1 Bíel

Nufule nú buúse enú

Bíel

ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɔ́

Bɛsana a bɛ́ ŋɔ yɔɔ́lɔ anyía bá lɔ́kɔ́máka bɔmbányɛ nyɛfana nyí nufule eenu

Nufule nú buúse enú Bíel ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɔ́ ŋa lɛca bekilísíten a bá ŋa bɔ́ bá basaasíákánɔ́ a bálɛ́ka cí ekéti yí iisí yɛ́ Asi Minɛ́ɛl ; bé ŋeé yiíyi lɔ́ŋɔ hɛ́nánɔ báyɛ Tuluki. Bá ŋaá bá bé tékéséke bekilísíten eébé a asana ne úúbú olumitinine. Yááŋa háyɛ anyía Bíel ŋaá bá o Lóom ekúlú ayɛ́ u ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́ nufule eenu ; ciátɛ́ Lóom eécí u ŋɔ lɔ́ŋɔ ɔsɛ « Bábilon » (5.13). Asana yí tiisi ayɛ́ yááŋa e nufule eenu áŋa ɛhɔ́ŋɛ́ ecí Bíel ŋe yiínjie bekilísíten, u beébe hélúmúkúnyi ɛtɛ́má a tɔɔna ; u ŋeé beébe eékúnyi anyána bábɔ́ nyɛmána bé olíhéke ɛ ɛkatɛ́katɛ́ ci eebe a bá ŋa bɔ́ bɛ́sáŋɔ́na *Bandɔ́mɛsɛ́.

U ŋeé beébe bítéési anyía bá tɛ bɛ́hɔ́ya anyía Yésus bɛ́muátá ŋe yééhíkínyínyi muuyé buéŋí. Ɛ́ɛhɛ́ bábɔ́ nyɛmána bá ɔlátákɛ́na cááyɛ́ akɔlɔ́.

Bíel ŋeé téŋi belumitinine

¹Yaŋɔ́ Bíel, *ɔɔcɔ u ɛndɔ́ma u *Yésus *Kilís, yaŋɔ́ ɛ ŋaá mɛ banɔ́ ɔ́ɔ́ŋɛ́na nufule eenu, banɔ́ eebe abá *Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá táfáka feeké.

Bá ŋaá banɔ́ sélísíki,1.1 Besuif a bá tɛ ɔ́mɔ́ bá bé líhéke a Balɛstíne, mbá a mɔnɔŋɔ me etémbí, a asana ayɛ́ Boloomɛ́ŋ ŋa bɔ́ bá bébú nuusiki Besuif a ciabɔ́ iisí. Bíel ŋɔ lɔ́ŋɔ aáná tɔ́na bekilísíten a bá bɔ́ŋa a bɛhaála bí iisí bí butéŋí bú Lóom, háyɛ baacɔ e beselísíkínyi ananyía bá bɔ́ŋa haaca ne uubú Otéŋí a Waáŋá Yésus Kilís a wáŋa ɔ Ɔmuaná. aámbáya nua nɔ́ŋa biliminyi e bikéti bí iisí bí butéŋí bú Lóom. Bɛ́áŋa anyía na Bɔ́ŋ, na Kalasi, na Kabatɔs, na Asi, ne Bitini.1.1 Bikélékéti bí iisí bɛ́táánɔ bɛ́ Asi Minɛ́ɛl.²Síkíne Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá banɔ́ táfáká buáyá háyɛ u ŋaá tákákɛ́ná a makɛ́nda ma yááyɛ́ Elilé anyía nuánɔ́ lɔ́kɔ́mákɛ́na Yésus Kilís, tɔ́na anyía nuánɔ́ bámɔ́kɔ́na bifúúménénú bɛ́ baacɔ e elime cɛ maayɛ́ manɔ́ŋɔ́ a má ŋaá hámɔ́kɔ́ná.1.2 Mehúnyi eémé bá ŋaá bá bá bɛ́kɛ́lákɛ́na a bɛfɔná bɛ́ Nyɛlata nyɛ́ Buáyá (fanáka Nyh 24.3-8). Bandɔ́mɛsɛ́ á banɔ́ sayábákɛ́na, mbá u banɔ́ iínjíékíne mbuumu ciéŋíníŋíniʼo !

Taaká cɛ mɔŋɔlɛ́ a má tɛ káá mana

³Túé nyemíki aná Bandɔ́mɛsɛ́, Síkíne ci uusú Otéŋí a Waáŋá Yésus *Kilís ! U ŋaá basɔ́ bɛ́cámá mahana ekúlú eyí u ŋeé kúmbútúne úúsú olíhe e elime cɛ nyɛhaanyua nyí Yésus Kilís e biwéewé. Yaátɛ́ asana tua sɔ́ŋa bá háyánɔ́ taaká cɛ mɔŋɔlɛ́ nááyá a má tɛ káá mana ta buɔ́sɛ́. ⁴Tu ŋe sú ményi tɔ́na anyía tu ká sɔ́ bámɔ́kɔ́na na makɛ́nda ma ɔbɔ́ŋgɔ́na bɛnyɛ́ma abɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋe tétényínyi bááyɛ́ baacɔ. Bíáŋa bɛnyɛ́ma a bɛ́ tɛ á bá bɛ́ ɔcaŋiaka, te obítífíle, mbá te onyímísi núábɔ́ nɔhɛka. Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá banɔ́ biíbi tétényínyi a búáyɛ́ bunɔŋɔ. ⁵Wuúci wáŋa na makɛ́nda ma ɔ banɔ́ tétényíki anyía nu ŋa nɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá ɔ ɔkɔɔ́háma ayɛ́ u káá banɔ́ námbɔnɛna ɔkɔmba ooci a wá yáaŋa ɔ ɔfaakɔna a nyɛkahálɔ́mɔ́na nyí Yésus.

