LUKA
11 Ati Tioƒilo, bekyuli pii bákya ɔkplu na bábla kalɛ na bakana bɔbla na bénweni ala ani ƒui nálɛ na bula akɔ bése. 2 Bénweni-nya aani kalɛ na bekyuli bani nánu ala amɛni ɔ́si nyana kalɔ kesekɔ básu-bu na bákɔ-nya lɛsa lɛnɔ. 3 Anwuɔsu ni, Ɔbune Tioƒilo, ka ami líwi lɛlɔ lɛ́tɛya ala amɛni ƒui ɔ́si kalɔ kesekɔ ɔsu ni, lɛ́bla kasusu ka ɔdia ka línweni kalɛ na ala amɛni álɛ nwaa lite-ɔ. 4 Mɔɔbla ɔmɛni kalɛ na anu litemi geen lɛmmɔ ati ƒui ɔ́si ala ani na bátina-a lɛlɔ. 5 Uwi ɔni na Herode ɔɔdi lɛga na Yudea kalɔ lɛlɔ ni, Katɔti ɔkpane ɔdi ɔkya ɔni baalɔ Sakaria. Ɔ́si ɔkpane bɔdi ulu ɔni nkɛ ɔkpane ɔni baalɔ Abia ulu lɛlɔ. Sakaria ɔmɛni ulekudi baalɔ Elisabet na anwu lɛnɔ ɔ́si Katɔti ɔkpane ɔni baalɔ Aaron kaba kemo. 6 Ɔgya ku ule bamɛni bélie ngba bɔbuni na Katɔti anumi. Na bádi nwuna ɔda bubo ƒui lɛlɔ kaduɛ. 7 Bekyuli bamɛni beeebo bebi badi, ɔsika Elisabet ɔdi udinkɔ. Na bana inyɔ lɛnɔ báabi lɛlɔ. 8 Limeyi lɛdi ni, Sakaria ɔkya Yudaƒuɔ kakpakɔ ɔɔbla nwuna ɔkpane kabla ɔsika nwuna lɛlɔ na údu. 9 Ɔsika na bana bakpane ɔdi bɔbla kemo ni, bátu egulabi bánu na Sakaria ɔmmɔ ɔdi nénwini úwi. Anwuɔsu anwu na báƒuna ka ɔkyula oloƒui ute Katɔti na nwuna lɛkpabi lɛlɔ. Amu na úduo úsie Yudaƒuɔ kakpakɔ mmɔ. 10 Na uwi ɔni na ɔkya ɔɔkyula oloƒui ɔmmɔ ni, bekyuli bakladi bewi keyi baakpali katɔ. 11 Amu na Katɔti ɔtu ɔdi údie lɛlɔ ɔ́tina-nwu na unye use kesii kani na oloƒui ɔmmɔ ɔɔkywí kɔdianu kakɛ. 12 Na ɔni na Sakaria ɔ́nu-nwu ni, liƒu lɛ́da-nwu geen. 13 Nsu Katɔti ɔtu ɔmmɔ ɔ́su-nwu ɔnini, “Sakaria, tayia! Katɔti únu ƒula bɔkpali, na ƒula ulekudi Elisabet ɔdubɔwɔ ɔnanabi ute-ɔ. Na adubɔsia-nwu lɛnyi anii Yohane. 14 Si báwɔ-nwu ni, adubɔkɛ kubiti geen. Lɛni kani na bekyuli pii lɛnɔ badubɔkɛ kubiti. 15 Ɔdubo ukyuli ubendi bɔbla na Katɔti anumi. Útalɛka ɔni ntɛ kpakplaa iye bɔbambadi bɔdi udu lɛnɔ. Na ɔ́si nwuna bɔwɔ uwi ni, Katɔti kɔyu kɔdubɔƒɔ-nwu lɛlɔ kemo. 16 Na anwu ndubo Israel bekyuli pii bɔsɔku buboku bana Unwoti Katɔti kudɔ. 17 Anwu ndubɔka Blɔti bubo na ɔyikun ku kayi buse kemo aani kalɛ na Katɔti Kenye Udiene Elia úse kalɛ. Na anwu ndubo bebi ku bati bɔsɔku bɔsala. Na ɔdubunwini batuɔkplune kasusu úboku kasusu kedee bɔbla lɛlɔ. Ɔmɛni ndubɔya na Blɔti bekyuli benye kagyumana bete-nwu.” 18 Amu na Sakaria úye ɔtu ɔmɛni ɔnini, “Bi ndubɔya na lɛƒɔ ɔmɛni lɛdi? Ɔsika lɛ́ɛbla unengu na mina ulekudi lɛnɔ ɔ́ɔbi.” 19 Amu na ɔtu ɔmɛni údie kenye ɔnini, “Ami ndi Gabriel ɔni muunye Katɔti anumi. Anwu nátala-mi ɔnii mbasu-ɔ kenye kabuni kamɛni. 20 Nsu átaƒɔ-mi kenye kamɛni átadi. Ina ka átaƒɔ-ka átadi ni, kadubo bɔlɛ na uwi ɔni na Katɔti úse-ka úse lɛlɔ. Na ɔmɛni ɔsu adububo limu wetédu limeyi lɛni na kenye kamɛni kébo kéte lɛni sɔsɔ.” 21 Uwi ɔni na ala amɛni ƒui aalɛ́ ni, ɔ́bla bekyuli bani nnye bagya Sakaria na keyi mmɔ kalɛ kadi, ɔsika balati lɛla lɛni ɔsu na uutu uwi na Yudaƒuɔ kakpakɔ mmɔ lɛni. 22 Ka ɔ́lɛ úbo ni, ɔsɔ ulákana-ma butemiku. Anwuɔsu bánu báti ka ɔ́nu budie bɔtina bɔdi na Yudaƒuɔ kakpakɔ mmɔ. Na ka ulákana butemi ɔsu ni, enu kani na uudie taatɛmiku-ma ala. 23 Na uwi ɔni na nwuna lɛkpa kabla kása na Yudaƒuɔ kakpakɔ mmɔ ni, Sakaria ɔ́tɔlɔ úsie kaduli. 24 Na ɔmɛni kama ni, Elisabet úbada kaƒɔ ɔni na ɔsɔ ulalɛ. Na ɔ́bɛla lɛlɔ abuli alɔ sɔɔn. 25 Amu na Elisabet ɔ́su ɔnini, “Ɔƒɛni ni, Katɔti ɔ́bla ɔmɛni úte-mi, na ɔ́tala mina kɔƒa na kadi anumi.” 26 Na Elisabet kaƒɔ bɔda kɔbuli kɔkundi kemo ni, Katɔti ɔ́tala nwuna ɔtu Gabriel ɔnii usie ɔma ɔni baalɔ Nasaret na Galilea kalɔ lɛlɔ. 27 Ɔtu ɔmɛni úti kenye úsienku ulekubi ɔni na bévele béte ɔnana ɔni baalɔ banii Yoseƒ na ɔ́si Ɔga Dawid kaba kemo. Ulekubi ɔmmɔ lɛnyi ndi Maria. 28 Ɔtu ɔmmɔ úbo Maria kudɔ na ɔ́su-nwu ɔnini, “Mɔɔkɔ́-ɔ lɛlɔ buɛɛ! Blɔti ɔsiaku-ɔ na úte-ɔ kusɛ kusɛ.” 29 Ɔtu ɔmɛni kenye kani na ɔ́su ɔ́ya na Maria kasusu kéƒu, ɔsika útenu kenye kammɔ kalɔ. 30 Amu na ɔtu ɔmmɔ ɔ́su-nwu ɔnini, “Maria, tayia. Ƒula lɛlɔ lɛ́da Katɔti kubiti geen. 31 Adubo kaƒɔ bɔda na awɔ ɔnanabi, na adubɔsia-nwu lɛnyi anii Yesu. 32 Ɔdubo lɛnyi bɔƒɔ geen na badubɔlɔ-nwu banii Katɔti ɔni ndi Ɔyikune Ƒui ɔlati Ubidi. Na Unwoti Katɔti ɔdubɔya na ubi ɔmmɔ ɔdi lɛga aani nwuna Nana Dawid kalɛ. 33 Na ɔdubo lɛga bɔdi na Yakob kaba kemo uwi ƒui. Na nwuna lɛga kadikɔ kalása kudii.” 34 Amu na Maria úye-nwu ɔnini, “Dɛ na ɔmɛni webo wete lɛni ka adagyaa na ndi?” 35 Mmɔ na ɔtu ɔmmɔ údie kenye ɔnini, “Ɔyikune Ƒui ɔmmɔ Kɔyu kɔdubo-ɔ lɛlɔ na nwuna ɔyikun ɔƒɔ-ɔ lɛlɔ kemo. Anwuɔsu ubi kedee ɔni na adubo bɔwɔ ni, badubɔlɔ-nwu banii Katɔti Ubidi. 36 Ɔƒɛni mɔɔyá-a na ati ka ni, ƒula ɔtɔ kemo uleku ɔni ndi Elisabet na baalɔ-nwu udinkɔ ni, ɔ́ɔda kaƒɔ ina ka nwuna akwa éesie lɛtɔtɔ geen. Na nwuna kɔbuli kɔkundi kemo na ɔkya mɛni. 37 Ɔsika lɛla lɛdi liiibo Katɔti ɔkplu.” 38 Amu na Maria ɔ́su-nwu ɔnini, “Nu, Blɔti kabla ɔblane na ndi. Ɔbla ute-mi aani kalɛ na ásu.” Amu na Katɔti ɔtu ɔmmɔ ɔ́tɔlɔ. 39 - 40 Uwi ɔmmɔ kemo kani na Maria úmi ɔ́ta na ɔ́babla úsie Sakaria kesii na abi lɛlɔ na Yudea kalɔ lɛlɔ ɔnii utégyele Elisabet. 41 Na ka Elisabet únu Maria kegye ni, ubi ɔni nkya-nwu kaƒɔ kemo úkpo, na Katɔti Kɔyu kɔ́ƒɔ Elisabet lɛlɔ kemo ƒui. 42 Mmɔ na ɔ́su ku lɛdi momoomo ɔnini, “Béte-ɔ kusɛ kusɛ na beleku ƒui akɔ, na béte ƒula kaƒɔ ubi lɛnɔ kusɛ kusɛ! 43 Ɔma na ndi ɔsu na Blɔti uni ɔɔkɔ́-mi lɛlɔ? 44 Uwi ɔni kani na ƒula kegye kánya kéduo-mi atu kemo ni, mmɔ kani na ubi ɔni nkya-mi kaƒɔ kemo úkpo na lɛlɔyɔ kemo. 45 Na lɛlɔ litaayɔ-ɔ geen, ɔsika áƒɔ ádi ka kenye kani na Katɔti ɔ́su ɔ́siku-ɔ lɛlɔ kadububo kete lɛni.” 46 Amu na Maria ɔ́su ɔnini, “Mina kayi keemwi Blɔti. 47 Na lɛlɔ lɛɛyɔ́ mina kɔyu na Katɔti ɔni ndi mina Ɔƒɔne lɛlɔ. 48 Ɔsika únyimo ami, nwuna kabla ɔblane ɔni naaadi lɛla lɛdi. Na ɔ́si ɔƒɛni úsela ni, kaba ƒui badubo-mi bɔlɔ banii ukyuli ɔni na lɛlɔ lɛɛyɔ́-mi. 49 Ɔsika Ɔyikune Ƒui nábla ala ebendi amɛni úte-mi, na nwuna lɛnyi nse kedee. 50 Nwuna kɔnyana bɔnu kuse kute kaba ƒui bekyuli bani mɔɔbu-nwu. 51 Údie nwuna ɔyikun keyi, na úgyingya bekyuli bani mɔɔtalaku lɛlɔ katɔ. 52 Úboku baga benengudi ƒui kalɔ, na ɔ́kɔliku bani néboku lɛlɔ kalɔ katɔ. 53 Ɔ́ya na bekyuli bani na kɔka kɔɔda ƒui bémo ku ala abuni sɔɔn, na balakɛne bénwini ku enukplu. 54 Nwuna anumi asia kenye kani na ɔ́su bula bati kuuku úse lɛlɔ, na úbo ɔnii ubebunku Israel kadi bekyuli ƒui. 55 Únyimo ka uti kɔnyana bɔnu ute Abraham ku nwuna bawɔ úsela ƒui!” 56 Amu na Maria ɔ́sɔ ɔkya Elisabet kudɔ aani abuli atɛ sɔɔn asa na ɔ́sɔ únwini úsie ɔma. 57 Uwi úbedu Elisabet ka ɔwɔ. Na ɔ́wɔ ɔnanabi. 58 Na Elisabet bekutene ku banwa ƒui bénu akɔla ebendi ani na Katɔti ɔ́bla úte-nwu. Na bana ƒui bákɛku-nwu ebiti kaduɛ. 59 Ka ɔnamu ɔmmɔ ɔ́ƒɔ emeyi maane ni, bébo banii bebekulo-nwu lego na báwia ka basia-nwu ɔti lɛnyi banii Sakaria. 60 Nsu uni útatunaku-ma na ɔ́su-ma ɔnini, “Bɛsia-nwu lɛnyi bɛnii Yohane.” 61 Amu na bákyaku-nwu unyeƒi banii, “Na ka balálɔ ƒula ɔtɔ kemo ukyuli ɔdi banii Yohane nɔɔ?” 62 Amu na bébo ɔti enu béye-nwu bénu lɛnyi lɛni na ɔɔwia ka basia ubidi. 63 Mmɔ na Sakaria ɔ́ƒɔ lɛla lɛni lɛlɔ na beenweni ala taasia na únweni ɔnii, “Nwuna lɛnyi ndi Yohane.” Na ɔ́bla bana ƒui dɛye dɛye. 64 Mmɔ kani na Sakaria úse kalɔ ku butemi na uumwi Katɔti. 65 Liƒu bonwu lɛdi lɛ́da nwuna bekutene ɔni náya na litemi lɛmɛni lígyingya lɛ́kya lɛma lɛni nkya Yudea abi lɛlɔ ƒui kemo. 66 Bekyuli bani ƒui nénu ala amɛni béti kasusu kadi na béye lɛlɔ banii, “Bi ukyuli udu na ɔnamu ɔmɛni ɔdubo bunwini geen tɔ?” Béye lɛlɔ lɛni ɔsika use nwaa ka Katɔti ɔyikun ɔsiaku-nwu. 67 Mmɔ na Katɔti Kɔyu kɔ́ƒɔ ubi ɔmmɔ ɔti Sakaria lɛlɔ kemo na ɔ́su úse ɔnini, 68 “Bɛya na bumwi Blɔti, Israel Unwoti, ɔsika úbo úbebunku nwuna kadi na ɔƒɔ-ma na bakɛ bɔnwuna. 69 Úti Ɔƒɔne Ɔyikune ɔdi úte-bu ɔni na ɔdi anwu ɔlati kabla ɔblane Dawid kaba kemo ubi. 70 Úse kenye kamɛni úse kukuuku ɔkɛ nwuna kenye bediene kedee lɛlɔ ka ni, 71 ɔdubudie-bu ɔlɛku ekpidi bablane ku ama bani na muukisi-bu ƒui enu kemo. 72 Ɔ́su ka ɔdubɔnu bula bati kuuku kɔnyana na wenyimo bunyimi kedee bɔni nkya ama ku-nwu ntɛ. 73 Na ɔ́su bula ɔti Abraham kenye kpakplaa kamɛni úse ka ni, 74 ɔdubudie-bu na bula bekisine enu kemo, na ɔdubɔya na bɔbla-nwu kabla na liƒu lɛsɔ lɛɛɛdubo-bu bɔda. 75 Na ɔdubɔbla-bu kedee na buse siin na nwuna anumi na bula ngba emeyi kemo ƒui. 76 Na awɔ, mina ubi ni, badubɔlɔ-ɔ banii Katɔti Ɔni Ntulo Ƒui Kenye Udiene. Awɔ ndubo bɔgyu bɔtɔ na Blɔti lɛtɔtɔ kalɛ na aklibi ulu ese ete nwuna bubo. 77 Na aya nwuna bekyuli bati ka badubɔkɛ bɔƒɔ na bana ekpidi buti taakyiɛ ɔsu. 78 Bula Katɔti use buɛɛ, na ɔɔnu kɔnyana. Ɔdubɔtala Ɔƒɔne ɔkya-bu ɔni muukeye aani kalɛ na ɔƒɛ ɔɔtu. 79 Na ɔya na bukeye bɔmɛni bɔsi katɔ buwi bekyuli bani nli kasuudikɔ na kukpi liƒu lɛɛda-ma kalɛ na ɔkpanku-bu ɔvinku keyi buɛɛ ulu lɛlɔ.” 80 Amu na ubi ɔmmɔ ɔ́lɛ lili na kayi kasia Katɔti lɛlɔ kpakplaa. Na ketele ntɛ kani na úlie úti útédu uwi ɔni na ɔ́da ɔ́lɛ Israel kadi anumi.
21 Na uwi ɔmmɔ kemo ni, Ɔga Unengudi Kaesare Augusto úte ɔyikun ɔnii benweni bekyuli bani ƒui nkya Roma lɛga bɔdi kalɔ anyi. 2 Na bekyuli anyi bunweni budeedi bɔmɛni kemo ni, aban unengu ɔni baalɔ banii Kirenio mɔɔdi Siria kalɔ lɛlɔ. 3 Anwuɔsu ukyuli biala úsie nwuna ɔma úténweni lɛnyi. 4 Amu na Yoseƒ lɛnɔ ɔ́ta ɔ́si Nasaret ɔma na Galilea kalɔ lɛlɔ úsie Betlehem na Yudea kalɔ lɛlɔ kesii kani na báwɔ Ɔga Dawid. Yoseƒ úsie mmɔ ɔsika ɔdi Dawid kaba kemo ubi. 5 Útiku Maria ɔni na bévele béte-nwu na ɔda kaƒɔ lɛnɔ. 6 Na uwi ɔni na bakya Betlehem mmɔ ni, uwi úbedu Maria ka ɔwɔ. 7 Ɔ́wɔ nwuna ubi ɔnanabi udeedi na ɔtɔ kakɛ kani na bebuo batɛ. Na únyimi-nwu ɔ́kya kɔdi kemo, na úti-nwu ɔ́va lɛla lɛni kemo na bebuo bammɔ baadi, ɔsika kakyakɔ kadi kasɔ keeebo na baƒɔ keduokɔ. 8 Amu na likpo lɛmmɔ na kalɔ kammɔ lɛlɔ ni, baƒonu badane badi bakya baanu bana bebuo lɛlɔ usien ƒui. 9 Katɔti ɔtu ɔdi ɔ́da ɔ́lɛ-ma lɛlɔ na Unwoti bukeye bɔdi búkeye búbewi-ma lɛlɔ. Ɔmɛni ɔsu báyia geen, 10 nsu Katɔti ɔtu ɔmmɔ ɔ́su-ma ɔnini, “Bitayia. Líboku-mii linyesia lɛbuni lɛni ndubuti lɛlɔyɔ ku ebiti geen ute bekyuli ƒui. 11 Na ɔmwi limeyi lɛmɛni kani lɛlɔ ni, báwɔ Ɔƒɔne ɔni ndi Blɔti Kristo béte-mii na Ɔga Dawid ɔma kemo. 12 Na lɛla lɛni na bɛdubuti bɛnu bɛti ni, ani ndi ka bɛdubɔnu ubiwɔ ɔni bényimi bákya kɔdi kemo na ɔtɛ bebuo kadikɔ.” 13 Kɔnakunwi ni, Katɔti batu lɛkpa bonwu lɛdi lɛ́si kayaa lɛ́da lɛ́lɛ-ma lɛlɔ na líbebunku ɔtu ɔmɛni na bakya beemwi Katɔti banii, 14 “Ɔbu ku bumwi ute Katɔti na katɔ kakaaka ƒui, na keyi buɛɛ kasiaku bayawine ƒui bani na Katɔti ɔɔyɔ́!” 15 Na uwi ɔni na Katɔti batu bamɛni bátɔlɔ-ma kudɔ na básɔ bénwini bésie katɔ ni, baƒonu badane bamɛni básu lɛlɔ banii, “Bɛya na busie Betlehem butánu ala ani nálɛ na Unwoti údie ɔ́tina-bu mɛni.” 16 Amu na bábabla bésie na bátánu Maria ku Yoseƒ ku ubiwɔ ɔni ntɛ bebuo kadikɔ mmɔ. 17 Na ka bánu-nwu lɛni ni, básu ala ani ƒui na Katɔti ɔtu ɔmmɔ ɔ́su-ma ɔ́si ubi ɔmmɔ lɛlɔ. 18 Amu na bekyuli bani ƒui nénu baƒonu badane bamɛni etemila ni, ɔ́bla-ma kalɛ kadi. 19 Nsu Maria únyimo ala amɛni ƒui, na úti-nya lɛlɔ kasusu úsie ɔgyu. 20 Amu na baƒonu badane bammɔ básɔ bénwini na beemwi Katɔti na ala ani ƒui na bánu ku ani bénu lɛnɔ lɛlɔ, ɔsika ana ƒui ese pɛpɛɛpɛ kalɛ kani na Katɔti ɔtu ɔmmɔ ɔ́su-ma. 21 Na emeyi maane kama ka uwi úbedu ka bekulo ubi ɔmmɔ lego ni, básia-nwu lɛnyi banii Yesu aani kalɛ kani na Katɔti ɔtu ɔmmɔ ɔ́su úse asa na badubɔda-nwu kaƒɔ. 22 Amu na uwi úbedu ka Yoseƒ ku Maria babla lɛlɔ bɔbla sɛɛn ɔdi aani kalɛ na Mose ɔda bubo bɔɔtina kenye. Na béti ubiwɔ ɔmmɔ lɛnɔ bésienku Yerusalem banii beeti-nwu bete Unwoti. 23 Lɛni na bénweni bákya Katɔti ɔda bubo ɔku kemo banii, “Ɔnanabi udeedi biala ku ebuo ɔgyani udeedi biala ni, ɔdi ka bedie-nwu bese bete Unwoti.” 24 Na bésie bátábla akpala béte Unwoti, ɔsika ɔda bubo bɔmmɔ bɔ́tina ka beti babloduma inyɔ iye bamangbɛ inyɔ bakpa bete-nwu. 25 Na uwi ɔmmɔ kemo ni, ɔnana ɔdi baalɔ banii Simeon ɔkya Yerusalem. Na ɔdi ukyuli ɔbuni ɔni na ɔɔyia Katɔti na unye ɔɔnu ulu ute Israel bɔƒɔ. Na Katɔti Kɔyu kɔsiaku-nwu 26 na kúse-nwu kayi ka ulekpi wetédu lebo lɛni na ɔ́nu ka báwɔ Ukyuli Ɔƒunadi ɔni kenye na Katɔti ɔ́su úse. 27 Amu na Kɔyu kɔmmɔ kɔ́tɔnku Simon kúsienku Yudaƒuɔ kakpakɔ mmɔ. Na ka bawɔne bamɛni béti Yesu ubiwɔ béboku banii bababla ala ani ƒui na ɔdi ka babla bete-nwu na ɔda bubo bɔmmɔ kenye ni, 28 Simon ɔ́ƒɔ ubiwɔ ɔmmɔ ɔ́da, na ɔ́gya Katɔti enu ɔnini, 29 “Unwoti, ɔƒɛni ni, ka ásia ƒula linyese anu ɔsu ni, akana na edie ami, ƒula kabla ɔblane, ulu na nteesie ku keyi buɛɛ. 30 Ami ɔlati mina anumi ánu Ɔƒɔne 31 ɔni na áya na úbo na kadi bekyuli ƒui anumi. 32 Ɔdi bukeye bɔni ndubudie ƒula lɛyɔla keyi ute bekyuli bani naaadi Yudaƒuɔ. Na ɔdubuti ɔbu uboku ƒula kadi bekyuli Israelƒuɔ akɔ.” 33 Ala ani na Simon ɔ́su mɛni áya na ɔ́bla Yoseƒ ku Maria dɛye dɛye. 34 Na Simon úte-ma kusɛ kusɛ na ɔ́su Maria ɔnini, “Ubi ɔmɛni ɔdi Katɔti Ukyuli Ɔƒunadi. Na ɔdi bɔƒɔ iye bɔyii ute Israelƒuɔ pii na kalɛ na báƒɔ-nwu kenye. Ɔdi bɔnu bɔti bɔni nási Katɔti kudɔ na bekyuli pii badubɔta benye-nwu lɛlɔ. 35 Na ɔdubo bekyuli bamɛni kasusu kani nábɛ keyi budie. Na ɔkɛ ɔmɛni ɔsu ni, adubunu ɔlɛ aani kalɛ na kewii kaatu ukyuli kayi.” 36 - 37 Amu na uleku ɔdi ɔni ndi Katɔti kenye udiene ɔkya mmɔ na baalɔ-nwu banii Hana. Na nwuna ɔti Ƒanuel ɔ́si Aser kaba kemo. Akwa maatɛ kani na úlie kɔgya asa na ɔgyani úkpi. Na ɔdi ukpinele ɔni na ɔ́ɔbi lɛlɔ geen. Ɔbla akwa liti ku aavlatɛ-ine sɔɔn mɛni. Uusié Yudaƒuɔ kakpakɔ mmɔ uwi ndi uwi teetémwi Katɔti usien ku ɔƒɛ na ɔɔkpali katɔ na uulie kɔka lɛnɔ. 38 Uwi ɔmmɔ kani kemo ni, anwu lɛnɔ úbo na úti linugya úte Katɔti, na útemi ɔ́siku ubi ɔmmɔ lɛlɔ úte bekyuli bani ƒui nnye baanu Katɔti ulu ka waƒɔ Yerusalem. 39 Na ka Yoseƒ ku Maria báwɔlɔ bana ɔdi bɔbla aani kalɛ na Katɔti ɔda bubo ɔku ɔ́tina kalɛ ni, bénwini bésie bana ɔma Nasaret na Galilea kalɔ lɛlɔ. 40 Ubi ɔmmɔ ɔ́lɛ lili na ɔ́kɛ lɛlɔ ɔkplu, na ɔ́da anu geen. Na nwuna lɛlɔ lɛ́da Katɔti kubiti. 41 Lɛkwa ndi lɛkwa ni, Yesu bawɔne beesié Yerusalem taatádi limeyi lɛni baalɔ banii Kukpi Lili Bɔvia Limeyi. 42 Amu ka Yesu ɔ́ƒɔ akwa leevu-anyɔ ni, básɔ bésie Yerusalem aani kalɛ na baabla kukuuku kalɛ. 43 Na ka limeyi lɛmmɔ bɔdi lɛ́sa na básɔ bénwini bésela ɔma ni, Yesu anwu ɔ́sɔ ɔ́kya kama na Yerusalem mmɔ. Na nwuna bawɔne bátati lɛni. 44 Ama bábu banii ɔkya bekyuli bammɔ akɔ ɔsu bésie ɔƒɛ umodi ulu asa na bése kalɔ baawia-nwu na bakpana ku nwuna lɛlɔ bekyuli akɔ. 45 Na ka bátanu-nwu ɔsu ni, básɔ bénwini bésie Yerusalem bakɛ baawia-nwu. 46 Na limeyi lɛtɛdi lɛlɔ ni, bátánu-nwu na Yudaƒuɔ kakpakɔ ka anwu ku Yudaƒuɔ ala batinane badi belie. Mmɔ na ɔkya uunú bana ala ani na baasu na uuye-ma etemila ekpo ekpo teenu. 47 Na bani nénu-nwu ala kenye budie ni, ɔ́bla-ma dɛye dɛye na lɛlati bonwu lɛni udu na ɔda uudie ala ani beeye-nwu kenye ɔsu. 48 Ɔtɔtɔ ɔ́gyu nwuna bawɔne ka bánu-nwu lɛni. Na uni úye-nwu ɔnini, “Ubi, bi ɔsu na ábla-bu lɛmɛni udu? Ami ku ƒula ɔti ƒui búduo lɛƒɛda kemo na bɔkɛ bɔɔví taawia-a.” 49 Amu na Yesu údie kenye ɔnini, “Bi ɔsu na bɛkɛ bɛɛwia-mi taavi? Bɛɛɛgyi bɛnii mina Ɔti kesii na ɔlɛka lɛkya yoo?” 50 Nsu ama bétenu lɛla lɛni na ɔ́su-ma mɛni kalɔ. 51 Amu na Yesu ɔ́siaku-ma na bátɔlɔ bésie Nasaret, na úboku lɛlɔ kalɔ úte-ma. Na ala amɛni ƒui éduo uni kasusu kemo úsie ɔgyu. 52 Na Yesu úbalɛ lili na lɛnunda ku ɔlɔna kemo, na ɔ́ƒɔ lɛnyi na bekyuli ku Katɔti ƒui anumi.
31 - 2 Na lɛkwa leevu-lɛlɔndi lɛni na Ɔga Unengudi Kaesare Tiberio ɔɔdi lɛga ni, Kenye Udiene Yohane ɔni ndi Sakaria ubidi ɔ́kɛ linyesia lɛdi ɔ́siku Katɔti kudɔ uwi ɔni na uli ketele kemo. Na Pontio Pilato ɔɔtɔnku aban na Yudea kalɔ lɛlɔ. Na Herode ɔɔdi Galilea kalɔ lɛlɔ. Na uwi ɔmmɔ kani kemo ni, Herode ɔnwani Ƒilipo lɛnɔ ɔɔdi kalɔ kani baalɔ Iturea ku Trakoniti kalɛkɛ lɛlɔ. Na Lɛlɔ Ɔdine Lisania lɛnɔ ɔɔdi Abilene kalɔ lɛlɔ. Na uwi ɔmɛni kemo ni, Hana ku Kaiaƒa badi Katɔti bakpane benengudi. 3 Amu na Yohane ɔkɛ ɔɔví Yordan utuvi ku kalɛkɛ mmɔ bene ƒui ɔɔsu Katɔti litemi ɔnii, “Binwini kama bɛkya bina ekpidi na bɛƒɔ ntu bɔkpila ɔdi kalɛ na Katɔti uti bina ekpidi ɔkyiɛ-mii.” 4 Na Katɔti Kenye Udiene Yesaia ɔku kemo ni, lɛni na bénweni bákya banini, “Ukyuli ɔdi ɔɔva na ketele kemo ɔnini, ’Binye kagyumana bite Blɔti. Bɛklibi bina lɛlɔ kaduɛ bite nwuna bubo. 5 Biyile lɛbonga na bɛbwɛ abi ku abinkpo ƒui na atɛ kalɔ. Na binyene lilu lɛni nábu. Na kesii kani nse kpukplo kpukplo ni, bɛbla-nwu suɛlɛ suɛlɛ. 6 Mmɔ na bekyuli ƒui badubɔnu Ɔƒɔne ɔni na ɔ́tala!’ ” 7 Bekyuli pii bálɛ bébo banii Yohane ɔkpila-ma ntu. Nsu Yohane ɔ́su-ma ɔnini, “Bibo likyulikpi aani balakpi! Bitatɔlɔ lɛlɔ bɛnii si bákpila-mii ntu kani ni, ɔ́sa na bɛ́lɛ Katɔti kɔtu kɔni na ɔdubɔni bekyuli bekpidi kemo. 8 Bɛtina na bina ɔbladu kemo ka bínwini kama bɛ́kya bina alaekpidi. Na bitakali ka Abraham kaba kemo bebi bɛdi ɔsu ni, Katɔti ɔɔɔdubo-mii kɔtu bɔni. Mɔɔsu-mii nnii Katɔti ɔkana udie kaba ɔsiku atakpɛ amɛni kemo ute Abraham. 9 Bɛɛnu ka bada kadadi benye kugyii lɛlɔ na bada-ku ku ligyiitu. Kugyii biala naaanwu ebi buni ni, badubɔmɛnɛ-ku bakya lɛgyavonku kemo!” 10 Amu na bekyuli bammɔ béye-nwu banii, “Na bi na ɔlɛka bɔbla ɔƒɛni?” 11 Amu na údie kenye ɔ́su-ma ɔnini, “Awɔ ɔni mbo awu ɔkyadi na údu inyɔ ni, ti unwi te ukyuli ɔni neeebo ɔdi. Na ukyuli ɔni mbo adila lɛnɔ ni, na ule-nya lɛni kani.” 12 Kuyi baƒɔne badi lɛnɔ bébo banii ɔkpila-ma ntu. Ama béye-nwu banini, “Ala ɔtinane, bi na ɔlɛka bɔbla?” 13 Amu na Yohane ɔ́su-ma ɔnini, “Bitaƒɔ kuyi bitetulo lɛla lɛni na ɔda bubo búte ulu bɔ́wɔ.” 14 Bekpone badi lɛnɔ béye-nwu banini, “Na abu nɔɔ? Bi na ɔlɛka bɔbla?” Amu na ɔ́su ama lɛnɔ ɔnini, “Bɛya na bina lɛyuƒɔla lɛda-mii ebiti. Na bɛsɔ bitasia ɔmɛni kama bitanya ukyuli ɔdi bitamana na bɛƒɔ-nwu egulabi adi iye bitadu ukyuli ɔdi kɔtɔ na ulu ukpidi lɛlɔ.” 15 Bekyuli bamɛni lɛnunsia lɛ́kɔ katɔ líbu na bákali ka Yohane ndi Ukyuli Ɔƒunadi ɔni na benye bagya. 16 Anwuɔsu Yohane ɔ́su bana ƒui ɔnini, “Ntu na ami líti mɔɔkpila-mii. Nsu ukyuli ɔdi ɔsia-mi kama ɔdubo ɔni na utulo-mi ƒui! Ńtedu ka lɛbla kabla kadi lite-nwu muedi. Na ukyuli ɔmɛni ndubuti Katɔti Kɔyu ku ogya ɔkpila-mii. 17 Ɔda nwuna kɔɔlɛ kɔni na ɔdubɔƒɛ nwuna edula udie na uti uwi unwu kemo. Nsu ɔdubɔkyula aƒaƒa ku lɛmuyɔ lɛkladi na ogya ɔni naaadubo buni kudii!” 18 Na Yohane ɔ́su Katɔti litemi na lilu pii lɛlɔ úte bekyuli, na ɔ́su-ma geen ka bavumana udu ku bana ngba bulie. 19 Na ka aban lɛga ɔdine Herode úƒie ɔnwani ulekudi ɔni baalɔ Herodia ɔ́ƒɔ ku udunkpi ala bamba pii ani na ɔ́bla ɔsu ni, Yohane ɔ́dɔnku-nwu. 20 Ɔmɛni ɔsu Herode ɔ́sɔ ɔ́bla lɛla lɛni návi ntu lítulo ƒui ɔni na ɔ́ya na béti Yohane bátákya ɔtɔ kemo. 21 Ka Yohane ɔ́kpila bekyuli ƒui ntu ɔ́wɔlɔ ni, ɔ́kpila Yesu lɛnɔ ntu. Na uwi ɔni na Yesu ɔkya ɔɔkpali katɔ ni, katɔ kálɛmi. 22 Na Katɔti Kɔyu kɔ́yu kúbo kúbelie-nwu lɛlɔ aani abloduma kalɛ. Amu na bénu Katɔti lɛdi ka lɛ́si katɔ lɛnini, “Awɔ ndi mina Ubi Ɔyɔne. Aaƒɔ́-mi anu geen.” 23 Yesu ɔ́ƒɔ aani akwa aavlatɛ uwi ɔni na úse nwuna kabla kalɔ. Bekyuli kasusu kaatina-ma ka nwuna ɔwɔne ndi Yoseƒ ɔni ɔti ndi Eli 24 ɔni ɔti ɔdi Mattat ɔni ɔti ɔdi Lewi ɔni ɔti ɔdi Melki ɔni ɔti ɔdi Yanai ɔni ɔti ɔdi Yoseƒ 25 ɔni ɔti ɔdi Matatia ɔni ɔti ɔdi Amos ɔni ɔti ɔdi Nahum ɔni ɔti ɔdi Hesli ɔni ɔti ɔdi Nagai 26 ɔni ɔti ɔdi Mahat ɔni ɔti ɔdi Matatia ɔni ɔti ɔdi Semein ɔni ɔti ɔdi Yosek ɔni ɔti ɔdi Yoda 27 ɔni ɔti ɔdi Yohanan ɔni ɔti ɔdi Resa ɔni ɔti ɔdi Sorobabel ɔni ɔti ɔdi Sealtiel ɔni ɔti ɔdi Neri 28 ɔni ɔti ɔdi Melki ɔni ɔti ɔdi Adi ɔni ɔti ɔdi Kosam ɔni ɔti ɔdi Elmadam ɔni ɔti ɔdi Er 29 ɔni ɔti ɔdi Yesu ɔni ɔti ɔdi Elieser ɔni ɔti ɔdi Yorim ɔni ɔti ɔdi Matat ɔni ɔti ɔdi Lewi 30 ɔni ɔti ɔdi Simeon ɔni ɔti ɔdi Yuda ɔni ɔti ɔdi Yoseƒ ɔni ɔti ɔdi Yonam ɔni ɔti ɔdi Eliakim 31 ɔni ɔti ɔdi Melea ɔni ɔti ɔdi Mena ɔni ɔti ɔdi Matata ɔni ɔti ɔdi Natan ɔni ɔti ɔdi Dawid 32 ɔni ɔti ɔdi Yisai ɔni ɔti ɔdi Obed ɔni ɔti ɔdi Boas ɔni ɔti ɔdi Sala ɔni ɔti ɔdi Nahson 33 ɔni ɔti ɔdi Aminadab ɔni ɔti ɔdi Admin ɔni ɔti ɔdi Arni ɔni ɔti ɔdi Hesron ɔni ɔti ɔdi Peres ɔni ɔti ɔdi Yuda 34 ɔni ɔti ɔdi Yakob ɔni ɔti ɔdi Isak ɔni ɔti ɔdi Abraham ɔni ɔti ɔdi Tera ɔni ɔti ɔdi Nahor 35 ɔni ɔti ɔdi Serug ɔni ɔti ɔdi Reu ɔni ɔti ɔdi Peleg ɔni ɔti ɔdi Eber ɔni ɔti ɔdi Sala 36 ɔni ɔti ɔdi Kainan ɔni ɔti ɔdi Arƒaksad ɔni ɔti ɔdi Sem ɔni ɔti ɔdi Noa ɔni ɔti ɔdi Lamek 37 ɔni ɔti ɔdi Metusala ɔni ɔti ɔdi Henok ɔni ɔti ɔdi Yared ɔni ɔti ɔdi Mahaleel ɔni ɔti ɔdi Kainan 38 ɔni ɔti ɔdi Enos ɔni ɔti ɔdi Set ɔni ɔti ɔdi Adam ɔni ɔti ɔdi Katɔti.
