɔ́háma né Moyís owé ŋaá bá wé hiíteke baacɔ, ta baacɔ a bá tɛ́ ɔ́mɔ bɔ́ kɛ́la bɛsana a bɛɛbɛ́ i iŋetí cɛ asana a yaabɛ́ ayɛ́ Átam ŋa kɛ́láka. Wuúci u ŋaá bá hibílícínyínyí hí Ooci awɔ́ u ŋaá nyɛ́mana wu ɔfaaya.

¹⁵Mbá nyɛálɔ́nána áŋa nyɛáŋá ɛ ɛkatɛ́katɛ́ cɛ na bɔɔbɛ́ bɔ́ Átam na yaála yí nuubo yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. Ɛ́ɛ, bɔnyɛ baacɔ ŋe bú wé a asana na bɔɔbɛ́ abɔ́ ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ ŋaá kɛ́láka. Mbá anyána aná Bandɔ́mɛsɛ́ tí kóó tóŋínyi ɔ ɔhɔla na yááyɛ́ ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má na yááyɛ́ yaála yí nuubo a bɔnyɛ baacɔ e ? U ŋeé beébe sayabɛna buéŋí ɔ ɔhɔla e elime cɛ ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́, Yésus *Kilís. ¹⁶Tɛ́ka nyɛálɔ́nána áŋa nyɛáŋá tɔ́na ɛ ɛkatɛ́katɛ́ cɛ na bɔɔbɛ́ bɔ́ Átam na yaála yí nuubo yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ e ? Yááŋa anyía bɔɔbɛ́ abɔ́ ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ ŋaá kɛ́la ŋeé kúúsi bɔnyɛ baacɔ a nyɛkála, mbá yaála yí nuubo yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa kɛ́la anyía baacɔ á bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse, ta yɛ́ cáŋa á bá anyía bá ma bɔ́ kɛlaka bɛsana a bɛɛbɛ́ biéŋí. ¹⁷Yááŋa anyía owé ŋe hiíte baacɔ a asana na bɔɔbɛ́ abɔ́ ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ ŋaá kɛ́láka ; mbá anyána aná baacɔ abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋó tóŋínyi yááyɛ́ yaála yí nuubo ɔ ɔhɔla, yɔ́ kɛ́la anyía bá bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse, ti ké bú líhéke, bó téŋgínyi e elime cɛ ɔɔcɔ ooci ɔmɔtɛ́, Yésus Kilís, ewú u ŋgeé wééné a yáásɔ́ asana e ?

¹⁸Ɛ́ɛhɛ́ bɔnyɛ baacɔ á bɔ́ŋa a nyɛkua a asana na bɔɔbɛ́ abɔ́ ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́, Átam, ŋaá kɛ́láka. Híáná tɔ́na, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá háŋɔ́náka bɔnyɛ baacɔ a nyɛkála, yó beébe iínjíékíne olíhe e elime cɛ ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́, Yésus Kilís ; wuúci u ŋaá kɛ́lá atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ asana. ¹⁹Yááŋa tɔ́na anyía bɔnyɛ baacɔ á bɔ́ŋa bakɛla maabɛ́ e elime cɛ ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ ; wuúci u ŋaá kɛ́lákɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ aatɔ́ ɔnata. Híáná tɔ́na, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá kɛ́la anyía bɔnyɛ baacɔ á bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse e elime cɛ ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́, Yésus Kilís ; wuúci u ŋeé wuúci lɔ́kɔ́mákɛ́ná.

²⁰A asana ne bikotí bí Moyís, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé biíbi iínjíékíne anyía bɔɔbɛ́ é tékéke. Mbá, ekúlú ayɛ́ bɔɔbɛ́ bɔ́ baacɔ ŋe tékéke, yaála yí nuubo yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋe tékéke tɔ́na buéŋí ɔ ɔhɔla. ²¹Ɛ́ɛhɛ́, bɔkɔ búmɔtɛ́ háyɛ bɔɔbɛ́ ŋaá bá na makɛ́nda ma ɔwɔɔ́nɔ́kɔ baacɔ, híáná tɔ́na yaála yí nuubo yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa na makɛ́nda ma ɔkɛla anyía baacɔ á bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ eeyé eé buúse, yɔ́ basɔ́ iínjíékíne yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe yí ekúlú ekime e elime ci uusú Otéŋí a Waáŋá, Yésus Kilís.

Aabɛ́ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na nyɛ́ buáyá a yáaŋa ewéénú

¹Mbá aátɛ́ tua sɔ́ŋa tu obíóndísínyi ɔkɔɔna aná e ? Ɔ́kɔ, tu ŋa sɔ́ nyɛmána tu ɔcɔbaka ne buúse ɔ ɔkɛlaka bɛsana a bɛɛbɛ́ ɔ ɔkɛla anyía yaála yí nuubo yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ é teké ɔ ɔhɔla e ? ²Eéʼeé, buúse bukime ! Tua sɔáŋa bewéénú a nyɛkɛla nyɛ́ bɔɔbɛ́, mbá anyána tuasɔ́ nyɛmána tú o túné cɔba ne buúse ɔ ɔkɛla bɛsana a bɛɛbɛ́ o olíhe e ? ³Nu ŋe nú ményi anyía basɔ́ bekime ebé tu ŋe sú bíótókíne e elime ci Yésus *Kilís,6.3 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « …né Yésus Kilís noómi ». tu ŋe sú bíótókíne a nyɛlatana nyí nyimónjóló ne uuyé owé. ⁴Tua sɔ́ŋa aná háyɛ e benyiénú ne wuúci o *obíótíne ú nyɛlatana nyí nyimónjóló ne uuyé owé, ananyía tú o búle líhe yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe, bɔkɔ búmɔtɛ́ háyɛ Kilís ŋaá háányua e biwéewé e elime cɛ makɛ́nda me nuúmi ma ciayɛ́ Síkíne.

⁵Yááŋa anyía tua sɔ́ŋa balatákánɔ́ e nyimónjóló ne wuúci e úúyé owé. Híáná tɔ́na, tu ká sɔ́ bá balatákánɔ́ e nyimónjóló ne wuúci a nyíáyɛ́ nyɛhaanyua e biwéewé. ⁶Túá lɔ́kɔ́ma aná : Ekúlú eyí Yésus Kilís ŋeé wé waátákɛ́nánɔ́ ɔ ɔmbásá ɔ ɔmuaná, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa yáátákɛ́ná tɔ́na ɔ ɔmbásá yáásɔ́ aabɛ́ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na nyɛ́ buáyá ɔlɔŋɔ ne Yésus Kilís, o o nyiínyi menyísi, tu tɛ háná bámɔ́kɔ́na bɛɔ́lɛ́ bɛ́ bɔɔbɛ́. ⁷Yááŋa anyía ɔɔcɔ ewú ú meé wé a yáaŋa ɔhaŋɔ́nánɔ́ ɔ buɔ́lɛ́ bɔ́ bɔɔbɛ́. ⁸Ekúlú eyí tú me sú wé balatánɔ́ e nyimónjóló ne Kilís, tua sɔáŋa na mɔŋɔlɛ́ anyía tu ké sú líhéke tɔ́na balatánɔ́ e nyimónjóló ne wuúci. ⁹Tu ŋe sú ményi anyía Kilís ŋa háányua e biwéewé, aáná u tɛ á bá wu owéétútúne. Owé tɛ á bá wú o túné wuúci hiíte ta buɔ́sɛ́. ¹⁰Ekúlú eyí Kilís ŋeé wé, u ŋeé wé ekúlú ɔ́mɔtɛ́ e bikúlú bikime a asana a yɛ́ ŋa lɛca bɔɔbɛ́ ; híáná olíhe ewú u ŋeé líhe aámbáya, u ŋeé líhe a asana a yɛ́ ŋa lɛca Bandɔ́mɛsɛ́. ¹¹Híáná, banɔ́ tɔ́na, énu bíhíítéke háyɛ e bewéékúnénú a nyɛkɛla nyɛ́ bɛsana a bɛɛbɛ́, mbá háyɛ nua nɔ́ŋa bɔɔ́sɔ a asana a yɛ́ ŋa lɛca Bandɔ́mɛsɛ́, anyía nua nɔ́ŋa e nyimónjóló ne Yésus Kilís.

¹²Yaátɛ́ asana bɔɔbɛ́ tɛ ɔ́mɔ́ nyɛ́mána bú ɔ háná mánakɛna aná cianɔ́ cɛɛ́tɔ a cɛ naŋa cɛ á lɔ́kɔ́mákɛ́na bíáyɛ́ bɛsana e bí ŋeé ciíci hámɛ́na ɔ ɔtɛ́má noómi. ¹³Nuti túné bíínjie ɔ ɔkɛlaka tɔ́na bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, mbá énu bíínjíékine ná Bandɔ́mɛsɛ́ bímuócí ; anyía nua nɔ́ŋa baacɔ e bé ŋe bú wéékúne, bɔ́ háanyuaka e biwéewé. Énu bíínjíékíne nááyá banɔ́ bɛ́muátá bekimekime ɔ ɔkɛla anyía wá banɔ́ kílísíki bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana. ¹⁴Ɛ́ɛhɛ́ ɔkɛlaka bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana tɛ ɔ́mɔ́ nyɛmána wú ɔ háná ɔbámɔ́kɔ́nɛ́na e úúnú olíhe noómi te butíkítíki, anyía *bikotí tɛ ŋá háná a banɔ́ mánɛna ; mbá yaála yí nuubo yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ yɛ́ ŋaá banɔ́ mánɛna aámbáya.

¹⁵Mbá aátɛ́ bú ŋo tóŋínyi aná e ? Mbá yááŋa anyía ayɛ́ yaála yí nuubo yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ mánɛna aáná, ɛ́ɛhɛ́ túásɔ́ nyɛmana tu ɔcɔbaka ne buúse ɔ ɔkɛla bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana anyía bikotí tɛ ŋa háná basɔ́ manɛna e ? Eéʼeé, tɛ́ cáŋa aáná. ¹⁶Nu ŋe nú ményi bɔmbányɛ anyía ɔɔcɔ okime ewú e lumitine obítúé wuúci bɛ́muátá ná ɔɔcɔ o o wuúci lɔ́kɔ́mɛ́na háyɛ yɔɔ́lɛ́ a yáaŋa taaká yɔɔ́lɛ́ yɛ́ ɔɔcɔ oócí. Híáná, mbɔ́kɔ nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́mɛ́na bɔɔbɛ́, nua nuáŋa bíáyɛ́ bɛɔ́lɛ́ ; owé ŋaá banɔ́ bísúéne ekúlú eéyé. Mbá, mbɔ́kɔ nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́mɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́, nua nuáŋa bíáyɛ́ bɛɔ́lɛ́, u káá banɔ́ kílisiki bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana. ¹⁷Ɔ́kɔ, tɛ́ka tú iínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti e ? Banɔ́ abá nu ŋa nɔ́ bá buáyá a buɔ́lɛ́ bɔ́ bɔɔbɛ́, nú ma nɔ́ látákɛ́na aámbáya ne úúnú ɔtɛ́má okime nyiékúnyi anyɛ́ nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́máká. ¹⁸Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá banɔ́ kátɔ́náka a buɔ́lɛ́ bɔ́ bɔɔbɛ́, nua nuáŋa betiŋékénú háyɛ bɛɔ́lɛ́ ɔ ɔkɛla anyía núánɔ́ látákɛ́na bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana. ¹⁹Ɛ ŋaá mɛ táŋa na banɔ́ ne mehúnyi amá baacɔ naŋa bábɔ́ táŋáka na baacɔ bá bɛtaá. Yááŋa anyía buáyá nu ŋe nú bíínjíékíné banɔ́ bekimekime o olíhe háyɛ eebe a bá bɔ́ŋa betiŋékénú a buɔ́lɛ́ bɔ́ ɔkɛlaka na bɛsana bɛ́ mɔnyɔ́kɔ́lɔ́ na bɛ́ nyɛŋána nyikime, nu kɛlakɛna Bandɔ́mɛsɛ́ aatɔ́ ɔnata. Híáná nuánɔ́ nyɛmana nu obíínjíékíne tɔ́na aámbáya banɔ́ bekimekime betiŋékénú háyɛ bɛɔ́lɛ́ o olíhe atálɛ́mánánɔ́ yí olíhe e wufúúménénú.

²⁰Buáyá, ekúlú ekime ayɛ́ nu ŋa nɔ́ bá betiŋékénú a buɔ́lɛ́ bɔ́ nyɛkɛla nyɛ́ bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, ta bɔkɔ tɛ ɔ́mɔ́ banɔ́ eékínyi ɔlátɛ́na nyɛháŋa nyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. ²¹Ekúlú eéyé nu ŋa nɔ́ bá nuánɔ́ kɛlaka bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana ; biíbi bɛ́ ŋaá banɔ́ lémisi bɛɛtɔ́ aámbáya, mbá aátɛ́ nu ŋa nɔ́ hɔ́máká a bɛsana eébí e ? Ta bɔkɔ. Yááŋa anyía bɛ́ ŋaá banɔ́ bísúéne hú owé. ²²Mbá aámbáya Bandɔ́mɛsɛ́ ma banɔ́ kátɔ́náka a buɔ́lɛ́ bɔ́ nyɛkɛla nyɛ́ bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana ; nua nuáŋa bɛɔ́lɛ́ bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. Bíánɔ́ bɛnamá áŋa olíhéke efúúménénú yí olíhe, nyibíóndísínyi áŋa ɔbɔ́ŋɔ yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe yí ekúlú ekime. ²³Yááŋa anyíaʼo, bɛnamá e bí ŋeé húle a nyɛkɛla nyɛ́ bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana áŋa owé, mbá nyiínjie nyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ a yááyɛ́ yaála yí nuubo áŋa yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe yí ekúlú ekime e nyimónjóló ne uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís.

Tu tɛ asɔ́ bá tɔ́na a nyɛmanɛna nyí bikotí

¹Banɔ́ báámɛ benyíinyí, nu ŋe nú ményi bɔmbányɛ *bikotí bí *Moyís. Nu ŋe nú ményi bɔmbányɛ aná anyía okotí naŋa yá mánakɛna ɔɔcɔ hú ekúlú ayɛ́ ɔɔcɔ oócí a yánáŋa o olíhe. ²Híáná bikotí bɛ́ nyɛtɔ́nɔ́ ŋá mánɛna oónjú u nyɛtɔ́nɔ́ ekúlú ekime ayɛ́ ɔnɔ́mɛ a yánáŋa o olíhe. Mbá, ekúlú ayɛ́ ɔnɔ́mɛ é wé, oónjú oócí tɛ á bá tɔ́na e butéŋí bú bikotí bɛ́ nyɛtɔ́nɔ́ ne wuúci. ³Aáná, ekúlú ekime ayɛ́ ɔnɔ́mɛ a yánáŋa o olíhe, oónyí ɔ́ kɔɔ́tɔ́nɛ́na ɔɔcɔ u etémbí, ú maá kándaka hɛsɔmɔ. Mbá ekúlú ayɛ́ ɔnɔ́mɛ é wé, bikotí bɛ́ nyɛtɔ́nɔ́ ti ŋé túné e wuúci manɛna ; ta u ŋɔ kɔɔ́ tɔ́nɛ́na ɔɔcɔ u etémbí, u tɛ ɔ́mɔ́ kánda hɛsɔmɔ. ⁴*Híáná yááŋa tɔ́na, banɔ́ báámɛ benyíinyí, a asana ayɛ́ nua nɔ́ŋa balatákánɔ́ e nyimónjóló na cɛɛ́tɔ ci *Kilís e elime ci úúyé owé, nua nuáŋa háyɛ ebewéékúnénú e bikotí ɔ ɔkɛla anyía ɔɔcɔ u etémbí á banɔ́ mánákɛ́na tɔ́na. Wuúci wáŋa Kilís awɔ́ u ŋaá háányúa e biwéewé ɔ ɔkɛla anyía túásɔ́ kɛ́láka bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana e bí ŋeé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́. ⁵Yááŋa anyía ekúlú ayɛ́ tu ŋa sɔ́ bá tua suánáŋa a nyíásɔ́ nyɛbá, tu ŋa sɔ́ bá tuasɔ́ látákɛ́na bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana a bɛ́ ŋaá bá bɛ́ á basɔ́ hámɔ́kɔ́na ɛ ɛtɛ́má ; biíbi eébí bikotí ŋaá bá bɛ́ á basɔ́ lékeke ɔlátɛ́na, mbá bɛ́ ŋaá bá bɛ́ á basɔ́ cɔ́bakana o owé. ⁶Mbá aámbáya ayɛ́ tu tɛ asɔ́ bá tɔ́na a nyɛmanɛna nyí bikotí, cíísú ɛtɛ́má a yáaŋa háyɛ iwéékúnénú e biíbi ; yaátɛ́ asana tua suáŋa tu ɔnyiɔkɛna Bandɔ́mɛsɛ́ na yɔɔ́sɔɔ́sɔ yɛ́ nyɛnyiɔ́nɔ enyí *Efúúménénú yí Elilé ŋá basɔ́ tóŋínyi ; tɛ́ cáŋa tɔ́na a nyɛlátɛ́na nyí bikotí nyɛ́ buáyá, anyía nyɛ́ a yáaŋa nyitúlénú.

