2 Timoté

Nufule nɔ́ ɔláta enú Bóol ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɛ́ná

Timoté

Bɛsana a bɛ́ ŋɔ yɔɔ́lɔ anyía bá lɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ nyɛfana nyí nufule eenu

Nufule nɔ́ ɔláta enú Bóol ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɛ́ná Timoté, u ŋeé nuúnu ɔɔ́ŋɔ́kɔ́ o Lóom (1.17), wuúci hú wááyá bímuócí eé ciíbe cɛ ɛcaná (2.9). Yááŋa anyía bíáyɛ́ bikendinyi bikime ŋeé wuúci bɛ́yuátáka, yɔ́ lɔ́bɔ bímuócí, ɔɔcɔ wu o wuúci ɔɔ́lɔ́kɔ tɛ́ka, ɛ tɛ ŋáa bá hú Lúkas awɔ́ u ŋaá bá aáyá a maabána (4.10-16). Bá ŋa cɔbana Bóol né bekélísi bɛsana a asana na mɔŋɔlɛ́ amá u ŋaá háya né Yésus Kilís ; u bíkétíki anyía bá ŋa cɔbaka o o wuúci ɔ́ɔ́nɔ.

Nufule eenu áŋa nufule nú obíóndísínyi e tufule etú Bóol ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɔ́. E nufule eenu, Bóol ŋa hɔ́ŋɔ́na Timoté na bɛmbányɛ bɛ́ ɛhɔ́ŋɛ́, u wuúci kíndísíki anyía we eéhínyínyi e muuyé mú olumitinine noómi háyɛ wuúci Bóol ne meé yeéhínyínyi. Wá cɔba ne buúse o ohulinyi baacɔ asana yí Yésus Kilís ta yɛ́ cáŋa á bá anyía bé ŋeé wuúci tékése, wá bɛ́cuáka eetú, u tɛ lɔ́kɔ́máka eékúnyi cá bɛfala.

Ɛhɔ́ŋɛ́ cí Bóol eécí ŋa lɛca tɔ́na belumitinine bé etémbí bekime e úúbú olíhe ú belumitinine.

Bóol ŋeé téŋi Timoté

¹Yaŋɔ́ Bóol, *ɔɔcɔ u ɛndɔ́ma u *Yésus *Kilís, e nyitélímínyi anyɛ́ *Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé mi teliminyi anyía yámɛ bá muhulinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma a yɛ́ ŋa lɛ́ca olíhe awɔ́ u ŋaá basɔ́ bɛ́tánɛ́na anyía tua sɔ́ŋa e nyimónjóló ne Yésus Kilís. ²Ɛ ŋa mɛ́ ɔ wɔɔ́ŋɛ́na nufule eenu, kuɔŋɔ́ Timoté, uumi ɔɔ́nɔ́ u ɔtɛ́má. Na ciasɔ́ Síkíne Bandɔ́mɛsɛ́ ne uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís bá kuɔŋɔ́ sáyabakɛna, bá ɔ bɛ́cáma mahana, bé o wiínjie mbuumu ɔɔ́wɔ ɔ ɔtɛ́má noómi.

Bóol ŋeé kíndísi Timoté ne ilébé

³I ŋeé mi iínjie Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti ɔɔ́wɔ a asana. I ŋeé mi wuúci nyiɔnɔ ne híími hɛcɔɔ́cɔ́ e hifúúménénú a hɛ́áŋa ɔ ɔtɛ́má háyɛ cíími sɔ́kɔ́nɔ́ ŋe bú wuúci nyiɔ́kɛ́na.1.3 Sɔ́kɔ́nɔ́ cí Bóol ŋaá bá Besuif e bé ŋe bú bíínjíékíne a bɛsana bí olumitinine (fanáka Fil 3.4-5). Ekúlú ekime eyí í ŋe mí wuúci bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na, ɛ ŋɔ mɛ́ ɔ bɛ́táá ne nebutúé na nabuɔ́sɛ́. ⁴Ɛ naŋa yámɛ bɛ́tááka bíɔ́wɔ bɛlɛlá ebí o ŋoó hémúkúnyi,1.4 Ekúlú yɛ́ nyɛhatɔna nyí Bóol ɛ Ɛfɛ́ɛsɛ. ɛcaná cɛ ɔ kuɔŋɔ́ lɛ́cɔtɔna cío mi nyióyo ɔ ɔtɛ́má, anyía yémi bílénéke buéŋí. ⁵I ŋeé mi iínjie Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti ɔɔ́wɔ a asana anyía ɛ ŋa háná mɛ́ bɛ́táá anyía ɔ ŋɔɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ né Yésus *Kilís taaká taaká. Olumitinine oócí ŋaá cáŋacáŋa ɔ bá na ɔ ɔtɛ́má ú ciɔwɔ ɛnyɛɛ́nɔ́ Loyis na ɔ ɔtɛ́má ú ɔɔnyia Énis. I ŋe mí menyi ɔɔ́mɛ ɔ ɔtɛ́má anyía wáŋa tɔ́na nɔ́ɔ́wɔ.