41 Ɔni na Katɔti Kɔyu kɔ́ƒɔ-nwu lɛlɔ kemo ƒui ni, Yesu únwini ɔ́si Yordan mmɔ. Na Kɔyu kɔmmɔ kɔ́tɔnku-nwu kúsienku ketele kemo. 2 Mmɔ na Satan útékpoku-nwu ɔ́nu emeyi aavlene sɔɔn. Na uwi ɔmɛni kemo ƒui ni, Yesu útadi lɛla lɛdi ɔsu kɔka kúbo kɔɔda-nwu na kawɔlɔkɔ. 3 Amu na Satan ɔ́su-nwu ɔnini, “Si Katɔti ubi na adi ni, na asu lɛtabi lɛmɛni na linwini adila.” 4 Nsu Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Bunweni Kedee Ɔku ɔ́su ɔnii ɔɔɔdi lɛdila lɛti pɛ muute ukyuli ngba geen.” 5 Ɔmmɔ kama ni, Satan ɔ́sɔ útiku-nwu útényene kesii kani nákuku. Na ɔ́tina-nwu kayawi ala ku kana lɛga kadikɔ ƒui. 6 Na ɔ́su-nwu ɔnini, “Ndubuti kayawi ƒui ɔyikun ɔmɛni ku kana akɛla amɛni ƒui lite-ɔ, ɔsika béti-nya béte-mi, na lɛkana liti-nya lite ukyuli ɔni mɔɔyɔ́. 7 Anwuɔsu ala amɛni ƒui adubunwini awɔdi si ákya lili kalɔ ete-mi.” 8 Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Bunweni Kedee Ɔku ɔɔsu ka ni, ’Unwoti Katɔti lɛti pɛ kani na ukyuli ɔdubumwi na ɔbla-nwu kabla.’ ” 9 Nwuna kama ni, Satan útiku Yesu úsienku Yerusalem na Yudaƒuɔ kakpakɔ ɔtɔ katɔ ƒui, na ɔ́su-nwu ɔnini, “Si Katɔti ubi na adi ni, da lɛlɔ nyonu siku mɛni na atáƒiɛmi kalɔ. 10 Ɔsika Bunweni Kedee Ɔku ɔɔsu ɔnii, ’Katɔti ɔdubɔya na nwuna batu benye-ɔ kagyumana.’ 11 ’Badubukeyi-ɔ ɔni na eleti lɛlɔ alaƒiɛmi lɛtabi lɛdi muedi.’ ” 12 Nsu Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Bunweni Kedee Ɔku ɔmmɔ ɔɔsu ka ni, ’Takɔku Unwoti Katɔti aanu.’ ” 13 Ka Satan úkpoku Yesu ɔ́nu lɛni ɔ́wɔlɔ ni, ɔ́gyu ɔ́tɔlɔ-nwu kudɔ na ɔ́da-nwu únyene mmɔ asa. 14 Amu na Yesu ɔ́sɔ únwini úsie Galilea na Katɔti Kɔyu ɔyikun kemo. Na nwuna lɛlɔ kɔtɛ kúgyingya kɔ́kya mmɔ ku amadɔ mmɔ ƒui. 15 Ɔ́tina ala na Yudaƒuɔ kɔsakɔ na ukyuli biala úmwi-nwu ala bɔtina. 16 Ɔmmɔ kama ni, Yesu úsie Nasaret kesii kani na bátumini-nwu ɔ́si lɛnamu uwi. Na lɛnwunameyi lɛlɔ ni, úsie Yudaƒuɔ kasalakɔ aani kalɛ kani na ɔɔyɔ́ bɔbla. Na ɔ́ta únye utaaka Bunweni Kedee Ɔku kemo ala. 17 Amu na béti Katɔti Kenye Udiene Yesaia ɔku béte-nwu. Ɔ́ƒɛnimi ɔku ɔmmɔ na ɔ́ka kesii kani na bénwini banii, 18 “Katɔti Kɔyu kɔ́ƒɔ-mi lɛlɔ kemo ƒui, ɔsika Katɔti náƒuna-mi ɔnii nti litemi buni lɛmɛni mboku bawabane. Na ɔ́tala-mi ɔnii nkɔ lɛsa nte bekyuli bani na béƒie kalɛ na bakɛ bɔnwuna. Na bani na anumi ábwɛ-ma ni, bataanu. Na bekyuli bani na baanya taakya ku lɛbibo ni, bakɛ bɔnwuna. 19 Na lɛya bati ka Katɔti uwi ɔni na weti waƒɔ nwuna bekyuli údu.” 20 Na Yesu únyimi kakunkɛ kammɔ na ɔ́sɔku-nwu úte ala ammɔ lɛlɔ ɔnune, na ɔ́yu úlie kalɔ. Bekyuli bammɔ ƒui béti anumi bálɛ-nwu lɛlɔ, na benye baanu-nwu kpoo. 21 Na ɔ́su-ma ɔnini, “Bunweni Kedee likpo lɛni na bínu ka lɛ́ka mɛni ni, líbo líte lɛni ɔmwi kadi.” 22 Na nwuna etemila ani na ɔɔsu áda-ma kayi geen, na kalɛ na unyemi lɛnɔ ɔɔta-nwu útakɔsi na ɔ́bla-ma dɛye dɛye. Na béye lɛlɔ banini, “Ɔɔɔdi Yoseƒ ubidi ɔmmɔ na ɔdi mɛni yoo?” 23 Na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Ngyi ka bɛdubo-mi lɛgba lɛmɛni bunyimene bɛnii, ’Uvone, bwi awɔ ɔlati ƒula lɛlɔ.’ Na bɛsɔ bɛdubo-mi bɔsu lɛnɔ bɛnii, ’Ala ani udu na búnu ka ábla na Kapernaum ni, bla-nya na awɔ ɔlati ƒula ɔma.’ ” 24 Na Yesu ɔ́sɔ ɔ́su-ma ɔnini, “Nsu mɔɔsu-mii ka ni, balábu Katɔti kenye udiene ɔdi na anwu ɔlati nwuna ɔma. 25 Ɔdi litemi geen ka bekpinele pii bákya Israel kalɔ lɛlɔ na lebo lɛni na Elia ɔ́kya. Na ɔnantu úbada akwa atɛ ku kakɛ. Na kɔka bonwu kɔdi kúbo kalɔ kammɔ ƒui lɛlɔ. 26 Nsu ni, Katɔti útatala Elia ɔnii utébunku Israel ukpinele ɔdi. Mmomu ɔ́tala-nwu ɔ́kya ukpinele ɔdi na Sarep na Sidon kalɔ lɛlɔ. 27 Lɛnɔ ni, bekyuli pii bákya béteeƒi ɔlɛgyie na Israel kalɔ na Katɔti Kenye Udiene Elisa uwi. Nsu ɔɔɔdi bana akɔ ɔdi na bábwi, amu ntu Naeman ɔni nási Siria kalɔ lɛlɔ lɛti pɛ.” 28 Ka bekyuli bani nkya kasalakɔ mmɔ bénu ɔmɛni ni, béti kɔnyi geen. 29 Na báta bénye na bátákpɛ Yesu bálɛku ɔma ɔmmɔ kemo bétényene kɔyuɛ kɔdi kɔtu ku kasusu ka bebo-nwu batákya kɔyuɛ kemo. 30 Nsu Yesu úsie ɔ́vi-ma ntɛ na ɔ́tɔlɔ. 31 Ɔmmɔ kama ni, Yesu ɔ́tɔlɔ úsie Kapernaum ɔmankemo na Galilea kalɔ lɛlɔ. Mmɔ ni, úse kalɔ ɔ́tina bekyuli ala na lɛnwunameyi lɛlɔ. 32 Na nwuna butemi ku ɔyikun ɔsu ni, nwuna ala bɔtina bɔ́bla bekyuli bammɔ dɛye dɛye. 33 Amu na ukyuli ɔdi ɔ́kya Yudaƒuɔ kasalakɔ mmɔ ɔni lɛlɔ na kɔyu kukpidi kulie. Na ɔ́va ku lɛdi momoomo ɔ́su ɔnini, 34 “Ao! Bi na aawia-bu kudɔ mɛni, Yesu Nasareni? Bubo na ébo mɛni anii abakyula-bu? Ngyi ukyuli ɔni na adi! Awɔ ndi Katɔti Ɔtalane Kedee!” 35 Amu na Yesu ɔ́bɔku kɔyu kɔmmɔ ɔnini, “Ba lɛsɛ! Na avi alɛ ukyuli ɔmmɔ lɛlɔ kemo!” Amu na kɔyu kukpidi kɔmmɔ kúƒwimi ukyuli ɔmmɔ ɔ́ƒiɛmi kalɔ na bana anumi, na kɔ́vi kɔ́lɛ-nwu lɛlɔ kemo kɔ́tɔlɔ. Nsu ukyuli ɔmmɔ útaƒɔ ɔlɛ ɔdi. 36 Ɔ́bla bekyuli bammɔ ƒui yaa na béye lɛlɔ banii, “Bi etemila udu na adi mɛni? Ukyuli ɔmɛni ubo kuƒi na uuti ɔyikun taabɔku ayu ekpidi na aaví taalɛ bekyuli lɛlɔ kemo.” 37 Na ala ani baasu taasiku Yesu lɛlɔ mɛni égyingya ákya ekpo ani ƒui na amadɔ mmɔ. 38 Yesu ɔ́lɛ Yudaƒuɔ kasalakɔ mmɔ na ɔ́tɔlɔ úsie Simon kesii. Na Simon ɔmɛni uleni ɔtɛ ɔlɛ ɔni na lɛlɔ lɛ́ƒɔ ogya geen. Na báya na Yesu ɔ́ti. 39 Amu na úsie uténye-nwu kudɔ na kesii kani na ɔtɛ, na ɔ́bɔku ɔlɛ ɔmmɔ. Na kɔnakunwi ni, ɔlɛ ɔmmɔ ɔ́ba-nwu na ɔ́ta únye na úsie kalɔ ɔɔnwá teete-ma. 40 Na ka kadi kábla buɛɛ ni, bekyuli bani ƒui na lɛlɛ lidu lidu lɛda bana bakpana ni, béti-ma béboku Yesu kudɔ. Na úti enu ɔ́sia-ma lɛlɔ unwi unwi na ɔ́bwi-ma ƒui. 41 Ayu ekpidi lidu pii lɛnɔ lɛ́vi lɛ́lɛ bekyuli kemo na baava taasu banii, “Awɔ ndi Katɔti Ubidi!” Nsu Yesu ɔ́bala ayu ekpidi ammɔ na útete-ma ulu ka basu lɛla lɛdi, ɔsika báti ka anwu ndi Ukyuli Ɔƒunadi ɔmmɔ. 42 Kadi kégye ni, Yesu ɔ́tɔlɔ ɔma ɔmmɔ kemo úsie kesii kani nábɛ. Amu na bekyuli bammɔ bése kalɔ baawia-nwu taavi. Na ka bánu-nwu ni, bákya ɔkplu ka betile-nwu kuƒi kalɛ na ulatɔlɔ. 43 Nsu ɔ́su-ma ɔnini, “Ɔlɛka lisie ntásu Katɔti lɛga bɔdi litemi buni lɛmɛni na lɛma bamba lɛnɔ kemo, ɔsika ɔmɛni na Katɔti ɔ́tala-mi ɔnii mbabla.” 44 Anwuɔsu ɔ́su Katɔti litemi na Yudaƒuɔ kɔsakɔ ƒui na kalɔ kammɔ kemo.
51 Limeyi lɛdi ni, Yesu unye ɛpu ɔni baalɔ banii Genesaret kɔtu, na bekyuli baanwanɛ lɛlɔ kalɛ na bakpɛ bede-nwu na benu Katɔti litemi lɛni na ɔɔsu. 2 Yesu ɔ́nu ka lɛkɔlɔ inyɔ linye ɛpu kɔtu mmɔ na lɛsawu bewine bammɔ bátɔlɔ bésie baaƒɔ bana lɛsawu. 3 Amu na Yesu ɔ́kɔ úduo unwi kemo ɔni ndi Simon ɔdi, na ɔ́su-nwu ɔnii udi ɔkɔlɔ ɔmmɔ usienku ntu anumi blii. Ɔkɔlɔ kemo mmɔ na úlie ɔ́tina bekyuli bammɔ ala. 4 Ka ɔ́tina-ma ala ɔ́wɔlɔ ni, Yesu ɔ́su Simon ɔnini, “Di ɔkɔlɔ ɔmmɔ sienku kesii kani na ntu bɔmmɔ bɔ́gyu blii, na awɔ ku ƒula bakpana biwi bina lɛsawu na bidie lɛna.” 5 Na Simon údie kenye ɔnini, “Ati, usien umodi ɔmɛni bɔ́bla kabla ku lɛnungyie na bútedie lɛla lɛdi. Nsu ni, ndubɔya na buwi lɛsawu lɛmmɔ aani kalɛ na ásu.” 6 Béwi lɛsawu lɛmmɔ na bédie lɛna pii ɔni náya na bana lɛsawu líse kalɔ liikúlo. 7 Ɔmɛni ɔsu ni, bébo bana bakpana enu na ɔkɔlɔ unyɔdi kemo banii bebo bebebunku-ma. Bébo na bédie lɛna béwi lɛkɔlɔ inyɔ lɛmɛni kemo tɛtɛɛtɛ ɔni blii nébu na lɛkɔlɔ lɛmmɔ lɛnyi ntu kemo. 8 Ka Simon Petro ɔ́nu lɛla lɛni nálɛ mɛni ni, ɔ́lɛ akɔnkɔ na Yesu anumi na ɔ́su-nwu ɔnini, “Blɔti, takpɛ tede-mi, ɔsika alaekpidi ɔblane na ndi.” 9 Lɛna pii lɛni na bédie mɛni ɔsu ni, ɔ́bla anwu ku nwuna badi kalɛ kadi. 10 Lɛni kani na ɔ́bla Simon bakpana Yakobo ku Yohane bani ndi Sebedeo bebi lɛnɔ. Amu na Yesu ɔ́su Simon ɔnini, “Tayia. Ɔ́si ɔƒɛni úsela ni, bɛdubuteedie bekyuli teete Katɔti.” 11 Ɔmmɔ kama ni, báni lɛkɔlɔ lɛmmɔ ƒui bétéwi utublii na bányonu lɛla biala béwi na bésie bátásiaku Yesu kama. 12 Uwi ɔdi ni, Yesu úsie ɔma ɔdi kemo ɔni na ukyuli ɔdi ɔ́kya úteeƒi ɔlɛgyie. Amu ka ukyuli ɔmɛni ɔ́nu Yesu ni, ɔ́yu ɔ́tɛ kalɔ na Yesu anumi na úvele-nwu ɔnii, “Ati, si aayɔ́ ni, akana na aya na ɔlɛ ɔmɛni ɔba-mi.” 13 Yesu únene kɔnu útuku-nwu. Na ɔ́su ɔnana ɔmmɔ ɔnini, “Mɔɔyɔ́ lɛni. Anwuɔsu ɔlɛ ɔmɛni ɔba-a.” Mmɔ kani ni, ɔlɛ ɔmmɔ ɔ́ba-nwu. 14 Amu na Yesu úbo-nwu ɔda ɔnini, “Tasu ukyuli ɔdi lɛla lɛdi. Mmomu teesie siin na eti lɛlɔ atátina Katɔti ɔkpane. Na ɔdubɔnu-ɔ kaduɛ na wedie-ɔ kenye wete ukyuli biala ka sɔsɔ ni, ɔlɛ ɔmmɔ ɔ́ba-a. Na abla akpala aani kalɛ na Mose ɔda bubo bɔɔtina.” 15 Nsu Yesu lɛlɔ kɔtɛ kuugyingya teesie ɔgyu kakaaka. Na bekyuli pii beebo kalɛ na benu-nwu ala bɔtina na ɔbwi-ma lɛlɛ lɛni nda-ma. 16 Nsu uwi ndi uwi ni, ɔɔlɛ́ teesie kesii kani nábɛ taatákpali katɔ. 17 Limeyi lɛdi ka Yesu ɔkya ɔɔtina ala ni, Yudaƒuɔ lɛkpa lɛni baalɔ Ƒarisiƒuɔ ku ɔda bubo ala batinane badi bási Galilea ku Yudea kalɔ lɛlɔ ekpo ekpo ƒui bébo bélie mmɔ. Na Katɔti ɔyikun ɔni Yesu uti ɔbwi balɛne lɛnɔ ɔkya-nwu lɛlɔ kemo. 18 Na mmɔ ni, bekyuli badi béti ukyuli ɔni na lɛlɔ kakɛ kenwi kékpi-nwu béboku. Na báwia ulu ɔni na beti-nwu beduoku ɔtɔ kemo na beti-nwu batáva Yesu anumi. 19 Nsu bekyuli bumomo ɔsu ni, bátakana ulu bɔkɛ. Ɔmɛni ɔsu béti-nwu bákɔliku lɛsa. Na bátu liƒi na kugyiikɛ akɔ mmɔ na báyula-nwu ku nwuna atɛla bátáva Yesu anumi na bekyuli bammɔ ntɛntɛ na ɔtɔ kemo mmɔ. 20 Na ka Yesu ɔ́nu bana bɔƒɔtaadi ɔsu ni, ɔ́su ukyuli ɔmmɔ ɔnini, “Ɔnana, ákɛ ƒula ekpidi buti taakyiɛ!” 21 Amu na Ƒarisiƒuɔ ku ɔda bubo ala batinane bákya anumi ku lɛlɔ buye banii, “Ɔma na ɔdi mɛni na úti lɛlɔ ɔɔkɔ́ku Katɔti lɛni! Katɔti lɛti pɛ kani ndubɔkana na uti ukyuli ekpidi ɔkyiɛ-nwu!” 22 Amu ka Yesu ɔ́nu-ma kasusu ɔ́ti ɔsu ni, úye-ma ɔnini, “Bi ɔsu na bɛɛkali ala amɛni udu? 23 Ɔmani bɔsu mbo ɔkplu ntulo na amɛni kemo, ’Ákɛ ƒula ekpidi buti taakyiɛ’ munuu ’Ta nye na esie’? 24 Ndubudie lɛtina-mii ka Ukyuli Ɔyawine Ubi ubo kuƒi na kayawi kamɛni lɛlɔ na uti ekpidi ɔkyiɛ.” Anwuɔsu únwini na ɔ́su lɛlɔ kakɛ kenwi ukpine ɔmɛni ɔnini, “Mɔɔsu-ɔ nnii ta na eti ƒula atɛla na eteesie kaduli!” 25 Mmɔ kani ni, ɔnana ɔmmɔ ɔ́ta únye bekyuli bammɔ anumi na úti nwuna atɛla ani lɛlɔ na ɔtɛ na ɔ́tɔlɔ úsie kaduli na uumwi Katɔti. 26 Ɔmɛni ɔ́bla bekyuli bammɔ ƒui dɛye dɛye! Na ka liƒu lɛ́ƒɔ-ma lɛlɔ kemo ƒui ɔsu ni, bémwi Katɔti na básu banii, “Bi akɔla budie taatina adi na bɔ́nu mɛni ɔmwi?” 27 Ɔmmɔ kama ni, Yesu ɔ́vi ɔ́lɛ ɔtɔ ɔmmɔ kemo na útánu kuyi ɔƒɔne ɔdi baalɔ banii Lewi ka ɔkya nwuna kabla kablakɔ. Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Ta, na asiaku-mi.” 28 Lewi ɔ́ta na ɔ́siaku-nwu na ɔ́da lɛla biala úwi. 29 Lewi ɔ́ya na bánwa adila abuni ɔnii uuti ɔkya Yesu kubiti na nwuna kaduli. Na bekyuli pii bébo mmɔ ku kuyi baƒɔne bamba lɛnɔ. 30 Ƒarisiƒuɔ ku ɔda bubo ala batinane bani nkya kasalakɔ mmɔ bákyaku Yesu basiakune unyeƒi banii, “Bi ɔsu na bɛɛdi na bɛɛní ku kuyi baƒɔne ku alaekpidi bablane babambadi bamɛni?” 31 Amu na Yesu údie kenye ɔnini, “Bekyuli bani mbo lɛlɔ ɔkplu baláwia uvone, amu ntu balɛne lɛti. 32 Ɔɔɔdi bekyuli bani nse siin na líbo mbalɔ nnii benwini kayi, mmomu alaekpidi bablane.” 33 Bekyuli badi béye Yesu banii, “Dɛ na ɔ́bla na Yohane basiakune béteelie kɔka bulie bulie na baakpali katɔ, na Ƒarisiƒuɔ basiakune lɛnɔ baabla lɛni, nsu ƒula badi ama bɔdi kani na baadi na baaní?” 34 Amu na Yesu údie kenye ɔnini, “Bɛɛkali ka bekyuli bani na bálɔ béboku uleku ketikɔ badubulie kɔka lebo lɛni na uleku ɔgya ɔmmɔ ɔmua ɔkya-ma kudɔ? Kudi kudii! Ulakana bubo bute lɛni! 35 Nsu ni, limeyi lɛdi lɛdubo lɛni na badubuti uleku ɔgya ɔmmɔ batɔlɔku-ma kudɔ. Na mmɔ ni, ɔɔɔdi ukyuli ɔdi nsɔ ndubo-ma bɔsu asa na badubulie kɔka.” 36 Ɔmmɔ kama ni, Yesu ɔ́sɔ úbo-ma lɛgba lɛmɛni ɔnini, “Ukyuli ɔdi ulabwɛ awu awɔdi taaka taada ɔkukudi liƒi. Si ɔdi ɔ́bla lɛni ni, agyi anii úbile awu ɔwɔdi ɔmmɔ. Na ɔkukudi ɔmmɔ lɛnɔ ku ɔwɔdi ɔmmɔ ulamanku lɛlɔ. 37 Na beleti ntɛ bɔwɔdi teewi ɔku koƒo kɔkukudi kɔni kemo béewi ntɛ dii. Si ɔɔɔdi lɛni ni, ntɛ bɔwɔdi bɔmmɔ bɔdubuƒuƒuo na bɔya ɔku koƒo kɔkukudi kɔmmɔ kɔbwɛ, na ntɛ bɔmmɔ lɛnɔ buwiakun. 38 Nsu beeti ntɛ bɔwɔdi beewi ɔku koƒo kɔwɔdi kemo. 39 Na ɔƒɛni lɛnɔ ni, ukyuli ɔdi ɔ́sɔ uláwia ntɛ bɔwɔdi si ɔ́ɔni bɔkukudi úmo. Si ɔɔɔdi lɛni ni, bɔsu na ɔdubɔsu ɔnii, ’Budeedi bɔdia butulo bɔmɛni!’ ”
61 Na lɛnwunameyi lɛdi lɛlɔ ni, Yesu ku nwuna basiakune bakɛ ulu ɔni ntɛ ɔ́vi edula kemo kadi. Amu na basiakune bammɔ bakya baaƒɛ edula ammɔ taavumi taakun. 2 Amu na Ƒarisiƒuɔ badi béye-ma banini, “Bi ɔsu na bɛɛbla lɛla lɛni na bula ɔda bubo bútete-bu kuƒi ka bɔbla na lɛnwunameyi lɛlɔ?” 3 Mmɔ na Yesu údie kenye na úye-ma ɔnini, “Bítaka Bunweni Kedee Ɔku kemo ala bítenu lɛla lɛni na Dawid ɔ́bla uwi ɔni na kɔka kɔɔda anwu ku nwuna bekyuli? 4 Dawid útéduo Katɔti ɔtɔ kemo na útéti adila ani na béti bákpa béte Katɔti ɔ́di. Na úte nwuna badi lɛnɔ na bádi ɔdi ina ka ɔdi bɔƒiɔ na bula ɔda bubo kenye ka ukyuli bamba ɔdi adila ammɔ. Amu ntu Katɔti ɔkpane lɛti pɛ.” 5 Amu na kawɔlɔkɔ ni, Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Ukyuli Ɔyawine Ubi ni, anwu ndi Unwoti ute lɛnwunameyi.” 6 Na lɛnwunameyi lɛbambadi lɛlɔ ni, Yesu úsie Yudaƒuɔ kasalakɔ na útátina ala. Na mmɔ ni, ukyuli ɔdi ɔkya ɔni na nwuna kɔdianu kɔ́gogolo-nwu. 7 Na ka ɔda bubo ala batinane ku Ƒarisiƒuɔ badi baawia ulu ɔni lɛlɔ na basia na bada Yesu kenye ka ɔɔƒiɔ́ ɔda bubo bɔmmɔ ɔsu ni, básia-nwu anumi kaduɛ banii baanu si wabwi ɔlɛ na lɛnwunameyi lɛlɔ. 8 Nsu ka Yesu ɔ́nu bana kasusu ɔ́ti ɔsu ni, ɔ́su ɔnana ɔmmɔ ɔnini, “Ta nye, na alɛ ebo anumi mɛni.” Na ɔnana ɔmmɔ ɔ́ta úbenye-ma anumi. 9 Amu na Yesu úye-ma ɔnini, “Bi na bula ɔda bubo búte-bu ulu ka bɔbla na lɛnwunameyi lɛlɔ? Ɔdia ka bɔbla lɛbuni na lɛnwunameyi lɛlɔ munuu ka bɔbla likpidi? Iye ni, ɔdia ka bɔƒɔ bekyuli ngba munuu bɔyila-mu?” 10 Yesu ɔ́tɛ anu ɔ́mana-ma na ɔ́su ɔnana ɔmmɔ ɔnini, “Nene ƒula kɔnu.” Únene-ku, na mmɔ kani ni, nwuna kɔnu kɔ́sɔ kɔ́bla-nwu kaduɛ. 11 Kɔnyi kɔ́kɔ bana ƒui ɔsu bése kalɔ beeti kasusu na lɛla lɛni na badubɔkana Yesu bɔbla lɛlɔ. 12 Uwi ɔmmɔ kemo ni, Yesu ɔ́tɔlɔ úsie kɔbi lɛlɔ. Na ɔkya ɔɔkpali katɔ usien ɔmmɔ ƒui. 13 Ka kadi kégye ni, ɔ́lɔ nwuna basiakune ƒui úbasala nwuna kudɔ na ɔ́ƒuna leevu-inyɔ bani na ɔ́sia-ma lɛnyi ɔnii nwuna batalane. 14 Ama ndi Simon ɔni na ɔ́sia lɛnyi ɔnii Petro ku ɔnwani Andrea ku Yakobo ku Yohane ku Ƒilipo ku Bartolomeo 15 ku Mateo ku Toma ku Alƒeo ubidi Yakobo ku Simon ɔni bátaalɔ banii ukyuli ɔni mɔɔyɔ́ nwuna ɔma 16 ku Yakobo ubidi Yuda ku Yuda Iskariot ɔni nébenwini kakya ɔkyane. 17 Uwi ɔni na Yesu ku nwuna basiakune báyu bási kɔbi kɔmmɔ lɛlɔ ni, bébo bébenye kesii kani na nse ƒiaa. Na nwuna basiakune pii badi bakya mmɔ ku bekyuli lisu bonwu lɛni nási Yudea kalɔ lɛlɔ ƒui ku Yerusalem ku lɛma lɛni nde ɛpu kɔtu lɛni ndi Tiro ku Sidon. 18 Bébo banii bebenu ala ani na Yesu ɔɔtina na ɔbwi-ma lɛlɛ lidu lɛni na beeƒi. Bekyuli bani na ayu ekpidi eekpóku lɛnɔ bébo na ɔ́bwi-ma. 19 Bekyuli bammɔ ƒui bákya ɔkplu ka betuku Yesu na bana lɛlɛ lɛba-ma, ɔsika ɔyikun ɔdi udu útaalɛ Yesu lɛlɔ kemo na ɔɔbwi bekyuli ƒui. 20 Yesu ɔ́sia nwuna basiakune anu na ɔ́su-ma ɔnini, “Lɛlɔ litaayɔ amii bawabane, ɔsika Katɔti lɛga kadikɔ kadi bina ɔdi! 21 Lɛlɔ litaayɔ amii bani na kɔka kɔɔda ɔƒɛni, ɔsika amii ndubumo! Lɛlɔ litaayɔ amii bani muuwulo ɔƒɛni, ɔsika bɛdubɔma! 22 Lɛlɔ litaayɔ-mii si bekyuli beekisi-mii na beení-mii na beedumi-mii na baasu-mii banii bibo likyulikpi na ami Ukyuli Ɔyawine Ubi ɔsu! 23 “Bɛkɛ ebiti si amɛni ƒui aalɛ́ na bɛtɔ ku ebiti, ɔsika Katɔti ɔdubute-mii lɛyuƒɔla bonwu na katɔ. Ɔsika ala amɛni udu na béti bábla Katɔti kenye bediene bani nákya ƒui. 24 “Nsu bɔbwɛ muute amii balakɛne, ɔsika bɛ́ɛkɛ bina ngba ebiti mɛni! 25 Bɔbwɛ muute amii bani némo ɔƒɛni, ɔsika kɔka kɔdubo-mii bɔda! Bɔbwɛ muute amii bani mɔɔmá ɔƒɛni, ɔsika bɛdubo kɔnyana ku keku buwulo! 26 Bɔbwɛ muute amii bani na bekyuli ƒui beemwi ɔƒɛni, ɔsika lɛni kani na bana bati kuuku bémwi bekyuli bani nátɔlɔ bekyuli ka badi Katɔti kenye bediene. 27 “Nsu amii bani muunú-mi butemi ni, mɔɔsu-mii nnii bɛyɔ bina bekisine na bɛbla lɛbuni bite-ma. 28 Na bekyuli bani mɔɔkpali ala taakya-mii ni, bite-ma kusɛ kusɛ. Na bekyuli bani mɔɔbla-mii kalala ni, bɛkpali katɔ na bana lili. 29 Na si ɔdi ɔƒiɛmi-ɔ kɔnu ɔtugya unwi ni, ya na ɔƒiɛmi-ɔ ɔtugya unyɔdi lɛnɔ. Na si ukyuli ɔdi úti ƒula awu ɔni na aakya taasia ɔtɔdi lɛlɔ ni, ya na uti ɔtɔdi lɛnɔ si ɔɔyɔ́. 30 Ukyuli biala ɔni mevele-ɔ lɛla lɛdi ni, te-nwu. Na si ɔdi úti-ɔ lɛla lɛdi ni, tasu anii aasia-ni kama. 31 Lɛla lɛni na aayɔ́ anii babla bete-ɔ ni, ani kani na awɔ lɛnɔ ɔlɛka abla ete bekyuli. 32 “Si bekyuli bani mɔɔyɔ́-ɔ kani na awɔ lɛnɔ aayɔ́ ni, bi ɔsu na ɔlɛka bemwi-ɔ? Alaekpidi bablane muedi ni, baayɔ́ bekyuli bani mɔɔyɔ́-ma. 33 Na si bekyuli bani nábla-a lɛbuni kani na awɔ lɛnɔ aabla lɛbuni teete ni, bi ɔsu na ɔlɛka bemwi-ɔ? Alaekpidi bablane lɛnɔ baabla lɛni. 34 Na si bekyuli bani na masɔku mete-ɔ lɛti pɛ na eevó ƒula ala teete ni, bi ɔsu na aawia ka bemwi-ɔ? Alaekpidi bablane lɛnɔ beevó teete bana bakpana kalɛ basɔku bete-ma! 35 Mmomu ni, bɛyɔ bina bekisine na bɛbla-ma lɛbuni. Bivo ala bite-ma, na bina anu atasia ka badubɔsɔku bete-mii kokooko. Si bɛ́bla lɛni ni, bɛdubɔkɛ lɛyuƒɔla bonwu. Na bɛdubɔlɔ-mi banii Katɔti Ɔni Ntulo Ƒui bebi. Ɔsika Katɔti ubo kaƒɔ buni ute bani ala alaƒɔ-ma anu ku belikplune lɛnɔ muedi. 36 Bitaanu kɔnyana aani kalɛ kani na bina Katɔti ɔɔnu kɔnyana. 37 “Bitababla bitatɛku bekyuli litemi, na Katɔti lɛnɔ ulatɛku-mii litemi. Bitadu bekyuli kɔtɔ, na Katɔti lɛnɔ uládu-mii kɔtɔ. Biti bɛkyiɛ bekyuli, na Katɔti lɛnɔ weti wakyiɛ-mii. 38 Bite bekyuli ala, na Katɔti lɛnɔ wete-mii ala. Geen ni, Katɔti ɔdubuyile-mii kɔvumi tɛtɛɛtɛ na nwuna lɛƒɔndia kenye. Keyile kani udu na ákɔku éte ukyuli ni, kana udu kani na Katɔti ɔdubɔkɔku ute-ɔ.” 39 Amu na Yesu úbo-ma lɛgba ɔnini, “Ɔnumbwɛne ulakana ɔnumbwɛne ɔkpana bɔtɔnku. Si ɔɔɔdi lɛni ni, bana inyɔ ƒui badubɔnu beduo ubu kemo. 40 Ala ɔtɛyane biala uletulo nwuna ɔtinane. Nsu si uwi ɔni na ɔtɛyane ɔmmɔ ɔ́wɔlɔ ala bɔtɛya ni, ɔɔbla aani nwuna ala ɔtinane kalɛ. 41 “Bi ɔsu na aanu lɛlakpi lɛni nkya ƒula ɔnwani lɛnumi na alánu kegyiikɛ kani nsia-a lɛnumi ani? 42 Dɛ na ɔ́bla na aasu ƒula ukyulikpana anii, ’Buvele, ya na lidie-ɔ lɛlakpi lɛnumi.’ Na átakana na anu kegyiikɛ kani nsia-a lɛnumi? Anumi lɛlɔ ukyuli na adi! Ka kegyiikɛ kani nsia-a lɛnumi bɔtimi asa na anu nwaa na edie ƒ^ɔnwani lɛlakpi lɛnumi. 43 “Kugyii kɔbuni kulánwu ebi ekpidi, na kugyii kukpidi lɛnɔ kulanwu ebi buni. 44 Kugyii biala ni, kuna ebi lɛlɔ na baanu-ku taati. Belede kɔnwingyie ebi na liyu kugyii lɛlɔ, na belede atoo na lɛnyɛ kɔbuli lɛnɔ lɛlɔ. 45 Ukyuli ɔbuni ni, ala abuni na uudie taalɛku nwuna akɛla abuni ani nkya nwuna kayi kemo. Na ukyuli ukpidi lɛnɔ uuboku akɛla ekpidi ani nkya-nwu kayi kemo. Ɔsika ala ani néyi ukyuli kayi kemo ni, anya na nwuna kenye kaasu. 46 “Bi ɔsu na bɛɛlɔ-mi bɛnii Blɔti, nsu bilábla taasiaku lɛla lɛni na lɛ́su-mii lɛlɔ? 47 Ukyuli biala ɔni muubo-mi kudɔ na uubo teebenu lɛla lɛni mɔɔsu na ɔɔbla taasiaku-ni lɛlɔ ni, ndubɔtina-mii kalɛ na ukyuli ɔmmɔ use. 48 Use aani ukyuli ɔni mɔɔtú ɔtɔ na ɔ́ka awodu libu budie, na ɔ́nwu lɛti ku atabi kpakplaa úti ɔ́kya lɛtakpɛ lɛlɔ asa na ɔ́tu ɔtɔ ɔ́sia-nwu lɛlɔ. Ka ketu kéyi na kágba kávi awodu ammɔ kalɔ ni, ɔtɔ ɔmmɔ útabla lɛla lɛdi, ɔsika ɔ́kɛ kenyekɔ kabuni. 49 Nsu ukyuli biala ɔni muunú-mi litemi na uleti-ni taada ni, use aani ukyuli ɔni mɔɔtú ɔtɔ na ɔtɔ kalɔ katayu ɔkplu. Ɔsu si uwi ɔni na ketu kéyi na kágba kávi ɔtɔ ɔmmɔ kalɔ ni, ɔɔƒɛ teewi kalɔ ku kɔku bonwu!”
