Yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí
Markɛ
kɛ̃ mɔ́
Lyì bí nʼê bùl bə̀ wɔ́ Markɛ ń jɛ̀rɛ̀ n kɛ̃ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí sɛ́bɛ́ wẽ́. Ń yə̀ tó n yə̀ Yezu Kristə kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y wẽ́ yé. Wɔ́ Kristə tùntúmə́ Pwəə ǹdə́ Pyɛɛrɛ nɛ ń tó n twĩ̀. Ń gə́ tó be mó ce, Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n kwè kɔn dɛ̀bɛ́ Yezu wɛ̀rhɛ́ mɔ́ ǹdə́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń zɔ̀m mɔ́ nánzhəzhɔ̌ n byili mu. Wɔ́ rə̀myɛ́ ńmyɛ kɛ̃ ń sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́.
Wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá mó yil Markɛ kɛ̃ ń sɛ́bɛ́ rɛ́. Kɔn zhí ń sɛ́bɛ́ rɛ́ kùr-ju yi ní, ń byili bə̀ Yezu wɔ́ Yi Byǐ. Sə ń byili bə̀ Yezu yə̀ shɛ̀nɛ́ n ce lyì bí lwar ń gə́ wɔ́ lò ná-dwí yil làlà yé. Twər nánzhəzhɔ̌ ń nə́ ń byẽ̀ ń cìn bə̀ “Numbyíní Byǐ”. Wɔ́ ń cu mú ǹdə́ ń bùrhù mú gə́ tó né mó, è ce lyì bí lwar pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ ń wɔ́ Yi Byǐ. Markɛ byili bə̀ Yezu gə́ tú ń la cú yi ní, shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ nɔ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀: “Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yà ń wɔ́ Yi Byǐ zhə̀nà.”
1Zhã-Bətiisi bwə̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́
(Məco 3.1-12; Lwiki 3.1-18; Zhã 1.19-28)
1Yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rə̀ nʼê zɔ̀m Yi Byǐ Yezu Kristə yò mó kùr-ju. 2Bə̀ yʼà kɛ̃ Yi nyì-zwennə Ezəyi sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ Yi wòwə̀:
“Nyǐ à nʼâ twĩ̀ à tùntúm ń la yə̀ ǹ yé né,
n kwɛrhɛ ǹ sɔ́má yá.
3Cəl nʼê bwə̀l gɔ-elũ èpòlò wə̀, rə̀ zhe:
‘Kwɛrhɛna Cinu sɔ́má yá,
sʼá wɛ̀rhɛ́ sə-byǐsí sə yə̀ cángá á pɔ̃.’ ”
4Lò mə̀dù yà ń tú gɔ-elũ èpòlò w wə, ń yíl Zhã. Ń yà ń nə́ ń bwə̀l ń byili lyì bí ni, bə̀ bə̀ pyìrhí bə̀ wun, bə zwẽ nɛ̃̌-shɔ, mùnì ga Yi pə bɛ bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri. Sə ń yà ń nə́ ń pɛ bɛ nɛ̃̌-shɔ mɔ́.
5Zhide tənà y lyì bí ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí púlə́púlə́ yʼà nʼê twí ń sono, bə̀ yʼà nʼê byili bə̀ dwə́ə́ré. Zhã zɛ̃̀ n pə bɛ nɛ̃̌-shɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y wə.
6Zhã kàmə̀-zwǐ y ń yà ń zù mú wɔ́ yómó kur bə̀ yʼà mʼe sɔ̃̀ yà, n zə cã̌-tɔ̀nɔ̀ n mə n lyẽ yə. Səsɔ̀mɛ̀ ǹdə́ gɔ tùr rə̀ yʼà wɔ́ ń kùjú. 7Ń yà ń nə́ ń bwə̀l ń byili lyì-zhâ bɛ́ nɛ ń zhe: “Nyǐnə lò ŋwɛ́nɛ́ kwã nɛ́ ń bànà, ń du àmyɛ́. À yə̀ yírh swí sʼa kó tɛ̃´ a lwə̂r ń nə̀cìlə̀ né nyínsí myɛ cìcì yé. 8Àmyɛ́ zə nɛ̃̌ a pə ába nɛ̃̌-shɔ, sə ńmyɛ̌ mà n zə Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ n pə ába nɛ̃̌-shɔ.”
Yezu zwẽ nɛ̃̌-shɔ
9Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, Yezu shí Gəlile tənà y cɔ w bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Nazarɛtɛ mɔ́ n bə̀ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó. Zhã pɔ̃ nɛ̃̌-shɔ. 10Yezu gə́ tú n shí nɛ̃̌ mɔ́ wẽ́ ń nə́ ń shə́r yi ní, n nə dɛ̃̌ yi rí rə̀ pul, n nə Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ è nyɛ̌ ǹdə épwèné ta, è nʼê swé ń yó wə, 11n zɛ̃̀ n nyɛ̀ɛ̀ cəl rə̀ shí dɛ̃̌ rə wɔ̀: “Ǹ wɔ́ à ywə́lə́ byǐ. À só mó dɛ̃´dɛ̃´.”
Shətana swèlè Yezu
12Yezu gə́ zwẽ nɛ̃̌-shɔ mɔ́ n zhɛ̀, Eshirhə y ce n zhǐr n vò gɔ-elũ èpòlò w wə. 13N jòm gàà dwã shə́-èna, Shətana zɛ̃̀ e ji kùr è nʼê swèlè mò. Ńmyɛ̌ ǹdə́ gɔ vwàmá nɛ́ yʼà ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ dwã, sə màlɛ́kabá yʼà nʼê nyǐ ń yò.
Yezu byẽ̀ gwànnà bə̀na bə jǐrh ń kwã-lyì
(Məco 4.12-22; Lwiki 4.14-15; 5.1-11)
14Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ zɔ Zhã bə ce byə̀nə́-jù wə̀. Yezu zɛ̃̀ n vò Gəlile ń nə́ ń bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí rə̀ shí Yi sõ mó. 15Ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: “Yi rí tɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà byili mú yúwə́. Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwəlse. Pyìrhínə á wun, á zwẽ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí.”
16Ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ Gəlile mwə̃́ y vɔ̃̀ nɛ̀ ń nə́ ń zhə̀lə̀, n nə gwànnà bə̀lyè bə̀ yʼà nʼê gwɛ̃̀ mwə̃́ y wə. È yʼà wɔ́ Shəmɔ ǹdə́ ń da-byǐ Andərɛ. 17N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bànà á tó ne. À mʼa ce á gwɛ̃̀ numbyínsi.”
18Bə jʼa zhǐr rə̀myɛ́ yó cìcì, bə yẽ̌ bə̀ gùndwə̂ né ne gàà,1.18 Zhwifubá gùndwə̂ né yʼà də̀ ǹdə nə́myɛ̌ nyə̀ná nɛ́ ta yé. Nə̀ yʼà wà dɛ̃´dɛ̃´, e zɛ̃̀ wɔ́ dúl bə̀ yʼà nʼê dul ne bǔ w bə̀ mʼê zal mɔ́mɔ̌sɛ́. bə tó mo.
19N kə́ n twẽ̌ n yí yé né námpɔ́lɛ́, n nə Zebede byâ bɛ́, Zhakɛ ǹdə́ Zhã. Bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ bǔ-bwəl lé wẽ́, bə̀ nʼê kwɛrhɛ bə̀ gùndwə̂ né. 20N já n zhízhílí n byẽ̀ bə̀myɛ. Bə zhǐr bə yẽ̌ bə̀ da Zebede ǹdə́ ń tùntùnnə̀ bé ne bǔ-bwəl lé wẽ́ bə tó Yezu ni.
Yezu wárh bal mə̀dù nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ yʼà zhe
21Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zhǐr bə vò cɔ òdù ò yíl Kapɛrnaɔm. Shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ gə́ yúwə́, n zɛ̃̀ n vò dwã-gùlú jì y wə, ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni. 22Ń gə́ yà ń nə́ ń cèrhè ǹdə́ ń sə̀pwà ŋwɔ̀nɔ́ mɔ́ ce, ń kàrmɔ́ èta mɔ́ yʼà nʼê jàr bɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´. Ń kàrmɔ́ yʼà də̀ ǹdə Muyiisi nyə́ né byilnə bé nyân mɔ́ ta yé.
23Rə̀myɛ́ yó, bal mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ dwã-gùlú jì y wə, nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ yʼà zhe mo. N zɛ̃̀ ń nə́ ń bya ń zhe: 24“Bə̀kɔ́n ǹ tú pyâ nə́ sõ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu? E zɛ̃̀ wɔ́ nə́ yò zhìlù yil ǹ túwə́? À yě lò mɔ̀bɔ́ ná-dwí yil ǹ wɔ́: Yi lò ǹdə́ mɔ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ twĩ̀ mú ń bà.”
25Yezu zɛ̃̀ n bú nə̀cílí y n wɔ̀: “Gu ǹ nyí, sə́ du bal mɔ́ wẽ́.”
26E zɛ̃̀ e vúvǔ bal mɔ́, e mà wìrhí nánfwɛ̀lɛ̀, e du ń wẽ́. 27Kɔn jàr lyì bí gakó dɛ̃´dɛ̃´, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê bwə̀rh dwã bə̀ zhe: “Bə̀kɔ́n yò ǹdə́ kɔ̀bɔ́ èta mɔ́? Ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ nándùl ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ ta. Ń nə́ ń pɛ nyí nə̀cílsi námməlwâlsɛ myɛ nɛ, sə shɛ̀nɛ́ sə zwẽ ń nyí ni.”
28Yezu yil lé pú e du rə yí Gəlile tənà y gakó wẽ́ làlà.
Yezu wárh nə̀bwànà nánzhəzhɔ̌
29Yezu zɛ̃̀ n shə́r dwã-gùlú jì y wẽ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã vò Shəmɔ ǹdə́ Andərɛ sõ kɛ̀lɛ́ wa. 30Sə Shəmɔ cə̃́-kɛ̃ mɔ́ yala yʼà shɛ̃̀ ń pyě tɛ̃´. Yezu gə́ yúwə́, bə jʼa zɔ̀m nə̀bwɛ̃̀ mɔ́ yò ǹdə́ mɔ. 31N yí ń nyí ni, n zə ń jɛ̃̀ nɛ̀ n zhẽ̌ mo dɛ̃̌. Ń yala nɛ́ kʼa só, n zɛ̃̀ ń nə́ ń tɛnɛ bɛ.
32Yi rí gə́ tú rə zù, cɛ y nʼê byíbyílí, lyì bí zə bə̀ nə̀bwànà bɛ́ gakó ǹdə́ byɛ̀bɛ́ nə̀cílsi námməlwâlsɛ yʼà zhe be mó gakó, bə mʼe bə̀ Yezu sõ. 33Cɔ w lyì bí gakó yʼà tú dwã yó bwə̀rə̀ y nyí ni. 34Sə ń wárh bə̀ nə̀bwànà bɛ́ dwí gakó, n jì nə̀cílsí námməlwâlsɛ́. Sə sə̀ gə́ yʼà yě ń gə́ wɔ́ lò ná-dwí yil mó ce, ń yà ń tá ń yẽ̌ sə̀ zɔ̀m yé.
Yezu bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí Gəlile tənà y wa
35Yezu dùlí nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã n zɛ̃̀ n du ǹdə́ cɛ y gwẽ̌ yə̀ wárh yé, n vò èpòlò wə̀, lò gə́ tɛ̀nɛ́ mə̀gã̌, ń nə́ ń ce Yi. 36Shəmɔ ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ nʼê pyà mɔ̀. 37Bə̀ gə́ tú bə nə mɔ, bə wɔ̀ mɔ̀: “Lyì bí gakó nʼê pyà mɔ́.”
38N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bànà nə́ vò jàà dõ wə, cə-bwâlsɛ́ sə̀ ŋwɛ́nɛ́ bwə́lbwə́l mó wẽ́, mùnì ga a bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí gàà myɛ, bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ yil à túwə́.”
39N zhǐr n byɛ́lɛ́ Gəlile tənà y púlə́púlə́, ń mə́ ń bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́, sə ń yà ń nə́ ń jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ.
Yezu wárh nɔ cə́bal mə̀dù
40Dɛ̃ rə̀dù, nɔ cə́bal mə̀dù tú Yezu sono, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó, n wùlì ń yé né, n lwə̀l mò n wɔ̀: “Kɔn gə wɔ́ ǹ bùlə̀, ǹ wɔ̌ ǹ wárh nɛ a jǐrh wárhgáá.”
41Ń nɔ̀nɔ̀ zə Yezu, n cèlè ń jɛ̃̀ n dwə̀rh mò, n wɔ̀: “Kɔn wɔ́ à bùlə̀. Wárh ń jǐrh wárhgáá.”
42Rə̀myɛ́ yó cìcì, nɔ w zhɛ̀, n jǐrh wárhgáá.
43Yezu zɛ̃̀ n gwirhi ń yé, n zɔ̀m ǹdə́ mɔ n wɔ̀: 44“Zhəl, sə́ dɛ̃̀ ǹ cìnə̀. Bə̀ká shɛ̀nɛ́ ń wɔ̀ lò lò nè yé, sə́ vò ń byili ǹ cìn Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə mó ne, sə́ pə kɔn ǹ gə́ wárh ń jǐrh wárhgáá mɔ́ yilə, ǹdə Muyiisi gə́ kɛ̃ nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n byili ní. Rə̀myɛ́ mʼa yə̀ zhə̀n kɔna, rə̀ nʼê byili lyì bí gakó ne bə̀ ǹ wárh.”
45Sə bal mɔ́ gə́ zhǐr, ń bwə̀l yò w n ce dɛ̃̌ n byili. Rə̀myɛ́ ce Yezu yà ń kə́ ń wàr ń nə́ ń zwì cɔ w wa, ǹdə́ è gə də̀ shéé ń shèè yé. Ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ gɔ sono, lò gə́ tɛ̀nɛ́ mə̀gã̌, sə lyì bí yʼà nʼê shí jààsɛ́ gakó w bə̀ twí ń sono.
2Yezu wárh gwànà èdù
1Dwã màngɛlɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu ká n bə̀ Kapɛrnaɔm. Lyì bí lwar bə̀ ń ŋwɛ́nɛ́ kɛ̀lɛ́ wa, 2bə zɛ̃̀ bə bə̀ nánzhəzhɔ̌ bə sú jì yə́, bə dàl bə̀ zhǐ pwẽ̀ nè. Bwə̂l yʼà kʼê tɛ̀nɛ́ tútwí-ènyí rí ni yé. N zɛ̃̀ ń nə́ ń byili bi Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́.
3Rə̀myɛ́ yó, lyì jàlà yʼà zɔ bal mə̀dù ń wɔ́ gwànà bə̀ mʼê bàn ń sõ. Wɔ́ lyì bə̀na bə̀ yʼà zhĩ mu. 4Lyì-zhâ bɛ́ ce bə̀ yʼà wàr bə̀ la zə mɔ bə yí Yezu yé né yé. Bə zɛ̃̀ bə sǔr bɔ̀l lyarh rɛ́ wa, bə tó gàà bə só mo tɛ̃´ Yezu gə́ zhǐ mə̀gã̌ mɔ́ ǹdə́ ń pyònò w ga.
5Yezu gə́ pwírí bə̀ zhí mu, n zɛ̃̀ n wɔ̀ gwànà y nɛ: “À byǐ, ǹ nɔ ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri.”
6Muyiisi nyə́ né byilnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà jě gàà mɔ́ zɛ̃̀ bə̀ nʼê bùl bə̀ wẽ́ bə̀ zhe: 7“Byè yil bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nə́ ń zɔ̀m èta, ń nə́ ń tùrh Yi. Lò wɔ̌ ń pɛ yə̀-bəlwàálɛ sǔbri, ǹdə́ è gə də̀ Yi dúdú?”
8Yezu lwar bə̀ wun bùlə̀ né ń wẽ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Byè yil á nʼá bùl èta á wẽ́? 9À gə wò gwànà y nɛ bʼè nɔ è yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri, ráá à gə wò y bʼè zɛ̃̀ e kwè è pyònò w e vò, wɔ́ tɛ̌ rə̀ wɔ́ nàná du? 10Sə èlâsɛ̃´ á mʼâ lwar bə̀ Numbyíní Byǐ zhe ŋwɔ̀nɔ́ cɛ yó, ń wɔ̌ ń pɛ yə̀-bəlwàálɛ sǔbri.”
N zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀ gwànà y nɛ: 11“À nʼâ wə̀l mó: zɛ̃̀ dɛ̃̌ ń kwè ǹ pyònò w ń vò jè.”
12Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, bal mɔ́ shí tɛ̃´ n zɛ̃̀ n kwè ń pyònò w lyì bí gakó yírh wə, n zhǐr ń la jè. Kɔn jàr bə̀ gakó dɛ̃´dɛ̃´, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê cèrhé Yi bə̀ zhe: “Nə́ gwẽ̌ yə̀ rə̀myɛ́ èta mɔ́ dwí rí nɛ gaga yé.”
Levyi yẽ̌ kɔn gakó ne n tó Yezu ni
13Yezu ká n vò Gəlile mwə̃́ y yó. Lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê zhə̀l ń sono, n zɛ̃̀ ń nə́ ń cèrhè bè kàrmɔ̀. 14N zhǐr gàà ń nə́ ń lyɛ̃, n nə Aləfɛ byǐ Levyi ń jě myə̂l-kwândɛ zõ jàà wà. N wɔ̀ mɔ̀: “Zɛ̃̀ ń tó ne.” Levyi shí tɛ̃´ n zɛ̃̀ n tó mo.
15Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ ń jě Levyi sõ ń nə́ ń jí kùjú. Myə̂l-kwândɛ́ zwennə nánzhəzhɔ̌ ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ yààyàà bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né yʼà tú bə tó ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí ni bə̀ nʼê jí. Bə̀ yʼà já dɛ̃´dɛ̃´ bə̀ nʼê tó mo.
16Farɛzhɛ̃ɛ̃bá byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé mó gə́ pwírí Yezu tó myə̂l-kwândɛ́ zwennə bé ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né mó ne ń nə́ ń jí kùjú, bə bwə̀rh ń kwã-lyì bí bə wɔ̀: “Byè yil á yó-cə́bal mɔ́ tó myə̂l-kwândɛ́ zwennə bé ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né mó ne ń nə́ ń jí?”
17Yezu gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, n wɔ̀ bɛ: “Lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe bəsàzùlí bə lyìtwə́r tum zhe yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀bwànà mɔ́ bə̀ zhe ń tum. È də̀ wu-cángá cìnə́ à tú byõ̌ yé. Wɔ́ yə̀-bəlwàálɛ cìnə́ à tú byõ̌.”
Lyì bí bwə̀rh Yezu nyì-lyõṍ shò-kwã nɛ́
18Dɛ̃ rə̀dù, Zhã kwã-lyì bí ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá yʼà lyẽ bə̀ nyí. Lyì zɛ̃̀ bə bà, bə bwə̀rh Yezu bə wɔ̀: “Byè yil Zhã kwã-lyì bí ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá kwã-lyì bí nʼê lyẽ bə̀ nyí, ǹmyɛ́ kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ tʼâ lyẽ bə̀ nyí?”
19Yezu wɔ̀ bɛ: “Á nʼá bùl bə̀ lò kɛ̃-jú gə ŋwɛ́nɛ́, n zɛ̃̀ n byẽ̀ lyì, bə̀ wɔ̌ bə̀ mʼa yí gàà bə lyẽ bə̀ nyí, kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ jà ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ? À tʼâ bùl yé. Kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ gə gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ, bə̀ wàr bə̀ mʼa lyẽ bə̀ nyí yé. 20Sə dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, bə̀ mʼa vùr kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ bə̀ wẽ́. Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ mʼa zɛ̃̀ bə lyẽ bə̀ nyí.
21“Bə̀ tʼâ kwè kàmə̀-jɛ̃̀ nándwə̃̀ bə̀ mʼê pwí gàn-dṍ yé. Bə̀ gə zə y bə pú wə, kàmə̀-jɛ̃̀ y nándwə̃̀ y mʼa vwɛ̃ gàn-dṍ w e kwɛrhɛ e kâr w dwini shãã ga.
22“Bə̀ tʼâ kwè sə̀-bùlú bə ce nə̀-bɔ̀lsɛ̀ nándwə́rh wẽ́ yé. Bə̀ gə co w né, ò mʼa púrh nə̀-bɔ̀lsɛ́, ò cìcì mú ló tɛ̃´, nə̀-bɔ̀lsɛ́ myɛ jʼà cɔ̀. Sə̀-bùlú wɔ́ nə̀-bɔ̀lsɛ̀ nándùrh wẽ́ bə̀ mə̂ sə bə ce w né.”
Numbyíní Byǐ cǐ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́
23Shìrhə́ dɛ̃ rə̀dù yùwə̀, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí yʼà tó kálsɛ wẽ́ bə̀ nʼê lyɛ̃. E jʼà yʼà wɔ́ fɔ̀ yi. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə ji kùr bə̀ nʼê kɛ́ jíjí rí sɔ́má y nyí ni mú.
24Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bə wɔ̀ Yezu ni: “Nyìwé, wɔ́ byè yil ǹ kwã-lyì bí nʼê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ lò bə sɔ́má zhe sə n wɛ̀rhɛ́ shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀?”
25Yezu wɔ̀ bɛ: “Á gwẽ̌ yə̀ kɔn dɛ́ tɛ̀bɛ́ Dəvyidi wɛ̀rhɛ́ nɔrh mɔ́ gə́ yʼà tú è zhe ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́, e jà kaka yʼà tɛ̀nɛ́ bə̀ la jú mú kàrmə̀ gaga nà? 26Ń zù Yi jù wə̀, n kwè búrú w bə̀ yʼà pɔ Yi ni mú n dɔ̃̀. E jà wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé dúdú bə̀ yʼà zhe sɔ́má bə̀ wɔ̌ bə̀ dɔ̀m wà. Wɔ́ Abyataarɛ ń yà ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ rə̀myɛ́ yi ní. Dəvyidi kwè búrú w n dɔ̃̀, n dàl n pə ń tó-dwã bɛ́ myɛ nɛ bə dɔ̃̀.”
27Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Yi wɛ̀rhɛ́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ numbyíní yilə, sə rə̀ yə̀ numbyíní wɛ̀rhɛ́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yil yé. 28Èta, Numbyíní Byǐ cǐ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ myɛ.”
3Yezu wárh bal mə̀dù ń jɛ̃̀ yʼà cùwə̀
1Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu ká n vò dwã-gùlú jì y wẽ́. Bal mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà ń jɛ̃̀ yʼà cùwə̀. 2Sə byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ yʼà nʼê yâl bə cĩ́ yò Yezu yó wə. Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê myɛ̀lɛ́ mɔ, bə̀ la nyǐ ǹdə́ ń gə mà n wárh bal mɔ́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀.
3Yezu wɔ̀ bal mɔ́ ń jɛ̃̀ y cù mú ni: “Zɛ̃̀ ń zhì dɛ̃̌ lyì bí gakó yé né.”
4Yezu zɛ̃̀ n bwə̀rh lyì bí n wɔ̀: “Shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, lò zhe sɔ́má ń wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ráá lwɛlɛ? Ń wɔ̌ n vwârh numbyíní myə̂l, ráá n jər è myə̂l?”
Sə bə̀ yə̀ lyár bə̀ kaka yé. 5N zɛ̃̀ n nyǐ bə̀ gakó. Ń lyim zɛ̃̀, ń wu zhìlì dɛ̃´dɛ̃´, bə̀ wu-kùùlí yilə. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bal mɔ́ nɛ: “Cèlè ǹ jɛ̃̀ yá.” N cèlè yə̀, e jʼa kʼa bʼè jàà y wa.
6Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bə du pwẽ̀ nè, làlà ǹdə́ bə̀ zhə̀l bə nə Erɔɔdɛ lyì bí,3.6 “Erɔɔdɛ lyì”: wɔ́ Zhwifubá jàlà bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌ Erɔɔdɛ kwã, bə̀ nʼê yâl sə Erɔɔdɛ dwí lò zwẽ lò mó mɔ̀bɔ́ Orɔm lyì bí yʼà ce n bə̀ ń cǐ bə̀ tənà y mɔ́ jàà yá. bə la pyà bə̀ gə́ mʼa tó né bə zə Yezu bə gu.
Lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê twí Yezu sono
7Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zhǐr bə vò Gəlile mwə̃́ y yó, sə lyì nánjə̀jóló yʼà shí Gəlile ǹdə́ Zhide 8ǹdə́ Zhərəzalɛm ǹdə́ Yidume, ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ mɔ́, ǹdə́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ Tiiri ǹdə́ Sədɔ̃ sarh nɛ mɔ́ wẽ́, bə du bə tó mo. Bə̀myɛ́ gakó yʼà nyɛ̀ɛ̀ tɛ̀bɛ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə zɛ̃̀ bə bə̀ ń sono. 9N wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni bə̀ bə̀ tɛnɛ bǔ-bwəl rə̀dù bə pɔ̃, mùnì ga lyì bí bə̀kʼa pyɛ́nɛ́ mɔ yé. 10Ń gə́ yà ń nə́ ń wárh lyì nánzhəzhɔ̌ mɔ́ ce, lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yʼà wɔ́ nə̀bwànà mɔ́ yʼà nʼê jɛ̀nɛ̀ dwã, mùnì ga bə ŋwɛ̀nɛ́ bə dwə̀rh mò. 11Nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ gə́ nɔ mɔ, sə tu ń yé né sə̀ nʼê wǔrh sə̀ zhe: “Ǹ wɔ́ Yi Byǐ.” 12Sə Yezu yà ń nə́ ń ji si búlə́, ń nə́ ń pɛ sɛ nyí bə̀ sə̀ bə̀kʼa ce bə lwar ń gə́ wɔ́ nɛ́ yé.
Yezu cír ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè n ce bə yə̀ ń tùntúmə́
13Yezu zɛ̃̀ n jì pyɔ̀ òdù yó, n byẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ ń nə́ ń yâl mɔ́ bə bə̀ ń yala nɛ. 14N zɛ̃̀ n cír lyì shí ǹdə́ bə̀lyè bə̀ wẽ́ n ce bə jǐrh ń tùntúmə́. Ń cír be mùnì ga bə yə̀ nɛ́ ǹdə́ mɔ, sə n twĩ̀ bì bə bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, 15n pə bɛ ŋwɔ̀nɔ́ mùnì bə jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ.
16Nyǐnə byɛ̀bɛ́ shí ǹdə́ bə̀lyè y ń cír mó yilə né: Shəmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ Yezu co ń yil bə̀ Pyɛɛrɛ mɔ́,3.16 “Pyɛɛrɛ” kùr wɔ́: nə́kulu.17ǹdə́ Zebede byâ bɛ́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã (Yezu co bə̀ yə-lyə́rse bə̀ Bwanɛrzhɛ; rə̀myɛ́ nʼê yâl e byili bə̀ bə̀ nyɛ̌ ǹdə dwà-gùlú ta), 18e súlí Andərɛ ǹdə́ Shilipu, ǹdə́ Bətələmyi, ǹdə́ Məco, ǹdə́ Tɔma, ǹdə́ Aləfɛ byǐ Zhakɛ, ǹdə́ Tadɛ, ǹdə́ yə̀wâl cìnə́ bé gùlú w lò mə̀dù ń yíl Shəmɔ,3.18 “Yə̀wâl cìnə́ bé gùlú wə́” yʼà wɔ́ Zhwifubá lyì bə̀ yʼà nʼê yâl bə jì Orɔm lyì bí ǹdə́ jàn bə̀ nyə́ né yilə. Bə̀ tʼâ yâl sə dwí dõ bʼe cɔ̀ bə̀ nyə́ né yé.19e súlí Zhidə Esəkarəyɔtɛ, mɔ̀bɔ́ ń myìnì Yezu n pə bə zə mɔ́.
Yezu jì nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ ǹdə́ Yi jàn
(Məco 12.22-32; Lwiki 11.14-23; 12.10)
20Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ n vò kɛ̀lɛ́ wa. Lyì nánzhəzhɔ̌ kʼe bə̀ dwã yó. Rə̀myɛ́ ce ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí kʼê bə yé zhe sə bə jí kùjú myɛ cìcì yé. 21Ń dwí lyì bí gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə wɔ̀: “Dɛ̀ga ń yó w nʼô yâl o zhǐr.” Bə zɛ̃̀ bə bà, bə̀ la zə mɔ bə mʼe vò kwã nɛ́.
22Muyiisi nyə́ né byilnə bé bə̀ yʼà shí Zhərəzalɛm bə bə̀ cɔ w wẽ́ gàà mɔ́ yʼà nʼê wə̀l bə̀ wɔ́ nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ pyɔ̌ Bəzəbul3.22 “Bəzəbul”: wɔ́ Shətana bə̀ nʼê byẽ̀ èta. Wɔ́ è gə́ wɔ́ nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ pyɔ̌ mɔ́ è ce bə ce y yil lé rə̀myɛ́. Gwɛ̃ Məco 12.24 myɛ wẽ́. ń zhe mo. Jàlà myɛ yʼà nʼê wə̀l bə̀ wɔ́ nə̀cílsí pyɔ̌ mɔ́ jàn ń mə́ ń nə́ ń jì sì.
23N zɛ̃̀ n byẽ̀ bè, n ji səswalá n pə bɛ n wɔ̀: “Shətana mʼa wɛ̀rhɛ́ etər e jì Shətana? 24Tənà èdù lyì gə pɔr dwã nɛ bə̀ nʼê bwí dwã, tənà y èmyɛ́ tʼâ la zhǔ e yə̀ tənà yé. 25Èta myɛ, kɛ̀lɛ́ èdù lyì gə pɔr dwã nɛ, bə̀ nʼê bwí dwã, kɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ tʼâ la zhǔ e yə̀ kɛ̀lɛ́ yé. 26Shətana gə zɛ̃̀ e kʼâ nʼê bwí ǹdə́ è cìcì, èmyɛ́ yò zhìlì; è pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ tʼâ la zhǔ yé.
27“Lò wàr ǹ mʼâ zù nə̀jàl-bal sõ kɛ̀lɛ́ wa, ń pwà ń jɛ̃̀-kɔn dɛ́, ǹdə́ ǹ yə̀ jɛ̀rɛ̀ ń lyẽ mo n cĩ́ tɛ̃´ yé. Sə ǹ gə lyẽ mo, ǹ wɔ̌ ǹ mʼâ pwà ń jɛ̃̀-kɔn dɛ́ gakó.”
28Yezu kə́ n súlí n wɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lyì bí wɔ̌ bə̀ mʼa nə bə̀ dwə́ə́ré ǹdə́ bə̀ tùùrhí tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê tùrh Yi mú sǔbri. 29Sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ tùrh Eshirhə náàcɛ̀nɛ́, ǹ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ kɔ̀bɔ́ ò bə sǔbri zhe gaga, sə yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w òmyɛ́ bʼa mɛ̃ ǹ yó w dɛ̃ gakó.”
30Wɔ́ bə̀ gə́ wò bə̀ wɔ́ nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ è zhe mo mó è ce n zɔ̀m èta.
Byɛ̌ bə̀ wɔ́ Yezu dwí-lyì zhə̀n zhə̀nà?
(Məco 12.46-50; Lwiki 8.19-21)
31Yezu da-byâ bɛ́ ǹdə́ ń ná zɛ̃̀ bə bà. Bə zhì pwẽ̀ nè, bə twĩ̀ lò bə̀ ń byẽ̌ mo n pə bɛ. 32N yí ǹdə́ lyì-zhâ bɛ́ jě bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ, n wɔ̀ mɔ̀: “Nyǐ ǹ ná ǹdə́ ǹ da-byâ bɛ́ zhǐ pwẽ̀ nè bə̀ nʼê yâl mɔ́.”
33Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Mɔ̌ ń wɔ́ à ná mɔ́? Byɛ̌ bə̀ wɔ́ à da-byâ bɛ́?”
34N zɛ̃̀ n pyìrhí n byili lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ jě bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́ n wɔ̀: “Nyǐ à ná mɔ́ ǹdə́ à da-byâ bɛ́. 35Lwarna bə̀ lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlə̀, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à da-byǐ, ǹ wɔ́ à nəkɔ́, ǹ wɔ́ à ná.”
4Twã́-dùrnə̀ səswalá
1Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu kə́ n ji kùr ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni mwə̃́ y yó. Lyì nánzhəzhɔ̌ zɛ̃̀ bə bə̀ ń sono, sə bə̀ gə́ yʼà já dɛ̃´dɛ̃´ mɔ́ ce, n zɛ̃̀ n zù bǔ-bwəl rə̀dù wə̀, rə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ mwə̃́ y wẽ́, n jòm tɛ̃´. Lyì-zhâ bɛ́ gakó zɛ̃̀ bə̀ zhǐ bù-cǔ w yó.
2N zɛ̃̀ n zə səswalsɛ ń mə́ ń cèrhè bè wẽ̀ nánzhəzhɔ̌, ń zhe: 3“Cilinə: bal mə̀dù ń ya n du ń la ń twã́ dú.4.3 Zhwifubá sõ, rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ yʼà tʼâ dwì twã́ nɛ́ ǹdə nə́ sõ mó ta yé. Bə̀myɛ́ wɔ́ lɛ́ bə̀ yʼà nʼê lɛ bə̀ jíjí rí; bə̀ tʼâ dwì rì yé.4Ń gə́ yú ń nə́ ń dwì, jíjí byâ bɛ́ jàlà ló tɛ̃´ sɔ́má y nyí ni. Kúmsi bə̀ sə jí rə̀ gakó. 5Bə̀ jàlà ló pàtá yó, shó yʼà bə já gàà dɛ̃´dɛ̃´ yé. Bə lyĩ làlà, shó w gə́ yʼà bə já mɔ́ yilə. 6Sə nə̀nyɔ́nɔ́ w gə́ byìl o mà rɛ̀, rə kʼa cì, rə̀ nèsé gə́ yʼà bə já mɔ́ yilə. 7Bə̀ jàlà ló sɔr jàà wà. Rə̀myɛ́ ǹdə́ sɔɔrɛ́ ga tó dwã rə lyĩ. Sɔɔrɛ́ byì rə pyɛ́nɛ́ jíjí rí, rə̀ yə̀ byâ ce yé. 8Bə̀ jàlà ló cɛ kɛ̀bɛ́ è càn wẽ́, bə lyĩ, rə byì rə ce byâ nánzhəzhɔ̌. Jíjí ywẽ́ jàlà ce byâ shə́-ètɔ̀ shə́-ètɔ̀, jàlà ce shí-shə̀ldù shí-shə̀ldù, jàlà ce zɔ̌m zɔ̌m.”
9Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: “Lò ǹ la cilu, sə́ cili.”
10Ń gə́ tú n kɔl n yẽ̌ lyì-zhâ bɛ́ nɛ n vò ń zhǐ kwã nɛ́ ń dúdú, lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́, e súlí ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò səswalá y kùrə̀. 11N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Yi ce ámyɛ̌ yě rə̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ywẽ̀ né nə̀ shèè mó kùrə̀. Sə è gə wɔ́ lyì bí dwã bɛ́ yilə, à nʼâ byili bə̀myɛ́ nɛ ǹdə́ səswalsɛ, 12mùnì ga,
‘Bə̀ gə nʼê nyǐ myɛ, sə bə̀ bə̀kʼa nə yé;
bə̀ gə nʼê cili myɛ, sə bə̀ bə̀kʼa nyɛ̀ɛ̀ nə̀ kùrə̀,
bə pyìrhí bə̀ wun bə kʼa bʼà sõ mùnì Yi pə bɛ sǔbri yé.’ ”
13N zɛ̃̀ n zhízhílí n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Á yə̀l səswalá y kɛ̀bɛ́ kùrə̀? Etər á nə bʼâ tó né á lwar sə̀ dwã bɛ́ kùrə̀? 14Twã́-dùrnə̀ mó wɔ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ń nə́ ń dwì. 15Lyì jàlà nʼê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, sə Shətana nʼê twí làlà e vùr zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bə̀ yʼà zwẽ bə cĩ́ bə̀ wẽ́ mó. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə sɔ́má nyí rí ta.
16-17“Jàlà nʼê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bə pú e zwẽ de làlà ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ tʼâ pyɛ́nɛ́ bə̀ yẽ̌ de rə̀ jòm bə̀ wẽ́ rə̀ pɛ nə̀rh yé. Bə̀ nʼê zwẽ nyí kùr yó, sə zwini ráá nɔ̀nɔ̀ gə tú Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ yilə, bə̀ nʼê gɛ bə̀ wun làlà. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə pàtá y yó mó ta.
18-19“Jàlà nʼê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lũ w kɔ̀bɔ́ twə́lə́ né, ǹdə́ ò nə̀cɛ̀ndɛ́ shil, ǹdə́ shilə dwã nánzhəzhɔ̌ nʼê twí nə̀ zwì bə̀ wẽ́, nə pyɛ́nɛ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, rə̀ tʼâ ce byâ yé. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə sɔɔrɛ́ jàà y ta.
20“Jàlà nʼê cili Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bə zwẽ de bə cĩ́ bə̀ wẽ́, bə zɛ̃̀ bə ce byâ. Bə̀ jàlà ce byâ shə́-ètɔ̀ shə́-ètɔ̀, jàlà ce shí-shə̀ldù shí-shə̀ldù, jàlà ce zɔ̌m zɔ̌m. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə cɛ y kɛ̀bɛ́ è càn mɔ́ ta.”
Pàntɛ́mɛ́ səswalá
21Yezu zɛ̃̀ n kə́ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Bə̀ yʼa kwè pàntɛ́mɛ́ bə pú nə̀bwɛ́nɛ́ kùr wə̀, ráá bə cĩ́ pal kùr wə̀? È də̀ pàntɛ́mɛ́ jàà w bə̀ yʼa cĩ́ y ní? 22Zhə̀nà, kaka tɛ̀nɛ́ rə̀ shèè, rə̀ tʼâ la pwẽ̀ nè du yé. Kaka myɛ tɛ̀nɛ́ bə̀ yə̀l, bə̀ tʼâ la rə lwar pamparɛ̃ɛ̃ yé. 23Lò ǹ la cilu, sə́ cili.”
24N kə́ n wɔ̀ bɛ: “Tɛ̀bɛ́ á nʼá cili mú, cilinə re cɛ̀nɛ̀. Zwã̌ y kɛ̀bɛ́ á nʼá ce è wẽ́ á pɛ á dwã bɛ́ nɛ mɔ́, wɔ́ èmyɛ́ cìcì wẽ́ Yi mʼa ce né rə pə ámyɛ nɛ, sə rə̀ mʼa súlí kɔn nɛ́ rə pə ába. 25Zhə̀nà, mɔ̀bɔ́ ǹ zhe, bə̀ mʼa pɔ̃́ ń mə́ súlí. Mɔ̀bɔ́ ǹ bə zhe, bə̀ mʼa zwẽ tɛ̀bɛ́ námpɔ́lɛ́ y ǹ zhe mó myɛ cìcì.”
Jíjí byâ bɛ́ bə̀ nʼê lyĩ bə̀ cìcì nì mú səswalá
26Yezu kə́ n ji səswalá n wɔ̀: “À mʼa byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Lò gə dù jíjí dwí ǹ cɛ wa, 27ń zɛ̃̀ ń vò ǹ yʼa dɛ̀ɛ̀, ń dùlí ń zɛ̃̀, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga. Jíjí rí nʼê lyĩ rə̀ zɛ̃̀ ǹdə́ ǹ yə̀l kɔn gə́ nʼê tó né yé. 28Jíjí rí nʼê lyĩ rə̀ cìcì nì, rə jɛ̀rɛ̀ rə tò rə ce cã̌; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, wɔ́ pǔrh; rə zɛ̃̀ rə ce byâ. 29Sə rə̀ gə byìl rə̀ zhɛ̀, bə̀ nʼê jə̀r rè, bə̀ wɔ́ jòró yi rə̀ yúwə́.”
Cǒ byǐ námpɔ́lɛ́ səswalá
(Məco 13.31-34; Lwiki 13.18-19)
30Yezu kə́ n wɔ̀ bɛ: “Bə̀kɔ́n nə́ mʼâ mʼé myɛrhɛ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́, ráá səswalá kɛ̌ nə́ mʼâ mʼé byili rə̀ gə́ wɔ́ nɛ́? 31Rə̀ nyɛ̌ dwã ǹdə cǒ byǐ námpɔ́lɛ́ ta, è nyɛ̌ námpɔ́lɛ́ du lũ w báárɛ́ dɔma bɛ́ byâ bɛ́ gakó. 32Sə bə̀ gə dù yə̀, è nʼê lyĩ, e byì nánfɔ̀lɔ̀ du báárɛ́ wẽ̀ dé gakó, e tò jɛ̀rh nánfwààlɛ̀. Kúmsi nʼê twí sə̀ cĩ́ sə̀ jàlá è ywə́l mó wə.”
33Èta, Yezu yà ń nə́ ń tó səswalsɛ nánzhəzhɔ̌ dɛnnɛ ń byili bi Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ ǹdə bə̀ gə́ yʼà wɔ̌ bə̀ mʼa nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùr né. 34Ń yà ń tá ń zɔ̀m ǹdə́ bɛ ǹdə́ è gə də̀ ǹdə́ səswalsɛ yé. Sə è gə wɔ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí dúdú, ń yà ń nə́ ń byili bi sə̀ gakó kùrə̀.
Yezu ce zho ǹdə́ mwə̃́ nɛ̃̌ zhì shɛ́ɛ́
35Rə̀myɛ́ yù w cìcì, də̀dɛ̀nɛ́ y gə́ tú e yí, Yezu wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Bànà nə́ byɛrhɛ nə́ vò mwə̃́ y èpákɛ̀.”
36Bə ce lyì-zhâ bɛ́ zhǐr bə̀ la jè. Yezu kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə kwè mò ǹdə́ bǔ-bwəl lé tɛ̀bɛ́ ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ rə̀ wẽ́ mó. Bǔ-bwələ dwã myɛ yʼà pú ń kùrə̀. 37Zho nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ ò nʼô ce, nɛ̃̌ mɔ́ zɛ̃̀ mə̀ nʼê zwì bǔ-bwəl lé ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ rə̀ wẽ́ mó wə, rə̀ nʼê yâl rə sú. 38Yezu yà ń pyě bǔ-bwəl lé kwã y wa, n zə yó-kɔ̃́ɔ̃́ n kwɛ̃´ ń yó, ń dɛ̌. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə zhàrh mɔ̀, bə wɔ̀: “Yó-cə́bal, ǹ tá ǹ gá nə́ gə́ la cú mú ni?”
39N shí jan dɛ́ wẽ́ ń zɛ̃̀, n bya zho wə́, n wɔ̀ mwə̃́ y nɛ̃̌ mɔ́ nɛ: “Shĩ̌ ǹ nyí. Yẽ̌ ǹ sɔ̀ w nɛ.” Zho w jʼa zhízhílí o kwĩ. Nɛ̃̌ mɔ́ myɛ zhì shɛ́shɛ́.
40N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Byè yil á nʼá dùr ywẽ? Á gwẽ̌ yə̀ nɛ zhí nà?”
41Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ rə̀ zhe be. Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê wə̀l dwã nɛ: “Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ tər lò, zho ǹdə́ mwə̃́ nɛ̃̌ myɛ mʼê shɛ̀nɛ́ ń nyí ni?”
5Yezu wárh bal mə̀dù nə̀cílsi námməlwâlsɛ yʼà zhe
1Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí yú mwə̃́ y èpákɛ̀ Zhɛrasa lyì bí tənà y wa. 2N shí bǔ-bwəl lé wẽ́ n du. Lò mə̀dù nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ yʼà zhe já n shí lú-bɔ̀là w n du n bə̀ n jəl mo. 3Ń yà ń nə́ ń zwɛ̃̀ lú-bɔ̀là bɛ́ wa. Lò lò yà ń wàr mɔ̀ ń nə́ ń lyẽ ǹdə́ nyáná myɛ cìcì yé. 4Twər nánzhəzhɔ̌ bə̀ yʼà lyẽ ń nèsé ǹdə́ cə̂bsɛ, bə lyẽ ń jɛ̀sɛ́ ǹdə́ nyáná, n sə́ cə̂bsɛ́ ǹdə́ nyáná nɛ́ ga. Lò yà ń tɛ̀nɛ́ ń zhe jàn ń mà n ŋwɛ̀nɛ́ n zə mɔ yé. 5Twéé gakó, cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga, ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ lú-bɔ̀là bɛ́ wa, ǹdə́ pyààrɛ́ wa, ń nə́ ń wùrhə́, ń nə́ ń zə nə́kuulí ń cɛ̀mɛ̀ ń cìnə̀.
6Ń gə́ nɔ Yezu ǹdə́ ń gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ pyépyé, n dùr n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì ń yé né, 7n wǔrh dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀: “Yezu, Dɛ̃̌ cə́bal Byǐ, etər ǹ nə́ ǹ yâl ń wɛ̀rhɛ́ nɛ nɛ́? À nʼâ lwə̀l mó Yi yil lé yilə, ǹ bə̀ká nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀ yé.” 8Yezu yà ń nə́ ń wə̀l nə̀cílí y ni bʼè du bal mɔ́ wẽ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bal mɔ́ wɔ̀ èta.
9N zɛ̃̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Ǹ yíl byè?”
Bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: “À yíl ‘Nánjə̀jóló’, nə́ gə́ já mɔ́ yilə.” 10Sə ń yà ń nə́ ń lwə̀l Yezu ni bə̀ ń bə̀ká n jì nə̀cílsí sə du bə̀ tənà y wẽ́ yé.
11Kùkúr nánzhəzhɔ̌ yʼà zhǐ pyɔ̀ òdù nə̀bán nɛ gàà, rə̀ nʼê dɔ̀m gɔ. 12Nə̀cílsí zɛ̃̀ sə lwə̀l Yezu ni sə wɔ̀: “Yẽ̌ nə́ vò é zù kùkúúrí tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ wẽ́.”
13N zɛ̃̀ n pə sɛ sɔ́má. Sə du sə zù kùkúúrí wẽ́. Rə̀ gakó jʼa dùr rə cə́cèlé pyɔ̀ w rə ló mwə̃́ y wə, rə mɛ̃ gàà rə cì. Rə̀ gakó yʼà yú mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀lyè.
14Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yìlì kùkúúrí ni mú dùr bə vò e byili cɔ w wa, ǹdə́ cə-byǐsí sə̀ ŋwɛ́nɛ́ cɔ w vɔ̃̀ nɛ̀ mɔ́ wẽ́. Lyì bí zɛ̃̀ bə̀ la vò bə nyǐ kɔn dɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. 15Bə yí Yezu sono, bə pwírí mɔ̀bɔ́ nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ yʼà zhe mó ń surhə né kʼa bə̀ dwã yó, n zù gàndɛ̀ ń jě tɛ̃´. Ywẽ zə bɛ. 16Byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà bə̀ nɔ yò w ǹdə́ bə̀ yírhə́ mó, cĩ́ bi kɔn gə́ tó né ǹdə́ mɔ̀bɔ́ nə̀cílsí yʼà zhe mó, ǹdə́ kɔn gə́ tó né ǹdə́ kùkúúrí mú myɛ. 17Bə zɛ̃̀ bə lwə̀l Yezu ni bə̀ ń du bə̀ cɔ w wa.
18Yezu gə́ tú ń nə́ ń zwì bǔ-bwəl lé wə, bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nə̀cílsí yʼà zhe mó zɛ̃̀ ń nə́ ń lwə̀l mò bə̀ ń mà n tó mo n vò, 19sə Yezu yə̀ shɛ̀nɛ́ yé. Ń wò mò: “Ká vò jè, ń byili kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Cinu dùr ǹ nɔ̀nɔ̀ n wɛ̀rhɛ́ ǹ yil mó ǹ dwí lyì bí ni.”
20Bal mɔ́ zhǐr n vò Cɛmɛ-shí tənà y wa, n bwə̀l n byili kɔn dɛ̀bɛ́ gakó Yezu wɛ̀rhɛ́ ń yil mó. Kɔn jàr lyì bí gakó dɛ̃´dɛ̃´.
