1 Tɛsaloníke

Nufule nú buúse enú Bóol ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɛ́ná belumitinine bá

Tɛsaloníke

Bɛsana a bɛ́ ŋɔ yɔɔ́lɔ anyía bá lɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ nyɛfana nyí nufule eenu

Tɛsaloníke ŋaá bá aatɔ́ yí iisí yí ekéti yí iisí yɛ́ Masɛtuán, yaandándá yɛ́ bálɛ́ka ecí Lóom ŋaá bá cié téŋgínyi. Bóol ŋa kaáháma a Tɛsaloníke, weé húlúkúne e Filibí. Bá ŋa bɔ́ bá ɔlɔŋɔ na Sílas ne Timoté, aáná hiɔ́bɔ hí belumitinine Kilís hɛ́ Tɛsaloníke áŋa búábɔ́ buólí. Ɔmbana weéŋí ú belumitinine bá hɔ́á ŋaá bá baacɔ a bá tɛ á bá Besuif. Besuif a bɔ́mɔtɛ́ e bé ti ómo bú lumitinine Kilís ŋe bú beébe nuusíki buéŋí ɔ ɔkɔɔ́háma ayɛ́ bá ŋa bɔ́ nyɛ́mana bá ɔhatɔna hɔ́á, bɔ́ cɔba eé Belée (BBƐ 17.1-10).

Ne Bóol na Sílas ŋa bɔ́ bá bé me bú líhéke ɔɔ́ Kɔlɛ́ɛntɛ ekúlú ayɛ́ bá ŋa bɔ́ hátɔna a Tɛsaloníke ; aáná Timoté ŋe keé beébe kuána hɔ́á, yó beébe hélénine ɛsɔ́ma cí belumitinine bá Tɛsaloníke. E elime cɛ ɛsɔ́ma eécí, bá ma bɔ́ ɔɔ́ŋɔ́kɔ nufule eenu.

Aatɔ́ yí buhúnyi yí nufule eenu áŋa anyía Bóol ŋe hémbuline Batɛsalonisiɛ́ŋ anyíatɛ́ u tɛ ɔ́mɔ háná cɔba náábɔ́ ; u ŋeé beébe kíndísi tɔ́na anyía bá bɛ́kɛ́ndɛ́na, bá ɔɔ́nɛ́na o olumitinine noómi ta yɛ́ cáŋa á bá anyía mutekesene áŋa hɔ́á muéŋí (BBƐ 4.1-12). Nufule eenu ŋoó tóŋínyi tɔ́na anyía olíhe ú mulumitinine Kilís tɛ a bá olíhe ú mɔnyɔ́kɔ́lɔ́, nú ŋo tóŋínyi tɔ́na aátɛ́ belumitinine Kilís ká bɔ́ lɛcaka ɛ́cɛ bé ti ŋe bú wé na anyána biwéewé káá háányuaka, na nyɛkahálɔ́mɔ́na nyí Kilís (4.13-5.11).

Bóol ŋo yóónyísinyi baacɔ na asana eyí belumitinine Kilís abɔ́ nyɛ́mana bá ɔlɔ́kɔ́ma bɔmbányɛ bɔmbányɛ : Na Bɛsana bɛ́ *Bandɔ́mɛsɛ́ na ɔbá na mɔŋɔlɛ́ mekime anyía bá ká bɔ́ bámɔ́kɔ́na ɔlɔŋɔ ne Otéŋí a Waáŋá (4.17).

¹Yaŋɔ́ Bóol, ɛ ŋa mɛ́ ɔɔ́ŋɔ nufule eenu. Tua sɔ́ŋa ne Sílas ne Timoté ; ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ nuúnu ɔ́ɔ́ŋɛ́na, banɔ́ hiɔ́bɔ hí belumitinine *Yésus hɛ́ bálɛ́ka cɛ Tɛsaloníke.1.1 Ne Sílas ne Timoté ŋa bɔ́ nyiókínyi o otélímínyi hiɔ́bɔ hí belumitinine Yésus eéhí. Bálɛ́ka eécí áŋa nyɛtálɛ́mɛ́na nyí sitíme namuaná cɛ Kɛlɛsɛ ; cɛ ŋaá bɛ́lɔ́ŋɔ hɛ́nánɔ anyía Saloníke (fanáka BBƐ 17.19). Nua nɔ́ŋa baacɔ bé Síkíne *Bandɔ́mɛsɛ́, banɔ́ tɔ́na bé Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís. Bandɔ́mɛsɛ́ á banɔ́ sáyábɛ́na, wá banɔ́ íínjíé mbuumu ɛ ɛtɛ́má noómi.