⁶Énu bílénéke buéŋí aná a asana na bɛnyɛ́ma eébí, ta yɛ́ cáŋa á bá anyía aámbáya nua núáŋa ɔ ɔlɛca anamánamá cá mɔkɔkɔnana. ⁷Yááŋa anyía mɔkɔkɔnana eémú ŋɔ yɔ́ɔ́kɛ́tɛ́na makɛ́nda me úúnú olumitinine. Ɔ́kɔ, tɛ́ka kóolo áŋa bɔkɔ a bɔ́ naŋa bú á cáŋiaka e ? Ta híáná, bá náŋa bé é ciíci námbáka o oocó, anyía bé é menyí mbɔ́kɔ cɛ́áŋa ifúúménénú. Híáná tɔ́na yááŋa ne úúnú olumitinine ; u ŋa hɔ́la kóolo buéŋí. Buátɛ́ bɔkɔ, bé ŋeé wuúci ɔ́ɔ́kɛ́tɛ́na anyía bé é menyi mbɔ́kɔ wáŋa wɔɔ́nɛ́nánɔ́. Aáná Bandɔ́mɛsɛ́ kéé yóómísíki olumitinine oócí, yó wuúci iínjie nuúmi, yó wuúci ciekinyi a buɔ́sɛ́ ebú Yésus Kilís kéé bítóŋínyi a baacɔ. ⁸Banɔ́ nu tɛ ŋá nɔ́ lɛca Yésus ta buɔ́sɛ́ ; mbá ta híáná, nu ŋe nú wuúci léne, ta ayɛ́ nu ti ŋé nú wuúci lɛca aámbáya nu ŋa nɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ nááyá. Buátɛ́ bɔkɔ, nu ŋe nú bíléne ne nuúmi nuéŋí a nyɛnamá anyɛ́ ɔɔcɔ tɛ á bá wu omenyi otóŋínyi ne mehúnyi me nyuúté. ⁹Ɛ́cɛ anyía Bandɔ́mɛsɛ́ maá banɔ́ nóhiki, nua núáŋa aná na bɛnamá ebí úúnú olumitinine ŋaá bá wá yaámbaka.

¹⁰A asana na bɛnamá eébí, *behémúnyi bɛsana bá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa bɔ́ cáŋa ɔbataka, bɔ́ wáambaka bɔmbányɛ bɔmbányɛ anyía bébú yiíyi menyí. Ɛ́ɛhɛ́ bé ŋe bú hémúkúnyínyí baacɔ asana yɛ́ yaála yí nuubo ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ káá banɔ́ bóosiki. ¹¹Elilé yí Kilís ŋaá cáŋacáŋa o beébe tóŋgínyi anyía Kilís káá lɔ́kɔ́máka muuyé, mbá u bɔ́ŋɔ nuúmi e elime. Buátɛ́ bɔkɔ bá ŋa bɔ́ bɛ́kɛ́ndákɛ́na omenyi ne e ekúlú yɛ́ háányɛ́ bɛsana eébí káá bɛ́kɛ́láka na anyána bɛ́ káá bámɔ́kɔ́na. ¹²Bandɔ́mɛsɛ́ ŋoó tóŋgínyí bááyɛ́ behémúnyi bɛsana eébé anyía bɛsana ebí bé ŋe bú hémúnyi ti ŋéé beébe lɛca beébe bɛ́muátá, mbá bɛ́ ŋaá banɔ́ lɛ́ca. Aámbáya behulinyi baacɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ŋa bɔ́ banɔ́ biíbi laákɛ́na. Bá ŋa bɔ́ táŋáká a makɛ́nda me *Efúúménénú yí Elilé e yí ŋeé húle ɔ Ɔmuaná ná Bandɔ́mɛsɛ́. Ta bíáyɛ́ *bililé bɛ́ masɔ́ma bɛ́muátá áŋa na ɛcaná cí o biíbi menyukune.1.12 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « …tɛ ŋá bɔ́ tɔ́mbɔ o biíbi menyutune. »

Nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na e nyí ŋe bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́

¹³Yaátɛ́ asana, ánɔ hákɛ́na ɛtɛ́má ɔ ɔnyiɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́ buólí, nɔtɛ hɛ́táka hiiné;1.13 Tiisi cɛ nyɛkɔɔna : « ánɔ sɔ́lɛ́tɛ́na nɔsɛ́ŋá nɔ́ yáánɔ́ elilé ». ánɔ hákɛ́na tɔ́na mɔŋɔlɛ́ mekime a yaála yí nuubo ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ káá banɔ́ bóosiki e ekúlú eyí Yésus Kilís kéé bítóŋínyi a baacɔ. ¹⁴A asana ayɛ́ nua nɔ́ŋa baáná bá ɔlɔ́kɔ́mána, nɔtɛ háná látɛ́na bɛsana bɛ́ buáyá a bɛ́ ŋaá bá bɛ́ á banɔ́ hámɔ́kɔ́na ɛ ɛtɛ́má ekúlú ayɛ́ nu ŋa nɔ́ bámɔ́kɔ́na a búánɔ́ bundímé noómi. ¹⁵Mbá, i iŋetí cɛ Bandɔ́mɛsɛ́, Ooci awɔ́ u ŋaá banɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ́, wuúci wáŋa ofúúménénú, ánɔ bámɔ́kɔ́na bifúúménénú bɛ́ baacɔ a bɛsana bikime abɛ́ nu ŋa nɔ́ kɛ́la. ¹⁶Yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ a Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ anyía : « Ánɔ bámɔ́kɔ́na bifúúménénú bɛ́ baacɔ háyɛ yaŋɔ́ bɛ́muátá ya mɛ́ŋa ofúúménénú. »1.16 Lef 19.2¹⁷Ekúlú ekime ayɛ́ nu ŋa nɔ́ bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́, nu naŋa nuenú wuúci lɔ́ŋɔ́kɔ anyía : « Taatá ». A yaátɛ́ asana, núánɔ́ nyɛmána nú o búle wuúci nyemi na ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na e ekúlú ekime a yɛ́ maá banɔ́ lɔ́bɛna anyía nua nɔ́ŋa biliminyi aaha ɔ ɔmɛsɛ́ ooci. Yááŋa anyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé kélísi baacɔ bekime a maabɔ́ mekilíkínyí. U tɛ á bá ne mebeé. ¹⁸Nu ŋe nú ményi nyɛnamá nyí bilíoŋí anyɛ́ u ŋaá banɔ́ háŋɔ́náká ɔ buɔ́lɛ́ bɔ́ abɛ́kɛ́lɛ́na cé etémbí ne etémbí ecí cíínú sɔ́kɔ́nɔ́ ŋa bɔ́ banɔ́ eékúnyíki. U tɛ ɔ́mɔ́ banɔ́ háŋɔ́náka ta na mɔɔnyɛ́, te ne kóolo, anyía bilíoŋí eébí naŋa bɛ́ á cáŋɛaka. ¹⁹Mbá u ŋaá banɔ́ háŋɔ́náka na manɔ́ŋɔ́ me *Kilís bɛ́muátá a má á hɔla bɔkɔ bukime. Bé ŋeé wuúci sɔ́mbɛ́na háyɛ ɔɔ́nɔ́ u ɛtɔ́mbá. U ŋaá bá tɛ́ka na hɛkɔma, tɛ́ka na hɛkɛ́bɛ́lɛ;1.19 Hɛkɔma hí etúké yɛ́ ɔsɔ́mbɛ́na áŋa afɛ́kɛ́ aayá a cɛɛ́tɔ ; hɛkɔma né Kilís ŋa nyɛmána hɛ́ ɔbá bɔɔbɛ́, mbá u tɛ ɔ́mɔɔ́ bá ne buúbu. Fanáka Nyh 12.5 ; Saŋ 1.29 ; 1Kɔ 5.7.²⁰wuúci Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá cáŋa ɔlɔtɔ ɛ́cɛ u ti ŋe kéti na ɔmɛsɛ́ na ɔmuaná, yó wuúci banɔ́ tóŋínyi a asana yáánɔ́ e bikúlú bí elime eebi. ²¹Nu ŋa nɔ́ hɔ́lɛna eeyé e elime ɔ ɔháya mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́ ; u ŋeé héényi Yésus e biwéewé anyía wé wuúci iínjíé nuúmi. Aáná nu ŋe nú lúmitinine, nu hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́.