⁶Yaátɛ́ asana ɛ ŋɔ mɛ́ ɔ laana tɔ́na anyía bɛ́kɛ́ndákɛ́na ɔ ɔkɛla na makɛ́nda mekime bɔkɔ abɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋó yóo cuméke ekúlú ayɛ́ ɛ ŋɔ mɛ́ ɔ tála aabá a aatɔ́. ⁷Yááŋa anyía tɛ́ cáŋa elilé yɛ́ ɔbɛ́naanɛna Bandɔ́mɛsɛ́ naŋa waá basɔ́ iínjíékíne, mbá u ŋaá basɔ́ iínjie Elilé yí ne ciéhíhi ne olénéke bɔsɔ́ɔ́kɔ́ ne injiŋé a cɛ́ ŋá basɔ́ ɔɔ́lɔ a ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na.

⁸Buátɛ́ bɔkɔ atɛ lɔ́kɔ́máka aatɔ́ ɔlama o owoókísi baacɔ asana yí uusú Otéŋí a Waáŋá, ta yáámɛ asana yɛ́ bɛ́muátá yaŋɔ́ ooci awɔ́ ya mɛ́ŋa eé ciíbe cɛ ɛcaná a yááyɛ́ asana;1.8 Bóol áŋa eé ciíbe cɛ ɛcaná ci Lóom anyía ú me húlíkínyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma. mbá a makɛ́nda amá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋó yóo wiínjie, eéhínyínyi ɔlɔ́kɔ́ma muuyé ɔlɔŋɔ na yaŋɔ́ a asana na Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma. ⁹Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ nohi. U ŋaá basɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ anyía túásɔ́ bámɔ́kɔ́nɛ́na bifúúménénú bɛ́ baacɔ ; tɛ́ cáŋa a asana na bíásɔ́ bɛmbányɛ bɛ́ abɛ́kɛ́lɛ́na, mbá hú anyía na nyíáyɛ́ nyɛtákɛ́na nyɛ́ bɛsana na yááyɛ́ yaála yí nuubo. U ŋaá kɛ́láka aáná e elime ci Yésus Kilís, ekúlú ayɛ́ u ŋaá bá ɛ́cɛ u ti ŋe kéti na ɔmuaná na ɔmɛsɛ́. ¹⁰Aámbáya ú maá basɔ́ tóŋínyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ nuubo eénú a nyɛfaaya nyɛ́ muasɔ́ Munohi Yésus Kilís. Wuúci u ŋeé menyisi owé, yó tóŋgínyi a Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma anyía tu tɛ ká sɔ́ fɔ́nɔ́, mbá tu ká sɔ́ bá na yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe yí ekúlú ekime.

¹¹Yaŋɔ́, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé mi télímínyi ne muhulinyi baacɔ Ɛsɔ́ma na ɔɔcɔ u ɛndɔ́ma anyía yémi hulíkínyi baacɔ bɛsana eébí, i beébe biíbi eékúnyíki. ¹²Buátɛ́ bɔkɔ ɛ ŋa mɛ́ lɔ́kɔ́ma nyɛnamá nyí muuyé eenyi ; mbá ta híáná, ɛ tɛ ŋá mɛ lɔ́kɔ́ma aatɔ́ ɔlama, ananyía i ŋe mí menyi ɔɔcɔ awɔ́ ɛ ŋa mɛ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá, yaŋɔ́ tɔ́na na mɔŋɔlɛ́ anyía wáŋa na makɛ́nda me otétényíki bɔkɔ ebú u ŋeé mí cuméke ɔ ɔkɔɔ́háma buɔ́sɛ́ etéebú abɔ́ u ká ká hálɔ́mɔ́na.

¹³Hulíkínyi taaká taaká cɛ́ bɛsana bɔkɔ búmɔtɛ́ háyɛ i ŋo mí o biíbi hulíkínyi, mbá e bíínjie ne o olumitinine ne o oléne bɔsɔ́ɔ́kɔ́ ; bɛsana eébí ŋeé hule e nyimónjóló anyɛ́ tua sɔ́ŋa ne Yésus Kilís. ¹⁴Tétényíki Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma eéyé ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋo yóo cúméke, a makɛ́nda me *Efúúménénú yí Elilé a yɛ́áŋa e cíísú ɛtɛ́má noómi.