Bóol ŋeé yiínjie Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti

²Tu naŋa tuesú iínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti eenú eé buúse, banɔ́ bekime, ekúlú ekime eyí tu ŋe sú wuúci bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na. ³Yááŋa anyía tu ŋa sɔ́ bɛ́táá búánɔ́ buólí ekúlú ekime ayɛ́ tu ŋa sɔ́ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na ciasɔ́ Síkíne Bandɔ́mɛsɛ́, anyía nu ŋe nú lumitinine, nu lɛcaka muuyé o o wuúci léne ; tu ŋa sɔ́ bɛ́táá tɔ́na háyɛ nú me nú óónyísínyi maanɔ́ mɔŋɔlɛ́ né Otéŋí a Waáŋá Yésus *Kilís.1.3 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « tu ŋa sɔ́ bɛ́táá, tu tɛ tɔmbɔ, na nyíánɔ́ nyibíínjie o olumitinine, na núánɔ́ nulénéne e mekilíkínyí, na nyíánɔ́ nyiónyísínyi nyɛ́ mɔŋɔlɛ́ e bí ŋe húle né uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís ; bí tóŋgínyi anyía nu ŋe nú líhe eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́. »⁴Benyíinyí, tu ŋe sú ményi anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá banɔ́ lénéké, yɔ́ banɔ́ lɔ́tɔkɔ, anyía nuánɔ́ bámɔ́kɔ́nɛ́na bááyɛ́ baacɔ. ⁵Tu ŋe sú ményi aáná, anyía tu tɛ ɔ́mɔ sɔ́ banɔ́ húlikinyi Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma hú ne nyuúté, mbá a makɛ́nda me *Efúúménénú yí Elilé, tu menyukune anyía bɛsana eébí áŋa taaká. Banɔ́ bɛ́muátá, nu ŋe nú ményi yáásɔ́ ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na, ekúlú ayɛ́ tu ŋa sɔ́ bá aanɔ́ ɛ ɛkatɛ́katɛ́ a asana na búánɔ́ bɔmbányɛ.

⁶Nu ŋa nɔ́ basɔ́ kétíkínyínyi, núo kétikinyinyi tɔ́na Otéŋí a Waáŋá Yésus. Ekúlú eyí nu ŋe nú lumitinine, nu ŋa nɔ́ lɛcá muuyé buéŋí ; ta híáná, nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́máka bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ne obíléne ewú ú ŋe húle né Efúúménénú yí Elilé. ⁷Yaátɛ́ asana nua núáŋa hibílícínyínyí ehí belumitinine Kilís bekime na bá Masɛtuán1.7 Fanáka nyihembule nyí 2Kɔ 1.16. na bá Akayí1.7 Fanáka nyihembule nyí 2Kɔ 1.1. ábɔ́ nyɛmána bá ɔlátáka. ⁸Yááŋa anyía baacɔ bekime á bɛhaála bikime1.8 Yááŋa anyía Tɛsaloníke ŋaá bá aá yaandándá yí ohónyí a yɛ́mɔtɛ́ i ihényí a cɛáŋá cí iisí ci butéŋí bú Lóom ; baacɔ a bá ŋa bɔ́ bá bébú húlúkúne bɛhaála bikime ŋa bɔ́ bá bé húle abɔ́ tálɛ́mɛ́na hɔ́á, aáná bekilísíten bá bálɛ́ka eécí ŋa bɔ́ bá bé o beébe hulíkínyi Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma. á bɔ́áŋa o omenyi Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma e yí ŋe húle náánɔ́, tɛ́ cáŋa hú na a Masɛtuán na a Akayí. Mbá anyía baacɔ eébé bekime ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́máka bé bíketiki anyána nu ŋa nɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́. Bú tɛ ŋɔ́ yɔɔ́lɔ anyía túá háná esú bíketiki aaha. ⁹Beébe bɛ́muátá bekime ŋe bú bíkétíkínyi baacɔ na anyána nu ŋa nɔ́ basɔ́ káha, ekúlú ayɛ́ tu ŋga sɔ́ háma náánɔ́ na anyána nu ŋe nú kínéke onyemi bɛbɔ́kɔ́bɔ́kɔ, núɔ bɛ́kɔ́ŋɔ́nákɛ́na ɛtɛ́má o onyemi taaká cɛ Bandɔ́mɛsɛ́ a wáŋa wɔɔ́sɔ. ¹⁰Bé ŋe bú ményi tɔ́na anyía nu ŋa nɔ́ táta nyɛkahálɔ́mɔ́na nyí Yésus, Ɔɔ́nɔ́ u Bandɔ́mɛsɛ́, weé húlúkúne haála ahɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa. Wuúci Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé héényi e biwéewé, anyía wá basɔ́ kétúnyíki basɔ́ bekime a nyɛkála nyɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ a nyɛ́ ŋa fáakɔna.1.10 Nyɛkála nyɛ́ nyɛmana nyɛ́ ɔmɛsɛ́ (fanáka 5.9 ; Mat 25.31-46 ; Saŋ 5.24 ; Lom 1.18 ; NyB 20.11-15).