²²Nua núáŋa bifúúménénú bɛ́ baacɔ anyía nu ŋa nɔ́ látɛ́na taaká cɛ Bandɔ́mɛsɛ́ a nyɛnamá enyí nu ŋé nu léne báánɔ́ benyíinyí bé olumitinine. Énu lénékénéne aná na ɔtɛ́má okime.1.22 Cɛ́mɔtɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá áŋa na « …ne efúúménénú yɛ́ ɔtɛ́má ».²³Yááŋa anyía nú ti ómo nú bíbíénútúkúne né síkíne a cɛ́ naŋa cíé wéékúne, mbá nú me nú bíbíénútúkúne e elime a makɛ́nda me buohó e bú ti ŋéé fíke ta buɔ́sɛ́ ; buúbu búáŋa buɔ́sɔ ekúlú ekime a makɛ́nda ma Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. Bɛ́áŋa bɛɔ́sɔ ekúlú ekime, bí tí we. ²⁴Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá kɔ́ɔna cɛ́sɛ : « Baacɔ bekime á bɔ́ŋa i iŋetí ci bihuti a bɛ́ ŋaá kɔ́ta, núábɔ́ nɔhɛka áŋa i iŋetí cɛ bɛsama e bí ŋe yémbunue, bɛ́ɔ́ kúakɔna ɔ ɔmɛsɛ́, ²⁵mbá Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé líhe bikúlú bikime. »1.24-25 Ɛsa 40.6-8 Bɛsana eébí áŋa Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ayɛ́ nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́máká.

Nɔkɔma a bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ noómi

¹A asana eyí nú me nú bíbíénútúkúne, ánɔ nyɛánaka aná ɔkɛla anamá ekime na cá aŋána ne cé menjiŋé ne cé muótóno. Ánɔ nyɛánáka ɔbá na tɔbɛ́mbɛ túfendí, na yaáká yí eése áyá. ²Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ á banɔ́ bílénékíne háyɛ mabána naŋa meé bílénékíne iŋéné. Aáná nu ká nɔ́ kɔ́maka eé biíbi, mbá Bandɔ́mɛsɛ́ banɔ́ nóhiki buúse bukime, ³ananyía nua núáŋa o omenyi anyía wáŋa na ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má.2.3 Fanáka Maŋ 34.9.

⁴Énu bíkósíki né Otéŋí a Waáŋá, wuúci wáŋa nukúse e nú ŋé yiínjíéne olíhe. Nuúnu bafalɛfa ciíbe ŋe bú óómbóko, mbá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé nuúnu lɔtɔ́, yɔ́ lɛ́ca anyía nuáŋa taaká cɛ bɔkɔ a bɔ́ á hɔlaka bɛnyɛ́ma bikime. ⁵Banɔ́ tɔ́na, nua núáŋa i iŋetí ci imbiŋe a cɛ́áŋa na taaká ci olíhe. Énu oofókíne aná ɔ ɔfalɛfa ú ciíbe cɛ Bandɔ́mɛsɛ́, haála ahá yááyɛ́ Elilé ŋe límine, anyía mbá nuanɔ́ bámɔ́kɔ́na ɔlɔŋɔ ú *beluli nyiínjie e befúúménénú a bá ŋá bɔ́ hɔ́lɛna né Yésus *Kilís ɔ ɔnyiɔnɔ Bandɔ́mɛsɛ́ buólí na ɔtɛ́má okime. ⁶Yááŋa anyía Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaa kɔ́ɔna cɛ́sɛ : « Ánɔ lɛcá, ya mɛ́ŋa ɔlɔtɔ́nɔ́ ambányɛ yí nukúse a nɔ́ á hɔ́laka bɛnyɛ́ma bikime, mío nuúnu túméke eé ciíbe ci Síyon ; aáná ɔɔcɔ awɔ́ u ŋaá háya mɔŋɔlɛ́ eé nuúnu tɛ́ káá lɔ́kɔ́ma aatɔ́ ɔlama ta buɔ́sɛ́. »2.6 Ɛsa 28.16⁷Banɔ́ abá nu ŋa nɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ eé nuúnu, énu menyí anyía nukúse eénú áŋa taaká cɛ bɔkɔ a bɔ́ á hɔ́laka bɛnyɛ́ma bikime. Mbá bú tɛ́ á bá aáná ná baacɔ a bá tɛ ŋá bɔ́ háya mɔŋɔlɛ́ eé nuúnu, anyía yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Nukúse anɔ́ bafalɛfa meébe ŋe bú óomboko anyía báyɛ núáŋa nɔɔbɛ́, nuúnu núáŋa taaká ci nukúse a nɔ́ maá bɛ́túáhɛ́na ciíbe ».2.7 Maŋ 118.22⁸Yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ tɔ́na anyía : « Nukúse eénú ŋeé kúfítínyi baacɔ, nú beébe kuusiki ɔ ɔmɛsɛ́. »2.8 Ɛsa 8.14 Bé ŋe bú kúféténe eé nuúnu, bá kúakɔna ɔ ɔmɛsɛ́ anyía bá tɛ ŋá bɔ látɛ́na Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. Feeké Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá sɔ́mbɔ́tɔ́na aáná.

⁹Mbá, aá banɔ́, nua nɔ́ŋa hɛnyɛ́nɔ́ ahɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋɔɔ́ lɔ́tɔ, banɔ́ beluli nyiínjie e bé ŋe bú lúlinyi Otéŋí a Waáŋá bɛnyɛ́ma. Nua núáŋa tɔ́na efúúménénú yɛ́ bunɔŋɔ a yɛ́ ŋaá bɛ́lɔ́kɔ́mɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́. U ŋaá banɔ́ lɔ́tɔ́kɔ́ anyía nuénú húlíkínyi baacɔ bɛmbányɛ́kɛ́ bɛ́ bɛsana abɛ́ u ŋaá kɛlaka,2.9 Fanáka Nyh 19.5-6 ; Ɛsa 43.20-21. ananyía u ŋaá banɔ́ aáŋíáka o olíhe ú ibíne noómi, yɔ́ banɔ́ hákɛ́na e uúyé olíhe ú eese noómi. ¹⁰Buáyá, nu tɛ ɔ́mɔ́ nɔ́ bámɔ́kɔ́na búáyɛ́ bunɔŋɔ ; mbá aámbáya, nua núáŋa bááyɛ́ baacɔ bá bɛ́muátá. Buáyá, Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ ɔ́mɔ́ banɔ́ bɛ́cámáka mahana, mbá aámbáya, ú maá banɔ́ bɛ́cáma mahana.2.10 Fanáka Ose 1.6, 9 ; 2.1, 25.

