Filibí

Nufule enú Bóol ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɛ́ná belumitinine bé

Filibí

Bɛsana a bɛ́ ŋɔ yɔɔ́lɔ anyía bá lɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ nyɛfana nyí nufule eenu

Filibí ŋaá bá bálɛ́ka a cɛ́mɔtɛ́ ci iisí cɛ Masɛtuán (4.15). Butéŋí bú Lóom bú ŋaá bá bú é ciíci téŋgínyi. Bóol ŋeé húlíkínyi baacɔ bá hɔ́á Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma é cííyé ɛkanda cí ífendí cí buólí bú ohulinyi baacɔ ɛsɔ́ma ; yó bándáka hiɔ́bɔ hí belumitinine (BBƐ 16.11-40).

Ɛŋakɛlá tuɔŋɔ tuéŋí á hɔ́láka, bá ŋá háya Bóol eé ciíbe cɛ ɛcaná a asana na búáyɛ́ buólí abɔ́ u ŋɔɔ́ nyíɔnɔ Otéŋí a Waáŋá. Aáná belumitinine bé Filibí ŋe bú wuúci tɔ́mɛ́na Ɛbafólótit na nyiɔ́lɔ.

Yaátɛ́ asana Bóol ŋé beébe ɔɔ́ŋɛ́na nufule eenu ne o o beébe iínjie bitéŋíti ne o o beébe kíndísi ɛtɛ́má anyía bé limine bɔɔ́nɛ́nánɔ́ o olumitinine, bé húlikinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma.

U ŋeé beébe bitéési tɔ́na anyía bá bɔ́ŋa balatákánɔ́ e nyimónjóló ne Yésus Kilís a asana ne úúbú olumitinine ; aáná bábɔ́ nyɛmaná bá ɔlɔ́kɔ́mákána, bá nyíɔkɛna Otéŋí a Waáŋá a nyɛlɔ́kɔ́mána noómi.

Bitéŋíti

¹Yaŋɔ́ Bóol, ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ ɔ́ɔ́ŋɛ́na nufule eenu, na yaŋɔ́ ne Timoté1.1 U ŋɔɔ́ nyíɔ́kɔ beébe ne Bóol o otélímínyi hiɔ́bɔ hí belumitinine Yésus e Filibí (BBƐ 16). Wáŋa a maabána me Bóol e ekúlú yɛ́ ɔwɔɔ́ŋɛ́na nufule eenu. ; tua sɔ́ŋa bɔnyiɔnɔ bé Yésus Kilís. Tu ŋa sɔ́ banɔ́ ɔ́ɔ́ŋɛ́na nufule eenu, na banɔ́ belumitinine Yésus Kilís bekime [bé nyimónjóló ne wuúci] ; na báánɔ́ bekendisi belumitinine na báánɔ́ batiákɛ́lɛ, banɔ́ bekime ebé nu ŋe nú líhe e Filibí. ²Na *Bandɔ́mɛsɛ́ ciasɔ́ Síkíne ne Otéŋí a Waáŋá *Yésus *Kilís bá banɔ́ sayábákɛ́na, mbá bá banɔ́ iínjíékíne mbuumu ɛ ɛtɛ́má.

Bóol ŋe yiínjie Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti

³Ɛ naŋa yemí iínjíékíne ciamɛ Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti ekúlú ekime ayɛ́ ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ bɛ́táá. ⁴Aáná ya mɛ́ŋa ne obíléne ɔ ɔtɛ́má ekúlú ekime ayɛ́ ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́nɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ ⁵a nuafa enú nu ŋe nú hiíte o ohulinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma, o otúme buɔ́sɛ́ abɔ́ nu ŋa nɔ́ hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ né Yésus ɔ ɔkɔɔ́háma aámbáya. ⁶Ya mɛ́ŋa na mɔŋɔlɛ́ anyía Bandɔ́mɛsɛ́ kéé kúényikinyi ɔnyiɔ ambányɛ yí buólí eyí u ŋeé túme aanɔ́ ɛ ɛtɛ́má ɔ ɔkɔɔ́háma buɔ́sɛ́ ebú Yésus *Kilís ká ka hálɔ́mɔ́na ɔ ɔmɛsɛ́. ⁷Ɛ ŋá mɛ́ nyɛmána wu ɔbámɔ́kɔ́na na nyɛnamá nyɛ́ ɔbɛ́táá eényí anyía ɛ ŋaá mɛ banɔ́ léne buéŋí. Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá banɔ́ sayábɛ́na banɔ́ bekime bɔkɔ búmɔtɛ́ háyɛ yaŋɔ́, te ekúlú ayɛ́ ya mɛ́ŋa eé ciíbe cɛ ɛcaná,1.7 Yáakɛlá Bóol áŋa e ciíbe cɛ ɛcaná ɛ Ɛfɛ́ɛsɛ, ta anyía a Sɛsalɛ́ɛ, ta anyía e Lóom. te ekúlú ayɛ́ ɛ ŋa mɛ́ kamɛna Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma, i yiíyi óónyísíkínyi ɛ ɛtɛ́má cɛ́ baacɔ. ⁸Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa uumi ɔmbasɔ́mbásɔ anyía ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ léne, banɔ́ bekime, buéŋí ne nulénéne e nú ŋeé húle ɔ ɔtɛ́má ú Yésus Kilís.

⁹Aáná ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́nɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ anyía núánɔ́ nulénéne á ááŋánáka bɔmbányɛ bɔmbányɛ a nyɛnamá anyɛ́ nua nɔ́ŋa nú omenyi taaká cɛ́ bɛsana cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, nuó ményi obúlúne bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ bɛsana, ¹⁰ananyía nyíánɔ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na á bámɔ́kɔ́na nyɛmbányɛ ɔ ɔhɔla. Aáná nu ká nɔ́ bámɔ́kɔ́nɛ́na bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ, tɛ́ka na hɛkɔma buɔ́sɛ́ ebú Kilís ká ka hálɔ́mɔ́na ɔ ɔmɛsɛ́. ¹¹Yésus Kilís káá banɔ́ íínjie makɛ́nda ma ɔkɛlaka bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana ; aáná baacɔ ké bú iínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ ne nuúmi ne nyinyemi a nyíánɔ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na eényí.