Buólí bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ebú Bóol ŋɔɔ́ nyiɔkɔ a Tɛsaloníke

¹Baláamɛ, yááŋa anyía nu ŋe nú menyi bɔmbányɛ banɔ́ bɛ́muátá anyía nyíásɔ́ nyɛkaáháma náánɔ́ tɛ ɔ́mɔ́ bá etémbí. ²Nu menyukune tɔ́na anyía bá ŋa cáŋa á basɔ́ ɔɔmbɔ́náka a bálɛ́ka ci Filibí;2.2 Fanáka BBƐ 16.19-24. túɔ́ lɔ́kɔ́máka muuyé. Ta híáná, ayɛ́ ba-basɔ́-nuusi ŋa bɔ́ bá beéŋí, Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ iínjíé makɛ́nda ma ɔ banɔ́ húlikinyi yááyɛ́ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma. ³Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ayɛ́ tú ŋa sɔ́ bá tuesú húlikinyi baacɔ bekime tɛ ɔ́mɔ́ bá nyɛnana, yɛ́ tɛ ɔ́mɔ́ bá ta asana yɛ́ mɔnyɔ́kɔ́lɔ́, te yí munéŋéne.2.3 Bóol ŋe bíkéti tɔkɔma etú Besuif bá Tɛsaloníke ŋe bú wuúci túméke (fanáka tɔ́na bik. 5).⁴Mbá tu naŋa tuesú húlikinyi baacɔ hú bɛsana abɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋe léne. Bandɔ́mɛsɛ́ ŋá lɛ́cáka anyía tua sɔ́ŋa baacɔ bá mɔŋɔlɛ́, yɔ́ basɔ́ cúmeke yááyɛ́ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma, anyía túésú yiíyi hulíki, tɛ́ cáŋa o obílénékíne baacɔ mbá, o bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́, wuúci u ŋe ményi cíísú ɛtɛ́má. ⁵Nu ŋe nú ményi bɔmbányɛ anyía ta buɔ́sɛ́ tu tɛ ŋá sɔ́ kɔ́ɔna asana te yí munéŋéne, ta yɛ́ ɛŋɔŋɔ, ta yɛ́ ɔ basɔ́ iínjie bɔkɔ a búmɔtɛ́ ; ta Bandɔ́mɛsɛ́ bɛ́muátá ŋe ményi aáná. ⁶Tu tɛ ɔ́mɔ sɔ́ aamba ta buɔ́sɛ́ anyía ta banɔ́, ta baacɔ bé etémbí á basɔ́ iínjíékíne nuúmi. ⁷Tu ŋa sɔ́ banɔ́ tóŋínyi búásɔ́ bɔɔcɔ,2.7 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « Tu ŋa sɔ́ bá tú ɔ banɔ́ lámakɛna » (fanáka 2Tɛ 3.9). basɔ́ baacɔ bá ɛndɔ́ma bé Kilís, mbá tu ŋe sú bílóósi ɔ ɔmɛsɛ́, túó límine mbuumu aanɔ́ ɛ ɛkatɛ́katɛ́ háyɛ iinyí ŋe sókóbi bááyɛ́ baáná.2.7 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « …mbá ekúlú ayɛ́ tu ŋa sɔ́ bá aanɔ́ ɛ ɛkatɛ́katɛ́, tu ŋa sɔ́ banɔ́ boóbíkínyi i iŋetí ci iinyí cɛ baáná e cí ŋo sókóbi bááyɛ́ baáná. »⁸Tu ŋa sɔ́ banɔ́ lénéké buéŋí, buátɛ́ bɔkɔ tu ŋa sɔ́ lɛca bɔmbányɛ ɔ ɔ banɔ́ húlinyi Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, túɔ́ bámɔ́kɔ́na hoóhi ne owiínjie úúsú olíhe a yáánɔ́ asana. Ánɔ lɛcá, tu ŋa sɔ́ banɔ́ lénéké buéŋí ɔ ɔhɔla. ⁹Baláamɛ, tɛ́ka nua núánáŋa ɔ ɔbɛ́táá na muasɔ́ muuyé ne buólí abɔ́ tu ŋá sɔ́ bá tuasɔ́ nyíɔkɔ ne nebutúé na nabuɔ́sɛ́ anyía tu ti yébi ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ aá banɔ́ a asana na bɛnyɛ́ma bɛ́ ɔnyíá e ? Yaátɛ́ ekúlú eéyé tu ŋa sɔ́ banɔ́ húlíkínyi ne uúsú ɔtɛ́má okime Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma e yí ŋeé húle ná Bandɔ́mɛsɛ́.

¹⁰Nu ŋe nú ményi bɔmbányɛ bɔmbányɛ, ta Bandɔ́mɛsɛ́ áyá, anyía úúsú olíhe aanɔ́ ɛ ɛkatɛ́katɛ́, banɔ́ belumitinine, ŋaá bá ɔmbányɛ, wuúci ɔtálɛ́mánánɔ́, tɛ́ka na hɛkɔma a hɛ́mɔtɛ́. ¹¹Nu menyukune tɔ́na anyía tu ŋa sɔ́ ɔ́ɔ́lɔ́kɔ́ ɔɔcɔ okime aá banɔ́ háyɛ síkíne cɛ baáná ŋɔ yɔ́ɔ́lɔ bááyɛ́ baáná bá bɛ́muátá. ¹²Basɔ́, tu ŋa sɔ́ bá tuasɔ́ banɔ́ kíndísíki ɛtɛ́má, tu banɔ́ bɛ́cɔ́kɔ́lɔ́kɛ́nɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ bikúlú bikime anyía núénú líhéke háyɛ ú ŋé léne, mbá wuúci ú ŋaá banɔ́ lɔ́ŋɔ anyía núénú hiíte nuafa na a búáyɛ́ Butéŋí na a núáyɛ́ nuúmi.