71 Ka Yesu ɔ́su bekyuli bamɛni ala amɛni ƒui ɔ́wɔlɔ ni, ɔ́tɔlɔ úsie Kapernaum. 2 Mmɔ ni, Romaƒuɔ bekpone unengu ɔdi ɔkya ɔni na mbo kabla ɔblane ɔni na ɔɔyɔ́ geen. Kabla ɔblane ɔmɛni úbo uuƒi kpakplaa ɔni na ɔɔyɔ́ ukpi muedi. 3 Amu ka unengu ɔmɛni únu Yesu kɔku ni, ɔ́tala Yudaƒuɔ benengu badi ɔnii batásu-nwu na ubo, na ubabwi nwuna kabla ɔblane ɔmɛni ute-nwu. 4 Bébo Yesu kudɔ na bébevele-nwu kpakplaa banii, “Ukyuli ɔmɛni ɔ́manku ka ete-nwu kebunku, 5 ɔsika ɔɔyɔ́ bula kadi. Na anwu ɔlati ɔ́tu Yudaƒuɔ kasalakɔ úte-bu.” 6 Ɔmɛni ɔsu Yesu ɔ́ta ɔ́siaku-ma. Yesu útagyunku kaduli kammɔ pii ɔdi asa unengu ɔmɛni ɔ́tala nwuna bakpana ɔnii batásu-nwu banii, “Ati, sɔ tebo abi. Ami ni, ntamanku ka awɔ ebo-mi kudɔ na mina kaduli. 7 Na ntamanku lɛnɔ ka ami lɛda lɛlɛ-ɔ anumi. Anwuɔsu su ƒula kenye litemi kani, na mina kabla ɔblane lɛlɔ lɛyu ɔkplu. 8 Ami lɛnɔ ndi unengu ɔdi ɔni na nsɔ nkya benengu betulone bamba ɔyikun kalɔ. Na mbo bekpone na bakya-mi kalɔ. Mɔɔsu ɔdi nnii, ’Sie mɛni’ na uusié. Na mɔɔsu ɔbambadi lɛnɔ nnii, ’Bo mɛni’ na uubo. Na mɔɔsu mina kabla ɔblane nnii, ’Bla lɛni’ na ɔɔbla.” 9 Ka ɔ́su lɛni ni, ɔ́bla Yesu kalɛ kadi. Amu na únwini na ɔ́su bekyuli lisu lɛni nsiaku-nwu ɔnini, “Mɔɔyá-mii bɛti ka ni, ńtanu bɔƒɔtaadi bɔmɛni udu na Israelƒuɔ akɔ muedi dii!” 10 Amu na bekyuli bani na bátala mmɔ básɔ bénwini bésie kaduli na bátánu ka kabla ɔblane ɔmmɔ ɔlɛ ɔ́ba-nwu. 11 Ɔmmɔ kama ni, Yesu úsie ɔma ɔni baalɔ Nain kemo, na nwuna basiakune ku bekyuli pii badi bakɛ basiaku-nwu. 12 Uwi ɔni na údu ɔma ɔmmɔ kabanye ni, ɔ́siaku kekwa bablane otogyi ɔdi ka ɔ́si ɔɔlɛ́. Ukpinele ɔdi ubi ɔnanabi unwi pɛ ndi ukpine ɔni na beti béselaku. Na ɔma ɔmmɔ bekyuli pii báka bámana ukpinele ɔmɛni. 13 Ka Yesu ɔ́nu uleku ɔmɛni ni, nwuna lɛlɔ lɛ́bla-nwu kɔnyana. Amu na ɔ́su-nwu ɔnini, “Da buwulo ya.” 14 Amu na Yesu úsie ɔ́vi-ma ntɛ na útétuku ukpine adaka ɔmmɔ. Amu na bekyuli bani nti ukpine ɔmmɔ bédi bénye. Mmɔ na Yesu ɔ́su ɔnini, “Okloƒu! Mɔɔsu-ɔ nnii ta nye!” 15 Na ukpine ɔmmɔ ɔ́ta úlie na úse kalɔ ku butemi. Amu na Yesu úti-nwu úte uni. 16 Bekyuli bammɔ ƒui báyia geen, na bémwi Katɔti. Ɔmɛni ɔsu básu banini, “Katɔti kenye udiene ɔni náƒɔ kuye geen ɔ́da ɔ́lɛ-bu akɔ! Katɔti ɔ́yu úbo ɔnii ubedie nwuna bekyuli!” 17 Yesu lɛlɔ litemi lɛmɛni lɛ́ku lɛ́vi Yudea kalɔ kammɔ ku amadɔ ƒui. 18 Amu uwi ɔni na Yohane basiakune básu Yohane ala amɛni ni, ɔ́lɔ bana akɔ inyɔ badi, 19 na ɔ́tala-ma ɔ́kya Blɔti ɔnii betéye-nwu banini, “Awɔ ndi ukyuli ɔni mebo munuu butaasia ukyuli bamba anu?” 20 Amu ka bébo Yesu kudɔ ni, básu banini, “Ntu Ɔkpilane Yohane nátala-bu ɔnii bubeye-ɔ bɔnii, ’Awɔ ndi ukyuli ɔni na ndububo munuu butaanu ukyuli bamba ulu?’ ” 21 Na uwi ɔmmɔ kani kemo ni, Yesu ɔ́bwi bekyuli pii lɛlɛ na ɔ́gya ayu ekpidi, na ɔ́ya na banumbwɛne pii bánu. 22 Amu na údie kenye na ɔ́su Yohane batalane ɔnini, “Bɛsɔ binwini na bitásu Yohane ala ani na bɛ́nu na bínu bɛnii banumbwɛne baanu, bani na báƒɛ bewi kalɔ beesié, ɔlɛgyie beƒine lɛlɛ lɛ́ba-ma, batutine beenú, bekpine baata teelie ngba, na mɔɔsu bawabane Katɔti litemi buni. 23 Lɛlɔ lɛdubɔyɔ ukyuli ɔni nátanu linyeyɔla lɛdi na mina lɛlɔ.” 24 Ka Yohane batu bátɔlɔ kama ni, Yesu úse kalɔ uutemi taasiku Yohane lɛlɔ teete kasalakɔ bekyuli bammɔ ɔnini, “Uwi ɔni na bɛ́lɛ bísie Yohane kudɔ na ketele kemo ni, bi na bɛ́sia anu ka bɛdubo bɔnu? Ukyuli ɔni nse aani livete lɛni na ɔƒɛƒɛɛ uubó taavinku? 25 Bi geen ndi lɛla lɛni na bɛ́lɛ bísie bitánu? Ukyuli ɔni nálɛ bɔkpi ku adala? Bekyuli bani na báda lɛlɔ lɛni na belie ebiti kemo ni, bagadine lɛgbanya na beelie. 26 Bɛsu-mi lɛla lɛni na bísie bitánu! Katɔti kenye udiene ɔdi bɔnu na bísie? Sɔsɔ na ɔdi, na mɔɔsu-mii nnii utulo Katɔti kenye udiene. 27 Ɔsika Yohane lɛlɔ litemi na Bunweni Kedee Ɔku ɔ́su ɔnii, ’Ndubɔtala ɔtu ɔdi na ƒula lɛtɔtɔ, na ɔdubɔgyu ɔtɔ-ɔ ɔni ndubɔklibi ulu use ute-ɔ.’ ” 28 Yesu ɔ́sɔ ɔ́su-ma ɔnini, “Yohane utulo ukyuli biala ɔni na báwɔ na kayawi kamɛni kemo. Nsu ukyuli ɔni na uuubo lɛnyi lɛdi muedi na Katɔ Ɔga Ɔma ni, utulo Yohane.” 29 Bekyuli bammɔ ƒui bénu Yohane litemi buni bɔsu, na ama ku kuyi baƒɔne muedi báƒɔ lɛla lɛni na Katɔti ɔɔwia taasiku-ma kudɔ ku bana kɔyi kemo, na ɔ́kpila-ma ntu. 30 Nsu Ƒarisiƒuɔ ku ɔda bubo ala batinane béni lɛla lɛni ndi Katɔti lɛyɔla, na bátatuna ka Yohane ɔkpila-ma ntu. 31 Yesu úsie anumi ku nwuna butemi na ɔ́su-ma ɔnini, “Ɔƒɛni ni, bi na ɔlɛka liti ɔmwi limeyi bekyuli lɛkɔku geen tɔ? Dɛ na bese? 32 Bese aani banamu wɛlɛ wɛlɛ bani mɔɔƒia na kuyeya. Badi baava taasu bakpanadi banini, ’Búdie uleku buti lɛnu búte-mii, nsu bítatɔ! Búdie lɛkwanu búte-mii, na bítewulo.’ 33 Ntu Ɔkpilane Yohane úbo na anwu úlie kɔka, na ntɛ lɛnɔ bútetuku-nwu kenye, nsu bɛnii, ’Kɔyu kukpidi kɔsiaku-nwu!’ 34 Na Ukyuli Ɔyawine Ubi úbo lɛnɔ na anwu ɔ́di na ɔ́ni ntɛ. Na bɛnii, ’Bɛnu ɔdivone ku ntɛkpine ɔmɛni! Ɔdi kuyi baƒɔne ku alaekpidi bamba lidu bablane ɔkpana!’ 35 Nsu bekyuli bani ƒui nsiaku Katɔti lɛnunda kama ni, beedie taatina ka lɛdi lɛnunda geen.” 36 Ƒarisini ɔdi ɔ́lɔ Yesu ɔnii ubadi na nwuna kesii. Na Yesu úsie na útádi. 37 Uleku ɔyalɛ ɔdi ɔkya ɔma ɔmmɔ kemo. Amu ka únu banii Yesu úbo Ƒarisini ɔmmɔ kesii ɔnii ubadi ni, úti ɔsii ku inɔmii ƒɛƒɛɛ bɔdi úboku. 38 Úbenye Yesu kudɔ na uuwulo teewi-nwu lɛgba lɛlɔ. Na uleku ɔmmɔ úti nwuna lili linwini úni imii bɔni néwi Yesu lɛgba mmɔ, na ɔ́dada-nwu lɛgba. Na úti inɔmii bɔmmɔ úwi Yesu lɛgba lɛnɔ. 39 Ka Ƒarisini ɔni nálɔ Yesu bɔdi ɔ́nu ɔmɛni ni, ɔ́bla kasusu ɔnii, “Si ukyuli ɔmɛni ɔdi Katɔti kenye udiene geen ni, nka ɔlɛka ɔnu ɔti uleku ɔni udu nébo uutuku-nwu mɛni, na ɔti lɛyalɛ ngba bɔni lɛnɔ na ulie!” 40 Amu na Yesu údie ɔ́lɛ-nwu na ɔ́su-nwu ɔnini, “Simon, mbo lɛla lɛdi na ndubo-ɔ bɔsu.” Amu na Simon ɔnini, “Ala ɔtinane, taasu-mi lɛla lɛmmɔ.” 41 Amu na Yesu úse kalɔ na ɔ́su-nwu ɔnini, “Ukyuli ɔdi ɔ́kya ɔni muuvó egulabi teete bekyuli, na nkyuli inyɔ badi bada-nwu kayu. Unwi ɔda egulabi bumomo ɔni mabla aani kɔbuli kunwi lɛyuƒɔla kayu. Na unyɔdi ɔda abuli leevu lɛyuƒɔla kayu. 42 Bekyuli bamɛni ƒui ɔdi útakana na ɔƒɔ-nwu kayu kamɛni. Anwuɔsu úti kayu kɔmmɔ ƒui ɔ́kyiɛ-ma. Na nkyuli inyɔ bamɛni kemo ni, ɔmani na aabu anii ɔdubɔyɔ ɔlakɛne ɔmɛni utulo?” 43 Amu na Simon ɔnini, “Mɔɔbu nnii ukyuli ɔni na úti kayu kenengudi ɔ́kyiɛ.” Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Ásu na ɔ́tɛ.” 44 Mmɔ na Yesu únwini útánu uleku ɔmmɔ na ɔ́su Simon ɔnini, “Aanu uleku ɔmɛni? Ka líbo-ɔ kudɔ ni, étete-mi ntu anii nƒɔ lɛgba. Nsu uleku ɔmɛni úti nwuna imii ɔ́ƒɔ-mi lɛgba, na úti nwuna lili linwini úni-ni. 45 Átaƒɔ-mi ku kubiti na akya-mi kɔgbu. Nsu ɔ́si uwi ɔni mbeduo ni, anwu útada tɔ mina lɛgba bɔdada útaya. 46 Awɔ étete-mi inɔmii bɔdi anii nkya lili. Nsu anwu úti inɔmii ƒɛƒɛɛ úwi-mi lɛgba ƒui. 47 Anwuɔsu mɔɔsu-ɔ ka ni, na bɔyɔ bɔni na údie ɔ́tina-mi ɔsu ni, ɔ́kɛ nwuna ekpidi pii ani na ɔ́bla ƒui buti taakyiɛ. Na ukyuli ɔni na blii na béti bákyiɛ-nwu ni, nwuna bɔyɔ lɛnɔ buse blii.” 48 Amu na Yesu ɔ́su uleku ɔmmɔ ɔnini, “Ákɛ ƒula ekpidi buti taakyiɛ.” 49 Ka bekyuli bani lɛnɔ nlie kadikɔ mmɔ bénu Yesu lɛla lɛni na ɔ́su ni, béye lɛlɔ banii, “Ɔma na ɔdi mɛni ɔni mɔɔkana na uuti bekyuli ekpidi muedi taakyiɛ-ma?” 50 Amu na Yesu ɔ́su uleku ɔmmɔ ɔnini, “Ƒula bɔƒɔtaadi búdie-ɔ, ɔsu teesie ku keyi buɛɛ.”
81 Na uwi ɔdi kama ni, Yesu ɔ́vi ɔgbami úsie lɛma ku akpaklɔ kemo. Na ɔkɛ ɔɔsu litemi buni taasiku Katɔti lɛga kadikɔ lɛlɔ. Leevu-inyɔ banii na ɔ́ƒuna lɛnɔ basiaku-nwu. 2 Beleku bani na Yesu ɔ́bwi na bana lɛlɛ lidu ku bani na ɔ́gya ayu ekpidi ɔ́lɛku-ma lɛlɔ kemo badi lɛnɔ basiaku-nwu. Na bana akɔ ɔdi ndi Maria ɔni bátaalɔ banii Magdalene ɔni lɛlɔ kemo na Yesu ɔ́gya ayu ekpidi maatɛ ɔ́lɛku. 3 Uleku ɔbambadi lɛnɔ ɔkya-ma akɔ ɔni baalɔ banii Yohana na ɔgyani baalɔ Kusa na útaabla kabla na Ɔga Herode litemi katɛkɔ aani ɔkutine unengu ɔdi kalɛ. Beleku bamba pii ku ɔni baalɔ Susana lɛnɔ básiaku Yesu na béteeti bana akɛla teebunku anwu ku nwuna batɛyane. 4 Bekyuli pii bátaasi lɛma bun bun teebo Yesu kudɔ. Na uwi ɔni na bekyuli pii bábasala ni, Yesu úbo-ma lɛgba lɛmɛni ɔnini, 5 “Edula ɔkyane ɔdi úsie utágya edula. Amu ka ɔɔgya edula amɛni teewi kemo ni, adi álɛ ébo ulu kudɔ na bekyuli bánya-nya, na baasɛ bála bádi. 6 Adi álɛ ébo atakpɛ lɛlɔ. Na ka ákwɛ ni, átakɛ ntu ku lɛti buni. Anwuɔsu ákwi na ékpi. 7 Edula ammɔ adi éduo liyu livo akɔ. Na livo lɛ́tu libi edula ammɔ lɛlɔ, na ényimi-nya ƒui. 8 Na akladi anya álɛ ébo kalɔ buni lɛlɔ. Na ka ákwɛ ni, ánwu ebi eti anyɔ anyɔ.” Amu na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Bibimi atu, na binu kaduɛ!” 9 Yesu basiakune béye-nwu lɛgba lɛmɛni kalɔ bénu. 10 Amu na ɔ́su-ma ɔnini, “Katɔti úti nwuna lɛga bɔdi lɛnunda abɛla ɔ́tina-mii. Nsu bekyuli bakladi ama ni, agba na muubó-ma kalɛ na ’si ina baanu ni, balanu baláti. Na ina beenú ni, belénu kalɔ.’ 11 “Lɛgba lɛni na líbo kalɔ bunu ndi ɔmɛni. Edula ammɔ ndi Katɔti litemi. 12 Na edula ani nálɛ ébo ulu kɔtu ese aani bekyuli bani muunú, nsu ukisine uubo taabada litemi lɛmmɔ teedie-ma kayi kemo. Na ɔ́ya-ma na balakana bɔƒɔ bɔdi na Katɔti ɔƒɔ-ma ngba. 13 Na ani nálɛ ébo atakpɛ lɛlɔ ni, ese aani bekyuli bani na bénu litemi lɛmmɔ na báƒɔ-ni ku ebiti mmɔ kani, nsu líteduo-ma lɛlɔ kemo geen. Anwuɔsu baaƒɔ́ taadi uwi klukui kemo kani. Na si uwi ɔni na bukpoku taanu bɔdi búbo ni, baayuɛ. 14 Edula ani nálɛ ébo liyu livo akɔ ni, ese aani bekyuli bani muunú litemi lɛmmɔ, nsu kayawi lɛƒɛda ku lɛlakɛ ku kayawi kamɛni ebiti aatú taabali-ma, na alaya na ebi ammɔ egyie na baƒɛ-nya. 15 Na edula ani nálɛ ébo kalɔ kabuni lɛlɔ ni, ese aani bekyuli bani muunú litemi lɛmmɔ teeti-ni taada ku kayi nwaa. Na beeboku lɛlɔ kalɔ na beenye momoomo teetédu kawɔlɔkɔ kalɛ na banwu ebi pii. 16 “Ukyuli ɔdi ulátu asogya teebi-nwu ala iye uti-nwu utábɛla ɔkya lɛla lɛdi kalɔ. Mmomu ɔɔkɔliku asogya ɔmmɔ taasia katɔ likpo lɛni maya na wekeye wewi kesii biala. Na ukyuli biala ɔni muuduo ɔtɔ ɔmmɔ kemo ɔnu nwaa. 17 Lɛla biala lɛni na bábala bákya kesii biala ni, lɛdubɔda lɛlɛ keyi. Na lɛla lɛni na bébi ala ni, badubudie-ni beboku bukeye kemo. 18 “Bɛnu lɛlɔ kemo kaduɛ na kalɛ na biinú etemila lɛlɔ. Na ukyuli ɔni muunú na únu kalɔ ni, ɔdubunu kalɔ ubu. Na ukyuli ɔni neeese atu ni, libliidi lɛni na ɔɔbu ɔnii únu muedi ni, badubɔƒɔ-ni na nwuna kudɔ.” 19 Yesu banwani ku bana uni bébo-nwu kudɔ, nsu bátakana Yesu bɔkpɛ bude ɔkɛnku bekyuli bammɔ bumomo ɔsu. 20 Amu na ukyuli ɔdi útásu Yesu ɔnii, “Ƒula uni ku ƒula banwani benye keyi baawia-a.” 21 Amu na Yesu ɔ́su bana ƒui ɔnini, “Mina uni ku mina banwani ndi bekyuli bani muunú Katɔti litemi na baadi-ni lɛlɔ.” 22 Limeyi lɛdi ni, Yesu úduo ɔkɔlɔ kemo ku nwuna batɛyane. Amu na ɔ́su-ma ɔnini, “Bɛya na bɔvia busie ɛpu ɔvi ɔni ngye.” Anwuɔsu ama lɛnɔ bése kalɔ ku ɔkɔlɔ ɔmmɔ buku. 23 Ka bakɛ ntu anumi bésela ni, Yesu ɔ́lɛɛ. Na kɔnakunwi ni, ɔƒɛƒɛɛ kpakplaa ɔdi úbo uukpó na ntu anumi mmɔ ɔni na ɔkɔlɔ ɔmmɔ kemo ƒui kadaku ntu bɔƒɔ ɔsu bakya kukpi ku ngba ntɛ. 24 Batɛyane bammɔ bésie na bátágyila Yesu na básu-nwu banini, “Ati! Bɔdaku bukpi!” Amu na Yesu ɔ́ta únye na údie lɛdi ɔ́bɔku ɔƒɛƒɛɛ ku ntu bɔni mɔɔnwanɛ lɛlɔ mmɔ, na ana ƒui kenye káyɔ na ɔ́bla buɛɛ. 25 Na úye batɛyane bammɔ ɔnini, “Bi ɔsu na biiibo bɔƒɔtaadi?” Nsu bunye kani na benye yaa, na liƒu lɛnɔ lɛ́da-ma. Na béye lɛlɔ banini, “Ukyuli ɔmani na ɔdi mɛni bɔdi? Ɔɔtɛmi teete ɔƒɛƒɛɛ ku ɛpu ntu bɔni mɔɔnwanɛ lɛlɔ na beenú-nwu litemi!” 26 Amu na Yesu ku nwuna batɛyane bávia bésie bétédu kalɔ kani baalɔ Gerase na ɛpu ɔvi si ási Galilea. 27 Ka Yesu ɔ́si ɔɔlɛ́ ɔkɔlɔ kemo kani na ukyuli ɔdi na ayu ekpidi eli-nwu lɛlɔ úsie úbasiaku-nwu. Na ɔdi ukyuli ɔni na ɔ́si ɔma ɔmmɔ kemo. Ɔbla uwi pii ɔdi mɛni ni, kasɔngya kani na ukyuli ɔmɛni ɔɔkɛ. Na ulátuna ɔnii uulie nwuna kaduli amu ntu bekyuli kɔƒiɔtɔ akɔ. 28 Uwi ɔni na ɔ́nu Yesu ni, ɔ́va momoomo na úƒwimi lɛlɔ ɔ́va kalɔ na Yesu lɛgba kudɔ. Na ɔ́su-nwu ɔnini, “Yesu, Katɔti Ɔni Ntulo Ƒui Ubi! Bi na aawia mina kudɔ mɛni? Muuvele nda-a, tani-mi kɔtu.” 29 Ukyuli ɔmmɔ ɔ́su ɔmɛni, ɔsika Yesu ɔ́bɔku kɔyu kɔni nlie-nwu lɛlɔ mmɔ, na ɔ́su-ku ɔnii, “Vi lɛ-nwu lɛlɔ kemo!” Uwi pii kɔyu kɔmmɔ kɔɔdi ukyuli ɔmmɔ lɛlɔ ɔni na si ina bényimi-nwu enu na bébo-nwu kɔgba muedi ni, ɔɔƒɛ abuala ammɔ na kɔyu kɔmmɔ kuukeliku-nwu taatákya ketele kemo. 30 Yesu úye-nwu ɔnini, “Dɛ na baalɔ-ɔ lɛnyi?” Amu na údie kenye ɔnini, “Ami baalɔ banii Lisu.” Ɔ́su lɛni ɔsika ayu ekpidi pii néduo akya-nwu lɛlɔ kemo. 31 Amu na ayu ammɔ évele Yesu anii utabɔku-ma utatákya ayu ekpidi abi kebokɔ. 32 Mmɔ ni, baplakuo pii badi bakɛ kataku kadi lɛlɔ baadi. Amu na ayu ekpidi ammɔ évele Yesu anii ɔya na betéduo baplakuo bammɔ lɛlɔ kemo. Amu na Yesu úte-ma kuƒi. 33 Anwuɔsu bávi bálɛ ɔnana ɔmmɔ lɛlɔ kemo bétéduo baplakuo bammɔ kemo. Na bana ƒui békeli báyu kataku kammɔ lɛlɔ na bátányina lɛlɔ bákya ɛpu kemo na báyii ku udu. 34 Ka bekyuli bani mɔɔnu baplakuo bammɔ lɛlɔ bánu ala ani nálɛ ni, békeli bésie ɔmankemo na bátásu bekyuli bávi ku akpaklɔ lɛnɔ ƒui. 35 Na bekyuli bammɔ bálɛ bésie banii batánu lɛla lɛni nálɛ. Amu ka bébedu Yesu kudɔ ni, bánu ɔnana ɔni lɛlɔ kemo na Yesu ɔ́bɔku ayu ekpidi ɔ́lɛku mmɔ ka ulie Yesu lɛgba akɔ ku kasusu sɛɛn na ɔda adala na ulie kpoo. Amu na bana ƒui báyia. 36 Na bekyuli bani nánu kalɛ na ala ammɔ álɛ ni, básu bakladi kalɛ na ukyuli ɔni lɛlɔ na ayu ekpidi amɛni élie lɛlɔ lɛ́bla nwaa. 37 Ɔmɛni ɔsu Gerase kalɔ kammɔ ku kana amadɔ bekyuli básu Yesu banii ɔtɔlɔ bana kalɔ lɛlɔ, ɔsika baayia. Anwuɔsu Yesu úduo ɔkɔlɔ kemo ka ɔtɔlɔ. 38 Amu na ukyuli ɔni na Yesu ɔ́bwi mɛni úvele Yesu ɔnii, “Ya na lɛsiaku-ɔ.” Nsu Yesu útatuna na ɔ́su-nwu ɔnini, 39 “Teesie kaduli na atásu lɛla lɛni na Katɔti ɔ́bla úte-ɔ.” Amu na ukyuli ɔmɛni úsie útávi ɔmankemo na ɔ́su ɔ́vi ƒui lɛla lɛni na Yesu ɔ́bla úte-nwu. 40 Uwi ɔni na Yesu ɔ́sɔ únwini úsie ɛpu ɔvi ɔni ngye ni, bekyuli bammɔ báƒɔ-nwu kaduɛ, ɔsika bana ƒui benye bagya-nwu. 41 Amu na ɔnana ɔni baalɔ Yairo na ɔdi Yudaƒuɔ kasalakɔ benengu akɔ unwi ɔ́da úbalɛ. Na ɔ́yu ɔ́tɛ Yesu lɛgba kalɔ na úvele-nwu ɔnii ɔsiaku-nwu na besie nwuna kaduli, 42 ɔsika ubidi ulekubi unwi ɔni na ɔdubɔƒɔ aani akwa leevu-anyɔ ni, ɔtɛ ɔlɛ ɔdaku bukpi. Ka Yesu ɔkɛ úsela ni, lɛni na bekyuli baanwanɛ lɛlɔ ka bani bede-nwu. 43 Na bekyuli bamɛni akɔ ni, uleku ɔni na ubugya uuwi na ɔbla akwa leevu-anyɔ sɔɔn lɛnɔ ɔ́kya-ma akɔ. Uleku ɔmɛni úubile nwuna egulabi ƒui ɔnii ɔɔbwi ɔlɛ ɔmmɔ, nsu úutuku ɔ́nɔ. 44 Amu na ɔkɛ buɛɛ útávi Yesu kama na bekyuli akɔ na útuku-nwu awu kɔtu. Mmɔ kani ni, ubugya ɔmmɔ kenye kékulo. 45 Amu na Yesu úye ɔnii, “Ɔma nétuku-mi?” Nsu ukyuli biala úni. Amu na Petro ɔ́su-nwu ɔnini, “Ati, nu kalɛ na bekyuli ƒui bɛ́mua basiaku-ɔ!” 46 Nsu Yesu ɔ́su ɔnini, “Lɛ́ti ka ukyuli ɔdi útuku-mi, ɔsika ɔyikun ɔdi ɔ́vi ɔ́lɛ-mi lɛlɔ kemo.” 47 Ka uleku ɔmmɔ ɔ́nu ɔ́ti ka ulakana bɔbɛ ɔsu ni, lɛlɔ lɛɛtɔ́-nwu na ɔ́yu ɔ́tɛ Yesu lɛgba kalɔ. Amu na ɔ́sɔku lɛla biala kalɔ údie na bekyuli bammɔ ƒui anumi. Na údie ɔ́su lɛla lɛni ɔsu na útuku-nwu awu ku kalɛ na ɔlɛ ɔmmɔ ɔ́ba-nwu kɔnakunwi. 48 Ɔmɛni ɔsu Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Mina ubi uleku, ƒula bɔƒɔtaadi bɔ́bwi-ɔ. Teesie ku keyi buɛɛ.” 49 Uwi ɔni na Yesu ɔmua ɔdaku litemi lɛmɛni bɔsu ni, anwu kani na ɔtu ɔdi ɔ́da úbalɛ na ɔ́si Yudaƒuɔ kasalakɔ unengu ɔni baalɔ Yairo mmɔ kesii. Na úbasu-nwu kenye ɔnini, “Ƒ^ubidi ulekubi ɔmmɔ úukpi ɔsu da ala ɔtinane ɔmmɔ bɔlɔ ya.” 50 Nsu Yesu únu litemi lɛmmɔ na ɔ́su Yairo ɔnini, “Tayia. Awɔ ƒɔ di ka ubi ɔmmɔ lɛlɔ lɛdubɔyu ɔkplu.” 51 Uwi ɔni na bétéduo Yairo kaduli mmɔ ni, útete kuƒi na ukyuli ɔdi uduo ɔtɔ kemo ntu Petro ku Yohane ku Yakobo ku ulekubi ɔmmɔ ɔti ku uni kani. 52 Na bekyuli pii benye mmɔ beewulo kɔnyana ku keku na ubi ɔmmɔ ɔsu. Amu na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Bɛsɔ bitewulo. Ubi ɔmmɔ útekpi. Bɔlɛɛ na ɔda.” 53 Amu na bana ƒui béti-nwu báma, ɔsika ama bagyi ka úkpi. 54 Amu na Yesu úƒie-nwu kɔnu ɔ́da na ɔ́kpali-nwu ɔnini, “Ubi, ta nye!” 55 Ulekubi ɔmmɔ ɔ́sɔ únwini úbo ngba na ɔ́ta kɔnakunwi. Amu na Yesu ɔ́su-ma ɔnii bawia lɛla lɛdi bete ulekubi ɔmmɔ na ɔdi. 56 Ala amɛni ƒui ábla nwuna bawɔne dɛye dɛye, nsu Yesu úbo-ma ɔda ɔnii batasu ukyuli ɔdi lɛla lɛni nálɛ mɛni.