Bóol ŋa bɛ́nyíá mɔɔhɔ a asana na Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma

¹²Banɔ́ báámɛ benyíinyí, ɛ ŋa mɛ́ aamba anyía nuénú menyi anyía mɔɔhɔ amá ɛ ŋa mɛ́ bɛ́nyíá aaha ŋaá kɛ́la bɔ kɛla anyía Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma á cɔcɔ́báka bu cɔcɔbaka ne buúse. ¹³Yááŋa anyía ne bicénji bikime bí ciíbe cɛ kɔ́mɛ́na na bɔsɔ́ɔ́kɔ́ bé etémbí bekime áyá ŋe bú ményi anyía ya mɛ́ŋa eé ciíbe cɛ ɛcaná ananyía ɛ ŋa mɛ́ nyiɔnɔ *Kilís. ¹⁴Yááŋa tɔ́na anyía mɔɔhɔ amá ɛ ŋa mɛ́ bɛ́nyíá aáná ŋe kíndísi buéŋí ɔmbana ú baacɔ weéŋí ú benyíinyí bé olumitinine, anyía bábɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ né Otéŋí a Waáŋá aámbáya ɔ ɔhɔla, mbá bé húlikinyi baacɔ Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, bé ti líkíme. ¹⁵Aá taaká baacɔ a bɔ́mɔtɛ́ ŋe bú húlinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma yí Kilís, bé mí liŋekine háyɛ anyía tua sɔ́ŋa e biseŋinyinyi ne beébe ; mbá a bɔ́mɔtɛ́ tɔ́na ŋe bú húlinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma eéyé na ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má ekime. ¹⁶Bá ŋa bɔ́ kɛla aáná anyía bé ŋe bú mi léne, bé ményukune anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé mi télímínyi ɔ ɔkamɛna Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma yí Kilís. ¹⁷Mbá eebe e bé ŋé bú húlinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma yí Kilís háyɛ anyía biseŋinyinyi1.17 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « buhibé » bɛ́áŋa, bá bɔ́ŋa na aabɛ́ yɛ́ ɔtɛ́má ; bé ŋe bú bíkéti anyía bá bɔ́ŋa bé o mi solikinyinyi muuyé aaha e ciíbe cɛ ɛcaná. ¹⁸Ɛ́cɛ anyía, ta yɛ́ cáŋa á bá na aabɛ́ yɛ́ ɔtɛ́má, ta anyía na ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má, bú tɛ ŋá mɛ ɔɔmbɔ ta ɔbaca. Bekime eébé ŋe bú húlinyi baacɔ Kilís ; yaátɛ́ asana i ŋeé mi bíléne buéŋí. I ké túné émi bílénéke buéŋí ɔ ɔhɔla ; ¹⁹ɛ́cɛ anyía i ŋe mí menyi nyɛkɛla eényí káá kɛ́la anyía yamɛ́ nɔhɔ́ na a asana ne úúnú ɔbɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na na a asana na nyiɔ́lɔ nyí Elilé eyí Yésus Kilís ŋé yííŋjíéne. ²⁰Nyɛnamá enyí i ŋeé mi léne anyía asana eéyé á bɛ́kɛ́láka aáná, yaŋɔ́ tɔ́na na ɛcaná ɔ ɔtɛ́má, ŋa kɛ́la anyía ɛ tɛ lɔ́kɔ́ma aatɔ́ ɔlama a bɔkɔ a búmɔtɛ́. Mbá, i ŋeé mi menyi bɔmbányɛ anyía ta aámbáya te e bikúlú bikime ya mɛ́ŋa na mɔŋɔlɛ́ anyía nyiámɛ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na nyikimekime káá kɛla anyía baacɔ ébú nyemiki Kilís, ta yaŋɔ́ wɔɔ́sɔ ta yaŋɔ́ owéénú. ²¹Aá yaŋɔ́, i ŋeé mi líhe anyía yémi nyemíki hú Kilís ; owé áŋa bíámɛ bɛnamá. ²²Mbá, mbɔ́kɔ a asana eyí i ŋeé mi líhe ya mɛ́ŋa wu ɔwɔɔ́lɔ́kɔ baacɔ aáná, i ti ŋé mí menyi aátɛ́ yámɛ́ nyɛmána wu ɔtáfa. ²³I me mí eéké ɛ ɛkatɛ́katɛ́ cɛ bɛháŋá bífendí : I ŋeé mi léne owé anyía yamɛ́ bá ɔlɔŋɔ ne Kilís, buúbu búáŋa bɔmbányɛ ɔ ɔhɔla ; ²⁴mbá, ɔlɔbɔ wɔɔ́sɔ áŋa ɔmbányɛ ɔ ɔhɔla a yáánɔ́ asana. ²⁵I ŋe mí menyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ aáná ; buátɛ́ bɔkɔ yamɛ́ nyɛmana wu ɔlɔbɔ o olíhe ɔlɔŋɔ na banɔ́ bekime anyía nuánɔ́ kɔ́máka, nu bílénéke o olumitinine noómi. ²⁶Aáná, ekúlú ayɛ́ ɛ ká mɛ háma eé ciíbe cɛ ɛcaná, míɔ háná ɔbá aanɔ́ a maabána, nu ká nɔ́ bá na bɔɔcɔ buéŋí o onyemiki Yésus Kilís aámɛ a asana.