Bikotí ŋó tóŋínyi baacɔ anyía bɔɔbɛ́ áŋa hɔ́á

⁷Aátɛ́ ɛ ŋa mɛ́ aamba ɔ banɔ́ laana aaha e ? Ɔlátɛ́na *bikotí áŋa aabɛ́ yɛ́ asana e ? Eéʼeé, tɛ́ cáŋa aáná ! Yááŋa hú anyía mbɔ́kɔ tɛ́ cáŋa bikotí, keyé i ti ómo menyi aátɛ́ yááŋa aabɛ́ yɛ́ asana. Híáná ɛ tɛ ɔ́mɔ́ bá wu omenyi yaáká mbɔ́kɔ tɛ́ cáŋa okotí a yɛ́ ŋaá kɔ́ɔna yɛ́sɛ : « Atɛ áákɛ́na bɔkɔ bɔ́ sɔ́ɔ́kɔ́. »7.7 Nyh 20.17 ; Tet 5.21⁸Yááŋa anyía bɔɔbɛ́ ŋɔɔ́ bɔ́ŋɔ ohónyí e elime ci bikotí ɔ ɔ mɛ nyɛkɛtɛna o o búle aákɛ́na anamánamá cá bɛsana ɔɔ́mɛ ɔ ɔtɛ́má noómi. Mbɔ́kɔ tɛ́ cáŋa bikotí, keyé bɔɔbɛ́ tɛ á bá na makɛ́nda. ⁹Buáyá, ta yɛ́ cáŋa á bá anyía ɛ ŋaá mɛ bá yemi líheke ; mbá ekúlú eyí i ŋe mí menyi anyía bá ŋá nyɛ́mana bá ɔlátákɛ́na bikotí, ekúlú eéyé ɔtɛ́má ŋeé túmé ɔ mɛ hámɛ́na wú ɔkɛlaka bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana. ¹⁰Yaŋɔ́ ɛ ŋá mɛ bɛ́cáŋa háyɛ owéewé. Aáná bikotí a bɛ́ ŋaá nyɛ́mána bɛ́ ɔ mɛ cɔbana o olíhe ŋaá mɛ cɔbána hú o owé. ¹¹Yááŋa anyía bɔɔbɛ́ ŋɔɔ́ bɔ́ŋɔ ohónyí e elime ci bikotí o o mi bísúéne, bú ŋaá mɛ cɔbána hú o owé. ¹²E bikotí, bí ŋeé húle ná Bandɔ́mɛsɛ́ ; a nyɛnamá eényí, okotí ekime áŋa efúúménénú, bikotí áŋa bɛtálɛ́mánánɔ́, biíbi tɔ́na bɛmbányɛ.

¹³Mbá ambányɛ yɛ́ asana áŋa yɛ́ ɔ mɛ cɔbana o owé aná e ? Eéʼeé, te butíkítíki. Mbá bɔɔbɛ́, buúbu búáŋa bú ɔ mɛ cɔbána o owé. Yááŋa anyía bɔɔbɛ́ ŋaá hɔ́lɛ́na e elime cɛ ambányɛ yɛ́ asana ɔ ɔ mɛ́ cɔbana o owé noómi ɔ ɔkɛla anyía bú é tóŋínyi na nyíáyɛ́ nyɛbá, na nyíáyɛ́ nyɛŋána nyikime e elime ci bikotí. ¹⁴Tu ŋe sú menyi anyía bikotí bí *Moyís ŋeé húle ná Bandɔ́mɛsɛ́ ; mbá yaŋɔ́, ya mɛ́ŋa hú ɔɔcɔ ooci a wáŋa e butéŋí bɔ́ bɔɔbɛ́ noómi. ¹⁵Aáná yaŋɔ́ bɛ́muátá, ɛ tɛ ŋá mɛ́ lɔ́kɔ́ma ta bɔkɔ7.15 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « i ti ŋé mí lumitine bɔkɔ… » abɔ́ ɛ ŋa mɛ́ kɛla. Yááŋa anyía ɛ tɛ ŋá mɛ kɛla bɔkɔ ebú i ŋeé mi léne ɔkɛla, ɛ kɛlaka hú ebú i ti ŋé mí léne ɔkɛla. ¹⁶Aáná háyɛ ɛ ŋa mɛ́ kɛla bɔkɔ ebú i ti ŋé mi léne ɔkɛla, bú ŋo tóŋínyi anyía i ŋe mí lumitine anyía bikotí áŋa bɛmbányɛ. ¹⁷Yááŋa anyía tɛ́ cáŋa yaŋɔ́ ɛ ŋa mɛ́ kɛla aáná, mbá ɔtɛ́má wú o búle kɛla bɔɔbɛ́ ú ŋá mɛ nyɛkɛtɛna ɔ ɔkɛla aáná ; ¹⁸ananyía i ŋe mí menyi a nyiámɛ nyɛbá nyɛ́ ɔɔcɔ anyía bɔkɔ a bɔmbányɛ tɛ ŋaá háma e úúmi ɔtɛ́má noómi. Ɛ ŋa mɛ́ aamba ɔkɛla bɔmbányɛ, mbá ɛ tɛ bɔ́ŋɔ ohónyí wú o buúbu kɛlaka. ¹⁹Yááŋa anyía ɛ tɛ ŋá mɛ́ kɛla bɔmbányɛ ebú i ŋeé mi léne ɔkɛla ; mbá ɛ kɛlaka bɔɔbɛ́ ebú i ti ŋé mí léne ɔkɛla. ²⁰Ekúlú ayɛ́ ɛ ŋa mɛ́ kɛla bɔkɔ ebú i ti ŋé mi léne ɔkɛla, yááŋa anyía tɛ́ cáŋa yaŋɔ́ ɛ ŋa mɛ́ kɛla aáná mbá ɔtɛ́má wú o búle kɛla bɔɔbɛ́ ú ŋá mɛ nyɛkɛ́tɛ́na ɔ ɔkɛla aáná.

²¹Aáná ɛ ŋa mɛ́ lɛca indélímínyínyi eécí ekúlú ekime oómi o olíhe : I ŋeé mi léne ɔkɛla ambányɛ yɛ́ asana, mbá hú makɛ́nda ma ɔkɛla aabɛ́ yɛ́ asana má ŋaá mɛ faáyɛna. ²²Yááŋa anyía bikotí bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé mi bíléníne ɔlátɛ́na buéŋí ɔɔ́mɛ ɔ ɔtɛ́má noómi. ²³Mbá ɛ ŋa mɛ́ lɛca anyía ya mɛ́ŋa ne indélímínyínyi ci etémbí ɔɔ́mɛ ɔ ɔtɛ́má noómi ; ciíci ci ŋaá nua ɛcálɛ ne indélímínyínyi a cɛmbányɛ ci úúmi ɔtɛ́má, cɛ mɛ nyɛkɛ́tákɛ́na ɔ ɔkɛlaka bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana háyɛ ya mɛ́ŋa yɔɔ́lɛ́. ²⁴Ééʼ, nyɛnamá nyɛ́ mahana anyɛ́ ya mɛ́ŋa ne nyiínyi ! Aányɛ́ u káá mɛ katɔ́náka aá cɛɛ́tɔ ci owé eeci acɛ́ ya mɛ́ŋa ne ciíci e ? 7.24 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « …o owé ooci a wɔ́áŋa úúmi olíhe e ? »²⁵Bitéŋíti ná Bandɔ́mɛsɛ́ ewú u ŋeé mi kétúnyi e elime ci uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus *Kilís !

Ɛ́ɛhɛ́ ɛ ŋaá mɛ sɔ́mba bukúti, anyía ɔɔ́mɛ ɔ ɔtɛ́má noómi i ŋeé mi bíléníne ɔbá yɔɔ́lɛ́ yí bikotí bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ; mbá a nyíámɛ́ nyɛbá nyɛ́ ɔɔcɔ, ɔtɛ́má ŋa mɛ nyɛkɛ́tɛ́na ɔ ɔkɛlaka bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana.

Olíhe ewú Efúúménénú yí Elilé ŋe yíinjie baacɔ

¹Aámbáya aná, Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ á bá tɔ́na wu ɔbɔsɔna nyɛkua a baacɔ a bá bɔ́ŋa e nyimónjóló ne Yésus *Kilís háyɛ na nyɛbaná na ɔmɛsɛ́, ²anyía ekúlú ayɛ́ ɔɔcɔ áŋa e nyimónjóló ne Yésus Kilís a nyɛnamá eényí, indélímínyínyi ci *Efúúménénú yí Elilé a cɛ́ ŋaá basɔ́ iínjie olíhe ŋaá basɔ́8.2 Cɛ́mɔtɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá áŋa na « yɔ́ɔ », ta anyía « mɛ ». kátɔ́na ne i indélímínyínyi cɛ na bɔɔbɛ́ ne owé. ³Yááŋa anyía basɔ́, bɔnyɛ baacɔ, tu tɛ ɔmɔ́ sɔ́ bá na makɛ́nda ma ɔlátákɛ́na *bikotí bí *Moyís ; yaátɛ́ asana bɛ́ tɛ ɔ́mɔ́ bá na makɛ́nda ma ɔwaáŋɛ́áka maabɛ́. Mbá bɛsana ebí bikotí tɛ ɔ́mɔ́ bá na makɛ́nda ma ɔkɛlaka, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé biíbi kɛlaka a nyɛtɔ́ma anyɛ́ u ŋaá tɔ́ma uuyé Ɔɔ́nɔ́. U ŋgeé bíbíéne ɔɔcɔ a ciasɔ́ ihúényínyí, basɔ́ baacɔ, anyía wáa basɔ́ háŋɔ́náka aasɔ́ a bɔɔbɛ́. Aáná Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá bɔ́sɔ́nɛ́na Kilís nyɛkua a yáásɔ́ asana ɔ ɔtábɔ́náka asana yɛ́ bɔɔbɛ́ bɔ́ baacɔ.8.3 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá bɔ́sɔ́nɛ́na bɔɔbɛ́ a búáŋa a nyɛbá nyɛ́ baacɔ. »⁴U ŋaá kɛ́láka aáná anyía tuasɔ́ bámɔ́kɔ́na banyɛmánánɔ́ bɔmbányɛ e nyinyíóyísínyi nyɛ́ bɛsana enyí bikotí ŋá yaamba, basɔ́ ebé Elilé ŋé kéndisi, tɛ́ cáŋa nyíásɔ́ nyɛbá nyɛ́ baacɔ. ⁵Yááŋa anyía baacɔ abá nyíábɔ́ nyɛbá ŋé kéndisi ŋa bɔ́ látɛ́na bɛsana e bí ŋeé beébe hámɛ́na ɛ ɛtɛ́má a aháŋá na nyɛ́ábɔ́ nyɛbá. Mbá eebe ebé Elilé ŋe kéndisi ŋa bɔ́ látɛ́na bɛsana e bí ŋeé beébe hámɛ́na ɛ ɛtɛ́má a aháŋá ne Elilé. ⁶Aáná bɛsana a bɛ́ ŋaá hámɛ́na baacɔ ɛ ɛtɛ́má a aháŋá na nyɛ́ábɔ́ nyɛbá ŋeé beébe cɔbana o owé ; mbá bɛsana e bí ŋeé beébe hámɛ́na ɛ ɛtɛ́má a aháŋá ne Elilé ŋeé beébe cɔbana o olíhe, bé líhéke e mbuumu noómi. ⁷Ɛ́ɛhɛ́ baacɔ abá bɛsana ŋeé beébe hámɛ́na ɛ ɛtɛ́má a aháŋá na nyɛ́ábɔ́ nyɛbá á bɔ́ŋa beliŋine bá Bandɔ́mɛsɛ́. Bá tɛ ŋá bɔ́ látɛ́na bɛsana abɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋé léne, beébe tɛ́ka na makɛ́nda me o wuúci ɔlɔ́kɔ́mɛ́na buúse bukime. ⁸Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ á bá wu obílénékíne buúse bukime eebe a bá ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́mɛ́na bɛsana bɛ́ nyíábɔ́ nyɛbá.

⁹Mbá aá banɔ́ abá nyɛbá nyɛ́ baacɔ ti ŋéé kéndisi, Elilé yiíyi yɛ́ ŋaá banɔ́ kéndisi mbɔ́kɔ Elilé yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa náánɔ́. Mbɔ́kɔ ɔɔcɔ tɛ á bá ne Elilé yí Kilís eéyé nááyá, u tɛ á bá uuyé ɔɔcɔ aná. ¹⁰Mbɔ́kɔ Kilís áŋa náánɔ́ e cíínú ɛtɛ́má noómi, ta ayɛ́ cɛɛ́tɔ a yánáŋa ci owé a asana na bɔɔbɛ́ ; asana ɔ́mɔtɛ́, yááyɛ́ Elilé ŋaá banɔ́ iínjíétúne olíhe8.10 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « mbá Elilé áŋa indíné ci olíhe… » anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá banɔ́ hiíte háyɛ bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse. ¹¹Yááŋa anyía, mbɔ́kɔ Elilé yí Ooci ewú u ŋeé héényi Yésus Kilís e biwéewé áŋa taaká e cíínú ɛtɛ́má noómi, u kéé héényiki tɔ́na cíínú cɛɛ́tɔ e biwéewé na makɛ́nda ma yááyɛ́ Elilé a yáaŋa náánɔ́. ¹²Yaátɛ́ asana, banɔ́ báámɛ benyíinyí, tua sɔ́ŋa beékínyínyi anyía túésú líhéke háyɛ Elilé ŋé léne, tɛ́ cáŋa tɔ́na háyɛ nyíásɔ́ nyɛbá nyɛ́ baacɔ ŋa basɔ́ nyɛ́kɛ́tɛna anyía túésú líhéke. ¹³Mbɔ́kɔ nu ŋa nɔ́ látɛ́na bɛsana a bɛ́ ŋaá banɔ́ hámɛ́na ɛ ɛtɛ́má a aháŋá na nyíánɔ́ nyɛbá, nu ŋa nɔ́ cɔ́baka o owéékúne. Mbá, mbɔ́kɔ a makɛ́nda me Elilé nu ŋe nú ményisi bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana abɛ́ nu ŋa nɔ́ kɛla, nu ké nú líhéke. ¹⁴Aáná baacɔ ebé Elilé yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋé kéndisi á bɔ́ŋa baáná bá Bandɔ́mɛsɛ́. ¹⁵Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ ɔ́mɔ́ banɔ́ iínjie elilé a yɛ́ ŋaá banɔ́ tíŋe bɛɔ́lɛ́, yɛ́ banɔ́ cɔ́bakana tɔ́na e bulíkílíki, mbá u ŋaá banɔ́ iínjie Elilé a yɛ́ ŋaá banɔ́ céŋísi bááyɛ́ baáná bá ɔfana8.15 Fanáka ne bik. 23 na Kal 4.5-6., anyía e Elilé eéyé tu ŋa sɔ́ kɔɔna okelú ɔ ɔmuaná anyía « Ába » ɛ́cɛ anyía « Taatá ! » ¹⁶Elilé eéyé bɛ́muátá ŋe yóónyísínyi yáásɔ́ elilé8.16 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « Ne Elilé yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ na yáásɔ́ ŋaá basɔ́ oónyísínyi… » anyía tua sɔ́ŋa baáná bá Bandɔ́mɛsɛ́. ¹⁷Ɛ́ɛ, tua sɔ́ŋa baáná bá Bandɔ́mɛsɛ́ ; yaátɛ́ asana tua sɔ́ŋa tɔ́na na nuafa aáyá a bɛnyɛ́ma abɛ́ u ŋaá basɔ́ bɛ́tánákɛ́ná. Na basɔ́ ne Kilís, tu ké sú híítéke nuafa a bɛnyɛ́ma eébí anyía tu ŋa sɔ́ lɔ́kɔ́ma muuyé ɔlɔŋɔ, na basɔ́ ne wuúci. Aáná tɔ́na tu ká sɔ́ bá na nuafa, na basɔ́ ne wuúci, eéyé e nuúmi.