¹⁵Kuɔŋɔ́ bɛ́muátá o ŋoó menyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ anyía belumitinine bekime bé ekéti yí iisí yɛ́ Asi na maá bɔ́ mɛ bɛ́yuátáka ; ne Fisɛlɛ na Ɛlɛ́mɔ́sɛ́n á bɔ́ŋa ɔ ɔlɔŋɔ ú baacɔ oócí. ¹⁶A aháŋá ne Onésífɔɔl, u naŋa waá mɛ ɔɔ́lɔ́kɔ bikúlú a bɛ́mɔtɛ́. U tɛ ŋá lɔ́kɔ́ma aatɔ́ ɔlama eé buúse bɔ́ baacɔ a asana ayɛ́ ya mɛ́ŋa eé ciíbe cɛ ɛcaná. Otéŋí a Waáŋá é wuúci sáyábákɛ́na na ciayɛ́ ciíbe cɛ baacɔ áyá. ¹⁷Ekúlú ayɛ́ ú ŋgaá faáya aaha o *Lóom, u ŋeé bíínjíé o o húle mɛ áamba na makɛ́nda, yɔ́ kɔ mɛ kuana haála ahɛ́ ɛ ŋaá mɛ bá. ¹⁸Uusú Otéŋí a Waáŋá é wuúci sáyábɛ́na a buɔ́sɛ́ ebú u kéé kélísíki baacɔ. Kuɔŋɔ́ bɛ́muátá, o ŋoó menyi bɔmbányɛ ɔ ɔhɔla baacɔ bekime moólí emé Onésífɔɔl ŋaá mɛ ɔɔ́lɔ́kɔ, ekúlú ayɛ́ ɛ ŋa mɛ́ bá ɛ Ɛfɛ́ɛsɛ.

Látákɛ́na Yésus Kilís na ɔtɛ́má ɔmɔtɛ́

¹Yaátɛ́ asana, kuɔŋɔ́ uumi ɔɔ́nɔ́, bámɔ́kɔ́nɛ́na na makɛ́nda ɔ ɔtɛ́má a yaála yí nuubo yí nyimónjóló ne Yésus *Kilís. ²Bɛsana abɛ́ ɔ ŋɔɔ́ lɔ́kɔ́máka yémi hulikínyí baacɔ buáyá eé buúse bɔ́ bambasɔ́mbásɔ beéŋí,2.2 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « bambasɔ́mbásɔ beéŋí ŋe bú óónyísíkínyi ». biíbi hulíkínyi ná taaká cɛ́ baacɔ cí etémbí a cíáŋa cí omenyi oweékúnyi baacɔ bé etémbí tɔ́na.

³Mbɔ́kɔ muuyé ŋɔ yɔ́ɔ kuana, eéhínyínyi ɔlɔŋɔ na yaŋɔ́ háyɛ ambányɛ yí ecénji yí Yésus Kilís. ⁴Ɔɔcɔ okime ewú e yoofíne e bucénji naŋa wa yáámbáka obíléníne ciayɛ́ síkíne ci buólí ; buátɛ́ bɔkɔ u tɛ ŋá háná a háya úúyé ɔtɛ́má a bɛsana bí olíhe bɛ́ ɔmɛsɛ́ bí etémbí ne etémbí. ⁵Bá tɛ á bá bá ɔnamaka ɔɔcɔ a wáŋa e biseŋinyinyi bɛ́ ɔtɛ́tá, mbɔ́kɔ u tɛ ŋá látɛ́na bɔmbányɛ *bikotí bí biseŋinyinyi.

⁶Munyiɔ esíéné e mú ŋe hiite muuyé muéŋí ɔ ɔnyiɔ buólí ŋá nyɛmána mu ɔcaŋácáŋa ɔnyíá bɛnyɛ́ma bí esíéné.2.6 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « Munyiɔ esíéné ŋa nyɛmána wu ɔnyiɔkɔ buéŋí ɔ ɔkɛla anyía wá lɔ́kɔ́máka osoomo a bɛyɔyɛ́. »⁷Hákɛ́na bɛsana eébí abɛ́ ɛ ŋɔ mɛ́ ɔ laana ɔɔ́wɔ ɔ mɔsɔŋɛ́ noómi ; yááŋa anyía Otéŋí a Waáŋá kó yóo wiínjie injiŋé ci o biíbi lɔ́kɔ́máka bikime bɔmbányɛ.

⁸Atɛ bɛ́hɔ́ya Yésus Kilís, ɔɔcɔ u yiíbe yí Otéŋí *Táfit ; u ŋaá háányua e biwéewé háyɛ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ŋaá kɔɔna. Yiíyi i ŋe mí hulínyi baacɔ.

