Yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí
Məco
kɛ̃ mɔ́
Məco yà ń wɔ́ Yezu Kristə kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y mə̀dù. Ń byili ń sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́, bə̀ Yezu wɔ́ lò mó mɔ̀bɔ́ Yi yʼà bwəl nyí Zhwifubá ne shãã ga, bə̀ rə̀ la ce n bə̀ n vwârh bɛ, sə n yə̀ bə̀ pyɔ̌ mɔ́. Məco byili Yi dɔbrɛ́ nándwə́l lé sɛ́bɛ́ rɛ́ myɛ zɔ̀mà nánzhəzhɔ̌, n zɛ̃̀ n byili Yezu gə́ tó né n pyìrh kɔn dɛ̀bɛ́ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ byili mú, n súlí n byili Zhwifubá yé né cìnə́ bé gə́ tó né bə mʼe zhɛ̃̀ Yezu mú gakó. Ń byili bə̀ Yezu tú Zhwifubá ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá mó gakó yilə, sə è də̀ Zhwifubá dúdú yil ń tú yé.
Twər nánzhəzhɔ̌, Məco zɔ̀m “Arəzana tənà y” ráá “Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́” yò. Zhwifubá nánzhəzhɔ̌ yʼà bə shɛ̀ Yi yil lé cìcì mú byõ̌ yé. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ gə la Yi byõ̌, bə̀ yʼa kʼa byẽ̀ bə̀ “dɛ̃̌” ráá “Arəzana”. Bə̀ gə la wál bə̀ “Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́”, bə kʼa wɔ̀ bə̀ “Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́”. Rə̀myɛ́ ce, nə́ mə̂ sə nə́ lwar bə̀, bə̀ gə wò bə̀ “Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́” ráá “Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́”, rə̀myɛ́ ga wɔ́ kɔn rə̀dù. Èta myɛ, bə̀ gə wò bə̀ “Arəzana tənà yá”, ráá “Yi tənà yá”, rə̀myɛ ga wɔ́ kɔn rə̀dù.
1Yezu nàmbala bɛ́ yilə né
1Yezu Kristə wɔ́ Abəraham ǹdə́ Dəvyidi nɔ̃̌. Nyǐnə ń nàmbala bɛ́ yilə né.
2Wɔ́ Abəraham ń lùl Yəzakɛ,
Yəzakɛ zɛ̃̀ n lù Zhakɔɔbɛ,
Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n lù Zhidə ǹdə́ ń da-byâ bɛ́,
3Zhidə zɛ̃̀ n zə Tamaarɛ n mə n lù Farɛɛsɛ ǹdə́ Zara,
Farɛɛsɛ zɛ̃̀ n lù Esərɔm,
Esərɔm zɛ̃̀ n lù Aram,
4Aram zɛ̃̀ n lù Amyənadaabɛ,
Amyənadaabɛ zɛ̃̀ n lù Naasɔ̃,
Naasɔ̃ zɛ̃̀ n lù Saləma,
5Saləma ǹdə́ ń kɛ̃ Arayaabɛ zɛ̃̀ bə lù Booze,
Booze ǹdə́ ń kɛ̃ Riti zɛ̃̀ bə lù Obɛɛdɛ,
Obɛɛdɛ zɛ̃̀ n lù Zhese,
6Zhese zɛ̃̀ n lù pyɔ̌ Dəvyidi,
Dəvyidi zɛ̃̀ n zə Yuri kɛ̃ mɔ́ n mə n lù Saləmɔ,
7Saləmɔ zɛ̃̀ n lù Orɔbwaam,
Orɔbwaam zɛ̃̀ n lù Abya,
Abya zɛ̃̀ n lù Asafɛ,
8Asafɛ zɛ̃̀ n lù Zhɔzafatɛ,
Zhɔzafatɛ zɛ̃̀ n lù Zhɔram,
Zhɔram zɛ̃̀ n lù Ozhaasɛ,
9Ozhaasɛ zɛ̃̀ n lù Zhwatam,
Zhwatam zɛ̃̀ n lù Akaazɛ,
Akaazɛ zɛ̃̀ n lù Ezəcaasɛ,
10Ezəcaasɛ zɛ̃̀ n lù Manasɛ,
Manasɛ zɛ̃̀ n lù Amɔnɛ,
Amɔnɛ zɛ̃̀ n lù Zhɔzhaasɛ,
11Zhɔzhaasɛ zɛ̃̀ n lù Yəkɔnəya ǹdə́ ń da-byâ bɛ́.
Wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní bə̀ zɔ Esərayɛl lyì bí bə mʼe vò Babyəlɔnɛ.
12Bə̀ gə́ zɔ bɛ bə mʼe vò gàà, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yəkɔnəya zɛ̃̀ n lù Salacəə,
Salacəə zɛ̃̀ n lù Zorobəbyəə,
13Zorobəbyəə zɛ̃̀ n lù Abyuudi,
Abyuudi zɛ̃̀ n lù Elyəcim,
Elyəcim zɛ̃̀ n lù Azɔɔrɛ,
14Azɔɔrɛ zɛ̃̀ n lù Sadɔɔkɛ,
Sadɔɔkɛ zɛ̃̀ n lù Acim,
Acim zɛ̃̀ n lù Elyuudi,
15Elyuudi zɛ̃̀ n lù Elyazaarɛ,
Elyazaarɛ zɛ̃̀ n lù Matã,
Matã zɛ̃̀ n lù Zhakɔɔbɛ.
16Zhakɔɔbɛ zɛ̃̀ n lù Marɛ byal Zhozefu. Wɔ́ Marɛ mɔ́ ńmyɛ̌ ń lùl Yezu mú mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Kristə mó.
17Èta, kɔn gə́ ju kùr ǹdə́ Abəraham e mʼe yí Dəvyidi yi ní mú, wɔ́ nàmbala kùrə̀ shí ǹdə́ nə̀na. Kɔn zhí Dəvyidi e mʼe yí bə̀ gə́ zɔ Esərayɛl lyì bí bə mʼe vò Babyəlɔnɛ yi ní mú myɛ, wɔ́ nàmbala kùrə̀ shí ǹdə́ nə̀na. Kɔn zhí bə̀ gə́ zɔ bɛ bə mʼe vò Babyəlɔnɛ yi ní e mʼe yí Kristə lul lé mó myɛ, wɔ́ nàmbala kùrə̀ shí ǹdə́ nə̀na.
Yezu lul lé
18Nyǐnə bə̀ gə́ lùl Yezu Kristə né. Ń ná Marɛ yà ń nə́ ń jí Zhozefu, sə Marɛ zɔ pǔ ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ jàn ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ jòm ǹdə́ dwã yé. 19Ń byal Zhozefu yà ń wɔ́ wu-cángá cə́bal. Ń yà ń tá ń yâl n zhìlì Marɛ yil yé. Rə̀myɛ́ ce, ń zɔ̀m n gu ń wẽ́ bə̀ ń mà n zhɛ̃̀ mɔ̀ n vùr mò shɛ́shɛ́.
20Ń gə́ yà ń nə́ ń tɛ́rɛ́ rə̀myɛ́ yi ní, Cinu màlɛ́ka èdù lyí mu ń dàrhà wẽ́, e wɔ̀ mɔ̀: “Dəvyidi byǐ Zhozefu, bə̀ká dùr ywẽ yé. Jǒm ǹdə́ ǹ kɛ̃ Marɛ, bə̀ pwǐ y kɛ̀bɛ́ ń zhe mó wɔ́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ tum. 21Ń mà n lù byǐ. Ǹ mʼâ ce ń yil bə̀ Yezu, bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n vwârh ń dwí lyì bí bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ wẽ́.”1.21 “Yezu” kùr wɔ́: Cinu nə́ ń vwârh lyì bí, ráá: Cinu wɔ́ lyì bí zwennə.
22Rə̀myɛ́ gakó wɛ̀rhɛ́, mùnì zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Cinu yà ń tó ń nyì-zwennə mó dɛnnɛ n byili mú pyìrh. Ń yà ń zɔ̀m n wɔ̀:
23“Nyǐnə kɛ̃-byǐ kɛ̀bɛ́ è yə̀l bal pár mʼa zə pǔ, e lù bal-byǐ.
Bə̀ mʼa byẽ̀ y bə̀ Emawəə.”
Rə̀ kùr wɔ́: “Yi ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nə́ba.”
24Zhozefu gə́ zɛ̃̀ jan dɛ́ wa, ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə Cinu màlɛ́ka y gə́ byili mu ní. N jòm ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́, 25sə ń yə̀ ń pár lwar kɔn mʼe yí ń byǐ mú lul. N ce ń yil bə̀ Yezu.
2Lwarna shí yi-pwírhí səta bə bə̀ Yezu co
1Bə̀ lùl Yezu Bɛtələyɛm nɛ́, Zhide tənà y wa, pyɔ̌ Erɔɔdɛ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yi ní. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lwarna2.1 Lwarna bɛ́ bə̀myɛ́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ cã̀mə́sɔ̌ gə duwə, bə̀ yě ò yò kùrə̀. shí yi-pwírhí səta, bə bə̀ Zhərəzalɛm, 2bə̀ nʼê bwə̀rh bə̀ zhe: “Yẽ̀ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́ bə̀ lùl mó ŋwɛ́nɛ́ nɛ́? Nə́ nɔ ń cã̀mə́sɔ̌ w yi-pwírhí səta, nə́ zɛ̃̀ nə́ bàn mɔ̀ co.”
3Pyɔ̌ Erɔɔdɛ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ Zhərəzalɛm lyì bí púlə́púlə́ wun zɛ̃̀. 4N byẽ̀ Zhwifubá Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé gakó n cĩ́ dwã yó, n bwə̀rh bè bə̀ wɔ́ yẽ̀ bə̀ wò bə̀ bə̀ mʼa lù Kristə mó né?
5Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ Bɛtələyɛm nɛ́ Zhide tənà y wa, ǹdə Yi nyì-zwennə mə̀dù gə́ yà ń kɛ̃ nɛ́. 6Ń yà ń kɛ̃ n wɔ̀:
‘Ǹmyɛ́ Bɛtələyɛm, Zhide tənà y cɔ,
è də̀ ǹmyɛ́ ǹ yə̀ yírh swí Zhide cə-fwààlɛ́ wẽ́ yé,
bə̀ wɔ́ ǹmyɛ́ sono mɔ̀bɔ́ ń mà n yə̀ à dwí Esərayɛl nə̀nɔ̀n mɔ́ mà n shí ní.’ ”
7Rə̀myɛ́ yó, Erɔɔdɛ shèè n byẽ̀ lwarna bɛ́, n bwə̀rh bè náàcɛ̀nɛ́ n nyǐ wɔ́ dǒ yi ní bə̀ nɔ cã̀mə́sɔ̌ wá. 8N zɛ̃̀ n byili bi Bɛtələyɛm sɔ́má yá, n wɔ̀ bɛ: “Zhəlnə á pyà bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y náàcɛ̀nɛ́. Á gə tú á nɔ ya, sʼá kʼá kwɛ̃̀ á bʼâ byili ni, mùnì àmyɛ vò a ce yə.”
9Bə̀ gə́ cili kɔn dɛ̀bɛ́ pyɔ̌ mɔ́ byili bi mú bə zhɛ̀, bə zhǐr bə̀ la bə̀ sɔ́má yá. Cã̀mə́sɔ̌ w bə̀ yʼà jɛ̀rɛ̀ bə nə yi-pwírhí səta mɔ́ tó bə̀ yé, o vò o zhì jàà y kɛ̀bɛ́ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó yó wə.
10Bə̀ gə́ nɔ cã̀mə́sɔ̌ wá, bə̀ wun yàl nyɛ̀n dɛ̃´dɛ̃´. 11Bə yí bə zù kɛ̀lɛ́ wa, bə nə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ è ná Marɛ, bə tu bə̀ nə̀dwə́nə́ yó, bə wùlì è yé né. Bə pul bə̀ zhĩĩ rí nyí ni, bə vùr pansɛ bə pa. È yʼà wɔ́ sánə́má ǹdə́ wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́, bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ ãsã́ ǹdə́ myííri.
12Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yi byili bi bə̀ dàrhà wẽ́, bə̀ bə̀ bə̀kʼa kʼe tó Erɔɔdɛ sono yé. Bə zɛ̃̀ bə kwè sɔ́má dõ bə vò jè.
Zhozefu zə Marɛ ǹdə́ ń byǐ mú n mə n vò Ezhibti
13Lwarna bɛ́ gə́ kʼa kwɛ̃̀ bə zhɛ̀, Cinu màlɛ́ka zɛ̃̀ e bə̀ e lyí Zhozefu ń dàrhà wẽ́, e wɔ̀ mɔ̀: “Zɛ̃̀ ń zə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ è ná ń mə́ dùr ń vò Ezhibti, ń jòm gàà ń mə́ dɛ̃̀ à gə tú à pɔ mɔ́ nyí sə́ ká bà. Nyǐ Erɔɔdɛ nə́ ń yâl n ce bə pyà bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y bə gu.”
14Rə̀myɛ́ yó, Zhozefu zɛ̃̀ cəcɛ̃ y wẽ́ n zə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y ǹdə́ è ná n mə n vò Ezhibti, 15n jòm gàà kɔn mʼe yí Erɔɔdɛ cu.
Rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ mùnì ga kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Cinu yà ń tó ń nyì-zwennə mó dɛnnɛ n byili mú pyìrh. Ń yà ń wòwə̀: “À byẽ̀ à byǐ mú n du Ezhibti ní.”
Erɔɔdɛ pɔ nyí bə̀ bə̀ gu Bɛtələyɛm lyì bə̀sɔ́ná bɛ́
16Erɔɔdɛ gə́ pwírí lwarna bɛ́ jə́jɛ̀rɛ́ mɔ, ń lyim zɛ̃̀ dɛ̃´dɛ̃´, n zɛ̃̀ n pə nyí ń kwã-lyì bí ni, bə̀ bə̀ zhəl Bɛtələyɛm ǹdə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ bwə́l gàà mɔ́ gakó wẽ́, bə gu bə̀sɔ́ná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yú byinə nə̀lyè ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ byinə nə̀lyè yí mú gakó. Wɔ́ lwarna bɛ́ gə́ yʼà tú ń sõ, bə bʼe byili mu dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ cã̀mə́sɔ̌ w mɔ́ ń tɛ́rɛ́.
17Rə̀myɛ́ yó, kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə Zheremyi yà ń zɔ̀m mɔ́ pyìrh. Ń yà ń wòwə̀:
18“Búbwéése zɛ̃̀ Arama nɛ́, cìlə́ ǹdə́ wìísi,
sə wɔ́ Arashəə ń nə́ ń kúrh ń byâ bɛ́ bə̀ cù mú ni.
Ń bə shɛ̀ bə̀ bə̀ swẽ́ ń wu ni,
ń byâ bɛ́ gə́ kʼê tɛ̀nɛ́ mɔ́ yil yé.”
Zhozefu zə Marɛ ǹdə́ ń byǐ mú n mə n shə́r Ezhibti ní
19Erɔɔdɛ gə́ cùwə̀, Cinu màlɛ́ka lyí Zhozefu ń dàrhà wẽ́ Ezhibti ní, e wɔ̀ mɔ̀: 20“Zɛ̃̀ ń zə byǐ mú ǹdə́ ń ná ń ká mə́ vò Esərayɛl, bə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê pyà mɔ̀ bə̀ la gu mú gakó cùwə̀.”
21Zhozefu zɛ̃̀ n zə byǐ mú ǹdə́ ń ná, n ká n mə n vò Esərayɛl. 22Sə ń gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ wɔ́ Erɔɔdɛ byǐ Arkələyuusi ń wɔ́ Zhide pyɔ̌ ń da jàà wà, ń dùr ywẽ ǹdə́ gàà jǒm, n zhǐr n vò Gəlile ǹdə Yi gə́ yʼà byili mu ń dàrhà nɛ́ wẽ́ né, 23n jòm Nazarɛtɛ nɛ́ Gəlile tənà y wa.
Rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ mùnì ga kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə bé yʼà byili mú pyìrh. Bə̀ yʼà byili bə̀ bə̀ mʼa byẽ̀ Kristə mó bə̀ Nazarɛtɛ lyì byǐ.
3Zhã-Bətiisi bwə̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́
(Markɛ 1.1-8; Lwiki 3.1-18; Zhã 1.19-28)
1Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, Zhã-Bətiisi zhə̀l Zhide gɔ-elũ èpòlò w wə, ń nə́ ń bwə̀l ń zhe: 2“Pyìrhínə á wun. Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwəlse.”
3Wɔ́ ńmyɛ̌ yò Yi nyì-zwennə Ezəyi yà ń zɔ̀m n wɔ̀:
“Cəl nʼê bwə̀l gɔ-elũ èpòlò wə̀, rə̀ zhe:
‘Kwɛrhɛna Cinu sɔ́má yá,
sʼá wɛ̀rhɛ́ sə-byǐsí sə yə̀ cángá á pɔ̃.’ ”
4Zhã kàmə̀-zwǐ y ń yà ń zù mú wɔ́ yómó kur bə̀ yʼà mʼe sɔ̃̀ yà, n zə cã̌-tɔ̀nɔ̀ n mə n lyẽ yə. Səsɔ̀mɛ̀ ǹdə́ gɔ tùr rə̀ yʼà wɔ́ ń kùjú. 5Zhərəzalɛm lyì bí ǹdə́ Zhide tənà y lyì bí gakó, e súlí cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ jě Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yala nɛ mɔ́ gakó lyì bí yʼà nʼê zhə̀l ń sono, 6sə lò gakó yà ń nə́ ń byili ń dwə́ə́ré. Zhã zɛ̃̀ n pɔ̃ nɛ̃̌-shɔ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y wə.
7Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Sadəsənyɛbá nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê zhə̀l Zhã gə́ yà ń nə́ ń pɛ nɛ̃̌-shɔ lyì bí ni mə̀gã̌. Sə ń gə nɔ bɛ bə̀ bànà, ń ya n wɔ̀ bɛ: “Kùrh dwí, mɔ̌ lò ń byili ába bə̀ dǔrnə á lú Yi lyim dí rə̀ bàn mɔ́ yé né? 8Wɛ̀rhɛ́na kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mʼa byili bʼâ pyìrhí á wun, 9sʼá bə̀kʼá bù á wẽ́ bə̀, Abəraham gə́ wɔ́ ámyɛ̌ nàmbal mɔ́ dúdú yú yé. À nʼâ wə̀l ába: Yi wɔ̌ rə̀ bʼa ce nə́kuulí tɛ̀bɛ́ jǐrh Abəraham byâ. 10Nyǐnə, dòló pyě cèmé kùr wə̀. Kɔ̀bɔ́ ò tʼâ ce byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn, bə̀ mʼa kà w bə ji myǐn.
11“Àmyɛ́ nʼâ zə nɛ̃̌ à pɛ ába nɛ̃̌-shɔ. Rə̀myɛ́ nʼê byili bʼâ pyìrhí á wun. Sə mɔ̀bɔ́ ń la tà-kwã n bə̀ mɔ́ du àmyɛ́. À yə̀ yírh swí sʼa vùr ń nə̀cìlə̀ né myɛ cìcì yé. Ńmyɛ̌ mà n zə Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ ǹdə́ myǐn n pə ába nɛ̃̌-shɔ. 12Ń zhe zwã̌ ń jɔ̃̀ wà, ń la n mə n cèlè jíjí rí, n pɔr rə̀ byâ bɛ́ ǹdə́ rə̀ púúlí dwã wa, n ló jíjí-byâ bɛ́ ń bɔ̀bwã̀ y wa, n zɛ̃̀ n ló púúlí myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ tʼâ la cú gaga wẽ́.”
Yezu zwẽ nɛ̃̌-shɔ
13Rə̀myɛ́ yi ní, Yezu shí Gəlile n bə̀ Zhã sono Zhɔrdɛ̃ bwǐ y yó, mùnì Zhã pɔ̃ nɛ̃̌-shɔ. 14Sə Zhã yà ń bə shɛ̀ yé. Ń yà ń nə́ ń wə̀lə̀: “Àmyɛ́ à mə̂ dwã sʼa bə̀ ǹmyɛ́ sono, ń pɛ̃ nɛ̃̌-shɔ, ǹmyɛ́ zɛ̃̀ ń ká ǹ bàn àmyɛ́ sono?”
15Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Ǹmyɛ́ wírí ń yẽ̌ kɔn yə̀ èta, bə̀ wɔ́ èta nə́ mə̂ sə nə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́, mùnì ga nə́ pyìrh Yi pùbùlə̀ né.” Rə̀myɛ́ yó, Zhã zɛ̃̀ n shɛ̀nɛ́.
16Yezu gə́ zwẽ nɛ̃̌-shɔ mɔ́ n zhɛ̀, n já n zhízhílí n du bwǐ y wə. Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, dɛ̃̌ yi rí pul, n nə Yi Eshirhə y è nyɛ̌ ǹdə épwèné ta, è nʼê swé ń yó wə. 17Bə nyɛ̀ɛ̀ cəl rə̀ shí dɛ̃̌, rə wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ wɔ́ à ywə́lə́ byǐ. À só mo dɛ̃´dɛ̃´.”
4Shətana swèlè Yezu
1Rə̀myɛ́ yó, Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ zə Yezu e vò gɔ-elũ èpòlò w wə, mùnì Shətana swèlè mò. 2N lyẽ ń nyí cəcɛ̃ ǹdə́ nə̀nyɔ́nɔ́ ga dwã shə́-èna. Nɔrh zɛ̃̀ mə̀ zhe mo.
3Shətana y zɛ̃̀ e yí ń nyí ni è la mɔ sòlò, e wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ gə wɔ́ Yi Byǐ, sə́ pə nyí nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ nɛ nə jǐrh búúri.”
4Yezu wɔ̀ yà: “Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘È də̀ búrú dúdú ò wɔ̌ ò bʼa ce numbyíní zə myə̂l yé. Wɔ́ zɔ̀mɛ̀ tɛ̀bɛ́ gakó rə̀ nʼê shí Yi nyú wə.’ ”
5Shətana y zɛ̃̀ e zə mɔ e zhǐr e vò Zhərəzalɛm, e ce n zhì Yi jì y yə́-pɛ̀lɛ́ wa, e zɛ̃̀ e wɔ̀ mɔ̀: 6“Ǹ gə wɔ́ Yi Byǐ, sə́ zɛ̃̀ ń fwɛ̃´ tɛ̃´, bə̀ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀:
‘Yi mʼa pə nyí rə̀ màlɛ́kabá nɛ bə nyǐ ǹ yò.
Bə̀ mʼa kwɛ̃´ mɔ́ ǹdə́ bə̀ jɛ̀rh,
mùnì ǹ nà bə̀kʼa mà nə́kulu ni yé.’ ”
7Yezu wɔ̀ yà: “Bə̀ kɛ̃ rə̀ wẽ́ myɛ bə wɔ̀: ‘Bə̀ká zhẽ̀ Cinu ǹ Yi yé.’ ”
8Shətana y kʼe zə mɔ e zhǐr, e vò e jì pyɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̌ dɛ̃̌ dɛ̃̌ yó, e byili mu lũ w tənèsé ǹdə́ sə̀ nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó, 9e zɛ̃̀ e wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ gə tu ǹ nə̀dwə́nə́ yó ń wùlì à yé né, à bʼa pɔ̃́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ gakó.”
10Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ yà: “Zhəl kwã nɛ́ Shətana! Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀:
‘Wɔ́ Cinu ǹ Yi yé né ǹ mə̂ sə́ wùlì ní,
ń cèrhé ń dúdú sá.’ ”
11Rə̀myɛ́ yó, Shətana y zhǐr e yẽ̌ mo. Màlɛ́kabá zɛ̃̀ bə bʼe nyǐ ń yò.
Yezu ju ń tum dí kùr Gəlile né
(Markɛ 1.14-15; Lwiki 4.14-15)
12Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ zɔ Zhã bə ce byə̀nə́-jù wə̀. Yezu gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, n ká n vò Gəlile tənà y wa, 13sə ń yə̀ Nazarɛtɛ nɛ́ jòm yé. Ń lyɛ̃ n vò cɔ òdù ò ŋwɛ́nɛ́ Gəlile mwə̃́ y səta, bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Kapɛrnaɔm. Cɔ w òmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ Zabyəlɔnɛ ǹdə́ Nəfətəlyi kwálsɛ́ tənà y wa. 14Rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ mùnì ga Yi nyì-zwennə Ezəyi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ pyìrh. Ń yà ń wòwə̀:
15“Zabyəlɔnɛ ǹdə́ Nəfətəlyi lyì,
byɛ̀bɛ́ bə̀ jě Gəlile né, Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀, mwə̃́ y səta,
lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá mó myɛ gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌ mɔ́,
16lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà jě cə-byín wẽ́ mó nɔ pwẽ̀ nánfɔ̀lɔ̀.
Pwẽ̀ yə̂r byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà jě cu jàà námbyĩ́ y wẽ́ mó.”
17Kɔn zhí rə̀myɛ́ yi ní, Yezu já n ji kùr ń nə́ ń bwə̀l ń zhe: “Pyìrhínə á wun. Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwəlse.”
Yezu byẽ̀ gwànnà bə̀na bə jǐrh ń kwã-lyì
18Yezu yà ń nə́ ń zhə̀l Gəlile mwə̃́ y vɔ̃̀ nɛ̀. N nə gwànnà bə̀lyè bə̀ yʼà nʼê gwɛ̃̀ mwə̃́ y wə. È yʼà wɔ́ Shəmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Pyɛɛrɛ mɔ́,4.18 “Pyɛɛrɛ” kùr wɔ́: Nə́kulu. ǹdə́ ń da-byǐ Andərɛ. 19N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bànà á tó ne. À mʼa ce á gwɛ̃̀ numbyínsi.”
20Bə jʼa zhǐr rə̀myɛ́ yó cìcì, bə yẽ̌ bə̀ gùndwə̂ né ne gàà bə tó Yezu ni.4.20 Zhwifubá gùndwə̂ né yʼà də̀ ǹdə nə́myɛ̌ nyə̀ná nɛ́ ta yé. Nə̀ yʼà wà dɛ̃´dɛ̃´, e zɛ̃̀ wɔ́ dúl bə̀ yʼà nʼê dul ne bǔ w bə̀ mʼê zal mɔ́mɔ̌sɛ́.
21N zhǐr gàà ń la yé né, n kə́ n nə lyì dwã bə̀lyè. È yʼà wɔ́ Zebede byâ bɛ́, Zhakɛ ǹdə́ Zhã, bə̀ tó bə̀ da nɛ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ bǔ-bwəl lé wẽ́, bə̀ nʼê kwɛrhɛ bə̀ gùndwə̂. N byẽ̀ bə̀myɛ. 22Bə jʼa zhǐr bə yẽ̌ bə̀ da ǹdə́ bə̀ bǔ-bwəl lé ne bə tó mo.
Yezu byɛ́lɛ́ Gəlile tənà y púlə́púlə́
23Yezu yà ń nə́ ń byɛ́lɛ́ Gəlile tənà y púlə́púlə́ ń mə́ ń cèrhè bè kàrmɔ̀ bə̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́, ń nə́ ń bwə̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, ń nə́ ń wárh lyì byɛ̀bɛ́ gakó címsi dwí gakó yʼà zhe mó. 24Ń yil lé du rə yí Siri tənà y púlə́púlə́. Bə̀ yʼà nʼê zal nə̀bwànà dwí gakó ǹdə́ byɛ̀bɛ́ címsi yʼà nʼê nwɛ̀nɛ̀ mɔ́, bə̀ twí ń sono. È yʼà wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ gakó nə̀cílsi námməlwâlsɛ yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ kùnkùmbolo yʼà zhe, e súlí gwànsɛ̀, sə ń yà ń nə́ ń wárh bə̀ gakó. 25Lyì nánzhəzhɔ̌ shí Gəlile ǹdə́ Cɛmɛ-shí tənà y wa, ǹdə́ Zhərəzalɛm, ǹdə́ Zhide, ǹdə́ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y èpákɛ̀ bə bə̀ bə tó mo.
5Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ byɛ̌ lyì?
1Yezu gə́ nɔ lyì-zhâ bɛ́, n jì pyɔ̀ w yó, n jòm tɛ̃´. Ń kwã-lyì bí twẽ̌ bə yí ń nyí ni. 2N zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń cèrhè bè kàrmɔ̀ ń zhe:
3“Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀mwà bə̀ wun ní wẽ́,
bə̀ Arəzana tənà y wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ cǐ yə.
4Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ wu-zhìlù zhe,
bə̀ Yi mʼa shíshéré bə̀ wun ni.
5Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ lyì-nyɛ̀mà,
bə̀ Yi mʼa pə bɛ cɛ y rə̀ yʼà bwəl be è nyí mú.
6Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ Yi pùbùlə̀ né wɔ̀rhɔ́ nɔrh ǹdə́ mə̀ nə̀nyɛ̀lsɛ̀ zhe,
bə̀ Yi mʼa ce bə sú.
7Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê dùr bə̀ dwã bɛ́ nɔ̀nɔ̀,
bə̀ Yi mʼa dùr bə̀myɛ nɔ̀nɔ̀.
8Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ wu-põ cìnə́,
bə̀ bə̀ mʼa nə Yi ǹdə́ bə̀ yírhə́.
9Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê pyà bə̀ yə̀-zùlə́ yál nɛ́,
bə̀ Yi mʼa byẽ̀ bè bə̀ rə̀ byâ.
10Wu-nyɔ̃̀ cìnə́ wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ lyì bí nʼê nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀, bə̀ gə́ nʼê wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlə̀ né mó yilə,
bə̀ Arəzana tənà y wɔ́ bə̀myɛ́ bə̀ cǐ yə.
11“Lyì bí gə nʼê tùrh ába, bə̀ nʼê nwɛ̀nɛ̀ ába, bə̀ nʼê gòm kɔma bə̀ cĩ́ ywẽ̀ nánzhəzhɔ̌ á yó wə, àmyɛ́ kùr tó yilə, sʼá lwar bʼâ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cìnə́. 12Fǔnə ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀, bə̀ kwândɛ nánfɔ̀lɔ̀ zhǐ Arəzana w á yilə. Wɔ́ èta bə̀ jɛ̀rɛ̀ bə nwɛ̀nɛ̀ Yi nyì-zwennə bé ne, bə zɛ̃̀ bə mʼe yí ámyɛ.”