91 Ɔmmɔ kama ni, Yesu ɔ́lɔ nwuna batɛyane leevu-inyɔ bammɔ ɔ́sala na úte-ma kuƒi ku ɔyikun ɔni na beti bagya ayu ekpidi ƒui na babwi lɛlɛ lidu lɛnɔ. 2 Amu na ɔ́tala-ma ɔnii beteesie na batásu Katɔti lɛga kadikɔ etemila bete bekyuli na babwi balɛne. 3 Asa na badubɔgyu ni, Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Biteti lɛla lɛdi bitada na bina ulu busie kemo aani ugyii ɔdadi iye ala bevelene koƒo iye adila iye egulabi. Na awu ɔbambadi muedi ni, bitasu bɛnii biiti ɔdi. 4 Kesii biala na báƒɔ-mii ni, bɛsɔ bɛkya kaduli kammɔ kemo utédu uwi ɔni na ɔlɛka bɛtɔlɔ ɔma ɔmmɔ kemo. 5 Na kesii kani na bátaƒɔ-mii ni, bɛtɔlɔ ɔma ɔmmɔ kemo na biveli bina lɛgba kalɔ ɔtumu muedi biwi ɔma ɔmmɔ kemo aani Katɔti kɔtu bɔni kati bute.” 6 Amu na batɛyane bammɔ bátɔlɔ na bátávi akpaklɔ ani ƒui kemo na baasu Katɔti litemi buni na baabwi balɛne lɛnɔ. 7 Ka Herode ɔni mɔɔdi Galilea lɛlɔ únu ala ani ƒui mɔɔlɛ́ mɛni ni, úbeƒu ɔsika bekyuli badi baasu ka Ntu Ɔkpilane Yohane násɔ ɔ́ta úbo uli ngba. 8 Na babambadi lɛnɔ baasu banii Elia násɔ únwini úbo. Na badi lɛnɔ banii Katɔti kenye bediene bakukudi bammɔ akɔ unwi násɔ úbo uli ngba. 9 Amu na Herode ɔ́su ɔnini, “Lɛ́ya na békulo Yohane lili, na ɔma na ɔdi nsɔ nkɛ mɔɔbla ala amɛni na muunú-nwu kɔku?” Anwuɔsu Herode ɔkya ɔɔwia ulu ɔni na ɔsia na ɔnu Yesu. 10 Batɛyane bammɔ bénwini bébo na bábasu Yesu ala ani ƒui na bábla. Amu na útiku-ma na bátɔlɔ bésie ɔma ɔni baalɔ banii Betsaida kakɛ. 11 Ka bekyuli pii bénu lɛni ni, básia-nwu kama bésie mmɔ. Yesu lɛnɔ ɔ́ƒɔ-ma na ɔ́tɛmi úte-ma ɔ́si Katɔti lɛga kadikɔ ala lɛlɔ, na ɔ́bwi bani na ɔlɛ ɔda. 12 Lebo lɛni na ɔƒɛ úsela bɔnu ni, Batɛyane leevu-inyɔ bammɔ bébo Yesu kudɔ na básu-nwu banini, “Ya na bekyuli bamɛni batɔlɔ na beteesie akpaklɔ ani nde amadɔ mɛni kemo, kalɛ na bakɛ adila ku keduokɔ, ɔsika mɛni ɔdi ketele ntɛ.” 13 Amu na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Amii alati bite-ma lɛla lɛdi na badi.” Mmɔ na básu-nwu banii, “Adila ani ƒui na bɔda mɛni ndi bodobodo ɛlɔ ku kɔbɛ inyɔ. Aawia ka busie butéye adila bute bekyuli pii bamɛni?” 14 Na banana bammɔ babla mpimu ɛlɔ na mmɔ. Amu na Yesu ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, “Bɛya na bekyuli bammɔ belie esu esu aani nkyuli liti liti.” 15 Na ka batɛyane bábla lɛni ni, 16 Yesu úti bodobodo ɛlɔ ku kɔbɛ inyɔ bɔmmɔ na ɔ́kɔliku anumi ɔ́nu katɔ. Amu na ɔ́gya Katɔti enu úte-ma, na ɔ́bwɛ-nwu kɔkɛ kɔkɛ na úti úte nwuna batɛyane ɔnii beti bele bete bekyuli bammɔ. 17 Na bana ƒui bádi bémo na batɛyane bammɔ básala kɔkɛ wɛlɛ wɛlɛ kɔni nébu na kúyi kɔgyigyɛ leevu-inyɔ. 18 Ka Yesu lɛti ɔkya ɔɔkpali katɔ limeyi lɛdi ni, nwuna batɛyane bébo-nwu kudɔ. Amu na úye-ma ɔnini, “Ɔma na bekyuli baasu banii anwu na ndi?” 19 Amu na bédie kenye banii, “Badi baasu banii awɔ ndi Ntu Ɔkpilane Yohane. Na badi lɛnɔ banii awɔ ndi Elia. Na badi lɛnɔ baasu taatina banii Katɔti kenye bediene bakukudi bammɔ akɔ unwi násɔ únwini úbo uli ngba.” 20 Amu na úye-ma ɔnini, “Na amii nɔɔ? Ɔma na bɛɛsu ka anwu na ndi?” Mmɔ na Petro údie kenye ɔnii, “Awɔ ndi Katɔti Ukyuli Ɔƒunadi ɔmmɔ.” 21 Amu na Yesu úbo-ma ɔda kpakplaa ɔnii batasu ukyuli ɔdi kenye kamɛni. 22 Yesu ɔ́sɔ ɔ́su-ma ɔnii, “Ɔlɛka ami, Ukyuli Ɔyawine Ubi, libo abi geen na kadi benengu ku bakpane benengu ku ɔda bubo ala batinane enu kemo na beni-mi, na badu-mi. Nsu na emeyi atɛ kama ni, Katɔti ɔdubɔgyila-mi ɔlɛku bekpine akɔ mbelie ngba.” 23 Amu na ɔ́su-ma ɔnii, “Si ukyuli ɔdi ɔɔwia ka ɔsiaku-mi ni, ɔlɛka udie lɛlɔ atu na ubo abi limeyi ndi limeyi na ɔsiaku-mi kama. 24 Ɔsika ukyuli biala ɔni mɔɔwia ka ɔƒɔ nwuna lili ngba ute lɛlɔ ni, ɔdubɔyila-mu. Na ukyuli biala ɔni nányonu nwuna ngba ka ɔsiaku-mi ɔsu ni, ɔdubɔkɛ ngba geen. 25 Bi kɔsia na ukyuli ɔdubɔkɛ si ɔ́kɛ kayawi ala ƒui na ɔ́yila ngba geen bɔmmɔ? 26 Si ami ku mina ala ani mɔɔtina ƒui ékpo ukyuli ɔdi kɔƒa ni, anwu lɛnɔ ɔdubukpo ami Ukyuli Ɔyawine Ubi kɔƒa uwi ɔni na mebo na mina bukeye ku Katɔti ku nwuna batu kedee ƒui bukeye kemo. 27 Mɔɔsu-mii geen nnii bina akɔ badi na mɛni ni, belekpi wetédu uwi ɔni na Katɔti wedie nwuna lɛga bɔdi ɔyikun keyi na limeyi likplodi lɛmmɔ lɛlɔ.” 28 Ɔ́bla aani Kwasida unwi ɔni na Yesu ɔ́su ala amɛni kama ni, útiku Petro ku Yohane ku Yakobo na bákɔ bésie kɔbi lili batákpali katɔ. 29 Ka ɔdaku katɔ bɔkpali ni, nwuna anumi bɔnu bɔ́vumana na nwuna adala eekeye na aatu anumi. 30 Na kɔnakunwi ni, banana inyɔ badi bébenye-nwu kudɔ bani ndi Mose ku Elia na baatɛmi. 31 Báda bálɛ na Katɔ Ɔga Ɔma bukeye kemo na bátɛmi ku Yesu na ulu ɔni lɛlɔ na ɔdubɔsia na ɔwɔlɔ lɛla lɛni na Katɔti ɔɔwia na nwuna kukpi na Yerusalem kemo. 32 Petro ku nwuna bakpana béduo lɛlɛɛ kemo geen, nsu bágyinya bábanu lɛlɔyɔ bukeye bɔni kemo na Yesu ɔkya ku bekyuli inyɔ bani nnye-nwu kudɔ. 33 Ka bekyuli bammɔ baagyú ni, Petro ɔ́su Yesu ɔnini, “Ati, bula mɛni bubo bɔdia geen! Ya bɔtu nvo ɛtɛ na mɛni. Kenwi kadi ƒula kadi, kenwi kadi Mose kadi, na kenwi kadi Elia lɛnɔ kadi.” Na ala ani na ɔɔsu mɛni ƒui ni, tati tati kemo na ɔ́su-nya. 34 Lebo lɛni na ɔmua unye ɔɔtɛmi ni, uyɔlɔ ɔdi ɔ́yu úbewi-ma lɛlɔ. Na batɛyane bammɔ báyia uwi ɔni na uyɔlɔ ɔmɛni ɔ́da ɔ́lɛ-ma lɛlɔ. 35 Amu na bénu Katɔti lɛdi na uyɔlɔ ɔmmɔ kemo ka lɛɛsu lɛnini, “Ɔmɛni ndi mina Ubi Ɔƒunadi. Binu-nwu litemi!” 36 Amu ka lɛdi lɛmmɔ lɛ́da bɔtɛmi lɛ́ya ni, bánu ka Yesu lɛti nébu unye. Amu na batɛyane bammɔ béti ala ani na bánu mmɔ bábala, na bátasu-nya ukyuli ɔdi uwi ɔmmɔ. 37 Ka kadi kégye ni, Yesu ku nwuna batɛyane ɛtɛ bammɔ bási báyu kɔbi kɔmmɔ lɛlɔ. Na bábasiaku bekyuli pii badi. 38 Mmɔ na ɔnana ɔdi ɔ́va momoomo ɔ́su ɔnini, “Ala ɔtinane! Muuvele nda-a, nu mina ubi! Anwu kani ndi-mi ubi! 39 Kɔyu kukpidi kɔdi kuukpóku-nwu na kɔɔyá na ɔɔva momoomo kɔnakunwi. Ɔɔsinsi lɛlɔ na uuti lɛlɔ taaƒiɛmi kalɔ na avlɔvɔ aalɛ́-nwu kenye. Lɛni na ɔɔbla-nwu laa ɔkplu kemo asa na kɔyu kɔmmɔ kɔɔnyonu-nwu. 40 Lívele ƒula batɛyane nnii bagya kɔyu kukpidi kɔmmɔ bete-mi, nsu bátakana-ku bɔgya.” 41 Amu na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Amii, ɔmwi limeyi bekyuli, bi ɔsu na bilaƒɔ-mi taadi na bɛɛyu atu ɔkplu? Uwi ɛlɛ sɔɔn na ndubɔkɛku-mii kayi? Na uwi ɔmani na ndubɔda-mii ntálɛ?” Amu na ɔ́su ɔnana ɔmmɔ ɔnini, “Ti ƒ^ubidi boku mɛni.” 42 Ka ɔnamu ɔmmɔ ɔ́si ɔdubo ni, anwu kani na kɔyu kɔmmɔ kúbo-nwu kɔ́va kalɔ na ɔ́sinsi. Amu na Yesu ɔ́bɔku kɔyu kukpidi kɔmmɔ na ɔ́bwi ɔnamu ɔmmɔ, na ɔ́sɔku-nwu úte ɔti. 43 Katɔti ɔyikun bonwu ɔmɛni ɔ́bla bekyuli bammɔ ƒui dɛye dɛye. Yesu ala bɔbla átakɔsi na aabla-ma dɛye dɛye uwi ɔni na Yesu ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, 44 “Bitayiƒla lɛla lɛni na líse kalɔ ndaku-mii bɔsu! Badubo Ukyuli Ɔyawine Ubi buti bɔkya bekyuli enu kemo.” 45 Nsu batɛyane bammɔ bétenu ɔmɛni kalɔ. Ɔdi lɛla lɛni na béti bábala-ma, nsu baayia-nwu lɛla lɛdi buye bɔsiku litemi lɛmmɔ lɛlɔ. 46 Unyeƒi ɔdi úbeduo batɛyane bammɔ ntɛ ɔni ndi bana akɔ ɔni náƒɔ kuye utulo lɛlɔ. 47 Amu ka Yesu ɔ́ti-ma kasusu ɔsu ni, úti ɔnamu ɔdi úbenyene-ma anumi na nwuna kudɔ. 48 Mmɔ na ɔ́su-ma ɔnii, “Ukyuli ɔni náƒɔ ɔnamu ɔmɛni na mina lɛnyi kemo ni, ɔ́ƒɔ ami lɛnɔ. Na ukyuli ɔni mɔɔƒɔ́-mi ni, ɔ́ƒɔ ukyuli ɔni nátala-mi. Ɔsika ukyuli ɔni néboku lɛlɔ kalɔ ƒui na bina akɔ ni, anwu ndi ukyuli ɔni náƒɔ kuye utulo ƒui.” 49 Amu na Yohane ɔ́su-nwu ɔnini, “Ati, bɔ́nu ka ukyuli ɔdi ɔkya ɔɔgyá ayu ekpidi na ƒula lɛnyi kemo na bɔ́su-nwu bɔnii ɔda ɔya, ɔsika ɔɔɔdi bula akɔ unwi.” 50 Amu na Yesu ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, “Bitabala-nwu. Ɔsika si ukyuli ɔdi útata útenye-mii lɛlɔ ni, bɛti bɛnii unye-mii kama.” 51 Amu ka uwi ɔni na ɔlɛka Katɔti uti Yesu usienku katɔ ɔdaku budu ni, ɔ́lɛ ugyii ka uteesie Yerusalem. 52 Ɔ́tala batu badi ɔnii bagyu batɔ lɛkpaklɔ lɛdi kemo na Samaria na batáklibi lɛla biala bese bete-nwu. 53 Nsu ka ɔma ɔmmɔ bekyuli báti ka bɔvi na ɔ́vi úsela Yerusalem ɔsu ni, bétenu kalɔ. 54 Amu na ka batɛyane bani ndi Yohane ku Yakobo bánu lɛni ni, béye Yesu banii, “Ati, aawia ka bɔkpali ogya bɔsi katɔ bubewi-ma lɛlɔ na ɔkyula-ma?” 55 Mmɔ na Yesu únwini na ɔ́dɔnku-ma, na ɔ́su ɔnini, “Bilenu Kɔyu kɔni mɔɔdi-mii lɛlɔ kalɔ! Ami, Ukyuli Ɔyawine Ubi, ńtebo nnii mbakyula bekyuli, mmomu líbo nnii mbaƒɔ-ma ngba.” 56 Na anwu ku batɛyane bammɔ bébo bávi bésie lɛkpaklɔ bamba. 57 Ka bakɛ bésela ni, ɔnana ɔdi ɔ́su Yesu ɔnini, “Ndubɔsiaku-ɔ kesii biala na ésela.” 58 Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Beƒiebuo bebo libu lɛni kemo na baatɛ, na baasɛ lɛnɔ bebo ayu. Nsu Ukyuli Ɔyawine Ubi ni, anwu uuubo katɛnkɔ muedi.” 59 Na Yesu ɔ́su ukyuli bamba ɔnini, “Siaku-mi.” Nsu ukyuli ɔmmɔ ɔnini, “Ati, ya na lɛka mina ɔti busie butáva asa.” 60 Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Ya na ama bani neeebo Katɔti ngba geen bɔmmɔ bataava bana bekpine. Na awɔ eteesie na atásu Katɔti lɛga bɔdi litemi.” 61 Ukyuli bamba lɛnɔ ɔnii, “Blɔti, masiaku-ɔ. Nsu ya-mi lɛka mina lɛlɔ bekyuli busie butákada asa.” 62 Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Ukyuli ɔni naaabla nwuna kabla ku kayi ƒui ni, útamanku Katɔ Ɔga Ɔma.”
101 Ɔmɛni kama ni, Blɔti ɔ́ƒuna banana liti ku aavlanyɔ-inyɔ babambadi na ɔ́tala-ma inyɔ inyɔ ɔnii besie lɛma ku akpaklɔ ani kemo na nka ɔlɛka usie. 2 Na ɔ́su-ma ɔnini, “Edula pii éedu bɔƒɛ, nsu nkyuli ɛlɛɛ badi kani nnye kabla kamɛni lɛlɔ. Bɛkpali katɔ na bivele kemo ɔlati na umene bekyuli bani maƒɛ-nya masala. 3 Biteesie! Mɔɔtala-mii aani baƒonu na begiti akɔ. 4 Na biteti egulabi kavumi iye koƒo iye lɛgbanvuo, na bitedi bitenye ulu bɛnii biigyele ukyuli ɔdi. 5 “Kaduli biala na bítéduo ni, bɛka bɔsu bɛnii, ’Keyi buɛɛ kasiaku kaduli kamɛni bekyuli.’ 6 Na si ukyuli ɔni mɔɔyɔ́ keyi buɛɛ ɔdi ɔkya mmɔ ni, bɛya na bina keyi buɛɛ kasiaku-nwu. Nsu si ɔdi uuubo ni, bɛsɔku bina keyi buɛɛ kegye bɛtɔlɔku. 7 Bɛsɔ bɛkya kaduli kani kemo na báƒɔ-mii. Na lɛla biala lɛni na badubuti bete-mii ni, bɛdi na bɛni-ni. Ɔsika kabla ɔblane biala ni, ɔlɛka bete-nwu nwuna lɛyuƒɔla. Bitatáka bitamana ɔ́si kaduli kani úsie kani. 8 “Na ɔma biala ɔni kemo na báƒɔ-mii ni, bɛdi lɛla biala na bákɛ béte-mii. 9 Bɛbwi balɛne na ɔma ɔmmɔ kemo. Na bɛsu ɔma ɔmmɔ bekyuli bɛnii, ’Uwi ɔni na Katɔti ɔdi lɛga na bula kɔyi kemo ɔ́ɔkpɛ úde.’ 10 Nsu si bísie ɔma ɔdi kemo na bátaƒɔ-mii ni, bɛlɛ bisie kuyeya na bɛsu bɛnii, 11 ’Bina ɔma ɔtumu ɔni mma-bu lɛgba kalɔ muedi ni, búveli búwi-mii. Nsu binyimo ka uwi ɔni na Katɔti ɔdi lɛga na bina kɔyi kemo ɔ́ɔkpɛ úde-mii!’ 12 Na mɔɔsu-mii kede kede nnii na litemi bɔtɛ limeyi ni, Katɔti ɔdubɔnu Sodom ɔma kɔnyana utulo ɔma ɔmmɔ! 13 “Bɔbwɛ muute amii Korasin! Na bɔbwɛ muute amii Betsaida! Si Tiro ku Sidon lɛma likpidi kemo na lɛ́bla akɔla budie taatina ani lɛ́bla na bina akɔ ni, nka badubɔyu belie kalɔ kukuuku na beti aƒɔ ekuku bada lɛlɔ na bawɛɛ ntɔ ɔni mɔɔtina ka béni bana ekpidi! 14 Katɔti ɔdubɔnu Tiro ku Sidon lɛma kɔnyana butulo amii na litemi bɔtɛ limeyi. 15 Na awɔ Kapernaum ni, bɔkali na bɛda bɛnii bɛdubɔkɔliku lɛlɔ bitédu katɔ? Badubɔyula-mii na bɛyii udu!” 16 Amu na Yesu ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, “Ukyuli biala ɔni muunú bina litemi ni, ɔɔtina ka uunú ami lɛnɔ litemi. Na ukyuli biala ɔni muuní-mii ni, ɔɔtina ka uuní ami lɛnɔ. Na ukyuli biala ɔni muuní-mi ni, ɔɔtina ka uuní Katɔti ɔni nátala-mi lɛnɔ.” 17 Nkyuli liti ku aavlanyɔ-inyɔ bammɔ básɔ bénwini bébo ku ebiti. Na bábasu-nwu banii, “Blɔti, ayu ekpidi muedi énu-bu litemi ɔni bɔ́bɔku-ma na ƒula lɛnyi kemo.” 18 Amu na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Lɛ́nu Satan ka ɔ́si katɔ úbanu aani ogya bɔtu kalɛ. 19 Binu kaduɛ! Líte-mii ɔyikun ɔni na bɛkana na bɛkɔ bɛnya balakpi ku batamlukpa lɛlɔ. Na bɛkana bɛdi ukisine ɔmmɔ ɔyikun ƒui lɛlɔ ɔni na lɛla lɛdi lilabla-mii. 20 Nsu ni, lɛlɔ litayɔ-mii ka ayu ekpidi eenú-mii litemi ɔsu. Mmomu ebiti ada-mii ka Katɔti únweni-mii anyi ɔ́kya Katɔ Ɔga Ɔma.” 21 Uwi ɔmmɔ lɛlɔ ni, Katɔti Kɔyu ebiti áƒɔ Yesu lɛlɔ kemo ƒui na ɔ́su ɔnini, “Ati, katɔ ku kalɔ Unwoti, mɔɔgyá-a enu ɔsika lɛla lɛni na éti ábɛla bakutine ku banundane ni, ani na éti átina bekyuli bani na baaagyi lɛku ku badɔlɔdi. Sɔsɔ na ɔdi, Ati, lɛni geen na aayɔ́ anii ɔlɛ.” 22 Amu na ɔ́sɔ ɔ́su ɔnini, “Mina Ɔti úti ala ƒui úte-mi. Ɔdi biala ɔɔɔgyi ukyuli ɔni na Katɔti Ubi ɔmmɔ ɔdi, ntu Katɔti lɛti pɛ. Na ɔdi lɛnɔ ɔɔɔgyi ukyuli ɔni na Katɔti ɔmmɔ lɛnɔ ɔdi, ntu Ubidi ɔmmɔ lɛti pɛ ku bekyuli bani na Ubi ɔmmɔ ɔ́ƒuna ka udie Ɔti ɔmmɔ ɔtina kani.” 23 Amu na Yesu únwini útánu nwuna batɛyane bammɔ na ɔ́su-ma na bɔbɛ kemo ɔnini, “Lɛlɔ litaayɔ-mii geen ka bɛɛnu ala ani na bɛdaku bɔnu mɛni! 24 Mɔɔsu-mii ka ni, Katɔti kenye bediene pii ku baga lɛnɔ báwia ka banu lɛla lɛni bɛɛnu ɔƒɛni, nsu bátanu. Na báwia ka benu lɛla lɛni na amii biinú mɛni, nsu bétenu.” 25 Mmɔ na ɔda bubo ala ɔtinane ɔdi úbo ku kasusu ka ɔkɔku Yesu ɔnu. Na úye-nwu ɔnini, “Ala ɔtinane, bi na ɔlɛka lɛbla asa lɛkɛ ngba ƒui?” 26 Amu na Yesu údie kenye na úye-nwu ɔnini, “Bi na Bunweni Kedee Ɔku ɔɔsu? Na dɛ na awɔ eenú litemi lɛmmɔ kalɔ?” 27 Mmɔ na ɔnana ɔmmɔ údie kenye ɔnii, “Yɔ Unwoti Katɔti ku ƒula kayi ƒui, ku ƒula kɔyu ƒui ku ƒula ɔyikun ƒui ku ƒula kasusu ƒui lɛnɔ, na ayɔ ƒula ukyulikpana aani ƒula lɛlɔ kalɛ.” 28 Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Ásu na ɔ́tɛ. Bla lɛni na adubɔkɛ ngba ƒui.” 29 Nsu ka ɔda bubo ala ɔtinane ɔmɛni ɔɔwia ka ute lɛlɔ ubo ɔsu ni, ɔ́sɔ úye Yesu ɔnini, “Ɔma ndi mina ukyulikpana?” 30 Amu na Yesu údie kenye ɔnini, “Dii ni, ɔnana ɔdi ɔ́kya ɔni nási Yerusalem úsela Yeriko, na beyune bátáda-nwu ulu. Na bébo-nwu na bédie-nwu lɛlɔ ala na bányonu-nwu báva na ɔɔyɔ́ ukpi. 31 Úbebo úte ka Katɔti ɔkpane ɔdi úbo ɔɔví ulu ɔmmɔ lɛlɔ. Nsu ka ɔ́nu ukyuli ɔmɛni na kuludɔ ni, ɔ́sia ɔ́vi ɔbambadi ɔ́tɔlɔ. 32 Lɛni kani na Lewini ɔdi lɛnɔ úbo ɔɔví. Na ka ɔ́nu ɔnana ɔmmɔ ni, anwu lɛnɔ ɔ́sia ɔ́vi ɔbambadi ɔ́tɔlɔ. 33 Nsu Samariani ɔdi ɔni nábasia mmɔ úsela ulu ɔdi ni, úbasiaku ukyuli ɔmmɔ. Na ka ɔ́nu-nwu ni, kaƒɔ kákywi-nwu. 34 Amu na úsie útédu-nwu kudɔ na úti inɔmii ku ntɛ úwi-nwu lɛlɛ lɛmmɔ kemo na únyimi-ni ƒui. Na ɔ́gyu ɔnana ɔmmɔ útásia anwu ɔlati ebuo lɛlɔ. Na úti-nwu úsienku baƒɔ keduokɔ na ɔ́nu-nwu lɛlɔ. 35 Kadi kégye ni, údie egulabi adi úte keduokɔ lɛlɔ ɔnune ɔmmɔ ɔnii, ’Taanu-nwu lɛlɔ. Na si lɛ́si líbo mɔɔví mɛni ni, ndubɔƒɔ-ɔ lɛla biala lɛni na adubɔsɔ ebile na nwuna lɛlɔ.’ ” 36 Amu na Yesu úye ɔda bubo ala ɔtinane ɔmmɔ ɔnini, “Na ƒula kasusu kenye ni, nkyuli ɛtɛ bamɛni akɔ ɔmani nátina lɛlɔ aani ukyulikpana na ukyuli ɔni néduo beyune enu kemo mɛni lɛlɔ?” 37 Mmɔ na ɔda bubo ala ɔtinane ɔmmɔ údie kenye ɔnini, “Ukyuli ɔni nánu-nwu kɔnyana.” Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Awɔ lɛnɔ teesie na atábla lɛni.” 38 Amu na ɔni na Yesu ku nwuna batɛyane básia bana ulu bátɔlɔ bésela ni, bébedu ɔma ɔdi. Mmɔ na uleku ɔdi baalɔ Marta ɔ́ƒɔ-nwu úsienku nwuna kaduli. 39 Marta ɔmɛni ubo ɔnwani ulekubi ɔni baalɔ Maria. Anwu ɔ́yu úlie Yesu kudɔ na uunú-nwu ala ani na ɔɔtina. 40 Kaduli ablala ani nsia Marta lɛti pɛ lɛlɔ ékpoku-nwu kayi. Ɔmɛni ɔsu úbo na úbasu Yesu ɔnini, “Blɔti, ulábla-a lɛla lɛdi ka mina ɔnwani ulekubi ɔ́da kaduli ablala amɛni ƒui ɔ́sia-mi lɛlɔ? Su-nwu na ubo ubebunku-mi!” 41 Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Marta! Nu kalɛ na eekpóku lɛlɔ na ala pii lɛlɔ. 42 Nsu lɛlakpa linwi kani námanku baawia. Na lɛbuni lɛmmɔ na Maria ɔ́ƒuna. Na basɔ baláƒɔ-ni na nwuna kudɔ.”
111 Limeyi lɛdi ni, Yesu ɔkya likpo lɛdi ɔɔkpali katɔ. Ka ɔ́wɔlɔ ni, nwuna batɛyane akɔ unwi ɔdi úbo-nwu kudɔ, na ɔ́su-nwu ɔnini, “Ati, tina-bu kalɛ na butaakpali katɔ aani kalɛ na Yohane ɔ́tina nwuna batɛyane.” 2 Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Si bɛɛkpali katɔ ni, na bɛsu bɛnii, ’Ati, balɔ-ɔ lɛnyi buni. Ƒula lɛga kadikɔ kebo-bu akɔ. Babla ƒula lɛƒɔyɔ na kalɔ lɛlɔ aani kalɛ na use na katɔ. 3 Te-bu bula limeyi adila limeyi ndi limeyi. 4 Na eti bula alaekpidi akyiɛ-bu, ɔsika abu lɛnɔ buuti taakyiɛ ukyuli biala ɔni mɔɔƒiɔ́-bu. Na taya na buduo bukpoku taanu kemo. na edie-bu alɛku alaekpidi akɔ.’ ” 5 Amu na Yesu ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, “Si banii bina akɔ ɔdi úsie nwuna ɔkpana ɔdi kudɔ usien ntɛ útásu-nwu ɔnii, ’Ɔkpana, vo-mi bodobodo ɛtɛ ɔdi, 6 ɔsika mina ɔkpana ɔdi ɔ́si ulu úbeduo-mi ɔƒɛni kani. Na liiibo lɛdila lɛdi na lite-nwu!’ 7 “Na banii ƒula ɔkpana ɔmmɔ ɔ́su-ɔ ɔnii, ’Tebete-mi lɛƒɛda lɛdi! Ami ku mina bebi bɔ́ɔtɛ na bɔ́kalɛ ɔtɔ. Nsɔ lɛɛɛdubo bɔkana bɔta ɔƒɛni bubete-ɔ lɛla lɛdi.’ 8 Si úbo úte lɛni ni, bi na adubo bɔbla? Mɔɔsu-mii nnii si nka kɔkpana kenye lɛti ɔsu ni, ulata. Nsu kalɛ na enye eevele-nwu taasia kama ɔsu ni, ɔdubɔta na ute-ɔ lɛla biala lɛni na aawia. 9 “Anwuɔsu mɔɔsu-mii nnii bivele Katɔti na ɔdubuti ute-mii, bɛwia na bɛdubɔkɛ, bibo kɔnu kegbuta na ɔdubɔlɛmi ute-mii. 10 Ɔsika ukyuli biala ɔni muuvele Katɔti ni, uute-nwu. Na ukyuli biala ɔni mɔɔwia lɛla lɛdi ni, ɔɔkɛ́-ni. Na ukyuli biala ɔni muubó kɔnu kegbuta ni, Katɔti ɔɔlɛmi teete-nwu. 11 “Na amii bani ndi bebi bati ni, bute na ɔdi ɔdubuti kɔlakpi ute ubidi si úye-nwu kabɛ? 12 Munuu, katamlukpa na adubuti ete-nwu si úye-nwu akɔkɔ lɛvala? 13 Ina ka bɛdi alaekpidi bablane ni, bɛgyi kalɛ na biti ala abuni bite bina bebi. Amu na Ati ɔni nkya katɔ nɔɔ? Bi ɔsu na uleti nwuna Kɔyu ulete bekyuli bani muuvele-nwu?” 14 Uwi ɔdi ni, Yesu ɔkya ɔɔgyá kɔyu kɔdi na kulákana butemi. Amu ka kɔyu kɔmmɔ kɔ́vi kɔ́lɛ ukyuli ɔmmɔ lɛlɔ kemo ni, ukyuli ɔmmɔ úse kalɔ ku butemi. Ɔmɛni ɔ́bla bekyuli bani nnye mmɔ dɛye dɛye. 15 Nsu bana akɔ badi básu banini, “Ayu ekpidi ƒui unengu ɔni baalɔ banii Beelsebul muute-nwu ɔyikun ɔmmɔ ɔnii utaagya-ma taalɛku.” 16 Na babambadi lɛnɔ báyɔ ka bakywɛ Yesu kakpagyuɛ ɔsu básu-nwu banii ɔbla akɔla adi na uti udie ɔtina ka Katɔti náƒuna-nwu. 17 Nsu Yesu ɔ́ti lɛla lɛni na badanku na bana kasusu kemo. Anwuɔsu ɔ́su-ma ɔnini, “Kalɔ kani muule lɛlɔ akpa akpa na beenye teekpoku lɛlɔ ni, kalɔ kammɔ kelétu uwi. Na kaduli kenwi bekyuli bani muule lɛlɔ na beekpóku lɛlɔ ni, bugyingya na beegyingya. 18 Anwuɔsu si Satan lɛga kadikɔ kebo akpa akpa ani muukpóku lɛlɔ ni, dɛ na lɛga kadikɔ kammɔ kadubunye? Bɛɛsu ka mɔɔgyá ayu ekpidi taalɛku ka Beelsebul uute-mi ɔyikun ɔnii mbla lɛni ɔsu. 19 Na si Beelsebul lɛlɔ na mɔɔgyá-ma ni, ɔma lɛlɔ na bina basiakune ama baasia taagya ayu ekpidi taalɛku bekyuli lɛlɔ kemo? Amii alati bina basiakune muudie taatina-mii ka bɛɛnyi ɔkɔ. 20 Oowo! Katɔti ɔyikun kemo mmomu na mɔɔgyá ayu ekpidi taalɛku. Na ɔmɛni uudie taatina-mii nwaa ka ni, Katɔti lɛga kadikɔ kéebo kébeduo-mii kudɔ. 21 “Si ɔyikune ɔdi ɔ́klibi nwuna ekpola na unye ɔɔgyumana nwuna kaduli ni, agyi anii nwuna akɛla adi alayi. 22 Nsu si ukyuli ɔni mbo ɔkplu utulo-nwu úbo úbekpoku-nwu na ɔ́di-nwu lɛlɔ ni, uuƒie nwuna ekpola ani lɛlɔ ɔ́sia anu taaƒɔ na anwu ku nwuna bakpana beti ukyuli ɔmmɔ akɛla ani na béyu bele. 23 “Ukyuli ɔni neeenyeku-mi ni, agyi anii ɔ́ta únye-mi lɛlɔ geen. Na ukyuli ɔni neeebunku-mi na bɔsala ni, agyi anii bugyingya na uugyingya. 24 “Si kɔyu kukpidi kɔ́vi kɔ́lɛ ukyuli lɛlɔ kemo ni, kɔɔkɛ taavi ekpo ekpo ani nákwi taawia kesii kani na kulie. Na si útakɛ kadi ni, ɔɔsu lɛlɔ ɔnii, ’Ndubɔsɔ linwini lisie mina kaduli kani na lɛ́tɔlɔ mmɔ.’ 25 Anwuɔsu ɔɔsɔ teesie taatánu ka bákpala ɔtɔ ɔmmɔ kemo sɛɛn na béni ala ƒui. 26 Ɔmmɔ ɔsu ni, ɔɔsɔ teenwini teesie na utákpanku ayu ekpidi maatɛ ani mbo kalala ntulo-nwu na bebo bebelie mmɔ. Na kawɔlɔkɔ ni, ukyuli ɔmmɔ ablala eebie teetulo kalɛ na úse kudeedi muedi.” 27 Uwi ɔni na Yesu ɔ́su ala amɛni ni, uleku ɔdi ɔ́va ku lɛdi momoomo na bekyuli akɔ mmɔ na ɔ́su ɔnini, “Lɛlɔ lɛyɔ uleku ɔni náwɔ-ɔ na úte-ɔ lɛnyi na ányimi!” 28 Amu na Yesu údie kenye ɔnini, “Bekyuli bani muunú Katɔti litemi na baabla taasiaku-ni lɛlɔ mmomu na lɛlɔ lɛyɔ!” 29 Amu ka bekyuli bammɔ beemomo Yesu kudɔ teebu ni, úsie anumi na ɔ́su-ma ɔnini, “Bɛnu kalɛ na ɔmwi limeyi bekyuli bebo likyulikpi! Akɔla budie bɔtina na baawia banu, nsu balanu budie bɔtina bɔdi uti utulo Yona bɔdi. 30 Kalɛ kani na Katɔti Kenye Udiene Yona ɔdi likposela ute Niniweƒuɔ ni, lɛni kani na Ukyuli Ɔyawine Ubi lɛnɔ wenwini likposela wete ɔmwi limeyi bekyuli. 31 Na litemi bɔtɛ limeyi ni, Uleku Ɔga ɔni nási kada kakɛ ɔdubɔta unye na ubo-mii lɛnimi enwu, ɔsika ɔ́ta ɔ́si nwuna kalɔ úsie ɔgyu kakaaka ɔnii úténu Ɔga Salomo lɛnunda ala bɔtina. Nsu mɔɔsu-mii nnii ukyuli ɔni ntulo Salomo ɔkya mɛni. 32 Niniweƒuɔ badubɔta benye na bebo-mii lɛnimi enwu na litemi bɔtɛ limeyi. Ɔsika uwi ɔni na Yona ɔ́su-ma Katɔti litemi ni, bávumana udu na bénwini bana ekpidi kudɔ. Nsu mɔɔsu-mii geen ka ni, ukyuli ɔdi ɔkya-mii akɔ mɛni na utulo Yona! 33 “Ukyuli ɔdi ulátu asogya na uuti taabɛla iye ubi-nwu ala. Mmomu buti na uuti taasia likpo lɛni na bekyuli bani muuduo mmɔ banu nwaa. 34 Buse na ukyuli anumi ese aani asogya ute nwuna ɔlɔna. Si anumi aanu-ɔ kaduɛ ni, awɔ ukyuli umodi ɔmmɔ ni, use-ɔ nwaa ɔ́ka ɔ́mana. Nsu si ƒula anumi aaadia ni, agyi anii awɔ ukyuli ɔmmɔ akya lɛdisa kemo. 35 Anwuɔsu sia lɛlɔ anu na ati ka bukeye bɔni na bɔkya-a lɛlɔ kemo bɔɔɔdi lɛdisa. 36 Si bukeye bɔ́ƒɔ-ɔ lɛlɔ ƒui na ƒula kakɛ kadi kaaakya lɛdisa kemo ni, agyi anii kesii biala kadubo bukeye kalɛ kani na si asogya ɔɔda na nwuna bekeye buuwi-ɔ na use kalɛ.” 37 Uwi ɔni na Yesu ɔ́wɔlɔ butemi ni, Ƒarisini ɔdi ɔ́lɔ-nwu bɔdi na nwuna kaduli. Amu na úsie útélie kalɔ na ɔtɔ kemo na baadi. 38 Ɔ́bla Ƒarisini ɔmmɔ dɛye dɛye ka ɔ́nu ka Yesu útaƒɔ kɔnu kalɛ na ɔdi ɔmmɔ ɔɔtina asa na úse kalɔ ku bɔdi. 39 Anwuɔsu Blɔti ɔ́su-nwu ɔnini, “Ɔƒaani ni, amii Ƒarisiƒuɔ bɛɛƒɔ bina akyami ku lɛɛƒɛɛ kama, nsu bina lɛlɔ kemo geen anwu ni, likyulikpi ku kalala bɔbla bɔ́ƒɔ-ni ƒui. 40 Badɔlɔdi! Ɔɔɔdi Katɔti ɔmmɔ kani na ábla ala ƒui kemo ku kama yoo? 41 Biti ala ani ƒui nkya bina akyami ku lɛɛƒɛɛ kemo mmɔ bite bawabane kalɛ na bina lɛla biala lɛbla sɛɛn. 42 “Bɔbwɛ muute amii Ƒarisiƒuɔ! Biiti bina edula lɛkpa leevudi ku kevoma kutu akyala ƒɛƒɛɛ aani evete lidu lidu teete Katɔti. Nsu biiní ka utalɛka bɛnu bekyuli anumi bɛbla ala, na bilayɔ Katɔti lɛnɔ. Amɛni na ɔdi ka bɛbla bibunku ala ani na bɛdaku, na ɔɔɔdi ka bɛda ɔdi bise. 43 “Bɔbwɛ muute amii Ƒarisiƒuɔ! Ɔsika bɛɛwia ka bilie kuliekɔ kunengudi na bina kasalakɔ. Na bɛɛwia ka bekyuli bataakya-mii kenye ku ɔbu na kuyeya. 44 “Bɔbwɛ muute-mii, ɔsika bise aani kɔƒiɔtɔ kɔni na bétese-ku likpo, na bekyuli beesié taavi-ku lɛlɔ ɔsika baaagyi.” 45 Amu na ɔda bubo ala batinane akɔ unwi ɔ́su-nwu ɔnini, “Ala ɔtinane, si ásu ɔmɛni ni, eedumi abu lɛnɔ.” 46 Mmɔ na Yesu údie kenye ɔ́su-nwu ɔnini, “Bɔbwɛ muute amii ɔda bubo ala batinane lɛnɔ. Etila ani na bekyuli balakana buti ni, anya bɛɛtɛ taasia bekyuli kama. Na bilábla kasusu bɛnii biibunku-ma na bakana etila ammɔ buti. 47 “Bɔbwɛ muute-mii geen, ɔsika bɛɛtú kɔƒiɔtɔ kɔbuni teete Katɔti kenye bediene. Nsu Katɔti kenye bediene bammɔ geen na bina bati kuuku bádu. 48 Na amii alati bɛɛƒɔ́ ɔmɛni enu ka lɛla lɛni na bina bati bammɔ bábla lɛdia-mii. Ama bádu Katɔti kenye bediene na amii bɛ́tu bana kɔƒiɔtɔ. 49 Ɔmɛni ɔsu na Katɔti lɛnunda lɛ́su lɛnii, ’Ndubɔtala Katɔti kenye bediene ku batu lɛkya-ma na badubɔdu badi na badubukpoku bakladi.’ 50 Anwuɔsu ɔmwi limeyi bekyuli ƒui ni, badubo-ma kɔtu bɔni na Katɔti kenye bediene bani ƒui na bádu ɔ́si kayawi kamɛni kalɔ kesekɔ ƒui ɔsu. 51 Ɔ́si ɔni bádu Abel úbedu Sakaria ɔni na bádu na lɛkpabi ku kesii kani na baalɔ banii likpo kedee ntɛ. Lɛni geen mɔɔsu-mii ka ni, Katɔti ɔdubo ɔmwi limeyi bekyuli kɔtu bɔni na bana ƒui ɔsu! 52 “Bɔbwɛ muute amii ɔda bubo ala batinane! Ɔsika ɔtɔ ɔni kemo na lɛnunda lɛkya ni, bɛ́kalɛ kayakun kammɔ bíse. Nsu amii alati bini bɛnii bileduo. Na biitile bekyuli bamba bani mɔɔwia beduo lɛnɔ kuƒi.” 53 Ka Yesu ɔ́tɔlɔ likpo lɛmmɔ ni, Ƒarisiƒuɔ ku ɔda bubo ala batinane bese kalɔ ku Yesu litemi lɛmmɔ lɛlɔ kɔnyi buti, na beedie-ni bɔƒiɔ taasu ala lidu lidu. 54 Na bakya baawia ulu ɔni lɛlɔ na basia bakya-nwu litemi kenye na ɔbla likpidi lɛdi.