⁹A asana na Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma eéyé ɛ ŋa mɛ́ lɔ́kɔ́ma muuyé eé ciíbe cɛ ɛcaná, bɔ́ mɛ ɔ́ɔ́tɔ́kɔ́kɔ na macanja háyɛ ɔŋána. Mbá ta híáná, bá tɛ á bá bá ɔwɔɔ́tɔ́kɔ́kɔ Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ na macanja anyía baacɔ a bɔ́mɔtɛ́ ti yiíyi hulísi. ¹⁰Aáná i ŋe mí eéhínyínyi bɔkɔ bukime eébú, anyía baacɔ abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá táfáka ábɔ́ bɔ́ŋɔ bɔmbányɛ, ananyía bábɔ́ bá tɔ́na na nyɛnɔhɔ e nyimónjóló ne Yésus Kilís ɔlata ne nuúmi nú ekúlú ekime. ¹¹Buhúnyi eebu áŋa taaká ci buhúnyi ; búáŋa anyía :

Mbɔ́kɔ tu ŋe sú wé ɔlɔŋɔ ne wuúci,

tu ké sú líhéke tɔ́na ɔlɔŋɔ ne wuúci.

¹²Mbɔ́kɔ tu ŋe sú eéhínyínyi muuyé,

tu ké sú téŋgínyi ɔlɔŋɔ ne wuúci tɔ́na.

Mbɔ́kɔ tu ŋe sú wuúci bínéŋítínyi,

wuúci tɔ́na u káá basɔ́ bínéŋítínyi.

¹³Mbɔ́kɔ tu ti ŋé sú nyióyísínyi cíísú ɛndána nááyá,

wuúci u ŋó nyióyísínyi cííyé ɛndána bikúlú bikime,

ananyía u tɛ a bá wu ɔlɔbɔ u ti nyióyísínyi nyíáyɛ́ nyɛkɔɔna.

Munyiɔnɔ e mú ŋeé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́

¹⁴Bɛsana eébí ɔ́ɔ nyɛmána wu ɔhálɔ́mɔ́kɔ́nɛ́na ɔlaana baacɔ bekime, e beébe oókísíki eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ɔ ɔnyɛanaka na ɛsáká na ɛŋɛ́ndɛ́ŋɛ́ cí etémbí ne etémbí cɛ́ bɛcambɛ́tɛ́, anyía bɛ́ tɛ ŋɔ́ yɔɔ́lɔ ta bɔkɔ. Mbá bí ŋe nuési ɛtɛ́má cɛ́ baacɔ e bé ŋe bú biíbi bɛ́lɔ́kɔ́ma. ¹⁵Bɛ́kɛ́ndɛ́na ɔnyiɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́ buólí háyɛ ú ŋé léne ; buúbu nyiɔkɔ a nyɛnamá anyɛ́ ɔ tɛ ɔ́ bá wu ɔlɔ́kɔ́máka aatɔ́ ɔlama, e eékúnyíki baacɔ taaká cɛ́ bɛsana háyɛ yɛ́ ŋaá bɛ́ámba. ¹⁶A asana ne tukókó tú etémbí ne etémbí e tú ŋeé núúsi olumitinine, tuútu sámbáka, anyía baacɔ e bé ŋe bú tuútu kɛla ŋa bɔ́ cɔ́ba haaca ne olumitinine. ¹⁷Nyíábɔ́ nyiékúnyi ŋo yóofinine baacɔ háyɛ ebéli a yɛ́ ŋɔ yɔ́ɔ́ŋɔ́lɔ ɔɔcɔ omehú ɔ ɔkɔɔ́háma e yuúhé. Ne Iméné2.17 Fanáka 1Ti 1.20. ne Filɛ́t á bɔ́ŋa ɔ ɔlɔŋɔ ú baacɔ oócí. ¹⁸Bá na maá bɔ́ nyɛánaka taaká ci ohónyí, bé nénisiki baacɔ bɔ́mɔtɛ́, ekúlú eyí bé ŋe bú eékúnyi bá kɔɔnaka báyɛ nyɛhaanyua nyí biwéewé na maá bɛ́kɛ́láka buáyá. ¹⁹Mbá ta híáná, bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa taaká, bɛ́ tɛ ŋá bɛ́nyɔkɔtɔna ; bíáŋa háyɛ tukúse tú ciíbe e tú ti ŋé bínyíényi. Bɔ́ ŋɔ yɔ́ɔ́ŋɔ́kɔ́ e tukúse eétú, báyɛ : « Otéŋí a Waáŋá ŋeé menyi bááyɛ́ baacɔ ».2.19 Ɛmb 16.5 Bɔ́ háná ɔ́ɔ́ŋɔ́kɔ báyɛ : « Ɔɔcɔ okime awɔ́ u ŋa kɔɔna anyía wáŋa ɔɔcɔ u Otéŋí a Waáŋá, wa aáŋíá ɔkɔlɔ́ ɔ ɔkɛla bɔɔbɛ́ ».