Ámyɛ̌ wɔ́ ǹdə nə̀kwə̃̌ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê pɛ pwẽ̀ ta lũ w wẽ́
13Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Ámyɛ̌ wɔ́ ǹdə nə̀kwə̃̌ ta lũ w wẽ́. Sə nə̀kwə̃̌ gə tárh, etər è bʼa tó né e kʼe zə nyí? È kʼê bə tum zhe yé. Bə̀ mʼa dwĩ̀ y pwẽ̀ nè, lyì nɔ̀ y ǹdə́ bə̀ nə̀rh.
14“Ámyɛ̌ wɔ́ ǹdə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê pɛ pwẽ̀ ta lũ w wẽ́. Cɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ lù pyɔ̀ yó, kaka wàr w rə̀ la círhú yé. 15Bə̀ tʼâ ji pàntɛ́mɛ́ myǐn, bə kʼa kwè y bə pú nə̀bwɛ́nɛ́ kùr w yé. Bə̀ gə ju yə, bə̀ yʼa cĩ́ y pàntɛ́mɛ́ jàà wà, mùnì ga lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ jù w mú gakó yírhə́ nə nɛ́. 16Èta, ámyɛ pwẽ̀ dé mə̂ sə rə yə̂r lyì bí yírhə́ wə, bə nə cɛ̀nɛ̀ tɛ̀bɛ́ á nʼá wɛ̀rhɛ́ mɔ́, mùnì ga bə cèrhé á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́.”
Yezu yə̀ twí Muyiisi nyə́ né zhìlù yé
17“Á bə̀kʼá bù bʼà tú Muyiisi nyə́ né ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə bé yʼà byili mú zhìlù yé. À tú à la ce lyì bí lwar nə̀ kùrə̀ né cìcì mú pamparɛ̃ɛ̃. 18Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: nyə́ né nə̀myɛ́ pwèrhè myɛ cìcì tʼâ la lyɔ̃, ǹdə́ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yé, sə kɔn dɛ̀bɛ́ gakó bə̀ kɛ̃ Yi nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó bʼa pyìrh.
19“Rə̀myɛ́ yilə, lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń cẽ bá nyə́ né námpɔ́lsɛ́ rə̀dù myɛ cìcì, n zɛ̃̀ n cèrhè ń dwã bɛ́ nɛ bə̀myɛ kwè ń nà yá, rə̀-ná-cí mà n yə̀ nánkwaá Arəzana tənà y wa. Sə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zwẽ nyə́ né n zɛ̃̀ n cèrhè ń dwã bɛ́ nɛ, bə̀myɛ kwè ń nà yá, rə̀-ná-cí mà n yə̀ lyì-fɔ̀lɔ̀ Arəzana tənà y wa.
20“À nʼâ wə̀l ába: á gə yə̀ Yi pùbùlə̀ wɛ̀rhɛ́ du Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, á tʼá la Arəzana tənà y wẽ́ zú yé.
Bə̀ká kwè lyim ǹdə́ ǹ dõ yé
21“Á nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ yʼà wò á nàmbala bɛ́ nɛ: ‘Bə̀ká gu lò yé. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ gu ǹ dõ, sə bə zə mɔ́ bə bùr.’ 22Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ǹ kwè lyim ǹdə́ ǹ dõ, sə bə zə mɔ́ bə̀ bùr. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ wò ǹ dõ ne bə̀ ‘Kɔ̀kwà’, wɔ́ bùrsí gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w ò mʼa bùr ǹ bùrsí. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ wò ǹ dõ ne bə̀ ‘Nyɛ̀nyà’, bə̀ mə̂ sə bə kə́ ǹ bùrsì bə ce ń vò myǐn-jù wə̀.
23“Rə̀myɛ́ yilə, ǹ gə tú ǹ nə́ ǹ pɛ ǹ vwĩ̀ pɛnɛ́ y vwĩ̀-jìlú w yé né, ń zɛ̃̀ ń lyǐrh bə̀ ǹ gwar ǹ dõ n zɛ̃̀ ń nə́ ń jí zùùrì ǹdə́ mɔ́, 24sə́ yẽ̌ ǹ pɛnɛ́ y nɛ vwĩ̀-jìlú w yé né, ń ká vò á pə sǔbri dwã nɛ, sə́ ká kwɛ̃̀ ń bə̂ pə ǹ pɛnɛ́ yá.
25“Ǹ dõ gə co mó cà, n zɛ̃̀ n zə mɔ́ ń mə́ ń la bùrsì jàà wà, sə́ ce jàn nɛ́ á kwɛrhɛ yò w ǹdə́ dwã, ǹdʼá gwẽ̌ yə̀ yí yé. È gə də̀ rə̀myɛ́, ń mà n zə mɔ́ n yí bùr-kárna mɔ́ yé né, bùr-kárna mɔ́ ce ń kwã-lyì bí zə mɔ́ bə ce byə̀nə́-jù wə̀. 26Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l mó: ǹ bʼâ kwɛ̃̌ jim dí gakó ń zhɛ̀, fòró bə dwĩ̀ mú. Rə̀ tànká myɛ tʼâ la dâl ǹ sõ yé.
Bə̀ká nyǐ kɛ̃ ǹdə́ fwə̂l shil yé
27“Á nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ yʼà wòwə̀: ‘Bə̀ká fwə̂l yé.’ 28Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: lò gə nyǐ kɛ̃ ǹdə́ fwə̂l shil, wɔ́ fwə́l ǹ fwə̂l ǹdə́ mɔ. 29Ǹ jə̀jĩ́ yírh gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ jàrh rɛ̀ ń dwĩ̀ kwã nɛ́. Ǹ yala nɛ́ kə̀kàlà èdù gə tɛ̀nɛ́ cɔ̃̀ bə̀ gə co ǹ yala nɛ́ gakó myǐn-jù wə̀. 30Ǹ jə̀jĩ́ y gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ gõ y ń dwĩ̀ kwã nɛ́. Ǹ yala nɛ́ kə̀kàlà èdù gə tɛ̀nɛ́ cɔ̃̀ ǹ yala nɛ́ gakó gə zhə̀l myǐn-jù wə̀.
Bal bə mə̂ sə́ zhɛ̃̀ ǹ kɛ̃ yé
(Məco 19.9; Markɛ 10.11-12; Lwiki 16.18)
31“Bə̀ kʼe wɔ̀: ‘Bal mɔ̀bɔ́ ǹ zhɔ̃̀ ǹ kɛ̃ ń vùr mò, ǹ mə̂ sə́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ ń pɔ̃ ń mə́ byili ń zhɔ̃́ kùrə̀.’ 32Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: bal mɔ̀bɔ́ ǹ zhɔ̃̀ ǹ kɛ̃ ń vùr mò, n jà ń yə̀ fwə̂l, wɔ́ fwə̂l sɔ́má yó ǹ cĩ́ mu ní. Sə bal mɔ̀bɔ́ ń jú kɛ̃ mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́, rə̀-ná-cí myɛ wɔ́ fwə̂l ń nə́ ń fwə̀lə́.
Á bə̀kʼá zə Yi yil lé á bwəl nyí yé
33“Á kʼá nyɛ̀ɛ̀ myɛ bə̀ bə̀ yʼà wò á nàmbala bɛ́ nɛ: ‘Bə̀ká zə Yi yil ń bwəl nyí, e jʼà wɔ́ kɔma yé. Ǹ gə bwəl nyí Yi yé né, sə́ pyìrh ǹ nyí-bwəl lé.’ 34Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: á bə̀kʼá zə Yi yil lé á bwəl nyí bá námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì yé. Á bə̀kʼá bwəl nyí ǹdə́ dɛ̃̌ yi yé, bə̀ rə̀ wɔ́ Yi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́. 35Á bə̀kʼá bwəl nyí ǹdə́ cɛ y myɛ yé, bʼè wɔ́ Yi nə̀rh cṹ jàà. Á bə̀kʼá bwəl nyí ǹdə́ Zhərəzalɛm yé, bʼò wɔ́ pyɔ̌ nánfɔ̀lɔ̀ cɔ. 36Bə̀ká bwəl nyí ǹdə́ ǹ yó w myɛ yé, bə̀ ǹ wàr ǹ bʼâ ce ǹ ywésé èdù ga jǐrh námpwã̀ ráá námbyĩ́ yé. 37Á gə mə̂ sʼá wɔ̀ bə̀ ‘ɔ̃̀ɔ̃̂’, sʼe yə̀ ‘ɔ̃̀ɔ̃̂’. Á gə mə̂ sʼá wɔ̀ bə̀ ‘ɔ̃́ʼɔ̃’, sʼe yə̀ ‘ɔ̃́ʼɔ̃’. Á gə súlí kɔn dõ né, wɔ́ lwɛlɛ cə́bal mɔ́ sõ rə̀myɛ́ shí ní.
Pana dwã sǔbri
38“Á nyɛ̀ɛ̀ bə̀ bə̀ yʼà wòwə̀: ‘Wɔ́ yírh bə̀ yʼa jàrh bə mʼe cĩ́ yírh jim. Wɔ́ yélé bə̀ yʼa wǔr bə mʼe cĩ́ yélé jim.’ 39Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: lò gə wɛ̀rhɛ́ mɔ́ lwɛlɛ, sə bə̀ká càrh mɔ̀ lwɛlɛ yé. Lò gə mà mɔ́ jə̀-sâ ǹ jə̀jĩ́ pə̀pá y nɛ, sə́ pyìrhí è dõ mó ń pɔ̃. 40Lò gə byẽ̀ mó bùrsì ń nə́ ń yâl ǹ kàmə̀-zù-pɔ́lɛ́ yá, sə́ yẽ̌ ǹ kàmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ w myɛ nɛ ń súlí ń pɔ̃. 41Lò gə nə́ ń yâl n nyɛ́ɛ́ mɔ́ n ce ń vò coló, sə́ vò cəə́le rə̀lyè ń yilə. 42Lò gə lwə̀l mó kɔn, sə́ pɔ̃. Lò gə nə́ ń yâl bə̀ ǹ jìmì mù kɔna, sə bə̀ká cẽ yé.