Tu ŋá sɔ́ nyɛmána tu otóŋgínyi baacɔ ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na

¹¹Baláamɛ bá ɔtɛ́má, banɔ́ abá nua nɔ́ŋa biliminyi, banɔ́ tɔ́na bekenyí ɔ ɔmɛsɛ́ ooci, ɛ ŋaá mɛ banɔ́ báta anyía ánɔ sɔ́mba ɔkɔlɔ́ a bɛsana a bɛɛbɛ́ bikime a bɛ́ ŋaá banɔ́ hámɛ́na ɛ ɛtɛ́má noómi, anyía bí ŋeé núusi hɛtányɛ́ hɛ́ ɔɔcɔ. ¹²Mbá énu tóŋgínyi ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na ɛ ɛkatɛ́katɛ́ ci be-ti-menyí Bandɔ́mɛsɛ́, ananyía ta bábɔ́ banɔ́ kákálákɛ́na anyía báyɛ nu ŋa nɔ́ kɛla bɛsana a bɛɛbɛ́, bábɔ́ lɛcáka yáánɔ́ ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na, aáná bé ké bú iínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ nuúmi buɔ́sɛ́ ebú u kéé bítóŋínyi náábɔ́.2.12 Nyɛkɔ́ŋɔ́na a nyɛ́mɔtɛ́ : « …ké bú iínjíékíne Bandɔ́mɛsɛ́ bitéŋíti buɔ́sɛ́ abɔ́ u káá faaya o oko beébe kélísi ».

¹³A asana ne Otéŋí a Waáŋá, ánɔ lɔ́kɔ́mákɛ́na butéŋí bukime bú baacɔ, te otéŋí a waáŋá u bunɔŋɔ, ¹⁴mbá ta kɔ́mɛ́na acɛ háányɛ́ acɛ́ bá tɔ́ma, anyía bé ŋeé beébe tɔ́ma. Bá ŋaá tɔ́ma kɔ́mɛ́na na ɔ ɔbɔ́nɔ́sia bakɛla maabɛ́ ne o olémbi bakɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana. ¹⁵Yááŋa anyía bú ŋe bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́ anyía yáánɔ́ ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na é húéke eété cé be-ti-menyí bɔkɔ. ¹⁶Énu líhéke yáaŋa i iŋetí cɛ baacɔ a bá bɔ́ŋa baháŋɔ́nákánɔ́, mbá nɔtɛ bɛ́tááka anyía nyíánɔ́ nyilimíné nyɛ́ baháŋɔ́nákánɔ́ ŋaá banɔ́ iínjie makɛ́nda ma ɔkɛlaka nyɛŋána. Eéʼeé, énu líhéke i iŋetí cɛ bɔnyiɔnɔ bá Bandɔ́mɛsɛ́. ¹⁷Énu kékéke ɔɔcɔ okime, nu lénéke báánɔ́ benyíinyí bé olumitinine ; énu béétíki Bandɔ́mɛsɛ́, nu lɔ́kɔ́mákɛ́na tɔ́na otéŋí a waáŋá u bunɔŋɔ.

Ánɔ lɔ́kɔ́máka muuyé i iŋetí ci Kilís

¹⁸Aá banɔ́, bɔnyiɔnɔ, ánɔ lɔ́kɔ́mákɛ́na cíínú síkíne cí buólí cɛ́ ɔmɛsɛ́ ne nyikéke nyikime ; tɛ́ cáŋa hú né eeci a cɛ́áŋa na ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má, cɛ́ tɛ banɔ́ bɛ́kátɛ́na ; mbá ánɔ lɔ́kɔ́mákɛ́na tɔ́na eeci a cɛ́ ŋaá banɔ́ bɛ́kátɛ́na. ¹⁹Yááŋa ambányɛ yɛ́ asana o oweéhínyínyi muuyé amɔ́ nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́ma etémbí ne etémbí a asana na nyɛlɔ́kɔ́mɛ́na anyɛ́ nu ŋa nɔ́ lɔ́kɔ́mɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́, anyía aáná bú ŋeé wuúci bíléníne. ²⁰Nuúmi a númɔtɛ́ tɛ á bá ná ɔɔcɔ awɔ́ u ŋaá lɔ́kɔ́ma muuyé a bɔɔbɛ́ abɔ́ wáŋa ɔkɛlákánɔ́. Mbá mbɔ́kɔ ɔɔcɔ ŋe yeéhínyínyi ɔlɔ́kɔ́ma muuyé anyía u ŋa kɛla bɔmbányɛ, búáŋa ambányɛ yɛ́ asana eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́. ²¹A asana eéyé u ŋaá banɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ. Yááŋa anyía *Kilís bɛ́muátá ŋaá lɔ́kɔ́máka muuyé etémbí ne etémbí a yáánɔ́ asana anyía aáná bú ŋeé bílénékíne Bandɔ́mɛsɛ́, yɔ́ banɔ́ síkíne hibílícínyínyí eéhí ananyía núánɔ́ látákɛ́na cááyɛ́ abaná. ²²Yááŋa anyía, ú tɛ ŋaá kɛ́la bɔkɔ a bɔɔbɛ́ ta buɔ́sɛ́, híáná tɔ́na ú tɛ ŋáá sɔ́mba afala ta buɔ́sɛ́.2.22 Fanáka Ɛsa 53.9.²³Bé ŋeé wuúci ɔɔ́mbɔ́náká mbá, wuúci te ohélúmúnyínyi ɔɔcɔ bɔsálɔ́ ; ta ayɛ́ bé ŋeé wuúci kélíkí cɛɛ́tɔ, u ti ómó síse ta ɔɔcɔ, mbá u ŋa bɛ́nyɛ́ána a aabá cá Bandɔ́mɛsɛ́, Mukélísi bɛsana a Mutálɛ́mánánɔ́. ²⁴Ekúlú eyí bé ŋeé wuúci aátákɛ́ná ɔ ɔmbásá, u ŋaá lɔ́kɔ́máká muuyé aáyá a cɛɛ́tɔ a asana na máásɔ́ maabɛ́, ananyía mbá túásɔ́ bámɔ́kɔ́na bewéénú a bɔɔbɛ́, mbá bɔɔ́sɔ a atálɛ́mánánɔ́ yí olíhe. A asana na maayɛ́ mooki2.24 Ɛ́cɛ anyía ɔkála a waáŋá ; ɔkála okime awɔ́ baacɔ é wuúci iínjiekine., ɛ́ɛhɛ́ nua nɔ́ŋa baáŋɔ́núákánɔ́.2.24 Fanáka Ɛsa 53.5.²⁵Yááŋa anyía nu ŋa nɔ́ bámɔ́kɔ́na háyɛ ɛtɔ́mbá e cí ŋe húle é ndéŋele, mbá aámbáya Bandɔ́mɛsɛ́ maá banɔ́ hálámánána né Musókóbi bitúké ; muúmu mú ŋaá banɔ́ sókóbi.