¹³Yááŋa anyía tu ŋe sú íínjie Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti bikúlú bikime a asana eeye tɔ́na : Ekúlú ayɛ́ tu ŋa sɔ́ banɔ́ húlíkínyí Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, nu ŋe nú biíbi káhá bɔmbányɛ e cíínú ɛtɛ́má háyɛ taaká cɛ́ bɛsana e bí ŋe húle ná Bandɔ́mɛsɛ́, tɛ́ cáŋa háyɛ e bí ŋe húle ná baacɔ. Híáná bɛ́áŋa taaká taaká Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. Bɛsana eébí ŋaá banɔ́ íínjie makɛ́nda ɛ ɛtɛ́má, banɔ́ belumitinine. ¹⁴Baláamɛ, nu ŋa nɔ́ hɔ́á tuɔ́bɔ tú belumitinine Bandɔ́mɛsɛ́ tú iisí ci *Yuté a tɔ́ ŋaá hákɛ́ná mɔŋɔlɛ́ né Yésus *Kilís. *Besuif ŋe bú tuútu tékéséke. Aámbáya báánɔ́ baacɔ ŋa bɔ́ banɔ́ tékése tɔ́na bɔkɔ búmɔtɛ́.2.14 Fanáka BBƐ 17.5-6.¹⁵Besuif a bɔ́mɔtɛ́ eébé ŋa bɔ́ ɔ́ɔ́nɔ́kɔ́ *behémúnyi bɛsana bá Bandɔ́mɛsɛ́ bá buáyá ; e elime eécí a bɔ́mɔtɛ́ ŋa bɔ́ ɔ́ɔ́nɔ́kɔ́ Yésus, ɔ mɔɔ́sɛ́ eeme a bɔ́mɔtɛ́ tɔ́na ŋa bɔ́ basɔ́ tékése.2.15 Fanáka BBƐ 9.23, 29 ; 13.45, 50 ; 14.2, 5, 19 ; 17.5, 13 ; 18.12. Bá ŋa bɔ́ kɛ́la bɛsana e bí ti ŋéé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́, bá bɔ́ŋa beliŋine bá baacɔ bekime. ¹⁶Bá ŋá sɛ́ bábɔ́ basɔ́ koti ohulinyi baacɔ a bá tɛ ábɔ́ bá Besuif Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, biíbi bíáŋa bí o beébe nohiki. Híáná bá ma háná ábɔ́ kɛla bɔɔbɛ́ e bú mo nyíóyísínyi ɔmbana ú maabɛ́ me etémbí amá bá naŋa bábɔ́ kɛ́láka.2.16 Sɛn 15.16 Mbá e elime, Bandɔ́mɛsɛ́ meé beébe lóbísíkínyi.

Bóol ŋa yáamba ɔkɔlɛ́cɛtɔ́na belumitinine

¹⁷Baláamɛ, a yáásɔ́ aháŋá, ekúlú ayɛ́ tu ŋa sɔ́ aálɔ́náná na banɔ́ ne eése a yɛ́mɔtɛ́ ekúlú, tu tɛ háná lɛcana, tu ŋa sɔ́ bá tuasɔ́ banɔ́ bɛ́tááka ɔ ɔtɛ́má noómi. Tu ŋa sɔ́ bá tuasɔ́ bɛ́tááka buéŋí anyía tu ká sɔ́ faáya ɔ ɔkɔɔ́ banɔ́ lɛca. ¹⁸Yááŋa anyía tu ŋa sɔ́ bá tuesú lénéke ɔkɔɔ́ banɔ́ lɛca. Yaŋɔ́ bɛ́muátá Bóol, ɛ ŋaá mɛ bɛ́kánáka bikúlú biéŋí ɔfaaya náánɔ́, mbá *Sátan ŋa bɛ́kɛ́ŋɛ́lɛ́ákána o ohónyí. ¹⁹Aá taaká, tu ŋe sú lénéke ɔkɔɔ́ banɔ́ lɛca aáná, anyía banɔ́ tɔ́na nu ŋa nɔ́ kɛ́la anyía tua sɔ́ŋa tú ɔmɔ́ŋɔluaka na mɔŋɔlɛ́, ne obíléne, ne nuúmi eé buúse bú Otéŋí a Waáŋá a nyíáyɛ́ nyɛkahálɔ́mɔ́na. ²⁰Taaká, tua sɔ́ŋa ne nuúmi, tu bílénéke anyía yáánɔ́ asana.