²⁰Tɛ́ cáŋa hú bɛtáyá bɛ́ ɔnyíákɛ́na a bɛ́áŋa bɛtábɔ́nákánɔ́ ne kóolo ne eléŋú yɛ́ mɔɔnyɛ́ bá náŋa bá kuanaka eé ciíbe cɛ ɛnɔ́mɛ cɛ ɔɔcɔ ; bá náŋa bá kuanaka tɔ́na a bɛ́áŋa bɛtúákánɔ́ na maatɛ́ na a bɛ́áŋa bɛmáákánɔ́ na nɔɔma. Bá ŋaá bɛ́kɛ́lɛ́na a bɛmbányɛ ekúlú yɛ́ maŋanda, a bɛ́mɔtɛ́ bá bɛ́kɛ́lákɛ́na bikúlú bikime. ²¹Híáná, mbɔ́kɔ ɔɔcɔ ŋeé bítétényi ofúúménénú, yó bíkíilie bɔɔbɛ́ eébú, u káá bá háyɛ bɛtáyá bɛ́ ɔnyíákɛ́na a bɛmbányɛ abɛ́ bá ŋa bɛ́kɛ́lɛ́na a taaká cɛ buɔ́sɛ́. Aáhá Síkíne kéé wuúci háya a maabána anyía waáta ɔɔcɔ ŋeé wuúci ɔ́ɔ́lɔ ; wáŋa hoóhi ne o wuúci nyiɔkɛna buólí a bɔmbányɛ bukime. ²²Buátɛ́ bɔkɔ, sámbáka bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana bikime e bí ŋé bíléníne bɛnɔ́kɔ́ bɛ́ baacɔ ; mbá a látákɛ́na na nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na a nyɛtálɛ́mánánɔ́, ne olumitinine, ne nulénéne, ne mbuumu ɔlɔŋɔ na baacɔ eebe e bé ŋe bú nyemi Otéŋí a Waáŋá ne efúúménénú yɛ́ ɔtɛ́má. ²³Ekúlú ayɛ́ baacɔ ŋe bú súŋunyinyi na bɛsana bɛ́ buála ne bí etémbí ne etémbí, atɛ háya nyiɔ́wɔ nyuúté hɔ́á, anyía isuŋí eécí ŋeé héléne ɛsáká. ²⁴Yááŋa anyía munyiɔnɔ mu Otéŋí a Waáŋá tɛ ɔ́mɔ nyɛmána mu ɔsááka na baacɔ, mbá mu ŋá nyɛmána mu o beébe lénéke bekime, muúmu ambányɛ yí muékúnyi ne oweéhínyínyi ɔ ɔtɛ́má. ²⁵Ekúlú ayɛ́ baacɔ ŋé bú muúmu nuusi, mu ŋá nyɛmána mu o beébe eékúnyíki ne ehúúménénú yɛ́ ɔtɛ́má ekime ; muúmu na mɔŋɔlɛ́ anyía Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa wu o beébe iínjie makɛ́nda ma ɔbɛ́kákálákɛ́na maabɔ́ maabɛ́, mbá bá sɔ́mba ɔkɔlɔ́ eé meéme ; bó menyukune taaká. ²⁶Aáná bá ká bɔ́ hálɔ́mɔ́kɔ́na aá ciabɔ́ciabɔ́, bɔ́ bɛ́hɔɔkɔ e tukolí atɔ́ Musɔ́mɛ́na ŋaá bá ɛ́cɛ mú me beébe ɔɔ́tɔ́kɔ́kɔ anyía bábɔ́ kɛlaka háyɛ mu ŋeé léne.

Mɔɔ́sɛ́ me elime ma ɔmɛsɛ́ ooci

¹Menyi anyía bikúlú a bɛɛbɛ́ káá bá ɔ ɔmɛsɛ́ ɔ mɔɔ́sɛ́ me elime ; ²yááŋa anyía baacɔ ká bɔ́ bá ne buhibé, bé lénéke mɔɔnyɛ́ buéŋí, bá kɛ́láka bumálá, bé bíbéétíki, bé fénékíne Bandɔ́mɛsɛ́, bá kɛ́lákɛ́na bíábɔ́ bibíényi aatɔ́ ɔnata ; bá ká bɔ́ bá na tɔŋákɔ, bé ti kéké bɔkɔ bú okotí. ³Bá ká bɔ́ bá na bɛnatákánɔ́ bɛ́ ɛtɛ́má, bá tɛ bɛ́cáma ɔɔcɔ mahana, bé oótóko bɔsɔ́ɔ́kɔ́ ; bá ká bɔ́ bá na nyɛŋána, bé tékeseke baacɔ, bé líŋekine baacɔ a bá ŋa bɔ́ kɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana. ⁴Bé ké búle ebú túé bɔsɔ́ɔ́kɔ́, beébe hú tulóbi ne tulóbi, ɛtɛ́má inyíóyókónú na bumálá hú mbiɔ́kɛ, bé lénéke osoomo ú ɔmɛsɛ́ ooci ɔ ɔhɔla Bandɔ́mɛsɛ́. ⁵Bé ké búle abɔ́ hɔ́á baacɔ a bá ŋa bɔ́ látɛ́na abɛ́kɛ́lɛ́na cé olumitinine, mbá bé ti lumitíne anyía makɛ́nda ma Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa ma ɔkɛla anyía bébú líhéke háyɛ ú ŋé léne. Ɛ ŋa mɛ́ ɔ laana anyía limine haaca na baacɔ eébé.