Mɔŋɔlɛ́ e ekúlú yí muuyé

¹⁸Ɛ ŋa mɛ́ lɛca anyía muuyé amɔ́ tu ŋa sɔ́ lɛca aámbáya ti ŋéé húéséténe te butíkítíki ne nuúmi anɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ káá basɔ́ námbɔnɛna. ¹⁹Bɛnyɛ́ma bikime abɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé kétiki ŋaá tátá na mɔŋɔlɛ́ mekime ɔ ɔlɛca buɔ́sɛ́ abɔ́ u kó ko tóŋínyi nuúmi a bááyɛ́ baáná. ²⁰Bɛnyɛ́ma eébí ŋa kaá bɛ́sɔ́kɛ́tɛ́na e butéŋí a bɔ́ tɛ á bá ne indíné ; aá taaká tɛ́ cáŋa biíbi bí ŋeé lénéke aáná, mbá Bandɔ́mɛsɛ́ u ŋeé biíbi sékítínyí e butéŋí eébú. Ta híáná, mɔŋɔlɛ́ me o biíbi kátɔ́naka a yánáŋa. ²¹Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ kéé kétúnyíki bɛnyɛ́ma eébí e butéŋí bú bunyímé, bí o hiíteke nuafa ne e nyilimíné nyí bundukúméné ne e nuúmi nɔ́ bááyɛ́ baáná. ²²Tu ŋe sú ményí o otúme buáyá ɔ ɔkɔɔ́háma aámbáya anyía bɛnyɛ́ma bikime abɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé kétíki ŋaá kɛmba, bɛ́ lɔ́kɔ́máka ɔkála háyɛ oónjú ewú u ŋeé númi obíéne. ²³Mbá bɛ́ tɛ á bá bímuócí ɔ ɔkɛ́mba aáná. Basɔ́ tɔ́na abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa cáŋa ɔ basɔ́ iínjie yááyɛ́ Elilé, tu ŋa sɔ́ kɛmba tɔ́na e cíísú ɛtɛ́má. Tu tátáka na mɔŋɔlɛ́ mekime nyɛ-basɔ́-hiíte anyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ káá basɔ́ hiíte háyɛ bááyɛ́ baáná bá ɔfana, yɔ́ kátɔ́náka buúse bukime ciasɔ́ cɛɛ́tɔ. ²⁴Yááŋa anyía tua sɔ́ŋa na mɔŋɔlɛ́ o otúme ekúlú ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ nóhíki, ta yɛ́ cáŋa á bá anyía tu tɛ ŋá sɔ́ lɛ́ca nuúmi. Ekúlú ayɛ́ ɔɔcɔ ŋa lɛ́ca bɔkɔ abɔ́ u ŋa mɛ́nɛna mɔŋɔlɛ́, u ti ŋé túné é meéme háya e buúbu, anyía ta ɔɔcɔ tɛ ŋá háya mɔŋɔlɛ́ a bɔkɔ abɔ́ u ŋa lɛ́ca. ²⁵Mbá tua suánáŋa na mɔŋɔlɛ́ a bɔkɔ abɔ́ tu tɛ ŋá sɔ́ lɛca ; aáná tú me sú eéhínyínyi o buúbu tátá.

²⁶Híáná tɔ́na, *Efúúménénú yí Elilé ŋaá basɔ́ ɔ́ɔ́lɔ e úúsú olíhe ú belumitinine anyía tu tɛ asɔ́ bá na makɛ́nda ; tu ti ŋé sú ményi ɔbɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na háyɛ yɛ́ ŋaá bɛ́ámba, mbá Elilé bɛ́muátá yɛ́ ŋá basɔ́ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́nɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ na ɛmbɛ́cɔbɛ́ cɛ ɔtɛ́má noómi a cɛ́ tɛ ŋá háma e nyuúté. ²⁷Aáná Bandɔ́mɛsɛ́, Mubúlúne ɛtɛ́má cɛ́ baacɔ, ŋé ményi tɔ́na aátɛ́ Elilé ŋa yaámba ɔbata, anyía Elilé ŋa bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́nɛ́na baacɔ bá Bandɔ́mɛsɛ́ a nyɛnamá enyí bú ŋeé wuúci bíléníne.

²⁸Tu ŋe sú ményi tɔ́na anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé híkisi bɛsana bikime8.28 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « bɛsana bikime ŋaá kɛ́ka… » a bɛ́ ŋá hámɛ́na be-wuúci-léne ; beébe eébé u ŋɔɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ́ háyɛ u ŋaá tákákɛ́ná. ²⁹Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá cáŋacáŋa o beébe táfáka buáyá,8.29 Ta anyía : « Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá caŋácáŋa o beébe menyi buáyá… » yɔ́ cáŋacaŋa ɔsɔ́mbɔ́tɔ́na buáyá anyía bá hɔ́áka uuyé Ɔɔ́nɔ́ ɔ ɔkɛla anyía uuyé Ɔɔ́nɔ́ oócí á bámɔ́kɔ́na ɔɔ́nɔ́ u buúsebuúse ɛ ɛkatɛ́katɛ́ cɛ baáná beéŋí bé etémbí. ³⁰Aáná, baacɔ abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá cáŋacáŋa ɔsɔ́mbɔ́tɔ́na buáyá anyía bá hɔ́áka uuyé Ɔɔ́nɔ́, u ŋeé beébe lɔ́ŋɔ́kɔ́ tɔ́na ; eebe abá u ŋɔɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ aáná, u ŋaá kɛ́lá anyía bá bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse ; ebé u ŋaá kɛ́lá anyía bá bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse, u ŋeé beébe iínjíé nuafa eeyé e nuúmi.

Aátɛ́ yááŋa yɔ ɔ basɔ́ aálɔ́na ne nulénéne nɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́

³¹Aátɛ́ yí etémbí aná e ? Ta ɔɔcɔ tɛ á bá wu ɔ basɔ́ yáka anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa na basɔ́. ³²U ti ómo kékenyi te uuyé Ɔɔ́nɔ́ u bɛ́muátá, mbá u ŋeé wuúci sɔ́mbɛ́ná háyɛ etúké a yáásɔ́ asana basɔ́ bekime. Híáná u káá basɔ́ bóosiki tɔ́na na bɛnyɛ́ma bí etémbí bikime e elime ci uuyé Ɔɔ́nɔ́. ³³Aányɛ́ wáŋa wu ɔsɔ́mɛ́na aná baacɔ abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá táfáká e ? Yááŋa anyía wuúci bɛ́muátá u ŋaá kɛ́láka anyía bá bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse. ³⁴Aányɛ́ wáŋa wu o beébe bɔsɔnɛna nyɛkua e ? Ta ɔɔcɔ. Yááŋa anyía Yésus *Kilís wuúci bɛ́muátá u ŋeé wé ; mbá ɔ ɔhɔla owé, u ŋaá háanyua e biwéewé. Wáŋa limine a aháŋá yɛ́ ɔɔbɔ́ ú manɔ́mɛ ú Bandɔ́mɛsɛ́, u bɛ́cɔ́kɔ́lɔ́kɛ́na a yáásɔ́ asana. ³⁵Aányɛ́ wáŋa wu ɔ basɔ́ eélúnyi ne nulénéne enú Kilís ŋa basɔ́ léne e ? Muuyé ayɛ́ʼ ? Ɔbɛ́ákɛ́na ayɛ́ʼ ? Mutekesene ayɛ́ʼ ? Ɛcaná ayɛ́ʼ ? Mecíli ayɛ́ʼ ? Ekume ayɛ́ʼ ? Ta anyía owé e ? ³⁶Yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Ɔ yɔ́ɔ́wɔ asana úúsú olíhe áŋa ɔkɛ́mánɔ́ a nɔmɔnyɛ́ ekúlú ekime, bá basɔ́ hiítéke háyɛ bitúké bɛ́ ɔkɔsɛ́kaka. »8.36 Maŋ 44.23³⁷Mbá tu ŋa sɔ́ hɔ́la ɔyáka bɛsana eébí bikime a makɛ́nda me Ooci awɔ́ u ŋaá basɔ́ lénéké. ³⁸I ŋe mí menyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ anyía te owé, te olíhe, te *bililé bɛ́ masɔ́ma, te metéŋí, ta ɛkɛ́nda cí etémbí, ta bɛsana bɛ́ aámbáya, ta bɛ́ nɔɔyá, ³⁹ta bɛnyɛ́ma bɛ́ ɔ ɔmuaná, ta bɛ́ ɛ ɛmbana cɛ ɔmɛsɛ́,8.39 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « ta a bucaha ɔ ɔmuaná, te e bunjibí noómi… » ta bɔkɔ bú etémbí a bɛnyɛ́ma ebí bé ŋe kétíki tɛ á bá bɛ́ ɔ basɔ́ ɔwaálɔ́na ne nulénéne anɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ tóŋínyi e elime ci uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís.

Islayɛ́l áŋa bunɔŋɔ abɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋɔɔ́ lɔ́tɔ́

¹Ɛ ŋa mɛ́ kɔɔna taaká e nyimónjóló anyɛ́ ya mɛ́ŋa ne Kilís;9.1 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « Ɛ ŋa mɛ́ kɔɔna taaká, yaŋɔ́ ɔɔcɔ awɔ́ u ŋa bɛ́lɔ́kɔ́mɛ́na Kilís » i ti ŋé mi néŋe. Ne Efúúménénú yí Elilé ne híími hɛcɔɔ́cɔ́ hɛ́ ɔtɛ́má áŋa tɔ́na báámɛ bambasɔ́mbásɔ. ²Yááŋa anyía ɔtɛ́má ɔkánya ma mɛ hɔla buéŋí, úúmi ɔtɛ́má bɛ́nyíáka ekúlú ekime. ³Búáŋa bú o mi bílénékíne anyía Bandɔ́mɛsɛ́ á mɛ lɔmɔ́kɔ, yaŋɔ́ tɔ́na ɔwaálɔ́nánɔ́ ne *Kilís a asana na bɔmbányɛ bɔ́ báámɛ benyíinyí abá tua sɔ́ŋa hɛnyɛ́nɔ́ hɛ́mɔtɛ́ ne beébe.9.2-3 Bóol ŋaá bɛ́ákɛ́na buéŋí ɔ ɔhɔla na nyɛnɔhɔ nyí Besuif, benyíinyí ; búáŋa bú o wuúci bílénékíne anyía Bandɔ́mɛsɛ́ e wuúci lɔ́mɔ́kɔ a asana na maabɔ́ maabɛ́, mbɔ́kɔ búáŋa bú ɔwɔɔ́lɛ́ta anyía Besuif ɔ́ nɔhɔ́kɔ.⁴Bá bɔ́ŋa bɔnyɛ *Islayɛ́l. Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé beébe lɔtɔ́kɔ háyɛ bááyɛ́ baáná bá ɔfana, yó beébe tóŋgínyi anyána ú ŋo yóomo ; u ŋa látákána membénú9.4 Cɛ́mɔtɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá áŋa na « búáyɛ́ bumbénú ». ne beébe, yó beébe iínjíékíne bikotí, yó beébe tóŋgínyi anyána bábɔ́ nyɛ́mana bé o wuúci nyemiki, yó beébe bɛ́tánákɛ́na bɛsana abɛ́ wá nyɛ́mana wu ɔkɛlaka ; ⁵bá bɔ́ŋa bɔnyɛ sɔ́kɔ́nɔ́ cí nuúmi. *Mesíi tɔ́na, a nyɛbá nyɛ́ bɔnyɛ baacɔ, áŋa u hííbú hɛnyɛ́nɔ́. Wáŋa waáŋá ɔ ɔhɔla bɛnyɛ́ma bikime, wuúci tɔ́na Bandɔ́mɛsɛ́ Muómóomo bikúlú bikime. *Híáná yááŋa !

⁶Ɔ́kɔ, bú ŋo tóŋínyi anyía Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ mé wé etémbí e ? Eéʼeé ! Yááŋa anyía, bɔnyɛ Islayɛ́l bukime tɛ á bá taaká cɛ́ baáná bá Bandɔ́mɛsɛ́. ⁷Híáná bɔnyɛ *Abɛ́laham tɛ á bá beébe bekime taaká cɛ́ bááyɛ́ baáná. Yááŋa anyía, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá laána Abɛ́laham ɔsɛ : « E elime ci *Isak o kóó bíénékénéne háyɛ ɛ ŋɔ mɛ́ ɔ bɛ́tánɛ́ná. »9.7 Sɛn 21.12⁸Yááŋa anyía tɛ́ cáŋa baáná bekime e bé ŋe bú bíbíéné háyɛ baáná náŋa bébú bíbíéneke bá bɔ́ŋa baáná bá Bandɔ́mɛsɛ́ ; mbá hú baáná e bé ŋe bú bíbíéne háyɛ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá bɛ́táná, beébe bá bɔ́ŋa taaká cɛ nyɛbaáná. ⁹Ɛndána acɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá bɛ́tánɛ́na Abɛ́laham eeci aana : « Hú e ekúlú eeye aana, ɛ ká ka mɛ hálɔ́mɔ́na, míɔ kuana ɛ́cɛ Sáala meé bíéne ɔɔ́nɔ́ ɔnɔ́mɔcɔ́. »9.9 Sɛn 18.10, 14

¹⁰Tɛ́ cáŋa ɔmanɔ́ oócí, anyía Alabáka ŋeé bíéne nyɛhása banɔ́mɔcɔ́ béfendí hú na ciasɔ́ sɔ́kɔ́nɔ́ a ciáŋá Isak. ^11-12Yiíye anyía baáná eébé ŋaá bá ɛ́cɛ bé tí ŋé bú bíbíéné, beébe tɛ́ka na ɔkɛla asana ta a yambányɛ ta a yaabɛ́, ɛ́ɛhɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá kɔɔna ɔsɛ : « Ɔɔ́nɔ́ u buúse káá bá munyiɔnɔ mu ekuke. »9.11-12 Sɛn 25.23 Yááŋa anyía nyɛtákɛ́na nyɛ́ bɛsana nyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ ŋá lɛca mekilíkínyí ma baacɔ a nyɛtáfa enyí u ŋeé beébe táfa. U naŋa wɔɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ baacɔ háyɛ u ŋeé léne anyía wé nyíoyísínyi nyíáyɛ́ nyɛtákɛ́na nyɛ́ bɛsana. ¹³Aáná yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ a Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ anyía : « Ɛ ŋa mɛ́ lɔtɔ́ *Yákɔb, míɔ bɛ́yuáta Eso. »9.13 Mal 1.2-3

Bandɔ́mɛsɛ́, Alánuubo, áŋa ɔtálɛ́mánánɔ́

¹⁴Mbá aátɛ́ yí etémbí aná e ? Ɛ́cɛ anyía Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ á bá ɔtálɛ́mánánɔ́ e ? Eéʼeé, te butíkítíki ! ¹⁵Yááŋa anyía u ŋaá laána *Moyís ɔsɛ : « Ɛ ká mɛ́ bɛ́cáma mahana ɔɔcɔ ewú i ŋeé mi léne o wuúci bɛ́cáma mahana ; mío wé cɛɛ́tɔ ɔɔcɔ ewú i ŋé mi léne o wuúci wé cɛɛ́tɔ. »9.15 Nyh 33.19¹⁶Bú ŋo tóŋínyi anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa bɛ́cáma bɔ bɛ́cáma ɔɔcɔ mahana a yááyɛ́ ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má ; tɛ́ cáŋa a nyɛháŋa nyɛ́ ɔɔcɔ ta anyía aayá a makɛ́nda ma bɛ́muátá. ¹⁷Aayá a Ciɔɔ́ŋɛ́, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá laána tɔ́na Falawɔ́ŋ ɔsɛ : « I ŋé mí o télímínyi otéŋí ananyía e elime cɛ yɔ́ɔ́wɔ aatɔ́ ɔnata, yémi tóŋínyi na a baacɔ bekime maamɛ makɛ́nda na ɔ ɔmɛsɛ́ okime nulumí nɔ́ nyiámɛ nyiínyi. »9.17 Nyh 9.16¹⁸Bú ŋo tóŋínyi tɔ́na anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá bɛ́cáma mahana ooci ewú u ŋeé léne o wuúci bɛ́cáma mahana, u netisiki ɔtɛ́má ú ooci ewú u ŋeé léne o wuúci netisi ɔtɛ́má.