Olíhe ú ciíbe cɛ nyɛtɔ́nɔ́

¹Híáná tɔ́na, banɔ́ beénjú bá ɔtɔ́nɔ́, hú naányɛ́ á lɔ́kɔ́mákɛ́na ɔnɔ́mɛ u bɛ́muátá. Wá bámɔ́kɔ́na na ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na a nyɛnamá anyɛ́ anyía, ta u tɛ ŋáá táŋɛ́ta, wé bísúétíne ɔnɔ́mɛ, ɔnɔ́mɛ oócí yó lumitinine Bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, mbɔ́kɔ wáŋa mu-ti-lumitinine. ²Báánɔ́ banɔ́mɛ bá bɛ́muátá ká bɔ́ lɛ́caka na anyána nyíánɔ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na áŋa nyifúúménénú na anyána nu ŋe nú beébe lɔ́kɔ́mɛ́na. ³Nua nɔ́ŋa beénjú bá ɔtɔ́nɔ́. Buátɛ́ bɔkɔ, nɔtɛ aambáka nyɛnɔ́kɔ́ nyɛ́ ciɔ́sɛɔ́sɛ́ ; nyɛ́áŋa anyía : Ne tuhúnyi a tɔnuákánɔ́, na bɛalɔ́ bí kóolo, na bɛmbányɛ́kɛ́ bɛ́ bɛlaŋa. ⁴Mbá ánɔ aambáka nyɛnɔ́kɔ́ nyɛ́ ɔtɛ́má ; nyiínyi nyɛ́ tɛ ŋá mána, anyía nyí ŋeé húle e cíínú ɛtɛ́má noómi a cɛ́áŋa mbuumu, ciíci isiotóto. Nyɛnɔ́kɔ́ eényí tɛ ŋá cáŋía ta buɔ́sɛ́, nyɛ́áŋa ambányɛ yɛ́ bɔkɔ e yí ŋeé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́ ɔ ɔhɔla bɔkɔ bukime. ⁵Híáná bifúúménénú bí beénjú bɛ́ ɔtɔ́nɔ́ bɛ́ buáyá ŋaá bá na nyɛnɔ́kɔ́ eényí, bá ŋa bɔ́ hákɛ́na mɔŋɔlɛ́ ná Bandɔ́mɛsɛ́, bá lɔ́kɔ́mákɛ́na báábɔ́ banɔ́mɛ bá bɛ́muátá. ⁶Híáná Sáala, oónyí u *Abɛ́laham, ŋaá bámɔ́kɔ́nɛ́na. U ŋaá lɔ́kɔ́mákɛ́na ɔnɔ́mɛ, u wuúci lɔ́ŋɔ́kɔ anyía « Taatá ».3.6 Fanáka Sɛn 18.12. Mbɔ́kɔ nu ŋa nɔ́ kɛ́la bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana, tɔ́na manɔ́ŋɔ́ tɛ ŋáa banɔ́ sɔ́mbásɔ́mba, nua nɔ́ŋa háyɛ bááyɛ́ babɔ́la aámbáya.

⁷Banɔ́ tɔ́na banɔ́mɛ, hú naányɛ́ e líhéke ne uuyé oónyí, u menyukune anyía beénjú ŋe tényí ábɔ́ kása. Énu beébe kékéke anyía bá ŋa bɔ́ nyɛ́mána bá ɔbɔ́ŋɔ olíhe awɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋé yíinjie baacɔ ɔlɔŋɔ na banɔ́. Ánɔ kɛláka aáná, mbá ta bɔkɔ tɛ káá bɛ́kɛ́ŋɛ́lɛ́ána e úúnú ɔbɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na.

Belumitinine ká bɔ́ lɔ́kɔ́máka muuyé

⁸Ɛ ŋaá mɛ aamba obíóndísínyi ɔ banɔ́ wɔɔ́ŋɛ́na anyía ánɔ bámɔ́kɔ́nɛ́na na nyɛbɛ́táá nyɛ́mɔtɛ́, ne nulénéne númɔtɛ́, énu lénékéne banɔ́ na banɔ́ anyía nua nɔ́ŋa benyíinyí, ánɔ bá tɔ́na na ɔtɛ́má ú mahana, ne nyibílóosi nyɛ́ ɛtɛ́má. ⁹Nuti hélúmúkúnyínyi bɔɔbɛ́ a bɔɔbɛ́, mbá ta bɔsálɔ́ a bɔsálɔ́. Nu ŋa nɔ́ nyɛmána nú ɔbataka yáaŋa Bandɔ́mɛsɛ́ anyía wá sáyábákɛ́na baacɔ a bá ŋa bɔ́ banɔ́ kɛla bɔɔbɛ́ ; a asana eéyé Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá banɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ, ananyía mbá wá banɔ́ sáyábákɛ́na háyɛ u ŋaá banɔ́ bɛ́tanɛna. ¹⁰Yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ a Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ anyía :

« Ɔɔcɔ ewú u ŋeé léne olíhe na ambányɛ yí olíhe na mɔɔ́sɛ́ me obíléne, wé bíkékényíki anyía u ti búle táŋa aabɛ́ yɛ́ ɔtáŋa, u tɛ sɔ́mbáka bɛfala ;

¹¹wá nyɛána ɔkɛla maabɛ́, mbá wé búle kɛ́la bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana, u bíínjíékíne ɔwaamba mbuumu ekúlú ekime,

¹²ananyía Bandɔ́mɛsɛ́ ŋa lɔ́kɔ́ma ɛbɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na cɛ́ bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ ; cááyɛ́ eése tɛ ŋá hátɔna náábɔ́, mbá Otéŋí a Waáŋá ŋeé túme bakɛla maabɛ́ elime. »3.10-12 Maŋ 34.13-17