121 Ka bekyuli mpimu mpimu badi bábasa mmɔ ɔni na baanya lɛlɔ muedi ni, Yesu ɔ́ka nwuna batɛyane bɔsu ɔnini, “Binye kagyumana kaduɛ na Ƒarisiƒuɔ ɔkɔ ablala ani muuƒú bekyuli mmɔ lɛlɔ. 2 Ala ani ƒui na bekyuli bábla bábɛ ni, adubo bɔda bɔlɛ keyi nwaa. 3 Anwuɔsu lɛla biala na bɛ́su na kasuudikɔ ni, ɔdubɔlɛ keyi. Na kabɛsɛ iye katɔma kɔtɛ biala na bɛ́su ni, ɔtɔ katɔ na badubo-ku lɛsa bɔkɔ. 4 “Bakpana, mɔɔsu-mii ka ni, bitayia bekyuli bani na ɔlɔna kani na badubɔkana bɔdu na ɔmmɔ kama na basɔ balakana lɛla lɛdi bɔbla. 5 Ukyuli ɔni na ɔlɛka bɛyia ni, ndubo-mii bɔtina. Bɛyia Katɔti ɔni na si ɔ́du-ɔ ɔ́wɔlɔ ni, na ɔsɔ ubo ɔyikun na uti-ɔ ubo ɔkya lɛgyavonku lɛni mɔɔda uwi ƒui kemo. Bɛƒɔ-mi bɛdi ka ni, anwu ndi ukyuli ɔni na ɔlɛka bɛyia. 6 Ɔɔɔdi kaplɛ inyɔ kani na beeyé baasɛ wɛlɛ wɛlɛ ɛlɔ? Nsu Katɔti anu alávia ɔdi lɛlɔ. 7 Bula lili linwini muedi ni, Katɔti ɔgyi-ni bumomo. Anwuɔsu ni, bɛda bɔyia bɛya ɔsika bɛ́ƒɔ kuye bitulo baasɛ pii. 8 “Mɔɔsu-mii nwaa ka ni, ukyuli ɔni masu na kadi anumi ka ɔdi mina ɔdi ni, Ukyuli Ɔyawine Ubi lɛnɔ ɔdubɔsu lɛni kani na Katɔti batu anumi na nwuna lɛlɔ. 9 Nsu ukyuli ɔni meni-mi na kadi anumi ni, Ukyuli Ɔyawine Ubi lɛnɔ weni-nwu na Katɔti batu ƒui anumi. 10 Na ukyuli biala ɔni masu lɛla lɛdi na wata wenye Ukyuli Ɔyawine Ubi lɛlɔ ni, Katɔti ɔdubuti ɔkyiɛ-nwu. Nsu ukyuli ɔni matɛmi enyekpi Katɔti Kɔyu lɛlɔ ni, Katɔti uleti ulakyiɛ-nwu. 11 “Si bákpanku-mii bésienku Yudaƒuɔ kɔsakɔ iye batɔnkune iye bagadine anumi banii baatɛku-mii litemi ni, ɔƒɛ utada-mii bɛnii bi na bɛdubo bɔsu iye dɛ na bɛdubudie lɛlɔ kenye. 12 Ɔsika Katɔti Kɔyu kɔdubɔtina-mii na uwi ɔmmɔ kani lɛlɔ lɛla lɛni na bɛdubo bɔsu.” 13 Ukyuli ɔdi ɔkya bekyuli akɔ mmɔ na ɔ́su Yesu ɔnini, “Ala ɔtinane, su mina ɔnwani na ule bula ɔti kadikɔ kani na ɔ́da úse-bu ute-mi.” 14 Amu na Yesu údie kenye ɔnini, “Ɔnana, ɔma néte-mi kuƒi ɔnii nle ala iye ntɛ litemi na bina inyɔ ntɛ?” 15 Amu na ɔ́su bana ƒui ɔnini, “Bɛsia lɛlɔ anu na binye lɛlɔ kagyumana na ɔdivo udu biala bɔdi lɛlɔ, ɔsika ukyuli ngba geen bɔɔɔkɛnku ala ani nse-nwu lɛlɔ ina dɛ na ɔdi ɔlakɛne.” 16 Amu na Yesu úbo-ma lɛgba lɛmɛni ɔnini, “Ɔlakɛne ɔdi ɔ́kya dii ɔni na ubo kalɔ buni kani náya na nwuna edula ádia geen. 17 Ɔmɛni ɔsu ɔ́bla kasusu ɔnii, ’Ka liiibo kesii kani makya mina edula amɛni ni, bi na ɔlɛka lɛbla? 18 “ ’Lɛla lɛni ndubɔbla ndi ɔnii ndubugyingya mina edula kakyakɔ kakukudi na lɛbla kawɔdi kani na kébomo kétulo kamɛni. Mmɔ na ndubɔkɛ kesii kani na makya mina edula ƒui. 19 Na ndubɔsu lɛlɔ nnii kuli kɔdia-mii. Ala buni ani ƒui ása-mi ute akwa pii. Ndubɔnwuna, na lɛdi, na lɛni, na lɛkya lɛlɔ ebiti.’ 20 “Nsu Katɔti anwu ɔ́su-nwu ɔnini, ’Awɔ ɔdɔlɔdi! Usien ɔmɛni kani na adubo ƒula ngba bɔda buse. Na ɔma ndubɔdi ala ani na áwia ése éte lɛlɔ mɛni?’ ” 21 Amu na Yesu ɔ́wɔlɔ nwuna kɔtɛ ɔnini, “Lɛni na use ute bekyuli bani mɔɔwia akɛla batɛ bese lɛlɔ, na beeebo lɛla lɛdi na Katɔti anumi.” 22 Mmɔ na Yesu ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, “Anwuɔsu na mɔɔsu-mii nnii bitekpoku lɛlɔ na lɛla lɛni na bɛdi bilie ngba lɛlɔ iye ɔlɔna adala lɛlɔ. 23 Ngba bɔ́ƒɔ kuye butulo adila, na ɔlɔna lɛnɔ ɔ́ƒɔ kuye utulo adala. 24 Bɛnu baasɛ na kayaa ka balágya na baláƒɛ edula lɛnɔ. Beeebo linwu iye edula kakyakɔ. Nsu Katɔti uute-ma bɔdi! Na amii bɛ́ƒɔ kuye bitulo baasɛ kukuuku. 25 Bɛɛkali ka ɔdi wakana ngba bulie gyɔlɔɔ butulo nwuna uwi ina blii suɛ na nwuna lɛlɔ bukpoku ɔsu? 26 Na si bɛɛɛdubo lɛla lɛdi bɔkana bɔbla na ala wɛlɛ wɛlɛ amɛni lɛlɔ ni, bi ɔsu na biikpóku lɛlɔ na ala bamba lɛnɔ lɛlɔ. 27 “Bɛnu kalɛ na anwula ani mɔɔdia bɔnu aalɛ́ lili. Balábla kabla kadi iye beledi adi teete lɛlɔ. Nsu mɔɔsu-mii nnii Ɔga Salomo muedi ku nwuna lɛkɛ ƒui ni, útakɛ adala ani ndia édu anwula amɛni. 28 Katɔti muute livo lɛmɛni bɔdia bɔmɛni udu. Livo lɛmɛni linye ɔmwi na uwi bamba na bekulo-ni bakya ogya na bakyula-ni na livongu kemo. Bute na Katɔti ɔmmɔ ulete-mii adala uletulo livo lɛmmɔ? Bi ɔsu na bina bɔƒɔtaadi buse blii suɛ lɛni? 29 Anwuɔsu bitayia na anumi eteegyie-mii na biteeye bɛnii bi na bɔdubɔdi iye bi na bɔdubɔni. 30 Ɔsika bekyuli bani nátaƒɔ Katɔti bátadi ni, ama mɔɔsia ala amɛni anu uwi ndi uwi. Bina Ɔti ɔgyi ka ala amɛni ƒui adi ala ani na bɛɛwia. 31 Mmomu ni, biteeti kasusu na Katɔti lɛga kadikɔ lɛlɔ na ɔdubuti ala amɛni ƒui ute-mii. 32 “Mina basiakune lisu libliidi, bitayia. Ɔsika ɔdi Katɔti lɛƒɔyɔ ka ute-mii nwuna lɛga kadikɔ. 33 Biti bina lɛlɔ ala biye na bile egulabi ammɔ bite bawabane. Na bɛwia egulabi kɔvumi kɔni na bɛgyi ka kulatɔ bise katɔ bite lɛlɔ. Mmɔ na bina akɛla adubuse kpoo na alaƒana kudii. Ɔsika uyune ɔdi ulakana mmɔ buduo, na kubweyi kɔni muubile ala lɛnɔ kulakana-nya bubile. 34 Ɔsika kesii kani na bina akɛla ese ni, mmɔ na bina kɔyi lɛnɔ kɔdubɔkya. 35 “Bɛklibi lɛlɔ bise bite lɛla biala mebo, na bɛtu akpagya. Na bina likpo liteni. 36 Na binye lɛni aani kabla bablane bani nnye bagya bana Unwoti ka ɔsi uleku ketikɔ ɔda ubalɛ. Na si úbo na uubó kɔnu kegbuta ni, na balɛmi bete-nwu kɔnakunwi. 37 Kabla bablane bammɔ badubɔkɛ ebiti geen si bana Unwoti úbanu-ma ka benye kagyumana bete nwuna bɔsɔ bubo! Mɔɔsu-mii ka ni, ɔdubɔsabla kɔdi lɛlɔ use, na ɔya na belie kalɔ na anwu alati ute-ma adila na badi. 38 Na ina usientɛ iye kadi ƒulu ƒulu na webo na wabanu-ma ka benye kagyumana ni, nu ebiti ani udu na wabla-ma! 39 Ɔƒɛni ni, bɛdubɔnu bɛti ka si bɔti na kaduli ɔlati wati uwi na uyune webeyu-nwu ni, nka ulete-nwu kuƒi na wabwɛ weduo-nwu ɔtɔ. 40 Anwuɔsu na ɔlɛka amii lɛnɔ binye kagyumana, ɔsika ami Ukyuli Ɔyawine Ubi ndububo mbeyu-mii lɛtu.” 41 Amu na Petro úye Yesu ɔnini, “Blɔti, abu na lɛgba lɛmɛni lɛdanku, munuu ukyuli biala na ada?” 42 Mmɔ na Yesu údie kenye ɔnini, “Kabla ɔblane ɔni náda anu na ɔɔbla ulu lɛlɔ ni, anwu na nwuna Unwoti uuti teenyene kabla bablane bakladi kenye. Na anwu ndubute kabla bablane bakladi bana lɛdila kalɛ na ɔ́manku na uwi ɔbuni kemo. 43 Nu, si kabla ɔblane ɔmmɔ ɔ́kana na ɔɔbla ɔmɛni kaduɛ asa na nwuna Unwoti úbo ni, ɔdubɔbla ebiti bonwu geen ute kabla ɔblane ɔmmɔ! 44 Geen geen ni, mɔɔsu-mii nnii Unwoti ɔmmɔ ɔdubuti kabla ɔblane ɔmmɔ unyene nwuna ala ƒui kenye. 45 Nsu si kabla ɔblane ɔmmɔ ɔ́su ɔnii, ’Mina Unwoti úsela útákya ulu na uwi utu,’ ɔsu na úse kalɔ ɔɔdi na ɔɔní ntɛ teekpi na uubó kabla bablane bakladi bani ndi banana ku beleku ƒui na ɔɔbla-ma kalala ni, 46 nwuna Unwoti ɔdububo ubeyu-nwu ɔtu ɔni na ɔɔɔgyi uuuse. Mmɔ ni, Unwoti ɔmmɔ ɔdubɔni-nwu kɔtu kpakplaa kɔni námanku batuɔkplune bammɔ udu. 47 “Kabla ɔblane ɔni ngyi lɛla lɛni na nwuna Unwoti ɔɔwia ka nka ɔbla ute-nwu nsu uuní-ni bɔbla ka útada lɛlɔ útese ɔsu ni, bubo na badubo-nwu bubo na ebola eduo-nwu lɛlɔ. 48 Nsu kabla ɔblane ɔni naaagyi lɛla lɛni na nwuna Unwoti ɔɔwia ka ɔbla nsu ɔ́bla lɛla lɛni na bani-nwu kɔtu ni, nwuna kɔtu bɔni bɔɔbla blii suɛ. Si ukyuli ɔni na béte-ɔ ala pii ni, lɛni kani na ɔlɛka abla ala pii. Na ukyuli ɔni na béte-ɔ ala pii betulo ni, lɛni kani na ɔlɛka abla kabla pii etulo. 49 “Líti Katɔti kɔtu bɔni líboku bekyuli akɔ ɔni nse aani ogya kalɛ. Na mɔɔwia geen ka nka ogya ɔmmɔ úuse kalɔ ɔdaku bɔda. 50 Lɛƒɛda bonwu lɛdi lɛdubo-mi lɛlɔ aani kalɛ na ketu keeti ukyuli. Na liiibo bɔnwuna bɔdi úti utédu uwi ɔni na lɛƒɛda lɛmɛni líbo líbavi. 51 Bɔkali bɛda bɛnii keyi buɛɛ na líti líboku kayawi? Oowo! Ɔɔɔdi keyi buɛɛ, mmomu lɛlɔ bugyingyaku na bɔdi. 52 Na ɔ́si ɔƒɛni úsela ni, kaduli kani kemo na nkyuli ɛlɔ bakya ni, badubo lɛlɔ bule. Inyɔ bata benye ɛtɛ lɛlɔ. 53 Ubi ɔti wata wenye bananabi lɛlɔ, na bananabi bata benye bana ɔti lɛlɔ. Bebi beni badubɔta benye bana belekubi lɛlɔ, na belekubi lɛnɔ bata benye bana beni lɛlɔ. Na begyieni badubɔta benye bana bebi bele lɛlɔ, na bebi bata benye bana begyieni lɛlɔ.” 54 Yesu ɔ́su bekyuli bammɔ lɛnɔ ɔnini, “Si bɛ́nu ka uyɔlɔ úminime lɛlɔ ɔ́si ɔƒɛ kanukɔ na kayaa ni, bɛɛsu kɔnakunwi ka ɔnantu ɔdubo bɔna. Na ɔɔlɛ́ lɛni. 55 Na si bɛ́nu bɛ́ti ka kada kakɛ ɔƒɛƒɛɛ uukpó ni, bɛɛsu ka liwulu lɛdubo. Na ɔɔlɛ́ lɛni. 56 Anumi lɛlɔ bekyuli, ka bɛɛnu kalɔ ku kayaa na bɛɛtí uwi taatina ni, bi ɔsu na bilenu uwi ɔmɛni anwu kalɔ? 57 “Bi ɔsu na bileduo ala kemo taanu lɛbuni lɛni na ɔlɛka bɛbla bɛti? 58 Si ukyuli ɔdi ɔ́lɔ-ɔ katɛ na litemi katɛkɔ ka awɔ ku-nwu bɛ́kɛ lɛla lɛdi ni, sia ulu biala lɛlɔ na bɛklibi litemi lɛmmɔ asa na biduo litemi katɛkɔ. Si ɔɔɔdi lɛni ni, ɔdubuti-ɔ ute litemi batɛne ku beƒiene na bakya-a ɔtɔ. 59 Na mɔɔyá-a na ati ka mmɔ na adubo bɔkya wetédu uwi ɔni na áƒɔ ƒula kɔtu bɔni kayu étédu kawɔlɔkɔ.”
131 Lebo lɛmmɔ ni, bekyuli badi bakya mmɔ bani násu Yesu kalɛ na Pilato ɔ́du Galileaƒuɔ badi uwi ɔni na bákya bátaabla akpala teete Katɔti. 2 Amu na Yesu úye-ma ɔnini, “Bɛɛbu bɛnii ka bádu Galileaƒuɔ bammɔ lɛni ɔsu ni, ama ndi alaekpidi bablane benengudi ntulo Galileaƒuɔ bakladi ƒui? 3 Oowo, ɔɔɔdi lɛni kudii! Nsu bɔsu nda-mii nnii si bítada bina ala ekpidi bɔbla bítaya ni, lɛni kani na amii lɛnɔ bɛdubo bukpi. 4 Na nkyuli leevu-maane bani na Siloa ɔtɔ ubendi ɔmmɔ ɔ́ƒɛ úbo na békpi nɔɔ? Bɛɛkali ka ɔmɛni ɔsu ama ndi bekyuli bekpidi ntulo ama bani nli Yerusalem mmɔ ƒui? 5 Oowo, ɔɔɔdi lɛni kudii! Mɔɔsu-mii ka si bítavumana udu ni, lɛni kani na bina ƒui bɛdubo bukpi aani ama kalɛ.” 6 Amu na Yesu úbo-ma lɛgba lɛmɛni ɔnini, “Uwi ɔdi kemo ni, ɔnana ɔdi ɔ́kya ɔni na ubo kɔdingyii kɔdi na nwuna kemo. Úsie ɔnii utáwia kugyii kɔmɛni ebi, nsu útakɛ adi. 7 Amu na ɔ́su nwuna kemo kammɔ lɛlɔ ɔnune ɔnii, ’Nu! Akwa atɛ sɔɔn mɛni ka muubo mɛni taabawia kugyii kɔmɛni ebi taanɔ. Da-ku va kalɔ, ɔsika kuuubo lɛblakula na kalɔ kani lɛlɔ na kunye mmɔ.’ 8 “Nsu kemo lɛlɔ ɔnune ɔmmɔ údie kenye ɔnini, ’Ati, nyonu-ku na kɔsɔ kunye lɛkwa linwi pɛ bɔnu. Ndubuku-ku kalɔ na lɛkya-ku ala ani ndubɔya na kalɔ kammɔ kelie lɛmwi na bɔnu. 9 Na si kɔ́kana ebi bonwu ni, ɔdia. Nsu si útakana bɔnwu ni, akana na ada-ku ava kalɔ.’ ” 10 Na lɛnwunameyi lɛdi lɛlɔ ni, Yesu ɔkya ɔɔtina ala na Yudaƒuɔ kasalakɔ kadi. 11 Na uleku ɔdi lɛnɔ ɔ́kya mmɔ ɔni na kɔyu kukpidi kɔdi kuukpóku akwa leevu-maane sɔɔn. Kɔyu kɔmmɔ kɔ́ya na kalɔ kani na uleku ɔmmɔ úbo ɔkɛ uwi biala ɔni na ulakana na unye ligeen. 12 Uwi ɔni na Yesu ɔ́nu-nwu ni, ɔ́kpali-nwu na ɔ́su-nwu ɔnini, “Uleku, ƒula ɔlɛ ɔ́ba-a!” 13 Na Yesu úti nwuna enu ɔ́sia uleku ɔmmɔ lɛlɔ. Na kɔna kunwi ni, uleku ɔmmɔ ɔ́ta únye ligeen na úmwi Katɔti. 14 Yudaƒuɔ kasalakɔ kammɔ lɛlɔ ɔnune úti kɔnyi geen sɔsɔ na ɔni na Yesu ɔ́bwi ɔlɛne na lɛnwunameyi lɛlɔ ɔsu. Anwuɔsu ɔ́su bekyuli bammɔ ƒui ɔnini, “Bubo emeyi aku ani buti bɔbla bula kabla. Anwuɔsu bibo na emeyi amɛni kemo si lɛla lɛdi lɛda bina akɔ ɔdi na babwi-nwu, na ɔɔɔdi lɛnwunameyi lɛlɔ!” 15 Mmɔ na Blɔti údie kenye na ɔ́su-nwu ɔnini, “Amii, anumi lɛlɔ bekyuli, biidie bebuo bani mɔɔbla-mii kabla iye beeti-mii ala lɛbuli na bɛɛkpanku-ma teesienku ntu kanikɔ. 16 Na ɔƒɛni ni, bɛɛnu Abraham kaba kemo ubi nnye mɛni ɔni na Satan úbo lɛkpu akwa leevu-maane sɔɔn mɛni. Ɔɔɔdia ka baƒɛnimi-nwu abuli ammɔ na lɛnwunameyi lɛlɔ?” 17 Kenye kani na Yesu údie mɛni ɔ́ya na kɔƒa kúkpo nwuna bekisine, na bekyuli bakladi bákɛ ebiti na akɔla budie taatina ani ƒui na ɔ́bla ɔsu. 18 Amu na Yesu úye-ma ɔnini, “Bɛgyi kalɛ na Katɔti lɛga bɔdi litemi bugyingya buse? Na bi na ɔlɛka buti-mu bɔmanku? 19 Bɛnu! Ɔnana ɔdi úti edula kebi blii suɛ kadi útáva nwuna kemo. Ka edula kebi kamɛni kákwɛ ni, kébenwini kugyii bonwu na baasɛ bábatu ayu bákya-ku kɔgba akɔ.” 20 Yesu ɔ́sɔ úbo-ma lɛgba lɛbambadi ɔnini, “Katɔti lɛga bɔdi litemi bugyingya buse aani ɔmɛni. 21 Uleku ɔdi úti bɔnyii ɔ́salaku ɔlaaƒɔ koƒo kunwi, na ɔ́nwu ɔ́sala útédu uwi ɔni na bɔnyii bɔmmɔ bɔ́ƒɔ ɔlaaƒɔ ɔmmɔ ƒui na úƒu.” 22 Yesu úsie ɔ́vi lɛma ku akpaklɔ kemo na ɔ́tina bekyuli ala uwi ɔni na úsela Yerusalem. 23 Mmɔ na ukyuli ɔdi úye-nwu ɔnini, “Ati, bekyuli bani na ndubɔkɛ bɔƒɔ ni, baaadubo bumomo yoo?” Amu na Yesu údie kenye ɔnini, 24 “Kya ɔkplu na asia kayakun kani nse blii suɛ kemo eduo. Ɔsika bekyuli pii badubɔwia geen banii baasia mmɔ beduo, nsu balakana. 25 Uwi ɔdubo ubedu ɔni na Unwoti ɔmmɔ ɔdubɔta na ɔkalɛ kayakun kammɔ. Na amii bani nébu binye keyi bɛdubo kɔnu kayakun buteebo bɛnii, ’Ati, lɛmi-bu!’ “Nsu Unwoti ɔmmɔ ɔdubudie kenye ɔnii, ’Lɛɛɛgyi-mii!’ 26 “Na bɛdubɔsu bɛnii, ’Abu ku-ɔ nádi na bɔ́ni, na átina ala na bula ɔma!’ 27 “Nsu anwu ɔdubɔsɔ udie kenye ɔnii, ’Lɛɛɛgyi-mii! Bɛkpɛ bisie-mii lɛlɔ, amii bekyuli bekpidi.’ 28 “Mmɔ na keku ku animi bɔdu bɔdubɔkya uwi ɔni na bɛdubɔnu Abraham ku Isak ku Yakob ku Katɔti kenye bediene ƒui na Katɔ Ɔga Ɔma uwi ɔni kemo na Katɔti ɔ́gya-mii ɔnii biteduo. 29 Bekyuli badubɔsi ɔƒɛ katukɔ ku kanukɔ bebo. Na basi katɔ kakɛ ku kada kakɛ babasala na badi na bani na Katɔ Ɔga Ɔma. 30 Na bekyuli bani ndi bekplodi ni, badubunwini bedeedi. Na bani ndi bedeedi ni, badubunwini bekplodi.” 31 Na uwi ɔmmɔ kemo ni, Ƒarisiƒuɔ badi bébo Yesu kudɔ na bábasu-nwu banii, “Babla na avi alɛ mɛni kɔnakunwi eteesie likpo bamba, ɔsika Ɔga Herode ɔɔwia ka ɔdu-ɔ.” 32 Mmɔ na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Bisie na bitásu uƒukutu ɔmmɔ ka lɛ́su lɛnii, ’Ɔmwi ni, ndubo ayu ekpidi bɔgya na lɛbwi bekyuli lɛlɛ lɛni na beeƒi utálɛ kɔnaadi. Na limeyi lɛtɛdi lɛlɔ ni, ndubɔwɔlɔ mina kabla.’ 33 Anwuɔsu ɔ́bla bi ɔ́bla dɛ ni, ndubusie anumi ɔmwi utálɛ kɔnaadi ku keegye. Ɔsika útalɛka badu Katɔti kenye udiene ɔdi na likpo bamba si ɔɔɔdi Yerusalem ɔma kemo. 34 “Yerusalem, Yerusalem! Awɔ mɔɔdú Katɔti kenye bediene, na awɔ muubó Katɔti batalane bani na ɔ́tala ɔ́kya-a atabi. Kɔlɛ kɔlɛ sɔɔn mɛni ka líbimi mina enu nnii mɔɔsála-mii aani kalɛ na akɔkɔ uledi uuti nwuna avwi teebi nwuna bebi lɛlɔ, nsu étenu kalɔ. 35 Ɔmɛni ɔsu ni, Katɔti ɔdubudie ɔma ɔmɛni atu. Na mɔɔsu-mii geen ka ni, bɛsɔ bɛɛɛdubo-mi bɔnu wetédu uwi ɔni na bɛdubɔsu bɛnii, ’Bimwi anwu ɔni ndubo na Blɔti lɛnyi kemo!’ ”
141 Na lɛnwunameyi lɛdi lɛlɔ ni, Yesu úsie Ƒarisiƒuɔ benengu akɔ unwi ɔdi kesii likpo lɛni na bálɔ-nwu banii ubadi. Na bekyuli bakya baatú-nwu kpakplaa. 2 Mmɔ na ɔnana ɔdi na lɛgba ku enu eeƒu-nwu úbo-nwu kudɔ. 3 Amu na Yesu úye ɔda bubo ala batinane ku Ƒarisiƒuɔ bammɔ ɔnini, “Bula ɔda bubo búte-bu ulu ka bɔbwi ukyuli na lɛnwunameyi lɛlɔ, munuu bútete-bu ulu?” 4 Nsu bátakana kenye bubimi bɔsu lɛla lɛdi. Mmɔ na Yesu ɔ́kpɛ ukyuli ɔmɛni úsienku kɔƒɛlɛ na ɔ́bwi-nwu na ɔ́ya-nwu na ɔ́tɔlɔ. 5 Amu na ɔ́su-ma ɔnini, “Si bina ɔdi ubo ubi iye ebuo ɔni muuti ala na ɔ́nu libiɔ lɛdi kemo na lɛnwunameyi lɛlɔ ni, bɛɛɛdubo-nwu budie na lɛnwunameyi lɛmmɔ lɛlɔ kɔnakunwi?” 6 Nsu bátakana-nwu kenye budie. 7 Ka Yesu ɔ́nu ɔ́ti kalɛ na bekyuli bani na bálɔ-ma béboku likpo lɛdi bakya baanwanɛ kuliekɔ kɔni na kɔ́ƒɔ kuye ni, úbo-ma lɛgba lɛdi ɔnini, 8 “Si ukyuli ɔdi ɔ́lɔ-ɔ ɔnii bo-nwu uleku ketikɔ ni, tetélie likpo lɛni na lɛ́ƒɔ kuye litulo. Ɔsika ɔƒɛni kalɛ ɔ́lɔ ukyuli ɔni náƒɔ kuye utulo-ɔ lɛnɔ na mmɔ. 9 Na ukyuli ɔni nálɔ bina inyɔ ƒui úboku mmɔ ulasu-ɔ ɔnii, ’Ya na ukyuli ɔmɛni ubelie mmɔ.’ Na alata eletélie likpo lɛni nátaƒɔ kuye ku kɔƒa. 10 Mmomu si bálɔ-ɔ bésienku likpo lɛdi ni, sie télie likpo lɛni nátaƒɔ kuye. Na si ukyuli ɔni nálɔ-ɔ úboku mmɔ úbo ni, na ubasu-ɔ ɔnii, ’Ɔkpana, ta mmɔ na ebelie likpo lɛni náƒɔ kuye mɛni.’ Na ɔmɛni ɔdubɔkɔliku-ɔ katɔ na bekyuli bakladi bani na bálɔ béboku mmɔ ƒui anumi. 11 Ɔsika ukyuli biala ɔni makɔli lɛlɔ katɔ ni, Katɔti ɔdububoku-nwu kalɔ. Na ukyuli biala ɔni meboku lɛlɔ kalɔ ni, Katɔti ɔdubɔkɔliku-nwu katɔ.” 12 Amu na Yesu ɔ́su ukyuli ɔni nálɔ-nwu ɔnii ubo kadikɔ mmɔ ɔnini, “Si álɔ bekyuli anii bebo na babadi na ƒula kesii ni, talɔ bakpana iye ƒula banwani iye lɛlɔ bekyuli iye ƒula bekutene bani ndi balakɛne. Ɔsika ama lɛnɔ badubɔlɔ-ɔ lɛni kani banii bo na abadi. Na si úbo lɛni ni, agyi anii lɛla lɛni na ábla éte-ma lɛyuƒɔla na básɔku beete-ɔ mmɔ. 13 Mmomu si aadi limeyi lɛmɛni udu ni, lɔ bawabane ku bekyuli bani naaakana busie kaduɛ ku bani náƒɛ bewi kalɔ ku bani na anumi ábwɛ-ma. 14 Ɔmɛni ɔdubɔya na Katɔti ute-ɔ kusɛ kusɛ. Ɔsika bekyuli bammɔ baaadubo-ɔ kayu kadi bɔkana bɔƒɔ. Katɔti ndubɔƒɔ-ɔ kayu na limeyi lɛni lɛlɔ na bekyuli babuni badubɔsɔ bata bási bekpine akɔ.” 15 Ka bekyuli bani nlie kadikɔ mmɔ akɔ unwi únu litemi lɛmɛni ni, ɔ́su Yesu ɔnini, “Kubiti geen ndubɔda bekyuli bani ndubo babadi Katɔ Ɔga Ɔma.” 16 Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Dii ni, ɔnana ɔdi ɔ́lɔ bekyuli pii badi na limeyi libendi lɛdi kadikɔ. 17 Ka uwi údu ka bese bɔdi ku bɔni kalɔ ni, ɔ́tala nwuna kabla bablane ɔnii batásu nwuna bekyuli bani ƒui na ɔ́lɔ na bebo. Ɔsika lɛla biala lɛ́ɛsadi! 18 “Nsu bana ƒui bése kalɔ atɔ asia ku kuƒi buvele. Ukyuli udeedi ɔ́su kabla ɔblane ɔmmɔ ɔnii, ’Líye kalɔ kadi na ɔdi ka lisie ntánu-ka. Anwuɔsu su-nwu anii, “Buvele, naaakana bubo.” ’ 19 “Ɔbambadi lɛnɔ ɔnii, ’Líye ɔmantɛ bakɔ leevu bani mebunku-mi na kemo. Na ulu ndaku bɔyu ntábla-ma lɛnu kalɛ na badubo bɔkana bɔtuma. Ɔmɛni ɔsu ni, su-nwu anii, “Buvele, naaakana bubo.” ’ 20 “Ɔbambadi lɛnɔ ɔnii, ’Ɔƒɛni kani na búti lɛlɔ na báwɛɛ-bu ɔgya ku ule, anwuɔsu naaakana bubo.’ 21 “Kabla ɔblane ɔmmɔ ɔ́sɔ únwini úsie útásu nwuna Unwoti ala amɛni ƒui. Mmɔ ni, Unwoti ɔmmɔ úti kɔnyi geen na ɔ́su nwuna kabla ɔblane ɔmmɔ ɔnini, ’Babla na esie lilu lɛlɔ ku ekpo ani ƒui na akpanku bawabane ku bekyuli bani naaakana busie kaduɛ ku bani na anumi ábwɛ-ma ku bani ƒui náƒɛ bewi kalɔ eboku.’ 22 “Amu na kabla ɔblane ɔmmɔ úsie útábla lɛni. Na ɔ́sɔ únwini úbasu nwuna Unwoti ka ɔ́lɔ-ma, nsu kuliekɔ pii kɔ́sɔ kúbu. 23 “Amu na Unwoti ɔmmɔ ɔ́su-nwu ɔnini, ’Sie na asia umolu ku akpaklɔ lilu na akya ɔkplu na akpanku bekyuli ƒui eboku kalɛ na mina ɔtɔ ɔmmɔ kemo ƒui keyi. 24 Na mɔɔsu-ɔ nwaa nnii bekyuli bani ƒui na lɛ́lɔ nnii bebo kadikɔ ni, ɔdi biala ulétuku mina adila amɛni kenye ulanu!’ ” 25 Uwi ɔdi ka bekyuli pii badi basiaku Yesu ni, únwini na ɔ́su-ma ɔnini, 26 “Ukyuli biala ɔni muubo-mi kudɔ ni, ulakana-mi bɔtɛya si ulayɔ-mi teetulo ɔti ku uni ku ulekudi ku bebi ku nwuna banwani bananabi ku belekubi ku anwu ɔlati lɛlɔ muedi. 27 Si ukyuli ɔni naaadubo bɔkana na ubo abi aani ami kalɛ na ɔsiaku-mi kama ni, ulakana-mi bɔtɛya. 28 “Si ukyuli ɔdi ɔɔwia ka ɔtu ɔtɔ bonwu ɔdi ni, ɔɔka kalɔ bulie na ɔɔbu atula ammɔ ƒui kuye taanu si ubo egulabi ammɔ udu ɔyikun kalɛ na wakana ɔtɔ ɔmmɔ bɔwɔlɔ asa na use kalɔ. 29 Na si útakana ɔmɛni bɔbla ni, ulakana ɔtɔ ɔmmɔ bɔwɔlɔ, ina ɔ́nwu lɛti ku atabi kpakplaa ɔ́kya awodu kalɔ ɔ́wɔlɔ. Na si bekyuli bani nnye amadɔ bánu ɔmɛni báti ni, badubo-nwu butaama banii, 30 ’Ukyuli ɔmɛni úse ɔtɔ bɔtu kalɔ, nsu útakana bɔwɔlɔ.’ 31 “Si ɔga ɔdi ɔ́ta kekpo ku nwuna bekpone mpimu leevu na útásiaku ɔga ɔbambadi ɔni mbo bekpone mpimu aavlanyɔ ni, ɔɔsɔku lili kemo taabu kaduɛ si nwuna ɔyikun ɔni na ubo ɔdubɔya na unye ɔsiaku nwuna ukisine ɔmmɔ. 32 Na si ɔ́nu ka uuubo ɔyikun ɔmmɔ udu ni, ɔdubɔtala nwuna batu na besie batásiaku ɔga ɔmmɔ na bevele-nwu na basɔ belékpo na benwini bakpana mmomu asa na ɔga ɔmmɔ ɔda ɔlɛ muedi.” 33 Amu na Yesu ɔ́wɔlɔ nwuna kɔtɛ ɔ́su-ma ɔnini, “Lɛni kani na bina akɔ ɔdi ulakana-mi bɔtɛya si útada atu útedie lɛla biala lɛlɔ. 34 “Mma bubo emini. Nsu si emini ása mma kemo ni, ulu ɔdi biala ɔsɔ uuubo na bakya-mu emini lɛnɔ. 35 Ɔɔɔdi lɛla lɛni na beti bakya kalɔ lɛmwi na útamanku kebu muedi. Buwiakun na beewiakun-mu. “Anwuɔsu bibimi atu na binu-mi kalɔ kaduɛ!”