Yezu wárh kɛ̃, n jà n bwìrhì kɛ̃-byǐ èdù
21Yezu zɛ̃̀ n zù bǔ-bwəl lé wə, n byɛrhɛ n ká n vò mwə̃́ y èpákɛ̀, ń zhǐ mwə̃́ y bù-cǔ w yó. Lyì nánzhəzhɔ̌ zɛ̃̀ bə bə̀ ń sono. 22Dwã-gùlú jì yó-cə́bal mə̀dù myɛ zɛ̃̀ n bà, ń yíl Zhəyiiri. Ń gə́ nɔ Yezu, n tu ń nə̀dwə́nə́ yó, n wùlì ń yé né, 23n lwə̀l mò ǹdə́ ń wu gakó n wɔ̀: “À bə̀kɔ́ bə jàn zhe, ń nə́ ń yâl n cì. Bə̂ zə ǹ jɛ̃̀ ń dwə̀rh mò, mùnì ga n wárh n nə ń cìnə̀.”
24Yezu zhǐr n tó mo ń la. Sə lyì nánjə̀jóló yʼà tó, bə̀ yʼà nʼê pyɛ́nɛ́ mɔ. 25Sə́ nyǐ kɛ̃ mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà, ń yà ń tu yó, o wɛ̀rhɛ́ byinə shí ǹdə́ nə̀lyè ǹdə́ ò nʼô lyɛ̀ɛ̀ mɔ̀. 26Ń yà ń nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´ lyìtwə́rə́ nánzhəzhɔ̌ jɔ̃̀ wà, n zhìlì ń jɛ̃̀-kɔn dɛ́ gakó n mə n shili ń cìnə̀, sə ń yə̀ wárh yé. Címí y gaga mɔ́ jʼa kwɛrhɛ è nʼê nyáásɛ. 27Ń gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ nʼê zɔ̀m Yezu yò, n zɛ̃̀ n bə̀ n tó kwã nɛ́ n zù lyì-zhâ bɛ́ wẽ́, n jɛ̃̀ɛ̃̀ jɛ̃̀ɛ̃̀ lyì bí n yí n tó Yezu kwã nɛ́ n dwə̀rh ń kàmə̀-zwǐ y ni, 28bə̀ ń yà ń nə́ ń tɛ́rɛ́ ń wẽ́ ń zhe: “Bá à gə dwə̀rh ń kàmə̀-zwǐ y ni myɛ cìcì, à mʼa wárh.”
29Rə̀myɛ́ yi ní, jal mɔ́ mə̀ yʼà nʼê dwi mú jʼa zhízhílí mə kwĩ kùr yó. N já n tó ń yala nɛ́ wẽ́ n lwar bə̀ ń címí y zhɛ̀.
30Rə̀myɛ́ yó cìcì, Yezu já n lwar bə̀ jàn shí ń yala nɛ rə shə́r. N pyìrhí lyì-zhâ bɛ́ cəcəl wə, n bwə̀rh n wɔ̀: “Mɔ̌ lò ń dwə̀rh à kàmə̀-zwǐ y ni?”
31Ń kwã-lyì bí wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ nə lyì bí gə́ nʼê pyɛ́nɛ́ mɔ́ nɛ́, ń jà ǹ nə́ ǹ bwə̀rh bə̀ wɔ́ mɔ̌ lò ń dwə̀rh mó?”
32Yezu zɛ̃̀ n pyìrhí n nyǐ lyì bí bə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ mɔ́ wẽ́, ń la mə n lwar lò yil ń wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́. 33Ywẽ yʼà zhe kɛ̃ mɔ́, ń nə́ ń kəkə, ń gə́ yà ń yě kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ ń yala nɛ́ wẽ́ mó yilə. N twẽ̌ n yí Yezu yala nɛ, n tu ń nə̀dwə́nə́ yó, n wùlì ń yé né, n byili mu ń wu pamparɛ̃ɛ̃.
34Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “À bə̀kɔ́, ǹ gə́ zhí Yi ni mú ce, ǹ nɔ ǹ cìnə̀. Címí y è yʼà zhe mə́ mó zhɛ̀. Zhəl ǹdə́ yə̀-zùlə́.”
35Rə̀myɛ́ yó, lyì shí dwã-gùlú jì y yó-cə́bal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ w bə bə̀ ǹdə́ Yezu gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀mà, bə wɔ̀ dwã-gùlú jì y yó-cə́bal mɔ́ nɛ: “Ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ tɛ̀nɛ́ yé. Bə̀kɔ́n yil ǹ bʼâ kə́ lyɛ̀ɛ̀ yó-cə́bal mɔ́?”
36Sə Yezu yə̀ bə̀myɛ́ zɔ̀mà nɛ́ cili yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ dwã-gùlú jì y yó-cə́bal mɔ́ nɛ: “Bə̀ká dùr ywẽ yé. Ǹmyɛ́ wírí ń zhí ni.”
37Ń yə̀ shɛ̀nɛ́ lò dõ tó mo, è gə də̀ Pyɛɛrɛ ǹdə́ Zhakɛ ǹdə́ ń da-byǐ Zhã. 38Bə̀ gə́ yú dwã-gùlú jì y yó-cə́bal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa, Yezu pwírí lyì bí nʼê kúrhə́, bə̀ nʼê wǔrh bə̀ mʼê ce sɔ̀ dɛ̃´dɛ̃´.
39N zù kɛ̀lɛ́ wa, n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n sɔ̀ á nʼá ce èta mɔ́? Byè yil á nʼá kúrhə́? Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y wɔ́ dɛ́ è dɛ̌. È yə̀ cì yé.”
40Lyì bí zɛ̃̀ bə̀ nʼê mɔ̀n mɔ̀. N ce bə̀ gakó du pwẽ̀ nè, n zɛ̃̀ n zə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y da ǹdə́ è ná ǹdə́ ń kwã-lyì bí bə̀tɔ̀ y bə tó mo, n mə n zù jì y kɛ̀bɛ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y pyě è wẽ́ mó wə. 41N zə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y jɛ̃̀ nɛ̀, n wɔ̀ ya: “Təlitə kum!” (Rə̀ kùr wɔ́: “À bə̀kɔ́, à nʼâ wə̀l mó, zɛ̃̀ dɛ̃̌!”)
42Rə̀myɛ́ yó cìcì, bə̀kɔ́ mɔ́ já n shí tɛ̃´ n zɛ̃̀ ń nə́ ń zhə̀lə̀. Lyì bí gə́ nɔ rə̀myɛ́, bə̀ wun zɛ̃̀ dɛ̃´dɛ̃´. Bə̀kɔ́ mɔ́ yà ń zhe byinə shí ǹdə́ nə̀lyè. 43Yezu zɛ̃̀ n gwirhi ń yé, n pə bɛ nyí bə̀ bə̀ bə̀kʼa shɛ̀nɛ́ lò lò lwar yé. N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Pana mɔ kùjú n jí.”
6Nazarɛtɛ lyì bí yə̀ Yezu zɔ̀mà nɛ́ zwẽ yé
(Məco 13.53-58; Lwiki 4.16-30)
1Rə̀myɛ́ yó, Yezu zhǐr n vò ń da-dǒ, sə ń kwã-lyì bí yʼà tó mo bə vò. 2N zɛ̃̀ n vò dwã-gùlú jì y wẽ́ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni. Kɔn jàr lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê cili ń zɔ̀mà nɛ́ mɔ́ nánzhəzhɔ̌, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê wə̀lə̀: “Yẽ̀ mɔ̀bɔ́ nɔ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ nɛ́? Yẽ̀ ń nɔ surhə né myɛ èta mɔ́ nɛ́? Sə màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, yẽ̀ ń nɔ rɛ nɛ́? 3È də̀ Marɛ byǐ mú ń nə́ ń shə̀l dàárɛ́ mɔ́ nà? È də̀ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Zhakɛ ǹdə́ Zhoze ǹdə́ Zhidə ǹdə́ Shəmɔ da-byǐ mú nà? È də̀ ń nəkwá bɛ́ bə̀ tó nə́ba bə̀ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ nà?”
Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ yʼà tʼâ zwẽ Yezu zɔ̀mà nɛ́ yé. 4Ń zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bə̀ nʼê nyàm Yi nyì-zwennə jààsɛ́ gakó wə, sə bə̀ tʼâ nyàm mɔ̀ ń da-dǒ w ǹdə́ ń da-byâ bɛ́ ǹdə́ ń da sõ kɛ̀lɛ́ w yé.”
5Yezu yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ màmyɔ òdù ga gàà, è gə də̀ nə̀bwànà màngɛlɛ́, ń cĩ́ ń jɛ̃̀ bə̀ yó, bə wárh, 6sə bə̀ gə́ yə̀ Yi ni zhí mú jàr mɔ̀.
Yezu twĩ̀ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè yə́
Yezu yà ń nə́ ń zhə̀l cə-bwâlsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ bwə́l gàà mɔ́ wẽ́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni.
7Dɛ̃ rə̀dù, ń byẽ̀ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y, n ji kùr ń nə́ ń twĩ̀ bì bə̀lyè bə̀lyè. N pə bɛ ŋwɔ̀nɔ́, mùnì bə jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ. 8N pə bɛ nyí n wɔ̀: “Á bə̀kʼá zə kaka sɔ́má y kǒ yilə, ǹdə́ è gə də̀ də̀-dɔ̀lɔ̀ dúdú yé. Á bə̀kʼá zə búrú ráá bɔ̀là yé; á bə̀kʼá ce wársɛ myɛ á byẽ́ yé, 9sʼá ce nə̀cìlə̀ á nə̀rh né, sʼá bə̀kʼá zə kàmə̀-zǔrh sə̀lyè sə̀lyè yé.”
10N wɔ̀ bɛ n súlí: “Á gə yú mə̀gã̌, kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ á la è wẽ́ zul mó, sʼá mɛ̃ gàà kɔn mʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la jàà y èmyɛ́ wẽ́ zhǐr mó. 11Cɔ kɔ̀bɔ́ á zù ò wẽ́, ò lyì bí gə yə̀ á zhəəlé zwẽ bə cili á zɔ̀mà nɛ́, sʼá kʼá du cɔ w òmyɛ́ wa, á pwà á nə̀rh. Sə rə̀myɛ́ mʼa yə̀ myɔrhɔ ò nʼô byili bə̀ bə̀ yò zhìlì.”
12Bə zhǐr bə vò bə bwə̀l bə byili lyì bí ni bə̀ bə̀ pyìrhí bə̀ wun. 13Bə̀ yʼà nʼê jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ, bə̀ nʼê zal nwə̃̌ bə̀ tútǔ nə̀bwànà nánzhəzhɔ̌ bə̀ wárhá.
Bə̀ gu Zhã-Bətiisi
14Yezu yil du jààsɛ́ gakó wə. Pyɔ̌ Erɔɔdɛ myɛ nyɛ̀ɛ̀ ń yò. Lyì bí jàlà yʼà nʼê wə̀l bə̀ wɔ́ Zhã-Bətiisi ń ká n bwìrhì n du cùùrì wẽ́, bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ è ce ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ. 15Sə jàlà yʼà zhe bə̀ wɔ́ Elyi.6.15 Zhwifubá yʼà nʼê bùl bə̀ Elyi ráá Yi nyì-zwennə dõ mà n ká n jɛ̀rɛ̀ n bà, fòró Kristə mó zɛ̃̀ n bà. Jàlà myɛ yʼà zhe bə̀ wɔ́ Yi nyì-zwennə ǹdə Yi nyì-zwennə bé dwã bɛ́ ta.
16Erɔɔdɛ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, n wɔ̀: “Zhã-Bətiisi mú à ce bə gõ ń yó w mó ń ká n bwìrhì!”
17Wɔ́ Erɔɔdɛ cìcì ń yà ń ce bə zə Zhã bə lyẽ mo bə ce byə̀nə́-jù wə̀. Erɔɔdɛ yà ń jú ń da-byǐ Shilipu kɛ̃ Erɔjaadɛ. 18Zhã zɛ̃̀ ń nə́ ń ji mu búlə́ ń zhe: “Ǹ bə sɔ́má zhe ǹ nə́ ǹ jí ǹ da-byǐ mú kɛ̃ mɔ́ yé.”
19Erɔjaadɛ lyim zɛ̃̀ rə̀ nʼê yì Zhã rə̀myɛ́ yilə. Ń nə́ ń yâl n ce bə gu mu, sə ń yà ń wàr yé, 20bə̀ Erɔɔdɛ yà ń nə́ ń dùr Zhã ywẽ, ń gə́ yà ń yě bə̀ Zhã wɔ́ wu-cángá cí, n jà ń wɔ́ Yi lò yilə. Ń yà ń bə shɛ̀ ń yò yé. Ń gə nə́ ń cili Zhã zɔ̀mà nɛ́, ń kə́ ń yə̀l ń gə́ nə́ ń wɛ̀rhɛ́ nɛ́ yé, n jà ń yà ń só nə̀ cilu.
21Dɛ̃ rə̀dù, Erɔɔdɛ yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ń lul dɛ̃ yò lyǐrh címsi. N byẽ̀ ń kwã lyì-fwààlɛ́ ǹdə́ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cìnə́ bé, ǹdə́ Gəlile tənà y lyì-fwààlɛ́ gakó. Erɔjaadɛ já n tó rə̀myɛ́ dɛnnɛ n nə bɔ̀l. 22Ń bə̀kɔ́ zù címsí jàà y wa, Erɔɔdɛ ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê jí kùjú w mú gakó yé né, n sa. Bə̀ wun yə̀ nyɛ̀n. Erɔɔdɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ bə̀kɔ́ mɔ́ nɛ: “Kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ yâl sə́ lwə̀l nè.” 23N súlí n wɔ̀ mɔ̀: “À nʼâ bwəl mó nyí: kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ǹ gə lwə̀l nè, à bʼa pɔ̃́ dɛ, bá è gə wɔ́ à tənà y kə̀kàlà myɛ.”
24Bə̀kɔ́ mɔ́ du pwẽ̀ nè n bwə̀rh ń ná n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n à mʼa lwə̀l?”
Ń ná wɔ̀ mɔ̀: “Lwə̂l Zhã-Bətiisi yó wə́.”
25Bə̀kɔ́ mɔ́ ká n kwɛ̃̀ yə̀wâl yə̀wâl, n yí pyɔ̌ mɔ́ nyí ni n wɔ̀ mɔ̀: “À nʼâ lwə̀l mó bə̀ ǹ cĩ́ Zhã-Bətiisi yó w nə̀zhĩ̌ wẽ́ èlâsɛ̃´-lâsɛ̃´ ń pɛ̃.”
26Pyɔ̌ mɔ́ wu zhìlì, sə ń gə́ yà ń bwəl nyí lyì bí byɛ̀bɛ́ ń yà ń byẽ̀ mó yírh w mó ce, ń yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n cẽ yé. 27N já n zhízhílí n twĩ̀ ń shə̀dáá èdù, n wɔ̀ bʼè zhəl e zə Zhã yó w e bà. Shə̀dáá y zhǐr e vò byə̀nə́-jì y wə, e gõ Zhã yó wə́, 28e cĩ́ nə̀zhĩ̌ wə, e zə e bə̀ e pə bə̀kɔ́ mɔ́ nɛ. Bə̀kɔ́ mɔ́ kwè n pə ń ná nɛ. 29Zhã kwã-lyì bí gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə vò bə kwè mò bə ce.
Yezu ce búúri rə̀nu pù rə jǐrh nánzhəzhɔ̌
(Məco 14.13-21; Lwiki 9.10-17; Zhã 6.1-14)
30Yezu tùntúmə́ bé kʼa kwɛ̃̀ bə bə̀ ń sono, bə byili mu kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ dɛ̀bɛ́ bə̀ cèrhè lyì bí ni mú. 31Sə lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê twí Yezu sono bə̀ kʼâ kwɛ̃̀. Rə̀myɛ́ ce ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí yʼà bə yé zhe sə bə jí kùjú myɛ cìcì yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Bànà nə́ kɔl nə́ vò kwã nɛ́, lò lò gə́ tɛ̀nɛ́ mə̀gã̌, á shǐrh námpɔ́lɛ́.”
32Bə zhǐr bə vò bə zù bǔ-bwəl rə̀dù w bə̀ dúdú, bə̀ la jàà èdù wə̀, lò lò gə́ tɛ̀nɛ́ mə̀gã̌. 33Sə lyì nánzhəzhɔ̌ nɔ bɛ ǹdə́ bə̀ la, bə lwar bə̀ wɔ́ bə̀myɛ́. Bə shí cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́ bə du, bə dùr ǹdə́ bə̀ nə̀rh bə jɛ̀rɛ̀ Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí gàà.
34Yezu gə́ shí bǔ-bwəl lé wẽ́, n nə lyì bí bə̀ zhǐ dwã yó nánzhəzhɔ̌. Bə̀ nɔ̀nɔ̀ zə mɔ, bə̀ bə̀ yʼà nyɛ̌ ǹdə pyììsì shɛ̀bɛ́ sə̀ bə kálna zhe ta. N zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń cèrhè bè wẽ̀ nánzhəzhɔ̌.
35Cɛ y yʼà nʼê yìì, ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə wɔ̀ mɔ̀: “Nyɔ̀nɔ̀ wɔ́ gɔ-elũ. Kɛ̀lɛ́ tɛ̀nɛ́ bwə́lbwə́l yé. Cɛ y myɛ jʼà nʼê yìì. 36Ce lyì bí zhǐr bə vò jààsɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ bwə́l mó ǹdə́ cə-bwâlsɛ́ wẽ́, bə yè kùjú bə jí.”
37Yezu wɔ̀ bɛ: “Á cìcì pana bɛ kùjú bə jí.”
Bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Nə́ zhəl nə́ zə dwã zwã̌-àlyè tum wársɛ nə́ mʼé yè búrú nə́ bʼě pə bɛ bə dɔ̃̀?”
38N wɔ̀ bɛ: “Zhəlnə á gwɛ̃ á nyǐ wɔ́ búúri màngal rə̀ ŋwɛ́nɛ́ á byẽ́.”
Bə̀ gə́ zhə̀l bə gwɛ̃, bə wɔ̀ mɔ̀: “Búúri rə̀nu ǹdə́ émɔ̌rh sə̀lyè sə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə́ sõ.”
39N zɛ̃̀ n pə bɛ nyí bə̀ bə̀ ce lyì bí jòm kùkùlə̀ kùkùlə̀ gɔ w nánlyɔ̀ w yó. 40Bə jòm zɔ̌m zɔ̌m, ǹdə́ shí-ènu shí-ènu. 41N zɛ̃̀ n kwè búúrí rə̀nu w ǹdə́ émɔ̌sɛ́ sə̀lyè y, n kwẽ̌ n nyǐ dɛ̃̌, n ce Yi nə̀báná, n zɛ̃̀ n kə́ kə́ búúrí dwã wa, n pə ń kwã-lyì bí ni bə mʼe tə̀ lyì bí. N zə émɔ̌sɛ́ sə̀lyè y myɛ n tə̀ lyì bí gakó. 42Lò gakó dɔ̃̀ n sú. 43Ń kwã-lyì bí pwà búúrí ǹdə́ émɔ̌sɛ́ yəywaalɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə sú cǐrhni shí ǹdə́ nə̀lyè. 44Bala bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ dɔ̀m búúrí mú yʼà wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀nu.
Yezu zhə̀l nɛ̃̌ yó
45Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu já n zhízhílí n ce ń kwã-lyì bí zù bǔ-bwəl lé wẽ́ làlà, bə jɛ̀rɛ̀ bə̀ la mwə̃́ y èpákɛ̀ Betəsəyiidi səta, ǹdə́ ńmyɛ̌ cìcì nə́ ń pɛ sɔ́má lyì-zhâ bɛ́ nɛ bə̀ kʼâ la jè. 46Lyì bí gə́ lyɛ̃ bə zhɛ̀, n zhǐr n vò n jì pyɔ̀ òdù yó ń la Yi co.
47Cɛ y yìì ǹdə́ bǔ-bwəl lé ŋwɛ́nɛ́ mwə̃́ y cəcəl wə, sə Yezu yà ń zhǐ pwẽ̀ nè bù-cǔ w yó ń dúdú. 48N pwírí ń kwã-lyì bí nʼê nwɛ̀nɛ̀ ǹdə́ bǔ-bwəl lé swâl mɔ́, bə̀ zho w yʼà zâ bə̀ yé, ǹdə́ cɛ y bwə́l lɔ́. N zhǐr ń nə́ ń zhə̀l nɛ̃̌ mɔ́ yó ń la bə̀ sõ, ń yà ń la bə lyɔ̃.
49Bə̀ gə́ nɔ mɔ ń nə́ ń zhə̀l nɛ̃̌ mɔ́ yó, bə̀ yʼà nʼê bùl bə̀ wɔ́ yóló. Bə wǔrh, 50bə̀ bə̀ gakó nɔ mɔ, sə bə̀ yʼà nʼê dùr ywẽ. Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɔ̀m ǹdə́ bɛ n wɔ̀: “Á bə̀kʼá dùr ywẽ yé. Kámna á wun, bə̀ wɔ́ àmyɛ́.”
51N zɛ̃̀ n zù bǔ-bwəl lé tɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ wẽ́ mó wə. Zho w jʼa kwĩ. Sə bə̀ wun yʼà nʼê zhizhiri. 52Bə̀ yó-kùùlí yʼà ce bə̀ yə̀ búúrí kɔ́ mɔ́ kùr nyɛ̀ɛ̀ yé.
53Bə̀ gə́ byɛrhɛ mwə̃́ y bə zhɛ̀, bə yí bù-cǔ w kɔ̀bɔ́ ò zâ Zhɛnɛzarɛtɛ tənà y səta mɔ́ nɛ́. 54Bə̀ gə́ shí bǔ-bwəl lé wẽ́ bə du, lyì bí lwar Yezu pár làlà, 55bə dùr bə vò cɔ w wa, bə pwà nə̀bwànà ǹdə́ bə̀ pyèndè ga bə mʼe vò jàà kɛ̀bɛ́ gakó bə̀ gə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Yezu ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó wə. 56Ń gə yú mə̀gã̌ gakó, bá è gə wɔ́ cə-fwààlɛ̀ ráá cə-bwâlsɛ, ráá gɔ vúúrí wẽ́, lyì bí nʼê pwà bə̀ nə̀bwànà bɛ́ bə̀ twí bə̀ cĩ́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wa. Bə̀ nʼê lwə̀l mò bə̀ ń yẽ̌ nə̀bwànà bɛ́ dwə̀rh ń kàmə̀-zwǐ y bɔ̀rhá nɛ́ nɛ cìcì. Sə byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yʼà nʼê dwə̀rh y mó yʼà nʼê wárhá.
7Yezu zɔ̀m Farɛzhɛ̃ɛ̃bá lùl-e-pwírí yò
1Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé jàlà shí Zhərəzalɛm bə bə̀ dwã yó Yezu sono. 2Bə nə ń kwã-lyì bí jàlà bə̀ nʼê jí kùjú ǹdə́ bə̀ yə̀ bə̀ jɛ̀sɛ́ sàm yé. (È nʼê yâl e wɔ̀ bə̀ bə̀ yə̀ sɛ̀ sàm ǹdə bə̀ lùl-e-pwírí y gə́ nʼê byili ní yé. 3Lwarna bə̀ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Zhwifubá gakó yʼà nʼê zwẽ bə̀ nàmbala bɛ́ lùl-e-pwírí y nyə́ né: bə̀ yʼà tʼâ jí kùjú ǹdə́ bə̀ yə̀ jɛ̀rɛ̀ bə sã̀ bə̀ jɛ̀sɛ́ náàcɛ̀nɛ́ yé. 4Bə̀ gə shí lyì-zhâ w bə̀ túwə́, bə̀ tʼâ jí kùjú ǹdə́ bə̀ yə̀ jɛ̀rɛ̀ bə zhɛ́rhɛ́ nɛ̃̌ bə̀ yó ǹdə bə̀ lùl-e-pwírí y gə́ nʼê byili ní. Bə̀ zhe lùl-e-pwírí tùntwə̃̀ə̃̀ dwã nánzhəzhɔ̌ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́. Bə̀ nʼê zhə́zhɛ́lɛ́ bə̀ zɔ̌sɛ́ ǹdə́ bə̀ kwâlnɛ́, ǹdə́ bə̀ kùjú nə̀zhĩ̌sí, ǹdə bə̀ nyə́ né gə́ nʼê byili ní.)
5Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé gə́ nɔ Yezu kwã-lyì bí bə̀ nʼê jí kùjú w bə jʼà yə̀ bə̀ jɛ̀sɛ́ sàm, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Byè yil ǹ kwã-lyì bí tʼâ zwẽ lùl-e-pwírí y nyə́ né? Bə̀ tʼâ sàm bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə lùl-e-pwírí y gə́ nʼê byili ní bə̀ mʼê jí kùjú.”
6N wɔ̀ bɛ: “Á wɔ́ myìnù cìnə́. Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə Ezəyi byili á shò-kwã nɛ́ mɔ́ wɔ́ zhə̀nà. Ń kɛ̃ bə̀ Yi wòwə̀:
‘Lyì bí byɛ̀bɛ́ wɔ́ bə̀ nyú w dúdú bə̀ nʼê cèrhé ne né,
sə bə̀ wun ní nyɛ ǹdə́ nɛ.
7Bə̀ nʼê cèrhé ne, sə bə̀ còrhó w bə kùr zhe yé,
bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê cèrhè lyì bí ni mú wɔ́ numbyínsi nyə́.’ ”
8Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: “Ámyɛ̌ yẽ̌ Yi nyə́ né ne, á kʼá nʼá zwẽ numbyínsi lùl-e-pwírí nyə́.”
9N kə́ n wɔ̀: “Á nʼá bùl bʼâ gə́ dwĩ̀ Yi nyə́ né tɛ̃´, á zɛ̃̀ á nʼá zwẽ á sə̀pwà lùl-e-pwírí y nyə́ né mó càn? 10Muyiisi wòwə̀: ‘Nyám ǹ da ǹdə́ ǹ ná.’ N súlí n wɔ̀: ‘Lò mɔ̀bɔ́ ǹ bwəl lwɛlɛ ń pə ǹ da ráá ǹ ná nɛ, bə̀ mə̂ sə bə gu mú.’ 11Sə ámyɛ̌ nʼá wə̀l lyì bí ni bə̀ lò wɔ̌ ń wə̀l ń da ráá ń ná nɛ: ‘À zhe kɔn à yʼà nʼâ yâl a pɔ̃́, sə wɔ́ Yi ni à mə̂ sʼa pə rɛ,’ 12Á nʼá wə̀l bə̀ lò gə wò èta, kɔn kʼê də̀ nyɔ́ɔ́ bə̀ ń sɛ̃ bɛ yé. 13Èta mɔ́, á lùl-e-pwírí y á nʼá cèrhè dwã nɛ mɔ́ ce Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jǐrh kɔn nánfò. Á jʼâ nʼá wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ dwã nánzhəzhɔ̌ rə̀myɛ wɔ́ èta.”
Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí numbyíní wẽ́ mó rə̀ nʼê pɛ y jìmdì
14Yezu kə́ n byẽ̀ lyì-zhâ bɛ́ n wɔ̀ bɛ: “Á gakó cilinə kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu mú, sʼá nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùrə̀. 15È də̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí pwẽ̀ nè rə̀ zwì numbyíní wẽ́ mó, rə̀ nʼê pɛ y jìmdì yé. Wɔ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí numbyíní wẽ́ mó rə̀ nʼê pɛ y jìmdì. [ 16Lò ǹ la cilu, sə́ cili.]”
17Ń gə́ tú n zhǐr n yẽ̌ lyì-zhâ bɛ́ nɛ n zù kɛ̀lɛ́ wa, ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ nʼê bwə̀rh mò zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ kùrə̀.
18N wɔ̀ bɛ: “Ámyɛ bə rə̀ kùr nyɛ̌ nà? Á yə̀l bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí pwẽ̀ nè rə̀ zwì numbyíní wẽ́ mó wàr rə̀ nʼê pɛ y jìmdì? 19Á bə nɛ bə̀ kɔn dɛ́ rə̀myɛ́ tʼâ zwì ń wu w wẽ́, wɔ́ ń sùlú w rə̀ nʼê zwì ní. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń gə la ń nà nɛ̀ jǒm, rə zɛ̃̀ rə kʼa du?”
Yezu wò èta n mə n byili bə̀ lò wɔ̌ ń mà n jí kùjú dwí gakó. 20N kə́ n wɔ̀: “Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí numbyíní wẽ́ rə̀ dwi pwẽ̀ nè mó rə̀ nʼê pɛ y jìmdì. 21Lwarna bə̀ wɔ́ numbyíní wu w wẽ́ bùlə̀ námməlwâlsɛ nʼê shí ni: yààyàà tùntwə̃̀ə̃̀ ǹdə́ ŋwɔ̀lɛ̀ ǹdə́ lyì-guuri, 22ǹdə́ fwə̂l tumə, ǹdə́ dõ kɔn yâl, ǹdə́ wu-kùlù ǹdə́ myìnù, ǹdə́ wàr ǹ cìn ǹ nə́ ń pyɛ̀nɛ́ tùntwə̃̀ə̃̀, ǹdə́ bwɛ̃̌-dǔr, ǹdə́ dõ yil zhìlù, ǹdə́ cìn-byilu, ǹdə́ lyì-bəyuru tùntwə̃̀ə̃̀. 23Tùntùm-bəlwâlsɛ́ sə̀myɛ́ gakó nʼê shí numbyíní wẽ́, sə̀ pɛ y jìmdì.”
Yezu wárh kɛ̃ mə̀dù bə̀kɔ́
24Yezu zhǐr gàà n vò Tiiri tənà y wa. N yí n zù kɛ̀lɛ́ èdù wẽ́, sə ń yà ń tá ń yâl bə̀ lò lwar ń nyí ni gàà yé, sə ń yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n shèè yé. 25Kɛ̃ mə̀dù nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ yʼà zhe ń bə̀kɔ́, kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ nʼê zɔ̀m Yezu yò, n bə̀ Yezu sono, n tu ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì ń yé né, 26n lwə̀l mò bə̀ ń jǐ nə̀cílí y námməlwɛ̀lɛ́ y e du ń bə̀kɔ́ mɔ́ wẽ́. Kɛ̃ mɔ́ jà ń yà ń də̀ Zhwifu yé. Ń yà ń wɔ́ Siri tənà y cɔ òdù bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Fenishi lyì bə̀kɔ́.
27Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Yẽ̌ bə̀sɔ́ná bɛ́ jɛ̀rɛ̀ bə jí bə sú. Kɔn bə mə̂ bə̀ bə̀ kwě bə̀sɔ́ná kùjú bə pə kùl-bwálsɛ nɛ yé.”
28Kɛ̃ mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: “Rə̀myɛ́ wɔ́ zhə̀n yó-cə́bal, sə kùl-bwálsɛ́ myɛ yʼa jí kùjú w yəywaalɛ́ rə̀ nʼê lwé tɛ̃´ bə̀sɔ́ná bɛ́ kùr w mó.”
29Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ gə́ lyár èta mɔ́ yilə, ká vò jè, bə̀ nə̀cílí y du ǹ bə̀kɔ́ mɔ́ wẽ́.” 30Kɛ̃ mɔ́ gə́ zhǐr n yí jè, n pwírí nə̀cílí y du ń bə̀kɔ́ mɔ́ wẽ́, ń pyě pyònò w wə.
Yezu wárh bal mə̀dù ń yà ń wɔ́ sə̀bɔ̀rhɔ̀, ń nyí rí myɛ jʼà yʼà dɛ̃
31Yezu zhǐr Tiiri tənà y wa, n tó Sədɔ̃, n lyɛ̃ n tó Cɛmɛ-shí tənà y wa, n ká ń bàn Gəlile mwə̃́ y səta. 32Bə zə bal mə̀dù bə bə̀ ń sono. Bal mɔ́ yà ń wɔ́ sə̀bɔ̀rhɔ̀, ń wàr ń nə́ ń zɔ̀m yé. Bə lwə̀l Yezu ni bə̀ ń cèlè ń jɛ̃̀ ń yó.
33Yezu zə bal mɔ́ n du lyì-zhâ bɛ́ wẽ́ n vò kwã nɛ́, n ce jə̀fɔ́lá bal mɔ́ zhã̌ nɛ́ wa, n pùrh tə̀tàr n mə n dwə̀rh ń mə̀jòlò w ne, 34n kwẽ̌ n nyǐ dɛ̃̌, n shǐrh fwàà, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bal mɔ́ nɛ: “Efata.” (Rə̀myɛ́ nʼê yâl rə wɔ̀: “Púr”.)
35Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, bal mɔ́ zhã̌ nɛ́ jʼa púr, ń mə̀jòlò w myɛ bwèlé. N zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m wárhɛ́ wárhɛ́. 36Yezu zɛ̃̀ n pə nyí lyì bí gakó ne, bə̀ bə̀ bə̀kʼa wɔ̀ lò lò nè yé. Sə ń gə pɔ bɛ nyí gakó, bə̀ wàr bə̀ nʼê pyɛ́nɛ́ yé. Bə̀ yʼa kwɛrhɛ bə bwə̀l tɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́ bə byili. 37Sə ń gə́ wárh bal mɔ́ mɔ́ jàr lyì bí dɛ̃´dɛ̃´ kɔn lyɛ̃ cɛ nɛ. Bə̀ yʼà nʼê wə̀lə̀: “Ń tumə né gakó càn. Ń nə́ ń ce sə̀bwààrhɛ̀ myɛ cìcì zhã̌ nyɛ̀ɛ̀, n ce nyì-bədããrɛ ŋwɛ̀nɛ́ rə zɔ̀m.”
8Yezu ce búúri tàlpyɛ̀ pù rə jǐrh nánzhəzhɔ̌
1Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, lyì nánzhəzhɔ̌ kʼe bə̀ dwã yó Yezu sono. Bə̀ yʼà bə kaka zhe bə̀ la jú yé. N zɛ̃̀ n byẽ̀ ń kwã-lyì bí n wɔ̀ bɛ: 2“Lyì-zhâ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ mɔ́ zhe dwã nə̀tɔ̀ zà, e jà bə̀ bə kaka zhe bə̀ la jú yé. Bə̀ nɔ̀nɔ̀ zhe ne. 3Bə̀ jàlà jààsɛ́ jʼà nyɛ. À gə ce bə̀ kʼâ kwɛ̃̀ ǹdə́ nɔrh, bə̀ tʼâ la ŋwɔ̀nɔ́ bə yí jè yé.”
4Ń kwã-lyì bí wɔ̀ mɔ̀: “Yẽ̀ nə́ nə mʼâ nə kùjú ní gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́, nə́ pə byɛ̀bɛ́ gakó ne bə jí bə sú?”
5N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Búúri màngal rə̀ ŋwɛ́nɛ́ á byẽ́?”
Bə wɔ̀ mɔ̀: “Búúri tàlpyɛ̀ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə́ sõ.”
6N ce lyì bí gakó jòm tɛ̃´, n zwẽ búúrí tàlpyɛ̀ y n ce Yi nə̀báná, n kə́ kə́ rɛ dwã wa, n pə ń kwã-lyì bí ni bə̀ bə̀ zwẽ bə mʼe tə̀ lyì bí. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə zwẽ búúrí bə mʼe tə̀ bɛ̀.
7Yezu kwã-lyì bí yʼà zhe émɔ̀-bwâlsɛ màngɛlɛ́ myɛ. Yezu ce Yi nə̀bán sə̀myɛ yilə, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni bə̀ bə̀ zwẽ sə̀myɛ bə bʼe tə̀ lyì bí. 8Bə jí bə sú. Ń kwã-lyì bí pwà yəywaalɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə sú cǐrhni nyàlpyɛ̀. 9E jà lyì bí yʼà yú ǹdə lyì mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na ta. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n ce bə kʼa kwɛ̃̀.
10Rə̀myɛ́ yó cìcì, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí jʼa zhízhílí bə zù bǔ-bwəl lé wə bə̀ kʼâ la Dəlmənutə tənà y wa.
Farɛzhɛ̃ɛ̃bá lwə̀l Yezu ni bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ màmyɔ
11Farɛzhɛ̃ɛ̃bá tú bə ji kùr bə̀ nʼê mà nyə̀-pâr ǹdə́ Yezu. Bə̀ yʼà nʼê yâl bə zhẽ̀ mò. Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê lwə̀l mò bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ màmyɔ, ò nʼô byili bə̀ wɔ́ Yi rə̀ twĩ̀ mù.
12Yezu shǐrh fwàà, n zɛ̃̀ n wɔ̀: “Byè yil lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí nʼê yâl bʼà wɛ̀rhɛ́ màmyɔ? Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí tʼâ la màmyɔ ga nɔ kə́dò yé.” 13N zhǐr n yẽ̌ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá nɛ, n ká n zù bǔ-bwəl lé wə ń la mwə̃́ y èpákɛ̀.
Á gwẽ̌ bə à zɔ̀mà nɛ́ kùr nyɛ̌?
14Yezu kwã-lyì bí yʼà swě bə̀ yə̀ kùjú zal bə mʼe zù bǔ-bwəl lé wẽ́ yé. Wɔ́ búrú òdù sásá bə̀ yʼà zɔwa. 15Yezu pə bɛ nyí n wɔ̀: “Dɛ̃̌na á cìn ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá sã̀-nə̀byẽ̌ dé ǹdə́ Erɔɔdɛ sã̀-nə̀byẽ̌ dé.”
16Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “E zɛ̃̀ wɔ́ nə́myɛ̌ gə́ yə̀ búrú zal mɔ́ yil ń nə́ ń zɔ̀m èta?”
17Yezu lwar bə̀ gə́ nʼê zɔ̀m nɛ́, n zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Byè yil á nʼá wə̀l bə̀ wɔ́ á gə́ yə̀ búrú zal mɔ́ yil à nʼâ zɔ̀m èta? Á gwẽ̌ bə nə̀ kùrə̀ nyɛ̌? Á yə̀l nə̀ kùrə̀? Á surhə né pyi? 18Á zhe yírhə́ á jʼâ bə nɛ? Á zhe zhã̌ á jʼâ bə nyɛ̌? Á kʼá tʼá lyǐrh, 19à gə́ yʼà kɔ́ kɔ́ búúrí rə̀nu y a pə lyì bí mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀nu y ni bə dɔ̃̀ mɔ́? Á yʼâ pwà yəywaalɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə sú cǐrhni màngala?”
Bə wɔ̀ mɔ̀: “Cǐrhni shí ǹdə́ nə̀lyè.”
20N kə́ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Sə à gə́ kɔ́ kɔ́ búúrí tàlpyɛ̀ y dwã w a pə lyì bí mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na y nɛ bə dɔ̃̀ mɔ́, á yʼâ pwà yəywaalɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə sú cǐrhni màngala?”
Bə wɔ̀: “Cǐrhni nyàlpyɛ̀.”
21N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á nə zɛ̃̀ á gwẽ̌ bə à zɔ̀mà nɛ́ kùr nyɛ̌?”
Yezu púr lyìlyǒ òdù yírhə́ Betəsəyiidi ní
22Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zhǐr bə vò Betəsəyiidi. Bə̀ gə́ yú gàà, lyì zə lyìlyǒ òdù bə bə̀ ń sono, bə lwə̀l mò bə̀ ń dwə̂rh wə.
23N zə lyìlyǒ w jɛ̃̀ nɛ̀, n mə n du cɔ w wa, n vò kwã nɛ́, n pùrh ń tə̀tàr ò yírhə́ né wə, n cĩ́ jɛ̃̀ ò yó, n zɛ̃̀ n bwə̀rh wə̀, n wɔ̀: “Ǹ yírhə́ nə kɔna?”
24Lyìlyǒ w púr ò yírhə́ né, o wɔ̀ mɔ̀: “À nə lyì, sə bə̀ nyɛ̌ dwã ǹdə cèmé ta, bə jʼà nʼê zhə̀lə̀.”
25Yezu kə́ n zə ń jɛ̃̀ n dwə̀rh bal mɔ́ yírhə́ né ne. Bal mɔ́ zɛ̃̀ n nyǐ shɛ́shɛ́, n já n wárh, n nə kɔn gakó pamparɛ̃ɛ̃. 26Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀ bə̀ ń ká n vò jè, sə ń bə̀ká n zù cɔ w wẽ́ yé.
Pyɛɛrɛ byili bə̀ wɔ́ Yezu ń wɔ́ Kristə mó
(Məco 16.13-28; Lwiki 9.18-27)
27Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zhǐr bə̀ la cɛmɛ nɛ́ nə̀ ŋwɛ́nɛ́ Shilipu Səzarɛ cɔ w səta mɔ́ wẽ́. Bə̀ gə́ yú sɔ́má yó, n zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Lyì bí nʼê wə̀l bʼàmyɛ́ wɔ́ mɔ̌?”
28Bə wɔ̀ mɔ̀: “Lyì bí jàlà nʼê wə̀l bə̀ ǹ wɔ́ Zhã-Bətiisi; jàlà zhe bə̀ wɔ́ Elyi; jàlà myɛ zhe bə̀ wɔ́ Yi nyì-zwennə mə̀dù.”
29N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Sə ámyɛ̌, á nʼá wə̀l bʼà wɔ́ mɔ̌ lò?”
Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristə mó.”
30Yezu zɛ̃̀ n gwirhi ń yé n pə bɛ nyí n wɔ̀: “Á bə̀kʼá shɛ̀nɛ́ á byili rə̀myɛ́ lò lò nè yé.”
31Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ ń kwã-lyì bí ni. Ń yà ń nə́ ń wə̀l bè bə̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bə̀ Numbyíní Byǐ nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´, cɔ w náncɛsɛ́ ǹdə́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé, ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé mʼa zhɛ̃̀ mɔ̀, bə gu mu, sə ń mà n ká n bwìrhì ń dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀.
32Ń yà ń nə́ ń byili bi rə̀myɛ́ pamparɛ̃ɛ̃. Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n byẽ̀ mò n mə n vò kwã nɛ́, ń nə́ ń ji mu búlə́.
33Yezu zɛ̃̀ n pyìrhí ń yé n zâ ń kwã-lyì bí, n gwirhi ń yé, n wɔ̀ Pyɛɛrɛ nɛ: “Zhəl kwã nɛ́ à nyí ni Shətana, bə̀ ǹ tá ǹ bùl Yi nyə̀ná nɛ́ yé. Wɔ́ numbyínsí nyə̀ná ǹ nə́ ǹ bùlə̀.”
34N zɛ̃̀ n byẽ̀ lyì-zhâ bɛ́ ǹdə́ ń kwã-lyì bí n wɔ̀ bɛ̀: “Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ yâl ń tó àmyɛ́ nɛ, sə́ zhɛ̃̀ ǹ cìnə̀, ń kwè ǹ də̀-jɔrhɔ́ w ń zhĩ ń mə́ tó ne.8.34 “Kwè ǹ də̀-jɔrhɔ́ w ń zhĩ” kùr wɔ́: pə ǹ myə̂l lé ǹdə Yezu gə́ pɔ ń nyân dɛ́ nɛ́ mɔ́.35Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ shili ǹ myə̂l lé, rə̀ mʼa sá, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ǹ myə̂l lé sɔ́ àmyɛ́ ǹdə́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí yilə, ǹ mʼâ ká nə rɛ. 36Lò gə zhe lũ w kɔn gakó, ń jʼâ dwĩ̀ ǹ cìnə̀, ǹ nɛrɛ́ y zhe kùrə̀? 37Kɔn ŋwɛ́nɛ́ lò wɔ̌ ǹ pɛ ń mə́ lyə́r ǹ myə̂l lé? 38Lò mɔ̀bɔ́ ǹ dùr cìzhìl ǹdə́ àmyɛ́ ǹdə́ à zɔ̀mà nɛ́, lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí bə̀ wɔ́ nə̀fwə̀ə́le, ǹdə́ lwɛlɛ cìnə́ mó cəcəl wə, Numbyíní Byǐ gə tú ń Da zùwə́ y wə, ǹdə́ Yi màlɛ́kabá, ń mà n dùr cìzhìl ǹdə́ mɔ́ myɛ.”
91Yezu kə́ n wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhǐ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ jàlà tʼâ la cú ǹdə́ bə̀ yírhə́ yə̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ nɛ rə̀ bàn ǹdə́ jàn yé.”
Yezu yé y lyə́r
2Dwã nyə̀ldù rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zə Pyɛɛrɛ ǹdə́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã n mə n jì pyɔ̀ dɛ̃̌ dɛ̃̌ yó bə̀ dúdú. 3N lyə́r bə̀ yírhə́ né wə. Ń gàndɛ́ jǐrh námpwẽ̀ pwɛ̃´pwɛ̃´, rə̀ nʼê jə́jɛ̀mɛ́. Cɛ yó lò wàr gɔ̀nɔ̀ ń la pòlò o jǐrh námpõ èta yé. 4Bə pwírí Elyi ǹdə́ Muyiisi bə̀ zhǐ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ mɔ.
5Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, kɔn mə̂ bə̀ nə́ mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀. Nə́ mʼâ pú kwə̀ə́rhe rə̀tɔ̀; ń jí òdù, Muyiisi jí òdù, Elyi jí òdù.”
6Ń yà ń yə̀l ń gə́ mà n zɔ̀m nɛ́ yé. Ywẽ yʼà zhe ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ dɛ̃´dɛ̃´. 7Ébɔ̃ bə̀ o zhì bə̀ yó wə, ò ywə́l mó pyi bi. Bə nyɛ̀ɛ̀ cəl rə̀ zɔ̀m ébɔ̃ w wẽ́ rə wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ wɔ́ àmyɛ́ Byǐ. À só mo dɛ̃´dɛ̃´. Cilinə ń zɔ̀mà nɛ́.”
8Yezu kwã-lyì bí jʼa yə̀ làlà bə pyìrhí bə nyǐ jààsɛ́ gakó, sə bə̀ yə̀ lò dõ nɛ yé. Wɔ́ Yezu dúdú ń tó be ń zhǐ.
9Bə̀ gə́ tú bə zhǐr bə̀ nʼê swé pyɔ̀ wá, Yezu pə bə nyí, bə̀ bə̀kʼa cĩ́ kɔn dɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ yírhə́ nɔ mɔ́ lò lò nè yé, kɔn mʼe yí Numbyíní Byǐ gə ká ń bwìrhì n zɛ̃̀ n du cùùrì wẽ́.
10Sə bə̀ zwẽ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́, bə̀ mʼê nʼê bwə̀rh dwã bə̀ nʼê pyà bùrhù e du cùùrì wẽ́ mó kùrə̀. 11Bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “E nə wɔ́ byè yil Muyiisi nyə́ né byilnə bé nʼê wə̀l bə̀ Elyi mà n tó yé n bà?”
12N wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, Elyi mà n tó yé n bə̀ n kwɛrhɛ kɔn gakó n cĩ́ rə̀ jàà wà. Sə wɔ́ byè yil bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ wɔ́ nyɔ́ɔ́ sə Numbyíní Byǐ nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´, bə fulsi mu? 13Sə à nʼâ wə̀l ába: Elyi túwə́, sə lyì bí wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə bə̀ gə́ nʼê yâl nɛ́. Wɔ́ èta bə̀ yʼà kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né ń shò-kwã nɛ́.”
Yezu wárh bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ èdù nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ yʼà zhe
(Məco 17.14-21; Lwiki 9.37-43a)
14Yezu ǹdə́ Pyɛɛrɛ ǹdə́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã gə́ tú bə yí ń kwã-lyì bí dwã bɛ́ sõ, bə̀ nɔ lyì-zhâ ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé jàlà bə̀ kə́kɛ́lɛ́ bɛ bə ce cəcəl w bə̀ nʼê mà nyə̀-pâr ǹdə́ bɛ. 15Lyì-zhâ bɛ́ gə́ nɔ Yezu ń bànà, kɔn jàr bə̀ gakó, bə dùr bə vò bə̀ nʼê ce mo.
16Yezu zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n nyə̀-pâr á nʼá mà ǹdə́ bɛ?”