¹⁹Mbɔ́kɔ yááŋa aáná, ɔɔcɔ a wɔmɔtɛ́ áŋa wu ɔbɛ́báta ɔsɛ : « Mbá anyíatɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋe túné a kákálɛ́na baacɔ aná e ? Baacɔ ŋa bɔ́ kɛla hú bɛsana abɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa ɔtákákɛ́nánɔ́. » ²⁰Kuɔŋɔ́ ɔɔcɔ u bɔtɔhɔ, ɔ ɔ́ŋa aátɛ́ o ŋóo kélísi Bandɔ́mɛsɛ́ e ? O ŋoó keti anyía bɔkɔ abɔ́ bá tabɔ́naka na aabá áŋa na makɛ́nda ma ɔbata mu-buúbu-tábɔ́na bɔ́sɛ : « Anyíatɛ́ ɔ́ɔ mɛ tábɔ́náka aáná e ? »9.20 Ɛsa 45.9²¹Mumaa áŋa na makɛ́nda ma ɔmaaka na núáyɛ́ nɔmaa númɔtɛ́ anɔ́ wɔ́ tɔ́bɔ́kɔ na bɛmbányɛ́kɛ́ bí tusényí tú bekenyí ne tundúléndúle.

²²Mbá kuɔŋɔ́ aná, aátɛ́ yí etémbí ɔ ɔ́ŋa wu ɔkɔɔnɔtɔna mbɔ́kɔ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋo lóbísínyi baacɔ, u beébe tóŋgínyi maayɛ́ makɛ́nda e ? U ŋe yeéhíkínyínyi baacɔ buéŋí, eebe abá u ŋa nyɛ́mána wu olóbísíkínyi anyía bá ŋa bɔ́ nyɛ́mana bé owéékúne. ²³U ŋoó tóŋínyi tɔ́na baacɔ nyɛnamá anyɛ́ yááyɛ́ yaála yí nuubo áŋa yeéŋí a yáásɔ́ aháŋá, basɔ́ abá u ŋaá basɔ́ bɛ́cáma mahana. U ŋaá cáŋa ɔ basɔ́ tabɔ́nɛ́na yaáláka yɛ́ núáyɛ́ nuúmi. ²⁴Tua sɔ́ŋa tɔ́na eebe abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋɔɔ́ lɔ́tɔ́kɔ́, tɛ́ cáŋa hí e *Besuif noómi, mbá na a baacɔ tɔ́na a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif. ²⁵Aáná Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá kɔ́ɔna e nufule nú Osée, ɔsɛ : « Bunɔŋɔ a bɔ́ tɛ ɔ́mɔ́ bá búámɛ, i ké mí buúbu lɔ́ŋɛ́ta anyía “Buamɛ”. Hɛnyɛ́nɔ́ ahɛ́ ɛ tɛ ɔ́mɔ́ bá yemí lénéke, i ké mí hiíhi lɔ́ŋɛ́ta anyía : “Ɔtɛ́má”.9.25 Ose 2.25²⁶Híáná, a haála bɛ́muátá ahá bá ŋaá bá bá kɔ́ɔnaka báyɛ : “Nu tɛ anɔ́ bá báámɛ”, hí a hɔ́á bé kéé beébe lɔ́ŋɔ́kɔ báyɛ : “Baáná bá Bandɔ́mɛsɛ́ a wáŋa wɔɔ́sɔ.” »9.26 Ose 2.1 ; 1.10

²⁷A asana na baacɔ bé *Islayɛ́l *Ɛsayí ŋaá kɔ́ɔ́na ɔsɛ : « Ta yɛ́ cáŋa á bá anyía baacɔ bé Islayɛ́l á bɔ́ŋa beéŋí háyɛ ɔsɛ́bɛ́á ú asálá yɛ́ nuɔmɔ́, hú imbuke cɛ baacɔ Bandɔ́mɛsɛ́ kéé nóhiki. ²⁸Yááŋa anyía Otéŋí a Waáŋá ké tényí kóó nyíóyísíkínyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ9.28 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « u káá kɛla efule tɛ́ka… » bɛsana bikime abɛ́ u ŋaá bɛ́tánákɛ́ná baacɔ anyía u káá kɛ́laka ɔ ɔmɛsɛ́ okime. »9.27-28 Ɛsa 10.22-23²⁹Híáná waáta Ɛsayí ŋa cáŋa ɔ kɔɔnaka ɛ́cɛ bunyímé tɛ ŋa háma, ɔsɛ : « Mbɔ́kɔ Otéŋí a Waáŋá u ɛlɔŋɔ cí biité tɛ ɔ ɔsɔmɔ ɔmbana a wúmɔtɛ́ ú maasɔ́ mɔɔnɔ́, keyé tu ŋa sɔ́ bá tú owéékúne háyɛ baacɔ bá na *Sɔ́tɔm na *Kɔmɔ́ɔlɛ. »9.29 Ɛsa 1.9. Bálɛ́ka ífendí acɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé kélísíki na nyɛŋána nyikime (fanáka Sɛn 19.23-28).

Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ŋa lɛca tɔ́na Besuif

³⁰Mbá aátɛ́ yí etémbí túásɔ́ kɔ́ɔ́na aná e ? Tusíʼo : Baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá *Besuif, beébe bá tɛ ɔ́mɔ́ bɔ́ bá bábɔ́ aambaka ɔbámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse, Bandɔ́mɛsɛ́ mé beébe hiíteke aámbáya háyɛ bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse, anyía bá ŋa bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá ; ³¹yiíyi anyía Besuif a bá ŋa bɔ́ bá bábɔ́ aambaka anyía Bandɔ́mɛsɛ́ é beébe hiiteke háyɛ bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ a nyɛlátɛ́na nyí *bikotí tɛ ɔ́mɔ́ bɔ́ bɔ́ŋɔ ohónyí. ³²Mbá anyíatɛ́ aná e ? Yááŋa anyía bá ŋa bɔ́ bá bábɔ́ bɛ́tááka anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa wu o beébe hiiteke háyɛ bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse a nyɛlátɛ́na nyí bikotí nyiínyi ne nyiínyi, ɔ ɔhɔla anyía bábɔ́ hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ nááyá. Ɛ́ɛhɛ́ bé ŋe bú kúféténe e nukúse e nú ŋé kúfítínyi baacɔ. ³³Nuúnu eénú Ciɔɔ́ŋɛ́ ŋa kɔ́ɔna cɛ́sɛ : « Ánɔ lɛcá, ya mɛ́ŋa otúmékénú e ciíbe ci *Síon nukúse e nú ŋé kúúsi baacɔ ɔ ɔmɛsɛ́ ; nuúnu nú ŋé beébe kúfítínyi. Aáná, ɔɔcɔ awɔ́ u ŋaá háya mɔŋɔlɛ́ e nuúnu tɛ káá lɔ́kɔ́ma aatɔ́ ɔlama ta buɔ́sɛ́ ! »9.33 Ɛsa 8.14 ; 28.16

¹Buamɛ eé, ya mɛ́ŋa na ɛcaná ciéŋí anyía Bandɔ́mɛsɛ́ é nohí bɔnyɛ *Islayɛ́l. Asana eéyé ɛ ŋa mɛ́ hɛ́nyɛ́na ɔbɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ e yiíyi. ²A nyiámɛ nyɛlɛca, bá bɔ́ŋa bebíínjíénú e nyiwééné anyía bábɔ́ látákɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ mbá bé ti ŋé bú menyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ ciayɛ́ taaká ci ohónyí. ³Yááŋa anyía bé tí ómó bú ményi bɔmbányɛ bɔmbányɛ ohónyí awɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋe híite baacɔ háyɛ bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse ; ɛ́ɛhɛ́ bá ŋa bɔ́ bɔlɔkɔ úúbú ohónyí ú bɛ́muátá, bá ŋá bɛ́sáŋɔ́na ohónyí awɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋé hiíte baacɔ háyɛ bɛtálɛ́mánánɔ́ eeyé eé buúse. ⁴Yááŋa anyía nyɛfaaya nyí *Kilís ŋa fɛ́nda ohónyí a baacɔ a bá ŋa bɔ́ aamba ɔbá bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ a asana na nyɛlátɛ́na nyí bikotí bí *Moyís. U ŋaá kɛ́láka aáná anyía baacɔ bekime a bá ŋa bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá, Bandɔ́mɛsɛ́ é beébe hiitéke háyɛ bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse.

Muháya mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́ káá bá ne olíhe

⁵A asana na baacɔ a bá ŋa bɔ́ bɛ́táá anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa wu ɔkɛla anyía bá bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ eeyé eé buúse a nyɛlátɛ́na nyí *bikotí nyiínyi ne nyiínyi, *Moyís ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɔ́ ɔsɛ : « Ɔɔcɔ okime awɔ́ u ŋa látɛ́na bɔmbányɛ bikotí bikime káá bá ne olíhe e biíbi. »10.5 Lef 18.5⁶Mbá a asana na baacɔ abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋá kɛla anyía bá bámɔ́kɔ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ anyía bá ŋa bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá, yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Atɛ bɛ́báta asɛ́ : Mbá aányɛ́ u káá báátáka ɔ Ɔmuaná e ? » Búáŋa osúúnyítune *Kilís. ⁷Atɛ bɛ́báta tɔ́na asɛ : « Aányɛ́ u káá sɔ́ɔ́náka a haála hé biwéewé e ? » Búáŋa okohéenyutune Kilís e biwéewé. ⁸Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa kɔ́ɔna cɛ́sɛ : « Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa hoóhi na kuɔŋɔ́ ; bɛ́áŋa ne oówo e nyuúté na ɔɔ́wɔ ɔ ɔtɛ́má noómi. »10.8 Tet 30.12-14 Bí ŋeé húle o olumitinine, biíbi tu ŋe sú húlinyi baacɔ. ⁹Yááŋa anyía mbɔ́kɔ ɔ ŋɔɔ́ kɔɔna na nyiɔ́wɔ nyuúté nyɛ́ bɛ́muátá anyía Yésus áŋa Otéŋí a Waáŋá u baacɔ bekime, e lumitekinine tɔ́na e úúwu ɔtɛ́má noómi anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci heényi e biwéewé, ɔ kɔ́ɔ́ nɔhɔ. ¹⁰Menyi anyía ɔɔcɔ ewú u ŋe lúmitinine e úúyé ɔtɛ́má noómi, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci hiíte háyɛ atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eeyé eé buúse. Ooci awɔ́ u ŋaá háya ɛmbasɔ́ na nyíáyɛ́ nyuúté, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci nohi. ¹¹Háyɛ yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Ɔɔcɔ awɔ́ u káá háya mɔŋɔlɛ́ nááyá tɛ káá lɔ́kɔ́ma aatɔ́ ɔlama ta buɔ́sɛ́. »10.11 Ɛsa 28.16¹²Aáná, bú ŋo tóŋínyi anyía nyɛálɔ́nána tɛ á bá ɛ ɛkatɛ́katɛ́ ci ne *Besuif ne eebe a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif, anyía beébe bekime bá bɔ́ŋa ne Otéŋí a Waáŋá hú ɔmɔtɛ́ ; wuúci u naŋa we yiínjíékíne bɛmbányɛ́kɛ́ bɛ́ bɛnyɛ́ma a baacɔ bekime e bé ŋe bú wuúci bata ɔ ɔbɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na noómi. ¹³Yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Ɔɔcɔ okime awɔ́ u kɔ́ɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ Otéŋí a Waáŋá o o wuúci ɔ́ɔ́lɔ kɔ́ɔ́ nɔ́hɔ ».10.13 Sɔɛ 3.5

¹⁴Mbá anyána bá bɔ́ŋa bé o wuúci lɔ́ŋɔ́kɔ, mbɔ́kɔ bɔ́ tɛ́ ɔmɔ́ bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá e ? Anyána bá bɔ́ŋa bá ɔháya mɔŋɔlɛ́ nááyá, mbɔ́kɔ bá tɛ ɔ́mɔ́ bɔ́ lɔ́kɔ́ma ɔɔcɔ á táŋáka yááyɛ́ asana e ? Anyána bá bɔ́ŋa bá ɔlɔ́kɔ́máka yááyɛ́ asana, mbɔ́kɔ ta ɔɔcɔ ti ŋgeé beébe yiíyi hulínyi e ? ¹⁵Mbá anyána aná bá bɔ́ŋa bé okohúlikinyi baacɔ yááyɛ́ asana mbɔ́kɔ bé tí omó beébe tɔ́mɔ́kɔ́na e ? Aáná yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Bú ŋa hɔ́la ɔhɛka anyía ɔ́ɔ lɛcáka baacɔ a bá bɔ́ŋa na bɛmbányɛ́kɛ́ bɛ́ ɛsɔ́ma ábɔ́ fáakɔna. »10.15 Ɛsa 52.7¹⁶Mbá ta híáná, hú bɛtaŋalaka bí Besuif ŋe lumitinine Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma. *Ɛsayí ŋaá bɛ́cɔ́bɔ́kɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́, ɔsɛ : « Ééʼ, Otéŋí a Waáŋá, aányɛ́ u ŋe lúmitinine úúsú ɔtáŋa e ? »10.16 Ɛsa 53.1¹⁷Olumitinine ŋeé húle a bɛsana abɛ́ bá ŋá lɔ́kɔ́ma ; bɛsana eébí ŋa lɛca Kilís. ¹⁸Ɛ́ɛhɛ́ ɛ ŋa mɛ́ bata ɛsɛ́ : Mbá bɔ́ tɛ ɔ́mɔ́ bɔ́ lɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma, ayɛ́ʼ ? 10.18 Baacɔ a bɔ́mɔtɛ́ ŋa bɔ́ bɛ́táá anyía baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif ; bɔ́mɔtɛ́ báyɛ Besuif. Ɛ́ɛ, bé ŋe bú yiíyi lɔ́kɔ́máka, anyía yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Bá ŋaá lɔ́kɔ́máka cííbú ikelú ɔ ɔmɛsɛ́ okime ; maabɔ́ mehúnyi mɔ́ bɛ́átábɔ́tɔ́kɔ́na ɔ ɔkɔɔ́háma hú o nyióndi nyɛ́ ɔmɛsɛ́. »10.18 Maŋ 19.5¹⁹Aáná ɛ ŋa mɛ́ bata tɔ́na anyía : Yaŋɔ́ ɛsɛ, bɔnyɛ *Islayɛ́l ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ bɛsana eébí e ? Ɛ́ɛ, mbá bó tí omó bú lúmitinine. Yááŋa anyía Moyís ŋaá cáŋa ɔkɔɔna ɔsɛ : « Bandɔ́mɛsɛ́ ɔsɛ : “Ɛ ká mɛ́ kɛla nú aákákɛ́na baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá baacɔ bá taaká cɛ bunɔŋɔ, nuó líŋekine eebe bá bunɔŋɔ e bé ti ŋe bú menyi ta bɔkɔ.” »10.19 Tet 32.21²⁰E elime eécí, Ɛsayí ŋaá bɛ́kándɔ́na ɔkɔɔna ɔsɛ : « Bandɔ́mɛsɛ́ ɔsɛ : “Ba-tɛ-mɛ-aamba ŋa bɔ́ mɛ lɛcáka, mío bítóŋínyi né eebe a bɔ́ tɛ ɔ́mɔ bɔ́ mɛ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na.” »10.20 Ɛsa 65.1²¹Mbá, a asana na baacɔ bé Islayɛ́l eébé Ɛsayí ŋaá kɔɔna ɔsɛ : « I ŋeé mi bísúékíne buamɛ buɔ́sɛ́ bukimekime, i beébe késíkínyi na aabá anyía bá faáya, mbá bá bɔ́ŋa na bɛɛtɔ́ ɔnata, bá tɛ mɛ háyɛ́na. »10.21 Ɛsa 62.5

Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ ɔ́mɔ bɛ́yuáta buayá : Islayɛ́l