Túé líhéke háyɛ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ŋo tóŋínyi

²⁷Bɔkɔ abɔ́ ɛ ŋa mɛ́ hɔla ɔwaamba áŋa anyía nuénú líhéke háyɛ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma yí *Kilís ŋo tóŋínyi, ananyía bú káá kɛ́la anyía, ta ɛ ŋa mɛ́ faáya náánɔ́ ta ɛ tɛ ŋá mɛ faáya, yamɛ́ lɔ́kɔ́máka bé bíkétíki anyía nua nɔ́ŋa bɔɔ́nɛ́nánɔ́ o olumitinine, banɔ́ okelú ɔ́mɔtɛ́, nu nuaka tɔ́na ɛcálɛ ɔtɛ́má ɔ́mɔtɛ́ o ocubisiki Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ne buúse. ²⁸Nɔtɛ bɛ́nyíánáka anyía báánɔ́ beliŋine á banɔ́ bémbíki. Aáná bé ké bú ményi anyía bá bɔ́áŋa benyíménú ; mbá banɔ́ bɔnɔhɔ́kɔ́nɔ́. Nyɛkɛla eényí ŋeé húle ná Bandɔ́mɛsɛ́, ²⁹anyía nua nɔ́ŋa na ɛbɔla ɔ ɔnyiɔkɛna Kilís buólí, tɛ́ cáŋa hú ɔ ɔháya mɔŋɔlɛ́ nááyá, mbá na ɔ ɔlɔ́kɔ́máka tɔ́na muuyé a yááyɛ́ asana. ³⁰Nu naŋa nuanɔ́ lɛ́caka ɛcálɛ acɛ́ ɛ na maá mɛ támba.1.30 Ɔbɛ́táá ú asana yí indekese cí Bóol e nyitélímínyi nyí hiɔ́bɔ hí belumitinine hí Filibí (BBƐ 16.19-24). Aámbáya nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́ma anyía ya mɛ́ánaŋa o o ciíci nua, i ciíci cɔbakana ne buúse. Nua nuáŋa tɔ́na o o ciíci nua ɔlɔŋɔ na yaŋɔ́.

Nyibílóosi ɔ ɔmɛsɛ́ nyí Yésus Kilís

¹Isíʼo, tɛ́ka nyimónjóló na banɔ́ ne *Kilís ŋáa banɔ́ kíndísi ɔ ɔhɔla e ? Tɛ́ka oléne awɔ́ u ŋaá banɔ́ léne ŋaá banɔ́ kíndísi tɔ́na e ? Tɛ́ka nua nɔ́ŋa e nyimónjóló na banɔ́ ne *Efúúménénú yí Elilé anyía nu ŋe nú lénéne banɔ́ na banɔ́, nu ɔ́ɔ́lɔ́kɔ́nɔ́nɔ́ e ? 2.1 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « Tɛ́ka Kilís ŋaá banɔ́ lɔ́ŋɔ e nyimónjóló e ? Tɛ́ka nulénéne enú nu ŋe nú lénéne ŋaá banɔ́ kíndísi e ? Tɛ́ka Elilé ŋaá banɔ́ kɛ́la nuánɔ́ ɔɔ́lɔ́kɔ́nɔ́ e ? » (Ta anyía : « Tɛ́ka nua nɔ́ŋa e nyimónjóló ne Elilé e ? »)²Ɛ ŋa mɛ́ aamba aná anyía nuénú nyíóyísí úúmi ɔtɛ́má ne obíléne hú mbiɔ́kɛ, ánɔ bámɔ́kɔ́na balatákánɔ́ ɔtɛ́má ɔ́mɔtɛ́, nu lénékéne bɔkɔ búmɔtɛ́, banɔ́ nyɛbɛ́táá nyɛ́mɔtɛ́. ³Nu tɛ ɔ́mɔ nɔ́ nyɛ́mana nú ohiiteke nuúmi nɔ́ ɛkata, nuti séŋgínyínyi;2.3 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « bá ne buhibé » (fanáka nyihembule nyɛ́ 1.17). mbá énu bílóosiki ɔ ɔmɛsɛ́, nu lɛcaka bɔsɔ́ɔ́kɔ́ anyía bá ŋa bɔ́ banɔ́ hɔ́la buéŋí. ⁴Ɔɔcɔ okime náánɔ́ ŋá nyɛmána wú ɔ caŋa aambaka bɔmbányɛ bɔ́ bɔsɔ́ɔ́kɔ́ na anyía wá yaámbáka búáyɛ́ bɔ́ bɛ́muátá. ⁵Ánɔ kɛláka aáná a banɔ́ na banɔ́ háyɛ eebe a bá bɔ́ŋa e nyimónjóló ne Yésus Kilís.2.5 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « Ánɔ aambáka olíhéke aáná a banɔ́ na banɔ́, anyía aáná yááŋa ambányɛ ekúlú ayɛ́ ɔɔcɔ áŋa e nyimónjóló ne Yésus Kilís. »⁶Ta yɛ́ cáŋa á bá anyía u ŋaá bá bɔkɔ búmɔtɛ́ ne wuúci na Bandɔ́mɛsɛ́, u ti ómo bíkétínyi anyía bábɔ́ nyɛmána ne wuúci.2.6 Bɔ́mɔtɛ́ baacɔ ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́ma anyía « u tɛ ɔ́mɔ wáamba ɔhɔnɔnɔ ɔnyɛmana ne wuúci ».⁷Mbá, u ŋaá bɛ́yúata nyíáyɛ́ nyɛbá nyikime anyɛ́ u ŋaá bá ne nyiínyi, yó lumitine ɔbɛ́cáŋa munyiɔnɔ ekúlú eyí u ŋgeé bíbíéne ɔɔcɔ ɔ ɔmɛsɛ́, yɔ́ hɔ́áka baacɔ. ⁸Aáná u ŋeé bílóósi wuúci bɛ́muátá, yɔ́ lɔ́kɔ́mákɛ́na buéŋí Síkíne Bandɔ́mɛsɛ́ ɔ ɔkɔɔ́háma eyí u ŋeé lumitine owé, owé ú mahana ɔ ɔmbásá ɔ ɔmuaná. ⁹Yaátɛ́ asana Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci béétísí, yó wuúci límísínyi a nɔkɔná a nuáŋá a nɔ́ á hɔ́la, yó wuúci boosiki ne nyiínyi nyí nuúmi a nyɛ́ á hɔ́laka eénye ekime, ^10-11ananyía bú káá kɛla anyía bukime ne e bú ŋé líhe na a bɔ́ ŋá táŋa ta ɔ Ɔmuaná noómi, ta ɔ ɔmɛsɛ́, te i injibí cɛ ɔmɛsɛ́ noómi, ekúlú ekime ayɛ́ bú káá lɔ́kɔ́ma bá cámbaka nyiínyi nyí Yésus, bú kɔɔ́ cɔ́ŋɛma o o wuúci nyemi, bú kɔ́ɔnaka ɛ ɛkatɛ́katɛ́ cɛ baacɔ anyía Yésus Kilís áŋa Otéŋí a Waáŋá, bú iínjíékíne tɔ́na ciayɛ́ Síkíne Bandɔ́mɛsɛ́ nuúmi.