⁶Baacɔ a bɔ́mɔtɛ́ bé úúbú ɔlɔŋɔ naŋa bé hule ebú óofokine eé meébe, bé eékíkínyi beénjú bá bɔtɔhɔ a bɔ́mɔtɛ́ anyía bé lumítékíne maabɔ́ mehúnyi. Beénjú eébé ne meé bú oofine ɔ ɔkɛla anamánamá cá bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana ekime e cé ŋeé beébe bíléníne ɛ ɛtɛ́má. ⁷Bé ŋe bú léne ɔwaákɔ́nɛ́na bɛsana ; asana ɔ́mɔtɛ́, bá tɛ ŋá bɔ́ háya bɛɛtɔ́ o omenyi taaká cɛ́ bɛsana. ⁸Buáyá, na Sáanɛs na Sámbɛlɛs3.8 Eénye ecé Besuif ŋe bú iínjie baŋálaŋála bé Esíbit e bé ŋe bú núúsíki Moyís (Nyh 7.11-12). ŋe bú núúsíki Moyís ; híáná baacɔ eébé ŋe bú núúsi taaká. Bá tɛ ábɔ́ bá tɔ́na ne injiŋé, bá bɛ́tááka hú bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana, úúbú olumitinine ti ŋéé beébe ɔɔ́lɔ́ ta bɔkɔ. ⁹Mbá bá tɛ ŋá bɔ́ cɔba ne buúse ; búábɔ́ buála kéé bítóŋínyi a baacɔ háyɛ bé ŋeé menyi buáyá buála bɔ́ na Sáanɛs na Sámbɛlɛs.

Ilébé a cɛ́ ŋa lɛca Timoté bɛ́muátá

¹⁰Mbá kuɔŋɔ́, o ŋoó menyi bɔmbányɛ na nyiámɛ nyiékúnyi, na yáámɛ́ ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na, na anyána ɛ́ náŋa yámɛ bɛ́tááka, i lumitekinine, na anyána i ŋe mí eéhínyínyi, i lénéke bɔsɔ́ɔ́kɔ́, na anyána i ŋe mí oónyísínyi nyiámɛ nyɛkɔɔna. ¹¹O ŋoó menyi tɔ́na anyána bé ŋe mi tékéséke, míɔ lɛcaka muuyé. Muuyé mɔ́ háányɛ́ ne indekese cɛ́ háányɛ́ ɛ tɛ ɔ́mɔ wɔɔ́ndɛ́mánána na a bálɛ́ka cɛ Antióse3.11 Fanáka BBƐ 13.50., ne ci Ikóniyom3.11 Fanáka BBƐ 14.5. ne ci Lisitɛ́lɛ3.11 Fanáka BBƐ 14.19. e ? Mbá ta híáná, Otéŋí a Waáŋá ŋeé mi kétúnyíki e muuyé eémú mukime. ¹²Aá taaká, baacɔ a bá ŋa bɔ́ áamba olíhe ne e nyimónjóló ne Yésus *Kilís, na háyɛ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé léne, ká bɔ́ ɔɔ́ndɛ́mákánána ne indekese ciéŋí. ¹³A aháŋá na baŋána na baacɔ bá mabɛ́lɛ́áka, bé ké búle abɔ́ cɔ́ba ne buúse ɔ ɔkɛla bɛsana a bɛɛbɛ́, bá ká bɔ́ nánaka ohónyí ; bó nénisiki tɔ́na bɔsɔ́ɔ́kɔ́ bé etémbí.