¹³Aányɛ́ wáŋa na makɛ́nda ma ɔ banɔ́ tékeseke mbɔ́kɔ nua núáŋa bebíínjíénú ɔ ɔkɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana e ? ¹⁴Mbɔ́kɔ yɛ́ ŋáá háma anyía núánɔ́ lɔ́kɔ́máka muuyé asana na yáánɔ́ ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na, yááŋa ambányɛ yɛ́ asana. Buátɛ́ bɔkɔ, nuti líkíméke baacɔ ; cíínú injiŋé tí nyimukune. ¹⁵Mbá énu nyemíki3.15 Fanáka Ɛsa 8.12-13. e cíínú ɛtɛ́má noómi Kilís, Otéŋí a Waáŋá. Ánɔ bámɔ́kɔ́na ekúlú ekime hoóhi na ɔbɛ́kámáka baacɔ bekime a bá ŋa bɔ́ banɔ́ bícónyi a asana na mɔŋɔlɛ́ amá nua nɔ́ŋa ne meéme. ¹⁶Ekúlú eyí nu ŋe nú beébe hembuline mɔŋɔlɛ́ eémé, ánɔ kɛ́láka ne osiotóto yɛ́ ɔtɛ́má, nu beébe kékéke ; túánɔ́ tɔcɔɔ́cɔ́ tɔ́ ɛtɛ́má tɛ́ banɔ́ kákálɛ́na, ananyía baacɔ a bá ŋa bɔ́ banɔ́ óóto, bá bábákɛ́na yáánɔ́ ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na e nyimónjóló ne *Kilís ábɔ́ lɔ́kɔ́máka aatɔ́ ɔlama. ¹⁷Yááŋa ambányɛ anyía ɔɔcɔ á lɔ́kɔ́máka muuyé a bɔmbányɛ abɔ́ u ŋaá kɛ́la, mbɔ́kɔ bú ŋeé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́, ɔ ɔhɔla anyía wá lɔ́kɔ́máka muuyé a asana na bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana abɛ́ u ŋá kɛla. ¹⁸Yááŋa anyía, Kilís bɛ́muátá ŋeé wé ekúlú ɔ́mɔtɛ́ e bikúlú bikime a asana na maabɛ́ ma baacɔ ; wuúci atálɛ́mánánɔ́ yɛ́ ɔɔcɔ u ŋe keé wééné a yáánɔ́ asana, banɔ́ bakɛla maabɛ́, ɔ ɔkɛla anyía wá banɔ́3.18 Cɛ́mɔtɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá áŋa na « wá basɔ́… » súétékéne ná Bandɔ́mɛsɛ́. Bé ŋeé wuúci ɔ́ɔ́nɔ owé háyɛ ɔɔcɔ okime, yɔ́ háányua o owé a makɛ́nda me Efúúménénú yí Elilé. ¹⁹A makɛ́nda mé Elilé eéyé, u ŋe keé húlíkínyi te bililé a bɛ́ á báka bɛfɔ́kákɛ́nánɔ́ a bunɔŋɔ bú biwéewé Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma. ²⁰Yááŋa anyía, bililé bɛ́ baacɔ eébí ŋaá cáŋa ɔkɛlakɛna Bandɔ́mɛsɛ́ aatɔ́ ɔnata buáyá, ekúlú ayɛ́ u ŋaá bá we yeéhíkínyínyi, u beébe tátáka ɔ mɔɔ́sɛ́ amá Nɔ́a ŋaá bá waá túáka hikóló. Hikóló eéhí hɛ́ ŋaa kɛlá anyía hú baacɔ bánámányɛ́ ɔ́ nɔhɔ́kɔ o owé ú menyífé. ²¹Menyífé eémé ŋaá bá hibílícínyínyí hí *obíótíne awɔ́ u ŋaá banɔ́ nohi tɔ́na aámbáya.3.21 Bɔ́mɔtɛ́ baacɔ ŋa bɔ́ lɔ́kɔ́ma anyía : « Yɛ́ ŋaá bá hibílícínyínyí hí obíótíne awɔ́ ú ŋaá banɔ́ nohi aámbáya. » Obíótíne oócí tɛ ŋá sua bɔ sua bihíŋe bí elime cɛ cɛɛ́tɔ ; mbá wáŋa nyibíínjie anyɛ́ ɔɔcɔ ŋé bíínjie ná Bandɔ́mɛsɛ́ ne efúúménénú yɛ́ hɛcɔɔ́cɔ́ hɛ́ ɔtɛ́má a asana eyí Yésus Kilís ŋaá háányúá e biwéewé. ²²Yésus oócí ŋaá báátáka, yɔ́ hálɔ́mɔ́na ɔ Ɔmuaná. Wáŋa limine a aháŋá yɛ́ ɔɔbɔ́ ú manɔ́mɛ ú Bandɔ́mɛsɛ́ ; hɔ́á ú ŋee téŋínyi ne *bililé bɛ́ masɔ́ma, ne metéŋí, ne bililé bɛ́ makɛ́nda bí etémbí bikime áyá.