¹E elime, tu tɛ ɔ́mɔ sɔ́ bá tú ɔ háná céényi ɔtáta omenyi anyána nú ŋe nú líhe ; yaátɛ́ asana túɔ lɛca bɔmbányɛ anyía túásɔ́ lɔ́bɔ basɔ́ bímuócí a bálɛ́ka cɛ Atɛ́na. ²Híáná tu ŋa sɔ́ tɔ́má Timoté anyía wá banɔ́ ɔɔ́lɔ́kɔ, u banɔ́ kíndísíki ɛtɛ́má o olumitinine noómi. Wáŋa uusú onyíinyí u buólí, wuúci munyiɔnɔ mɔ Bandɔ́mɛsɛ́;3.2 Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá áŋa na akɔ́ŋɔ́na náányíá náányia : « ekendinyi yí buólí yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ », « munyiɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́ », « munyiɔnɔ ne ekendinyi yí buólí yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ». u ŋe húlinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma a yɛ́ ŋa lɛ́ca Yésus Kilís. ³Aáná ta ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ aá banɔ́ tɛ káá nákamɛna muuyé. Nu ŋe nú ményi banɔ́ bɛ́muátá bɔmbányɛ bɔmbányɛ anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋe lúmitine anyía muuyé o oofine e úúsú olíhe, basɔ́ belumitinine Yésus. ⁴Yááŋa anyía, ekúlú ayɛ́ tu ŋa sɔ́ bá aanɔ́ a maabána, tu ŋa sɔ́ banɔ́ óókísíki anyía tu ká sɔ́ lɛ́caka muuyé ; híáná bú ŋa bɛ́kɛ́láka, banɔ́ bɛ́muátá nu ŋe nú ményi. ⁵Buátɛ́ bɔkɔ ɛ ŋaá mɛ tɔ́má Timoté anyía wé menyí anyána úúnú olumitinine áŋa, anyía ɛ tɛ ɔ́mɔ́ bá wu ɔ háná céényi ɔtáta omenyi bɛsana eébí. Ɛ ŋaá mɛ bá yémi líkíméke anyía Sátan áŋa wu ɔ banɔ́ kɔ́kɔnaka, búásɔ́ buólí búɔ́ bɛ́cáŋa bú nubókó.

⁶Mbá aámbáya, ta híáná ayɛ́ Timoté maá ka hálɔ́mɔ́na aaha, weé húlúkúne náánɔ́,3.6 Fanáka BBƐ 18.5. Timoté ŋeé húle a Tɛsaloníke ɔ ɔkɔfáaya a Kɔlɛ́ɛntɛ, haála ehé Bóol ŋɔ yɔɔ́ŋɔ nufule eenu. ú maá basɔ́ bíkétíkínyi bɛsana a bɛ́ ŋaá basɔ́ íínjie obíléne ɛ ɛtɛ́má a asana ne úúnú olumitinine ne nulénéne enú nu ŋe nú lénéne. Ú maá basɔ́ láákɛna ɔsɛ nu ŋa nɔ́ basɔ́ bɛ́táá ne nulénéne ɛ ɛtɛ́má bikúlú bikime ; ɔsɛ nu ŋa nɔ́ aamba ɔkɔɔ́ basɔ́ téŋíti, bɔkɔ búmɔtɛ́ háyɛ basɔ́ tɔ́na tu ŋa sɔ́ aamba ɔkɔɔ́ banɔ́ téŋíti. ⁷Yaátɛ́ asana, ta yɛ́ cáŋa á bá muasɔ́ muuyé ne úúsú ɔtɛ́má ɔnua a yáánɔ́ asana, benyíinyí, tu ŋa sɔ́ bɔ́ŋɔ makɛ́nda ɛ ɛtɛ́má. Yááŋa taaká anyía úúnú olumitinine ú ŋaá basɔ́ kíndisi ɛtɛ́má. ⁸Ɛ́ɛhɛ́ nú ma háná anɔ́ basɔ́ hélúmúnyi ɛtɛ́má aámbáya, anyía nú me nú bíínjie na makɛ́nda ɔ ɔlátɛ́na Otéŋí a Waáŋá. ⁹Nyɛnamá nyí bitéŋíti bɛ́ yaátɛ́ aná tua sɔ́ŋa tú owiínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ a yáánɔ́ asana o obíléne okime awɔ́ nu ŋa nɔ́ basɔ́ iínjie eéyé e buúse e ? ¹⁰Ne nebutúé na nabuɔ́sɛ́ tu ŋe sú wuúci bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na, tu tɛ tɔmbɔ, anyía wé lumítíne anyía tú ka sɔ́ banɔ́ téŋíti basɔ́ bɛ́muátá, túɔ́ banɔ́ eékúnyíki bɛsana ebí nu ti ŋé nú menyi a asana ne úúnú olumitinine.

¹¹Ɛ́ɛhɛ́ tu ŋa sɔ́ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na Síkíne Bandɔ́mɛsɛ́ wuúci bɛ́muátá, tu bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na Otéŋí a Waáŋá Yésus anyía bá basɔ́ tóŋínyi ohónyí wú ɔfaaya náánɔ́. ¹²Otéŋí a Waáŋá á banɔ́ sólínyínyi nulénéne enú nu ŋe nú lénéne banɔ́ na banɔ́, nu lénéke tɔ́na baacɔ bekime háyɛ núásɔ́ nulénéne anɔ́ tu ŋa sɔ́ banɔ́ léne. ¹³Aáná u kéé kíndísíki cíínú ɛtɛ́má anyía núánɔ́ bámɔ́kɔ́na befúúménénú tɛ́ka na hɛkɔma eé buúse bú Síkíne Bandɔ́mɛsɛ́, ekúlú eyí Otéŋí a Waáŋá Yésus ká ka hálɔ́mɔ́na ɔlɔŋɔ na bááyɛ́ baacɔ bekime.3.13 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « …ɔlɔŋɔ ne eebe bekime e bé ŋe bú wuúci bɛ́lɔ́kɔ́mɛ́na. »

Nyɛnamá nyí olíhe e nyí ŋe bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́