151 Limeyi lɛdi ni, kuyi baƒɔne pii ku alaekpidi bablane babambadi bébo Yesu kudɔ banii bebenu-nwu litemi. 2 Mmɔ na Ƒarisiƒuɔ ku ɔda bubo ala batinane bése kalɔ beetemi teewi-nwu na bana lɛlɔ kemo banii, “Ukyuli ɔmɛni ɔɔƒɔ́ alaekpidi bablane na anwu ku-ma baadi muedi!” 3 Anwuɔsu Yesu úbo-ma lɛgba lɛmɛni ɔnini, 4 “Si banii bina akɔ ɔdi ubo baƒonu eti anyɔ na bana akɔ unwi ɔ́yii ni, bi na adubo bɔbla? Adubɔda liti ku aavlene-yaalenwi bammɔ enyene kadikɔ mmɔ na atásia kɔni náyi mmɔ kama wetédu uwi ɔni nánu-ku. 5 Na si ánu-ku ni, adubɔkɛ kubiti geen, na agyu-ku asia amangba. 6 Na eti-ku eboku kaduli. Na adubɔlɔ ƒula bakpana ku bekutene na asu-ma anii, ’Ebiti aada-mi geen, ɔsika lɛ́nu mina koƒonu kɔni náyii ɔsu bɛkɛku-mi ebiti!’ 7 Na mɔɔsu-mii ka ni, lɛni na ebiti enengudi adubɔda Katɔ Ɔga Ɔma badi ƒui na alaekpidi ɔblane unwi pɛ ɔni nénwini kayi ɔsu utulo ebiti ani bebo na nkyuli liti ku aavlene-yaalenwi babuni bani naaawia kayi bunwini. 8 “Na si uleku ɔdi ubo sika ɔƒualadi ebi leevu ani ndubɔƒɔ nkyuli leevu limeyi kayu na ɔ́yila unwi ni, bi na ɔdubo bɔbla? Ɔdubɔtu asogya na ɔkpala nwuna ɔtɔ kemo ƒui na ɔwia lɛkɔkɔ lɛmmɔ ƒui kaduɛ wetédu uwi ɔni na ɔ́nu sika ubi ɔmmɔ. 9 Na si ɔ́nu-nwu ni, ɔdubɔlɔ nwuna bakpana ku bekutene ɔsala, na ɔsu-ma ɔnii, ’Ebiti aada-mi geen, ɔsika lɛ́nu mina sika ubi ɔni náyii ɔsu bɛkɛku-mi ebiti.’ 10 Na mɔɔsu-mii geen ka ni, lɛni kani na Katɔti batu lɛnɔ baakɛ́ ebiti na alaekpidi ɔblane unwi ɔni nénwini kayi ɔsu.” 11 Yesu úsie anumi na ɔ́su-ma ɔnini, “Ɔnana ɔdi ɔ́kya ɔni mbo bebi bananabi inyɔ. 12 Amu na ɔnamudi ɔ́su ɔti ɔnini, ’Ati, ti mina kadikɔ kani na adubo-mi bute te-mi gyɔnkɔ.’ Ɔmɛni ɔsu ɔnana ɔmmɔ úti ala ammɔ úle akpa anyɔ úte nwuna bebi inyɔ bammɔ. 13 “Na emeyi alɛɛ adi kama ni, ɔnamudi ɔmmɔ úti nwuna ala ammɔ ƒui úye na úti egulabi ammɔ na ɔ́tɔlɔ úsie ɔlɔgyu kakaaka kesii kani na útélie ngba basa basa na úbile egulabi ammɔ ƒui. 14 Ɔ́di lɛla biala lɛni na ɔda ɔ́wɔlɔ. Na ɔmmɔ kama ni, kɔka kubendi kɔdi kúbo na kalɔ kammɔ lɛlɔ ƒui ɔsu kɔka kúbo kɔɔda-nwu na ɔsɔ uuubo lɛla lɛdi na ɔdi. 15 Ɔmɛni ɔsu úti lɛlɔ útése ɔkpa úte ɔnana ɔdi ɔnii utaabla kabla udu biala na wakɛ ute-nwu. Na ɔnana ɔmmɔ lɛnɔ úti-nwu útákya nwuna baplakuo kanyuɛkɔ na nwuna lɛkpaklɔ lɛdi. 16 Kɔka ɔsu ni, ɔ́yɔ ka nka ɔkɛ baplakuo adila ani na beete-ma mmɔ adi ɔdi, ɔsika ɔ́nu aani bekyuli lɛnɔ bakana-nya bɔdi, nsu ukyuli ɔdi útete-nwu adi. 17 “Kawɔlɔkɔ ni, ɔ́sɔ únwini úbo lɛlɔ kemo na ɔ́su lɛlɔ ɔnii, ’Bekyuli bani nése lɛlɔ ɔkpa béte mina ɔti na baabla nwuna kabla ni, baakɛ́ adila taadi na eebú muedi. Na ami nlie mɛni na kɔka kɔdubo-mi bɔdu! 18 Ndubo bɔta na lɛsɔ linwini nteesie mina ɔti kudɔ, na ntásu-nwu nnii, “Ati, lɛ́bla likpidi na lɛ́ƒiɔ Katɔti ku awɔ lɛnɔ. 19 Ńsɔ ńtamanku ka alɔ-mi anii ƒula ubi. Mmomu bla-mi aani bekyuli bani néti lɛlɔ bése ɔkpa béte-ɔ akɔ ɔdi.” ’ 20 Amu na ɔ́ta kɔnakunwi na úti ala na ɔ́yu ulu úsela ɔti kudɔ. “Ka ɔti ɔ́nu-nwu ɔ́ti ɔni na ubidi ɔmɛni ɔmua ɔkɛ ɔgyu ɔdubo ni, ubidi lɛlɔ lɛ́bla-nwu kɔnyana, na úkeli útátu ɔda-nwu ku kubiti. 21 “Mmɔ na ubidi ɔ́su-nwu ɔnini, ’Ati, lɛ́bla likpidi lɛ́ƒiɔ Katɔti, na lɛ́ƒiɔ awɔ lɛnɔ. Na ńsɔ ńtamanku ka alɔ-mi anii ubi lɛnɔ!’ 22 “Nsu ni, ɔti ɔ́kpali nwuna kabla bablane ɔnii, ’Bɛbabla na biti adala abuni bibakya-nwu. Na biti asɛɛ ku lɛgbanvuo lɛbuni lɛnɔ bɛkya-nwu enu ku lɛgba. 23 Ɔmɛni kama ni, bisie na bitéƒie ebuo ɔni nélie lɛmwi kaduɛ na bɛdu-nwu. Na bɛya na bɔdi limeyi. 24 Ɔsika mina ubi ɔmɛni ni, búti-nwu bɔnii úkpi. Nsu ɔ́sɔ únwini úbo ngba. Ɔ́yii na bɔ́sɔ bɔ́nu-nwu.’ Ɔmɛni ɔsu bése kalɔ ku limeyi bɔdi. 25 “Amu na uwi ɔmɛni kemo ƒui ni, ubidi unengudi úsie ɔɔví taanu bana imo. Ka ɔ́si ɔdubo na ɔ́kpɛ uudé kaduli ni, únu kɔgya ku katɔ kani nda. 26 Amu na ɔ́kpali kabla bablane bammɔ akɔ unwi na úye-nwu ɔnini, ’Bi mɔɔlɛ́ kaduli?’ 27 Mmɔ na kabla ɔblane ɔmmɔ údie kenye ɔnini, ’Ƒ^ɔnwani násɔ únwini úbo ɔma na ƒ^ɔti ɔ́ya na bádu ebuo ɔni nélie lɛmwi, ɔsika ɔ́sɔ únwini úbo úbeduo ɔni na lɛla lɛdi lɛɛɛda-nwu.’ 28 “Ɔmɛni ɔ́ya na livo líƒi ɔnwani unengudi ɔmmɔ kaduɛ ɔni na úni ɔnii ɔsɔ uleduo kaduli muedi. Ɔmɛni ɔsu ɔti ɔ́vi ɔlɛ úbo-nwu kudɔ mmɔ, na úbevele-nwu ɔnii ubo ubeduo kaduli. 29 Nsu ubidi ɔmmɔ únwini na ɔ́su ɔti kɔnakunwi ɔnii, ’Bi ɔsu na nnye mɔɔbla kabla akwa pii amɛni kemo teete-ɔ aani ƒula kabla ɔblane na ńtata ńtenye ƒula ɔda bubo ɔdi lɛlɔ kudii, na étete-mi lɛla lɛdi ina ese muedi étete-mi anii ndi limeyi ku mina bakpana. 30 Nsu ka ƒ^ubidi ɔni nébile ƒula lɛkɛ na ɔkɛ ɔsiaku bayalɛ mɛni ɔ́sɔ únwini úbo ɔma ni, ádu ebuo ɔni nélie lɛmwi éte-nwu!’ 31 “Mmɔ na ɔti ɔ́su-nwu ɔnini, ’Mina ubi, awɔ akya-mi kudɔ uwi biala na ala ani na mbo ƒui ni, awɔ adi na adi. 32 Nsu ni, ɔlɛka bɔdi limeyi na bɔkɛ ebiti, ɔsika búti-nwu bɔnii bukpi na ƒ^ɔnwani úkpi na ɔ́sɔ únwini úbo ngba. Bɔyii na ɔ́yii na bɔ́sɔ bɔ́nu-nwu.’ ”
161 Yesu ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, “Dii ni, ɔlakɛne ɔdi ɔkya ɔni mbo kabla ɔblane ɔni mɔɔnu-nwu ala lɛlɔ. Amu na bábasu ɔlakɛne ɔmmɔ ka nwuna ala lɛlɔ ɔnune ɔmɛni uubile-nwu egulabi. 2 Ɔmɛni ɔsu ɔlakɛne ɔmmɔ ɔ́lɔ nwuna ala lɛlɔ ɔnune ɔmɛni na ɔ́su-nwu ɔnini, ’Bi ndi lɛla lɛni udu na línu lɛ́siku-ɔ lɛlɔ mɛni? Bu akunta na kalɛ na éti aanu mina ala lɛlɔ ƒui boku-mi, ɔsika asɔ alakana mina ala lɛlɔ bɔsɔ bɔnu lɛnɔ.’ 3 “Mmɔ na kabla ɔblane ɔmmɔ ɔ́su lɛlɔ ɔnii, ’Mina Unwoti ɔdubo-mi bɔgya na mina kabla kemo. Bi na ndubo bɔbla? Liiibo ɔyikun na makana kalɔ bubeyi. Na ala buvele lɛnɔ buukpó-mi kɔƒa. 4 Ɛhɛɛn! Lɛ́ɛti lɛla lɛni mabla! Na si mina kabla kálɛ-mi enu kemo muedi ni, na mina bakpana baƒɔ-mi na banu-mi lɛlɔ na bana kɔduli.’ 5 “Ɔmɛni ɔsu ɔ́lɔ bekyuli bani nda nwuna Unwoti kayu unwi unwi. Úye udeedi ɔnini, ’Ɛlɛ kayu na ada mina Unwoti?’ 6 “Ɔyune ɔmmɔ údie kenye ɔnini, ’Inɔ kutubwi bonwu eti anyɔ.’ “Amu na ala lɛlɔ ɔnune ɔmmɔ ɔ́su-nwu ɔnini, ’Aanu ƒula kayu ɔku mɛni. Sɔ lie kalɔ na enweni liti kani ese.’ 7 “Lɛni kani na úye ɔyune ɔbambadi ɔnii, ’Awɔ nɔɔ? Ɛlɛ kayu na ada?’ “Ɔyune ɔmmɔ lɛnɔ ɔnini, ’Ɔbla aani antabi aƒɔ apimu unwi.’ “Mmɔ na ala lɛlɔ ɔnune ɔmɛni ɔ́su-nwu ɔnini, ’Aanu ƒula kayu ɔku mɛni. Nweni eti leevu-maane se.’ 8 “Ɔmɛni ɔsu ni, Unwoti ɔmmɔ úmwi kabla ɔblane ɔmmɔ na lɛkwɛ lɛni na ɔ́bla mmɔ ɔsu. Sɔsɔ ni, bekyuli bani nli nte kayawi kamɛni lɛlɔ ala ni, baasia anu taabla bana lɛlɔ ala teetulo ama bani mɔɔsia Katɔti lɛga kadikɔ anu.” 9 Mmɔ na Yesu úse anumi na ɔ́su-ma ɔnini, “Biti bina kayawi lɛlakɛ bibunku bekyuli. Na si lɛkɛ lɛmmɔ lɛ́sa ni, na Katɔti waƒɔ-mii wakya nwuna ɔma kemo. 10 “Ukyuli ɔni mɔɔda ala ani nse blii suɛ na ulu lɛlɔ ni, ɔdubɔda ala enengudi lɛnɔ na ulu lɛlɔ. Na ukyuli ɔni naaasia ulu lɛlɔ ku ala ani nse blii suɛ ni, ulasia ulu lɛlɔ ku ala enengudi lɛnɔ. 11 Ɔmmɔ ɔsu si bítada kayawi kamɛni kemo lɛlakɛ na ulu lɛlɔ ni, dɛ na wabla asa na ukyuli waƒɔ-mii wadi ka bɛdubɔda kɔyu kemo lɛlakɛ lɛni ndi Katɔti etela na ulu lɛlɔ? 12 Na si átanu ukyuli bamba ala ani nse-ɔ kudɔ lɛlɔ na ulu lɛlɔ ni, dɛ wabla asa na banyonu awɔ ɔlati adi bete-ɔ? 13 “Kabla ɔblane ɔdi ulakana benwoti inyɔ kabla bɔbla. Si ɔɔɔdi lɛni ni, ɔdubɔyɔ unwi na ukisi ɔkladi. Lɛnɔ ni, ɔdubunu unwi litemi na weni ɔkladi lɛdi. Bilakana Katɔti bɔsiaku na bɛsɔ bɛsiaku lɛlakɛ lɛnɔ.” 14 Uwi ɔni na Ƒarisiƒuɔ bénu ala ani na Yesu ɔ́su ni, báma-nwu ɔsika baayɔ́ egulabi geen. 15 Amu na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Amii ndi bekyuli bani mɔɔtina lɛlɔ aani bekyuli babuni na bakladi anumi. Nsu Katɔti ɔgyi bina ƒui kayi kemo. Ɔsika ala ani náƒɔ kuye na bekyuli anumi ni, aaadi lɛla lɛdi na Katɔti anumi. 16 “Mose ɔda bubo ɔku ku Katɔti kenye bediene ala ani na bénweni bése ni, ábla kabla ábawɔ Ntu Ɔkpilane Yohane lebo. Na ɔ́si uwi ɔmmɔ lɛlɔ ni, biinú ka baasu litemi buni lɛni nkɛnku Katɔti lɛga kadikɔ lɛlɔ. Na ukyuli biala ɔɔnwanɛ lɛlɔ ka ɔkɛ nwuna ulu uduo Katɔti lɛga kadikɔ kammɔ kemo. 17 Nsu ni, use kpɛtɛ kpɛtɛ ka katɔ ku kayawi kakana na kavi utulo ɔni na bada ɔda bubo bɔmɛni litemi blii suɛ lɛdi muedi bedie. 18 “Ɔnana biala ɔni manyonu uleku na weti ɔbambadi ni, anwu lɛnɔ ɔ́di kɔsɔnɔ. Na ɔnana ɔni meti uleku ɔni na bányonu ni, ɔ́di kɔsɔnɔ. 19 “Dii ni, ɔnana ɔlakɛne ɔdi ɔkya ɔni mɔɔda adala ani náƒɔ kuye, na ebiti kemo sɔɔn na ɔ́kya nwuna ngba emeyi kemo ƒui. 20 Na ɔwabane ɔdi na baalɔ banii Lasaro lɛnɔ ɔ́kya. Alɛbi áƒɔ ɔwabane ɔmɛni lɛlɔ ƒui ɔni na béteeti-nwu taabava ɔlakɛne ɔmmɔ ɔtɔ kayakun. 21 Ubo lɛnunsia ka si ɔlakɛne ɔmmɔ ɔɔdi ni, kɔkɛ wɛlɛ wɛlɛ kɔni muuwi kalɔ kɔdubudu-nwu na ɔ́la ɔdi. Bakpɛwe muedi beebo taabayalɛ-nwu alɛbi ammɔ. 22 “Ɔwabane ɔmmɔ úbekpi na Katɔti batu bébetiku-nwu bétésie Abraham kudɔ, na baadi limeyi na katɔ. Ɔlakɛne ɔmmɔ lɛnɔ úbekpi na báva-nwu. 23 Na kekpine mmɔ ni, ɔ́nu ka ɔkya abi kebokɔ. Mmɔ ka ɔ́talaku anumi katɔ ni, ɔ́nu Abraham na katɔ kakaaka ka Lasaro ulie-nwu kudɔ. 24 Amu na ɔ́kpali ɔnii, ’Ati Abraham! Nu-mi kɔnyana na aya na Lasaro uti lɛnimi ɔkya ntu bɔdi kemo na udu ubo-mi unyemi lɛlɔ na lɛlɔ lɛbla-mi buɛɛ. Ɔsika lɛlɔ lɛɛkywí-mi na ogya ɔmɛni kemo!’ 25 “Nsu Abraham ɔ́su-nwu ɔnini, ’Ubi, nyimo ka na ƒula ngba bɔni na élie kemo ni, ala abuni sɔɔn na áƒɔ. Na Lasaro anwu ni, ala ekpidi sɔɔn na ɔ́ƒɔ. Nsu ɔƒɛni ni, ɔɔkɛ́ ebiti na awɔ eebó abi. 26 Na ɔni mbunku ɔmmɔ ni, ubu bonwu ɔdi ɔkya abu ku-ɔ ntɛ. Na si ukyuli ɔdi ɔɔwia ka ɔvia ubo mmɔ ni, ulakana. Na lɛni kani na ɔdi lɛnɔ ulakana bɔvia bɔsi mmɔ bubo bula kudɔ mɛni.’ 27 “Mmɔ ni, ɔlakɛne ɔmmɔ ɔ́su-nwu ɔnini, ’Ati Abraham, muuvele nda-a nnii tala Lasaro na usie mina ɔti kesii. 28 Mmɔ ni, mbo banwani bananabi ɛlɔ. Ya na utébo-ma ɔda kaduɛ kalɛ na ama belebo likpo lɛni na lɛbibo lɛkya mɛni.’ 29 “Amu na Abraham ɔ́su-nwu ɔnini, ’Ƒula banwani bebo ala ani na Mose ku Katɔti kenye bediene bénweni bése. Na ɔdi ka benu na badi-nya lɛlɔ.’ 30 “Mmɔ na ɔlakɛne ɔmmɔ údie kenye ɔnini, ’Ati Abraham, belénu-ma litemi! Nsu si banii ukyuli ɔdi ɔ́si kekpine mɛni úsie-ma kudɔ ni, badubunu-nwu litemi na benwini kama bakya bana ekpidi.’ 31 “Nsu Abraham ɔ́su-nwu ɔnini, ’Si bétenu Mose ku Katɔti kenye bediene litemi ni, si ina ukyuli ɔdi ɔ́ta ɔ́si kekpine mɛni úsie-ma kudɔ muedi ni, baláƒɔ-nwu litemi!’ ”
171 Yesu ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, “Ala ani mɔɔyá na ukyuli ɔɔbla likpidi ni, adubo bɔkya. Nsu bɔbwɛ muute ukyuli ɔni lɛlɔ na ala amɛni adubɔsia asa na eduo bekyuli akɔ! 2 Si béti kukɔ bonwu kɔdi báƒala-nwu ɔkwɛ na bányina-nwu bákya ɛpu kemo muedi ni, ɔdia-nwu utulo kɔtu kɔni na Katɔti ɔdubɔni anwu ɔni maya na likpidi lɛsia-nwu lɛlɔ liduo mina banamu akɔ. 3 Anwuɔsu bɛsia ala ani na bɛɛbla anu. “Na si ƒula ɔkpana ɔ́bla-a likpidi lɛdi ni, dɔnku-nwu. Na si úkpi kɔtɔ ni, na eti akyiɛ-nwu. 4 Si ɔ́bla lɛla lɛdi ɔ́ƒiɔ-ɔ maatɛ na limeyi linwi kemo na ɔ́sɔ únwini úbo ubekpi-ɔ kɔtɔ maatɛ ɔmmɔ ni, ti kyiɛ-nwu.” 5 Yesu batalane bévele Yesu banii, “Blɔti, ya na bula bɔƒɔtaadi bumomo bubu.” 6 Amu na Blɔti ɔ́su-ma ɔnini, “Si bibo bɔƒɔtaadi na búdu aani lɛla lɛdi kebi kani nse blii suɛ ntulo ƒui ni, nka bɛdubɔkana na bɛsu kugyii kɔmɛni bɛnii, ’Gyu likpo lɛmɛni na etéduo ɛpu kemo ngye.’ Na kɔdubɔbla lɛni kani. 7 “Bɛbu ɔmɛni bɛnu. Si bina ɔdi ubo kabla ɔblane ɔni mɔɔtuma kemo teete-nwu iye ɔɔnu-ɔ baƒonu lɛlɔ na ɔ́si kemo úbeduo ni, bɔsu na adubɔsu-nwu anii ɔbabla na utélie kalɔ utaadi nwuna adila? 8 Oowo! Mmomu adubɔsu-nwu anii, ’Klibi lɛlɔ na asabla kɔdi, na anwa, na eti mina adila ese-mi na lɛdi lɛwɔlɔ asa na awɔ lɛnɔ adi.’ 9 Útalɛka agya-nwu enu ka ɔ́bla nwuna kabla ɔblane kabla ɔsu. 10 Lɛni kani na use ute amii lɛnɔ. Si bɛ́bla ala ani ƒui na lɛ́su-mii nnii bɛbla ni, bɛsu bɛnii, ’Kabla bablane kani na bɔdi. Na bɔ́bla lɛla lɛni kani na ɔdi ka bɔbla.’ ” 11 Amu ka Yesu ɔkɛ úsela Yerusalem ni, ɔ́vi Samaria ku Galilea ɔmii lɛlɔ. 12 Na ka ɔdaku lɛkpaklɔ lɛdi buduo ni, banana leevu badi na beeƒi ɔlɛgyie bábasiaku-nwu. Balɛne bamɛni bénye ɔgyu. 13 Na báva ku lɛdi momoomo banii, “Ati Yesu, nu-bu kɔnyana!” 14 Yesu ɔ́nu-ma na ɔ́su-ma ɔnini, “Biteesie na biti bina lɛlɔ bitátina Katɔti bakpane na banu-mii kaduɛ.” Ka bakɛ bésela ni, bánu báti ka bana ɔlɛ ɔ́ba-ma. 15 Nsu ka bana unwi ɔ́nu ɔ́ti ka nwuna ɔlɛ ɔ́ba-nwu ni, ɔ́sɔ únwini na uumwi Katɔti ku lɛdi momoomo. 16 Na úbo úbalɛ akɔnkɔ na Yesu anumi na ɔ́gya-nwu enu. Na ɔnana ɔmmɔ ɔdi Samariani. 17 Mmɔ na Yesu úye ɔnini, “Ɔɔɔdi banana leevu na lɛ́bwi yoo? Wɛ na yaalenwi bakladi básia? 18 Dɛ na ɔ́bla asa na ukyuli ɔni naaadi Yudani ɔmɛni kani násɔ únwini úbo ɔnii ubagya Katɔti enu?” 19 Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Ta nye, na eteesie. Ƒula bɔƒɔtaadi náya na ƒula ɔlɛ ɔ́ba-a.” 20 Amu na Ƒarisiƒuɔ badi béye Yesu banii baawia bati uwi ɔni geen na Katɔti lɛga kadikɔ kadububo. Mmɔ na Yesu údie kenye ɔnini, “Katɔti lɛga kadikɔ kelebo na ulu ɔni lɛlɔ na bekyuli bakana-ka bɔnu. 21 Ɔdi ulasu ɔnii, ’Bɛnu! Aanu-ka mɛni!’ iye ’Aanu-ka ngye’. Ɔsika Katɔti lɛga kadikɔ kammɔ kakya bina akɔ.” 22 Amu na Yesu ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, “Uwi ɔdi ɔdubo ɔni na bɛdubɔwia bɛnii bɛɛnu limeyi lɛni na ami, Ukyuli Ɔyawine Ubi, mebo. Nsu bilanu! 23 Bekyuli badi badubo-mii akɔ bɔkya bani ndubɔsu-mii banii, ’Bɛnu-nwu ngye!’ iye ’Bɛnu-nwu mɛni!’ Nsu bitesie bitatáwia-mi mmɔ! 24 Ɔsika kalɛ na kayaa kaabwɛ ogya taasi ɔƒɛnyi unwi teesie ɔkladi ni, lɛni geen na Ukyuli Ɔyawine Ubi limeyi lɛmmɔ lɛdubo buse. 25 Nsu ni, ɔlɛka lɛka abi bubo geen na ɔmwi limeyi bekyuli beni-mi. 26 “Ala ani nálɛ na Noa uwi ni, anya kani na ndubo bɔlɛ na uwi ɔni na ami, Ukyuli Ɔyawine Ubi, masɔ mebo. 27 Bekyuli baadi na baaní. Na banana ku beleku beeti lɛlɔ úti útédu limeyi lɛni lɛlɔ na Noa úduo ɔkɔlɔ ubendi ɔmmɔ kemo. Na ɔnantu ɔ́na na ntukpa búyi bɔ́ƒɔ kalɔ ƒui na ɔ́du bekyuli ƒui. 28 “Lɛni na ɔdubo buse aani kalɛ na úse na Lot uwi lɛnɔ. Bekyuli baadi na baaní, na baadi kuye lɛnɔ. Badi benye baakya edula, na badi benye baatú lɛtɔ. 29 Na limeyi lɛni na Lot ɔ́vi ɔ́lɛ Sodom ni, ogya ku agyabi ani muunwenyi ku ɔnyi gbagbangba ási katɔ ébewi ɔma ɔmmɔ kemo na ɔ́kyula-ma ƒui. 30 “Lɛni kani na ɔdubo buse na limeyi lɛni lɛlɔ na ami Ukyuli Ɔyawine Ubi ndubɔda lɛlɛ. 31 Limeyi lɛmmɔ lɛlɔ ni, ukyuli ɔni nnye nwuna ɔtɔ lɛsa ni, ɔsɔ utayu ɔnii utéduo ɔtɔ kemo uti nwuna ala adi. Lɛni kani si kemo na ɔdi ɔkya ni, ɔsɔ utasu ɔnii uunwíni usie kaduli. 32 Binyimo lɛla lɛni nálɛku Lot ulekudi! 33 Ukyuli biala ɔni mɔɔwia ka ɔƒɔ nwuna lili ngba ute lɛlɔ ni, ɔdubɔyila-mu. Na ukyuli biala ɔni nányonu nwuna ngba ni, ɔdubɔsɔ ɔkɛ-mu. 34 Na usien ɔmmɔ ni, nkyuli inyɔ badubɔtɛ lɛtala linwi lɛlɔ, na Katɔti ɔdubuti unwi na ɔda ɔkladi ɔva. 35 Beleku inyɔ badubunye bataakɔ ɔlaaƒɔ na kukɔ lɛlɔ. Na Katɔti ɔdubuti unwi na ɔda ɔkladi unyene. 36 Banana inyɔ badubunye bataatuma na ɔkpanku unwi ɔtɔlɔku na ɔnyonu ɔkladi unyene.” 37 Mmɔ na batɛyane bammɔ béye Yesu banini, “Blɔti, na wɛ?” Amu na Yesu údie kenye ɔnini, “Kesii kani na lɛla líkpi lɛ́tɛ ni, mmɔ na begbini baasa.”
181 Yesu úbo nwuna batɛyane lɛgba lɛdi ɔ́tina-ma ɔnii ɔlɛka bataakpali katɔ uwi biala na ɔɔɔdi ka enu aƒɛ-ma. 2 Ɔ́su ɔnini, “Litemi ɔtɛne ɔdi ɔ́kya ɔma ɔdi kemo ɔni na uláyia Katɔti na uláƒalɛ ukyuli lɛnɔ. 3 Na ɔma ɔmmɔ kani kemo ni, ukpinele ɔdi ɔ́kya ɔni muusié teebo-nwu kudɔ teebevele-nwu ɔnii, ’Bunku-mi na mina ukisine ɔsu.’ 4 “Ɔbla uwi pii ni, litemi ɔtɛne ɔmmɔ úni na útabla lɛla lɛdi na litemi lɛmmɔ lɛlɔ. Nsu kawɔlɔkɔ ni, ɔ́su nwuna lɛlɔ ɔnini, ’Ina ka naaayia Katɔti na naaaƒalɛ ukyuli ni, 5 na lɛƒɛda lɛni na ukpinele ɔmɛni uute-mi ɔsu ni, ndubɔnu ka líkpo nwuna ukisine líte-nwu. Si ɔɔɔdi lɛni ni, ulada bubo uláya na ulete-mi bɔnwuna.’ ” 6 Mmɔ na Blɔti úsie anumi na ɔ́su-ma ɔnini, “Binu lɛla lɛni na litemi ɔtɛne ukpidi ɔmmɔ ɔ́su. 7 Na ɔƒɛni ni, bɔtɛ na Katɔti ulatɛ litemi uledie nwuna bekyuli bani muuwulo taakpali-nwu usien ku ɔƒɛ banii ubunku-ma? Munuu bɛɛkali bɛnii ɔdubɔkpɛ kama ku bana bɔƒɔ? 8 Mɔɔsu-mii geen nnii Katɔti ɔdubɔtɛ litemi na ute-ma ubo kɔnakunwi. Nsu ni, si Ukyuli Ɔyawine Ubi úbo ni, ɔdubɔnu bekyuli bani mbo bɔƒɔtaadi?” 9 Yesu úbo lɛgba lɛmɛni úte bekyuli bani mɔɔkali banii ama bana udu kani ndia na basɔ balánu ukyuli bamba ɔdi aani bana kalɛ. 10 Na ɔ́su ɔnii, “Uwi ɔdi kemo ni, nkyuli inyɔ badi bésie Katɔti kakpakɔ banii batákpali katɔ. Unwi ɔdi Ƒarisini na ɔkladi ɔdi kuyi ɔƒɔne. 11 Ƒarisini ɔmmɔ ɔ́tu anwu lɛti na útákpali katɔ ɔnini, ’Katɔti mɔɔgyá-a enu, ɔsika liiibo egulabi lɛnungyie, na liiibo likyulikpi, na naaadi kɔsɔnɔ aani bekyuli bakladi kalɛ. Na mɔɔgyá-a enu lɛnɔ, ɔsika liiise aani kuyi ɔƒɔne ɔni ngye lɛnɔ kalɛ. 12 Muulie kɔka emeyi anyɔ na Kwasida unwi kemo. Na muuti mina lɛkɛ lɛkpa leevudi teeboku-ɔ.’ 13 “Nsu kuyi ɔƒɔne ɔmmɔ anwu únye ɔgyu ɔgyu na uláwia ɔnii ɔɔkɔliku nwuna lili muedi katɔ. Nsu úti nwuna enu úwi kayi na ɔ́su ɔnini, ’Katɔti, nu ami alaekpidi ɔblane kɔnyana!’ ” 14 Mmɔ na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Mɔɔsu-mii nnii ka básɔ bénwini bésie kaduli ni, kuyi ɔƒɔne ɔmmɔ ɔ́bla sɛɛn na Katɔti anumi na ɔɔɔdi Ƒarisini ɔmmɔ. Ɔsika ukyuli biala ɔni na ɔ́bla nwuna lɛlɔ ukyuli ubendi ni, Katɔti ɔdububoku-nwu kalɔ. Na ukyuli biala ɔni na weboku lɛlɔ kalɔ ni, Katɔti ɔdubɔkɔliku-nwu katɔ.” 15 Bekyuli badi béti bana bebi béboku Yesu banii uti nwuna enu ɔsia-ma eli. Ka Yesu batalane bánu ɔmɛni ni, bádɔnku bekyuli bammɔ na ɔmmɔ ɔsu. 16 Nsu Yesu ɔ́lɔ banamu bammɔ úboku na ɔ́su ɔnini, “Bɛya na banamu bebo-mi kudɔ na bitetile-ma kuƒi. Ɔsika Katɔti lɛga kadikɔ kese kete bekyuli bani néboku lɛlɔ kalɔ aani banamu bamɛni udu kalɛ. 17 Na binyimo ɔmɛni bɛnii ukyuli biala ɔni naaadubo Katɔti lɛga kadikɔ bɔƒɔ aani ɔnamu blii kalɛ ni, uleduo-ka kemo kudi kudii.” 18 Yudani ɔtɔnkune ɔdi úye Yesu ɔnini, “Ala ɔtinane buni, bi na ɔlɛka lɛbla asa na lɛkɛ ngba bɔni nsɔ naaadubo bɔsa kudii?” 19 Amu na Yesu úye-nwu ɔnini, “Bi ɔsu na aalɔ-mi aani ɔbuni? Ukyuli biala ɔdi ɔɔɔdia ntu Katɔti lɛti pɛ. 20 Ngyi ka agyi ɔda bubo bɔni mɔɔsu bɔnii, ’Tadi kɔsɔnɔ, tadu ukyuli, teyu, tada ƒula ukyulikpana kenye, na abu ƒula ɔti ku ƒula uni.’ ” 21 Amu na ukyuli ɔmmɔ údie kenye ɔnini, “Ɔ́si mina lɛnamu uwi ƒui ni, mɔɔdi ɔda bubo bɔmmɔ ƒui lɛlɔ kaduɛ.” 22 Ka Yesu únu-nwu litemi lɛmmɔ ni, ɔ́su-nwu ɔnini, “Lɛla linwi lɛ́sɔ líbu-ɔ na abla. Ti ala ani nse-ɔ ƒui ye, na eti egulabi ammɔ ete bawabane. Ɔmɛni ndubɔya-a na akɛ akɛla ese ete lɛlɔ na katɔ. Ɔmmɔ kama na ebo abasiaku-mi.” 23 Nsu uwi ɔni na ɔnana ɔmmɔ únu lɛla lɛmɛni ni, lɛlɔ lɛ́yuɛ-nwu ɔsika ubo lɛlakɛ geen. 24 Yesu ɔ́nu kalɛ na lɛlɔ lɛ́yuɛ-nwu na ɔ́su ɔnini, “Ubo ɔlakɛne ɔkplu asa na weduo Katɔti lɛga kadikɔ! 25 Na kalɛ na ɔlakɛne uduo Katɔti lɛga kadikɔ ni, ubo ɔkplu utulo kalɛ na ebuo ɔni nébomo utulo ƒui ɔvili udila liƒi.” 26 Mmɔ na bekyuli bani nénu lɛla lɛmɛni béye Yesu banii, “Na ɔma geen ndubɔkɛ bɔƒɔ?” 27 Amu na Yesu údie kenye ɔnini, “Lɛla lɛni na ukyuli ulakana bɔbla kudii ni, lise Katɔti anwu kpɛtɛ kpɛtɛ ka ɔbla-ni.” 28 Mmɔ na Petro ɔ́su Yesu ɔnini, “Nu, abu bɔ́da bula kɔduli ala ƒui búwi na búbo bɔsiaku-ɔ.” 29 Amu na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Sɔsɔ na ɔdi. Na mɔɔyá-mii bɛti bɛnii ukyuli biala ɔni náda nwuna kaduli úwi iye ɔ́da ulekudi iye banwani bananabi iye nwuna bawɔne iye bebi úwi na Katɔti lɛga kadikɔ ɔsu ni, 30 ɔdubɔkɛ ala ammɔ udu ɔsia kama na ngba bɔmɛni kemo ku ngba bɔni nsɔ naaadubo bɔsa kudii na uwi ɔni mebo lɛnɔ kemo.” 31 Yesu útiku batɛyane leevu-inyɔ bammɔ úsienku kɔmadɔ na ɔ́su-ma ɔnini, “Binu! Búsela Yerusalem, kesii kani na ala ani na Katɔti kenye bediene bénweni básiku ami, Ukyuli Ɔyawine Ubi, lɛlɔ adububo ete lɛni. 32 Bekyuli badubuti-mi bakya bekyuli bani naaadi Yudaƒuɔ enu kemo na beti-mi babla lɛmala. Badubo-mi budumi na betuo lisuo bewi-mi lɛlɔ. 33 Badubo-mi bubo na badu-mi. Nsu na emeyi atɛ kama ni, ndubɔsɔ lɛta lɛsi bekpine akɔ.” 34 Na ala amɛni ƒui ni, batɛyane bammɔ bétenu-nya kalɔ. Etemila amɛni kalɔ bunu lɛnɔ ɔdi lɛla lɛni nábɛ-ma. Na bétenu lɛla lɛni na Yesu ɔ́su-ma mmɔ kalɔ. 35 Uwi ɔni na Yesu ɔ́kpɛ úde Yeriko ni, ɔnumbwɛne ɔdi ulie ulu kɔtu mmɔ uuvele ala. 36 Ka únu bekyuli pii bani mɔɔví kɔku ni, úye ɔnii, “Bi na ɔdi mɔɔlɛ́?” 37 Amu na básu-nwu banii, “Yesu Nasareni nási ɔɔví.” 38 Mmɔ na ɔ́va momoomo ɔnii, “Yesu, Ɔga Dawid Uwɔ! Nu-mi kɔnyana!” 39 Amu na bekyuli bani ntɔ lɛtɔtɔ bádɔnku-nwu banii ɔba ku lɛsɛ. Nsu ɔƒɛni geen na ɔ́sɔ ɔ́talaku lɛdi katɔ úbu ɔnii, “Dawid Uwɔ, nu-mi kɔnyana!” 40 Ɔmmɔ ɔsu Yesu údi únye na ɔ́su ɔnii bakpanku ɔnumbwɛne ɔmmɔ beboku-nwu kudɔ. Ka úbedu-nwu kudɔ ni, Yesu úye-nwu ɔnini, 41 “Bi na aawia-mi anii mbla nte-ɔ?” Ɔnumbwɛne ɔmmɔ údie kenye ɔnini, “Ati, mɔɔyɔ́ ka lɛsɔ ntaanu.” 42 Mmɔ na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Amu sɔ taanu! Ƒula bɔƒɔtaadi bɔ́bwi-ɔ.” 43 Kɔnakunwi ni, ɔ́sɔ ɔ́kana na ɔɔnu na ɔ́siaku Yesu na ɔkɛ uumwi Katɔti. Na ka bekyuli pii bammɔ bánu ɔmɛni ni, bana ƒui bémwi Katɔti.