Yɔɔ́sɔɔ́sɔ yí olíhe

¹Ɛ́ɛhɛ́, háyɛ *Kilís ŋaá lɔ́kɔ́máká muuyé a ciayɛ́ cɛɛ́tɔ,4.1 Cɛ́mɔtɛ́ Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ buáyá ŋo sólinyi « a yáánɔ́ asana », ta anyía « a yáásɔ́ asana ». banɔ́ tɔ́na ánɔ hákɛ́na a bíánɔ́ bɛɛtɔ́ anyía nu ká nɔ́ lɔ́kɔ́máka muuyé. Yááŋa anyía, ɔɔcɔ okime awɔ́ ú maa lɔ́kɔ́máka muuyé aáyá a cɛɛ́tɔ tɛ ŋá háná á kɛ́la bɔɔbɛ́ buúse bukime. ²Yááŋa anyía, ɔ mɔɔ́sɛ́ e me meé wuúci lɔbɛna anyía wé líhéke ɔ ɔmɛsɛ́, wé líhéke háyɛ bú ŋeé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́, tɛ́ cáŋa háyɛ olíhe awɔ́ ú naŋa wé bílénékíne baacɔ bá ɔmɛsɛ́. ³Yááŋa anyía, nú me nú húliki yáánɔ́ ekúlú yeéŋí o olíhe háyɛ be-ti-menyí Bandɔ́mɛsɛ́. Nu ŋa nɔ́ bá nuanɔ́ kɛ́laka bɛsana a bɛɛbɛ́ a bɛ́ ŋaá bá bɛ́ á banɔ́ hámɔ́kɔ́nɛ́na ɛ ɛtɛ́má : Na ɔmúána meluku, na aabɛ́ yɛ́ ɔnyíá, ne ohíólo meluku, ne onyemi bɛbɔ́kɔ́bɔ́kɔ bí bunyímé. ⁴Mbá aámbáya, be-ti-menyí Bandɔ́mɛsɛ́ eébé á búáŋa ɔ ɔ banɔ́ kéké buéŋí anyía nu tɛ ŋá háná anɔ́ kɛ́la bɛsana bɛ́ mɔnyɔ́kɔ́lɔ́ eébí ɔlɔŋɔ ne beébe mbá, bá ŋa bɔ́ banɔ́ óóto, bá banɔ́ ɔɔ́mbɔ́náka. ⁵Mbá, asana ɔ́mɔtɛ́, bá ká bɔ́ bɛ́kámáka a bɛɛbɛ́ bɛ́ bɛsana eébí buɔ́sɛ́ a búmɔtɛ́ eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́, anyía wáŋa hoóhi na ɔsɔ́mbɔ́tɔ́kɔ́nɛ́na na bɔɔ́sɔ ne bewéékúnénú bɛsana. ⁶Ɛ́ɛhɛ́ bé ŋgeé húlíkinyi tɔ́na te biwéewé Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma ananyía bébú líhéke ekúlú ekime háyɛ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé léne a makɛ́nda me *Efúúménénú yí Elilé, ta yɛ́ cáŋa á bá anyía u ŋeé beébe kélísíkí buáyá ɔ ɔmɛsɛ́ ooci háyɛ u ŋeé kélísi baacɔ bekime bá ɔmɛsɛ́. ⁷Nyɛmana nyɛ́ ɔmɛsɛ́ a yáaŋa hoóhi. Ánɔ bámɔ́kɔ́na aná ne injiŋé a bɛɛtɔ́, nɔtɛ hɛ́táka hiiné ananyía nu ŋa nɔ́ nyɛ́mána nu o búle bɛ́cɔ́kɔ́lɛ́na Bandɔ́mɛsɛ́. ⁸Asana yí buúsebuúse ayɛ́ núánɔ́ nyɛ́mána nú omenyi áŋa anyía énu lénékéne buéŋí banɔ́ na banɔ́, anyía a núánɔ́ nulénéne noómi maabɛ́ meéŋí tɛ ŋáá lɛ́cana.4.8 Fanáka Ɛnj 10.12.⁹Ánɔ káháka baacɔ bɔmbányɛ, nuti bícúcúlékíne bɔsɔ́ɔ́kɔ́ a bá ŋa bɔ́ faáya náánɔ́. ¹⁰Bandɔ́mɛsɛ́ ŋoó boo buéŋí. U ŋoó bóosi ɔɔcɔ okime, hú naányɛ́ háyɛ u ŋeé léne oboosi. Háyɛ bɛmbányɛ bí bekendisi yaála yí nuubo yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, ánɔ ɔɔ́lɔ́kɔ bɔsɔ́ɔ́kɔ́ na yaála yí nuubo eéyí. ¹¹Mbɔ́kɔ Bandɔ́mɛsɛ́ ŋe yiínjíe ɔɔcɔ aá banɔ́ makɛ́nda me ohulikinyi bɔsɔ́ɔ́kɔ́ bɛsana, wé beébe hulíkínyi hú bɛsana bɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́. Mbɔ́kɔ makɛ́nda ma ɔnyiɔkɛna bɔsɔ́ɔ́kɔ́ buólí, wé beébe nyiɔ́kɛ́na a makɛ́nda amá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé wuúci iínjie ananyía, a bɛsana bikime baacɔ ébú nyémíki Bandɔ́mɛsɛ́, bá hɔ́lákɛ́na ne Yésus Kilís. Wuúci wáŋa ne nuúmi na makɛ́nda ekúlú ekime. *Híáná yááŋa.

¹²Baláamɛ bá ɔtɛ́má, mɔɔhɔ amá nu ŋa nɔ́ bɛ́nyíá tɛ banɔ́ kékísi, anyía tɛ́ cáŋa asana e yikenyí yááŋa, ¹³mbá énu bílénéke aná anyía nu ŋe nú hiíte nuafa i indekese ci Kilís ananyía, ekúlú ayɛ́ núáyɛ́ nuúmi kéé bítóŋínyi a baacɔ, nu ká nɔ́ bámɔ́kɔ́na ne obíléne onyíóyókónú hú mbiɔ́kɛ e cíínú ɛtɛ́má noómi. ¹⁴Yááŋa ambányɛ yɛ́ asana mbɔ́kɔ baacɔ ŋa bɔ́ banɔ́ ɔɔ́mbɔ́na anyía nua nɔ́ŋa baacɔ bé Kilís, ananyía Elilé yí nuúmi, Elilé yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́, áŋa náánɔ́. ¹⁵Baláamɛ, bú tɛ á bá bɔmbányɛ anyía ɔɔcɔ aá banɔ́ é hiíteke indekese anyía u ŋɔ́ yɔ́ɔ́nɔ ɔɔcɔ, ta anyía u ŋe yeébe bɔkɔ, ta anyía u ŋgó yoófine a bɛsana e bí ti ŋée wuúci lɛca, ta anyía tɔ́na u ŋaá kɛla aabɛ́ yɛ́ asana yí etémbí. Eéʼeé ! ¹⁶Mbá, búáŋa bɔmbányɛ buéŋí anyía ɔɔcɔ é hiíteke indekese anyía wáŋa kilísíten. Ekúlú eyí u hiíte indekese eécí, u tɛ ɔ́mɔ́ nyɛmána wu ɔlɔ́kɔ́máka aatɔ́ ɔlama mbá, wé nyemíki bu nyemiki Bandɔ́mɛsɛ́ a asana ne nyiínyi nyí Kilís.

¹⁷Yááŋa anyía ekúlú má kaá háma ayɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ yɔ́ cɔba o okélísíki baacɔ, mbá yɔ́ cɔ́ba o otúme a makɔlɔ́kɔ́lɔ́ baacɔ bá ciayɛ́ ciíbe. Kokóokó ! Mbɔ́kɔ náásɔ́, bááyɛ́ baacɔ, nyɛkála á nyɛmána nyí otúmíne, anyána yɛ́ káá bá aná na bɔsɔ́ɔ́kɔ́ a bá tɛ ŋá bɔ́ lɔ́kɔ́mɛ́na Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ e ? ¹⁸Yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ a Ciɔɔ́ŋɛ́ cɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ anyía : « Mbɔ́kɔ bú ŋaa náta buéŋí anyía Bandɔ́mɛsɛ́ é nohíki bɛtálɛ́mánánɔ́ bɛ́ baacɔ, mbá anyána aná na baŋána na bakɛla maabɛ́ e ? »4.18 Ɛnj 11.31¹⁹Yaátɛ́ asana, baacɔ e bé ŋe bú híite indekese anyía bú ŋé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́ aáná, ábɔ́ nyɛmána bá ɔcɔbaka ne buúse ɔ ɔkɛla bɛmbányɛ bɛ́ bɛsana ; mbá bé iínjíékíne cííbú ilíhe ikimekime né Muketi bɛnyɛ́ma bikime ; muúmu mu ŋoó nyióyísínyi cííyé ɛndána.