Énu numísíki eese a baacɔ i iŋetí ci tunjoti

¹²Yaátɛ́ asana, baláamɛ bá ɔtɛ́má, nu ne meé nú túme ɔ mɛ lɔ́kɔ́mɛ́na ekúlú ayɛ́ ɛ ŋa mɛ́ bámɔ́kɔ́ná aanɔ́ ɛ ɛkatɛ́katɛ́ ; aáná búáŋa bɔmbányɛ ɔ ɔhɔla anyía nuánɔ́ cɔbáka ne buúse ɔ ɔ mɛ lɔ́kɔ́mɛ́na te ekúlú ayɛ́ ɛ tɛ ámɛ bá aanɔ́ a maabána. Bandɔ́mɛsɛ́ u ŋaá banɔ́ nóhi ; yaátɛ́ asana nuanɔ́ nyɛmána nú ɔbɛ́kɛ́ndákɛ́na o wuúci nyiɔnɔ buólí ne nyikéke nyiéŋí. ¹³Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ u ŋaá banɔ́ kéndisi ekúlú ekime ne o oléne na ɔ ɔkɛla bɛsana a nyíáyɛ́ nyiléne.2.13 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « …a asana na ambányɛ yɛ́ nyɛlɔ́kɔ́mána ».¹⁴E buólí bukime ebú nu ŋe nú wuúci nyiɔnɔ, nuti bícúcúléke, nɔtɛ sááka ɛsáká, ¹⁵ananyía mbá núánɔ́ bámɔ́kɔ́na bíáyɛ́ bifúúménénú bɛ́ baáná, tɛ́ka na hɛkɔma, ta na hɛkɛ́bɛ́lɛ ɛ ɛkatɛ́katɛ́ cɛ bɛɛbɛ́ bɛ́ baacɔ bá hɛɛya hɛ́ ɔmɛsɛ́ ooci. Énu numísíki eese aabɔ́ ɛ ɛkatɛ́katɛ́ i iŋetí ci tunjoti a tɔ́ ŋa nɔ́ma ɛ ɛŋɔ́lɔ́muaná, ¹⁶nu beébe hulikinyi ɛsɔ́ma e cí ŋe líhísi baacɔ. Mbɔ́kɔ nu ŋa nɔ́ kɛla aáná, buɔ́sɛ́ ebú Yésus *Kilís ká ka hálɔ́mɔ́na ɛ káá mɛ bá háyɛ nyitíne nyí bilúŋe aanɔ́ a aháŋá, bú tóŋgínyi baacɔ anyía buólí abɔ́ ɛ ŋa mɛ́ nyiɔ́kɔ na makɛ́nda meéŋí tɛ ɔ́mɔ́ bá bú nubókó.2.16 Fanáka 3.12-13 ; 1Kɔ 9.24-26 ; Kal 2.2.¹⁷Mɔŋɔlɛ́ amá nu ŋa nɔ́ háya né Yésus2.17 Fanáka 2Ti 4.6 ; Nyh 29.38-41. áŋa háyɛ abɛ́sámbá eyí nu ŋe nú iínjie ná Bandɔ́mɛsɛ́. Ta bá ŋá mɛ ɔɔ́nɔ́, maamɛ manɔ́ŋɔ́ kéé bísólínyi háyɛ nyiínjie a yáánɔ́ abɛ́sámbá. Ta yɛ́ cáŋa á bá aáná, i ŋeé mi bíléne buéŋí, i ŋeé mi bíléne buéŋí ɔlɔŋɔ na banɔ́ bekime. ¹⁸Híáná tɔ́na, núánɔ́ nyɛ́mana nú obílénéke buéŋí ; énu bílénéke buéŋí ɔlɔŋɔ na yaŋɔ́.

Ne Timoté na Ɛbafólótit

¹⁹Mbɔ́kɔ Otéŋí a Waáŋá Yésus ŋéé lúmítíne, i ŋe mí bíkéti anyía hikúlúkúlú ɛ ká mɛ banɔ́ tɔ́mɛ́na Timoté ɔ ɔkɔɔ́ banɔ́ láakɛna háyɛ ya mɛ́ŋa, anyía cíínú ɛtɛ́má á hálɔ́mɔ́kɔ́na a tɔɔna ; ɛkákɛ́la yámɛ lɔ́kɔ́máka háyɛ nua nɔ́ŋa, uúmi ɔtɛ́má wɔ́ hálɔ́mɔ́na tɔ́na a tɔɔna. ²⁰Wuúci wáŋa hɛ́mɔtɛ́ hɛ́ ɔɔcɔ awɔ́ tu ŋa sɔ́ lɔ́kɔ́mána bɔmbányɛ aaha, u bɛ́ákákɛ́na taaká e úúnú olíhe. ²¹Yááŋa anyía baacɔ bekime bé etémbí ŋa bɔ́ áamba hú búábɔ́ bɔmbányɛ bɔ́ bɛ́muátá, tɛ́ cáŋa bɔmbányɛ bú Yésus *Kilís. ²²Banɔ́ bɛ́muátá nu ŋe nú menyi na anyána Timoté ŋoó tóŋgínyí baacɔ yááyɛ́ ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na, na anyána u ŋɔɔ́ nyiɔ́kɔ buólí na yaŋɔ́ háyɛ ambányɛ yɛ́ ɔɔ́nɔ́ ŋɔ yɔ́ɔlɔ ciayɛ́ síkíne a asana ne buólí bú nyihulinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma. ²³Aáná i ŋeé mi bíkéti anyía ɛ ká mɛ banɔ́ wuúci tɔ́mɛ́na hí ekúlú ayɛ́ bá káá sɔ́mbɔ́tɔ́na yáámɛ asana. ²⁴Mbɔ́kɔ Otéŋí a Waáŋá ŋéé lúmítíne, yaŋɔ́ bɛ́muátá ɛ ká mɛ faaya náánɔ́, i ŋe mí menyi aáná.