191 Yesu úsie útéduo Yeriko, na ɔ́sia ɔma ɔmmɔ kemo úsela. 2 Mmɔ na kuyi baƒɔne unengu ɔdi baalɔ banii Sakeo ɔ́kya, na ubo egulabi geen. 3 Ɔ́kya útaawia ulu ɔni lɛlɔ na ɔsia na ɔnu ukyuli ɔni geen na Yesu ɔdi. Nsu ka anwu ɔlati ɔdi ukyuli klukui ɔsu ni, útakana na ɔkɛ ulu ɔdi ka bekyuli bemomo ɔsu. 4 Anwuɔsu úkeli ɔtɔ bekyuli bammɔ lɛtɔtɔ na útákɔ kugyii kɔni nákuku kalɛ na ɔnu Yesu, ɔsika ɔgyi ɔnii ɔdubo ubasia mmɔ. 5 Ka Yesu úbedu kugyii kɔmmɔ kalɔ ni, údi únye na ɔ́kɔliku anumi katɔ na ɔ́su Sakeo ɔnini, “Sakeo, babla na ayu ebo kalɔ, ɔsika ƒula kudɔ na ndubo buduo ɔmwi.” 6 Sakeo ɔ́babla ɔ́yu úbo kalɔ na úte Yesu eduo ku ebiti geen. 7 Bekyuli bammɔ ƒui bése kalɔ beetemi-nwu na Yesu lɛlɔ kalɔ kalɔ banii, “Ɔnana ɔmɛni úsela utéduo ukyuli ɔni ndi alaekpidi ɔblane ɔmɛni kudɔ.” 8 Amu na Sakeo ɔ́ta únye na ɔ́su Blɔti ɔnini, “Ati! Buvele, nu! Ndubuti mina lɛkɛ kakɛ kenwi ƒui lite bawabane. Na bekyuli bani ƒui na líti lɛnungyie kemo lɛ́ƒɔ-ma ala litulo kalɛ na ɔdi ka lɛƒɔ ni, ndubɔƒɔ-ma kayu kammɔ akpa ene.” 9 Mmɔ na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Ɔmwi ni, ngba bɔƒɔ búbo búbedu kaduli kamɛni kemo. Ɔsika ukyuli ɔmɛni lɛnɔ ɔdi Abraham kaba kemo ubi. 10 Na ami, Ukyuli Ɔyawine Ubi, líbo nnii mbedie bekyuli bani ƒui náyii ulu geen ɔmmɔ.” 11 Amu na bekyuli bammɔ bakɛ beenú ala ani na Yesu ɔkɛ ɔɔsu-ma. Na úsie anumi na úbo-ma lɛgba lɛdi, ɔsika ɔ́ɔkpɛ úde Yerusalem na bákali banii Katɔti lɛga kadikɔ kammɔ kéede geen ɔƒɛni. 12 Na ɔ́su-ma ɔnini, “Dii ni, ɔnana ɔbune ɔdi ɔkya ɔni náta úsie kalɔ ɔgyu kakaaka ɔdi kemo kalɛ na betése-nwu lɛga. Na ɔ́bla kasusu ka ɔmmɔ kama ni, ɔdubɔsɔ unwini ubo ɔma. 13 Asa na watɔlɔ ni, ɔ́lɔ nwuna kabla bablane leevu ɔ́sala. Na úte ɔdi biala egulabi koƒo kunwi. Amu na ɔ́su-ma ɔnini, ’Biti egulabi ammɔ bɛdi kuye na bɔnu kɔsia kɔni na ɔdi biala wakɛ.’ 14 “Nsu ɔnana ɔmɛni ɔma bekyuli béteekisi-nwu, anwuɔsu bátala batu badi na básia-nwu kama banii batásu Ɔga Unengudi banii, ’Bulayɔ ka ɔnana ɔmɛni unwini-bu ɔga.’ 15 “Nsu Ɔga Unengudi úse ɔnana ɔmmɔ lɛga na ɔ́sɔ únwini úbo ɔma. Kɔnakunwi ni, ɔ́ya na bálɔ nwuna kabla bablane bábasala na nwuna anumi ɔnii uunú kɔsia kɔni na bákɛ. 16 “Kabla ɔblane udeedi úbo na ɔ́su-nwu ɔnini, ’Ati, lɛ́kɛ egulabi aƒo leevu lɛ́sia unwi ɔni na éte-mi mmɔ lɛlɔ.’ 17 “Mmɔ na Unwoti ɔmmɔ úte-nwu mbo ɔnii, ’Ábla-nwu kaduɛ! Kabla ɔblane ɔbuni na adi! Ka áda kabla blii suɛ kamɛni ulu lɛlɔ ɔsu ni, ndubuti-ɔ linyene lɛma linengudi leevu kenye.’ 18 “Kabla ɔblane unyɔdi lɛnɔ úbo na úbasu-nwu ɔnini, ’Ati, lɛ́kɛ egulabi aƒo alɔ lɛ́sia unwi ɔni néte-mi lɛlɔ!’ 19 “Amu na Unwoti ɔmmɔ ɔ́su kabla ɔblane ɔmmɔ lɛnɔ ɔnini, ’Awɔ adubunye lɛma ɛlɔ kenye!’ 20 “Kabla ɔblane ɔbambadi úbo na anwu ɔnini, ’Ati, aanu ƒula egulabi koƒo kunwi kɔni néte-mi. Líti-ku lɛ́bɛla na mina lɛdiku kemo. 21 Mɔɔyia-a ɔsika ƒula udu ubo ɔkplu. Na eeti lɛla lɛni naaadi awɔ lɛdi teenwini awɔ lɛdi. Na edula ani na átakya muedi aaƒɛ-nya.’ 22 “Mmɔ na Unwoti ɔmmɔ ɔ́su-nwu ɔnini, ’Kabla ɔblane ukpidi na adi! Awɔ ɔlati ƒula kenye etemila na ndubuti lɛdu-ɔ kɔtɔ! Agyi ka udu ubo-mi ɔkplu. Na muuti lɛla lɛni naaadi ami lɛdi teenwini ami lɛdi. Na mɔɔƒɛ edula ani na ńtakya. 23 Na si agyi lɛni ni, bi ɔsu na éteti mina egulabi átatákya egulabi kesekɔ? Mmɔ ni, ngyi ka nka ndubɔkɛ kɔsia lɛsia-nwu lɛlɔ si lɛ́si líbo.’ 24 “Amu na ɔ́su bekyuli bani nnye mmɔ ɔnii, ’Bɛda egulabi ammɔ bɛƒɔ-nwu kudɔ bite kabla ɔblane ɔni mbo egulabi aƒo leevu.’ 25 “Nsu bekyuli bammɔ básu-nwu banini, ’Ati, kabla ɔblane ɔmmɔ anwu ubo egulabi aƒo leevu use!’ 26 “Amu na Unwoti ɔmmɔ údie kenye ɔnini, ’Mɔɔsu-mii geen ka ni, ukyuli ɔni mbo lɛla lɛdi ni, anwu na Katɔti ɔdubute ɔsia. Na ukyuli ɔni neeebo lɛla lɛdi ni, libliidi lɛni na úbo muedi ni, Katɔti ɔdubɔƒɔ-ni na nwuna kudɔ. 27 Na ɔƒɛni ni, mina bekisine bani na banii nka baláwia ka bese-mi lɛga ni, bɛkpanku-ma biboku mɛni na bɛdu-ma na mina anumi.’ ” 28 Ka Yesu ɔ́su-ma ala amɛni ɔ́wɔlɔ ni, ɔ́gyu ɔ́tɔ-ma Yerusalem. 29 Uwi ɔni na ɔ́kpɛ uudé Betƒage ku Betania na Inɔ Egyii Kɔbi kudɔ ni, ɔ́tala nwuna batɛyane inyɔ ɔnii bataatɔ. 30 Mmɔ na ɔ́su-ma ɔnini, “Biteesie ɔma ɔni nkya-mii lɛtɔtɔ mmɔ kemo. Na si biiduo-nwu kemo ni, bɛdubɔnu ebuo ala utine ubi ɔdi ka bébo-nwu báda mmɔ. Na ukyuli ɔdi útelie-nwu lɛlɔ kudii. Bɛƒɛnimi-nwu na biti-nwu biboku mɛni. 31 Si ukyuli ɔdi úye-mii lɛla lɛni ɔsu na bɛɛƒɛnimi-nwu ni, bɛsu-nwu bɛnii, ’Blɔti mɔɔwia-nwu.’ ” 32 Batɛyane bammɔ báyu ulu bésie na bátánu lɛla biala aani kalɛ kani na Yesu ɔ́su-ma. 33 Na uwi ɔni na benye baaƒɛnimi ebuo ɔmmɔ ni, ebuo ɔmmɔ balati béye-ma banii, “Bi ɔsu na bɛɛƒɛnimi-nwu?” 34 Amu na batɛyane bammɔ bédie kenye banii, “Blɔti mɔɔwia-nwu.” 35 Na béti ebuo ɔmmɔ béboku Yesu. Mmɔ na béti bana adi béwi ebuo ɔmmɔ kama na bébunku Yesu na ɔ́kɔ úlie-nwu kama. 36 Ka ulie-nwu lɛlɔ na bésela ni, bekyuli badi béti bana adi béwi kalɔ na ulu lɛlɔ. 37 Uwi ɔni na Yesu ɔ́kpɛ úde Yerusalem na likpo lɛni na ulu ɔmmɔ úti ɔ́yu Inɔ Egyii Kɔbi lɛlɔ ni, nwuna batɛyane pii bammɔ bése kalɔ baagyá Katɔti enu na beete yiidu ku kɔvanu momoomo na ala ebendi ani na bánu ɔsu. 38 Na básu banii, “Bimwi Ɔga ɔni nási ɔdubo na Blɔti lɛnyi kemo! Na keyi buɛɛ kaƒɔ Katɔ Ɔga Ɔma ƒui! Hosiana!” 39 Mmɔ na Ƒarisiƒuɔ bani nkya otogyi ɔmmɔ kemo básu Yesu banini, “Ala ɔtinane, bɔku ƒula batɛyane na baba ku lɛsɛ!” 40 Amu na Yesu údie kenye ɔnini, “Mɔɔsu-mii geen nnii si bába lɛsɛ ni, atabi amɛni alati adubuse kalɔ ataava.” 41 Ɔni na Yesu ɔ́ni úde Yerusalem úbu na ɔ́nu ɔma ɔmmɔ ni, úwulo na nwuna lili. 42 Na ɔ́su ɔnini, “Mɔɔyɔ́ geen ka nka bɛnu bɛti ɔmwi limeyi lɛmɛni lɛlɔ lɛla lɛni námanku-mii asa bɛkɛ keyi buɛɛ! Nsu ku ɔƒɛni ni, bilánu taati! 43 Uwi ɔdi ɔdubo ɔni na bina bekisine badubɔka-mii bakya ekpo ekpo ƒui. Na badubutile eƒi ƒui na lɛla biala lɛsɔ lilakana buduo iye lɛlɛ keyi. 44 Bekyuli badubo ɔma ɔmɛni bɔyila ku udu na badu bekyuli bani nkya-nwu kemo ƒui. Na lɛtabi lɛdi muedi lɛsɔ lilése nina keliekɔ. Ɔsika bíni na bítanu bítati uwi ɔni na Katɔti úbo ɔnii ubedie-mii!” 45 Yesu úsie útéduo Katɔti kakpakɔ na úse kalɔ ɔɔgyá beyedine bani nkya mmɔ taalɛku. 46 Na ɔ́su-ma ɔnini, “Benweni bákya Bunweni Kedee Ɔku kemo ka Katɔti ɔ́su ɔnini, ’Mina kaduli ni, bekyuli badubɔlɔ-ka banii kaduli kani bekyuli baakpali katɔ.’ Na amii bíti mmɔ bínwini beyune kabɛkɔ!” 47 Limeyi ndi limeyi ni, Yesu ɔ́tina ala na Katɔti kakpakɔ mmɔ. Katɔti bakpane benengu ku ɔda bubo ala batinane ku bekyuli batɔnkune báwia ka badu-nwu. 48 Nsu bátakɛ ulu ɔni lɛlɔ na basia, ɔsika bekyuli pii bakya mmɔ na bana atu asia nwuna etemila ammɔ lɛlɔ kpakplaa.
201 Limeyi lɛdi ka Yesu ɔkya ɔɔtina bekyuli ala na Katɔti kakpakɔ na ɔɔsu-ma litemi buni ala ni, bakpane benengu ku ɔda bubo ala batinane ku ɔma benengu bébo mmɔ. 2 Amu na bábasu-nwu banini, “Su-bu kenyekɔ kani na ebo asa na aabla ala amɛni udu? Na ɔma néte-ɔ kenyekɔ kammɔ?” 3 Amu na Yesu údie kenye ɔnini, “Bɛya na liye-mii lɛla lɛdi linu na bɛsu-mi. 4 Kenyekɔ kani na Yohane ɔ́kɛ asa na ɔ́bla ntu bɔkpila ɔdi úte bekyuli ni, Katɔti kudɔ na kási munuu ukyuli kudɔ na kási?” 5 Mmɔ na bese kalɔ ku unyeƒi bɔkya ama alati bana akɔ banii, “Bi na ɔlɛka bɔsu? Si bɔ́su bɔnii Katɔti kudɔ na ɔ́kɛ kenyekɔ kammɔ ɔ́siku ni, ɔdubuye-bu ɔnii, ’Bi ɔsu na bítaƒɔ Yohane bítadi?’ 6 Na si bɔ́su bɔnii ukyuli kudɔ na ɔ́kɛ-ka ɔ́siku ni, kasalakɔ bekyuli bamɛni ƒui badubo-bu atabi bubo, ɔsika bana ƒui báƒɔ bádi ka Katɔti kenye udiene na Yohane ɔdi.” 7 Ɔmmɔ ɔsu bédie kenye banii, “Bɔɔɔgyi kesii kani na ɔ́kɛ kenyekɔ kammɔ ɔ́siku.” 8 Mmɔ na Yesu lɛnɔ ɔ́su-ma ɔnini, “Lɛni kani na ami lɛnɔ lɛɛɛdubo-mii bɔsu kenyekɔ kani mbo asa na mɔɔbla ala amɛni udu.” 9 Amu na Yesu úbo bekyuli bammɔ lɛgba lɛmɛni ɔnini, “Dii ni, ɔnana ɔdi ɔ́bla adingyii kemo kadi. Ka úsela ulu ɔdi utákya na uwi utu ɔsu ni, úti-ka ɔ́kya bekyuli badi enu ɔnii bataanu-ka lɛlɔ teete-nwu. 10 Ka uwi údu ka bese kalɔ ku ebi ammɔ bude ni, ɔ́tala nwuna kabla ɔblane ɔdi ɔnii usie na utáƒɔ nwuna kadikɔ na kemo kammɔ lɛlɔ banune kudɔ uboku. Nsu kemo lɛlɔ banune bammɔ bébo kabla ɔblane ɔmmɔ na bábɔku-nwu, na bétete-nwu lɛla lɛdi. 11 Ɔmmɔ ɔsu ɔ́tala kabla ɔblane ɔbambadi. Nsu kemo lɛlɔ banune bammɔ bébo anwu lɛnɔ na béwi-nwu anumi kalɔ, na béti-nwu bémene, na bétete-nwu lɛla lɛdi. 12 Ɔ́tala kabla ɔblane ɔtɛdi. Na kemo lɛlɔ banune bammɔ bébo-nwu na bákya-nwu ɔlɛ lɛlɔ na bábɔku-nwu bálɛku mmɔ. 13 “Mmɔ na kemo ɔlati ɔmmɔ úye lɛlɔ ɔnii, ’Bi na ɔlɛka lɛbla? Ndubɔtala mina ubidi ɔyɔne na lɛ́ƒɔ lɛ́di ka badubɔƒalɛ-nwu.’ 14 “Nsu ka kemo lɛlɔ banune bammɔ bánu ubi ɔmmɔ ni, básu lɛlɔ banii, ’Aanu kemo ɔlati ɔmmɔ ubi geen mɛni. Bɛya na bɔdu-nwu na nwuna ala amɛni ƒui enwini abu adi!’ 15 Anwuɔsu báni-nwu bálɛku ɔba ɔmmɔ kemo na bádu-nwu.” Mmɔ na Yesu úye-ma ɔnini, “Bi na kemo ɔlati ɔmmɔ ɔdubo kemo lɛlɔ banune bammɔ bɔbla? 16 Mɔɔyá na bɛti ka ɔdububo ubadu kemo lɛlɔ banune bammɔ ƒui na uti kemo kammɔ ɔkya lɛlɔ banune babambadi lɛkɔkɔ.” Ka bekyuli bammɔ bénu lɛni ni, básu banii, “Oowo! Utebo lɛni!” 17 Yesu ɔtɛ anu ɔ́nu-ma na úye-ma ɔnini, “Bi na Bunweni Kedee bɔmɛni kalɔ bɔɔtina bɔni mɔɔsu bɔnii, ’Lɛtabi lɛni na batune béni báva banii lɛɛɛdia ni, ani mmomu nébenwini lɛtabi lɛni náƒɔ kuye litulo na atabi ƒui akɔ’? 18 Ukyuli biala ɔni mebuli mebo lɛtabi lɛmmɔ lɛlɔ ni, ɔdubo-nwu bukulo eku eku. Na si lɛtabi lɛmmɔ lɛnɔ lɛlɛ libo ɔdi lɛlɔ ni, lɛdubo-nwu bɔbwɛ kpɛtɛ kpɛtɛ.” 19 Ɔda bubo ala batinane ku Katɔti bakpane benengu bákya ɔkplu banii beeƒie Yesu na mmɔ, ɔsika bánu báti ka bana lɛlɔ geen ɔsu na úbo lɛgba lɛmmɔ. Nsu baayia bekyuli bammɔ. 20 Ɔmmɔ ɔsu ni, báwia ulu ɔbambadi ɔni lɛlɔ basia na beƒie-nwu. Béte bekyuli badi ala na bɔbɛ kemo. Na bása ku-ma lili banii besie Yesu kudɔ. Na babla lɛlɔ aani si litemi lɛmmɔ geen na ama alati baawia bati bete lɛlɔ. Na bátala-ma banii batákywɛ Yesu kakpagyuɛ ku etemila adi. Na bakɛ ulu ɔni na beti-nwu bakya Roma aban unengu enu kemo. 21 Ɔmɛni ɔsu kenye bewine bamɛni bésie Yesu kudɔ. Na béye-nwu banini, “Ɔtinane, bɔgyi ka ala ani na aasu ku ani na aatina ƒui adi etemila geen. Na bɔgyi lɛnɔ ka alánu ukyuli anumi taabla ala. Mmomu aatina litemi geen lɛni na Katɔti ɔɔyɔ́ ka bekyuli babla. 22 Ɔmɛni ɔsu bɔɔwia ka bɔti si ɔdia ka buteeyi kuyi teete Romaƒuɔ Ɔga Unengudi iye ɔɔɔdia?” 23 Nsu Yesu ɔ́ɔnu bana lɛkwɛ likpidi ɔ́ti na ɔ́su-ma ɔnini, 24 “Biti sika ɔƒualadi ubi ɔmmɔ bɛtina-mi. Ɔma bɔtaa ku lɛnyi nsia mɛni?” 25 Amu na bédie kenye banini, “Ɔga Unengudi Kaesare ɔdi na ɔdi.” Mmɔ na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Bɛƒɔ lɛla biala lɛni ndi Ɔga Unengudi ɔdi bite Ɔga Unengudi. Na bɛƒɔ lɛla biala lɛni ndi Katɔti lɛdi bite Katɔti.” 26 Na bekyuli anumi mmɔ ni, bátakana na beƒie-nwu na lɛla lɛdi lɛlɔ. Bana kenye kékpi-ma na bábla yaa na kenye kani na Yesu údie ɔsu. 27 Amu na Sadukiƒuɔ bani mɔɔsu banii ukpine ɔsɔ ɔɔɔdubo bɔta ni, bébo Yesu kudɔ na bábasu-nwu banini, 28 “Ala ɔtinane, Mose únweni ɔda bubo bɔmɛni úte-bu ɔnini, ’Si ɔnana ɔdi úkpi na ɔ́da ulekudi úse na beeebo bebi ni, na ɔnana ɔmmɔ ɔnwani uti uleku ɔmmɔ. Na anwu ku ukpinele ɔmmɔ bawɔ. Na bebi bammɔ ni, bekyuli badubɔnu-ma aani ɔnana ɔni nsɔ neeebo mmɔ bebi.’ 29 Na uwi ɔdi ni, banwani banana maatɛ bákya. Ɔnanabi unengudi úbeti uleku na úbekpi na anwu ku ulekudi bátawɔ. 30 Ɔnwani unyɔdi lɛnɔ úbeti ukpinele ɔmmɔ. 31 Ɔtɛdi lɛnɔ lɛni kani. Na lɛla lɛmmɔ kani nálɛku banwani maatɛ bamɛni ƒui. Bana ƒui békpi ɔni na ɔdi útawɔ. 32 Kawɔlɔkɔ ƒui ni, uleku ɔmmɔ ɔlati úbekpi. 33 Na ɔƒɛni ni, limeyi lɛni lɛlɔ na bekpine badubɔsɔ bata ni, ɔmani uleku na uleku ɔmmɔ wadi wenwini ka bana ƒui béti-nwu dii?” 34 Yesu údie kenye ɔnini, “Ngba bɔmɛni kemo kani na banana ku beleku beeti lɛlɔ. 35 Nsu banana ku beleku ƒui bani námanku ka bata basi bekpine akɔ na ngba bɔni nsɔ naaadubo bɔsa kudii kemo ni, basɔ beleti lɛlɔ. 36 Badubuse aani kalɛ na Katɔti batu bese, na basɔ belekpi lɛnɔ. Badi Katɔti bebi ɔsika báta bálɛ kekpine. 37 Ɔmmɔ kalɔ geen na Mose údie na Bunweni Kedee Ɔku kemo ka bekpine basɔ baata teelie ngba. Ɔsika uwi ɔni na unye kugyii kɔni mɔɔda anumi ni, ɔ́lɔ Katɔti aani Abraham Katɔti ku Isak Katɔti ku Yakobo lɛnɔ Katɔti. 38 Ɔmɛni ɔɔtina ka ama bani néekpi ni, bamua beli ngba. Anwuɔsu ɔdi ama lɛnɔ Katɔti.” 39 Mmɔ ni, ɔda bubo ala batinane bammɔ badi bédie kenye banini, “Ala ɔtinane, édie kenye kammɔ geen!” 40 Ɔmmɔ kama ni, ɔdi ɔ́sɔ útese kayi na uye lɛla bamba lɛdi lɛnɔ. 41 Yesu úye-ma ɔnini, “Dɛ na ɔ́bla asa na bekyuli básu banii Ukyuli Ɔƒunadi ɔmmɔ ɔdubɔsi Dawid kaba kemo? 42 Na Dawid ɔmmɔ ɔlati ɔ́su na kɔgya ɔku kemo ɔnini, ’Unwoti ɔ́su mina Ɔti ɔnii, “Sɔ lie-mi kɔdianu kakɛ 43 wetédu uwi ɔni na meti ƒula bekisine makya-a lɛgba kalɔ.” ’ 44 Na si Dawid ɔ́lɔ-nwu ɔnii Ɔti ni, dɛ na ɔ́bla na Ukyuli Ɔƒunadi ɔmmɔ ɔɔbla Dawid kaba kemo ubi?” 45 Uwi ɔni na bekyuli ƒui benye beenú ala ani na Yesu ɔɔsu ni, ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, 46 “Binye kagyumana bite lɛlɔ kaduɛ na ɔda bubo ala batinane lɛlɔ. Bekyuli bamɛni baayɔ́ busie taavi na bakya bana lɛwu bonwu bonwu. Na baayɔ́ ka bekyuli beteeboku kalɔ teegyele-ma na kuyeya. Ama mɔɔyɔ́ kuliekɔ kunengudi bulie na Yudaƒuɔ kasalakɔ ku kuliekɔ kɔbuni na emeyi kadikɔ. 47 Beesié bekpinele kudɔ ka betébunku-ma, nsu baatɔ́lɔ-ma taaƒɔ-ma ala. Na baakpali katɔ gyɔlɔɔ taabu bekyuli kɔdɔlɔ. Anwuɔsu bana kɔtu bɔni bɔdubɔkɔ katɔ butulo ƒui!”
211 Na kakpakɔ mmɔ ni, Yesu ɔ́talaku anumi na ɔ́nu kalɛ na balakɛne beeti bana etela taabakya kakpakɔ kavumi kemo. 2 Na ɔ́nu lɛnɔ kalɛ na ukpinele ɔwabane ɔdi úti kɔplɛ inyɔ bɔdi úbakya kavumi kammɔ kemo. 3 Na ɔ́su ɔnini, “Mɔɔsu-mii nnii ukpinele ɔwabane ɔmɛni ni, úte lɛla útulo bakladi ƒui. 4 Ɔsika bakladi ama ni, lɛla lɛni kani na baayɔ́ na bana lɛkɛ kemo kani na béte. Nsu uleku ɔmmɔ ku nwuna kɔwaba ni, lɛla lɛni ƒui na nse-nwu na nka wadi ni, ani na úti úte mɛni.” 5 Uwi ɔmɛni ni, batɛyane badi bakya baatɛmi taasiku Katɔti kakpakɔ lɛlɔ. Na básu kalɛ na kakpakɔ kammɔ kaadia bɔnu ku kalɛ na atabi ammɔ aadia bɔnu ku etela ani na bekyuli béti báklibi Katɔti kakpakɔ kammɔ. Mmɔ na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, 6 “Ala ani ƒui na bɛɛnu mɛni ni, uwi ɔdi ɔdubo ɔni na lɛtabi lɛdi lɛsɔ lɛɛɛdubo buse nina keliekɔ. Mmomu bekyuli badubo ɔdi biala bugyingya búwi kalɔ.” 7 Amu na béye-nwu banini, “Ala ɔtinane, uwi ɔmani na ɔdubɔlɛ lɛni? Na bi na bɔdubuti bɔnu bɔti bɔnii uwi ɔni na ala amɛni alɛ údu?” 8 Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Binye kagyumana na ukyuli ɔdi utatɔlɔ-mii. Bekyuli pii bani mɔɔsu banii ami mina kenye na beedie ni, badubo na bábasu banii, ’Ami na ɔdi,’ na ’Uwi ɔmmɔ úudu’. Nsu bitasiaku-ma kama. 9 Bitayia si biinú kekpo kɔku ku bekyuli lɛlɔ bɔta bunye. Ala amɛni udu adubɔka bɔlɛ, nsu ɔɔɔdi nwuna kalɔ ndi ɔnii kawɔlɔkɔ kéede.” 10 Yesu ɔ́sɔ úsie anumi na ɔ́su ɔnini, “Kɔlɔ kɔdubukpoku lɛlɔ, na lɛga kɔdikɔ kɔdubukpoku lɛlɔ. 11 Kalɔ bɔkunku kpakplaa bɔdubɔkya. Na kɔka bonwu lɛnɔ kɔdubo bɔkya. Na lɛlɛ lidu lidu lɛnɔ lɛdubɔƒɔ ekpo ekpo ƒui. Na liƒu ala adubo butaalɛ na kayaa. 12 “Na asa na ala amɛni adububo abalɛ ni, bekyuli badubo-mii buƒie na bekpoku-mii. Bekyuli badubuti-mii bete na batɛku litemi na Yudaƒuɔ kasalakɔ na bakya-mii ɔtɔ. Na badubo-mii buti buboku baga ku lɛlɔ badine anumi na batɛku-mii litemi na ami ɔsu. 13 Na uwi ɔmɛni kemo geen na ulu ɔ́lɛmi úte-mii ka bɛsu Katɔti litemi buni lɛmmɔ. 14 Bɛklibi lɛlɔ bise kalɛ na bilékpoku lɛlɔ na ulu ɔni lɛlɔ na bɛdubuti bidie bina lɛlɔ ɔsu. 15 Ɔsika ndubuti kenye ogya etemila ku lɛnunda lite-mii kalɛ na bina bekisine badi balakana bunye bɔsiaku-mii iye batɛmi bedie-mii kudii. 16 Bina bawɔne ku banwani bananabi ku bina lɛlɔ bekyuli ku bina bakpana ndubo-mii buti bute. Na badubɔdu bina badi. 17 Ukyuli biala ɔdubo-mii bukisi na ami ɔsu. 18 Nsu alɔlɔ muedi ulelie ɔdi lɛlɔ. 19 Binye kpakplaa, na bɛdubɔkɛ ngba bɔni nsɔ naaadubo bɔsa kudii. 20 “Si uwi ɔni na bɛ́nu ka bekpone báka bámana Yerusalem ni, bɛdubɔti ka ɔma ɔmmɔ bɔbwɛ uwi údu. 21 Uwi ɔmmɔ ni, bekyuli bani ƒui nkya Yudea ni, ɔdi ka bekeli besie abi lɛlɔ. Na bekyuli bani ƒui nkya ɔma bonwu ɔmmɔ kemo ni, ɔdi ka batɔlɔ. Na bekyuli bani ƒui nkya akpaklɔ ku lɛma lɛni na amadɔ ni, betesie ɔma bonwu ɔmmɔ kemo. 22 Ɔsika uwi ɔmmɔ kemo ndi kɔtu bɔni emeyi ani nálɛ ka ebo aani kalɛ na Bunweni Kedee Ɔku kemo etemila átina kalɛ. 23 Ɔdubɔyu ɔkplu geen ute beleku bani nda kaƒɔ ku bebi beni bani muute bebi lɛnyi. Lɛbibo bonwu lɛdi lɛdubo kalɔ kamɛni lɛlɔ. Na Katɔti kɔtu bɔni bɔdubo bekyuli bamɛni lɛlɔ. 24 Badubo badi bɔdu ku kewii. Na badubo badi buƒie bɔtɔlɔku busienku kɔlɔ bamba lɛlɔ ƒui. Na bekyuli bani naaadi Yudaƒuɔ badubɔdi Yerusalem lɛlɔ úti útédu uwi ɔni na Katɔti ɔ́tunaku-ma. 25 “Akɔla ala budie taatina adubo butaalɛ na ɔƒɛ ku kɔbuli ku ayabi anumi. Na kalɔ lɛlɔ bekyuli ƒui badubɔyila lɛnunsia biala. Na bɔyia bonwu bɔdubɔkya bekyuli lɛlɔ kemo na kalɛ na ɛpu uudie lɛdi na uukpóku lɛlɔ ɔsu. 26 Bekyuli badubo butaayila na liƒu ɔsu uwi ɔni na béti benye bagya lɛla lɛni ndubɔlɛku kayawi kemodi kammɔ lɛlɔ. Ɔsika ala ani nkya kayaa asɔ elenye ana kenyekɔ, na lɛla biala ɔbladu ɔvumana. 27 Ɔmmɔ kama ni, ami Ukyuli Ɔyawine Ubi ndubɔda lɛlɛ kayaa na uyɔlɔ kemo na mina ɔyikun bonwu ku bukeye kemo. 28 Si uwi ɔni na ala amɛni ése kalɔ aalɛ́ ni, bɛklibi lɛlɔ na bitaasia anu, ɔsika bina bɔƒɔ uwi úude.” 29 Amu na Yesu úbo-ma lɛgba lɛdi ɔnini, “Bɛbu kɔdingyii ku egyii abambadi lɛlɔ bɛnu. 30 Si bɛ́nu ka evete awɔdi ése kalɔ aalɛ́ ni, bɛgyi bɛnii ketudi kéede. 31 Lɛni kani na si bɛ́nu ka ala amɛni aalɛ́ ni, bɛgyi bɛnii Katɔti lɛga kadikɔ kammɔ bubo uwi úudu. 32 “Mɔɔsu-mii geen ka ala amɛni ƒui adubɔlɛ asa na bina akɔ badi na mɛni bɛdubɔsa bukpi. 33 Katɔ ku kalɔ kadubɔvi, nsu mina etemila anya aaadubo bɔvi kudii. 34 “Bɛnu kaduɛ na bileti bina uwi bilete bɔdi ku bɔni ebiti sɔɔn. Na ɔdi uléteekpoku nwuna lɛlɔ na kayawi kamɛni ala lɛlɔ. Si ɔɔɔdi lɛni ni, limeyi lɛmmɔ lɛdubo-mii buyu bɔtu. 35 Na ɔdubɔbla aani kalɛ na kakpagyuɛ keedie ebuo. Na ukyuli biala ulálɛ-nwu kemo. 36 Anwuɔsu binye kagyumana na bitaakpali katɔ uwi biala kalɛ na bɛkɛ ɔyikun na bɛlɛ sɛɛn na ala ani ƒui ndubɔlɛ mɛni kemo ku kalɛ na bɛkana ami, Ukyuli Ɔyawine Ubi, litemi bɔtɛ kenye bunye.” 37 Na emeyi ammɔ kemo ƒui ni, Yesu úti útaatina bekyuli bammɔ ala na Katɔti kakpakɔ. Na useyi uwi ni, ɔɔtɔlɔ teesie Inɔ Egyii Kɔbi lɛlɔ. 38 Na ɔdigyewi biala ni, bekyuli bammɔ baata teesie kakpakɔ teeténu-nwu ala bɔtina.