¹Ɛ ŋa mɛ́ aamba okuenyinyi ɔ banɔ́ láana, banɔ́ báámɛ benyíinyí, anyía tu ŋa sɔ́ banɔ́ eékúnyíkí anyána nuánɔ́ nyɛ́mana nu olíhéke a nyɛnamá anyɛ́ nua nɔ́ŋa nu obílénékíne Bandɔ́mɛsɛ́. Ɛ́ɛ, yááŋa taaká anyía nua nuáŋa o olíhe aáná. Mbá aámbáya tu ŋa sɔ́ banɔ́ báta, tu tɛ tɔmbɔ, eé nyiínyi nyí Yésus anyía anɔ́ cɔbá ne buúse o olíhe híáná ɔ ɔhɔla. ²Nú ŋe nú ményi bɛsana abɛ́ tu ŋa sɔ́ banɔ́ éékúnyíkí a asana na makɛ́nda me Yésus. ³Nyiléne nyí Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa anyía núánɔ́ bámɔ́kɔ́na befúúménénú eéyé eé buúse, ɛ́cɛ anyía núánɔ́ nyɛ́ánáka ɛnjɔkɔ́nɔ́nɔ. ⁴Ɔɔcɔ okime aá banɔ́ é menyí otimbie bɔmbányɛ nyíáyɛ́ nyɛtɔ́nɔ́ ne e bufúúménénú ne e nuúmi noómi.4.4 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « Ɔɔcɔ okime aá banɔ́ á bɛ́nɔ́fa ciayɛ́ cɛɛ́tɔ. »⁵Nɔtɛ bɛ́nyɛ́ána anyía ibíkéti a cɛɛbɛ́ á banɔ́ kéndísíki. Be-ti-menyí Bandɔ́mɛsɛ́ bá naŋa bábɔ́ kɛlaka aáná.4.5 Maŋ 79.6 ; Sel 10.25⁶Ta ɔɔcɔ ɔmɔtɛ́ aá banɔ́ tɛ aambɛ́na sɔ́ɔ́kɔ́ asana buúse bukime a asana eéyé, anyía Bandɔ́mɛsɛ́ kéé yébíki bɔɔbɛ́ baacɔ a bá ŋa bɔ́ kɛla aáná ; tu na maá sɔ́ banɔ́ oókísíki asana eéyé bɔmbányɛ bɔmbányɛ. ⁷Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá basɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ́ ; tɛ́ cáŋa a asana yɛ́ mɔnyɔ́kɔ́lɔ́, mbá a asana yɛ́ ɔbá befúúménénú eéyé eé buúse. ⁸Yaátɛ́ asana yááŋa anyía ɔɔcɔ é kiné ɔlátɛ́na esúŋe eécé, tɛ́ cáŋa hú ɔɔcɔ u ŋa bábɛ́na, mbá u ŋa bábɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́, Mu-banɔ́-iínjíé *Efúúménénú yí Elilé.

⁹A asana ayɛ́ nu ŋe nú léne bɔsɔ́ɔ́kɔ́ belumitinine, bú tɛ ŋɔ́ yɔ́ɔ́lɔ tɔ́na anyía yá háná ámɛ banɔ́ ɔ́ɔ́ŋɔ́kɛ́na, ananyía Bandɔ́mɛsɛ́ na maá banɔ́ eékúnyíki anyía nuénú lénékénéne. ¹⁰Aá taaká nua nuáŋa o oléne benyíinyí bé olumitinine bekime bá Masɛtuán ikime. Mbá ta híáná, ánɔ cɔbá ne buúse ɔ ɔkɛla aáná ɔ ɔhɔla. ¹¹Ánɔ aambáka ohónyí okime wú olíhéke e mbuumu noómi, nu látákɛ́na hú bíánɔ́ bɛsana bɛ́ bɛ́muátá ; nu nyiɔkɔ buólí na cáánɔ́ aabá cá bɛ́muátá, háyɛ tu na maá sɔ́ cáŋa ɔ banɔ́ láakɛna. ¹²Aáná be-ti-lumítíníne Yésus ké búle abɔ́ banɔ́ kéké. Nɔtɛ lɛ́báka ta bɔkɔ ná ɔɔcɔ.

Otéŋí a Waáŋá Yésus ká ka hálɔ́mɔ́na

¹³Buamɛ eé, tu ŋa sɔ́ aamba anyía núénú ményi bɔmbányɛ asana a yɛ́ ŋa lɛ́ca eebe e bé ne meé bú wéékúne, anyía ɛtɛ́má tɛ banɔ́ nuá háyɛ cɛ́ ŋaá nua baacɔ bé etémbí a bá tɛ ábɔ́ bá na mɔŋɔlɛ́ ɔ yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe yí ekúlú ekime. ¹⁴Tu ŋe sú lúmitinine anyía Yésus ŋeé wé, yɔ́ háanyua e biwéewé. Yaátɛ́ asana énu menyí tɔ́na anyía Bandɔ́mɛsɛ́ kéé héényutune baacɔ e biwéewé anyía bábɔ́ bámɔ́kɔ́na ne Yésus, beébe eébé bé ŋe bú lúmitekinine ɛ́cɛ bé ti ŋe bú wéékúne.