²⁵Ɛ ŋa mɛ́ lɛca bɔmbányɛ buéŋí anyía yámɛ banɔ́ hélúmúnyínyi ɔtɔ́ma Ɛbafólótit2.25 Ɔɔcɔ u ɛndɔ́ma u hiɔ́bɔ hí belumitinine hí Filibí a maabána me Bóol o o wuúci ɔ́ɔ́lɔ eeyé i indekese ci ciíbe cɛ ɛcaná (4.18), wáŋa uumi onyíinyí, wuúci tɔ́na yáámɛ ekendinyi ne yí buólí na yɛ́ ɔnua ɛcálɛ ; nááyá nu ŋa nɔ́ mɛ tɔ́mɛ́ná bɛnyɛ́ma a bɛ́ ŋaá bá bɛ́ á mɛ bɛ́ámbákɛ́na. ²⁶Wáŋa na ɛcaná ciéŋí cɛ ɔkɔɔ́ banɔ́ lɛcaka banɔ́ bekime, anyía bú ŋeé wuúci yébíki buéŋí anyía nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́máka bé bíkétíki asana ne uuyé ɔkɔnɔ. ²⁷Aá taaká u ŋɔɔ kɔ́nɔ́kɔ buéŋí ; butíkítíki keyé u ŋeé wé mbá, Bandɔ́mɛsɛ́ u ŋeé wuúci bɛ́cámá mahana, yɔ́ háná mɛ bɛ́cáma mahana tɔ́na. Aáná u ŋeé wuúci eéŋúnyísí anyía ɔtɛ́má ɔnua a wɔ́mɔtɛ́ ti bísólínyi náámɛ. ²⁸Buátɛ́ bɔkɔ i ŋe tényí emi wuúci banɔ́ tɔ́mɛ́na anyía nuénú bílénéke buéŋí ekúlú ayɛ́ nu ká háná ánɔ́ lɛ́cana ; yaŋɔ́ tɔ́na uúmí ɔtɛ́má yɔ́ kua a tɔɔna. ²⁹Aáná, nu ŋá nɔ́ nyɛmána nú o wuúci káha ne obíléne anyía nua nɔ́ŋa balatákánɔ́ e nyimónjóló ne Otéŋí a Waáŋá; énu kékéke anamá cá baacɔ eécé aáná. ³⁰Yááŋa anyía u ŋa sɛ́ wáá mámá uúyé olíhe a asana ne buólí bú Kilís, u ŋa sɛ́ wéé wé anyía wéé mi héléníne nyíánɔ́ nyiɔ́lɔ anyɛ́ nu tɛ ɔ́mɔ nɔ́ bɔ́ŋɔ ohónyí wú o mi nyiínyi héléníne banɔ́ bɛ́muátá.

¹Aámbáya, banɔ́ báámɛ benyíinyí bé olumitinine, énu bílénéke buéŋí anyía nua nuáŋa e nyimónjóló ne Otéŋí a Waáŋá.

Atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́

Ɛ tɛ ŋá mɛ tɔmbɔ ɔ banɔ́ ɔ́ɔ́ŋɛ́na bɛsana abɛ́ ɛ naŋa yámɛ banɔ́ ɔ́ɔ́ŋɔ́kɛ́na buáyá anyía cíínú ɛtɛ́má tɛ bɛ́nyíáka. ²Énu bíkékényíki na bakɛla bɛsana bɛ́ mɔnyɔ́kɔ́lɔ́, bá bɔ́ŋa ɛnyama, bá bɛ́ácáka bɔ bɛ́ácáka.3.2 Bóol ŋaá táŋa asana yɛ́ balátɛ́na okotí yí buecí.³Yááŋa anyía basɔ́ tua sɔ́ŋa baacɔ bá Bandɔ́mɛsɛ́ a bá na maá bɔ́ bɛ́ácáka taaká cɛ nyɛbɛ́áca ; aáná tu ŋe sú wuúci nyemi na yááyɛ́ Elilé, túɔ́ bá na bɔɔcɔ anyía tua sɔ́ŋa e nyimónjóló ne Yésus *Kilís. Nááyá tú ma sɔ́ háya mɔŋɔlɛ́, tɛ́ cáŋa o olíhe ú imehú, ⁴yiíyi anyía yaŋɔ́ bɛ́muátá ooci maamɛ mɔŋɔlɛ́ ŋaá bá o olíhe ú imehú. Yááŋa anyía mbɔ́kɔ baacɔ a bɔ́mɔtɛ́ ŋa bɔ́ bɛ́táá anyía bá bɔ́ŋa bɔ́ hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ o olíhe ú imehú, mbá anyána na yaŋɔ́ e ? ⁵Yaŋɔ́ ooci ewú nu ŋe nú menyi, bá ŋaá mɛ́ aacá ɔ mɔɔ́sɛ́ manamanyɛ́ ma nyiámɛ nyibíbíéne, yaŋɔ́ yeéti yí *Islayɛ́l a hɛnyɛ́nɔ́ hɛ́ Bɛnsamɛ́ŋ3.5 Hɛnyɛ́nɔ́ hí Islayɛ́l a hɛ́ ŋaá bá hí o yóómóko e Besuif anyía hɛ́ ŋɔ lɔbɔ nyibíínjíénú e butéŋí bɔ́ Táfit., taaká ci ebíényi yí Ebélé. A asana na nyɛlátɛ́na nyí bikotí, ya mɛ́ŋa ɔɔcɔ u Bafalisiɛ́ŋ. ⁶I ŋe mí tekéséké baacɔ bá hiɔ́bɔ hí belumitinine Kilís a asana na nyíámɛ́ nyiléne nyí uúsú olumitinine e nyiwééné ; mío líhéke tɛ́ka na hɛkɛ́bɛ́lɛ a asana na atálɛ́mánánɔ́ yí olíhe eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́. ⁷Ta híáná, bɛsana eébí bikime abɛ́ ɛ ŋaá mɛ bá yamɛ́ nɔhɔkɛna, i ŋe mí biíbi bɛ́yúátáka bikime a asana ne Kilís. ⁸Aáná i ti ŋé mí biíbi lɛcá ta háyɛ bɔkɔ a búmɔtɛ́ a asana ne nyimenyinyi ne Yésus Kilís, uumi Otéŋí a Waáŋá. I ŋe mí lumítíne ɔbɛ́yúata bukime a yááyɛ́ asana ; i biíbi lɛcaka i iŋetí ci tuubí ananyía mbá yámɛ hɔ́ma Kilís, ⁹míɔ bámɔ́kɔ́na e nyimónjóló ne wuúci bɔmbányɛ bɔmbányɛ. Yaŋɔ́ bɛ́muátá ɛ tɛ ŋá mɛ bɛ́táá ɔbá atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ a nyiámɛ nyɛlátɛ́na nyí *bikotí. A asana ayɛ́ ɛ ŋaá mɛ háyá mɔŋɔlɛ́ né Kilís, ɛ́ɛhɛ́ ya mɛ́ŋa atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ. Bandɔ́mɛsɛ́ u ŋé télímínyi ɔɔcɔ okime awɔ́ u ŋaá háya mɔŋɔlɛ́ né Kilís atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ eéyé eé buúse. ¹⁰Bɔkɔ a bɔ́ ŋaá mɛ hámɛ́na ɔ ɔtɛ́má, buúbu ɛ ŋa mɛ́ aamba, áŋa anyía yémi menyinyi ne Yésus, wuúci wáŋa na makɛ́nda ma nyɛhaanyua nyí biwéewé ; míɔ lɔ́kɔ́máka tɔ́na muuyé a ciayɛ́ iŋetí, mbá owé mi hiite háyɛ wuúci ; ¹¹ɔ ɔkɛla anyía, mbɔ́kɔ búáŋa bu ɔbɛ́kɛ́láka, yámɛ háanyua tɔ́na nyɛhaanyua nyí biwéewé.3.11 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « ɔ ɔkɛla anyía, ta anyána ta anyána míɔ haanyúá e biwéewé. »

Ɔcabɛna ɔ ɔkɔɔ́háma a nyɛmana nyɛ́ ɔtɛ́tá

¹²I ti ŋé mi bíkéti anyía ɛ́ maá ká mɛ háma a nyɛmana, ta anyía ya mɛáŋa atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ ɔ ɔhɔla. Mbá ɛ naŋa yámɛ bɛ́kɛ́ndákɛ́na ɔcɔba ne buúse o okohíite bɛnamá bɛ́ ɔtɛ́tá oócí, anyía Yésus *Kilís ne meé mí hiite háyɛ uuyé ɔɔcɔ. ¹³Eéʼeé, báámɛ benyíinyí ! I ti ŋé mi bíkéti anyía ya mɛáŋa na bɛnamá eébí. Mbá asana ɔ́mɔtɛ́ ayɛ́ ɛ ŋa mɛ́ aamba áŋa anyía ɛ tɛ háná bɛ́táá bɛsana a bɛ́kɛ́lákánɔ́ bɛ́ ciamɛ elime ; ɛ ŋaá mɛ bɛ́kɛ́ndɛ́na ɔlɛca hú bɛsana a bɛ́áŋa eémi eé buúse. ¹⁴Aáná ɛ ŋa mɛ́ cabɛna ɔ ɔkɔɔ́háma a nyɛmana, ananyía yámɛ hɔ́máka bɛnamá abɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ lɔ́ŋɔ o ohiiteke ɔ Ɔmuaná, tɔ́ hɔlakɛna né Yésus Kilís.