17Bal mə̀dù zɛ̃̀ n zhì lyì-zhâ bɛ́ wẽ́, n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, à zə à byǐ a bə̀ ǹ sono. Nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ zhe mo, e ce ń kə́ ń wàr ń nə́ ń zɔ̀m yé. 18È gə kwè mò mə̀gã̌ mə̀gã̌, è yʼa ji mu tɛ̃´, ń tə̀tə̀-pùnú du, ń nə́ ń dɔ̀m ń yə́lə́ dwã nɛ, n cì sáám. À lwə̀l ǹ kwã-lyì bí ni bə̀ bə̀ jǐ y, sə bə̀ yə̀ y ŋwɛ̀nɛ́ bə jì yé.”
19Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Ámyɛ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yə̀ Yi ni zhí yé. À gwẽ̌ bʼa yə̀ nɛ́ ǹdʼába kɔn mʼe yí dǒ? À gwẽ̌ bʼa pyɛ́nɛ́ a yə̀ nɛ́ ǹdʼába kɔn mʼe yí dǒ? Zəna bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y á bə̀ nyɔ̀nɔ̀.”
20Bə zɛ̃̀ bə zə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y bə mʼe bà. Nə̀cílí y gə́ nɔ Yezu, e jʼa vúvǔ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y e tu tɛ̃´ è nʼê byíbyílí, è tə̀tə̀-pùnú nʼô dwi. 21Yezu zɛ̃̀ n bwə̀rh byǐ mú da mɔ́ n wɔ̀: “Dǒ è ju kùr è zhe mo?”
Da mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: “Ń bə̀swɛ́nɛ́ yi ní ga. 22È yʼa ji mu myǐn wə, e ji mu nɛ̃̌ wẽ́ twər nánzhəzhɔ̌, è nʼê yâl e gu mu. Ǹdə́ ǹ gə wɔ̌, sə́ dùr nə́ nɔ̀nɔ̀, ń sɛ̃ nə́ba.”
23Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bə̀kɔ́n yil ǹ nə́ ǹ wə̀l bʼà gə wɔ̌? Lwar bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń zhí Yi ni, kɔn gakó wɔ̌ rə̀ wɛ̀rhɛ́ rə̀-ná-cí yilə.”
24Rə̀myɛ́ yó, da mɔ́ já n bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀: “À zhí Yi ni, sə sɛ̃ nɛ a kwɛrhɛ a zhí ri ǹdə́ à wu gakó.”
25Yezu gə́ nɔ lyì-zhâ bɛ́ bə̀ nʼê dùr bə̀ bànà, n zɛ̃̀ n bú nə̀cílí y n wɔ̀: “Ǹmyɛ́ wɔ́ nə̀cílí kɛ̀bɛ́ è nʼê ce lò zhã̌ shĩ, e ce ń kə́ ń wàr ń nə́ ń zɔ̀m yé, à nʼâ pɛ mɔ́ nyí bə̀ ǹ du bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ wẽ́, sə ǹ bə̀ká kə́ zù è wẽ́ gaga yé.”
26Nə̀cílí y zɛ̃̀ e wǔrh, e vúvǔ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y e ji tɛ̃´ è nʼê vɔ́vwâ, e zɛ̃̀ e shə́r. Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y jǐrh ǹdə cùù ta. Lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê wə̀l bə̀ ń cùwə̀. 27Yezu zɛ̃̀ n zə ń jɛ̃̀ nɛ̀ n zhẽ̌ mo n ce n zhì dɛ̃̌.
28Yezu gə́ ká n bə̀ kɛ̀lɛ́ w yó né, è yʼà wɔ́ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí dúdú. Bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Bə̀kɔ́n yil nə́myɛ̌ yə̀ nə̀cílí y èmyɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ jì?”
29N wɔ̀ bɛ: “Wɔ́ Yi lwə̂l dúdú è wɔ̌ è mʼa jì nə̀cílí y kɛ̀bɛ́ dwí rí.”
Yezu kə́ n zɔ̀m ń cu mú ǹdə́ ń bùrhù mú yò
(Məco 17.22-23; Lwiki 9.43-45)
30Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zhǐr bə tó Gəlile bə lyɛ̃, sə ń yà ń tá ń yâl bə̀ lyì-zhâ bɛ́ lwar ń shò yé. 31Ń yà ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ ń kwã-lyì bí ni, ń nə́ ń wə̀lə̀: “Bə̀ mʼa zə Numbyíní Byǐ bə pə numbyínsi ni, bə gu mu, sə ń mà n ká n bwìrhì ń dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀.”
32Ń kwã-lyì bí yʼà bə zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ kùr nyɛ̌ yé, e jà bə̀ yʼà kwàl sə bə bwə̀rh mò myɛ yé.
Yezu kwã-lyì bí yʼà nʼê yâl bə lwar lò mɔ̀bɔ́ ń mà n yə̀ bə̀ yé né
33Bə yí Kapɛrnaɔm, bə zù jù wə̀. Yezu zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n nyə̀-pâr á yʼâ nʼá mà sɔ́má y yó?”
34Bə̀ zhǐ bə̀ nyí cám, bə̀ bə̀ yʼà nʼê mà nyə̀-pâr ǹdə́ dwã sɔ́má y yó, bə̀ mʼê pyà lò mɔ̌ yil ń mà n yə̀ bə̀ yé né. 35N zɛ̃̀ n jòm tɛ̃´, n byẽ̀ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y, n wɔ̀ bɛ: “Lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ń nə́ ń yâl n yə̀ á yé né cə́bal, sə n lwəl ń cìn tɛ̃´ n yə̀ á gakó tùntùnnə̀ n twĩ̀ n pə ába.”
36N zɛ̃̀ n zə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ námpɔ́lɛ́ èdù, n ce e zhì bə̀ yé né, n zə ń jɛ̀rh n kwə̀ə̀lè yə̀, n wɔ̀ bɛ: 37“Lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ń zwẽ bə̀sɔ́ná bɛ́ bə̀myɛ́ mə̀dù zhəəle àmyɛ́ yilə, wɔ́ àmyɛ́ cìcì zhəəle ǹ zwẽ. Sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ zwẽ àmyɛ́ zhəəle, è də̀ àmyɛ́ dúdú zhəəle ǹ zwẽ yé. Wɔ́ ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ nì mú ga zhəəle ǹ zwẽ.”
Lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń pyà nə́ yò zhìlù, rə̀-ná-cí wɔ́ nə́myɛ̌ lò
38Zhã zɛ̃̀ n wɔ̀ Yezu ni: “Yó-cə́bal, nə́ nɔ bal mə̀dù ń nə́ ń jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ ǹmyɛ́ yil yilə, sə nə́ yʼâ nʼé yâl nə́ cə̀r mò, ń gə́ tá ń tó nə́ba mó yilə.”
39Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: “Lò wàr ń mà n wɛ̀rhɛ́ màmyɔ àmyɛ́ yil yilə, n zɛ̃̀ n ká n zhízhílí n zhìlì à yil yé. Á bə̀kʼá cə̀r mò yé. 40Lwarna bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń pyà nə́ yò zhìlù, rə̀-ná-cí wɔ́ nə́myɛ̌ lò. 41Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ń pɔ ába nɛ̃̌ zɔ̌-bwɛ̀lɛ́ myɛ cìcì á nyɔ̀ á gə́ wɔ́ Kristə kwã-lyì yilə, rə̀-ná-cí mà n nə kwândɛ zhə̀n zhə̀nà.”
Yezu zɔ̀m dwã lwɛlɛ wẽ́ co yò
42Yezu súlí n wɔ̀: “Lò mɔ̀bɔ́ bə̀ gə lyẽ nə́kul-põ nánfɔ̀lɔ̀ ń byã nɛ bə cìrh mò bə ji mwə̃́ w cɔ̃̀ ń gə cìrh byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ yírh swí bə jʼa zhí àmyɛ́ nɛ mɔ́ mə̀dù cìcì ń ce lwɛlɛ wa.
43“Ǹ jɛ̃̀ gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ gõ yə̀. Ǹ gə zù nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́ ǹdə́ jɛ̃̀ èdù cɔ̃̀ ǹ gə zù myǐn mə̀ tʼâ cì gaga wẽ́ ǹdə́ jɛ̀rh sə̀lyè. [ 44Gàà mɔ́ zə̀zɔ̀mɛ́ nɛ́ tʼâ cì yé, myǐn mú myɛ tʼâ cì yé.] 45Ǹ nà gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ gõ yə̀. Ǹ gə zù nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́ ǹdə́ nà èdù cɔ̃̀ ǹ gə zù myǐn-jù w ǹdə́ nə̀rh sə̀lyè. [ 46Gàà mɔ́ zə̀zɔ̀mɛ́ nɛ́ tʼâ cì yé, myǐn mú myɛ tʼâ cì yé.] 47Ǹ yírh gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ jàrh rɛ̀ ń dwĩ̀. Ǹ gə zù Yi tənà y wa ǹdə́ yírh rə̀dù cɔ̃̀ ǹ gə zù myǐn-jù w ǹdə́ yírhə́ nə̀lyè. 48Gàà mɔ́ zə̀zɔ̀mɛ́ nɛ́ tʼâ cì yé, myǐn mú myɛ tʼâ cì yé.
49“Bə̀ mʼa zə myǐn bə ce lò gakó jǐrh wárhgáá, ǹdə nə̀kwə̃̌ gə́ nʼê wɛ̀rhɛ́ nɛ́. 50Nə̀kwə̃̌ nyɛ̀, sə è gə tárh, etər è mʼa tó né e kʼe zə nyí? Yálna ǹdə nə̀kwə̃̌ ta, sʼá jòm ǹdə́ dwã ǹdə́ yə̀-zùlə́.”
10Farɛzhɛ̃ɛ̃bá bwə̀rh Yezu ǹdə́ sɔ́má gə ŋwɛ́nɛ́ bə̀ bal ǹdə́ ń kɛ̃ zhɛ̃´ dwã
1Yezu zhǐr gàà, n vò Zhide tənà y wa, n lyɛ̃ n vò Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀. Lyì nánzhəzhɔ̌ kʼe bə̀ ń sono, n zɛ̃̀ n kə́ ń nə́ ń cèrhè bè kàrmɔ̀ ǹdə ń gə́ ya n cèrhè bè né gaga mɔ́.
2Farɛzhɛ̃ɛ̃bá jàlà yʼà nʼê yâl bə zhẽ̀ mò. Bə zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Sɔ́má ŋwɛ́nɛ́ bə̀ bal zhɛ̃´ ń kɛ̃ n vùr mò?”
3N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Muyiisi pɔ ába nyí bə̀ byè?”
4Bə wɔ̀ mɔ̀: “Muyiisi pɔ sɔ́má bə̀ bal wɔ̌ ń kɛ̃ zhɔ̃́ sɛ́bɛ́, n zɛ̃̀ n zhɛ̃̀ ń kɛ̃ n vùr mò.”
5N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Wɔ́ á yó-kùùlí rə̀ ce Muyiisi kɛ̃ nyí rí rə̀myɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ n pə ába. 6Sə lũ w kùr-ju yi ní, ‘Yi wɛ̀rhɛ́ numbyínsí, bal ǹdə́ kɛ̃.’ 7‘Rə̀myɛ́ yilə, bal mɔ́ mà n yẽ̌ ń da ǹdə́ ń ná nɛ, n jòm ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́, 8sə bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga bʼa mù dwã nɛ bə jǐrh kɔn rə̀dù.’ ”
Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Èta, bə̀ kʼê tʼâ la lyì bə̀lyè yál yé. Bə̀ mù dwã nɛ bə jǐrh kɔn rə̀dù. 9Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi co dwã nɛ, sə numbyíní bə̀ká pɔr rɛ yé.”
10Bə̀ gə́ yú kɛ̀lɛ́ wa, ń kwã-lyì bí kʼe bwə̀rh mò zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ shò-kwã nɛ́. 11N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bal gə zhɔ̃̀ ǹ kɛ̃ ń vùr mò, ń zɛ̃̀ ń jí ń dõ, wɔ́ fwə́l ǹ nə́ ǹ fwə̂l ǹdə́ mɔ̀bɔ́ ǹ tà-kwã ń jí mú. 12Wɔ́ èta ǹdə́ kɛ̃ myɛ. Ǹ gə shə́r ǹ yẽ̌ ǹ byal nɛ, ń vò ń jí bal dõ, wɔ́ fwə́l ǹ nə́ ǹ fwə̂l ǹdə́ bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́.”
Yezu cĩ́ bwəl bə̀sɔ́ná bɛ́ yó
(Məco 19.13-15; Lwiki 18.15-17)
13Lyì yʼà nʼê zə bə̀sɔ́ná námpɔ́lsɛ bə̀ twí Yezu sono, mùnì ga n dwə̀rh bè. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ nʼê ji bi búlə́.
14Yezu gə́ nɔ rə̀myɛ́, ń wu zhìlì, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Yẽ̌nə bə̀sɔ́ná bɛ́ nɛ bə bə̀ à sono, sʼá bə̀kʼá cə̀r bè yé, bə̀ Yi tənà y wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nyɛ̌ ǹdə bə̀myɛ́ ta mɔ́ nyâ. 15Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ǹ gə yə̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò shɛ̀nɛ́ ǹdə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ ta, ǹ tá ǹ la rə̀ tənà y wẽ́ zú gaga yé.”
16N zɛ̃̀ n kwə̀ə̀lè bè, n cĩ́ jɛ̃̀ mə̀dù mə̀dù gakó yó, n cĩ́ bwəl bə̀ yó.
Nə̀cɛ̀nà Yi tənà y wẽ́ zú mʼa yə̀ zwini
(Məco 19.16-30; Lwiki 18.18-30)
17Yezu gə́ du n kwè sɔ́má yá, lò mə̀dù dùr n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó ń yé né, n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Yó-cə́bal nántwə̂, byè à mə̂ sʼa wɛ̀rhɛ́ mùnì a nə nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌?”
18Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Byè yil ǹ nə́ ǹ byẽ̀ nè bə̀ lyì-twə̂? Lò tɛ̀nɛ́ ń wɔ́ lyì-twə̂ ǹdə́ è gə də̀ Yi dúdú yé. 19Ǹ yě nyə́ né gə́ nʼê byili ní. Nə̀ nʼê byili èta: ‘Bə̀ká gu lò yé; bə̀ká fwə̂l yé; bə̀ká ŋwɔ̀ yé; bə̀ká gõ kɔma ń ce ǹ dõ nyí ni bùrsì jàà w yé; bə̀ká myìnì ǹ dõ yé; nyám ǹ da ǹdə́ ǹ ná.’ ”
20Bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, à zwẽ nyə́ né nə̀myɛ́ gakó à bə̀swɛ́nɛ́ ga kɔn mʼe yí zà.”
21Yezu zɛ̃̀ n nyǐ mu, n swéné mo. N zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Kɔn rə̀dù rə̀ mwìrì mú: zhəl ń kwè kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ zhe mó gakó ń yè, ń pə rə̀ wársɛ́ nə̀mwà nɛ̀, sə́ ká kwɛ̃̀ ń bə̀ ń tó ne, sə́ yẽ̌ bə̀ ǹ mʼâ nə nə̀cɛ̀ndɛ̀ dɛ̃̌ Arəzana wa.”
22Bal mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́, ń wu kwẽ ń wẽ́, n zhǐr ń la jè ǹdə́ wu-zhìlù, bə̀ ń yà ń wɔ́ nə̀cɛ̀m-bal nánfɔ̀lɔ̀.
23Yezu zɛ̃̀ n pyìrhí n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Nə̀cɛ̀nà bɛ́ Yi tənà y wẽ́ zú mʼa yə̀ zwini tã̀!”
24Ń gə́ zɔ̀m èta, ń kwã-lyì bí wun zɛ̃̀. N kə́ n wɔ̀: “À bə̀sɔ́ná, lwarna bə̀ Yi tənà y wẽ́ zú mʼa yə̀ zwini tã̀! 25Yómó gə la gã̀-məshǐm bɔ̀l wẽ́ tó o lyɛ̃ kʼâ wɔ́ nàná du nə̀cɛ̀m-bal gə la Yi tənà y wẽ́ zú.”
26Bə̀ wun kʼe kwɛrhɛ nə zɛ̃̀. Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê bwə̀rh dwã bə̀ zhe: “È gə wɔ́ èta, wɔ́ mɔ̌ lò ń nə wɔ̌ ń mà n nə ń cìn vwârh?”
27Yezu zɛ̃̀ n nyǐ bi n wɔ̀: “Rə̀myɛ́ du numbyínə́ bé jàn, sə rə̀ bə Yi jàn du yé, bə̀ Yi wɔ̌ kɔn gakó.”
28Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Nyǐ nə́myɛ̌, nə́ yẽ̌ kɔn gakó ne nə́ tó mó.”
29Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ǹ yẽ̌ ǹ kɛ̀lɛ́ y ǹdə́ ǹ da-byâ, ǹdə́ ǹ nəkwá, ǹdə́ ǹ da ǹdə́ ǹ ná, ǹdə́ ǹ bə̀sɔ́ná ǹdə́ ǹ kálsɛ nɛ àmyɛ́ ǹdə́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí yilə, 30ǹ mʼâ kʼá nə rə̀myɛ́ gakó twər zɔ̌m èlâsɛ̃´, lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́. Ǹ mʼâ nə kâlsɛ ǹdə́ da-byâ ǹdə́ nəkwá ǹdə́ ná ǹdə́ bə̀sɔ́ná ǹdə́ kálsɛ. Ń jà ǹ mʼâ nə nɔ̀nɔ̀ myɛ. Sə ǹ mʼâ nə nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ wa. 31Byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nã́yə́ə́ bé mó nánzhəzhɔ̌ mʼa jǐrh nánkwaá, sə byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nánkwaá bɛ́ mɔ́ nánzhəzhɔ̌ mʼa jǐrh nã́yə́ə́.”
Yezu zɔ̀m ń cu mú ǹdə́ ń bùrhù mú yò twər rə̀tɔ̀ nyân dɛ́
(Məco 20.17-19; Lwiki 18.31-34)
32Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí yʼà kwè sɔ́má y bə̀ la Zhərəzalɛm. Sə ń yà ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ yé né, sə bə̀ wun yʼà nʼê zɛ̃̀ bə̀ mʼê ŋwɛ́nɛ́ ń kwã nɛ́. Ywẽ yʼà zhe byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê tó be mó. N zɛ̃̀ n kə́ n zə ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y n vò kwã, ń nə́ ń byili bi kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ la mɔ wɔ̀rhɔ́. Ń yà ń zhe: 33“Nyǐnə nə́ la Zhərəzalɛm, sə bə̀ mʼa zə Numbyíní Byǐ bə pə Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ne, bə kə́ ń bùrsì ǹdə́ cu. Bə mʼa pɔ̃ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá ne, 34bə fulsi mu, bə pùrh tə̀tàr ń yó, bə zə dànə̀shàárɛ bə mà mɔ̀, bə zɛ̃̀ bə gu mu. Sə ń mà n bwìrhì ń dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀.”
Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yâl n yə̀ lyì-fɔ̀lɔ̀ á wẽ́, sə n twĩ̀ n pə ába
35Zebede byâ bɛ́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã zɛ̃̀ bə yí Yezu nyí ní, bə wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, kɔn dɛ̀bɛ́ nə́ lá mɔ́ lwə̂l mó, nə́ rʼé yâl bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ rɛ ń pə nə́ba.”
36N bwə̀rh bè n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n á nʼá yâl bʼà wɛ̀rhɛ́ a pə ába?”
37Bə wɔ̀ mɔ̀: “Nə́ rʼé lwə̀l mó bə̀ ǹ ce nə́ mə̀dù jòm ǹ jə̀jĩ́ ni, mə̀dù jòm ǹ jə̀gwã̀ nɛ̀ ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jàà wà.”
38N wɔ̀ bɛ: “Á yə̀l kɔn dɛ̌ ná-dwí yil á nʼá lwə̀l yé. Á mʼâ shɛ̀nɛ́ á nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ àmyɛ́ la nɔ̀nɔ̀ mɔ́? Á mʼâ shɛ̀nɛ́ á zwẽ nɔ̀nɔ̀ nɛ̃̌-shɔ mɔ́ à la zõ mó?”
39Bə wɔ̀ mɔ̀: “Nə́ mʼâ shɛ̀nɛ́.”
N wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, á mʼâ nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ àmyɛ́ la nɔ̀nɔ̀ mɔ́. Á mʼâ zwẽ nɔ̀nɔ̀ nɛ̃̌-shɔ mɔ́ à la zõ mó. 40Sə è gə wɔ́ à jə̀jĩ́ ni ǹdə́ à jə̀gwã̀ nɛ̀ jǒm mó, è də̀ àmyɛ́ à la rə̀myɛ́ nyí pɔ yé. Jààsɛ́ sə̀myɛ́ ŋwɛ́nɛ́ byɛ̀bɛ́ à Da tɛnɛ sɛ bə̀ yil mó yilə.”
41Ń kwã-lyì bí shí y dwã bɛ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə̀ lyimə zɛ̃̀ nə̀ nʼê yì ǹdə́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã.
42Yezu zɛ̃̀ n byẽ̀ bə̀ gakó n wɔ̀ bɛ: “Á yě bə̀ byɛ̀bɛ́ lyì bí nʼê nyǐ ǹdə tənə̀rh pyâ ta mɔ́ nʼê jí pyɛ̀lɛ̀ bə̀ lyì bí yó. E jà lyì-fwààlɛ́ myɛ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ jàn lyì bí ni. 43Sə ámyɛ̌ bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ èta yé. Lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ń nə́ ń yâl n yə̀ á gakó lyì-fɔ̀lɔ̀, sə n yə̀ á tùntùnnə̀ n twĩ̀ n pə ába. 44Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yâl n yə̀ á yé né cə́bal, sə n yə̀ á gakó yə-bal. 45Wɔ́ èta ǹdə́ Numbyíní Byǐ myɛ. Ń yə̀ twí mùnì ga lò twĩ̀ n pɔ̃ yé. Ń túwə́, ń la tũ̌ n pə lyì bí ni, sə n pə ń myə̂l lé lyì nánzhəzhɔ̌ zõ yilə.”
Yezu púr lyìlyǒ yírhə́
(Məco 20.29-34; Lwiki 18.35-43)
46Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí Zheriko. Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê dwi cɔ w wa, lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà tó be. E jà lyìlyǒ òdù yʼà jě sɔ́má y vɔ̃̀ nɛ̀ ò nʼô lwə̀lə̀. È yʼà wɔ́ Time byǐ, ń yíl Bərtime. 47N nyɛ̀ɛ̀ bə̀ wɔ́ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu ń bànà, n zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń búbwéé ń zhe: “Dəvyidi Byǐ Yezu, dǔr à nɔ̀nɔ̀.”
48Lyì-zhâ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ nʼê ji mu búlə́ bə̀ ń yẽ̌ ń sɔ̀ w nɛ.
N kwɛrhɛ n búbwéé dwini shãã ga n wɔ̀: “Dəvyidi Byǐ, dǔr à nɔ̀nɔ̀.”
49Yezu swə́rh n zhì, n wɔ̀: “Byẽ̌nə mo n bà.”
Bə zɛ̃̀ bə byẽ̀ lyìlyǒ w bə wɔ̀: “Kám ǹ wu ń zɛ̃̀. Nyǐ ń nə́ ń byẽ̀ mó.”
50O dul ò gɔ̀nɔ̀ w tɛ̃´, o zɛ̃̀ o dùr o bə̀ Yezu sono. 51Yezu bwə̀rh mò n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yâl bʼà wɛ̀rhɛ́ ǹ yilə?”
Lyìlyǒ w wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, à nʼâ lwə̀l mó bə̀ ǹ púr à yírhə́ né.”
52Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: “Zhəl, ǹ gə́ zhí ni mú ce ǹ nɔ ǹ cìnə̀.” Ò yírhə́ né jʼa púr, o zhǐr o tó Yezu ni ò la.