¹⁵Asana ayɛ́ túɔ́ cɔba ɔ ɔ banɔ́ laana aámbáya áŋa anyía Otéŋí a Waáŋá ŋe yéékúnyíkí baacɔ anyía buɔ́sɛ́ abɔ́ u ká ka hálɔ́mɔ́na, basɔ́ abá tu ká sɔ́ bá tua suanaŋa bɔɔ́sɔ, tú tɛ ká sɔ́ cáŋacaŋa ɔhatɔna na bɔsɔ́ɔ́kɔ́ e bé ŋe bú wéékúné. ¹⁶Buɔ́sɛ́ eébú okelú káá bɛ́átábɔ́tɔ́na, mutéŋínyi *bililé bɛ́ masɔ́ma bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ yɔ́ táŋɛ́ta okelú ɔ ɔmuaná, ɛsɛ́bɛ́ cɛ Bandɔ́mɛsɛ́ cɛ́ɔ táŋɛ́ta ; aáná Otéŋí a Waáŋá kéé húle ɔ Ɔmuaná, baacɔ bekime e bé ŋe bú wéékúné, beébe e nyimónjóló ne *Kilís, ká bɔ́ cáŋacaŋa ɔhaanyuaka e biwéewé. ¹⁷E elime eécí, Bandɔ́mɛsɛ́ káá basɔ́ bándáka basɔ́ ɔ bɔɔ́sɔ bekime ɔlɔŋɔ na bɔsɔ́ɔ́kɔ́ eébé a bɛlɔndɔ́ noómi ; aáná tu ká ká sɔ́ ɔ́ɔ́ndɛ́mákánána ne Otéŋí a Waáŋá ɔ ɔmuaná, túɔ́ bá ɔlɔŋɔ ne Otéŋí haála ahá wáŋa ekúlú ekime. ¹⁸Yaátɛ́ asana énu kíndísíkínyínyi banɔ́ na banɔ́ a bɛsana eébí.

Túé limíne bɔɔ́sɔ, tu tɛ hɛ́táka

¹Banɔ́ báásɔ́ benyíinyí bé olumitinine, bú tɛ ŋa háná ɔ yɔɔ́lɔ anyía túásɔ́ banɔ́ ɔɔ́ŋɔ́kɛ́na nufule a asana ne bikúlú na mɔɔ́sɛ́ amá bɛsana eébí káá bɛ́kɛ́láka, ²anyía banɔ́ bɛ́muátá nu ŋe nú ményi bɔmbányɛ bɔmbányɛ anyía buɔ́sɛ́ ebú Otéŋí a Waáŋá ká ka hálɔ́mɔ́na, u ká ka hálɔ́mɔ́na hú huasɛ háyɛ weébi naŋa waá fáaya nebutúé, ɔɔcɔ tɛ bɛ́táta.5.2 Fanáka Mat 24.43 ; Luk 12.39.³Ekúlú a yɛ́mɔtɛ́ ayɛ́ baacɔ ká bɔ́ bá bábɔ́ kɔ́ɔnaka anyía bɔmbányɛ áŋa hɔ́á, bɔkɔ bú olíkíméke tɛ á bá, hí e ekúlú eéyé bé ké bú túme ɔlɛca muuyé, bá tɛ bɛ́táta ; bú káá bá háyɛ inúmí cí obíéne naŋa cɛ́á hátɛna oónjú, u tɛ bɛ́táta ; bá tɛ ká bɔ́ bɔ́ŋɔ ohónyí wú ɔcabakɛna.

⁴Mbá banɔ́ báásɔ́ benyíinyí bé olumitinine, buɔ́sɛ́ eébú tɛ ɔ́mɔ́ nyɛ́mana bú ɔ banɔ́ béletenyi háyɛ weébi naŋa weé béletenyi ɔɔcɔ, anyía nu tɛ anɔ́ bá i ibíne noómi. ⁵Yááŋa anyía nua nɔ́ŋa banɔ́ bekime baáná bé eese yɛ́ nabuɔ́sɛ́ ; tu tɛ asɔ́ bá baáná bé ibíne ci nebutúé.

⁶Yaátɛ́ asana tu tɛ ɔ́mɔ́ sɔ́ nyɛ́mana tú ɔhɛ́táka háyɛ bɔsɔ́ɔ́kɔ́ ; mbá túé limíne bahaanyúánɔ́, basɔ́ tɛ́ka ne olóŋólóŋó a bɔkɔ bukime. ⁷Nebutúé baacɔ naŋa bábɔ́ hɛ́táka, nebutúé tɔ́na ɛ naŋa bébú híólóko meluku. ⁸Mbá basɔ́, tua sɔ́ŋa baáná bé eese yɛ́ nabuɔ́sɛ́, tu tɛ ɔ́mɔ sɔ́ nyɛ́mana tú ɔbá ne olóŋólóŋó. Yaátɛ́ asana tuásɔ́ nyɛ́mana tú ɔbɛ́háya ne olumitinine ne nulénéne ɛ ɛtɛ́má háyɛ bɔlaka bú eléŋú, túɔ́ bámɔ́kɔ́nɛ́na na mɔŋɔlɛ́ a buɔ́sɛ́ abɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ káá basɔ́ nóhiki, mɔŋɔlɛ́ eémé mɔ́ bá háyɛ atamba yí eléŋú ayɛ́ bá ŋa bɛ́háya a aatɔ́.5.8 Fanáka Ɛsa 59.17.⁹Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ ɔ́mɔ́ basɔ́ táfáka anyía wá basɔ́ lóbísíkínyi, mbá u ŋaá basɔ́ táfáka anyía wá basɔ́ nóhiki e elime ci uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus *Kilís. ¹⁰Wuúci u ŋeé wé a yáásɔ́ asana anyía túésú líhéke ne wuúci ; ta basɔ́ bɔɔ́sɔ ta basɔ́ bewéékúnénú, ekúlú ayɛ́ u ká ka hálɔ́mɔ́na. ¹¹Yaátɛ́ asana, énu hélúmúkúnyínyi ɛtɛ́má, nu kíndísíkínyínyi banɔ́ na banɔ́ háyɛ nua núáŋa ɔ ɔkɛla aámbáya.