Olíhe ú bekendisi tuɔ́bɔ tú belumitinine

^1-2Aámbáya aná, ɛ ŋaá mɛ́ banɔ́ kíndísi, banɔ́ bekendisi tuɔ́bɔ tú belumitinine ɛsɛ́ : Énu sókóbíki bɔmbányɛ belumitinine abá Bandɔ́mɛsɛ́ ŋaá banɔ́ iínjiekine, nu beébe sókóbíki i iŋetí ci besókóbi bitúké. Ya mɛ́ŋa tɔ́na mukendisi hiɔ́bɔ hí belumitinine, yaŋɔ́ tɔ́na ɔmbasɔ́mbásɔ u indekese ecí *Kilís ŋeé hiítéke. Na yaŋɔ́ na banɔ́, tu ká sɔ́ bámɔ́kɔ́na na nuafa e nuúmi nú Kilís anɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ kóó tóŋínyi baacɔ. Énu sókóbíki belumitinine, tɛ́ cáŋa e yeékínyi ɔ ɔmuaná mbá e nyiléne noómi háyɛ bú ŋeé bíléníne Bandɔ́mɛsɛ́ ; tɛ́ cáŋa ɔ hɔ́mákɛ́na mɔɔnyɛ́, mbá na ambányɛ yɛ́ ɔtɛ́má. ³Nuti beébe bémbíki tɔ́na, mbá yáánɔ́ ambányɛ yɛ́ nyɛbɛ́kɛ́lɛ́na á bámɔ́kɔ́na hibílícínyínyí ehí belumitinine ŋa bɔ́ látɛ́na. ⁴Aáná, ekúlú eyí Yésus Kilís káá fááya, wuúci awɔ́ u ŋaá basɔ́ sókóbi basɔ́ bekime, u káá banɔ́ hákɛ́na bɛtamba bí nuúmi a bɛ́ á hɔ́laka bɛnamá bikime ; biíbi bí ti ŋé bío ta buɔ́sɛ́.

⁵Híáná tɔ́na, banɔ́, na bɛnɔ́kɔ́ na babɔ́la, ánɔ lɔ́kɔ́mákɛ́na *bekendisi belumitinine a cáánɔ́ oóndímínyínyi cá mɔɔ́sɛ́ mekime, nu bílóósíki, nɔ nyiɔkɛna bɔsɔ́ɔ́kɔ́ anyía yááŋa yɔɔ́ŋɔ́kɔ́nɔ́ anyía : « Bandɔ́mɛsɛ́ tɛ á bá elime na baacɔ e bé ŋe bú bíbééti. Mbá u ŋoó bóosi baacɔ e bé ŋe bú bílóósi eeyé eé buúse. »5.5 Ɛnj 3.34⁶Énu bílóósíki aná eé buúse bɔ́ Bandɔ́mɛsɛ́ a wáŋa na makɛ́nda mekime, ananyía wá banɔ́ béétíki ɛ ɛndána acɛ́ u ŋaá táná. ⁷Ánɔ cɔbákána cíínú ɛmbɛ́cɔbɛ́ ikime ná Bandɔ́mɛsɛ́, ananyía wuúci u ŋaá banɔ́ sókóbi.

⁸Cíínú injiŋé tɛ banɔ́ nyímúkúne a bɛɛtɔ́ ; nɔtɛ hɛ́táka hiiné anyía muanɔ́ munuusi, ɛ́cɛ Musɔ́mɛ́na baacɔ, ŋe húlé á naŋála, u banɔ́ tékítéki háyɛ iŋgoyó e cí ŋé húme cɛ aambaka bɔkɔ bɔ́ ɔlahɔnaka. ⁹Ánɔ ɔɔ́nɔ́kɛ́na o olumitinine noómi, nɔtɛ bɛ́nyɛ́ánɛ́na anyía wá banɔ́ yáka. Nu ŋe nú menyi anyía híáná tɔ́na bé ŋe tékéséke báánɔ́ benyíinyí bé olumitinine a bá bɔ́ŋa basaasíákánɔ́ ɔ ɔmɛsɛ́ okime. ¹⁰Nu ŋa nɔ́ cɔ́baka ɔ ɔlɔ́kɔ́máka muuyé hikétíkéti hí ekúlú, mbá Bandɔ́mɛsɛ́ áŋa indíné cɛ yaála yí nuubo ekime. Wuúci u ŋaá banɔ́ lɔ́ŋɔ́kɔ e nyimónjóló ne Yésus Kilís, anyía nuanɔ́ bɔ́ŋgɔ́na nuafa eeyé e nuúmi a nɔ́ tɛ káá mana ta buɔ́sɛ́. Bandɔ́mɛsɛ́ káá banɔ́ oónyínyísikinyi, yɔ́ banɔ́ kíndísíki, yɔ́ banɔ́ líminyisiki e elimíné a cááŋa cɔɔ́nɛ́nánɔ́. ¹¹Wuúci wáŋa na makɛ́nda e bikúlú bikime. *Híáná yááŋa.

¹²Sílas u ŋɔ yɔɔ́ŋɔ mehúnyi eeme eémi e nyiínyi. I ŋeé mi wuúci lɛca háyɛ onyíinyí a wáŋa obíínjíénú ɔ ɔnyiɔnɔ Yésus buólí. Mehúnyi eeme áŋa a asana na ɔ banɔ́ kíndísíki na ma ɔ banɔ́ háyɛ́na ɛmbasɔ́ anyía nua nɔ́ŋa bahákɛ́nánɔ́ bɛɛtɔ́ aá taaká cɛ yaála yí nuubo yɛ́ Bandɔ́mɛsɛ́ noómi. ¹³Belumitinine bá hiɔ́bɔ hɛ́ Bábilon5.13 Nyiínyi eényí ŋe bíhémbúle anyía « baacɔ bá Bandɔ́mɛsɛ́ á bɔ́ŋa a musala ná baacɔ e bé ti ŋé bú menyí Bandɔ́mɛsɛ́ ». ŋa bɔ́ banɔ́ téŋi ; Bandɔ́mɛsɛ́ ŋeé beébe táfáka háyɛ u ŋaá banɔ́ táfáka tɔ́na. Malɛ́kus5.13 Wuúci oócí wáŋa Sáaŋ Malɛ́kus, onúséyé ú Baanábas (Kol 4.10). Wuúci u ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɔ Ambányɛ yɛ́ Ɛsɔ́ma háyɛ Malɛ́kus ŋɔ yɔɔ́ŋɔ́kɔ́. Wuúci tɔ́na u ŋe kéndíkínyi ne Bóol (fanáka BBƐ 12.25 ; 13.5). tɔ́na, uumi ɔɔ́nɔ́, ŋaá banɔ́ téŋi. ¹⁴Énu téŋginyinyi banɔ́ na banɔ́, nu bíémbíkinyinyi anyía nua nɔ́ŋa benyíinyí bé olumitinine.

Bandɔ́mɛsɛ́ á banɔ́ iínjíékíne mbuumu ɛ ɛtɛ́má, banɔ́ bekime abá nua nɔ́ŋa e nyimónjóló ne Kilísʼo ! Híáná yááŋa.