Swénénə á zwə̀ bé
43“Á nyɛ̀ɛ̀ myɛ bə̀ bə̀ yʼà wòwə̀: ‘Swéné ǹ dõ, sə́ súl ǹ zù-bal.’ 44Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l ába: swénénə á zwə̀ bé. Lwə̂lnə Yi byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nwɛ̀nɛ̀ ába mɔ́ yilə. 45Èta, á mʼâ yə̀ á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ byâ, bə̀ ń nə́ ń ce ń nə̀nyɔ́nɔ́ w púrh lyì-bəlwâlsɛ́ ǹdə́ lyì-twěsé ga yilə, n jà ń nə́ ń ce dwà y nywɛ̀ wu-cángá cìnə́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ wu-cángá cìnə́ mó ga yilə.
46“Á gə só byɛ̀bɛ́ bə̀ só ába mó dúdú, byè kwândɛ á bʼâ dɛ̃̀? Wɔ́ èta myə̂l-kwândɛ́ zwennə bé myɛ nʼê wɛ̀rhɛ́ nɛ́. 47Á gə nʼá ce á da-byâ bɛ́ dúdú, byè á nʼá wɛ̀rhɛ́ rə̀ wɔ́ cɛ̀nɛ̀ du lyì bí dwã bɛ́? Wɔ́ èta lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ pár mɔ́ myɛ nʼê wɛ̀rhɛ́ nɛ́. 48Ámyɛ̌ yálna náàcɛ̀nà námpúm, ǹdə á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ gə́ wɔ́ náàcɛ̀nɛ́ námpúm ní.”
6Á bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ á yò-ècɛ̀nà nɛ́ lyì yírhə́ yil yé
1Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Dɛ̃̌na á cìnə̀. Á gə la kɔn wɔ̀rhɔ́ Yi yilə, sʼá bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ rɛ mùnì ga lyì bí bʼe nə ába yil yé. Á gə wɛ̀rhɛ́ èta, á tʼá la kwândɛ nɔ á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ sõ yé.
2“Ǹ gə sɛ̃ nə̀mɔ̀ nɛ̀, sə bə̀ká kwè ń mə́ ce wí ǹ cəl né, ǹdə myìnù cìnə́ bé gə́ nʼê wɛ̀rhɛ́ nɛ́ dwã-gùúlí jìsí ǹdə́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wẽ́ mó ta yé. Bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ èta, mùnì ga numbyínsí cèrhé be. Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bə̀ nɔ rə̀ kwândɛ. 3Ǹ gə la nə̀mɔ̀ nɛ̀ sãɔ̃, sə ǹ jə̀gwã̀ y bə̀kʼa lwar kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ ǹ jə̀jĩ́ y nʼê wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yé, 4mùnì e yə̀ shéé ǹ shèè ń sɛ̃ mɔ; sə ǹ Da mɔ́ ń nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó mà n kwɛ̃̌ mɔ́.
Yezu cèrhè Yi-co ń kwã-lyì bí ni
5“Á gə la Yi co, sʼá bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə myìnù cìnə́ bé ta yé. Bə̀ só dɛ̃̌ zhǔ dwã-gùúlí jìsí ǹdə́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wẽ́ bə mʼe ce Yi, mùnì lyì bí yírhə́ nə bɛ. Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bə̀ nɔ rə̀ kwândɛ. 6Sə è gə wɔ́ ǹmyɛ́ yilə, ǹ gə nə́ ǹ yâl ń ce Yi, sə́ zù ǹ sõ jìní wə, ń pyi ǹ nyí ni, ń shèè ń bə́ ce ǹ Da mɔ́ lyì yírhə́ wàr nə̀ nɛ mɔ́, sə ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó mà n kwɛ̃̌ mɔ́.
7“Á gə la Yi co, sʼá bə̀kʼá zɔ̀m zɔ̀mà nánzhəzhɔ̌ e jʼà wɔ́ zɔ̀m-fwə̀r, ǹdə lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ pár mɔ́ ta yé. Bə̀ nʼê bùl bə̀ Yi mʼa zwẽ bə̀ lwə̂l mó bə̀ zɔ̀mà nɛ́ nánzhəzhɔ̌ w yilə. 8Á bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀myɛ́ ta yé, bʼâ Da mɔ́ yě kɔn dɛ̀bɛ́ ná-dwí yil á zhe rə̀ tum ǹdʼá gwẽ̌ yə̀ mɔ̀ lwə̀l yé.
9“Ámyɛ̌ gə la Yi co, sʼá wɔ̀:
‘Nə́ Da ǹ ŋwɛ́nɛ́ Arəzana wa,
ce lyì bí gakó lwar bə̀ ǹ bə dõ zhe yé, bə cèrhé ǹ yil lé.
10Ce ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yí lũ w wẽ́.
Ce ǹ pùbùlə̀ né wɛ̀rhɛ́ cɛ yó ǹdə Arəzana w ta.
11Pə nə́ba nə́ zà kùjú.
12Pə nə́ba nə́ dwə́ə́ré sǔbri,
ǹdə nə́myɛ gə́ nʼé pɛ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê dwé nə́ba mó sǔbri ní.
13Bə̀ká yẽ̌ nə́ba nə́ tu sòlò wẽ́ yé,
sə́ zwẽ nə́ba lwɛlɛ cə́bal mɔ́ jɔ̃̀ wà.
[Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ pyɔ̌, ǹ zhe jàn, ǹ mə̂ ǹdə́ còrhó,
byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. Amɛ̀n!]’
14“Á gə nʼá pɛ sǔbri á dwã bɛ́ nɛ, bə̀ gə gwar ába yi ní, á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ myɛ mà n pə ába á dwə́ə́ré sǔbri. 15Sə á gə yə̀ sǔbri á dwã bɛ́ nɛ pɛ, á Da mɔ́ myɛ tá ń la ába á dwə́ə́ré sǔbri pɔ yé.
Nyì-lyõṍ yò
16“Á gə lyẽ á nyí, sʼá bə̀kʼá pɔn á yə́rh ǹdə myìnù cìnə́ bé ta yé. Bə̀ nʼê pɔn bə̀ yə́rh mùnì lyì bí lwar bə̀ bə̀ lyẽ bə̀ nyí. Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bə̀ nɔ rə̀ kwândɛ. 17Ǹ gə lyẽ ǹ nyí, sə́ pùl ǹ yé, ń tùr nwə̃̌, 18mùnì ga lyì bí bə̀kʼa lwar bə̀ ǹ lyẽ ǹ nyí yé, sʼe yə̀ ǹ Da mɔ́ numbyínsi yírhə́ wàr nə̀ nɛ mɔ́ ń yě. Ńmyɛ̌ mɔ̀bɔ́ ń nə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ shèè mó mà n kwɛ̃̌ mɔ́.
Pyâna á jɛ̃̀-kɔn dɛ́ á cĩ́ Arəzana wa
19“Á bə̀kʼá pyà nə̀cɛ̀ndɛ́ á cĩ́ cɛ yó yé. Á gə cĩ́ di cɛ yó, ŋwɔ̀là wɔ̌ bə̀ mʼa pwə́r á jìsí bə zù bə pwà rɛ̀, cɔ̃́ wɔ̌ ò jí ri, e jà rə̀ wɔ̌ rə̀ cɔ̀ myɛ. 20Pyâna á jɛ̃̀-kɔn dɛ́ á cĩ́ Arəzana wa, bə̀ ŋwɔ̀là tɛ̀nɛ́ gàà bə la jìrh pwə́r bə zù bə pwà rɛ̀ yé, cɔ̃́ myɛ tɛ̀nɛ́ ò la rɛ jú yé, e jà rə̀ wàr rə̀ la cɔ̌ myɛ yé. 21Ǹ jɛ̃̀-kɔn dɛ́ gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌, wɔ́ gàà ǹ wu bùlə̀ né myɛ ŋwɛ́nɛ́.
Yírhə́ nə̀ wɔ́ numbyíní yala nɛ́ pàntɛ́mɛ́
22“Numbyíní wɔ́ è yírhə́ né nə̀ wɔ́ è yala nɛ́ pàntɛ́mɛ́. Ǹ yírhə́ né gə càn, ǹ yala nɛ́ námpúm ŋwɛ́nɛ́ pwẽ̀ wẽ́. 23Sə ǹ yírhə́ né gə bə càn, ǹ yala nɛ́ námpúm ŋwɛ́nɛ́ cə-byín wə. Sə pwẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ ǹ yírhə́ né nʼê pɛ mɔ́ mɔ́ gə kʼâ jǐrh cə-byín, cə-byín dí mʼa kwɛrhɛ rə jǐrh námbyṹ fúrí.
Lò mə̀dù wàr ǹ mʼâ tó yó-cìnə́ bə̀lyè pùbùlə̀ yé
24“Lò mə̀dù wàr ǹ mʼâ tó yó-cìnə́ bə̀lyè pùbùlə̀ nè yé. Ǹ mʼâ súl mə̀dù yə́, ń swéné ń dõ mó, ráá ǹ mʼâ jòm ǹdə́ mə̀dù yə́, ń fulsi ń dõ mó. Á wàr á mʼâ nʼá tó Yi ni, á jʼâ nʼá tó sə̀byâ myɛ nɛ yé.
Á bə̀kʼá cĩ́ kaka twə́lə́ á wẽ́ yé
25“Wɔ́ rə̀myɛ́ yil à nʼâ wə̀l ába: á bə̀kʼá tə̀ kùjú kɔ̀bɔ́ á la jú, ǹdə́ gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ á la co yil, á zɛ̃̀ á nʼá cĩ́ á myə̂l lé zal twə́lə́ á wẽ́ yé. Lwarna bə̀ numbyíní myə̂l lé du kùjú; è yala nɛ́ du gɔ̀nɔ̀. 26Á gə nʼá yâl, sʼá nyǐ kúmsí. Sə̀ tʼâ dwì twã́ yé; sə̀ tʼâ jə̀r jíjí sə̀ ce bòbwə̀rh w yé. E jà á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ nə́ ń kɔ̀n sɛ̀. Lwarna bʼâmyɛ̌ du sə̀myɛ́ dɛ̃´dɛ̃´. 27Wɔ́ mɔ̌ ń ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́, ń wɔ̌ ń mà n zə twə́lə́ né nyɛ̀bɛ́ ń nə́ ń cĩ́ ń wẽ́ mó n mə n súlí ń myə̂l dwɛ̀lɛ̀ bá jə̀-tórhó yírh rə̀dù cìcì?