¹⁴Ɔɔ́wɔ a aháŋá, cɔbá ne buúse ɔ ɔlátɛ́na bɛsana abɛ́ ɔ ŋɔɔ́ waákɔ́nákɛ́na, wó biíbi lumitinine ne uúwe ɔtɛ́má okime, anyía o ŋoó menyi bɔmbányɛ bɔ́ɔ́wɔ beékúnyi. ¹⁵Yááŋa anyía o otúme ɔɔ́wɔ a bunɔ́sɛ́,3.15 Bá ŋa cámba asana yí ne Loyis ne Énis (1.5) ; beébe bé ŋe bú eékúnyíki Timoté bɛsana bɛ́ Nyɛlata nyɛ́ Buáyá ɛ́cɛ wa yáaŋa na tuɔŋɔ tɔ́táánɔ. o ŋoó menyi Ciɔɔ́ŋɛ́ e cifúúménénú ; cí ŋo yóo wiínjie injiŋé anyía ɔ́ɔ bá ne olíhe ananyía ɔ ŋɔɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ né Yésus Kilís. ¹⁶Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ikime a ciɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ ŋaá bɛ́ɔɔ́ŋɔ́kɔ na makɛ́nda me Elilé yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ; cɛ́ ŋɔ yɔɔ́lɔ ne o oweékúnyi baacɔ taaká, ne o otélímínyi na anana na bɛsana a bɛɛbɛ́, ne o oweékúnyi baacɔ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na a nyɛtálɛ́mánánɔ́, ¹⁷ananyía munyiɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́ á bámɔ́kɔ́nɛ́na na bɔkɔ bukime e uúyé ɔtɛ́má noómi. Buúbu bú ŋe wuúci bɛ́ámbɛ́na anyía waá kɛlaka bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana.

¹Ɛ ŋɔ mɛ́ ɔ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na eé buúse na bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ne bú Yésus Kilís, wuúci u kéé kélísíki baacɔ na a bɔɔ́sɔ ne e bewéékúnénú, na asana yɛ́ nyíáyɛ́ nyɛkahálɔ́mɔ́na na yɛ́ búáyɛ́ Butéŋí anyía : ²Hulíkínyi baacɔ bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, hɛɛ́nyákɛ́nɛ́na o biíbi huli eé bikúlú bikime, te e bikúlú a bɛmbányɛ te e bikúlú a bɛɛbɛ́. Kɛláka anyía bé biíbi lɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ, beébe kákálákɛ́na ekúlú ayɛ́ bá bɔ́ŋa a nyɛnana, beébe kíndísíki ɔ ɔkɛla bɔmbányɛ, é beébe eékúnyíki ne ehúúménénú yɛ́ ɔtɛ́má. ³Yááŋa anyía bikúlú a bɛ́mɔtɛ́ ŋa fáakɔna abɛ́ baacɔ tɛ ká háná ebú léne ɔlɔ́kɔ́ma nyiékúnyi nyɛ́ taaká cɛ́ bɛsana, mbá bé ké búle ebú bíléníne bɛsana a bɛɛbɛ́. Aáná bá ká bɔ́ bándáka ɛlɔŋɔ cí beékúnyi e bé ŋe bú beébe eékúnyi bɛsana abɛ́ cáábɔ́ eetú ŋeé bíléníne ɔlɔ́kɔ́ma. ⁴Bá tɛ ká háná ebú lumitine ɔlɔ́kɔ́ma taaká, mbá bé ké búle abɔ́ lɔ́kɔ́ma tuhélúméke tɔ́ buáyá atɔ́ baacɔ ŋe bú beébe bíkétínyi. ⁵Mbá kuɔŋɔ́, cɔbá ne buúse a ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na a bɔkɔ bukime, lumitine ɔlɔ́kɔ́ma muuyé, hulíkínyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma, mbá e nyióyísínyi ɔ ɔnyiɔ buɔ́wɔ buólí bɔmbányɛ bɔmbányɛ.4.5 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « …nyiɔkɔ buólí bú muhulinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ».

⁶Aá yaŋɔ́ʼo, ya mɛáŋa háyɛ bɔkɔ abɔ́ bá ma bɛ́sámbɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ ne buúbu;4.6 Fanáka Fil 2.17ne nyihembule. yáámɛ́ ekúlú yí owé a yáaŋa hoóhi. ⁷Ya mɛ́ŋa ɔnuákánɔ́ bɛmbányɛ bí biité bí olumitinine, míɔ kɔɔ́háma a nyɛmana nyɛ́ ɔtɛ́tá, mío tétényíki olumitinine. ⁸Aámbáya, Bandɔ́mɛsɛ́ maá mɛ bátɛ́nɛ́na bɛnamá ɔ Ɔmuaná anyía ya mɛ́ŋa ɔkɛlákánɔ́ bɛsana a bɛtálɛ́mánánɔ́. Otéŋí a Waáŋá, Mukélísi baacɔ aá taaká ikime, wuúci u kéé mi iínjiekine bɛnamá eébí buɔ́sɛ́ abɔ́ u káá basɔ́ kélísíki. Mbá tɛ́ cáŋa hú yaŋɔ́ bímuócí u káá namaka, u káá namaka tɔ́na eebe bekime e bé me bú bíínjie o wuúci táta.