¹Ɛ́ɛhɛ́ ɛ ŋaá mɛ bɛ́bátɔ́tɔ́na ɛsɛ́ : Ɛ́cɛ anyía Bandɔ́mɛsɛ́ na maá bɛ́yuáta buayá : Islayɛ́l e ? Eéʼeé, yɛ́ tɛ á bá aáná, ta buɔ́sɛ́ ! Yááŋa anyía yaŋɔ́ bɛ́muátá ooci, ɔɔcɔ u *Besuif, u bɔnyɛ *Abɛ́laham, u hɛnyɛ́nɔ́ hɛ́ *Bɛnsamɛ́ŋ. ²Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ́ ŋa bɛ́yúáta buayá, anyía u ŋa cáŋa e buúbu lɔtɔ́ feeké. Nu ŋe nú ményi bɔmbányɛ aátɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋá kɔ́ɔna haála ehé Éli ŋɔ́ sɔ́mɛ́na baacɔ bé *Islayɛ́l ná Bandɔ́mɛsɛ́, ɔsɛ : ³« Otéŋí a Waáŋá, baacɔ eebe á bɔ́ŋa bakɛlákánɔ́ anyía : Bá ŋá ɔɔ́nɔ́kɔ bɔ́ɔ́wɔ *behémúnyi bɛsana, bá ŋá katáka endúme cá ɔ kuɔŋɔ́ nyemikinyi. Hú yaŋɔ́ bímuócí ya mɛ́ŋa ɔlɔbɔ́nɔ́ ; aáná bá ŋa bɔ́ aamba tɔ́na ɔ mɛ ɔ́ɔ́nɔ. »11.3 1Bt 19.10⁴Mbá aátɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci laána e ? U ŋeé wuúci laána ɔsɛ : « Ya mɛ́ŋa ɔlɔtɔ́nɔ́ baacɔ tɔ́sɛ́na ítíndétú nɔ́mɔ. Bé tí ŋe bú túmíne Baal11.4 Bandɔ́mɛsɛ́ cɛ baacɔ bá Kanaáŋ, bé ŋe bú buúbu híke bɛ́mɔtɛ́ bikúlú na bandɔ́mɛsɛ́ Asɛtáaté. eŋéndu. »11.4 1Bt 19.18

⁵*Híáná yááŋa tɔ́na aámbáya : Tua sɔánáŋa hɔ́á, basɔ́ bɛtaŋalaka bɛ́ baacɔ abɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋɔ lɔ́tɔ́kɔ a yááyɛ́ yaála yí nuubo. ⁶U ŋaá basɔ́ lɔtɔ́kɔ, basɔ́ Besuif, a yááyɛ́ yaála yí nuubo, mbá tɛ́ cáŋa a maasɔ́ mekilíkínyí. Mbɔ́kɔ yá bá anyía a maasɔ́ mekilíkínyí, keyé yááyɛ́ yaála yí nuubo tɛ á bá taaká cɛ yaála yí nuubo. ⁷Mbá aátɛ́ aná e ? Yááŋa anyía bɔkɔ abɔ́ baacɔ bé Islayɛ́l ŋa bɔ́ bá bábɔ́ aambaka, bé ti ómó bú buúbu bɔ́ŋɔ ; mbá hú eebe abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋɔ lɔ́tɔ́kɔ bá ŋa bɔ́ bɔ́ŋɔ buátɛ́ bɔkɔ. U ŋaá kɛ́la anyía bɔsɔ́ɔ́kɔ́ bé etémbí tɛ lɔ́kɔ́ma bɔmbányɛ bíáyɛ́ bɛsana. ⁸Aáná yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Bandɔ́mɛsɛ́ ŋe nétísi cííbú ɛtɛ́má anyía bá tɛ lɔ́kɔ́ma bɔmbányɛ bɛsana, yó beébe hákɛ́na bibúté e eése, yó beébe cúáka eetú. Ɔ ɔkɔɔ́háma aámbáya eeci, bá búánáŋa híáná. »11.8 Tet 29.3 ; Ɛsa 29.10⁹Híáná Otéŋí Táfit ŋaá kɔ́ɔna ɔsɛ : « Maabɔ́ manáka á bámɔ́kɔ́na, bíábɔ́ bɛbɔka bɛ́ bɛ́muátá, meéme tɔ́na tukolí tɔtɔ́ɔ́lɛ́ákánɔ́ ; biíbi eébí bí ŋeé beébe kúfítínyi anyía bá kuakɔ́na ɔ bɔ́nɔ́sɛ noómi. ¹⁰Bandɔ́mɛsɛ́ beébe hákɛ́na bibúté e eése, bá kúakɔna indímé, wé beébe kunyíéke elime bikúlú bikime. »11.9-10 Maŋ 69.23-24

¹¹Ɛ́ɛhɛ́ ɛ ŋa mɛ́ batá aná ɛsɛ́ : Mbá baacɔ bé Besuif ŋe bú kúfétékéné, bɔ́ kúákɔna buúse bukime a asana na maabɔ́ maabɛ́ e ? Eéʼeé, tɛ́ caŋa aánáʼo. Yááŋa hú anyía baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif ŋa bɔ́ bɔ́ŋɔ ohónyí wú ɔnɔhɔkɔ ; buúbu bú ŋeé héléníne Besuif yaáká ɛ ɛtɛ́má. ¹²Yááŋa anyía, mbɔ́kɔ nyɛnana nyí Besuif ŋe yiínjie bɔnɔ́mɛ a baacɔ bá ɔmɛsɛ́ ooci, nyíábɔ́ nyɛkua a asana na búábɔ́ bucɔ́ɔ́cɔ́ o olumitinine iínjíékíne baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif bɔnɔ́mɛ, mbá anyána aná na nyɛkahálɔ́mɔ́na o olumitinine tɛ́ káá bá na bɔnɔ́mɛ buéŋí ɔ ɔhɔla e ?

Bóol ŋá táŋa na baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif

¹³Aámbáya, náánɔ́ ɛ ŋa mɛ́ táŋa, banɔ́ abá nu tɛ anɔ́ bá *Besuif. Énu menyí anyía ya mɛ́ŋa ɔtɔ́mánɔ́ náánɔ́, i menyukune anyía búámɛ buólí bɔ́ ɛndɔ́ma áŋa buáŋá ɔ ɔhɔla. ¹⁴Aáná ɛ ŋa mɛ́ aamba ɔnyiɔ buólí eébú bɔmbányɛ anyía baacɔ ɔ bɔ́mɔtɛ́ bá buamɛ á hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ né Yésus, bá nɔ́hɔkɔ ; bé bísúékíne bɔsɔ́ɔ́kɔ́ o o búle mɛ áákɛ́na. ¹⁵Yááŋa anyía, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá bɛ́yuátaka Besuif ananyía wáá latákána ne wuúci na baacɔ bé etémbí bá ɔmɛsɛ́ ooci. Mbá, ekúlú ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ké túné é beébe káháka, anyána bú káá bá aná e ? Bú káá bá ambányɛ́kɛ́ yɛ́ asana ɔ ɔhɔla anyía bú ké yiínjíékíne olíhe e biwéewé. ¹⁶Yááŋa anyía, mbɔ́kɔ bé ŋeé tómísí Bandɔ́mɛsɛ́ bɛtɔ́mɔtɔ́mɔ o o wuúci nyemi, bɛnyɛ́ma bikime a bɛ́ ɔ́ lɔ́bɔ áŋa tɔ́na bíáyɛ́. Mbɔ́kɔ bé ŋeé wuúci iínjíe akaŋá yɛ́ bɔɔtɛ́ a bɔ́mɔtɛ́ o o wuúci nyemi, ɛndáfɛ tɔ́na ŋeé wuúci bɛ́lɔ́kɔ́mɛ́na ikime.11.16 Fanáka Ɛmb 15.19-21. Na bɛtɔ́mɔtɔ́mɔ na akaŋá yɛ́ bɔɔtɛ́ áŋa tubílícínyínyí tú cííbú sɔ́kɔ́nɔ́ (bik. 28).¹⁷Bá ŋa sáŋɔ́náka ɛndáfɛ a cɛ́mɔtɛ́ cɛ́ atɔ́kɔ́, bó híiteke ɛndáfɛ cɛ́ alɔalɔa yí eciké o otúmékíne háyɛ bɛcɔ́kɔ́ i indíné cɛ atɔ́kɔ́ eéyé. Banɔ́ abá nu tɛ anɔ́ bá Besuif nua nɔ́ŋa háyɛ ɛndáfɛ cɛ́ alɔalɔa eéyé. Aámbáya nu ŋa nɔ́ lɛca bɔmbányɛ ebú Besuif ŋaá bá bábɔ́ lɛcaka, bɔkɔ búmɔtɛ́ háyɛ ɛndáfɛ ŋá lɛca bɔmbányɛ e menyífé e me ŋée húle i indíné cɛ bɔɔtɛ́. ¹⁸Asana ɔ́mɔtɛ́, nɔtɛ bábákɛ́na ɛndáfɛ acɛ́ bá ŋa sáŋɔ́náka11.18 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « ɛndáfɛ cí nyitúme » anyía, mbɔ́kɔ ɔtɛ́má ŋɔ yɔ́ɔ hámɛ́na wú obíbéétíki aáná, menyí anyía tɛ́ cáŋa banɔ́ nua nɔ́ŋa betímbíékénú bɛkaŋá, mbá bɛkaŋá biíbi bɛ́áŋa bɛ́ banɔ́ timbiekenu.

¹⁹Yáakɛlá nua nɔ́ŋa nú ɔkɔɔnaka anyía bá ŋaá sáŋɔ́náka ɛndáfɛ cɛ́ atɔ́kɔ́ ɔ ɔkɛla anyía bá basɔ́ túméke háyɛ bɛcɔ́kɔ́ a ciayɛ́ indíné. ²⁰Ɛ́ɛ, yááŋa taaká aáná. Bé ŋeé ciíci aáláka ananyía cí tí omó lúmitinine. Mbá banɔ́, nua nɔ́ŋa aáhá anyía nu ŋe nú lumitinine. Nuti bíbéétíki aná ! Énu kékéke bu kékéke Bandɔ́mɛsɛ́. ²¹Yááŋa anyía, háyɛ Bandɔ́mɛsɛ́ tí ómo kékenyi ɔsáŋɔ́náka ɛndáfɛ cɛ́ bɛ́muátá cɛ́ atɔ́kɔ́, híáná u tɛ́ ká banɔ́ kékenyi.11.21 Cɛ́mɔtɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá áŋa na « bíkékényíki ɔ ɔkɛla anyía te wuúci tɔ́na u ti o kekényí ».²²Énu menyí anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa na ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má, u saamakɛna baacɔ tɔ́na. U ŋaá sáámɛna eebe bekime a bá ŋa bɔ́ bɛ́yuáta úúyé ohónyí, mbá u ŋaá banɔ́ tóŋínyi yááyɛ́ ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má ekúlú ekime ayɛ́ nu ŋa nɔ́ kɛla bɛsana e bí ŋeé wuúci bíléníne. Mbɔ́kɔ tɛ́ cáŋa aáná, u káá banɔ́ sáŋɔnaka tɔ́na. ²³Mbá a aháŋá ne Besuif, mbɔ́kɔ bá ŋá bɔ́ bɛ́kɔ́tɔ́kɔ maabɔ́ maabɛ́, bó lúmitekinine, Bandɔ́mɛsɛ́ kéé beébe túmútúkune háyɛ bɛcɔ́kɔ́ a nyíábɔ́ nyilimíné anyía wáŋa na makɛ́nda ma ɔkɛlaka aáná. ²⁴Yááŋa anyía, mbɔ́kɔ banɔ́, bá ŋaá banɔ́ sáŋɔ́náka a alɔalɔa yí eciké a nyíánɔ́ nyɛbá, bɔ́ banɔ́ túméke háyɛ bɛcɔ́kɔ́ a atɔ́kɔ́, mbá anyána aná Bandɔ́mɛsɛ́ ti ké túmútukune taaká cɛ́ ɛndáfɛ cɛ́ atɔ́kɔ́ e ?

Bandɔ́mɛsɛ́ kéé nóhi baacɔ bekime bé Islayɛ́l

²⁵Banɔ́ báámɛ benyíinyí, ɛ ŋa mɛ́ aamba anyía núénú menyi asana yí indiitie eeye, anyía nu ti bíkéti anyía nua nɔ́ŋa ne injiŋé ciéŋí ɔ ɔhɔla : Yááŋa anyía baacɔ ɔ bɔ́mɔtɛ́ bé *Islayɛ́l ká bɔ́ cɔ́cɔbaka ne buúse ɔ ɔkɛlɛna Bandɔ́mɛsɛ́ aatɔ́ ɔnata ɔ ɔkɔɔ́háma ekúlú ayɛ́ baacɔ bá mɔnɔŋɔ me etémbí bekime ké bú lúmitekinine. ²⁶Ekúlú eéyé u kóó nóhi baacɔ bé Islayɛ́l bekime, háyɛ yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ a Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ anyía : « Mukétúnyi baacɔ kéé húle a bálɛ́ka ci Síon, yó ményisi aatɔ́ ɔnata ekime yɛ́ bɔnyɛ Yákɔb. ²⁷Buúbu eébú bú káá bá nyɛlatana nyí bumbénú na yaŋɔ́ ne beébe ɛ́cɛ í me mí beébe nyɛanakɛnɛna máábɔ́ maabɛ́. »11.26-27 Ɛsa 59.20-21 ; 27.9. Fanáka tɔ́na Sel 31.33-34.²⁸A aháŋá na Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma, bá bɔ́ŋa beliŋine Bandɔ́mɛsɛ́ anyía bɔ́ tɛ́ ɔmɔ́ bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá, mbá yááŋa a búánɔ́ bɔmbányɛ. Mbá a aháŋá na nyɛlɔtɔ anyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé beébe lɔtɔ́kɔ a nyíáyɛ́ nyɛháŋa, bá búanáŋa bááyɛ́ baacɔ bá ɔtɛ́má a asana na bɛsana abɛ́ u ŋaá bɛ́tánákɛ́ná cííbú sɔ́kɔ́nɔ́. ²⁹Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ti ŋé híitutune bɔkɔ ebú wé yíínjie ɔɔcɔ, u tɛ hɛŋɛ́na yááyɛ́ ɔlɔ́ŋɔlɔ́ŋɔ. ³⁰Yááŋa anyía ta banɔ́, nu ŋa nɔ́ kɛ́lákɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ ɛndɔ́kɔ́ buáyá, mbá aámbáya ú maá hɔ́lɛna e elime cɛ aatɔ́ ɔnata yí *Besuif ɔ ɔ banɔ́ bɛ́cáma mahana. ³¹*Híáná yááŋa tɔ́na náábɔ́. Yáábɔ́ aatɔ́ ɔnata yɛ́ aámbáya ŋaá banɔ́ ɔ́ɔ́lɔ anyía Bandɔ́mɛsɛ́ á banɔ́ bɛ́cáma mahana, wé beébe bɛ́cáma mahana tɔ́na [aámbáya]. ³²Ɛ́ɛhɛ́ u ŋe nétísíki baacɔ bekime ɛtɛ́má anyía bé ti wuúci lɔ́kɔ́mɛ́na ɔ ɔkɛla anyía wé beébe bɛ́cámáka mahana beébe bekime.

³³Ɔ́ɔ lɛca nyɛnamá nyɛ́ ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má yɛ́ mahana ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa ne yiíyi. Ciayɛ́ injiŋé áŋa ciáŋá ɔ ɔhɔla, u menyukune bɛsana bikime. Ta ɔɔcɔ ti ŋéé ményi nyíáyɛ́ nyɛtákɛ́na nyɛ́ bɛsana, u tɛ lɔ́kɔ́ma bɔmbányɛ injibí ci cííyé ihényí. ³⁴Aáná yááŋa yɔ́ɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Ta ɔɔcɔ ti ŋéé ményi aátɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋá bɛ́táá. Ta ɔɔcɔ tɛ á bá wu o wuúci lébéke tɔ́na.11.34 Ɛsa 40.13³⁵Ta ɔɔcɔ ti ŋéé wuúci íínjie bɛnyɛ́ma o o wuúci foli, mbá wáŋa wu o wuúci biíbi bataka. »11.35 Sob 41.3³⁶Yááŋa anyíaʼo, bɛnyɛ́ma bikime ŋeé húle nááyá, bí líhéke anyía wuúci, na a yááyɛ́ asana áyá. Tué wuúci nyemíki ; nuúmi á bámɔ́kɔ́na ná Bandɔ́mɛsɛ́ ciasɔ́ Síkíne ekúlú ekime. Híáná yááŋa !

Énu bíínjíékíne ná Bandɔ́mɛsɛ́ háyɛ afɔná a yɔɔ́sɔ

¹Yaátɛ́ asana aná, a nyɛbɛ́cáma anyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋá basɔ́ bɛ́cáma mahana, ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ báta, banɔ́ báámɛ benyíinyí, isíʼo : Cɔ́kɔ́lɛ, énu bíínjíékíne banɔ́ bɛ́muátá nááyá háyɛ etúké yɛ́ afɔná a yááŋa yɔɔ́sɔ, yiíyi efúúménénú, yí wuúci bílénékíne. Bú káá bá taaká ci nyi-wuúci-nyemi nyí elilé a yáánɔ́ aháŋá. ²Nɔtɛ cɔba ne buúse o olíhéke i iŋetí cɛ baacɔ bá ɔmɛsɛ́ ooci, mbá ánɔ bɛ́nyɛ́anáka Bandɔ́mɛsɛ́ é kumbútúkúne cíínú ɛbɛ́táá ɔ ɔkɛla anyía wá kɔmbɔ́tɔ́na cíínú ɛtɛ́má, ananyía nuénú ményi aátɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋá yaámba anyía nuánɔ́ kɛ́láka. Buúbu búáŋa bɔmbányɛ, bú wuúci bílénékíne, buúbu bɔmbányɛ bɔmbányɛ háyɛ u ŋá yáamba.