Bɛsana bí nyibíóndísínyi

¹²Benyíinyí, tu ŋa sɔ́ banɔ́ láana anyía énu kékéke bɔmbányɛ bɔnyiɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́ buólí bá cianɔ́ ɛkatɛ́katɛ́, beébe eébé Otéŋí a Waáŋá ŋeé télímíkínyi eénú eé buúse anyía bábɔ́ banɔ́ eékúnyíki ɔlátɛ́na uúyé ohónyí. ¹³Nu beébe kékéke buéŋí, nu beébe lénéke buéŋí tɔ́na a asana ne buólí abɔ́ bá ŋa bɔ́ nyiɔ. Banɔ́ bɛ́muátá, énu líhéke e mbuumu noómi ne belumitinine bekime.

¹⁴Benyíinyí, tu ŋa sɔ́ banɔ́ láana anyía énu lébéke betisetise, énu kíndísíki ɛtɛ́má cí belíkílíki, nu ɔ́ɔ́lɔ́kɔ banɔ́nɔ́nɔ́nɔ, énu eéhíkínyínyi buéŋí baacɔ bekime. ¹⁵Énu bíkékényíki anyía ta ɔɔcɔ aá banɔ́ ti hélúmúnyínyi sɔ́ɔ́kɔ́ bɔɔbɛ́, mbá ánɔ aambáka ohónyí wú ɔkɛlakana bɔmbányɛ ekúlú ekime banɔ́ na banɔ́, na baacɔ bekime áyá.

¹⁶Énu bílénéke ekúlú ekime, ¹⁷nu bɛ́cɔ́kɔ́lɔ́kɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́ nɔtɛ tɔmbɔ, ¹⁸énu iínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti ekúlú ekime. Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé léne anyía núánɔ́ kɛ́láka aáná, banɔ́ baacɔ abá nua nɔ́ŋa e nyimónjóló ne Yésus *Kilís.

¹⁹Nɔtɛ bɛ́kɛ́ŋɛ́lɛ́ánɛ́na buólí bú *Efúúménénú yí Elilé.5.19 Nyɛkɔ́ŋɔ́na nyí etémbí : « Nuti nyímísi Efúúménénú yí Elilé. »²⁰Nɔtɛ bábákɛ́na bɛsana bí *behémúnyi bɛsana bá Bandɔ́mɛsɛ́. ²¹Énu bílúmíkínyi yáaŋa bɔmbányɛ bɛsana bikime abɛ́ nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́ma ; mbá nɔ látákɛ́na a bɛ́áŋa bɛmbányɛ. ²²Énu bíkékényíki ; nɔtɛ kɛláka anamánamá cá bɛsana a bɛɛbɛ́.

²³Bandɔ́mɛsɛ́ bɛ́muátá ewú u ŋe yíínjie baacɔ mbuumu á banɔ́ fúúmíkínyi bɔmbányɛ bɔmbányɛ, wé tétényíki tɔ́na na yáánɔ́ elilé, na túánɔ́ tɔtányɛ́, na cianɔ́ cɛɛ́tɔ,5.23 Bɔ́mɔtɛ́ baacɔ ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́ma anyía « …wá banɔ́ tétényíki banɔ́ bekimekime ɛ́cɛ anyía ne elilé, na hɛtányɛ́, na cɛɛ́tɔ » bɛnyɛ́ma eébí bikime bɔmbányɛ bɔmbányɛ, anyía núánɔ́ bámɔ́kɔ́na tɛ́ka na hɛkɔma a nyɛkahálɔ́mɔ́na nyí Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís. ²⁴Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá banɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ́, wuúci u káá kɛ́laka aáná anyía u ŋo nyíóyísinyi nyíáyɛ́ nyɛkɔɔna.

²⁵Benyíinyí, ánɔ bɛ́cɔ́kɔ́lɔ́kɛ́na tɔ́na Bandɔ́mɛsɛ́ a yáásɔ́ asana. ²⁶Énu téŋíki bɔmbányɛ benyíinyí bé olumitinine Yésus. ²⁷Ɛ ŋa mɛ́ banɔ́ óókísi eé nyiínyi nyí Otéŋí a Waáŋá anyía ánɔ fanáka nufule eénú ɛ ɛkatɛ́katɛ́ ci benyíinyí bekime.

²⁸Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís á banɔ́ sáyábákɛ́na banɔ́ bekimeʼo !