221 Uwi údu ka Yudaƒuɔ badi bodobodo ɔni néteƒu na limeyi lɛni baalɔ Kukpi Lili Bɔvia Limeyi lɛlɔ. 2 Nsu ka Katɔti bakpane benengu ku ɔda bubo ala batinane baayia bekyuli bammɔ ɔsu ni, bátaawia ulu ɔni lɛlɔ na basia badu Yesu na bɔbɛ kemo. 3 Amu na Satan úduo Yuda ɔni baalɔ lɛnɔ banii Iskariot lɛlɔ kemo. Na ɔdi Yesu batɛyane leevu-inyɔ bammɔ akɔ unwi. 4 Anwuɔsu Yuda úsie Katɔti bakpane benengu ku Katɔti kakpakɔ lɛlɔ banune benengu kudɔ. Na bátɛmi básiku ulu ɔni lɛlɔ na ɔdubɔvi asa na beƒie Yesu lɛlɔ. 5 Ebiti áda-ma, na básu-nwu ka badubɔƒɔ-nwu kayu kadi. 6 Na Yuda lɛnɔ únu kalɔ lɛni. Anwuɔsu úse kalɔ ɔɔwia uwi ɔbuni ɔni lɛlɔ na weti Yesu wakya-ma enu. 7 Ɔmmɔ kama ni, limeyi lɛni na badu baƒonu bebi bete Kukpi Lili Bɔvia Limeyi líbedu na bodobodo ɔni néteƒu emeyi bɔdi kemo. 8 Na Yesu ɔ́tala Petro ku Yohane ku kenye kamɛni ɔnini, “Bisie na bitáklibi Kukpi Lili Bɔvia adila bise kalɛ na bɔdi.” 9 Mmɔ na béye-nwu banini, “Wɛ na aayɔ́ ka bɔklibi-nya buse?” 10 Amu na údie kenye ɔnini, “Si biiduo Yerusalem ɔma ɔmmɔ kemo ni, ɔnana ɔdi ɔdubo-mii bɔsiaku ɔni nti ntu ku ketubwi. Bɛsiaku-nwu na bitéduo kaduli kani kemo na weduo. 11 Na bɛsu ɔtɔlati ɔmmɔ bɛnii, ’Ala ɔtinane ɔnii buye-ɔ bɔnii, “Ɔtɔ ɔmani kemo na ami ku mina batɛyane bɔdubo Kukpi Lili Bɔvia adila bɔdi?” ’ 12 Ɔdubɔtina-mii katu taasia lɛgbanya lɛdi ka báklibi-nwu na bése kuliekɔ bése-nwu kemo. Bɛklibi adila ammɔ bise mmɔ.” 13 Amu na báyu ulu na bésie bátánu lɛla biala pɛpɛɛpɛ aani kalɛ na Yesu ɔ́su-ma. Na báklibi Kukpi Lili Bɔvia adila ammɔ bése mmɔ. 14 Ka uwi ɔmmɔ údu ni, Yesu ku nwuna batalane bésie bétélie kalɔ kalɛ na badi. 15 Na ɔ́su-ma ɔnini, “Ɔdi-mi bɔyɔ ɔ́si kukuuku ƒui ka lɛdiku-mii Kukpi Lili Bɔvia adila amɛni asa na libo abi. 16 Na mɔɔsu-mii kede kede nnii nsɔ lɛɛɛdubo-nya bɔdi úti útédu uwi ɔni na lɛla lɛni na adila amɛni bɔdi bɔdanku lɛdubɔlɛ na Katɔti lɛga kadikɔ.” 17 Ɔmmɔ kama ni, Yesu úti ɔɔƒɛɛ na ɔ́gya Katɔti enu. Na ɔ́su ɔnini, “Bɛƒɔ ɔmɛni na bɛni bite lɛlɔ. 18 Mɔɔsu-mii nnii ɔ́si ɔƒɛni úsela ni, nsɔ lɛɛɛdubo ntɛ bɔmɛni udu bɔni amu ntu uwi ɔni na Katɔti lɛga kadikɔ kammɔ kébo.” 19 Amu na úti bodobodo ɔdi na ɔ́gya Katɔti enu. Na ɔ́bwɛ-nwu kɔkɛ kɔkɛ na úti úte-ma. Na ɔ́su-ma ɔnini, “Ɔmɛni ndi mina ɔlɔna ɔni na ndubuti lɛkpa lite Katɔti na bina lili. Bɛbla ɔmɛni na biti bitaakali-mi.” 20 Lɛni kani na úti ɔɔƒɛɛ ɔni kemo na ntɛ buwi úte-ma na adila ammɔ kama na ɔ́su-ma ɔnini, “Ɔɔƒɛɛ ɔmɛni ndi Katɔti bunyimi bɔwɔdi bɔni na úse likpo ku mina ubugya ɔni ndubuwi kalɔ na amii ɔsu. 21 Nsu ni, bɛnu bɛti bɛnii ukyuli ɔni ndubuti-mi ute badu ni, ulie ɔɔdiku-mi na kadikɔ mɛni. 22 Na ami, Ukyuli Ɔyawine Ubi, ndubo bukpi aani kalɛ na Katɔti ɔ́lɛ ugyii úse. Nsu ni, bɔbwɛ muute ukyuli ɔni makya-mi kakya.” 23 Mmɔ na bese kalɔ ku lɛlɔ buye teenu bana akɔ ɔni geen ndubo udu ɔmɛni bɔbla. 24 Unyeƒi ɔdi úbeduo batɛyane bammɔ akɔ ɔ́si bana akɔ ɔni baakali banii anwu ntulo ƒui lɛlɔ. 25 Mmɔ na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Bekyuli bani naaadi Yudaƒuɔ ni, bana baga bebo ɔyikun na bana bekyuli lɛlɔ. Na lɛlɔ badine bamɛni bebo lɛnyi lɛni na baayɔ́ ka bekyuli bammɔ bataalɔ-ma lɛni ndi Bekyuli Bakpana. 26 Nsu ɔɔɔdi lɛni na ɔlɛka use na bina akɔ. Mmomu ukyuli ɔni ntulo ƒui na bina akɔ ni, ɔlɛka ɔbla lɛlɔ ubliidi ƒui na bakladi akɔ. Na ɔdi ka ɔtɔnkune unwini kabla ɔblane. 27 Ɔma ndi ukyuli ɔni ntulo, ukyuli ɔni nlie kalɔ ɔɔdi, munuu ukyuli ɔni néti adila úse-nwu? Use nwaa ka ukyuli ɔni nlie kalɔ ɔɔdi ntulo. Nsu ami nkya-mii akɔ aani ukyuli ɔni mɔɔbla-mii kabla. 28 Bíise kayi bɛ́siaku-mi na mina uwi kpakplaa ƒui kemo. 29 Na aani kalɛ na mina Ɔti úte-mi kenyekɔ ka lɛdi bekyuli lɛlɔ ni, lɛni kani na ndubo-mii kenyekɔ kammɔ udu bute. 30 Bɛdubɔdi na bɛni na mina adila kadikɔ na mina lɛga kadikɔ. Na bɛdubulie bagaboku lɛlɔ na bɛdi Israel kaba leevu-inyɔ kɔmmɔ lɛlɔ.” 31 Mmɔ na Yesu ɔ́su Simon Petro ɔnini, “Simon, Simon! Se atu! Katɔti úte Satan kuƒi ka ɔkɔku-mii ɔnu na ule bani ndia ku bani naaadia ntɛ aani kalɛ umonsene ɔɔƒɛ́ kamu ebi taalɛku ligyɔ kemo. 32 Nsu ni, Simon, lɛ́ɛkpali katɔ na ƒula lili kalɛ na ƒula bɔƒɔtaadi bulayuɛ. Na uwi ɔni na adubunwini ebo-mi kudɔ ni, na akya ƒula banwani ɔkplu.” 33 Mmɔ na Petro ɔ́su-nwu ɔnini, “Blɔti, nnye kagyumana ka ami ku awɔ ƒui bɔtɛ ɔtɔ, na bukpi muedi!” 34 Amu na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Petro, mɔɔsu-ɔ nnii usien ɔmɛni asa na akɔkɔ wete kenye ni, adubɔsu kɔtɛ ƒui ka aaagyi-mi.” 35 Amu na Yesu úye nwuna batɛyane ɔnini, “Uwi ɔdi návi ka lɛ́tala-mii na bɛɛɛda kavumi iye koƒo iye lɛgbanvuo lɛdi ni, bɛ́yaki lɛla lɛdi?” Amu na bédie kenye banii, “Bútayaki ina lɛlakpa linwi muedi.” 36 Amu na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Nsu ɔƒɛni ni, ukyuli ɔni mbo kavumi kadi iye koƒo kɔdi ni, uti ɔda. Na ukyuli ɔni neeebo kewii kadi ni, ɔdi ka uti nwuna awu ɔni na ɔɔkya taasia ɔtɔdi lɛlɔ uye, na usie utéye kewii kadi. 37 Na mɔɔsu-mii nnii Bunweni Kedee Ɔku kemo litemi lɛni mɔɔsu lɛnii, ’Baka-nwu bákya bekyuli bekpidi akɔ’ ni, ɔlɛka libo-nwu kemo lɛni na mina lɛlɔ. Ɔsika lɛla lɛni na bénweni básiku-mi lɛlɔ ni, ɔlɛka ubo-nwu kemo lɛni sɔsɔ.” 38 Mmɔ na batɛyane bammɔ básu-nwu banini, “Blɔti, nu! Aanu kuwii inyɔ mɛni!” Amu na údie kenye ɔnini, “Ɔmmɔ ɔ́bɔ.” 39 Yesu ɔ́vi ɔ́lɛ ɔma ɔmmɔ kemo na ɔ́tɔlɔ úsie Inɔ Egyii Kɔbi lɛlɔ aani kalɛ na ɔɔyɔ́ bɔbla. Na batɛyane bammɔ lɛnɔ básiaku-nwu. 40 Ka údu likpo lɛmmɔ ni, Yesu ɔ́su nwuna batɛyane ɔnini, “Bitaakpali katɔ kalɛ na bileduo bukpoku taanu kemo.” 41 Amu na ɔ́da-ma úse na ɔ́kpɛ ɔ́lɛ-ma kudɔ úsie sɛsɛɛ na útálɛ akɔnkɔ na ɔ́kpali katɔ. 42 Na ɔ́su ɔnini, “Ati, si átuna ni, na aƒɔ lɛbibo ɔɔƒɛɛ ɔmɛni na mina kudɔ. Nsu ni, tabla mina lɛyɔla, mmomu bla ƒula lɛdi.” 43 Mmɔ na Katɔti ɔtu ɔdi ɔ́si katɔ ɔ́da ɔ́lɛ-nwu anumi na ɔ́kya-nwu ɔyikun. 44 Na ɔ́sɔ ɔ́kpali katɔ úbu kpakplaa ɔni na únu ɔlɛ geen. Na ewulu ani nátuku-nwu ese aani ubugya na eedú teewi kalɔ. 45 Ka Yesu ɔ́ta na kesii kani na ɔɔkpali katɔ mmɔ ni, únwini úsie batɛyane bammɔ kudɔ. Na útánu ka batɛ baalɛɛ na kɔnyana kɔni néƒie-ma ɔsu. 46 Amu na ɔ́su-ma ɔnini, “Bi ɔsu na bɛtɛ bɛɛlɛɛ? Bɛta na bitaakpali katɔ kalɛ na bileduo bukpoku taanu kemo.” 47 Uwi ɔni na Yesu ɔmua unye ɔɔtɛmi ni, bekyuli pii badi bábalɛ-nwu lɛlɔ. Na Yuda ɔni ndi batɛyane leevu-inyɔ bammɔ akɔ unwi ntɔnku-ma. Úsie úbo Yesu kudɔ na ɔ́kya-nwu kɔgbu. 48 Nsu Yesu ɔ́su Yuda ɔnini, “Yuda, kɔgbu na ébo aakya ami, Ukyuli Ɔyawine Ubi, na eti-mi akya bekyuli enu kemo?” 49 Uwi ɔni na batɛyane bani nkya mmɔ ku Yesu bánu lɛla lɛni ndubo bɔlɛ ni, béye Yesu banini, “Blɔti, buteebeyi-ma ku bula kuwii?” 50 Amu na batɛyane bammɔ akɔ unwi úbeyi ɔkpane unengudi kabla ɔblane kɔdianu kɔtu úkulo. 51 Nsu Yesu ɔ́bala-ma ɔnini, “Ɔdi ɔsɔ utabla lɛla lɛdi na ɔmmɔ kama.” Amu na útuku kabla ɔblane ɔmmɔ kɔtu na nwuna kɔtu kɔ́sɔ kúnwini kúbese kalɛ kani na kuse. 52 Amu na Yesu ɔ́su bakpane benengu ku kakpakɔ lɛlɔ banune benengu ku kadi benengu bani nébo mmɔ banii bebeƒie-nwu ɔnini, “Bi ɔsu na ɔlɛka biti ligyii ku lɛkɛɛ bibo aani si ɔkantankpine na ndi? 53 Lɛ́kya-mii kudɔ na Yudaƒuɔ kakpakɔ limeyi ndi limeyi na bitákya ɔkplu bɛnii biiƒie-mi. Nsu ni, Katɔti néte-mii kuƒi kɔmɛni. Na Satan ɔyikun ɔdi lɛlɔ ɔƒaani.” 54 Bakpane benengu ku lɛlɔ badine bammɔ béƒie Yesu, na béti-nwu bésienku ɔkpane unengudi kaduli. Na Petro lɛnɔ ɔsiaku-ma na kama kama. 55 Bekyuli badi básula ogya ɔdi na kaduli kammɔ kemo, na Petro lɛnɔ úsie unye ɔɔwaaku-ma. 56 Ka beleku kabla bablane bammɔ akɔ unwi ɔ́nu Petro ka ulie mmɔ ni, ɔ́kywɛ-nwu lɛnimi kɔnakunwi na ɔ́su ɔnini, “Ukyuli ɔmɛni lɛnɔ ɔsiaku Yesu.” 57 Nsu Petro úni ɔmɛni na ɔ́su ɔnini, “Uleku lɛɛɛgyi-nwu muedi!” 58 Na uwi klukui ɔdi kama ni, ɔnana ɔdi lɛnɔ ɔ́nu Petro ɔ́ti na ɔ́su-nwu ɔnini, “Awɔ lɛnɔ bana akɔ unwi na adi?” Nsu Petro ɔ́sɔ údie kenye ɔnini, “Ɔnana, ɔɔɔdi ami na ɔdi!” 59 Amu na ɔbla aani ɔdɔ unwi bubo kama ni, ɔnana ɔbambadi ɔdi lɛnɔ ɔ́sɔ úbo unye ɔɔsu kpakplaa ɔnii, “Unyeƒi ɔdi biala uuubo ɔmɛni kemo banii ɔnana ɔmɛni lɛnɔ ɔ́siaku Yesu, ɔsika Galileani na ɔdi!” 60 Nsu Petro údie kenye ɔnini, “Ɔnana, lɛɛɛgyi lɛla lɛni na aasu mɛni kula kula!” Kɔnakunwi ni, ɔni na ɔ́mua unye ɔɔtɛmi ni, akɔkɔ úte kenye. 61 Mmɔ na Blɔti únwini na ɔ́nu Petro ɔnusɛ. Amu na Petro únyimo ka Blɔti ɔ́su-nwu ɔnini, “Asa na akɔkɔ wete kenye usien ɔmɛni ni, adubɔsu kɔtɛ ƒui ka aaagyi-mi.” 62 Mmɔ na Petro ɔ́vi ɔ́lɛ na útéwulo momoomo. 63 Bekyuli bani mɔɔgyumana Yesu na mmɔ ni, bákya-nwu lɛlɔ lɛma na bébo-nwu. 64 Bényimi-nwu anumi na bébo-nwu, na béye-nwu banini, “Su-bu ukyuli ɔni nébo-ɔ.” 65 Na bédumi-nwu na lilu bamba pii lɛnɔ lɛlɔ. 66 Uwi ɔni na kadi káda ni, kadi benengu ku Katɔti bakpane benengu ku ɔda bubo ala batinane bábasa lisu. Na béti Yesu béboku bana anumi. 67 Amu na kasalakɔ bekyuli bammɔ béye Yesu banini, “Su-bu si awɔ ndi Ukyuli Ɔƒunadi ɔmmɔ.” Amu na údie kenye ɔnini, “Si ina lɛ́su-mii lɛla lɛdi ni, bɛɛɛdubo bɔƒɔ bɔdi. 68 Na si líye-mii litemi lɛdi ni, bɛɛɛdubo kenye budie bɔsu-mi lɛla lɛdi. 69 Nsu ɔ́si ɔƒɛni úsela ni, Katɔti ɔdubuse ami, Ukyuli Ɔyawine Ubi, liboku na nwuna kɔdianu.” 70 Amu na bana ƒui béye-nwu banini, “Amu ni, Katɔti Ubidi na adi?” Amu na údie kenye ɔnini, “Amii alati mɔɔsu bɛnii anwu na ndi.” 71 Amu na básu banini, “Bɔsɔ buláwia ka ukyuli bamba ɔdi udie kenye kadi na ɔmɛni lɛlɔ. Abu alati búnu ala ani na ɔ́su!”
231 Amu na bana ƒui báta na bétiku Yesu bésienku Pilato kudɔ. 2 Mmɔ na bése baadá-nwu kenye banini, “Búƒie ukyuli ɔmɛni ka ɔ́kpanku bula kadi ɔɔvínku ulu ukpidi lɛlɔ. Na ɔɔsu-ma ɔnii basɔ bataƒɔ kuyi betete Romaƒuɔ Ɔga Unengudi. Na ɔ́su lɛnɔ ɔnii anwu ndi Katɔti Ukyuli Ɔƒunadi na ɔnii ɔdi ɔga lɛnɔ.” 3 Amu na Pilato úye-nwu ɔnini, “Awɔ ndi Yudaƒuɔ Ɔga?” Na Yesu údie kenye ɔnini, “Awɔ mɔɔsu.” 4 Mmɔ na Pilato ɔ́su bakpane benengu ku bekyuli bammɔ ɔnini, “Ńtanu lɛla lɛdi na ukyuli ɔmɛni lɛlɔ kalɛ na lɛdu-nwu kɔtɔ kɔdi.” 5 Nsu bénye kpakplaa bébu na básu banii, “Nwuna ala ani na ɔɔtina éti lɛsɛ éboku Yudea bekyuli ƒui akɔ. Úse ɔmɛni kalɔ na Galilea, na úubo úbedu mɛni lɛnɔ.” 6 Uwi ɔni na Pilato únu litemi lɛmɛni ni, úye-ma ɔnini, “Galileani na ukyuli ɔmɛni ɔdi?” 7 Anwuɔsu ka ɔ́ti ka Yesu ɔ́si Galilea kalɛkɛ kani lɛlɔ na Herode ɔɔdi ɔsu ni, úti-nwu úmene Herode. Na Herode ɔmɛni úsie ɔkya Yerusalem uwi ɔmmɔ kemo. 8 Ebiti áda Herode geen uwi ɔni na ɔ́nu Yesu, ɔsika úunu-nwu kɔku na ɔɔwia ka ɔnu-nwu ɔ́si kukuuku ƒui. Na ubo lɛnunsia ka ɔdubɔnu Yesu na ɔbla akɔla budie taatina bɔdi. 9 Anwuɔsu Herode úye Yesu etemila pii, nsu Yesu útedie lɛdi kenye. 10 Mmɔ na bakpane benengu ku ɔda bubo ala batinane bálɛ bébo animi na báda kenye bonwu bonwu básia Yesu. 11 Herode ku nwuna bekpone báma Yesu na bédumi-nwu. Na béti awu gyɔlɔɔ ɔbuni ɔdi bákya-nwu aani ɔga kalɛ, na básɔku-nwu bémene Pilato. 12 Limeyi lɛmmɔ kani na Herode ku Pilato bénwini bakpana, na nka badi bekisine. 13 Pilato ɔ́lɔ bakpane benengu ku batɔnkune ku bekyuli bammɔ ɔ́sala. 14 Na ɔ́su-ma ɔnini, “Bɛ́kpanku ukyuli ɔmɛni biboku-mi bɛnii ɔɔkpanku bekyuli taavinku ulu ukpidi lɛlɔ. Na ɔƒɛni ni, líye-nwu ala na amii alati anumi. Na ńtanu lɛla likpidi lɛdi na nwuna lɛlɔ aani kalɛ na amii bɛ́da-nwu kenye. 15 Na Herode lɛnɔ útanu lɛla likpidi lɛdi na nwuna lɛlɔ, ɔsika na ɔ́sɔku-nwu úmene-bu. Ukyuli ɔmɛni útabla lɛla lɛni na bɔdu-nwu kukpi kɔtɔ. 16 Anwuɔsu ndubɔya na bebo-nwu kugyiimi na lɛda-nwu lɛnyonu.” 17 Na Kukpi Lili Bɔvia bɔdi emeyi biala kemo ni, ɔdi Pilato kabla ka ɔnyonu ɔtɔ batɛne akɔ unwi ute-ma. 18 Amu na bana ƒui báva momoomo banii, “Du-nwu! Na anyonu Baraba ete-bu!” 19 Na Baraba ɔmɛni ni, bákya-nwu ɔtɔ na lɛsɛ lɛdi na ɔ́kya na ɔma unengudi ɔmmɔ kemo ku ukyuli bɔdu ɔsu. 20 Na ka Pilato ɔ́yɔ ka ɔnyonu Yesu ɔsu ni, ɔ́sɔ útemi úte bekyuli bammɔ. 21 Nsu ama báva básialaku-nwu litemi lɛlɔ banii, “Kana-nwu mana ugyii lɛlɔ! Kana-nwu mana ugyii lɛlɔ!” 22 Mmɔ na Pilato ɔ́sɔ ɔ́su-ma kɔtɛdi ɔnini, “Na bi likpidi na ɔ́bla? Ńtanu lɛla lɛni na ɔ́bla na mɔɔdú-nwu kukpi kɔtɔ! Ndubɔya na bebo-nwu kugyiimi na lɛnyonu-nwu.” 23 Nsu bunye kani na benye baava momoomo banii, “Ɔdi ka aya na bɔkana Yesu bɔmana ugyii lɛlɔ.” Na kawɔlɔkɔ ni, bádi lɛlɔ. 24 Anwuɔsu Pilato úkulo litemi lɛmmɔ kemo kalɛ na bekyuli bammɔ baawia. 25 Na ɔ́nyonu ukyuli ɔni na baayɔ́ úte-ma. Na ɔdi ukyuli ɔni na litemi batɛne bákya ɔtɔ na lɛsɛ ku ukyuli bɔdu ɔsu. Na ɔ́nyonu Yesu ɔ́kya-ma enu kemo na batáblaku-nwu kalɛ na baayɔ́. 26 Bekpone bákpanku Yesu bátɔlɔku. Na ɔni bakɛ ulu bésela ni, bátásiaku Kireneni ɔdi baalɔ Simon ka ɔ́si lɛkpaklɔ lɛdi ɔdubo Yerusalem. Bédi-nwu bényene na bénye-nwu lɛlɔ banii uti ɔƒɔ ugyii ɔni na Yesu uti mmɔ na ɔsiaku-nwu kama. 27 Bekyuli pii badi basiaku Yesu kama. Na beleku badi bakya bana akɔ bani nkɛ muuwulo teete-nwu. 28 Amu na Yesu únwini na ɔ́su-ma ɔnini, “Yerusalem beleku, bitewulo bitete-mi. Mmomu biteewulo na amii ku bina bebi lili. 29 Ɔsika uwi ɔdi ɔdubo ɔni na bekyuli badubɔsu banii, ’Lɛlɔ litaayɔ bedinkɔ ku kaƒɔ kani kemo na ubi útalɛ tɔ kudii ku anyi ani na bátanyimi kudii!’ 30 Uwi ɔmmɔ ndi uwi ɔni na bekyuli badubɔsu abi banii, ’Ƒɛ beewi-bu lɛlɔ!’ Na badubɔsu abinkpo banii, ’Bɛla-bu!’ 31 Ɔsika si bákana na báni ukyuli ɔni na útabla lɛla lɛdi kɔtu lɛni ni, bɛti bɛnii bekyuli bekpidi kɔtu bɔni bɔdubutulo ɔmɛni ƒui.” 32 Uwi ɔmmɔ ni, bekpone bétiku banana bekpidi inyɔ badi bésela batádu ku Yesu. 33 Ka bébedu likpo lɛni baalɔ banii Opokuo ni, bákana Yesu bámana ugyii lɛlɔ mmɔ. Na banana bekpidi inyɔ bammɔ lɛnɔ ni, bákana-ma bámana ligyii lɛlɔ na Yesu kɔmii ku kɔdianu kakɛ. 34 Mmɔ na Yesu ɔ́su ɔnini, “Ati, ti kyiɛ-ma, ɔsika baaagyi lɛla lɛni na baabla.” Ɔmmɔ kama ni, bekpone bammɔ béle Yesu adala aani kalɛ na ɔdi biala egulabi ani na ɔ́tu ádi kalɛ. 35 Na uwi ɔmmɔ ni, bekyuli bammɔ ƒui benye mmɔ baanu. Na Yudaƒuɔ batɔnkune bammɔ benye baamá Yesu taasu banini, “Ɔ́ƒɔ bekyuli bamba ngba, anwuɔsu ɔlɛka ɔƒɔ anwu ɔlati bɔdi lɛnɔ si anwu ndi Ukyuli Ɔƒunadi ɔni na Katɔti úse likpo úse na bɔnu ɛ-ɛ!” 36 Lɛni kani na bekpone bammɔ lɛnɔ báma Yesu. Na bésie-nwu kudɔ na béti ntɛ bɔni nányi béte-nwu banii ɔni. 37 Na básu-nwu banini, “Si Yudaƒuɔ ɔga na adi ni, na ekpo aƒɔ lɛlɔ!” 38 Na nwuna eli kakɛ ni, bunweni bɔdi bɔsia na bɔɔsu bɔnii, “Ɔmɛni ndi Yudaƒuɔ Ɔga.” 39 Bekyuli bekpidi bani lɛnɔ na bákana bámana ligyii lɛlɔ mmɔ akɔ unwi ɔkya uudumi Yesu ɔnini, “Ɔɔɔdi awɔ ndi Ukyuli Ɔƒunadi ɔmmɔ? Kpo die lɛlɔ, na edie abu lɛnɔ!” 40 Mmɔ na ukyuli unyɔdi ɔ́dɔnku-nwu ɔnini, “Awɔ aláyia Katɔti yoo? Kɔtu bɔni bunwi pɛ na bekpone béti béte awɔ ku anwu ƒui. 41 Na abu bula kɔtu bɔni ni, bɔdi ulu lɛlɔ. Ɔsika lɛla lɛni námanku-bu ni, ani na béti béte-bu. Nsu anwu útabla lɛla likpidi lɛdi.” 42 Amu na ɔ́su Yesu ɔnini, “Yesu, nyimo-mi si éduo ƒula lɛga kadikɔ.” 43 Mmɔ na Yesu ɔ́su-nwu ɔnini, “Mɔɔsu-ɔ geen nnii ɔmwi ɔmɛni kani ni, ami ku awɔ ƒui bɔdubo buduo Paradiso kemo.” 44 Uwi ɔmmɔ ka ɔ́bla aani ɔƒiiwi lɛdɔ leevu-inyɔ ni, ɔƒɛ ɔ́da bɔlɛ ɔ́ya na kadi kábla suu na kalɔ kammɔ ƒui lɛlɔ úti útédu lɛdɔ ɛtɛ kemo. 45 Na Katɔti kakpakɔ kɔdi kɔni nƒa mmɔ kɔ́bwɛ na kúle akpa anyɔ. 46 Na Yesu ɔ́va ku lɛdi momoomo ɔnini, “Ati, líti mina kɔyu lɛ́kya-a enu kemo.” Ka ɔ́su ɔmɛni ni, ɔ́yula. 47 Bekpone ɔtɔnkune ɔmmɔ ɔ́nu lɛla lɛni nálɛ na úmwi Katɔti ɔ́su ɔnini, “Sɔsɔ geen na ɔdi ka ukyuli ɔmɛni ɔdi ukyuli ɔbuni.” 48 Ka bekyuli bani nébo banii babanu ala ani mɔɔlɛ́ bánu lɛla lɛni nálɛ ni, bénwini bésie kɔduli na béti enu béwi lili. 49 Na bekyuli bani ƒui ngyi Yesu ku beleku bani nsiaku-nwu bási Galilea ni, bédi bénye ɔgyu sɛsɛɛ baanu ala amɛni. 50 Ɔnana ɔdi ɔkya ɔni baalɔ Yoseƒ na ɔ́si Arimatea na Yudea kalɔ lɛlɔ. Ɔdi ukyuli ɔbuni ɔni na bekyuli baabu geen. Na unye ɔgya uwi ɔni na Katɔti lɛga kadikɔ kadububo. 51 Ina ka ɔ́kya Yudaƒuɔ litemi batɛne bammɔ akɔ ni, útatunaku-ma na lɛla lɛni na bálɛ ugyii ku lɛla lɛni na bábla lɛlɔ. 52 Úsie Pilato anumi na útévele-nwu Yesu ukpine. 53 Amu na ɔ́ƒami ukpine ɔmmɔ na úti kɔdi kɔƒualadi únyimi-nwu lɛlɔ ƒui. Na úti-nwu útáva lɛtabi ubu kaƒiɔtɔ ɔdi kemo ɔni bátáva ukyuli ɔdi nwuna kemo kudii. 54 Limeyi lɛmmɔ lɛdi limeyi lɛni na baaklibi lɛlɔ asa na lɛnwunameyi kadi kegye. 55 Na beleku bani nsiaku Yesu ɔ́si Galilea ni, básiaku Yoseƒ bésie kaƒiɔtɔ kudɔ kesii kani na báva Yesu ukpine ɔmmɔ. 56 Na básɔ bénwini bésie kaduli na bátákɔ ala ƒɛƒɛɛ ɔni na beeti taawɛɛ ukpine lɛlɔ bése. Amu na lɛnwunameyi lɛlɔ ni, bánwuna aani kalɛ na ɔda bubo bɔmmɔ bɔɔtina.
241 Na Kwasida ɔtanta tutuutu ni, beleku bammɔ bésie kaƒiɔtɔ kɔtu na bada ala ani ƒui na báklibi bése. 2 Mmɔ ni, bánu ka kaƒiɔtɔ kammɔ kenye kewi na lɛtabi bonwu lɛni na béti bákalɛ mmɔ lɛlɛ kɔmadɔ. 3 Anwuɔsu béduo bésie kaƒiɔtɔ kammɔ kemo, nsu bátanu Blɔti Yesu ukpine ɔmmɔ. 4 Ɔmɛni ɔ́bla-ma dɛye dɛye. Na kɔnakunwi ni, nkyuli inyɔ badi báda bálɛ-ma lɛlɔ. Na bakya lɛwu lɛni muukeye na lɛɛtu anumi. 5 Liƒu lɛ́da-ma geen ɔni na béboku lɛlɔ kalɔ béte bekyuli bammɔ. Na bekyuli bammɔ béye-ma banini, “Bi ɔsu na bɛɛwia ukyuli ɔni nli ngba na bekpine akɔ? 6 Uuubo mɛni. Katɔti ɔ́gyila-nwu! Binyimo lɛla lɛni na ɔ́su-mii uwi ɔni na ɔkya Galilea ɔnii 7 ɔlɛka bekyuli beti Ukyuli Ɔyawine Ubi bakya bekyuli bekpidi enu kemo. Na bakana-nwu bamana ugyii lɛlɔ. Na emeyi atɛ kama ni, ɔdubɔsɔ ɔta ɔlɛ bekpine akɔ.” 8 Mmɔ ni, beleku bammɔ bényimo nwuna etemila ammɔ. 9 Na básɔ bénwini bási kaƒiɔtɔ kammɔ kudɔ na bátásu batalane leevu-unwi bammɔ ku bakladi ƒui lɛnɔ ala amɛni. 10 Beleku bammɔ ndi Maria Magdalene ku Yohana ku Maria ɔni ndi Yakobo uni. Ama ku beleku babambadi násu batalane bammɔ ala amɛni. 11 Nsu batalane bammɔ bákali banii ala ani na beleku bammɔ básu-ma adi kɔdɔlɔ etemila. Na bátaƒɔ bátadi. 12 Nsu Petro ɔ́ta na úkeli úsie kaƒiɔtɔ kudɔ mmɔ. Na ka úbo kalɔ ɔ́nu kaƒiɔtɔ kammɔ kemo ni, ɔ́nu ukpine kɔvadi, nsu ɔ́sɔ útanu lɛla lɛdi. Na ɔ́sɔ únwini ɔni na ɔ́bla-nwu dɛye dɛye na ala ani nálɛ ɔ́su. 13 Na limeyi lɛmmɔ kani lɛlɔ ni, Yesu basiakune inyɔ badi bakɛ ulu bésela lɛkpaklɔ lɛdi baalɔ banii Emaus kemo. Na ɔdubɔbla aani eluku maatɛ ɔ́si mmɔ útédu Yerusalem. 14 Na bakya baatɛmiku lɛlɔ na ala ani ƒui nálɛ lɛlɔ. 15 Ka bakɛ baatɛmi na béduo atɛ amɛni kemo ni, Yesu ɔlati úsie útásiaku-ma na anwu ku-ma bakɛ. 16 Bánu-nwu, nsu bátati banii anwu na ɔdi. 17 Amu na Yesu úye-ma ɔnini, “Bi na bɛkɛ bɛɛsu na ulu?” Na bédi bénye. Na bana anumi aatina ka bana lɛlɔ lɛ́ɛkywi kaƒɔ. 18 Na bana akɔ unwi ɔni baalɔ banii Kleopa úye Yesu ɔnini, “Awɔ lɛti pɛ ndi ɔƒɔ na Yerusalem na átati ala ani nátaalɛ mmɔ emeyi klukui amɛni kemo yoo?” 19 Amu na Yesu úye-ma ɔnini, “Bi ala?” Na bédie kenye banii, “Ala ani nálɛku Yesu Nasareni. Ukyuli ɔmɛni ɔdi Katɔti kenye udiene ɔni na Katɔti ku bekyuli ƒui bánu ka ubo ɔyikun geen na nwuna ablala ku ala ani na ɔ́su ƒui kemo. 20 Yudaƒuɔ Katɔti bakpane benengu ku bula lɛlɔ badine béti-nwu bákya Roma aban unengu enu kemo na ɔ́du-nwu kukpi kɔtɔ na bákana-nwu bámana ugyii lɛlɔ. 21 Nsu abu bɔ́kya bútaasia anu bɔnii anwu ndi ukyuli ɔni ndubɔƒɔ Israel bekyuli ƒui. Na ɔmmɔ kama ni, ɔmwi ndi limeyi lɛtɛdi ka ala amɛni álɛ. 22 Bula lɛkpa lɛmɛni akɔ beleku badi báya na bula kayi kábla kalɛ kadi. Ɔsika bésie nwuna kaƒiɔtɔ kammɔ kudɔ ɔtanta tutuutu ɔmɛni. 23 Nsu bátatánu ukpine ɔmmɔ. Na bénwini bábasu-bu banii Katɔti batu badi bédie lɛlɔ bátina-ma. Na básu-ma banii Yesu uli ngba. 24 Bula badi akɔ badi bésie kaƒiɔtɔ kudɔ mmɔ na bátánu kalɛ na beleku bammɔ básu pɛpɛɛpɛ, nsu bátanu-nwu.” 25 Amu na Yesu ɔ́su-ma ɔnini, “Bɛ́dɔlɔ! Na bina bɔƒɔtaadi na ala ani na Katɔti kenye bediene básu-mii lɛlɔ bɔba! 26 Bɛɛɛgyi bɛnii ɔlɛka Ukyuli Ɔƒunadi ɔmmɔ ubo abi amɛni udu asa na uduo nwuna lɛga bɔdi bukeye kemo?” 27 Na Yesu údie ala ammɔ kalɔ úte-ma ɔ́si ala ani na bénweni bákya Bunweni Kedee Ɔku kemo ɔ́si Mose ɔku ku ala ani ƒui na Katɔti kenye bediene bénweni ɔkɛnku anwu Yesu ɔmmɔ lɛlɔ. 28 Ka badaku lɛkpaklɔ lɛmmɔ budu ni, Yesu ɔ́bla aani si ɔ́vi úsela anumi. 29 Nsu bábala-nwu básu banini, “Kadi káasa ɔsu ni, sɔ kya-bu kudɔ mɛni.” Anwuɔsu úsie útéduo-ma kudɔ mmɔ. 30 Úlie kalɔ ɔnii ɔɔdiku-ma. Na úti bodobodo na ɔ́gya Katɔti enu, na ɔ́bwɛ-nwu kemo na úti úte-ma. 31 Mmɔ na bana anumi ébimi na bánu-nwu báti. Nsu ɔ́yii-ma anumi. 32 Amu na básu lɛlɔ banii, “Uwi ɔni na ɔkya ɔɔtɛmiku-bu na uudie Bunweni Kedee Ɔku etemila kalɔ teete-bu na ulu lɛlɔ ni, ebiti adi udu áda-bu kayi kemo.” 33 Mmɔ na báta kɔnakunwi na básɔ bénwini bésie Yerusalem. Na bátánu batalane leevu-unwi bammɔ ka básala lɛlɔ ku bekyuli bamba lɛnɔ. 34 Na básu-ma banini, “Blɔti ɔ́ta ɔ́lɛ kekpine sɔsɔ, na údie lɛlɔ ɔ́tina Simon.” 35 Amu na nkyuli inyɔ bammɔ lɛnɔ bédie kalɔ básu-ma ala ani nálɛ na ulu lɛlɔ ku kalɛ na bánu-nwu báti uwi ɔni na ɔ́bwɛ bodobodo ɔmmɔ úte-ma. 36 Ka nkyuli inyɔ bamɛni badaku bana litemi bɔsu ni, kɔnakunwi Yesu úbo úbenye-ma ntɛ. Na ɔ́su-ma ɔnini, “Keyi buɛɛ kasiaku-mii.” 37 Liƒu lɛ́da-ma geen, na básu banii ukpine kɔyu na baanu. 38 Nsu ɔ́su-ma ɔnini, “Liƒu litada-mii lɛni! Na bina kasusu lɛnɔ keteƒu. 39 Bɛnu-mi enu ku lɛgba. Na bituku-mi na bɛnu bɛti ka ami na ɔdi. Ɔsika ukpine kɔyu kuuubo ɔlɔna ku ekubi aani kalɛ na bɛɛnu-mi ka mbo mɛni.” 40 Ka ɔ́su lɛni ni, úti nwuna enu ku lɛgba ɔ́tina-ma. 41 Ebiti áda-ma geen na ɔ́bla-ma kalɛ kadi ɔni na bátati kalɛ baƒɔ badi muedi! Mmɔ na Yesu úye-ma ɔnini, “Adila adi ese?” 42 Amu na béti kakpaku keƒidi kadi béte-nwu. 43 Na ɔ́ƒɔ-ka ɔ́kun na bana anumi. 44 Amu na ɔ́su-ma ɔnini, “Ala amɛni lɛlɔ kɔtɛ geen na lɛ́tɛmiku-mii ɔni na lɛ́kya-mii kudɔ. Ala ani ƒui na bénweni na Mose ɔda bubo ɔku kemo ku Katɔti kenye bediene ala ani bénweni ku kɔgya ɔku kemo ni, ɔlɛka ebo-nwu kemo lɛni.” 45 Mmɔ na ɔ́lɛmi-ma kasusu kalɛ na benu Bunweni Kedee Ɔku kemo etemila ammɔ kalɔ. 46 Na ɔ́su-ma ɔnini, “Lɛni na bénweni banii Ukyuli Ɔƒunadi ɔmmɔ ɔdububo abi na ɔdubɔta ɔlɛ bekpine akɔ limeyi lɛtɛdi lɛlɔ. 47 Na nwuna basiakune badubɔkɔ lɛsa na nwuna lɛnyi kemo bete kalɔ ƒui bekyuli banii benwini kayi kalɛ na Katɔti uti bana ekpidi ɔkyiɛ-ma. Na lɛsa bɔkɔ bɔmmɔ bɔdubuse kalɔ bɔsi Yerusalem. 48 Amii na ɔlɛka bidie litemi lɛmɛni kenye kesii biala. 49 Na ami ɔlati ndubuti lɛla lɛni na Katɔti ɔ́su-mii úse limene-mii. Nsu ɔlɛka binye bɛgya Katɔti ɔyikun ɔmɛni na Yerusalem wetédu uwi ɔni na ɔyikun ɔmmɔ ɔsi katɔ ubeduo-mii lɛlɔ kemo.” 50 Amu na ɔ́tɔnku-ma na bálɛ Yerusalem ɔmankemo bésie Betania. Mmɔ na ɔ́kɔliku nwuna enu katɔ na úte-ma kusɛ kusɛ. 51 Na uwi ɔni kani na uute-ma kusɛ kusɛ mɛni ni, ɔ́tɔlɔ-ma kudɔ na Katɔti úti-nwu úsienku katɔ. 52 Amu na bémwi-nwu na bénwini bésie Yerusalem ku ebiti sɔɔn. 53 Na beesié Katɔti kakpakɔ busie busie taatágya Katɔti enu uwi biala.