³A makɛ́nda ma yaála yí nuubo ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé mi boosíki, ɛ ŋa mɛ́ laana hú náányɛ́ á banɔ́ isíʼo : Nuti bíbéétíki. Énu menyí yáaŋa nyíánɔ́ nyɛbá nyɛ́ bɛ́muátá a makɛ́nda ma bɛsana bí olumitinine amá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá banɔ́ iínjíékíne.12.3 Bɔ́mɔtɛ́ ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́ma anyía : « Ɔɔcɔ okime ŋá nyɛmana na nuafa anɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci iínjie a búáyɛ́ buólí bú úúyé olumitinine. »⁴Ánɔ lɛcá ! Ɔɔcɔ okime áŋa na bɛláŋá biéŋí a ciayɛ́ cɛɛ́tɔ ; bɛláŋá eébí tɛ á bá ne buólí búmɔtɛ́ a cɛɛ́tɔ. ⁵Híáná ta basɔ́ tua sɔ́ŋa beéŋí mbá tua sɔ́ŋa balatákánɔ́ ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ e nyimónjóló ne *Kilís ; hú naányɛ́ u nyiɔkɔ búáyɛ́ buólí mbá basɔ́ bekime bɛláŋá bɛ́ cɛɛ́tɔ ɛ́mɔtɛ́. ⁶Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ bóósi náányíá náányia, háyɛ u ŋeé léne. Mbɔ́kɔ u ŋo yóo wiínjíe olumitinine ú ohémúkúnyi bɛsana, biíbi hémúkúnyí ne olumitinine oócí. ⁷Mbɔ́kɔ u ŋó yóo wiínjie makɛ́nda ma ɔnyiɔkɛna bɔsɔ́ɔ́kɔ́, beébe nyiɔkɛ́na. Mbɔ́kɔ me oweékúnyíki bɔsɔ́ɔ́kɔ́, beébe eékúnyíki ! ⁸Mbɔ́kɔ me okíndísíki baacɔ, beébe kíndísíki. Mbɔ́kɔ u ŋó yóo wiínjíe makɛ́nda me owiínjíékíne baacɔ bɛnyɛ́ma, beébe iínjíekine, atɛ fanɛ́na. Mbɔ́kɔ makɛ́nda me okendisiki belumitinine, beébe kendísíki na ɔtɛ́má okime háyɛ yɛ́ ŋaá bɛ́amba. Mbɔ́kɔ ma ɔwɔɔ́lɔ́kɔ bahanahana, beébe ɔɔ́lɔ́kɔ ne obíléne.

⁹Énu lénéke bɔsɔ́ɔ́kɔ́ na ɔtɛ́má ɔ́mɔtɛ́, nu liŋekine ɔkɛla bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana. Ánɔ hákɛ́na makɛ́nda ɔ ɔkɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana. ¹⁰Énu lénékéne banɔ́ na banɔ́ háyɛ ba-ɔɔ́nɔ́ u yaayɛ́, nu kékékéne ɔ ɔhɔla. ¹¹Ánɔ nyɛánáka bɔnɔ́nɔ́, énu bíínjíékíne ɔ ɔnyiɔnɔ Otéŋí a Waáŋá na ɔtɛ́má okime. ¹²Aáná, énu bílénéke ekúlú ekime, nu hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́. Énu eéhíkínyínyi muuyé na yɔɔ́nɛ́nánɔ́ yɛ́ ɔtɛ́má, nuó bíínjie na makɛ́nda ɔ ɔbɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ ekúlú ekime. ¹³Ánɔ ɔɔ́lɔ́kɔ bɔsɔ́ɔ́kɔ́ belumitinine na bɛnyɛ́ma e bí ŋeé beébe bɛ́ámbɛ́na, nu káháka bɔmbányɛ baacɔ a bá ŋa bɔ́ fáaya e cíínú iiki.

¹⁴Ánɔ sayábákɛ́na baacɔ a bá ŋa bɔ́ banɔ́ tékese, nuti beébe lɔmɔ́kɔ. ¹⁵Énu bílénéke ɔlɔŋɔ ɔ́mɔtɛ́ na baacɔ e bé ŋe bú bíléne, nu lɛlaka na baacɔ a bá ŋa bɔ́ lɛ́la. ¹⁶Ánɔ lɔ́kɔ́mákána banɔ́ na banɔ́, nuti bíbéétíki mbá énu bílóósíki bu bílóósiki a bɔkɔ bukime abɔ́ nu ŋa nɔ́ kɛla, nuti bíkétíki anyía nua nɔ́ŋa ne injiŋé.12.16 Ɛnj 3.7

¹⁷Nuti hélúmúkúnyínyi bɔɔbɛ́ a bɔɔbɛ́, mbá ánɔ kɛláka baacɔ bekime bɔmbányɛ.12.17 Ɛnj 25.21-22¹⁸Ánɔ bɛ́kɛ́ndɛ́na olíhéke a nyɛlɔ́kɔ́mána na baacɔ bekime, mbɔ́kɔ ohónyí áŋa wú ɔbɔ́ŋɛa aáná. ¹⁹Banɔ́ báámɛ baacɔ bá ɔtɛ́má, nuti bífúnéke bɛsana banɔ́ bɛ́muátá, mbá ánɔ nyɛ́ana Bandɔ́mɛsɛ́ wó lóbísíkínyi baacɔ háyɛ yááŋa yɔ́ɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Yaŋɔ́ bɛ́muátá, i ké mí bífúneke baacɔ ; yaŋɔ́, i ké mí beébe hélúmúkúnyinyi bɔɔbɛ́ abɔ́ bá ŋa bɔ́ kɛla. »12.19 Tet 32.35²⁰Mbá ta híáná, ɔɔ́wɔ a aháŋá : « Mbɔ́kɔ muɔwɔ muliŋine áŋa na ɛcaná, muúmu aafɛ́na ; mbɔ́kɔ muáŋa ne nyimóti, muúmu iínjíe menyífé ; mbɔ́kɔ ɔ ŋɔɔ́ kɛla aáná, o ŋoó muúmu katɛna bɛánáka a aatɔ́. » ²¹Eti lumítíne ta buɔ́sɛ́ anyía bɔɔbɛ́ óo teŋginyi, mbá nuúsíki bɔɔbɛ́ o ohónyí wú ɔkɛlaka bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana.

Nyɛlɔ́kɔ́mɛ́na anyɛ́ bá nyɛmána ɔlɔ́kɔ́mákɛ́na ambala

¹Ɔɔcɔ okime ŋá nyɛmána wu ɔlɔ́kɔ́mákɛ́na ambala ; yááŋa anyíaʼo, butéŋí tɛ á bá, ta búmɔtɛ́, e bú ti ómó húle ná Bandɔ́mɛsɛ́. Aáná, wuúci u ŋe télímínyi metéŋí eeme a maáŋa hɔ́á. ²Yaátɛ́ asana benuusi butéŋí ŋe bú nuusi nyɛtákɛ́na nyɛ́ bɛsana nyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. Benuusi butéŋí eébú ké bú bísúékíne beébe bɛ́muátá bɔ́nɔ́sɛa cɛ Bandɔ́mɛsɛ́. ³Yááŋa anyíaʼo, baŋána bábɔ́ nyɛmana bé olíkíméke ambala ; tɛ́ cáŋa baacɔ a bá ŋa bɔ́ kɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana. Ɔ́kɔ, ɔ tɛ ŋɔ́ɔ waamba o búle líkíme ambala e ? Búle kɛla aná bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana anyía ambala óo lembiki. ⁴Yááŋa anyía ambala ŋɔ nyiɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́ buólí ɔ ɔ kuɔŋɔ́ ɔɔ́lɔ ɔkɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana ; asana ɔ́mɔtɛ́, mbɔ́kɔ ɔ ŋɔɔ́ kɛla bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, ɔ ŋɔ́ɔ nyɛmana wu o yiíyi líkíméke. Yááŋa anyía tɛ́ cáŋa e etémbí ambala áŋa na makɛ́nda ma ɔbɔ́nɔ́síaka baacɔ;13.4 Nɔkɛlɛ́k áŋa na « na nɔsala nɔ́ ɔhána ». mbá yɛ́ ŋɔ nyíɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́ buólí o otóŋínyi hilóbi hɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ná mɔkɛla bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana. ⁵Yaátɛ́ asana, yááŋa ambányɛ anyía ɔɔcɔ á lɔ́kɔ́mákɛ́na ambala, tɛ́ cáŋa hú asana ne hilóbi hɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. Mbá u ŋá nyɛmana wu ɔlɔ́kɔ́mákɛ́na ambala, u menyukune e hííyé hɛcɔɔ́cɔ́ hɛ́ ɔtɛ́má noómi anyía aáná wá nyɛmana wu ɔkɛlaka.

⁶Yaátɛ́ asana tɔ́na nu ŋa nɔ́ ɔɔ́ndɔ́ bitéési,13.6 Bekilísíten e bé ŋe bú húle o olumitinine ú Besuif ŋa bɔ́ bá bé obítúmbúkúnyi ɔwɔɔ́ndɔ etéési ne butéŋí e bú tɛ ŋáá látɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ (fanáka Mat 22. 17). anyía betúé etéési ŋa bɔ́ nyíɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́ háyɛ yɛ́ ŋaá bɛ́amba. ⁷Ánɔ iínjíékine aná ná ɔɔcɔ okime bɔkɔ bukime abɔ́ núánɔ́ nyɛmana nú o wuúci iínjíékíne : Etéési né *betúé etéési, bɛɛfá né behiite bɛɛfá. Énu kékéke baacɔ abá núánɔ́ nyɛmana nú ɔlɔ́kɔ́mákɛ́na.

Ɔɔcɔ ŋá nyɛmana wu olénéke bɔsɔ́ɔ́kɔ́

⁸Ta ɔɔcɔ tɛ banɔ́ bata buhíné a búmɔtɛ́, ɛ́ tɛ ŋáa bá hú buhíné búmɔtɛ́ ; buúbu búáŋa nulénéne. Ánɔ cɔba ne buúse o o búle léne bɔsɔ́ɔ́kɔ́, anyía ɔɔcɔ ewú u ŋe léne bɔsɔ́ɔ́kɔ́ ŋa látɛ́na *bikotí bikime bɔmbányɛ bɔmbányɛ. ⁹Yááŋa anyía bikotí eebi : Atɛ kandáka tusɔmɔ, atɛ ɔ́ɔ́nɔ ɔɔcɔ, eti éébe, atɛ áákɛ́na bɔkɔ bɔ́ ɔɔcɔ,13.9 Nyh 20.13-15, 17 ; Tet 5.17-19, 21 ne eebi bí etémbí a bɛ́mɔtɛ́ bikime, bíáŋa bisúŋékénú o okotí eeye ɔ́mɔtɛ́ : Lénéke sɔ́ɔ́kɔ́ háyɛ o ŋoó léne ciɔwɔ cɛɛ́tɔ cɛ bɛ́muátá.13.9 Lef 19.18¹⁰Ɔɔcɔ okime ewú u ŋe léne sɔ́ɔ́kɔ́ ti ŋéé wuúci kɛla aabɛ́ yɛ́ asana. Oléne sɔ́ɔ́kɔ́ áŋa aná ɔlátɛ́na bikotí bikime bɔmbányɛ bɔmbányɛ.

¹¹Nu ŋe nú menyi bɔmbányɛ bikúlú ebí tú ŋe sú líhe aámbáya, nɔtɛ hɛ́táka hiiné. Yááŋa anyía nyɛkɔmba a yáaŋa hoóhi na basɔ́ aámbáya ɔ ɔhɔla ekúlú eyí tu ŋe sú túmé olumitinine. ¹²Ánɔ lɛcá ! Ibíne a yáaŋa ɔ ɔmanɔkɔna, ɔyá yɔ́ cɔba ɔ ɔyá. Túá bɛ́yúátáka aná bɛsana bikime a bɛ́ ŋa bɛ́kɛ́la i ibíne, túé hiitéke meléfényí mekime me eese. ¹³Túé líhéke ambányɛ yí olíhe yɛ́ nabuɔ́sɛ́ háyɛ yɛ́ ŋaá bɛ́amba, i iŋetí cɛ bakanda e eese noómi. Tuti híólóko meluku, tɔtɛ kɛláka bɛsana bɛ́ mɔnyɔ́kɔ́lɔ́, ta ɛnjɔkɔ́nɔ́nɔ, ta ɔsáá ɛsáká, ta ɔwaákɛ́na bɔkɔ bɔ́ ɔɔcɔ. ¹⁴Énu hiíte Otéŋí a Waáŋá Yésus aá cɛɛ́tɔ háyɛ buléfényi ; nɔtɛ bɛ́nyɛ́ána anyía bɛsana bí imehú á banɔ́ hámɔ́kɔ́na ɛ ɛtɛ́má noómi.

Na bɔɔ́nɛ́nánɔ́ na bɔcɔ́ɔ́cɔ́ o olumitinine noómi

¹Ánɔ káha bɔmbányɛ e úúnú ɔlɔŋɔ ɔɔcɔ ooci awɔ́ u tɛ ŋɔ yɔ́ɔ́nɛ́ná o olumitinine noómi ; nuti bícúcúlékíne cííyé isuŋí. ²Túá kɔɔna anyía olumitinine ú sɔ́ɔ́kɔ́ ŋeé wuúci ɔɔ́lɔ ɔ ɔ-tɛ-táfa bɛnyɛ́ma bɛ́ ɔnyíá ; mbá, olumitinine ú sɔ́ɔ́kɔ́ a wɔ́mɔtɛ́ a wáŋa ɔcɔ́ɔ́cɔ́ ŋeé wuúci nyɛkɛtɛna ɔ ɔnyíá hú bihuti. ³Ɛ́ɛhɛ́ sɔ́ɔ́kɔ́ ewú u ŋee bíkéti anyía wáŋa wu ɔnyíáka bɛnyɛ́ma bikime tɛ ɔ́mɔ́ nyɛ́mana wu okényéméke sɔ́ɔ́kɔ́ awɔ́ u tɛ ŋá kɛ́la aáná ; sɔ́ɔ́kɔ́ awɔ́ u tɛ ŋá nyíá bɛnyɛ́ma hú anyía ɔyá maá yá tɛ ɔ́mɔ nyɛmána wu okélísíki sɔ́ɔ́kɔ́ awɔ́ u tɛ ŋá táfa bɛnyɛ́ma bɛ́ ɔnyíá14.2-3 Ta anyía : « …onyiké ewú bikotí bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé léke », anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa o wuúci káhánɔ́ tɔ́na. ⁴Ɔ ɔ́ŋa aányɛ́, kuɔŋɔ́ ewú o ŋoó kélísi munyiɔnɔ mɔ bɔsɔ́ɔ́kɔ́ e ? Ta wɔ́ nyíɔ́kɔ bɔɔbɛ́, ta wɔ́ nyíɔ́kɔ bɔmbányɛ, bú ŋa lɛ́ca hú ciayɛ́ síkíne ci buólí. Yááŋa anyía, munyiɔnɔ eémú ké yeéhínyínyi ɔnyiɔ búáyɛ́ buólí, u tɛ kua, ananyía Otéŋí a Waáŋá ŋeé wuúci kíndísi aáná.