28“Sə wɔ́ byè yil á nʼá cĩ́ gàndɛ̀ twə́lə́ á wẽ́? Á gə nʼá yâl, sʼá nyǐ gɔ pùnə́ né. Nə̀ tʼâ twĩ̀ yé; nə̀ tʼâ nywɛ̀ tə́tɔ̃̌ yé. E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, nə̀ nʼê byìl cɛ̀nɛ̀. 29À nʼâ wə̀l ába: Saləmɔ ǹdə́ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ ga, ń yə̀ kàmə̀-zwǐ zwì è cɛ̀nɛ̀ rɛ́ yú gɔ pùní rə̀dù ga yé. 30Byè yil á yə̀ Yi ni zhí? Yi nə gə nʼê kwɛrhɛ gɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ zà, e jà nəkɔl ǹdə́ ò jú myǐn mú èta, rə̀ tʼâ la ámyɛ̌ kɔrhɔ dwini òmyɛ́ dɛ̃´dɛ̃´?
31“Á bə̀kʼá zɛ̃̀ á nʼá cĩ́ twə́lə́ á wẽ́, á mʼá zhe: ‘Yẽ̀ nə́ mʼâ nə kùjú ní nə́ jí? Yẽ̀ nə́ mʼâ nə nɛ̃̌ nɛ́ nə́ nyɔ̀? Yẽ̀ nə́ mʼâ nə gàndɛ̀ nɛ́ nə́ mʼé círhí nə́ yala nɛ́?’. 32Wɔ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ pár mɔ́ wẽ̀ dé rə̀myɛ́ mɔ́ gakó pyâ yò zù twéé gakó. Sə è gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ yě bʼâ zhe rə̀myɛ́ mɔ́ gakó tum. 33Jɛ̀rɛ̀nà á ce Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò shɔ̀nɔ́ ǹdə́ rə̀ pùbùlə̀ né wɔ̀rhɔ́ yò zù ába, sʼá yẽ̌ bə̀ rə̀ mʼa pə ába tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə súlí. 34Á bə̀kʼá cĩ́ twə́lə́ á wẽ́ nəkɔl dɛ̃ rɛ́ yil yé. Nəkɔl dɛ̃ rɛ́ bʼa nyǐ rə̀ cìcì yò. Dɛ̃ gakó yò w yú ǹdə́ rə̀myɛ.”
7Á bə̀kʼá kə́ á dwã bɛ́ bùrsì yé
1Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Á bə̀kʼá kə́ á dwã bɛ́ bùrsì á pə bɛ dóó yé, mùnì Yi bə̀kʼa kə́ ámyɛ bùrsì rə pə ába dóó yé. 2Zhə̀nà, Yi mʼa kə́ á bùrsí kɔn myɛrhɛ ǹdə á gə́ nʼá kɛ́ á dwã bɛ́ nyɛ̌sɛ́ nɛ́. Zwã̌ y á nʼá ce è wẽ́ á pɛ á dwã bɛ́ nɛ mɔ́, wɔ́ èmyɛ́ dwí rí cìcì wẽ́ Yi mʼa ce né rə pə ámyɛ nɛ.
3“Byè yil ǹ nə màlá y è ŋwɛ́nɛ́ ǹ dõ mó yírh ré wə, ń zɛ̃̀ ǹ yə̀l bə̀ də̀-bṹ ŋwɛ́nɛ́ ǹmyɛ́ cìcì nyân dɛ́ wẽ́? 4Etər ǹ mʼâ tó né ń wɔ̀ ǹ dõ mó ne: ‘Yẽ̌ a vùr màlá y è ŋwɛ́nɛ́ ǹ yírh ré wẽ́ mó’, də̀-bṹ w jʼà ŋwɛ́nɛ́ ǹmyɛ́ cìcì nyân dɛ́ wẽ́? 5Myìnù cə́bal, jɛ̀rɛ̀ ń vùr də̀-bṹ w ò ŋwɛ́nɛ́ ǹ yírh ré wẽ́ mó. Rə̀myɛ́ yó, ǹ yírhə́ mʼa nə màlá y è ŋwɛ́nɛ́ ǹ dõ mó nyân dɛ́ wẽ́ mó cɛ̀nɛ̀, ń zɛ̃̀ ń ŋwɛ̀nɛ́ ń vùr yə̀.
6“Á bə̀kʼá kwè kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi nyân á pə kǔlsi ni, e jà sə̀ la pyìrhú, sə kʼa dɔ̃̀ á cìcì mú sə zhəzhɛrɛ yé. Á bə̀kʼá kwè á dɔ̀msɛ̀ shɛ̀bɛ́ sə̀ ye cɛ̀ á ló kùkúr yé né, e jà rə̀ la sɛ tɛ̃´ nɔ́m ǹdə́ rə̀ nə̀rh sə cɔ̀ yé.
Lwə̂lnə, bə̀ mʼa pə ába
7“Lwə̂lnə, bə̀ mʼa pə ába. Pyâna, á mʼâ na. Kɔ́kwána, bə̀ mʼa pul bòlò w bə pə ába á zù. 8Zhə̀nà, lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń lwə̀lə̀, bə̀ yʼa pɔ̃; lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pyà, ń ya n na; lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń kɔ́kwá, bə̀ yʼa pul bòlò w bə pɔ̃ n zù.
9“Ámyɛ̌ mə̀dù byǐ gə lwə̀l mò búrú, ń mà n ká n kwè nə́kulu n pɔ̃? 10Ráá ń byǐ gə lwə̀l mò mɔ́mwâ, ń mà n ká n kwè kùwə̀ n pɔ̃? 11Ámyɛ̌ ǹdʼá wɔ́ lwɛlɛ cìnə́ ga, wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn á nʼá pɛ á byâ bɛ́ nɛ, sʼe mʼe zɔ̀m á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ zɔ̀mà, ń mà n pə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê lwə̀l mò mó ne.
12“Kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á nʼá yâl bʼâ dwã bɛ́ wɛ̀rhɛ́ á yilə, sʼámyɛ wɛ̀rhɛ́ rɛ bə̀myɛ yilə. Wɔ́ èta Muyiisi nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ ǹdə́ Yi nyì-zwennə bé sábá nɛ́ nʼê byili ní.
Tónə bwə̀rə̀ y nánshə́shɛ́nɛ́ y á zù
13“Tónə bwə̀rə̀ y nánshə́shɛ́nɛ́ y á zù. Bwə̀rə̀ y kɛ̀bɛ́ è wà mɔ́, ǹdə́ sɔ́má y kɛ̀bɛ́ è wà mɔ́, wɔ́ jó jàà w sə̀ zâ nɛ́. Byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê tó se bə̀ zwì mú já. 14Sə bwə̀rə̀ y nánshə́shɛ́nɛ́ y ǹdə́ sɔ́má y nánshə́shɛ́nɛ́ yá, wɔ́ nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ jàà sə̀ zâ nɛ́, sə byɛ̀bɛ́ bə̀ nə sə̀myɛ́ mɔ́ bə já yé.
Cǒ byǐ nʼê byili ò ná y gə́ wɔ́ nɛ́
15“Dɛ̃̌na á cìn ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê myìnì ába bə̀ bə̀myɛ́ wɔ́ Yi nyì-zwennə mó. Bə̀ nʼê twí á wẽ́ ǹdə wɔ́ pyììsì sə̀ la sə̀ dwã pyììsì wẽ́ ta, e jà bə̀ wun ní wẽ́ mó, bə̀ wɔ́ gɔ kǔlsi sə̀ bàn pyììsí zal. 16Wɔ́ bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né dɛnnɛ á mʼâ tó né á lwar bə̀ párá. Bə̀ tʼâ kwẽ écin bàasɔ̀bɔ́ yó yé. Bə̀ kʼê tʼâ kwẽ épyìlə́ sə́sɔ́nɔ́ yó yé. 17Èta, cǒ kɔ̀bɔ́ ò càn, wɔ́ byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn ò nʼô ce. Cǒ kɔ̀bɔ́ ò bə càn, wɔ́ byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ bə càn ò nʼô ce. 18Cǒ kɔ̀bɔ́ ò càn wàr ò ce byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ bə càn yé. Cǒ kɔ̀bɔ́ ò bə càn wàr ò ce byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn yé. 19Cǒ kɔ̀bɔ́ ò tʼâ ce byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn, bə̀ yʼa kà w bə ji myǐn. 20Èta myɛ, byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê myìnì ába bə̀ bə̀myɛ́ wɔ́ Yi nyì-zwennə mó, wɔ́ bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né dɛnnɛ á mʼâ tó né á lwar bə̀ párá.
Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlə̀ mó bə̀ mʼa zù Arəzana tənà y wa
21“È də̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê byẽ̀ nè bə̀ ‘Cinu, Cinu’ mú, bə̀ la Arəzana tənà y wẽ́ zú yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ pùbùlə̀ mó, bə̀ mʼa zù è wẽ́. 22Bùrsí dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, lyì nánzhəzhɔ̌ mʼa zɛ̃̀ bə̀ nʼê wə̀l nè: ‘Cinu, Cinu, è də̀ ǹmyɛ́ yil lé yil nə́ yʼâ zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ Yi byili nə́ba nà? È də̀ ǹmyɛ́ yil lé yil nə́ yʼâ jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ nà? È də̀ ǹmyɛ́ yil lé yil nə́ yʼâ wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ nánzhəzhɔ̌ nà?’ 23Sə à mʼa wɔ̀ bɛ: ‘Tùm-bəjə́ə́le cìnə́, jénə tɛ̃´ à nyí ni, bʼà yə̀l á pár yé.’
Cilinə à zɔ̀mà nɛ́, sʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ nʼê byili ní
24“Èta myɛ, lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń cili zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à nʼâ byili mú, n zɛ̃̀ n wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ nʼê byili ní, rə̀-ná-cí nyɛ̌ ǹdə surhə cə́bal ta. Ń lù ń jì pàtá yó. 25Dwà nyɔ̀, nɛ̃̌ mɔ́ wùl dɛ̃´dɛ̃´, zho nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀, rə dom dom jì y rə ga. È gə́ lù pàtá yó mó ce, rə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ rə wǔr y yé.