11Bə̀ cèrhé Yezu Zhərəzalɛm sɔ́má y yó
(Məco 21.1-11; Lwiki 19.28-40; Zhã 12.12-19)
1Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí yʼà bwəlse Zhərəzalɛm, bə yí Bɛtəfazhɛ ǹdə́ Betəni. Cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̀ w bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Olyivyə́r pyɔ̀ mɔ́ səta. N zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kwã-lyì bí bə̀lyè, n wɔ̀ bɛ: 2“Zhəlnə cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ á yé né mó wə. Á gə tú á nʼá zwì ò wẽ́, á mʼâ nə bə̀nə-bwɛ̀lɛ́ è lyẽ tɛ̃´, lò gwẽ̌ yə̀ kùr è yó cĩ́ gaga yé. Lwə̂rnə y á mʼá bà. 3Lò gə bwə̀rh ába bə̀ wɔ́ byè yil á nʼá wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́, sʼá wɔ̀ mɔ̀: ‘Cinu zhe è tum. Sə ń mà n ká n càrh y èlâsɛ̃´-lâsɛ̃´.’ ”
4Bə zhǐr bə vò, bə nə bə̀nə-bwɛ̀lɛ́ y è lyẽ pwẽ̀ nè bwə̀rə̀ èdù nyí ni, sɔ́má vɔ̃̀ nɛ̀. Bə lwə̂r yə. 5Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ jàlà bwə̀rh bè bə wɔ̀: “Bə̀kɔ́n á nʼá wɛ̀rhɛ́ gàà? Byè yil á nʼá lwə̂r bə̀nə-bwɛ̀lɛ́ yá?”
6Bə lyár bɛ ǹdə Yezu gə́ yà ń byili bi ní. Lyì bí zɛ̃̀ bə yẽ̌ be bə zə bə̀nə-bwɛ̀lɛ́ y bə zhǐr. 7Bə zə y bə mʼe bə̀ Yezu sono, bə lyɛ̀lɛ̀ bə̀ gàndɛ́ è yó, Yezu zɛ̃̀ n jòm. 8Lyì nánzhəzhɔ̌ lyɛ̀lɛ̀ bə̀ gàndɛ́ sɔ́má y yó. Bə̀ jàlà kà cèmé vɔr bə lyɛ̀lɛ̀ nɛ́. 9Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ ń yé né ǹdə́ ń kwã nɛ́ mɔ́ ga zɛ̃̀ bə̀ nʼê bya bə̀ zhe:
“Yi nə còrhó!
Cinu mà n cĩ́ bwəl mɔ̀bɔ́ ń bàn ń yil lé yil mó yó!
10Ń mà n cĩ́ bwəl nə́ da Dəvyidi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ rə̀ bàn mɔ́ yó!
Sə Yi nə còrhó dɛ̃̌ Arəzana wa!”
11Yezu zù Zhərəzalɛm wu w wə, n lyɛ̃ n vò Yi jù wə̀, n nyǐ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ mó n kə́kɛ́lɛ́ ò cã̌. Cɛ y gə́ yʼà yìì mú ce, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y zɛ̃̀ bə du bə vò Betəni.
Yezu bwəl n pə épyìlú òdù nì
12È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ y Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí gə́ tú bə zhǐr Betəni ní, nɔrh zɛ̃̀ mə̀ zhe mo. 13N nə épyìlú ò ŋwɛ́nɛ́ pyépyé, ò zhe vɔr. Ń yà ń nə́ ń bùl bə̀ dɛ̀ga ń mà n nə byâ ò yó. Ń gə́ tú n yí, n pwírí ò bə byâ zhe yé. Wɔ́ vɔr dúdú, bʼè yʼà də̀ épyìlə́ yi yé. 14N zɛ̃̀ n wɔ̀ épyìlú w ni: “Lò kə́ ń tá ń la ǹ byǐ ń nyú w co gaga yé.” Sə ń kwã-lyì bí nyɛ̀ɛ̀.
Yezu jì wò-yə̀rnə̀ bé Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa
(Məco 21.12-17; Lwiki 19.45-48; Zhã 2.13-22)
15Bə̀ gə́ yú Zhərəzalɛm, Yezu zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, n ji kùr ń nə́ ń jì dɔ̌lna bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yè wẽ̀ dé mó, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà tú wẽ̀ dé yǒ mó gakó ń ce pwẽ̀ nè. N cìrh wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ sə̀byì-lyə́rnə bé yʼà nʼê lyə́r bə̀ sə̀byâ bɛ́ rə̀ yó mó n làà tɛ̃´, n cìrh byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yè épwə̂nsé mó myɛ də̀gwésé n làà tɛ̃´. 16Ń yà ń bə shɛ̀ bə̀ lò mə̀dù ga zə zhĩĩ n tó Yi jì y kɔ̀nɔ́ w w n lyɛ̃ yé. 17N zɛ̃̀ ń nə́ ń byili bi ń zhe: “Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘Bə̀ mʼa byẽ̀ à jì y bə̀ lyì gakó Yi-co jì.’ ” N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Ámyɛ̌ zɛ̃̀ á zə èmyɛ́ mɔ́ e jǐrh ŋwɔ̀là jàà.”
18Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê pyà bə̀ gə́ mʼa tó né bə gu mu. Sə bə̀ yʼà kwàl mɔ̀ yé, bə̀ lyì-zhâ bɛ́ yʼà nʼê cèrhé ń kàrmɔ́.
19Də̀dɛ̀nɛ́ yi gə́ tú e yí, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí du cɔ w wa.
Épyìlú w Yezu yà ń bwəl n pə w mɔ́ cùwə̀
20Bə̀ gə́ kʼá tó sɔ́má y bə̀ nʼê lyɛ̃ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, bə pwírí épyìlú w Yezu yà ń bwəl n pə w mɔ́ cù ǹdə́ ò nèsé gakó. 21Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n lyǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ yʼà wɛ̀rhɛ́ mɔ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀ Yezu ni: “Yó-cə́bal, nyǐ épyìlú w ǹ bwəl ń pə w mɔ́ ò gakó cùwə̀.”
22Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Zhínə Yi ni. 23Zhə̀nà à nʼá wə̀l ába: lò gə wò pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ èta mɔ́ nɛ: ‘Zhǐr gàà ń vò ń tu mwə̃́ y wə,’ ń gə yə̀ tə́tɔ̀ná ce ń wẽ́, ń gə nə́ ń zwẽ nyí bə̀ tɛ̀bɛ́ ń zɔ̀m mɔ́ mʼa wɛ̀rhɛ́, ń mà n pwírí rə̀ zhə̀n ga wɛ̀rhɛ́. 24Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à nʼâ wə̀l ába: kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á gə lwə̀l á Yi-co wẽ́, sʼá zwẽ nyí bʼâ nɔ rɛ, sʼá yẽ̌ bə̀ Yi mʼa pə rɛ ába.
25“Á gə zhì dɛ̃̌ á la Yi co, e jà zùùrì ŋwɛ́nɛ́ ámyɛ̌ ǹdə́ lò cəcəl wə, sʼá pɔ̃ sǔbri, mùnì ga á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ pə ámyɛ á dwə́ə́ré sǔbri. [ 26Sə á gə tʼá pɛ sǔbri á dwã bɛ́ nɛ, á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ tá ń la ámyɛ á dwə́ə́ré sǔbri pɔ yé.]”
Bə̀ bwə̀rh Yezu ń gə́ nɔ sɔ́má mə̀gã̌ ń mə́ ń cèrhè kàrmɔ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa
27Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí kʼe vò Zhərəzalɛm. Ń gə́ zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ ń nə́ ń jílə́, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé, ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ náncɛsɛ́ zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, 28bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Yẽ̀ ǹ nɔ sɔ́má nɛ́ ǹ mə́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́? Mɔ̌ lò ń pɔ mɔ́ sɔ́má y èmyɛ́?”
29N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “À la ába kɔn rə̀dù sásá bwə̂rh. Á gə lyár nɛ, à mʼa zɛ̃̀ a byili ába à gə́ nɔ sɔ́má y mə̀gã̌ à mʼâ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́. 30Nɛ̃̌-shɔ mɔ́ Zhã yà ń nə́ ń pɛ mɔ́, wɔ́ Yi sõ ń yà ń nɔ sɔ́má nɛ́, ráá numbyínsi sõ? Lyárna nɛ.”
31Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “Nə́ gə wò bə̀ wɔ́ Yi sõ Zhã yà ń nɔ sɔ́má nɛ́, ń mà n bwə̀rh nə́ba bə̀ wɔ́ byè yil nə́ nə yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ zwẽ? 32Nə́ gə kʼé wò bə̀ wɔ́ numbyínsi sõ ń yà ń nɔ sɔ́má nɛ́ myɛ...?”
Bə̀ yʼà nʼê dùr lyì bí ywẽ, bə̀ lyì bí gakó yʼà nʼê bùl bə̀ Zhã yà ń wɔ́ Yi nyì-zwennə zhə̀n zhə̀nà. 33Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ̀: “Nə́ yə̀l yé.”
N wɔ̀ bɛ: “Àmyɛ tʼâ la ába à gə́ nɔ sɔ́má y mə̀gã̌ à mʼâ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ byilu yé.”
12Byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó səswalá
(Məco 21.33-46; Lwiki 20.9-19)
1Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu ji kùr ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ lyì bí ǹdə́ səswalsɛ, ń zhe: “Bal mə̀dù ń yà ń zhele cèmé nyɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zə nə̀ byâ bɛ́ bə̀ mʼê wɛ̀rhɛ́ sɛ̃´ ń cɛ wa.12.1 Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ byili sɛ̃´-cǒ gə́ wɔ́ nɛ́ pamparɛ̃ɛ̃ gàà mɔ́. N zɛ̃̀ n báá bɔ́ɔ́ n kə́kɛ́lɛ́ nɛ, n kù gɔ́rɔ́ nɛ́ bə̀ mʼê wɛ̀rhɛ́ sɛ̃´ mɔ́, n lù ku dɛ̃̌ dɛ̃̌ n súlí, lò wɔ̌ ń jòm gàà ń mə́ ń yìlì cèmé né ne. N kwè lyì n cĩ́ nə̀ nyí ni bə̀ nʼê nyǐ nə̀ yò, n zɛ̃̀ n zhǐr n vò sɔ́má kɛ̀bɛ́ è nyɛ.
2“Cèmé né byâ bɛ́ gə́ tú bə byì yi ní, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ mə̀dù bə̀ ń zhəl byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó sõ, n zwẽ ń cəl lé n bə̀ n pɔ̃. 3Sə bə̀ zɔ mɔ bə mà, bə kʼa càrh mɔ̀ nánfò. 4N zɛ̃̀ n kə́ n twĩ̀ ń tùntùnnə̀ dõ bə̀ sõ. Bə mà ń yó ne, bə tùrh mò bə súlí. 5N kə́ n twĩ̀ ń dõ bə̀ sõ kə́dò. Bə gu ńmyɛ̌. N twĩ̀ ń tùntùnnə̀ dwã nánzhəzhɔ̌ bə̀ sõ. Bə wɛ̀rhɛ́ bə̀myɛ lwɛlɛ ǹdə nã́yə́ə́ bé ta. Bə mà bə̀ jàlà, bə gu bə̀ jàlà.
6“Lò lò yà ń kə́ ń tɛ̀nɛ́ cɛ y cə́bal mɔ́ sõ e súlí ń byì-sónó w ne yé. N zɛ̃̀ n twĩ̀ byǐ mú ńmyɛ̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó sõ. Ń yà ń nə́ ń bùl bə̀ dɛ̀ga bə̀ mʼa nyɛ̀ ń byǐ mú. 7Sə bə̀ gə́ nɔ mɔ ń bànà, bə wɔ̀ dwã nɛ: ‘Nyǐnə mɔ̀bɔ́ ń la bə̀ n cìní ń da jɛ̃̀-kɔn dɛ́ mɔ́. Bànà nə́ gu mu sə nə́ cìní ń jɛ̃̀-kɔn dɛ́.’ 8Bə zɛ̃̀ bə gu mu, bə kwè mò bə dwĩ̀ bɔ́ɔ́ w kwã nɛ́.”
9Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n bwə̀rh lyì bí n wɔ̀: “Wɔ́ etər cɛ y cə́bal mɔ́ mà n wɛ̀rhɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ ń cèmé né yò w mó né? Ń mà n vò n gu bi, n zɛ̃̀ n cĩ́ lyì dwã ń cɛ y nyí ni. 10Á gwẽ̌ yə̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó kàrmə̀ nà? Bə̀ kɛ̃ bə wɔ̀:
‘Wɔ́ nə́kulu w kɔ̀bɔ́ jì-lùrnə̀ bé yʼà vùr bə dwĩ̀ kwã nɛ́ mɔ́,
ò jǐrh jì y jàn nə́kulu wə́.
11Rə̀myɛ́ wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ rə̀ càn nə́myɛ̌ yírh wə,
bə̀ wɔ́ Cinu ń wɛ̀rhɛ́ èta.’ ”
12Zhwifubá yó-cìnə́ bé zɛ̃̀ bə̀ nʼê pyà bə̀ gə́ mʼa tó né sə bə zə mɔ, bə̀ gə́ yʼà yě bə̀ wɔ́ bə̀myɛ́ yil ń ju səswalá y èmyɛ́ mɔ́ yilə. Sə lyì-zhâ bɛ́ ywẽ yʼà zhe be. Bə yẽ̌ mo n lyɛ̃.
Bə̀ zhẽ̀ Yezu myə̂l-kwândɛ́ shò-kwã nɛ́
(Məco 22.15-22; Lwiki 20.20-26)
13Zhwifubá yó-cìnə́ bé zɛ̃̀ bə twĩ̀ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Erɔɔdɛ lyì bí jàlà Yezu sono, bə̀ bə̀ zhəl bə bwə̀rh mò zɔ̀mà, mùnì bə ŋwɛ̀nɛ́ bə tó ń cìcì zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ bə zə mɔ. 14Bə yí bə wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, nə́ yě bə̀ ǹ wɔ́ zhə̀n-cí. Ǹ tá ǹ dùr lò yírh ǹdə́ zhə̀n byilu yé, bə̀ lò lò ywẽ bə mɔ́ zhe yé. Ǹ nə́ ǹ cèrhè Yi sɔ́má y zhə̀n zhə̀nà. Sɔ́má ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nə́ pə myə̂l-kwândɛ́ Səzaarɛ nɛ, ráá sɔ́má tɛ̀nɛ́?12.14 Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ byili Səzaarɛ kùr gə́ nʼê yâl e wɔ̀ nɛ́ gàà mɔ́. Kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́, ráá kɔn də̀ nyɔ́ɔ́?”
15Sə Yezu yà ń yě bə̀ myìnù mú yò. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Byè yil á nʼá zhẽ̀ nè? Zəna wár-kùlì èdù á bə̀ a nyìwé.”
16Bə vùr y bə bʼe pɔ̃. N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Èsə̃̌yùlú w ǹdə́ yil lé tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è yó mó wɔ́ mɔ̌ nyân?”
Bə wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ Səzaarɛ nyân.”
17N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Pana Səzaarɛ nɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń nyân dɛ́ mɔ́, sʼá pə Yi myɛ nɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ rə̀ nyân dɛ́ mɔ́.” Bə̀ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´.
Bə̀ bwə̀rh Yezu cùùrí bùrhù mú shò-kwã nɛ́
(Məco 22.23-33; Lwiki 20.27-40)
18Lyì jàlà yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Sadəsənyɛbá, bə̀ tʼâ zwẽ nyí bə̀ cùùrì mʼa bwìrhì yé. Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ jàlà zɛ̃̀ bə tú Yezu sõ, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: 19“Yó-cə́bal, nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́, Muyiisi pɔ nə́ba nyí n wɔ̀: ‘Lò gə jú kɛ̃ n zɛ̃̀ n cì n yẽ̌ ń kɛ̃ mɔ́ nɛ, ǹdə́ ń yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdə́ mɔ, sə ń nyɛ̃´ jí ń kɛ̃ mɔ́, n zə mɔ n lù bə̀sɔ́ná mɔ̀bɔ́ ń cù mú yilə.’
20“E jà byâ bwàlpyɛ̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ da nɛ. Bə̀ náncɛ y jí kɛ̃, n cì n yẽ̌ kɛ̃ mɔ́ nɛ ǹdə́ ń yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdə́ mɔ yé. 21Mɔ̀bɔ́ ń pú mu mú zɛ̃̀ n jí kɛ̃ mɔ́, ńmyɛ cì n yẽ̌ kɛ̃ mɔ́ nɛ ǹdə́ ń yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdə́ mɔ yé. Mɔ̀bɔ́ ńmyɛ kə́ n pú ńmyɛ nɛ mɔ́ jí kɛ̃ mɔ́. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀dù yə́. 22Èta èta, bə̀myɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga jú kɛ̃ mɔ́, bə cì bə yẽ̌ mo. Mə̀dù ga yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdə́ mɔ yé. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, kɛ̃ mɔ́ myɛ zɛ̃̀ n cì. 23Sə cùùrí nə gə tú rə̀ bwìrhì, bə̀myɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga jʼa jí kɛ̃ mɔ́, wɔ́ mɔ̌ ń mà n cìní mu?”
24Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á gə́ yə̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ kùrə̀, á jʼâ yə̀l Yi jàn dɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́, è də̀ dó á dówə́? 25Cùùrí gə tú rə̀ bwìrhì, bala ǹdə́ kana kʼê tʼâ la dwã jú yé. Bə̀ mʼa yə̀ ǹdə màlɛ́kabá ta Arəzana wa.
26“È gə wɔ́ cùùrì bùrhù yò w shò-kwã nɛ́ mɔ́, á gwẽ̌ yə̀ Muyiisi sɛ́bɛ́ rɛ́ jàà y kɛ̀bɛ́ è nʼê zɔ̀m sɔ̀lɔ̀ w myǐn mú yʼà zhe ò wẽ́ mó zɔ̀mà mɔ́ kàrmə̀ nà? Bə̀ kɛ̃ gàà bə Yi wò Muyiisi ni: ‘À wɔ́ Abəraham Yi, ǹdə́ Yəzakɛ Yi, ǹdə́ Zhakɔɔbɛ Yi.’ ”
27Yezu súlí n wɔ̀: “Yi wɔ́ lyì-nyìrh Yi, rə̀ də̀ lyì-cùùrì Yi yé. Á ŋwɛ́nɛ́ dóó sɔ́má yó námpúm.”
Yi nyə́ né wẽ́, wɔ́ tɛ̌ rə̀ du rə̀ dwã bɛ́ gakó?
(Məco 22.34-40; Lwiki 10.25-28)
28Muyiisi nyə́ né byilnə mə̀dù gə́ nyɛ̀ɛ̀ Yezu ǹdə́ Sadəsənyɛbá gə́ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã nɛ́, n pwírí Yezu lyár bɛ cɛ̀nɛ̀, ńmyɛ zɛ̃̀ n twẽ̌ n yí Yezu nyí ni, n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Yi nyə́ né wẽ́, wɔ́ tɛ̌ rə̀ du rə̀ dwã bɛ́ gakó?”
29Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Yi nyí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ du rə̀ dwã bɛ́ gakó mó nʼê wə̀lə̀: ‘Cili Esərayɛl, Cinu nə́ Yi dúdú sá ń wɔ́ Cinu. 30Swéné Cinu ǹ Yi ǹdə́ ǹ wu gakó, ǹdə́ ǹ surhə gakó, ǹdə́ ǹ jàn gakó.’ 31Nə̀lyè nyân dɛ́ nʼê wə̀lə̀: ‘Swéné ǹ dõ ǹdə ǹ cìcì ta.’ Nyí dõ tɛ̀nɛ́ rə̀ kʼê du nə̀myɛ́ nə̀lyè y èta mɔ́ yé.”
32Muyiisi nyə́ né byilnə mó zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, kɔn càn. Tɛ̀bɛ́ ǹ byili mú wɔ́ zhə̀nà. Cinu dúdú ń wɔ́ Yi, Yi dõ tɛ̀nɛ́ è gə də̀ ńmyɛ̌ dúdú. 33Ǹ gə swéné mo ǹdə́ ǹ wu gakó, ǹdə́ ǹ surhə gakó, ǹdə́ ǹ jàn gakó, ǹ gə só ǹ dõ ǹdə ǹ cìcì ta, rə̀myɛ́ cɔ̃̀ vwə̃̀ né bə̀ nʼê ji nə̀ kɔn gakó myǐn mú, ǹdə́ vwə̃̀ né dwã bɛ́ gakó.”
34Lyə́lyɛ́ɛ́rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń mə n lyár Yezu mú ce, Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ bə nyɛ ǹdə́ Yi tənà y yé.”
Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lò lò yà ń kə́ ń kwàl sə n bwə̀rh kaka Yezu ni yé.
Kristə mó wɔ́ mɔ̌ byǐ?
(Məco 22.41-46; Lwiki 20.41-44)
35Yezu gə́ yà ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ yi ní, ń wòwə̀: “Byè yil Muyiisi nyə́ né byilnə bé nʼê wə̀l bə̀ Kristə mó wɔ́ Dəvyidi byǐ? 36Dəvyidi cìcì zɔ̀m ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ jàn n wɔ̀:
‘Cinu Yi wò à Cinu ni:
bə̂ jòm à jə̀jĩ́ ni,
kɔn mʼe yí a ce ń nɔ̀ ǹ zwə̀ bé ǹ nə̀rh kùr wə̀.’
37Etər Kristə mó mà n zɛ̃̀ n tó né n yə̀ Dəvyidi byǐ, Dəvyidi cìcì jà n byẽ̀ mò bə̀ Cinu?”
Á bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə Muyiisi nyə́ né byilnə bé ta yé
(Məco 23.1-36; Lwiki 20.45-47)
Lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê cili Yezu zɔ̀mà nɛ́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. 38Rə̀myɛ́ yó, ń yà ń nə́ ń wə̀l lyì bí byɛ̀bɛ́ ń yà ń nə́ ń cèrhè bè kàrmɔ́ mɔ́ nɛ: “Dɛ̃̌na á cìnə̀. Á bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə Muyiisi nyə́ né byilnə bé ta yé. Bə̀ só kàmə̀-zù-èdwààlɛ̀ zú bə mʼe jíl. Bə̀ só bə̀ lyì bí ce be náàcɛ̀nɛ́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wa. 39Bə̀ gə yú dwã-gùúlí jìsí wẽ́, bə̀ só sə bə jòm yé né. Bə̀ gə yú címsi kùjú jàà wà, bə̀ só sə bə jòm lyì-fwààlɛ́ jààsɛ́ wa. 40Bə̀ nʼê kɔkɔlɛ ejə̀nə̀ jɛ̃̀-kɔn gakó bə yẽ̌ be. Bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ Yi-cər nándə̀dwààlɛ̀ mùnì ga lyì bí nyǐ bi ǹdə lyì-twə̂rh ta. Bə̀ mʼa nə còrhò-tum nánfɔ̀lɔ̀ du lyì bí dwã bɛ́.”
Yezu zɔ̀m ejə̃̀-kɛ̃ mə̀dù pɛnɛ́ yò
41Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ ń jě Yi jì y pansɛ́ ló jàà y səta, ń nə́ ń nyǐ lyì bí gə́ nʼê lwé wársɛ́ nɛ́. Byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀cɛ̀nà bɛ́ mɔ́ nánjə̀jóló yʼà nʼê lwé wársɛ nánzhəzhɔ̌ nɛ́. 42Ejə̃̀-kɛ̃ mə̀dù ń wɔ́ zúzúnú cí, ńmyɛ yí n ló wársɛ sə̀lyè né.
43Yezu zɛ̃̀ n byẽ̀ ń kwã-lyì bí n wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: ejə̃̀-kɛ̃ mɔ́ mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ zúzúnú cí èta mɔ́ ló wársɛ́ nɛ́ du lyì bí dwã bɛ́ gakó. 44Lyì bí dwã bɛ́ wɔ́ wársɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ bə sə̀ tum zhe mó bə̀ ló né, sə ńmyɛ̌ gə́ bə zhe mó, wɔ́ kɔn dɛ́ tɛ̀bɛ́ ń yà ń zhe ń la mə n yìlì ń cìn mú gakó ń ló né.”
13Yezu zɔ̀m Yi jì y wǔr mó ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ yò
1Yezu shí Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ n du, n yí yé né námpɔ́lɛ́. Ń kwã-lyì bí mə̀dù wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, nyǐ nə́kulə náncɛ̀cɛ̀nà nyɛ̀bɛ́ ma bə̀ mʼe lù Yi jì yə́, sə́ nyǐ è lùlwìrì rí myɛ gə́ càn nɛ́.”
2Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ nə nə́kulə né nánfwààlɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́? Nə́kulu òdù ga tʼâ la ò dõ yó mãɔ̃ yé. Bə̀ mʼa wǔr nə̀ gakó bə ló tɛ̃´.”