⁵Yááŋa anyíaʼo, baacɔ a bɔ́mɔtɛ́ ŋa bɔ́ lɛ́ca anyía mɔɔ́sɛ́ ŋa hɔ́lana ; mbá ɔ bɔ́mɔtɛ́ ábɔ́ lɛ́caka anyía mɔɔ́sɛ́ mekime áŋa bɔkɔ búmɔtɛ́. Aáná ɔɔcɔ okime á nyɛ́mána wu omenyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ aátɛ́ u ŋa bɛ́táá e úúyé ɔtɛ́má noómi. ⁶Ɔɔcɔ awɔ́ u ŋa lɛ́ca anyía mɔɔ́sɛ́ ŋa hɔ́lana ŋa kɛ́la aáná a asana ne Otéŋí a Waáŋá ; ooci awɔ́ u tɛ ŋá táfa bɛnyɛ́ma bɛ́ ɔnyíá ŋaá kɛla aáná a asana ne Otéŋí a Waáŋá, anyía u naŋa wé yiínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti ɔ ɔnyíá oócí. Ooci a wɔmɔtɛ́ awɔ́ u tɛ ŋá nyíá bɛnyɛ́ma bikime hú anyía ɔyá maá yá ŋaá kɛ́la aáná a asana ne Otéŋí a Waáŋá, te wuúci tɔ́na u naŋa wé yiínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti a asana ne bihuti abɛ́ u ŋaá nyíá. ⁷Yááŋa anyíaʼo, ta ɔɔcɔ a basɔ́ ti ŋe líhe a ciayɛ́ciayɛ́ ; ta ɔɔcɔ ti wé a ciayɛ́ciayɛ́. ⁸Ɛ́ɛhɛ́ yááŋa anyía, mbɔ́kɔ tu ŋé sú líhe, tu ŋé sú líhe a asana ne Otéŋí a Waáŋá ; híáná tɔ́na, mbɔ́kɔ tu ŋe sú wé, tu ŋe sú wé a asana ne Otéŋí a Waáŋá. Aáná, te túésú líhéke, te túésú wéékúne, tua sɔ́ŋa baacɔ bé Otéŋí a Waáŋá Yésus *Kilís. ⁹Yaátɛ́ asana Kilís ŋeé wé, yɔ́ háányúa e biwéewé ɔ ɔkɛla anyía wéé téŋgínyi na a bɔɔ́sɔ ne e bewéékúnénú áyá. ¹⁰Mbá kuɔŋɔ́ aná, anyíatɛ́ o ŋoó kélísi sɔ́ɔ́kɔ́, e wuúci bábákɛ́na e ? Yaŋɔ́ ɛsɛ, basɔ́ bekime tu ká sɔ́ tálɛ́mákɛ́na eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ a nyɛkála e ? Tɛ́ka, yááŋa aatɔ́ ɔlama e ? ¹¹Aáná yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Yaŋɔ́, Otéŋí a Waáŋá a wáŋa wɔɔ́sɔ, i ŋeé mi óónyísínyi ɔkɔɔna ɛsɛ́ : Baacɔ bekime ké bú mi túmékíne eŋéndu, bé sóbiki okelú ɔ ɔmuaná anyía nuúmi áŋa nɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́. »14.11 Ɛsa 45.23¹²Ɛ́ɛhɛ́ ɔɔcɔ okime aá basɔ́ kóó tóŋgínyi aná Bandɔ́mɛsɛ́ úúyé olíhe ewú u ŋeé líhéke wuúci bɛ́muátá.

Eti kúfítínyi sɔ́ɔ́kɔ́

¹³Tu ŋá sɔ́ nyɛ́mána tú ɔnyɛanaka aná mɔbábánana ; indélímínyínyi ci ohiite áŋa anyía atɛ kɛla asana yí okúfítínyi sɔ́ɔ́kɔ́, mbá te yí o wuúci nénisi ohónyí ɔ ɔkɛla bɔɔbɛ́. ¹⁴I ŋe mí menyi aá taaká taaká a nyɛlatana anyɛ́ ya mɛ́ŋa ne Yésus *Kilís anyía ta bɔkɔ bɔ́ ɔnyíá a búmɔtɛ́ tɛ a bá a búáŋa bɔ́ mɔnyɔ́kɔ́lɔ́ eé buúbu bɛ́muátá ; mbá mbɔ́kɔ ɔɔcɔ a wɔmɔtɛ́ ŋe híite bɔkɔ bɔ́ ɔnyíá a búmɔtɛ́ okotí, bɔkɔ eébú á yáaŋa taaká okotí e úúyé ɔtɛ́má noómi. ¹⁵Mbɔ́kɔ o ŋoó nuesi sɔ́ɔ́kɔ́ ɔtɛ́má a nyɛnamá nyɛ́ bɛnyɛ́ma anyɛ́ ɔ ŋɔɔ́ nyíá, ɛ́cɛ anyía ɔ tɛ ŋɔ́ háná ɔ látɛ́na nulénéne háyɛ yɛ́ ŋá bɛ́ámba. Ɔ ŋɔ́ɔ nyɛmána wu obíkékényíki, anyía ooci ewú Yésus Kilís ŋe keé wééne eeyé eé buúse ti nyíme a asana na bɛnyɛ́ma bɛ́ ɔnyíá. ¹⁶Aáná bɔkɔ abɔ́ ɔ ŋɔɔ́ lɛca14.16 Cɛ́mɔtɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá áŋa na « tu ŋa sɔ́ lɛca », ta anyía « nu ŋa nɔ́ lɛca ». háyɛ ambányɛ yɛ́ bɔkɔ tɛ́ bɛ́cáŋa bɔkɔ a bɔɔbɛ́ ; buúbu bɔsɔ́ɔ́kɔ́ ŋe bú kényéme. ¹⁷Yááŋa anyíaʼo, *Butéŋí bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ á bá asana yɛ́ na ɔnyíá na ɔmúána ; mbá búáŋa na ɔkɛlaka bɛsana a bɛtálɛ́mánánɔ́, ne olimine mbuumu na bɔsɔ́ɔ́kɔ́, na ɔbámɔ́kɔ́na ne obíléne weéŋí ; biíbi eébí bí ŋeé húle né *Efúúménénú yí Elilé. ¹⁸Aáná ɔɔcɔ okime awɔ́ u ŋɔɔ́ nyíɔnɔ Kilís i indélímínyínyi eécí kéé bílénékine Bandɔ́mɛsɛ́, baacɔ wuúci kékéke tɔ́na.

¹⁹Yaátɛ́ asana túásɔ́ nyɛ́mana tú ɔbɛ́kɛ́ndákɛ́na14.19 Cɛ́mɔtɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá áŋa na « tu ŋa sɔ́ bɛ́kɛ́ndɛ́na » aná o búle kɛla bɛsana a bɛ́ ŋa basɔ́ héléníne hú mbuumu aasɔ́ ɛ ɛkatɛ́katɛ́ ; bɛsana eébí basɔ́ kíndísíki basɔ́ bekime o olumitinine noómi. ²⁰Atɛ cáŋɛ́na buólí bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́14.20 Onyíinyí u olumitinine áŋa atámá yí buólí bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́. a asana na bɛnyɛ́ma bɛ́ ɔnyíá. Yááŋa taaká anyía ta bɔkɔ bɔ́ ɔnyíá a búmɔtɛ́ tɛ á bá a búáŋa okotí, mbá bú tɛ ŋa hɛ́ka anyía ɔɔcɔ á nyíáka bɔkɔ a búáŋa bú okúfítínyi sɔ́ɔ́kɔ́ e úúyé olumitinine. ²¹Ambányɛ́kɛ́ yɛ́ asana áŋa anyía atɛ nyíá ɛnyama acɛ́ bá sɔ́mbɛ́na e esíéké ; atɛ múána meluku, mbá e bíkíilie ɔkɛla bɔkɔ bukime a búáŋa bú okúfítínyi sɔ́ɔ́kɔ́ e úúye olumitinine. ²²Bɔkɔ abɔ́ ɔ ŋɔɔ́ bɛ́táá a asana eéyé a aháŋá ne úúwu olumitinine ŋɔ yɔ́ɔ lɛca hú na kuɔŋɔ́ na Bandɔ́mɛsɛ́. Ɔɔcɔ awɔ́ u ŋa kɛ́la asana ekime eyí hííyé hɛcɔɔ́cɔ́ hɛ́ ɔtɛ́má ti ŋéé wuúci kákálɛ́na áŋa ɔmbányɛ. ²³Mbá ɔɔcɔ okime awɔ́ u ŋaá nyíá bɔkɔ, u bɛ́ákákɛ́na e úúyé ɔtɛ́má noómi, Bandɔ́mɛsɛ́ kéé wuúci bɔ́nɔ́sɛa anyía u tɛ ɔ́mɔɔ́ kɛ́la asana eéyé na mɔŋɔlɛ́ ɔ ɔtɛ́má ; híáná bɔkɔ bukime abɔ́ ɔɔcɔ ŋa kɛ́la tɛ́ka na mɔŋɔlɛ́ ɔ ɔtɛ́má áŋa aabɛ́ yɛ́ asana.

Tu otímbéke bɔsɔ́ɔ́kɔ́ o olumitinine

¹Basɔ́ abá tu na maá sɔ́ ɔ́ɔ́nɛ́na o olumitinine, tu ŋá sɔ́ nyɛ́mana tu otímbéke bɔsɔ́ɔ́kɔ́ a bá tɛ́ ŋa bɔ́ ɔ́ɔ́nɛ́na ; tu tɛ aamba ɔ cáŋa menyi mbɔ́kɔ bú ŋaá basɔ́ bíléníne. ²Hú naányɛ́ aá basɔ́ ŋá nyɛmána ɔkɛlaka bɔsɔ́ɔ́kɔ́ bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana e bí ŋeé beébe bíléníne ɔ ɔkɛla anyía bábɔ́ ɔ́ɔ́mbɔ́kɔ o olumitinine noómi. ³Yááŋa anyía, *Kilís tɛ́ ɔ́mɔ kɛ́la bɛsana e bí ŋeé wuúci bíléníne ; mbá ta híáná, yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ a yááyɛ́ asana anyía : « Masálɔ́ amá baacɔ ŋaá bá bábɔ́ ɔ wɔɔ́mbɔ́náka, wáámɛ bá ŋa bɔ́ bá bábɔ́ kɛ́laka aáná. »15.3 Maŋ 69.10⁴Yiíye anyía bɛsana bikime abɛ́ bɔ́ ŋɔ yɔ́ɔ́ŋɔ́kɔ feeké a Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá bá hú anyía bɛ́ á basɔ́ iínjíékíne injiŋé ɔ ɔkɛla anyía ne oweéhínyínyi ne okíndísínyi e bí ŋeé húle a Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma á basɔ́ hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ ɛ ɛtɛ́má noómi. ⁵Bandɔ́mɛsɛ́ a wáŋa indíné ci ne okíndísi baacɔ ne o beébe iínjíékíne makɛ́nda me oweéhíkínyínyi á kɛla anyía núénú líhéke a nyɛlɔ́kɔ́mána noómi banɔ́ na banɔ́ i iŋetí ci Yésus Kilís. ⁶Aáná nu ké nú nyémiki Bandɔ́mɛsɛ́, nu wuúci iínjíékíne nuúmi na ɔtɛ́má ɔ́mɔtɛ́ ne okelú ɔ́mɔtɛ́ ; wuúci wáŋa Síkíne ci uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís.

Baacɔ a bá tɛ á bɔ́ bá Besuif ké bú nyémíki tɔ́na Bandɔ́mɛsɛ́

⁷Yaátɛ́ asana aná, énu búle káhána bɔmbányɛ, háyɛ *Kilís ŋaá banɔ́ káha bɔmbányɛ, ɔ ɔkɛla anyía baacɔ é búle ebú iínjie Bandɔ́mɛsɛ́ nuúmi. ⁸Ɛ ŋaá mɛ banɔ́ láana aá taaká ɛsɛ́ : Kilís ŋaá fááya ɔ ɔkɔɔ́ basɔ́ ɔɔ́lɔ, basɔ́ *Besuif, ɔ ɔkɛla anyía wá basɔ́ tóŋínyi anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋo nyíóyísínyi bɛsana abɛ́ u ŋaá bɛ́tánákɛ́ná cíísú sɔ́kɔ́nɔ́. ⁹Mbá Kilís ŋaá fááya tɔ́na anyía baacɔ bá mɔnɔŋɔ me etémbí tɔ́na ébú iínjíé ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ nuúmi, háyɛ yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Yaátɛ́ asana i ké mi o wiínjíékíne bitéŋíti ɛ ɛkatɛ́katɛ́ cɛ mɔnɔŋɔ mekime, yoómísíki nyíɔ́wɔ nyiínyi na maŋana. »15.9 Maŋ 18.50¹⁰Ciɔɔ́ŋɛ́ ŋa kɔ́ɔna tɔ́na cɛ́sɛ : « Banɔ́, mɔnɔŋɔ me etémbí, ánɔ latána ne Besuif o onyemiki Bandɔ́mɛsɛ́ ne obíléne weéŋí. »15.10 Tet 32.43¹¹Ta anyía : « Banɔ́, mɔnɔŋɔ me etémbí mekime, énu íínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ nuúmi ; énu wuúci súbékíne aabá. »15.11 Maŋ 117.1¹²*Ɛsayí kɔɔnaka tɔ́na ɔsɛ : « Buɔnɔ́ káá háma a bɔnyɛ Yésée ; buúbu eébú bú kéé téŋgínyi mɔnɔŋɔ me etémbí, mɔnɔŋɔ eémé ma hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ nááyá. »15.12 Ɛsa 11.1, 10¹³Bandɔ́mɛsɛ́, indíné cɛ máásɔ́ mɔŋɔlɛ́, á banɔ́ súkúnékíne na anamánamá cé obíléne ekime ne mbuumu anyía nu ŋa nɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá. Aáná cíínú ɛtɛ́má ké búle á bá inyíóyókónú hú mbiɔ́kɛ na mɔŋɔlɛ́ a makɛ́nda me *Efúúménénú yí Elilé.

Buólí bú Bóol

¹⁴Báámɛ benyíinyí bé olumitinine, aámɛ a aháŋáʼo, i ŋe mí menyi ɔɔ́mɛ ɔ ɔtɛ́má anyía nu ŋa nɔ́ hɛka ɔtɛ́má buéŋí ɔ ɔhɔla ; banɔ́ tɔ́na ne omenyi onyíóyónó a bɛɛtɔ́ hú mbiɔ́kɛ. Nua nɔ́ŋa eebe abá nuanɔ́ nyɛmana nu olébékéne banɔ́ na banɔ́. ¹⁵Ta híáná, ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ ɔɔ́ŋɔ́kɛ́na a bɛhaála a bɛ́mɔtɛ́ bɛ́ núámɛ nufule eenu, yaŋɔ́ tɛ́ka ne nyiike ɔ ɔtɛ́má anyía yámɛ banɔ́ bítésíki bɛsana abɛ́ nú ŋa nɔ́ aákɔ́nákɛ́ná a yaála yí nuubo ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa mɛ́ kɛláka. ¹⁶U ŋeé mi télímínyí munyiɔnɔ mu Yésus *Kilís ɛ ɛkatɛ́katɛ́ cɛ baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá *Besuif o o beébe hulinyi yááyɛ́ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ɔ ɔkɛla anyía bábɔ́ bɛ́cáŋáka háyɛ *abɛ́sámbá e yí ŋeé wuúci bíléníne. Yiíye eéyé *Efúúménénú yí Elilé ŋé fúúmínyi. ¹⁷Ɛ́ɛhɛ́ a asana ayɛ́ ya mɛ́ŋa e nyimónjóló ne Yésus Kilís, ya mɛ́ŋa wu obíbéétíki e buólí abɔ́ ɛ ŋa mɛ́ nyiɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́. ¹⁸Yááŋa anyíaʼo, ɛ tɛ ámɛ bá wu ɔbɛ́kándɔ́na ɔtáŋɛ́ta asana yí etémbí, ɛ́ tɛ ŋáa bá hú eeye ayɛ́ ɛ ŋaá mɛ táŋa eé nyiínyi nyí Yésus Kilís, ɔ ɔkɛla anyía baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif ábɔ́ lɔ́kɔ́mákɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́. Aáná Kilís ŋa hɔ́lɛna ne eémi e mehúnyi ne eémi e mekilíkínyí ɔ ɔkɛla aáná, ¹⁹yó tóŋgínyi tɔ́na ne bikéki bí tubílícínyínyí ne bikémése bɛ́ bɛsana a makɛ́nda me Efúúménénú yí Elilé ; biíbi bí ŋe yiínjie makɛ́nda me ohulikinyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma yí Yésus Kilís, o otúme a bálɛ́ka ci *Yelúsalɛm ɔ ɔkɔɔ́háma i iisí ci Iliilí.15.19 Ekéti yí iisí yí butéŋí bú Lóom ; cɛ ŋaá bá haála ehé Yukusuláfi áŋa aámbáya.²⁰Mbá bú ŋeé mi bílénékine buéŋí okohúlikinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma hú a bɛhaála abɛ́ baacɔ tɛ ŋá bɔ́ lɔ́kɔ́ma bá cámbaka buúse bukime Kilís. Ɛ ŋa mɛ́ kɛla aáná anyía i ti hííte nuúmi nɔ́ ɛkata e buólí bɔ́ ɔɔcɔ u etémbí ; ²¹aáná ɛ ŋa mɛ́ kɛláka háyɛ nyɛkɔɔna nyɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ anyía : « Baacɔ e bó ti ómo bú beébe hulinyi yááyɛ́ asana ké bú wuúci lɛcaka, híáná bɔsɔ́ɔ́kɔ́ a bɔ́ tɛ ɔ́mɔ́ bɔ́ lɔ́kɔ́ma bé wuúci cambaka ká bɔ́ lɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ yááyɛ́ asana. »15.21 Ɛsa 52.15