Bóol ŋa yáamba anyía Timoté é keé wuúci kɔ́ma

⁹Aambáka ohónyí wú o tényí faáya náámɛ. ¹⁰Yááŋa anyía Tɛ́mas4.10 Fanáka Kol 4.14 ; Flm 24. na maá mɛ bɛ́yúata anyía olíhe ú ɔmɛsɛ́ ooci ŋe wuúci bíléníne ; aáná u ŋeé súéte a Tɛsaloníke. Kɛlɛsans wuúci u ŋa cɔba a Kalasi, Tite ŋé súéte a Talamasi.4.10 Ekéti yí iisí e yitíkítíki yí Iliilí a asálá yɛ́ aháŋá yɛ́ nyɛháma nyɛ́ ɔɔ́cɔ́ yɛ́ nuɔmɔ́ nɔ́ Atíliatik (fanáka Lom 15.19).¹¹Hú Lúkas bímuócí wáŋa aaha na yaŋɔ́. Ekúlú ayɛ́ ɔ kɔ́ɔ́ faáya, héléne Malɛ́kus4.11 Fanáka BBƐ 12.12, 25 ; 13.5, 13 ; 15.37. anyía wáŋa wu ɔ mɛ ɔɔ́lɛ́ta e buólí. ¹²Ɛ ŋá mɛ tɔ́ma Tisíke ɛ Ɛfɛ́ɛsɛ.4.12 Ekúlú eyí Tisíke ká ká háma, Timoté káá hatɔ́na ɛ Ɛfɛ́ɛsɛ ɔ ɔkɔkúana Bóol (bik. 9).¹³Ɔ nyiɔ́wɔ nyɛfaaya, a hɔlɛna a Tɔlɔwás o ooki ú Kalibus, mbá é mi héléníne búámɛ bɔlaka bú nyiike ebú i ŋeé mi síke hɔ́á. Héléne tɔ́na tufule, hɔlákáhɔ́láka eetu atɔ́ bá naŋa bɔ́ yɔɔ́ŋɔ́kɔ a bɛɔfɔ bɛ́ ɛnyama.4.13 Yááŋa aaha anyía Ciɔɔ́ŋɛ́ cí tufule tɔ́ Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́.

¹⁴Alɛkɛsándɛlɛ4.14 Fanáka 1Ti 1.20. mutúnétúne áŋa ɔ mɛ kɛlákánɔ́ bɔɔbɛ́ buéŋí ; Otéŋí a Waáŋá kéé wuúci namaka háyɛ yɛ́ á nyɛmána a nyíáyɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na.4.14 Fanáka Maŋ 28.4 ; 62.13 ; Ɛnj 24.12.¹⁵Wuúci bíkékényi tɔ́na, anyía u ŋe núúsíki buéŋí nyíásɔ́ nyiékúnyi.

¹⁶Ekúlú yí buúse ayɛ́ ɛ ŋá mɛ talɛmɛna a nyɛkála, ta ɔɔcɔ tɛ ɔ́mɔ́ kɔɔ́ mɛ ɔɔ́lɔ ; bekime ŋa bɔ́ mɛ bɛ́yúataka. Bandɔ́mɛsɛ́ é beébe nyɛánákɛ́nɛ́na nyɛkɛlaka eényí. ¹⁷Mbá ta híáná, Otéŋí a Waáŋá ŋaá bá hoóhi na yaŋɔ́, yó mi kíndísíki buéŋí anyía yémi hulíkínyi baacɔ bɔmbányɛ bíáyɛ́ bɛsana, bɛ́ ɔ lɔ́kɔ́mákána e eetú cá baacɔ bekime a bá tɛ ábɔ́ bá *Besuif. U ŋeé mi kétúnyíki e nyuúté nyí iŋgoyó. ¹⁸I ŋe mí menyi anyía Otéŋí a Waáŋá kéé mi kétúnyíki tɔ́na a bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana bikime ; u kéé mi tétényíki, yó kó mi oofinyi ɔ Ɔmuaná eeyé e Butéŋí. Wuúci túásɔ́ nyɛmána tu owiínjíékíne nuúmi bikúlú bikime. *Híáná yááŋa.

Bitéŋíti bɛ́ nyɛmana

¹⁹Óo mi téŋgínyi ne Bilisíle na Akílas, ne ciíbe cɛ Onésífɔɔl. ²⁰Ɛlásɛt4.20 Fanáka Lom 16.23. ŋɔ lɔbɔ ɔɔ́ Kɔlɛ́ɛntɛ. I ŋeé mi síke Tolofime eé Milɛ́ wɔɔ́ kɔ́nɔkɔ.

²¹Aambáka ohónyí wú o tényí faáya aaha ɛ́cɛ ekúlú yí buume ti ŋeé túme. Ne Ebulus, ne Butɛns, ne Línus, ne Kolodía ŋa bɔ́ kuɔŋɔ́ téŋí, na báásɔ́ benyíinyí bé etémbí bé olumitinine tɔ́na bekime.

²²Otéŋí a Waáŋá é tétényíki uúwe ɔtɛ́má.

Bandɔ́mɛsɛ́ á banɔ́ sayábákɛ́naʼo.