3Yezu zɛ̃̀ n vò Olyivyəəré pyɔ̀ w yó, n jòm tɛ̃´, n zə ń yé n zâ Yi jì yə́. Rə̀myɛ́ yó, ǹdə́ è yʼà wɔ́ Pyɛɛrɛ ǹdə́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã ǹdə́ Andərɛ dúdú bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ ń sono gàà. Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ̀: 4“Byili nə́ba yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀myɛ́ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́. Sə́ byili nə́ba myɔrhɔ w kɔ̀bɔ́ ò mʼa byili dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀myɛ́ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́.”
5Yezu zɛ̃̀ n ji kùr n wɔ̀ bɛ: “Dɛ̃̌na á cìnə̀. Á bə̀kʼá yẽ̌ bə jə́jɛ̀rɛ́ ába yé. 6Lyì nánzhəzhɔ̌ mʼa bə̀ ǹdə́ àmyɛ́ yil lé, sə lò gakó mà n wɔ̀ bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Kristə mó, sə bə̀ mʼa jə́jɛ̀rɛ́ lyì nánzhəzhɔ̌. 7Bə̀ mʼa zɔ̀m jààsɛ̀ shɛ̀bɛ́ sə̀ nyɛ búlə́ yò ǹdʼába. Á bʼâ nyɛ̀ɛ̀ búlə́ dweme bwə́lbwə́ləə, sʼá bə̀kʼá dùr ywẽ yé, bə̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ sə rə̀myɛ́ gakó wɛ̀rhɛ́, sə è gwẽ̌ tʼâ la lũ zhɔ̌ yál yé. 8Cɛmɛ bʼa zɛ̃̀ búlə́ ǹdə́ dwã; tənə̀rh mʼa zɛ̃̀ búlə́ ǹdə́ dwã; cɛ y mʼa zhízhǐ jààsɛ̀ nánzhəzhɔ̌ wa; nɔrh mʼa yə̀ nɛ́. È mʼa yə̀ ǹdə kɛ̃ pwǐ yin kùr-ju ta.
9“Sə dɛ̃̌na á cìnə̀. Lyì bí mʼa zə ába bə vò bùrsì jàà wà. Bə̀ bʼa mà ába dwã-gùúlí jìsí wẽ́. Bə̀ mʼa zə ába bə vò cɛmɛ yó-cìnə́ ǹdə́ pyâ sono àmyɛ́ yilə. Sə rə̀myɛ́ yi ní, á mʼâ yə̀ à zhə̀n-cínnə bə̀ yilə. 10Wɔ́ nyɔ́ɔ́ sə bə jɛ̀rɛ̀ bə bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə byili lũ w lyì bí gakó ne.
11“Bə̀ gə tú bə zə ába bə̀ la bùrsí jàà wà, sʼá bə̀kʼá zɛ̃̀ á nʼá tɛ́rɛ́ á wẽ́ á mʼá pyà kɔn dɛ́ tɛ̀bɛ́ á la lyár mɔ́ yé, sʼá lyár tɛ̀bɛ́ Yi la á wẽ́ co rə̀myɛ́ yi ní cìcì mú. È də̀ ámyɛ̌ cìcì á la zɔ̌m yé. Wɔ́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ è mʼa tó á dɛnnɛ e zɔ̀m. 12Lyì mʼa zə bə̀ da-byâ bə pə bə gu. Dabá mʼa zə bə̀ cìcì byâ bə pə bə gu, sə byâ myɛ mʼa bú ǹdə́ bə̀ dabá bə ce bə gu bi. 13Lyì bí gakó mʼa jí zùùrì ǹdʼába àmyɛ́ yil lé yilə, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ pyɛ́nɛ́ ń zhì ǹ nà y yó kẽkẽ, ǹ mʼâ nə vwârh.”
14Yezu súlí n wɔ̀: “Á mʼâ nə súsúlú kɔn rə̀ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ gə́ yʼà bə mə̂ sə rə yə̀ mə̀gã̌. (Mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ kàrmə̀ rɛ̀, sə́ ce jàn nɛ́ ń lwar rə̀ kùrə̀.) Rə̀myɛ́ yi ní, lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhide tənà y wa, sə bə dùr bə vò pyààrɛ́ wa. 15Lò mɔ̀bɔ́ ǹ jě lyarh wa, sə ǹ bə̀ká pyà tɛ̃´ só ń zù jù w ń kwè ǹ wẽ̀ yé. 16Lò mɔ̀bɔ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ gɔ nɛ́ ǹ kɛ́lɛ́ wa, sə ǹ bə̀ká pyà jè zhəl ń kwè ǹ kàmə̀-zwǐ yé.
17“Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, zwini bʼa zə kana byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe pǔrh, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê ŋwɛ̀ byâ mɔ́. 18Lwə̂lnə Yi, mùnì ga wẽ̀ dé rə̀myɛ́ bə̀kʼa wɛ̀rhɛ́ wàr yi ni yé. 19Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ zwini rí mʼa dwini tɛ̀bɛ́ rə̀ yàl nɛ́, Yi gə́ wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó lũ w kùr-ju yi ní ga, kɔn mʼe yí èlâsɛ̃´ mɔ́. Zwini rí rə̀myɛ́ dwí rí kʼê tʼâ bàn gaga yé. 20Cinu gə yà ń yə̀ dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ bɔ̀, lò mə̀dù ga yà ń tá ń la lú yé. Sə ń bɔ̀ nɛ̀, lyì bí byɛ̀bɛ́ ń cír mó yilə.
21“Rə̀myɛ́ yi ní, lò gə wò ába bə̀ nyǐ Kristə mó ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀, ráá jàà dõ wə, sʼá bə̀kʼá zwẽ nyí yé. 22Lyì mʼa fwĩ́ tɛ̃´ bə̀ nʼê jə́jɛ̀rɛ́ lyì bí, jàlà wɔ̀ bə̀ bə̀ wɔ́ Kristə mó, jàlà wɔ̀ bə̀ bə̀ wɔ́ Yi nyì-zwennə. Bə̀ mʼa wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ ǹdə́ wò-jààrɛ̀, bə̀ mʼê jə́jɛ̀rɛ́ lyì bí. Kɔn gə wɔ̌ myɛ, sə bə jə́jɛ̀rɛ́ byɛ̀bɛ́ Yi cír mó, 23sʼá dɛ̃̀ á cìnə̀. À dámâ a byili ába kɔn gakó.”
Yezu zɔ̀m ń twírí y nánkwaá y yò
(Məco 24.29-44; Lwiki 21.25-33)
24Yezu súlí n wɔ̀: “Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, zúzúnú yi rí rə̀myɛ́ gə tú è lyɛ̃, nə̀nyɔ́nɔ́ w pwẽ̀ dé mʼa jé; cànà pwẽ̀ kʼê tʼâ la nɛ́ yál yé; 25cã̀mə́sɔ̌rh mʼa shí dɛ̃̌ sə ló tɛ̃´. Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w mú bʼa zhízhǐ. 26Sə rə̀myɛ́ yó, bə̀ mʼa nə Numbyíní Byǐ ń ŋwɛ́nɛ́ bə́ban wẽ́ ń bàn ǹdə́ jàn nánfɔ̀lɔ̀, ǹdə́ zùwə́. 27Ń mà n twĩ̀ màlɛ́kabá lũ w cə-yala gakó, kɔn zhí yi-pwírhí e mʼe yí yi-zùr, bə byẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ ń cír mó bə cĩ́ dwã yó.
28“Nyǐnə myɔrhɔ òdù, sʼá lwar ò kùrə̀: á gə nɔ épyìlú ò jɛ̀sɛ́ nʼê tò, ò vɔɔrɛ́ nʼê púrhə́, á jʼá yě bə̀ shí rí bwəlse. 29Èta myɛ, á gə tú á nɔ ywẽ̀ né nə̀myɛ́ nə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́, sʼá lwar bə̀ Numbyíní Byǐ twírí y bwəlse, ń ŋwɛ́nɛ́ bwə̀rə̀ y nyí ni. 30Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: zà zà lũ w lyì bí tʼâ la lyɔ̃ ǹdə́ rə̀myɛ́ gakó yə̀ wɛ̀rhɛ́ yé. 31Dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y mʼa lyɛ̃, sə àmyɛ́ zɔ̀mà nɛ́ tʼâ la lyɔ̃ gaga yé.
32“Lò lò yə̀l dɛ̃ rɛ́, ráá yi rí rə̀myɛ́ yé. Arəzana màlɛ́kabá myɛ yə̀l yé. Yi Byǐ mú myɛ cìcì yə̀l yé. Wɔ́ Da mɔ́ dúdú ń yě. 33Zəna á yírhə́, á bə̀kʼá dɛ̀ɛ̀ yé, bʼâ yə̀l dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀myɛ́ bàn mɔ́ yé.
34“Kɔn nyɛ̌ dwã ǹdə kɛ̀lɛ́ cə́bal gə́ ya ń la ń sɔ́má, n zɛ̃̀ n yẽ̌ ń kɛ̀lɛ́ y nɛ n ce ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé jɔ̃̀ w ta. N pə lò gakó ń tum, n zɛ̃̀ n pə nyí bwə̀rə̀ y yìlnə̀ mó ne bə̀ ń yìlì bwə̀rə̀ y cɛ̀nɛ̀, sə n zə ń yírhə́. 35Rə̀myɛ́ yilə, zəna á yírhə́, bʼâ yə̀l dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ kɛ̀lɛ́ y cə́bal mɔ́ mà n ká n bə̀ mɔ́ yé. È gə wɔ́ də̀dɛ̀nɛ́ ń ká ń bànà, ráá cəcɛ̃-swélé ne, ráá cə́-byə-cǐl ne, ráá cə-lár bɔ̀l wà, á yə̀l yé. 36Cenə jàn nɛ́, mùnì ga ń gə ká ń jàr jàr ń túwə́, sə ń bə̀ká n bə̀ n pwírí á dɛ̌ yé. 37Kɔn dɛ́ tɛ̀bɛ́ à nʼâ byili ába mɔ́, wɔ́ lyì bí gakó ne à nʼâ byili ri: zəna á yírhə́.”
14Zhwifubá yé né cìnə́ bé yʼà nʼê tɛ́rɛ́ bə̀ gə́ mʼa tó né bə zə Yezu bə gu
(Məco 26.1-5; Lwiki 22.1-2; Zhã 11.45-53)
1Búrú w bə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ò wẽ́ ce mó címsí bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Pakɛ mɔ́14.1 Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ byili címsi gakó gə́ nʼê jí ní gàà mɔ́. gə́ tú sə dâl lyẽ̌ né, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé yʼà nʼê pyà bə̀ gə́ mʼa tó né bə myìnì Yezu bə za, ǹdə́ lò lò yə̀l yé, sə bə gu mu. 2Bə̀ yʼà zhe: “È bə̀kʼa yə̀ címsí yù w nə́ la mɔ zal yé, mùnì ga cɔ w lyì bí bə̀kʼa zɛ̃̀ búlə́ nə́ yó w yé.”
Kɛ̃ mə̀dù ló nwə̃̌ è lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ Yezu yó wə
3Yezu yà ń ŋwɛ́nɛ́ Shəmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ nɔ w yʼà zhe mó sõ kɛ̀lɛ́ w Betəni ní. Ń gə́ tú ń la kùjú jú yi ní, kɛ̃ mə̀dù já n zù bə̀ yó ǹdə́ kwâl-byǐ náàcɛ̀nɛ́, è yʼà sú ǹdə́ nwə̃̌ è ye y yʼà cɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´, è lwẽ́ dé jʼà nyɛ̀. Wɔ́ cǒ òdù bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ náárɛ bə̀ yʼà mʼe wɛ̀rhɛ́ ya. N sǔr kwâl-byǐ y nyí rí n ló nwə̃̌ y Yezu yó wə.
4Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà jě gàà mɔ́ jàlà lyimə zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “Byè yil ń nə́ ń zhìlì nwə̃̌ y è ye y cɛ̀ èta mɔ́ nánfò? 5Bə̀ yʼà wɔ̌ bə̀ yè y kɔn lyɛ̃ dwã zwã̌-àtɔ̀ tum wársɛ, bə mʼe sɛ̃ nə̀mwà nɛ̀.”
Sə bə̀ yʼà nʼê zɔ̀m kɛ̃ mɔ́ sõ. 6Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Byè yil á nʼá zhìlì kɛ̃ mɔ́ wu ni? Yẽ̌nə mo. Dɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ à yil mó wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn. 7Nyǐnə nə̀mwà mʼa yə̀ nɛ́ ǹdʼába twéé twéé. Á wɔ̌ á wɛ̀rhɛ́ bɛ cɛ̀nɛ̀ ǹdə á gə́ nʼá yâl nɛ́. Sə è gə wɔ́ àmyɛ́, á tʼá la nɛ nɔ dɛ̃ gakó yé. 8Kɛ̃ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ ń wɔ̌, ǹdə́ nwə̃̌ y ń ló à yó mó. Ń dámâ n tɛnɛ à yala nɛ́ lú-bɔ̀l w co yilə. 9Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bə̀ gə́ la yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwə̂l mə̀gã̌ mə̀gã̌ gakó, bə̀ mʼa byili kɔn dɛ́ tɛ̀bɛ́ kɛ̃ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ myɛ, bə mʼe lyǐrh ń yò.”
Zhidə tɛ́rɛ́ ń gə́ mà n tó né n myìnì Yezu n pə bə za
10Rə̀myɛ́ yó, Yezu kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y mə̀dù, ń yíl Zhidə Esəkarəyɔtɛ, zhə̀l n wɔ̀ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ne, bə̀ ń mà n byili bi bə̀ gə́ mʼa tó né bə zə Yezu. 11Bə̀ gə́ cili ń zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bə̀ wun yə̀ nyɛ̀n dɛ̃´dɛ̃´, bə zɛ̃̀ bə bwəl mo nyí bə̀ bə̀ mʼa pɔ̃ sə̀byǐ. N zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń pyà ń gə́ mà n tó né n myìnì Yezu n pə bə za.
Yezu ce ń kwã-lyì bí tɛnɛ Pakɛ y címsí kùjú wə́
(Məco 26.17-19; Lwiki 22.7-13)
12Búrú w bə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ò wẽ́ ce mó címsí dɛ̃ rɛ́ nã́yéé ré, dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê gwi pyì-bwâlsɛ́ Pakɛ y címsí jú yil mó yùwə̀, Yezu kwã-lyì bí bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Yẽ̀ ǹ nə́ ǹ yâl bə̀ nə́ zhəl nə́ tɛnɛ Pakɛ y címsí kùjú w ní nə́ pɔ̃́?”
13N zɛ̃̀ n vùr lyì bə̀lyè bə̀ wẽ́ n twĩ̀, n wɔ̀ bɛ: “Zhəlnə cɔ w wa. Á mʼâ nə bal mə̀dù ń zhĩ nɛ̃̌ kɔ̀lɔ́, sʼá tó ń kùrə̀. 14Kɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ ń la è wẽ́ zú mú, sʼá wɔ̀ è cə́bal mɔ́ nɛ: ‘Nə́ yó-cə́bal mɔ́ wò bə̀ nə́ bwə̂rh mó bə̀ wɔ́ yẽ̀ jì y ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí la Pakɛ y címsí ní jú mú ŋwɛ́nɛ́?’ 15Sʼá yẽ̌ bə̀ ń mà n byili ába dɛ̃̌-yó jì nánfwɛ̀lɛ̀. Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á zhe rə̀ tum kùjú w tɔnɔ yil mó ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́. Wɔ́ gàà á mʼâ tɛnɛ címsí kùjú w ní á pə nə́ba.”
16Bə zhǐr bə vò cɔ w wa, bə nə kɔn gakó ǹdə Yezu gə́ byili bi ní, bə tɛnɛ Pakɛ y címsí kùjú wə́.
Yezu byili bə̀ lò mə̀dù la mɔ myìnù
(Məco 26.20-25; Lwiki 22.14,21-23; Zhã 13.21-30)
17Də̀dɛ̀nɛ́ y yi gə́ yúwə́, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y zɛ̃̀ bə vò. 18Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê jí kùjú w yi ní, ń wò bè: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: ámyɛ̌ mə̀dù la nɛ myìnù n pə bə za. E jà wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń tó ne ń jí mú.”
19Bə̀ gakó wun zhìlì kókó, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê bwə̀rh mò mə̀dù mə̀dù bə̀ zhe: “È wírí è də̀ àmyɛ́ myɛ̌ yé?”
20N wɔ̀ bɛ: “Wɔ́ ámyɛ̌ shí ǹdə́ bə̀lyè y mə̀dù, mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń tó ne ń ce ń jɛ̃̀ y nə̀zhĩ̌ y wẽ́ mó. 21Zhə̀nà, Numbyíní Byǐ nə́ ń zhǐr ǹdə Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ gə́ nʼê byili ní ń shò-kwã nɛ́. Sə zwini mʼa zə lò mó mɔ̀bɔ́ ń la mɔ myìnù n pə bə zə mɔ́! Bə̀ gə yʼà yə̀ lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ lùl yʼà cɔ̃̀.”
Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí jú Pakɛ y címsí kùjú wə́
(Məco 26.26-30; Lwiki 22.14-20; 1 Kɔrɛ̃tɛ 11.23-25)
22Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê jí kùjú w yi ní, Yezu kwè búrú n ce Yi nə̀báná, n kə́ w dwã wa, n pə ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: “Zwẽnə. Tɛ̀bɛ́ wɔ́ àmyɛ́ yala.”
23N zɛ̃̀ n kwè kâ-zɔ̌m ǹdə́ sɛ̃´ mə̀ wẽ́, n ce Yi nə̀báná, n pə bə̀ gakó ne bə nyɔ̀. 24N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Mɔ̀bɔ́ wɔ́ àmyɛ́ jal, sə mə̀ nʼê byili bə̀ Yi dɔbrɛ́ wɔ́ zhə̀nà. Jal mɔ́ mə̀myɛ́ la tɛ̃´ ló lyì nánzhəzhɔ̌ yilə. 25Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: à kʼâ tʼâ la sɛ̃´-cǒ byâ nɛ̃̌ nyɔ́ gaga yé, kɔn mʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ à mʼa kʼa nyɔ̀ mə̀ dõ nándùl Yi tənà y wẽ́ mó.”
Yezu wò bə̀ Pyɛɛrɛ mà n wɔ̀ bə̀ ń yə̀l ń pár yé
(Məco 26.30-35; Lwiki 22.31-34; Zhã 13.36-38)
26Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə nún bə cèrhé Yi, bə zɛ̃̀ bə shə́r bə vò Olyivyəəré pyɔ̀ w yó.
27Yezu wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Á gakó mʼâ dùr á yẽ̌ ne. Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘À mʼa gu vwã̌-ènɔ̀n mɔ́, sə ń pyììsí mʼa làà dwã nɛ.’ ” 28Yezu súlí n wɔ̀: “Sə à gə tú à bwìrhì, à mʼa tó yé a vò a dɛ̃̀ ába Gəlile né.”
29Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bá bə̀ gakó gə la dǔr bə yẽ̌ mó myɛ, àmyɛ́ tʼâ la dǔr yé.”
30Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l mó: zà cəcɛ̃ y cìcì, cə́-bya mʼà la mʼe kúrh twər rə̀lyè, ǹdə́ ǹ wò twər rə̀tɔ̀ bə̀ ǹ yə̀l à pár yé.”
31Pyɛɛrɛ kwɛrhɛ n mà nyə̀-pɔ̌ dwini shãã ga n wɔ̀: “Bá à gə mʼa tó mó a cì myɛ, à tʼâ la wál bʼà yə̀l ǹ pár gaga yé.” Ń tó-dwã bɛ́ gakó myɛ wɔ̀ èta.
Yezu zhə̀l Zhətəsəməni ń nə́ ń ce Yi
(Məco 26.36-46; Lwiki 22.39-46)
32Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə vò jàà èdù wẽ́, bə̀ nʼê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ bə̀ Zhətəsəməni. N wɔ̀ bɛ: “Jǒmnə nyɔ̀nɔ̀, à la vò a ce Yi.”
33N zə Pyɛɛrɛ ǹdə́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã n mə n zhǐr. Ywẽ zɛ̃̀ rə̀ zhe mo. Ń wu ji kùr ò nʼô zɛ̃̀ dɛ̃´dɛ̃´, 34n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Wu-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne, à nʼâ yâl a cì. Mɛ̃na nyɔ̀nɔ̀, sʼá zə á yírhə́.”
35N twẽ̌ n vò yé né námpɔ́lɛ́, n tu tɛ̃´, ń nə́ ń lwə̀l Yi mùnì ga, ǹdə́ kɔn gə wɔ̌, sə nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ bə̀kʼa zə mɔ yé. 36Ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: “À Da, ǹ wɔ̌ kɔn gakó. Ce nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ vò kwã nɛ́, ò bə̀kʼa yí ni yé. Sə zhə̀n zhə̀nà, è bə̀kʼa yə̀ ǹdə àmyɛ́ gə́ nʼâ yâl nɛ́ yé. È yál ǹdə ǹmyɛ́ gə́ nə́ ǹ yâl nɛ́.”
37N zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n vò ń kwã-lyì bí bə̀tɔ̀ y sõ, n pwírí bə̀ dɛ̌. N wɔ̀ Pyɛɛrɛ nɛ: “Shəmɔ, ǹ dɛ̌? Ǹ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ ń zə ǹ yírhə́ námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì? 38Zana á yírhə́, sʼá lwə̀l Yi, mùnì Shətana bə̀kʼa ŋwɛ̀nɛ́ e swèlè ába yé. Numbyíní wu w nʼô yàlá, sə è yala nɛ́ jàn dɛ́ yə̀ yí yé.”
39N kə́ n vò, n lwə̀l Yi ǹdə ń gə́ yà ń zɔ̀m nɛ́. 40N kə́ n kwɛ̃̀ n vò n pwírí ń kwã-lyì bí dɛ̌. Jan dɛ́ yʼà zù bì dɛ̃´dɛ̃´. Bə zɛ̃̀ bə̀ yə̀l bə̀ gə́ mʼa lyár mɔ nɛ́ yé.
41N kə́ n vò. Ń gə́ ká n bə̀ ń twər rə̀tɔ̀ nyân dɛ́ yó, n wɔ̀ bɛ: “Á gwẽ̌ dɛ̌, á nʼá shìrhə́? Kɔn mâ. Kɔn yú èlâsɛ̃´. Bə̀ la Numbyíní Byǐ zal bə pə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né ne. 42Zɛ̃̀nà dɛ̃̌ nə́ vò. Nyǐ mɔ̀bɔ́ ń la nɛ myìnù mú bwəlse.”
Bə̀ zɔ Yezu
(Məco 26.47-56; Lwiki 22.47-53; Zhã 18.3-12)
43Yezu gə́ yà ń gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀m yi ní, ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y mə̀dù já n du, mɔ̀bɔ́ ń yíl Zhidə mó, ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì nánjə̀jóló bə̀ yʼà zɔ shìmì, bə pyɛ̀lɛ́ màngwə̂rh bə̀ mʼê bàn Yezu ni. Wɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé, ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé, ǹdə́ náncɛsɛ́ bə̀ yʼà twĩ̀ bì. 44Myìnù cə́bal mɔ́ yà ń zɔ̀m n cĩ́ ǹdə́ bɛ n wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ à la yí a kwə̀ə̀lè mó, wɔ́ ńmyɛ̌. Á gə zɔ mɔ, sʼá yìlì mù cɛ̀nɛ̀, ń bə̀ká n vwârh yé.”
45N já n yí Yezu nyí ni n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal.” N zɛ̃̀ n kwə̀ə̀lè mò.
46Lyì-zhâ bɛ́ jʼa yí bə zə Yezu. 47Byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ mə̀dù já n fwə̂rh shù, n za vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ mə̀dù zhɛ̃̌ n pyir.
48Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á zɔ shìmì ǹdə́ màngwə̂rh á mʼá bàn nɛ̀ zal ǹdə ŋwɔ̀l-bal ta? 49E jà dɛ̃ gakó, à yʼà tó ába à ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, à nʼâ cèrhè kàrmɔ̀, sə á yə̀ nɛ zal yé. Kɔn mə̂ sə rə tó èta, mùnì kɔn dɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó pyìrh.”
50Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí gakó dùr bə yẽ̌ mo. 51Ébɔ́-dâl mə̀dù yà ń pú ń kùrə̀. Ń yà ń dul gàmə̀-lyɔ̀nɔ̀ dúdú. Bə̀ la mɔ zal, 52n vwârh n dùr nánlwè n yẽ̌ gàmə̀-lyɔ̀nɔ̀ w nɛ.
Bə̀ zə Yezu bə vò bùrsí gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w yé né
(Məco 26.57-68; Lwiki 22.54-55,63-71; Zhã 18.13-14,19-24)
53Bə zə Yezu bə vò Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y sono. Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó ǹdə́ náncɛsɛ́ ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé bà, bə jòm dwã yó. 54Bə̀ gə́ yʼà zɔ mɔ bə̀ la gàà yi ní, Pyɛɛrɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ kwã nɛ́ kwã nɛ́, n mə n tó n yí n zù vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y sõ kɛ̀lɛ́ wa, n tó Yi jì y yìlnə̀ bé ne ń jě tɛ̃´ ń nə́ ń ywə̀l myǐn.
55Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ bùr-kárna bɛ́ gùlú w lyì bí gakó yʼà nʼê pyà yò bə̀ la Yezu yó w cṹ, mùnì bə gu mu, sə bə̀ yə̀ nɛ yé. 56Lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê gòm kɔma bə̀ ce ń nyí ni, sə bə̀ zɔ̀mà nɛ́ yʼà tʼâ tó dwã yé.
57Rə̀myɛ́ yó, bə̀ jàlà zɛ̃̀ bə gõ kɔma bə̀ nʼê yâl bə cĩ́ yò ń yó wə, bə wɔ̀: 58“Nə́ nyɛ̀ɛ̀ ń nyú wə. Ń wò bə̀ ń mà n wǔr Yi jì y kɛ̀bɛ́ numbyínə́ lù mú, sə dwã nə̀tɔ̀ wẽ́, ń mà n ká n lù è dõ, kɛ̀bɛ́ numbyínə́ jɛ̀rh yə̀ lwì mú.” 59Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ zɔ̀mà nɛ́ yʼà tʼâ tó dwã yé.
60Rə̀myɛ́ yó, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ bə̀ gakó yé né, n bwə̀rh Yezu n wɔ̀: “Ǹ tá ǹ lyár bə̀ kaka? Bə̀kɔ́n yil lyì bí byɛ̀bɛ́ nʼê ce yò ǹ nyí ni?”
61Sə Yezu shĩ̌ ń nyí, ń yə̀ lyár bə̀ kaka yé. Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y kə́ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristə, Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ mə̂ ǹdə́ còrhó mó Byǐ mú?”
62Yezu wɔ̀: “Wɔ́ àmyɛ́, sə á mʼâ nə Numbyíní Byǐ ń jě Yi jàn cə́bal mɔ́ jə̀jĩ́ ni. Á mʼâ nə mɔ myɛ ń wɔ bə́ban wẽ́ ń bànà.”
63Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y lyim zɛ̃̀, n kâr ń gàndɛ́ n wɔ̀ bùrsí gùlú w lyì bí ni: “Nə́ kʼé bə zhə̀n-cìnə́ tum zhe kə́dò yé. 64Á cìcì nyɛ̀ɛ̀ ń gə́ tùrh Yi ní. Bə̀kɔ́n á nʼá bùlə̀?”
Bə̀ gakó tó dwã bə̀ wɔ̀ bə̀ ń mə̂ dwã ǹdə́ gu. 65Bə̀ jàlà yʼà nʼê pùrh tə̀tàr ń yó, bə̀ nʼê pyi ń yé y ne bə̀ mà mɔ̀ ǹdə́ jə̀-gúlə́, bə̀ zhe: “Lwar lò mɔ̌ ná-yil ń mà mɔ́!” Yi jì y yìlnə̀ bé myɛ yʼà nʼê mà mɔ̀ jə̀-sə̂rh.
Pyɛɛrɛ wò bə̀ ń yə̀l Yezu pár yé
(Məco 26.69-75; Lwiki 22.56-62; Zhã 18.15-18,25-27)
66Bə̀ gə́ yʼà nʼê bwə̀rh Yezu yi ní, ǹdə́ Pyɛɛrɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ kɛ̀lɛ́ y wu w wẽ́. Kɛ̃-byǐ èdù è wɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y tùntùnnə̀, èmyɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ e yí, 67e nə Pyɛɛrɛ ń jě tɛ̃´ ń nə́ ń ywə̀l myǐn, e nyǐ mu shɛ́shɛ́, e wɔ̀ mɔ̀: “Ǹmyɛ yà ǹ nə́ ǹ tó Nazarɛtɛ lyì bal Yezu mú ni.”
68Pyɛɛrɛ mà nyə̀-pɔ̌ n wɔ̀: “Àmyɛ́ gaga mɔ́ búl à yə̀l tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ zɔ̀m mɔ́ kùr yé.”
N zɛ̃̀ n vò bwə̀r-zɔ́nɔ́ w wa. [Rə̀myɛ́ yó, cə́-bya kúrh.] 69Kɛ̃-byǐ y kʼe nə mɔ, e zɛ̃̀ e wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ nɛ: “Mɔ̀bɔ́ èta mɔ́ wɔ́ Yezu mú kwã-lò.”
70Pyɛɛrɛ kə́ n mà nyə̀-pɔ̌.
Kɔn yə̀ námpɔ́lɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ myɛ wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ wɔ́ Gəlile lò zhə̀n zhə̀nà. Sə rə̀myɛ́ nʼê byili bə̀ ǹmyɛ wɔ́ Yezu mú kwã-lò.”
71Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ ń nə́ ń mà nyə̀-pɔ̌ ń mə́ ń dùl Yi ń zhe: “À yə̀l bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ á nʼá zɔ̀m ń yò w mó pár yé.”
72Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, cə́-bya kúrh twər rə̀lyè nyân dɛ́. Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n lyǐrh bə̀ Yezu yà ń wò mò: “Cə́-bya mʼà la mʼe kúrh twər rə̀lyè, ǹdə́ ǹ wò twər rə̀tɔ̀ bə̀ ǹ yə̀l à pár yé.” N zɛ̃̀ ń nə́ ń kúrhə́.
15Pyəlatɛ kɔ́ Yezu bùrsì
(Məco 27.1-2,11-31; Lwiki 23.1-5,13-25; Zhã 18.28–19.16)
1Cɛ y gə́ tú e lá, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé, ǹdə́ náncɛsɛ́, ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé, ǹdə́ bùr-kárna bɛ́ dwã bɛ́ gakó jòm dwã yó, bə ce bə zə Yezu bə lyẽ, bə zə mɔ bə vò e pə Pyəlatɛ nɛ.
2Pyəlatɛ bwə̀rh mò n wɔ̀: “Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́?”
Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ èta, ǹdə ǹ gə́ wò né.”
3Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé zɛ̃̀ bə̀ nʼê ce cə̀rh nánzhəzhɔ̌ ń nyí ni.
4Pyəlatɛ kə́ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Ǹ tá ǹ lyár bə̀ kaka? Ǹ bə cèsé shɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê ce ǹ nyí ni mú nyɛ̌ nà?”
5Sə Yezu kə́ ń yə̀ lyár bə̀ kaka yé. Rə̀myɛ́ jàr Pyəlatɛ dɛ̃´dɛ̃´.
6Pakɛ címsi gakó, Pyəlatɛ ya n vùr byə̀nə́-jì lò mə̀dù, mɔ̀bɔ́ lyì bí lwə̀l mó. 7E jà rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ lò mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ byə̀nə́-jù w ń yíl Barabaasɛ. Ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tó-dwã yʼà ce zɔ̀mà jòm cɔ w wa, sə bə̀ yʼà gu lò. 8Lyì-zhâ bɛ́ yí Pyəlatɛ nyí ni, bə lwə̀l mò bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ́ tɛ̀bɛ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ byin byin gakó mó.
9Pyəlatɛ wɔ̀ bɛ: “Á nʼá yâl bʼà dwĩ̀ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́ nɛ?”
10Ń yà ń yě bə̀ wɔ́ bwɛ̃̌-dǔr è ce Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé zə Yezu bə bə̀ ń sono. 11Bə cìrh lyì-zhâ bɛ́ bə ce né bə̀ bə̀ lwə̂l Pyəlatɛ nɛ bə̀ ń vǔr Barabaasɛ.
12Pyəlatɛ kə́ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Sə mɔ̀bɔ́ á nʼá byẽ̀ bə̀ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́, à wɛ̀rhɛ́ mɔ etəra?”
13Bə kwɛrhɛ bə búbwéé bə wɔ̀: “Ce bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó!”
14Pyəlatɛ kə́ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n lwɛlɛ ń wɛ̀rhɛ́?”
Bə zɛ̃̀ bə búbwéé dɛ̃̌ dɛ̃̌ bə wɔ̀: “Ce bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó!”
15Pyəlatɛ gə́ yà ń nə́ ń yâl n swẽ́ lyì-zhâ bɛ́ wun ni mú ce, n vùr Barabaasɛ, ǹdə bə̀ gə́ lwə̀l mò né, n ce bə mà Yezu ǹdə́ dànə̀shàárɛ, n zɛ̃̀ n pə nyí bə̀ bə̀ zhəl bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó.
16Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə zə Yezu sə zù cɔ w cə́bal mɔ́ kɛ̀lɛ́ y wu w wẽ́, sə byẽ̀ sə̀ gùlú w lyì bí púlə́púlə́ bə bə̀ dwã yó. 17Bə zù mù kàmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ nánshɔ̃̀, bə jéé sɔr ǹdə pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú ta bə pú ń yó wə, 18bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “Nə́ rʼé ce mó Zhwifubá pyɔ̌!”
19Bə zə eshɔ̀ bə mà mɔ̀, bə pùrh tə̀tàr ń yó, bə̀ nʼê jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó, bə̀ mʼê wùlì ń yé né. 20Bə̀ gə́ fulsi mu èta bə zhɛ̀, bə vùr kàmə̀-zù-shɔ̃̀ w bə̀ yʼà mʼe zù mù mú, bə kʼa zù mù ń gàndɛ́, bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə du sə̀ la vò bə pəpa də̀-jɔrhɔ́ yó.
Bə̀ pəpa Yezu də̀-jɔrhɔ́ yó
(Məco 27.32-56; Lwiki 23.26-49; Zhã 19.17-30)
21Shərɛnɛ lyì bal mə̀dù ń yíl Shəmɔ ń yà ń shí gɔ, n kwè sɔ́má y èmyɛ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń lùl Alɛsãdərɛ ǹdə́ Orofyiisi. Bə̀ nyɛ́ɛ́ mɔ jàn n zhĩ Yezu də̀-jɔrhɔ́ wá. 22Bə zə Yezu bə vò jàà èdù bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ “Gɔləgɔta”, rə̀ kùr wɔ́: “Yó-kóló jàà”. 23Bə zə cə́m bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ myííri bə gùlí sɛ̃´ nɛ bə̀ nʼê pɛ mɔ bə̀ ń zwẽ n nyɔ̀, sə ń yə̀ mɔ zwẽ yé. 24Bə zɛ̃̀ bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ w yó, bə kwè ń gàndɛ́ bə tə́ tántɛ́ɛ́ mùnì ga bə lwar lò gakó gə́ mà n jí ní. 25È yʼà wɔ́ nəkɔkɔ́lɛ́ ǹdə́ yi rí tú dɛ̃̌.
26Bə̀ yʼà kɛ̃ bwèlè yó bə wɔ̀: “Zhwifubá pyɔ̌”, bə fwar bwèlè y də̀-jɔrhɔ́ w nɛ, bə mʼe byili ń cu mú kùrə̀. 27Bə̀ yʼà súlí bə pəpa vwârhna bə̀lyè də̀-jaárhɛ dwã yó Yezu yala nɛ, mə̀dù ń jə̀jĩ́ ni, mə̀dù ń jə̀gwã̀ nɛ̀. [ 28Èta, kɔn dɛ̀bɛ́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ byili mú pyìrh. Bə̀ kɛ̃ rə̀ wẽ́ bə wɔ̀: “Bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə lyì-bəlwɛ̀lɛ́ ta.”]
29Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê tó gàà bə̀ lyɛ̃ mɔ́ yʼà nʼê zhízhí bə̀ ywẽ́, bə̀ nʼê tùrh mò bə̀ zhe: “Hâyà, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ yâl ń wǔr Yi jì y ń ká lù y dwã nə̀tɔ̀ wẽ́ mó, 30zwẽ ǹ cìnə̀, ń só də̀-jɔrhɔ́ w yó nə́ nyì!”
31Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé myɛ yʼà nʼê mɔ̀n mɔ̀. Bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “Ń zwẽ lyì dwã, n jà ń wàr sə n zwẽ ń cìn yé. 32Bə̀ Kristə mó, Esərayɛl lyì pyɔ̌ mɔ́, só tɛ̃´ də̀-jɔrhɔ́ w yó èlâsɛ̃´ nə́ nyì! Nə́ gə nɔ mɔ ń só tɛ̃´, nə́ mʼâ zwẽ nyí.” Byɛ̀bɛ́ bə̀ pəpa də̀-jaárhɛ́ yó ń yala nɛ mɔ́ myɛ yʼà nʼê tùrh mò.
33Yi rí gə́ tú e yí yə́-pɛ̀lɛ́ ecəl wə, cɛ y gakó jʼa zhìzhì e jǐrh námbyṹ, kɔn mʼe yí yi-kár nɛ. 34Rə̀myɛ́ yi ní, Yezu bya dɛ̃̌ dɛ̃̌, n wɔ̀: “Eloyi, Eloyi, lama sabakətanɛ?” Rə̀ kùr wɔ́: “À Yi, à Yi, byè yil ǹ yẽ̌ ne?”
35Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ jàlà gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə wɔ̀: “Nyǐnə ń nə́ ń byẽ̀ Elyi!”
36Mə̀dù zɛ̃̀ n dùr n kwè ku ǹdə kàmə̀-jùrhú ta n mɔ́rh sɛ̃´ kárɛ́ wa, n cìì eshɔ̀ nɛ̀, ń nə́ ń pɛ mɔ bə̀ ń nywɛ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀: “Yẽ̌nə mo! Nə́ mʼâ nyǐ ǹdə́ Elyi gə mà n bə̀ n só mo tɛ̃´ də̀-jɔrhɔ́ w yó!”
37Yezu bya dɛ̃̌ dɛ̃̌, n já n cì.
38Gɔ̀nɔ̀ w ò yʼà bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ jʼa zhì dɛ̃̌ o kâr o zhí tɛ̃´. 39Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɔ̌m yó-cə́bal mɔ́ yà ń zhǐ Yezu yé né. Ń gə́ nɔ ń gə́ cù ní mú, n wɔ̀: “Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yà ń wɔ́ Yi Byǐ zhə̀nà.”
40Kana jàlà myɛ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà, bə̀ yʼà zhǐ kwã nɛ́ bə̀ nʼê nyǐ. Sə Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ,15.40 “Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ”. Wɔ́ cɔ òdù ò yíl Magədala. Wɔ́ òmyɛ́ wẽ́ Marɛ yà ń shí ní. Wɔ́ Marɛ mɔ́ ńmyɛ̌ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Marɛ Madəlɛ̃ɛ̃. ǹdə́ Zhakɛ mɔ́ námpɔ́lɛ́ y ǹdə́ Zhoze ná Marɛ, ǹdə́ Saləmɛ ga yʼà ŋwɛ́nɛ́ kana bɛ́ bə̀myɛ́ mɔ́ wẽ́. 41Bə̀ yʼà nʼê tó Yezu ni Gəlile né, sə bə̀ yʼà nʼê sɛ̃ mɔ. Kana dwã nánzhəzhɔ̌ myɛ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà, bə̀ yʼà tó Yezu ni bə bə̀ Zhərəzalɛm.
Bə̀ co Yezu
(Məco 27.57-61; Lwiki 23.50-56; Zhã 19.38-42)
42Dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê tɛnɛ shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́, rə̀ yʼà dâl bə̀ nəkɔl mɔ́, də̀dɛ̀nɛ́ y gə́ tú e yí, 43Arəmatɛ lyì bal mə̀dù bà, ń yíl Zhozefu. Ń yà ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ bùr-kárna bɛ́ gùlú w wẽ́; ńmyɛ yà ń nə́ ń dɛ̃̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ twírí yə́. N zɛ̃̀ n kə̃̀ ń wu n vò Pyəlatɛ sõ, n lwə̀l mò Yezu ń la kǒ n vò n ce.
44Pyəlatɛ gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Yezu cù làlà èta mɔ́, kɔn jàr mɔ̀. N zɛ̃̀ n byẽ̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɔ̌m yó-cə́bal mɔ́, ń la bwə̀rh mò n nyǐ Yezu gə́ cù mú dɛnɛ nà? 45Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ gə́ byili mu, n zɛ̃̀ n wɔ̀ Zhozefu ni bə̀ bə̀ mʼa pɔ̃ Yezu. 46Zhozefu yè gɔ̀nɔ̀, n swàr Yezu də̀-jɔrhɔ́ w yó, n zə gɔ̀nɔ̀ w n pyípyílí mu, n zɛ̃̀ n kwè mò n vò n ce lú-bɔ̀l wà.15.46 Zhwifubá yʼà nʼê kwì bə̀ lú-bɔ̀là bɛ́ pyɔ̀ nə̀bán nɛ. Bə̀ yʼà tʼâ kwì bì bə̀ zul tɛ̃´ yé. Wɔ́ lɔ́rh bə̀ nʼê lɔ̀rh pyɔ̀ w ǹdə myèlé ta, bə zɛ̃̀ bə shar nə́kulu námpɔ́pɔ̌ bə mʼe pyi mə̀ nyí ni. Bə̀ yʼà kù lú-bɔ̀l mɔ́ mə̀myɛ́ pyɔ̀ wà. N zɛ̃̀ n byíbyílí nə́kulu nánfɔ̀lɔ̀ n mə n pyi bɔ̀l mɔ́ nyí ni. 47Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ ǹdə́ Zhoze ná Marɛ yʼà nʼê nyǐ bə̀ gə́ nʼê cĩ́ mu mə̀gã̌.
16Kana bɛ́ zhə̀l bə pwírí Yezu tɛ̀nɛ́ lú-bɔ̀l mɔ́ wẽ́ yé
(Məco 28.1-8; Lwiki 24.1-12; Zhã 20.1-10)
1Shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ gə́ tú e lyɛ̃, Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ, ǹdə́ Zhakɛ ná Marɛ, ǹdə́ Saləmɛ yè nǔrh sə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, bə̀ la vò bə mʼe tùr Yezu. 2È zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ jə̀máásɛ́ yùwə̀, bə pyẽ̀ pyẽ̀ bə zɛ̃̀ ǹdə́ yi rí nʼê púrhə́, bə̀ la lú-bɔ̀l mɔ́ yó. 3Bə̀ yʼà nʼê bwə̀rh dwã bə̀ zhe: “Mɔ̌ lò ń mà n byíbyílí lú-bɔ̀l mɔ́ nyí rí nə́kulu w n ce kwã nɛ́ n pə nə́ba?”
4Bə̀ la nyǔ bə pwírí nə́kulu w byíbyílí ò pyě sarh nɛ, o jʼà yʼà já dɛ̃´dɛ̃´. 5Bə yí bə zù lú-bɔ̀l mɔ́ wa, bə nə ébɔ́-dâl mə̀dù ń zù kàmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ námpõ ń jě jə̀jĩ́ sõ. Ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀ rə̀ zhe be. 6Ébɔ́-dâl mɔ́ wɔ̀ bɛ: “Á bə̀kʼá dùr ywẽ yé. Wɔ́ Nazarɛtɛ lyì bal Yezu mú bə̀ pəpa də̀-jɔrhɔ́ w yó mó á nʼá pyà. Ń tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ yé. Ń bwìrhì. Nyǐnə bə̀ gə́ yʼà cĩ́ mu mə̀gã̌. 7Zhəlnə á byili Pyɛɛrɛ ǹdə́ Yezu kwã-lyì bí dwã bɛ́ nɛ bə̀ nyǐ ń tó yé n vò Gəlile. Wɔ́ gàà bə̀ mʼa nə mɔ nɛ́, ǹdə ń gə́ yà ń byili bi ní.”
8Kana bɛ́ zɛ̃̀ bə shí lú-bɔ̀l mɔ́ w bə du, bə dùr. Bə̀ yʼà nʼê kəkə. Bə̀ kʼê yə̀l bə̀ gə́ nʼê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ yé. Sə ywẽ dé gə́ yʼà zhe be mó ce, bə̀ yə̀ lò lò nè wə̀l bə̀ kaka yé.
Yezu lyí Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ
[ 9Yezu bwìrhì shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã, n jɛ̀rɛ̀ n lyí Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ. Wɔ́ ńmyɛ̌ nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ shàlpyɛ̀ y yʼà zhe, Yezu zɛ̃̀ n jì sì mú. 10Yezu tó-dwã bɛ́ wun yʼà zhìlì, bə̀ nʼê kúrhə́. Marɛ vò n byili bi kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. 11Ń gə́ wò bè bə̀ Yezu bwìrhì, bə̀ ńmyɛ̌ nɔ mɔ, bə̀ yə̀ nyí zwẽ yé.
Yezu lyí ń kwã-lyì bí bə̀lyè
12Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu lyə́r n kwè nyɔrhɔ dõ, n mə n lyí ń kwã-lyì bí bə̀lyè ǹdə́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má yó bə̀ la gɔ sono cə-byǐ èdù wẽ́. 13Bə kʼa kwɛ̃̀ bə bʼe byili bə̀ dwã bɛ́ nɛ, sə bə̀ yə̀ bə̀myɛ zɔ̀mà nɛ́ zwẽ yé.
Yezu twĩ̀ ń tùntúmə́ bé
(Məco 28.16-20; Lwiki 24.36-49; Zhã 20.19-23; Tùntúmə́ bé 1.6-8)
14Yezu zɛ̃̀ n tà-kwã n lyí ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ mə̀dù y ǹdə́ bə̀ nʼê jí kùjú. N ji bi búlə́, bə̀ gə́ yə̀ Yi ni zhí mú, ǹdə́ bə̀ gə́ yə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ mɔ ń bwìrhì mú zɔ̀mà nɛ́ zwẽ mó yilə.
15N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Zhəlnə lũ w púlə́púlə́ wə, á bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí á byili lyì bí gakó ne. 16Lò mɔ̀bɔ́ ń zwẽ nyí bə zɛ̃̀ bə pɔ̃ nɛ̃̌-shɔ, rə̀-ná-cí mà n nə ń cìn vwârh, sə lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ nyí zwẽ, bə̀ mʼa kə́ ń bùrsì bə pɔ̃ dóó. 17Nyǐnə màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ la nyí zõ mó bʼa wɛ̀rhɛ́ mɔ́: bə̀ mʼa jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ ǹdə́ àmyɛ́ yil lé. Bə̀ mʼa zɔ̀m dwə́ dwã zɔ̀mà. 18Bə̀ gə zɔ dɔma bə̀ jɛ̀rh w myɛ, dɔma bɛ́ tʼâ la bɛ kaka wɔ̀rhɔ́ yé. Bə̀ gə nyɔ̀ cə́m mɔ̀bɔ́ mə̀ nʼê gwi lò myɛ, mə̀ tʼâ la bɛ kaka wɔ̀rhɔ́ yé. Bə̀ gə cĩ́ bə̀ jɛ̀rh nə̀bwànà yó, nə̀bwànà bɛ́ mʼa wárh.”
19Cinu Yezu gə́ zɔ̀m ǹdə́ ń kwã-lyì bí èta n zhɛ̀, Yi ce n zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ Arəzana wa, sə ń jě rə̀ jə̀jĩ́ ni. 20Ń kwã-lyì bí zhǐr bə vò bə bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí jààsɛ́ gakó wə. Sə Cinu yà ń nə́ ń sɛ̃ bɛ tum dí rə̀myɛ́ wẽ́, ń nə́ ń tó màmyaarhɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ dɛnnɛ ń byili bə̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə̀ nʼê bwə̀l mó wɔ́ zhə̀nà.]