¹⁵Aá basɔ́ bekime abá tua súáŋa tɔkɔ́kɔ́sɛ́tánɔ́ tɔ́ baacɔ, tu ŋá sɔ́ nyɛ́mana tú ɔbámɔ́kɔ́na na nyɛnamá nyɛ́ nyɛbɛ́táá eényí nyɛ́mɔtɛ́ ; ta híáná, mbɔ́kɔ baacɔ bé etémbí náánɔ́ ŋa bɔ́ bɛ́táá náányia, Bandɔ́mɛsɛ́ káá banɔ́ tóŋínyi eese a asana eeye. ¹⁶Ta yɛ́ cáŋa á bá anyána, tu ŋa sɔ́ nyɛ́mana tú ɔcɔba ne buúse ɔlɔŋɔ ɔ́mɔtɛ́ i indélímínyínyi ecí tú ne meé sú hiite ɔ ɔkɔɔ́háma aámbáya. ¹⁷Benyíinyí, énu mi kétíkínyínyi banɔ́ bekime, ánɔ látákɛ́na nyɛkɛla nyɛ́ baacɔ a bá ŋa bɔ́ bɛ́kɛ́lɛ́na háyɛ na yaŋɔ́ na baláamɛ. ¹⁸Ɛ naŋa yámɛ banɔ́ láakɛna buáyá, ɛ ŋa háná ámɛ hálɔ́mɔ́nɛ́na ɔ banɔ́ laana aámbáya na bɛlɛlá e eése anyía, baacɔ beéŋí ŋa bɔ́ bɛ́kɛ́lɛ́na nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na e nyí ŋo tóŋínyi anyía bá bɔ́ŋa beliŋine Kilís, wuúci u ŋeé wé ɔ ɔmbásá ɔ ɔmuaná. ¹⁹Nyíábɔ́ nyibíóndísínyi áŋa bunyímé ; bá ŋa bɔ́ bɛ́táá hú túábɔ́ tɔɔna, bé tuútu nyemiki i iŋetí cɛ ciabɔ́ bandɔ́mɛsɛ́;3.19 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « ciabɔ́ bandɔ́mɛsɛ́ áŋa túábɔ́ tɔɔna » (fanáka Lom 16. 18 ; Kol 2. 16, 20-21). aáná bɔkɔ a bɔ́ á nyɛ́mana o beébe iinjie aatɔ́ ɔlama, eé buúbu eébú bá ŋa bɔ́ háya núábɔ́ nuúmi noómi, bá bɛ́tááka hú bɛsana bɛ́ ɔmɛsɛ́ ooci. ²⁰Aá basɔ́, búásɔ́ bunɔŋɔ áŋa ɔ Ɔmuaná, aá haála ehé Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís, muasɔ́ Munohi, áŋa. Tu ŋa sɔ́ táta na mɔŋɔlɛ́ mekime anyía wá ka hálɔ́mɔ́na. ²¹Wuúci u káá kɛla anyía ciasɔ́ cɛɛ́tɔ cɛ mahana e cí ŋe wé á bɛ́cáŋa cɛɛ́tɔ ci nuúmi i iŋetí cɛ ciayɛ́ cɛɛ́tɔ. U káá kɛlaka aáná a mááyɛ́ makɛ́nda e mé ŋe téŋínyi bɛnyɛ́ma bikime.

Bóol ŋeé lébe belumitinine

¹Yaátɛ́ asana, báámɛ benyíinyí bá ɔtɛ́má, énu limíne aná balatákánɔ́ bɔɔ́nɛ́nánɔ́ né Otéŋí a Waáŋá noómi. Ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ léne buéŋí, yaŋɔ́ na ɛcaná cɛ ɔ banɔ́ lɛ́cɔtɔna. Nu ŋa nɔ́ kɛla anyía yémi bílénéke buéŋí, nu mi iínjíékíne bɔɔcɔ.

²Ɛ ŋa mɛ́ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na báámɛ benyíinyí eebe, ne Efóti na Sɛ́ntíce,4.2 Bífendí bí beénjú eébí ŋa bɔ́ bá a yaandándá yí nyiitíé. anyía bá bámɔ́kɔ́na na nyɛlɔ́kɔ́mána ne Otéŋí a Waáŋá. ³Ɔɔ́ kuɔŋɔ́ yáámɛ́ ekendinyi yí buólí,4.3 Bóol ŋaá táŋa ná ɔmɔtɛ́ e bekendisi belumitinine. Yáakɛlá buhúnyi bɔ́ nɔkɛlɛ́k, « Sisikos », áŋa nyíáyɛ́ nyiínyi. Nyí ŋeé bíhémbúle anyía « ekendinyi yí buólí ». ɛ ŋɔ mɛ́ ɔ bata anyía óo beébe ɔɔ́lɛ́ta a nyɛlɔ́kɔ́mána eényí ; beénjú eébé ŋa bɔ́ núáka ɛcálɛ ɔlɔŋɔ na yaŋɔ́ e nyihulinyi nyɛ́ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma a baacɔ, ta Kɛ́lɛ́maŋ áyá ɔlɔŋɔ na baacɔ bé etémbí abá tu ŋá sɔ́ nyiɔ́kɔ buólí ɔlɔŋɔ ɔ́mɔtɛ́. Beébe eébé cáábɔ́ eénye áŋa cɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ e nufule nú olíhe.4.3 Fanáka NyB 3.5 ; 13.8 ; 17.8 ; 20.12, 15 ; 21.27.

⁴Énu bílénéke buéŋí ekúlú ekime né Otéŋí a Waáŋá noómi. Ɛ ŋaá mɛ hálɔ́mɔ́nɛ́na ɔkɔɔna anyía énu bílénéke buéŋí !

⁵Baacɔ bekime ŋá bɔ́ nyɛ́mana bé omenyi nyíánɔ́ nyilimíné nyí mbuumu. Nu bɛ́tááka anyía Otéŋí a Waáŋá ŋa ka hálɔ́mɔ́kɔ́na hí aámbáya. ⁶Nɔtɛ áákɛ́na ta bɔkɔ, mbá ánɔ laakɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ bɛsana bikime a bɛ́ ŋa banɔ́ yébi, nu wuúci iínjíékíne bitéŋíti ekúlú ekime eyí nu ŋe nú wuúci bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na. ⁷Aáná mbuumu cɛ Bandɔ́mɛsɛ́ a cɛ́ ŋa hɔ́la bɛsana bikime abɛ́ baacɔ ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́ma, bé menyukune, kéé tétényíki ne cíínú ɛtɛ́má ne cíínú ibíkéti e nyimónjóló ne Yésus *Kilís.

⁸Aánáʼo, báámɛ benyíinyí, asana ayɛ́ míɔ cɔba o obíóndísínyi ɔ banɔ́ laana áŋa anyíaʼo : Nu ŋá nɔ́ nyɛmána nú ɔbɛ́tááka e cíínú ɛtɛ́má noómi bɔkɔ bukime a búáŋa taaká, buúbu baacɔ ŋe bú kéké, bé buúbu nyemiki ; nu bɛ́tááka bɔkɔ bukime a búáŋa bufúúménénú, buúbu baacɔ ŋe bú léne bé lémbíki, nu bɛ́tááka tɔ́na a búáŋa bɔmbányɛ, buúbu baacɔ naŋa bébú béétíki. ⁹Bɛsana abɛ́ ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ eékúnyíki, núó biíbi lɔ́kɔ́máka, yémi biíbi táŋáka, núó biíbi lɛcaka, yémi biíbi látákɛ́na, énu biíbi látákɛ́na ; aáná Bandɔ́mɛsɛ́ káá bámɔ́kɔ́nɛ́na náánɔ́, yɔ́ banɔ́ iínjíékíne ciayɛ́ mbuumu.