Osúéte e Lóom ŋa hámɛ́na Bóol ɔ ɔtɛ́má

²²Yaátɛ́ asana ɔfaaya náánɔ́ ŋaá mɛ hámɔ́kɔ́nɛ́na buéŋí ɔ ɔtɛ́má bikúlú biéŋí, mbá ohónyí tɛ́ ŋa lɛ́cana. ²³Mbá aámbáya, ɛ́ ma mɛ́ mana ɔnyiɔ búámɛ buólí e bikéti bí iisí eebi. Aá taaká, tuɔŋɔ a yáaŋa tuéŋí atɔ́ ɔfaaya náánɔ́ ŋaá mɛ hámɛ́na ɔ ɔtɛ́má. ²⁴E ekúlú ayɛ́ ɛ ká mɛ́ cɔba aá Banyá, ya mɛ́ŋa na mɔŋɔlɛ́ anyía i ké fúle émi líhíte náánɔ́ ɔ ɔkɛla anyía núánɔ́ mɛ ɔɔ́lɛ́ta ɔ ɔcɔba ne buúse ne úúmi ɔkanda oócí.15.24 A nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na nyɛ́ yaátɛ́ ekúlú, nyiɔ́lɔ enyí Bóol ŋaá batá ŋa lɛca nyilébe nyí ne ohónyí, na ɔkanda, na bɛnyɛ́ma bɛ́ ɔnyíáka o ohónyí, yɛ́mɔtɛ́ ekúlú na baacɔ bé okoó wuúci síke.²⁵Mbá aámbáya eeci míɔ cáŋa ɔcɔba eé Yelúsalɛm a bɔsɔ́ma a bɔ́ ŋa lɛ́ca belumitinine bá hɔ́á. ²⁶Yááŋa anyía belumitinine *Kilís bá tuɔ́bɔ tɔ́ na Masɛtuán na Akayí ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́mákána ɔ ɔbánda nyiɔ́lɔ nyɛ́ ɔwɔɔ́lɔ basɔ́kásɔ́ka bé belumitinine bé Yelúsalɛm. ²⁷Beébe bɛ́muátá bá ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́mákána ɔkɛla aáná ; mbá aá taaká bá ŋá bɔ́ nyɛmana bá ɔkɛlaka aáná, anyía baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá *Besuif ŋa bɔ́ aáfákána bɛsaya bí Elilé bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ɔlɔŋɔ ne Besuif. Híáná baacɔ eébé ábɔ́ nyɛ́mana tɔ́na bá ɔwɔɔ́lɔ́kɔ Besuif na bɛnyɛ́ma e bí ŋeé beébe bɛ́ámbɛ́na. ²⁸Ekúlú eyí i ké mí nyíóyísínyi bɔsɔ́ma eébú, mío cumeke nyiɔ́lɔ eényí a basɔ́kásɔ́ka eébé, ɛ ká mɛ́ cɔba a Banyá, mbá ɛ ká cáŋa fúle émi líhíte náánɔ́. ²⁹I ŋe mí menyi anyía ekúlú ayɛ́ ɛ ká kaá mɛ háma náánɔ́, tu ká sɔ́ bámɔ́kɔ́na bonyíóyókónú na bɛsaya e bí ŋeé húle né Kilís hú mbiɔ́kɛ.

³⁰Banɔ́, báámɛ benyíinyí, na a asana ayɛ́ tu ŋa sɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ né uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís na a asana eyí tu ŋe sú lénéne a makɛ́nda me *Efúúménénú yí Elilé, ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ báta anyíaʼo : Énu bíínjíé na ɔtɛ́má okime ɔ ɔbɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ aámɛ a asana. ³¹Ánɔ bɛ́cɔ́kɔ́lɔ́kɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ anyía wé mi kétúnyíki a aabá cé be-ti-lumítíníne bé Yuté15.31 Ɛ́cɛ anyía Besuif ne bé Yelúsalɛm ne bé Yuté a bá ŋa bɔ́ bá bébú núúsiki Bóol. anyía bá tɛ mɛ kɛla bɔkɔ a bɔɔbɛ́. Énu wuúci bɛ́cɔ́kɔ́lɔ́kɛ́na tɔ́na anyía nyiɔ́lɔ anyɛ́ ɛ ká mɛ́ cɔbanɛna belumitinine bé Yelúsalɛm é beébe bílénékine.15.31 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « bébú nyiínyi káha bɔmbányɛ ».³²Aáná ɛ ká kaá mɛ háma náánɔ́ háyɛ nyitíne nyí bilúŋe, mbɔ́kɔ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋé lúmítíne, mío hélúméke mbuumu aanɔ́ ɛ ɛkatɛ́katɛ́. ³³Bandɔ́mɛsɛ́ a wáŋa hicéme hí mbuumu á bámɔ́kɔ́na na banɔ́ bekime. *Híáná yááŋa.

Bóol ŋée téŋi baacɔ a bɔ́mɔtɛ́ bé Lóom

¹Uusú onyíinyí e woónjú u olumitinine ú mɔŋɔlɛ́ oócí wa yánáŋa, nyiínyi ɛ́cɛ Fébée ; wáŋa tiakɔ́nɛ́sɛ aá hiɔ́bɔ hí belumitinine *Kilís hɛ́ Saáŋkɛlɛ́.16.1 Fanáka BBƐ 18.18ne nyihembule. Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « a wáŋa muhíke bekendisi hiɔ́bɔ hí belumitinine hɛ́ Saáŋkɛlɛ́ » (fanáka 1Ti 3.11).²Énu wuúci káha bɔmbányɛ eé nyiínyi nyí Otéŋí a Waáŋá a nyɛnamá enyí belumitinine abɔ́ nyɛmána bá ɔkɛlaka, énu wuúci ɔ́ɔ́lɔ́kɔ a bɛsana bikime a bɛ́áŋa bí o wuúci bɛ́ámbákɛ́na ; wuúci bɛ́muátá wáŋa ɔwɔ́ɔ́lɔ́kɔ́nɔ́ baacɔ beéŋí, ta hú yaŋɔ́ bɛ́muátá ooci.

³Énu mi téŋítínyi ne Bilisíle na Akílas,16.3 Fanáka BBƐ 18.2ne nyihembule. baláamɛ bé buólí e nyimónjóló ne Yésus Kilís ; ⁴beébe eébé bá ŋa sɛ́ bébú iínjíékíne bíábɔ́ bɛɛtɔ́ ɔ ɔhɔ́nɔnɔ úúmi olíhe ; tɛ́ cáŋa hú yaŋɔ́ bímuócí ŋé mi beébe iínjíé bitéŋíti a bɔmbányɛ bukime abɔ́ bá ŋa bɔ́ mɛ kɛláka ; mbá ne belumitinine Kilís bekime áyá a bá tɛ ábɔ́ bá *Besuif. ⁵Énu téŋíti tɔ́na hiɔ́bɔ hí belumitinine Kilís a hɛ́ naŋa hɛ́ bɛ́bándákána ɔ ɔbɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na e uúbu ooki.16.5 A tuɔŋɔ etíne atáánɔ tú buúse, bekilísíten ŋa bɔ́ bá bá bɔ́ bɛ́bándákána eé meébe ma baacɔ noómi. Ɔmbaká ooci ŋaá fámba meébe menyíse o Lóom (bik. 5, 10, 15). Énu téŋíti Ebáyínɛ́t, uumi ɔɔcɔ u ɔtɛ́má ; wuúci u ŋaá bá ɔɔcɔ u buúsebuúse awɔ́ u ŋaá háya mɔŋɔlɛ́ né Yésus Kilís i iisí cɛ Asi. ⁶Énu téŋíti Malíi awɔ́ u ŋa lɛcaka muuyé buéŋí a yáánɔ́ asana. ⁷Énu mi téŋítinyi na Andólóníkus ne Suniya16.7 Cɛ́mɔtɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá áŋa na « Sulia »., báámɛ benúséyé ; beébe tu ŋá sɔ́ bá eé ciíbe cɛ ɛcaná ɔlɔŋɔ. Bá bɔ́ŋa eebe abá baacɔ bá ɛndɔ́ma ŋa bɔ́ bá bébú kékéke buéŋí ɔ ɔhɔla;16.7 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « …a bɔ́ŋa baacɔ bá ɛndɔ́ma a baáŋá » beébe bá ŋa bɔ́ cáŋa ɔháya mɔŋɔlɛ́ né Kilís na yaŋɔ́.

⁸Énu mi téŋítínyi Ambiliyátus, yáámɛ ekendinyi yɛ́ ɔtɛ́má awɔ́ tua sɔ́ŋa balatánɔ́ e nyimónjóló ne wuúci ne uusú Otéŋí a Waáŋá. ⁹Énu mi téŋítínyi ne Ulúbɛŋ, yáásɔ́ ekendinyi yí buólí e nyimónjóló ne Kilís, na Ɛsɛtákis, uumi ɔɔcɔ u ɔtɛ́má. ¹⁰Nué mi téŋítínyi tɔ́na Abɛ́lɛs ; wuúci u ŋoó tóŋgínyi tubílícínyínyí anyía u ne meé bíínjíe e nyimónjóló ne Kilís. Énu mi téŋítínyi tɔ́na baacɔ bé ciíbe cɛ Alístóbule.16.10 Ombíényi ú Elóot a waáŋá ; u ŋaá bá weé líhéke o Lóom, u faakɔna a andaŋía yí butéŋí e ekúlú yí Kolóote. Bíáyɛ́ bɛɔ́lɛ́ a bɛ́mɔtɛ́ ŋaá bámɔ́kɔ́na bekilísíten.¹¹Énu mi téŋítínyi ne uumi onúséyé Elotíyɔŋ, na baacɔ bé ciíbe cɛ Nalasise ; beébe bá ŋa bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ né Otéŋí a Waáŋá. ¹²Énu mi téŋítínyi ne Tilífɛn ne Tilífos ; beébe bá ŋa bɔ́ nyíɔnɔ Otéŋí a Waáŋá buólí, bá lɔ́kɔ́máka muuyé mukime. Énu téŋíti tɔ́na uumi onyíinyí e woónjú u ɔtɛ́má Bɛlɛ́sit, wuúci u ŋaá lɔ́kɔ́máká muuyé muéŋí e buólí bú Otéŋí a Waáŋá. ¹³Énu téŋíti tɔ́na ne Olúfus16.13 Wáŋa yáakɛlá ɔɔ́nɔ́ u Símon, ɔɔcɔ u Silɛ́ɛn awɔ́ u ŋaá bɛ́túáhɛ́na ɔmbásá ú Yésus (Mak 15.21) ; ne Olúfus ne onyíinyí Alɛkɛsándɛlɛ ŋa bɔ́ bɛ́kɔ́ŋɔ́nɛ́na o olumitinine. awɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋɔɔ́ lɔ́tɔ, na ciayɛ́ iinyí a wáŋa tɔ́na ciamɛ iinyí. ¹⁴Énu mi téŋíkínyi na Asɛnɛkilite, na Fɛlɛkɔŋ, na Ɛlɛ́mɛs, na Batɔ́lɔ́bas, na Ɛlɛ́mas, ne benyíinyí bé olumitinine bekime a bá bɔ́ŋa ɔlɔŋɔ ne beébe. ¹⁵Énu téŋíti tɔ́na ne Filólóko, ne Suulí, ne Nélé, ne uuyé onyíinyí e woónjú, na Ɔlɛ́mbɛ, ne belumitinine bekime a bá bɔ́ŋa ɔlɔŋɔ ne beébe. ¹⁶Énu téŋgínyínyi banɔ́ na banɔ́, nu bíémbíkinyinyi anyía nua nɔ́ŋa benyíinyí bé olumitinine. Tuɔ́bɔ tú belumitinine Kilís tukime ŋa bɔ́ banɔ́ téŋi.

¹⁷Baláamɛ, ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ láana anyía énu bíkékényíki na baacɔ e bé ŋe bú héléne mɔsalɔ́tɔ́nána, bé kúfítíkínyi belumitinine ; bé ŋe bú nuusi nyiékúnyi anyɛ́ bá ŋaá banɔ́ eékúnyíkí. Nɔtɛ latákána bukendinyi na nyɛnamá nyɛ́ baacɔ eényí. ¹⁸Yááŋa anyía tɛ́ cáŋa buólí bú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís bá ŋa bɔ́ nyiɔ ; bá ŋa bɔ́ nyíɔnɔ yáaŋa hú túábɔ́ tɔɔna tɔ́ bɛ́muátá, aáná bé ŋe bú néŋe baacɔ bakɛla hɛkɔma, na bɛmbányɛ bí mehúnyi. ¹⁹Mbá aá banɔ́, ɔɔcɔ okime ŋe menyi nyíánɔ́ nyɛlɔ́kɔ́mɛ́na anyɛ́ nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́mɛ́na Otéŋí a Waáŋá. Aáná i ŋeé mi bíléne a yáánɔ́ asana ; ɛ aámbáka tɔ́na anyía nuanɔ́ bámɔ́kɔ́na ne injiŋé a bɛɛtɔ́ cɛ ɔkɛlaka bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana,16.19 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « …anyía nuenú menyi ɔwaálɔ́na na bɔmbányɛ na bɔɔbɛ́ » nu sámbáka ɔkɛla a bɛɛbɛ́. ²⁰Hikúlúkúlú, Bandɔ́mɛsɛ́, Muínjie baacɔ mbuumu, u kɔ́ yɔ́ɔlɔkɔ *Sátan ɛ ɛmbana cɛ cáánɔ́ akɔlɔ́. Uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus á banɔ́ sayábákɛ́na.

²¹Timoté ewú tu ŋe sú nyíónyi ŋaá banɔ́ téŋi, ta báámɛ benúséyé eebe tɔ́na : Ne Lísius, na Yásɔn, ne Sosibatɛɛl. ²²Yaŋɔ́ Tɛɛtíyus, muɔ́ŋɛ́na Bóol nufule, ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ téŋi tɔ́na eé nyiínyi nyí Otéŋí a Waáŋá. ²³Káyus ŋaá banɔ́ téŋi tɔ́na ; nááyá ɛ náŋa yámɛ fianaka. Wuúci u naŋa wá káháka hiɔ́bɔ hí belumitinine hikime. Na Ɛlásɛt, mutétényi mɔɔnyɛ́ mu bálɛ́ka,16.23 Yáakɛlá ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ wáŋa aaha ne nufule nú BBƐ 19.22ne e 2Ti 4.20. ne uuyé onyíinyí Kuátus ŋa bɔ́ banɔ́ téŋi tɔ́na. [ ²⁴Uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís á banɔ́ sáyábákɛ́na banɔ́ bekime.]

Nyinyemi

²⁵Tu iínjíékíne hú Bandɔ́mɛsɛ́ nuúmi anyía wuúci u ŋaá basɔ́ kíndísi. Aáná Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma yí Yésus *Kilís eyí i ŋe mí húlínyi baacɔ ŋaa kɔ́ɔna bɔkɔ búmɔtɛ́, yiíyi eéyé yɛ́ ŋaá bá indiitie buáyá. ²⁶Mbá aámbáya, Bandɔ́mɛsɛ́ Indiwé meé yiíyi nambɔnakɛna baacɔ e cííyí Ciɔɔ́ŋɛ́ ecí *behémúnyi bɛsana ŋa bɔ́ ɔɔ́ŋɔ́kɔ́, ananyía baacɔ bá mɔnɔŋɔ mekime ábɔ́ lɔ́kɔ́máka háyɛ u ŋaá sɔ́mbɔ́tɔ́ná ɔ ɔkɛla anyía baacɔ ébú yiíyi lumítékíníne, bé wuúci lɔ́kɔ́mákɛ́na. ²⁷Tu iínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ nuúmi e elime ci Yésus Kilís, anyía wuúci bímuócí wáŋa ne injiŋé ikime ɔ ɔhɔla. *Híáná yááŋa.16.25-27 Nyilimíné nyí bikélékéti 25-27 ŋá yáálɔ́nána a cɛ́mɔtɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá ; cɛ́mɔtɛ́ ŋaá háya e elime cɛ 14.23 ; cɛ́mɔtɛ́ tɔ́na e elime cɛ 15.33.