Bóol ŋe yíinjie belumitinine bé Filibí bitéŋíti

¹⁰Ɛ́ɛ, ya mɛ́ŋa háyɛ nyitíne nyí bilúŋe né Otéŋí a Waáŋá noómi anyía nu ŋá háná anɔ́ mɛ bɛ́táá e cíínú ɛtɛ́má. Aá taaká nu naŋa nuanɔ́ mɛ bɛ́tááka buáyá mbá, ohónyí wú o mi tóŋínyi ɔbɛ́táá oócí tɛ ɔ́mɔ́ bá. ¹¹Ta háyɛ ɛ ŋa mɛ́ táŋa aáná, yɛ́ tɛ á bá anyía bɔkɔ a búmɔtɛ́ ŋaá bá búá mɛ bɛ́ámbákɛna. Yááŋa anyíaʼo, ɛ ŋaá mɛ áákɔ́nákɛ́ná obíléne e nyilimíné nyikime. ¹²Ɛ́cɛ anyía i ŋe mí menyi olíhe te ekúlú yí mecíli, te ekúlú yɛ́ bɛnyɛ́ma biéŋí. Na a bɛhaála bikime na a bɔkɔ bukime i ŋeé mi hélínyi olíhe tɛ́ka ne muuyé, ta yaŋɔ́ weécénú, ta yaŋɔ́ ɛcaná, ta yaŋɔ́ na bɛnyɛ́ma biéŋí, ta yaŋɔ́ tɛ́ka ne biíbi. ¹³Ya mɛ́ŋa wu oweéhíkínyi bɛsana eébí bikime a makɛ́nda me Ooci ewú u ŋeé mí kíndísi. ¹⁴Ta híáná, nua nɔ́ŋa bakɛlákánɔ́ ambányɛ yɛ́ asana anyía nua nɔ́ŋa behiiténú nuafa eémi e muuyé.

¹⁵Banɔ́ baacɔ bé Filibí, banɔ́ bɛ́muátá nu ŋe nú menyi bɔmbányɛ anyía ekúlú ayɛ́ ɛ ŋa mɛ́ hatɔ́na a Masɛtuán,4.15 Fanáka nyihembule nyɛ́ 2Kɔ 1.16. míɔ hɔla, e nyitúme nyí ohulinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma, ta hiɔ́bɔ hí belumitinine a hɛ́mɔtɛ́ tɛ ɔ́mɔ mɛ ɔɔ́lɛ́ta na bɔkɔ, ɛ tɛ ŋáá bá hú híínú bímuócí. Nu ŋe nú híítéke nuafa nuéŋí ta aámɛ a bɔmbányɛ te eémi e bunyímé. ¹⁶Hú banɔ́ bímuócí nu ŋa nɔ́ mɛ ɔɔ́lɔ́kɔ, yaŋɔ́ a Tɛsaloníke ; bikúlú bífendí nu ŋa nɔ́ mɛ tɔ́mɛ́na bɛnyɛ́ma a bɛ́ ŋaá bá bɛ́á mɛ bɛ́ámbákɛ́na. ¹⁷Bu tɛ á bá anyía ɛ ŋa mɛ́ aamba anyía baacɔ é mi iínjíékíne bɛnyɛ́ma mbá, bú ŋa hɔ́la o mi bíléníne anyía Bandɔ́mɛsɛ́ á banɔ́ námaka a nyíánɔ́ nyiínjie. ¹⁸Ya mɛ́ŋa ɔlɛ́cákánɔ́ bɛnyɛ́ma bikime abɛ́ nu ŋa nɔ́ mɛ tɔ́mɔ́kɔ́nɛ́na ná Ɛbafólótit, míɔ mɛnaka maatá. Aámbáya, ya mɛáŋa na bɛnyɛ́ma biéŋí ɔ ɔhɔla nyɛnamá a nyɛ́ ŋa mɛ bɛ́ámbɛ́na. Bɛnyɛ́ma eébí áŋa i iŋetí cɛ *abɛ́sámbá eyí bé ŋe lúlinyi Bandɔ́mɛsɛ́, yó yiíyi lumitine, yí númbeke bɔmbányɛ ɔ ɔhɔla. Ekúlú ayɛ́ yɛ́ ŋaá bata ɔ Ɔmuaná, yí bílénékíne Bandɔ́mɛsɛ́. ¹⁹Ciamɛ Bandɔ́mɛsɛ́ káá banɔ́ iínjíékíne bɛnyɛ́ma bikime a bɛ́ ŋa banɔ́ bɛ́ámbɛ́na, anyía wáŋa na bɔnɔ́mɛ bú muómóomo. U káá hɔ́lɛna né Yésus *Kilís ɔ ɔ banɔ́ biíbi iínjíékíne. ²⁰Nuúmi á bámɔ́kɔ́na ná ciasɔ́ Síkíne Bandɔ́mɛsɛ́ e bikúlú bikime ne bikúlú bikime, híáná yááŋa.

²¹Énu mi téŋíkínyi belumitinine Yésus Kilís bekime a bá bɔ́ŋa aáhá. Báásɔ́ benyíinyí a bá bɔ́ŋa aaha na yaŋɔ́ ŋa bɔ́ banɔ́ téŋi. ²²Belumitinine bekime ŋa bɔ́ banɔ́ téŋi, hɔlákáhɔ́láka eebe a bá ŋa bɔ́ nyiɔ buólí o ooki ú *Sɛsáal. ²³Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís á banɔ́ sáyábákɛ́na, banɔ́ bekimeʼo.