26“Sə lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń cili zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à nʼâ byili mú, n zɛ̃̀ ń tá ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə nə̀ gə́ nʼê byili ní, rə̀-ná-cí nyɛ̌ ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń bə surhə zhe ta. Ń lù ń jì y nyɔ̀rhɔ́ yó. 27Dwà nyɔ̀, nɛ̃̌ mɔ́ wùl dɛ̃´dɛ̃´, zho nánfɔ̀lɔ̀ zɛ̃̀, rə zhízhǐ jì yə́, è gakó wǔr e ló tɛ̃´.”
28Yezu gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ n zhɛ̀, ń kàrmɔ́ èta mɔ́ jàr lyì-zhâ bɛ́ dɛ̃´dɛ̃´. 29Ń gə́ yà ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ ń sə̀pwà ŋwɔ̀nɔ́ mɔ́ ce, ń kàrmɔ́ yʼà də̀ ǹdə Muyiisi nyə́ né byilnə bé nyân mɔ́ ta yé.
8Yezu wárh nɔ cə́bal mə̀dù
(Markɛ 1.40-45; Lwiki 5.12-16)
1Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zhǐr n só pyɔ̀ wá. Lyì nánzhəzhɔ̌ zɛ̃̀ bə tó mo. 2Nɔ cə́bal mə̀dù zɛ̃̀ n yí ń nyí ni, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó, n wùlì ń yé né, n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, kɔn gə wɔ́ ǹ bùlə̀, ǹ wɔ̌ ǹ wárh nɛ a jǐrh wárhgáá.”
3Yezu zɛ̃̀ n cèlè ń jɛ̃̀ n dwə̀rh mò, n wɔ̀: “Kɔn wɔ́ à bùlə̀. Wárh ń jǐrh wárhgáá.” Bal mɔ́ já n wárh rə̀myɛ́ yó cìcì n jǐrh wárhgáá.
4Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Dɛ̃̌ ǹ cìnə̀. Bə̀ká shɛ̀nɛ́ ń wɔ̀ lò lò nè yé. Zhəl ń byili ǹ cìn Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə mó ne, sə́ pə vwĩ̀-kɔn ǹdə Muyiisi gə́ pɔ nyí ní. Rə̀myɛ́ mʼa yə̀ zhə̀n kɔna, rə̀ nʼê byili lyì bí gakó ne bə̀ ǹ wárh.”
Yezu wárh shə̀dɛ́ɛ́sɛ yó-cə́bal kɛ̀lɛ́ tùntùnnə̀
5Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zhǐr n vò Kapɛrnaɔm. Ń gə́ tú ń nə́ ń zwì cɔ w wu w wẽ́ yi ní, shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cə́bal mə̀dù yí ń nyí ni, n lwə̀l mò n wɔ̀: 6“Yó-cə́bal, à kɛ̀lɛ́ tùntùnnə̀ bə jɛ̀, ń pyě tɛ̃´ kɛ̀lɛ́ w ń wàr ń nə́ ń zɛ̃̀ yé. Ń nə́ ń nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´.”
7Yezu wɔ̀ mɔ̀: “À mʼa bʼa wárh mɔ.”
8Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀: “Yó-cə́bal, à yə̀ yírh swí sə́ zù à sõ kɛ̀lɛ́ w yé. Ǹmyɛ́ wírí ń púr ǹ nyí, bʼà tùntùnnə̀ mó mà n wárh. 9Nyǐ à zhe yó-cìnə́ bə̀ cǐ ni, àmyɛ zɛ̃̀ à cǐ shə̀dɛ́ɛ́sɛ, à nʼâ pɛ sɛ nyə́. À gə wò mə̀dù nì bə̀ ń zhəl nyɔ̀nɔ̀, n vò. À gə wò ń dõ ne bə̀ ń bə̀ nyə̀má, n bà. À gə wò à tùntùnnə̀ nè bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ èta, n wɛ̀rhɛ́.”
10Yezu gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, rə jàr mɔ̀. N zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà tó mo mó ne: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: à gwẽ̌ yə̀ lò mə̀dù ga nɛ, bá Esərayɛl nɛ́, ń zhí Yi ni èta yé. 11Sə à nʼâ wə̀l ába: lyì nánzhəzhɔ̌ mʼa shí yi-pwírhí wə, ǹdə́ yi-zùr wə̀, bə bʼe tó Abəraham ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ nɛ bə jòm Arəzana tənà y wẽ́ bə jí. 12Sə bə̀ mʼa ce byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà mə̂ sə bə yə̀ Arəzana tənà y lyì bí mú pwẽ̀ nè cə-byṹ wə. Bə̀ mʼa nʼê kúrh ǹdə́ bə̀ nʼê dɔ̀m bə̀ yə́lə́ dwã nɛ gàà.”
13N zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ yó-cə́bal mɔ́ nɛ: “Ká vò jè. Kɔn yál èta, ǹ gə́ zhí ni mú yilə.”
Ń tùntùnnə̀ mó já n wárh rə̀myɛ́ yi ní cìcì.
Yezu wárh nə̀bwànà nánzhəzhɔ̌
(Markɛ 1.29-34; Lwiki 4.38-41)
14Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zhǐr n vò Pyɛɛrɛ sõ kɛ̀lɛ́ wa. N yí n pwírí Pyɛɛrɛ cə̃́-kɛ̃ yala shɛ̃̀ ń pyě tɛ̃´. 15N zə ń jɛ̃̀ nɛ̀, ń yala nɛ́ kʼa só, n já n zɛ̃̀ ń nə́ ń tɛnɛ mɔ.
16Də̀dɛ̀nɛ́ y yi gə́ tú e yí, bə zə lyì nánzhəzhɔ̌ nə̀cílsi námməlwâlsɛ yʼà zhe, bə mʼe bə̀ Yezu sõ. N zə ń nyì-zɔ̀mɛ̀ dúdú n jì sì. N já n súlí n wárh nə̀bwànà bɛ́ dwã bɛ́ gakó. 17Ń wɛ̀rhɛ́ èta, mùnì ga Yi nyì-zwennə Ezəyi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ pyìrh. Ezəyi yà ń wòwə̀: “Ń zwẽ nə́ bə-jàn-zhəəré ǹdə́ nə́ címsí ga n zhĩ.”
Lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê yâl bə tó Yezu ni
18Yezu gə́ nɔ lyì-zhâ bɛ́ bə̀ kə́kɛ́lɛ́ mɔ, n zɛ̃̀ n pə nyí ń kwã-lyì bí ni bə̀ bə̀ zhəl mwə̃́ y èpákɛ̀.
19Muyiisi nyə́ né byilnə mə̀dù zɛ̃̀ n yí ń nyí ni n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, à mʼa tó mó a vò ǹ gə́ la mə̀gã̌ mɔ́ gakó.”
20Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Zúlə́ zhe pwə́lə́ nə̀ nʼê pyẽ̀ né. Kúmsi myɛ zhe jàlá. Sə Numbyíní Byǐ bə jàà zhe ń la ń yó né co n shǐrh myɛ cìcì yé.”
21Ń kwã-lyì bí mə̀dù myɛ wɔ̀ mɔ̀: “Cinu, à nʼâ lwə̀l mó, sə́ yẽ̌ a jɛ̀rɛ̀ a vò a kwè à da a ce.”
22Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Tó à kùrə̀, sə́ yẽ̌ cùùrí ni rə ce rə̀ cùùrí.”
Yezu ce zho ǹdə́ mwə̃́ nɛ̃̌ zhì shɛ́ɛ́
(Markɛ 4.35-41; Lwiki 8.22-25)
23Yezu gə́ zɔ̀m rə̀myɛ́ n zhɛ̀, n zù bǔ-bwəl rə̀dù wə̀. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə tó mo bə zù. 24Zho nánfɔ̀lɔ̀ jʼa zɛ̃̀, ò nʼô wùl nɛ̃̌ mɔ́ yó, mə zɛ̃̀ mə̀ nʼê zwì bǔ-bwəl lé wə, rə̀ nʼê yâl rə mɔ́lɛ́. Yezu jà ń yà ń dɛ̌. 25Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə zhàrh mɔ̀, bə wɔ̀: “Cinu, zɛ̃̀ ń zwẽ nə́ba. Nyǐ nə́ mʼâ cì.”
26N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Byè yil á nʼá dùr ywẽ? Á yə̀ nɛ zhí ǹdʼá wun gakó nà?”
N zɛ̃̀ n bya zho w ǹdə́ mwə̃́ y nɛ̃̌ mɔ́. Rə̀myɛ́ ga jʼa zhì shɛ́ɛ́. 27Kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê wə̀lə̀: “Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ tər lò, zho ǹdə́ mwə̃́ nɛ̃̌ myɛ mʼê shɛ̀nɛ́ ń nyí ni?”
Yezu wárh lyì bə̀lyè nə̀cílsi námməlwâlsɛ yʼà zhe
28Yezu yú mwə̃́ y èpákɛ̀ Gadara lyì bí tənà y wa. Rə̀myɛ́ yó, lyì bə̀lyè nə̀cílsi námməlwâlsɛ yʼà zhe shí lú-bɔ̀là w bə du bə jəl mo. Bə̀ yò w yʼà zum dɛ̃´dɛ̃´. Lò lò wàr ń nə́ ń tó sɔ́má y gàà mɔ́ ń lyɛ̃ yé. 29Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê wǔrh bə̀ mʼê wə̀lə̀: “Etər ǹ nə́ ǹ yâl ń wɛ̀rhɛ́ nə́ba nɛ́ Yi Byǐ? Ǹ tú ǹ la nə́ba còrhò-tum pɔ, e jà rə̀ dɛ̃ rɛ́ gwẽ̌ yə̀ yí?”
30Kùkúr nánzhəzhɔ̌ yʼà zhǐ gàà səta rə̀ nʼê dɔ̀m gɔ. 31Nə̀cílsí zɛ̃̀ sə̀ nʼê lwə̀l Yezu ni bə̀ ń gə la sə jǔ, sə n ce sə vò e zù kùkúúrí wẽ́.
32N zɛ̃̀ n wɔ̀ sɛ̀: “Zhəlnə.” Sə du sə vò e zù kùkúúrí wẽ́. Rə̀myɛ́ yó, rə̀ gakó jʼa dùr rə cə́cèlé pyɔ̀ w rə ló mwə̃́ y wə, rə mɛ̃ gàà rə cì.
33Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yìlì rì mú dùr bə vò cɔ w wa, bə byili byɛ̀bɛ́ nə̀cílsí yʼà zhe mó gə́ tó né bə wárh, ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́. 34Cɔ w lyì bí gakó du bə̀ la Yezu sono. Bə̀ gə́ yú bə nə mɔ, bə lwə̀l mò bə̀ ń du bə̀ tənà y wa.
9Yezu wárh gwànà èdù
1Yezu zù bǔ-bwəl lé wə, n ká n byɛrhɛ n vò jè. 2Lyì zɛ̃̀ bə zhĩ gwànà èdù ǹdə́ pyònò bə mʼe bə̀ ń sono. Yezu gə́ pwírí bə̀ zhí mu, n wɔ̀ gwànà y nɛ: “À byǐ, kám ǹ wu, bə̀ ǹ nɔ ǹ yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri.”
3Muyiisi nyə́ né byilnə bé jàlà zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m bə̀ wẽ́ bə̀ zhe: “Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ nə́ ń tùrh Yi.”
4Yezu lwar bə̀ wun bùlə̀ né, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Byè yil bùlə̀ né námməlwâlsɛ́ shɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́? 5À gə wò bə̀ ń nɔ ń yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri, ráá à gə wò bə̀ ń zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌ n vò, wɔ́ tɛ̌ rə̀ wɔ́ nàná du? 6Sə èlâsɛ̃´ á mʼâ lwar bə̀ Numbyíní Byǐ zhe ŋwɔ̀nɔ́, ń wɔ̌ ń pɛ yə̀-bəlwàálɛ sǔbri cɛ yó.”
N zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀ gwànà y nɛ: “Zɛ̃̀ ń kwè ǹ pyònò w ń vò jè.”
7Bal mɔ́ shí tɛ̃´ n zɛ̃̀ ń la jè. 8Lyì-zhâ bɛ́ gə́ nɔ rə̀myɛ́, ywẽ zə bɛ, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê cèrhé Yi, rə̀ gə́ pɔ ŋwɔ̀nɔ́ numbyíní ni èta mɔ́ yilə.
Məco yẽ̌ kɔn gakó ne n tó Yezu ni
(Markɛ 2.13-17; Lwiki 5.27-32)
9Yezu zhǐr gàà ń nə́ ń lyɛ̃, n nə bal mə̀dù ń yíl Məco, ń jě myə̂l-kwândɛ zõ jàà wà. N wɔ̀ mɔ̀: “Zɛ̃̀ ń tó ne.” Məco shí tɛ̃´ n zɛ̃̀ n tó mo.
10Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ ń jě Məco sõ ń nə́ ń jí kùjú. Myə̂l-kwândɛ zwennə ǹdə́ lyì nánzhəzhɔ̌ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ yààyàà bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né yʼà tú bə tó ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí ni bə̀ nʼê jí. 11Farɛzhɛ̃ɛ̃bá gə́ nɔ rə̀myɛ́, bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh Yezu kwã-lyì bí bə wɔ̀: “Byè yil á yó-cə́bal mɔ́ tó myə̂l-kwândɛ́ zwennə bé ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né mó ne ń nə́ ń jí?”
12Yezu gə́ nyɛ̀ɛ̀, n wɔ̀ bɛ: “È də̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe bəsàzùlí mú bə̀ zhe lyìtwə́r tum yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nə̀bwànà mɔ́ bə̀ zhe ń tum. 13Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘Nɔ̀nɔ̀-dǔr à nʼâ yàlá, sə è də̀ vwə̃̀ yé.’ Zhəlnə á cèrhè zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ á lwar rə̀ kùrə̀, sʼá lwar bʼè də̀ wu-cángá cìnə́ à tú byõ̌ yé. Wɔ́ yə̀-bəlwàálɛ cìnə́ à tú byõ̌.”
Lyì bí bwə̀rh Yezu nyì-lyõṍ shò-kwã nɛ́
(Markɛ 2.18-22; Lwiki 5.33-39)
14Rə̀myɛ́ yó, Zhã-Bətiisi kwã-lyì bí twẽ̌ bə yí Yezu nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Byè yil nə́myɛ̌ ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá nʼé lyẽ nə́ nyí twər nánzhəzhɔ̌, ǹmyɛ́ kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ tʼâ lyẽ bə̀ nyí?”
15Yezu wɔ̀ bɛ: “Á nʼá bùl bə̀ lò kɛ̃-jú gə ŋwɛ́nɛ́, n zɛ̃̀ n byẽ̀ lyì bə bà, bə̀ wɔ̌ bə̀ mʼa wɛ̀rhɛ́ wu-zhìlù ǹdə́ kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ? À tʼâ bùl yé. Sə dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, bə̀ mʼa vùr kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ bə̀ wẽ́. Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ mʼa zɛ̃̀ bə lyẽ bə̀ nyí.
16“Bə̀ tʼâ kwè kàmə̀-jɛ̃̀ nándwə̃̀ bə̀ mʼê pwí gàn-dṍ yé. Bə̀ gə zə y bə̀ pú wə, kàmə̀-jɛ̃̀ y nándwə̃̀ y mʼa vwɛ̃ gàn-dṍ w e kwɛrhɛ e kâr w dwini shãã ga.
17“Bə̀ tʼâ kwè sə̀-bùlú bə ce nə̀-bɔ̀lsɛ̀ nándwə́rh wẽ́ yé. Bə̀ gə co w né, ò mʼa púrh nə̀-bɔ̀lsɛ́, ò cìcì mú ló tɛ̃´, nə̀-bɔ̀lsɛ́ myɛ jʼa cɔ̀. Sə̀-bùlú wɔ́ nə̀-bɔ̀lsɛ̀ nándùrh wẽ́ bə̀ mə̂ sə bə ce w né. Èta, rə̀myɛ́ ga tʼâ la cɔ̌ yé.”
Yezu wárh kɛ̃, n jà n bwìrhì kɛ̃-byǐ èdù
(Markɛ 5.21-43; Lwiki 8.40-56)
18Cɔ w yé né cə́bal mə̀dù bə̀ ǹdə́ Yezu gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀mà, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì Yezu yé né, n wɔ̀ mɔ̀: “À bə̀kɔ́ kɔ́ n tu èlâsɛ̃´-lâsɛ̃´. Bə̂ cĩ́ jɛ̃̀ ń yó bə̀ ń mà n bwìrhì.”
19Yezu shí tɛ̃´ n zɛ̃̀, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí tó bal mɔ́ nɛ bə̀ la.
20Rə̀myɛ́ yó, kɛ̃ mə̀dù shí kwã nɛ́ n bà, ń tu yó, o wɛ̀rhɛ́ byinə shí ǹdə́ nə̀lyè ǹdə́ ò nʼô lyɛ̀ɛ̀ mɔ̀. N tó Yezu kwã nɛ́, n dwə̀rh ń kàmə̀-zwǐ y bɔ̀rhá nɛ́ nɛ, 21bə̀ ń yà ń nə́ ń tɛ́rɛ́ ń wẽ́ ń zhe: “À gə ŋwɛ̀nɛ́ a dwə̀rh ń kàmə̀-zwǐ y myɛ cìcì nì, à mʼa wárh.”
22Yezu zɛ̃̀ n pyìrhí n nə mɔ, n wɔ̀: “À bə̀kɔ́, kám ǹ wu, bə̀ ń gə́ zhí ni mú ce ǹ nɔ ǹ cìnə̀.” Kɛ̃ mɔ́ já n wárh rə̀myɛ́ yi ní cìcì.
23Yezu yí n zù cɔ w yé né cə́bal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa. Ń gə́ nɔ dàlà bɛ́ ǹdə́ bə̀ nʼê wúl wísi, ǹdə́ lyì-zhâ bɛ́ bə̀ nʼê ce sɔ̀ɔ̀rɛ́, 24n wɔ̀ bɛ: “Dunə pwẽ̀ nè bə̀ bə̀kɔ́ mɔ́ wɔ́ dɛ́ ń dɛ̌. Ń yə̀ cì yé.” Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê mɔ̀n mɔ̀.
25Bə̀ gə́ ce lyì-zhâ bɛ́ du pwẽ̀ nè bə zhɛ̀, Yezu zù jù wə̀, n zə bə̀kɔ́ mɔ́ jɛ̃̀ nɛ̀. Bə̀kɔ́ mɔ́ já n bwìrhì, n shí tɛ̃´ n zɛ̃̀. 26Yò w òmyɛ́ jʼa du, o yí tənà y èmyɛ́ cə-yala nɛ́ gakó wə.
Yezu púr lyìlyə̂r rə̀lyè yírhə́
27Yezu gə́ tú n zhǐr gàà yi ní, n bə̀ ń nə́ ń lyɛ̃, lyìlyə̂r rə̀lyè zɛ̃̀ rə pú ń kùrə̀. Rə̀ nʼê bya rə̀ zhe: “Dəvyidi Byǐ, dǔr nə́ nɔ̀nɔ̀.”
28Ń gə́ tú n yí kɛ̀lɛ́ wa, lyìlyə̀ə́ré zɛ̃̀ rə yí ń nyí ni. N bwə̀rh rè n wɔ̀: “Á nʼá zwẽ nyí bʼà wɔ̌ tɛ̀bɛ́ á nʼá lwə̀l nè mó à la wɔ̀rhɔ́?”
Rə wɔ̀ mɔ̀: “Nə́ nʼé zwẽ nyí Cinu.”
29N zɛ̃̀ n zə ń jɛ̃̀ n dwə̀rh rə̀ yírhə́ né ne n wɔ̀: “Kɔn yál èta ǹdə á gə́ zhí ni ní.”
30Rə̀ yírhə́ né jʼa púr. Yezu zɛ̃̀ n gwirhi ń yé, n wɔ̀ rɛ̀: “Dɛ̃̌na á cìnə̀. Á bə̀kʼá shɛ̀nɛ́ lò lò lwar yé.”
31Sə rə̀ gə́ shə́r rə zhɛ̀, rə zɛ̃̀ rə̀ nʼê bwə̀l Yezu yil lé tənà y èmyɛ́ púlə́púlə́ wə.
Yezu wárh lò mə̀dù ń yà ń wɔ́ nyì-bədɔ̃ɔ̃
32Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê zhǐr gàà yi ní, lyì jàlà zə bal mə̀dù bə bə̀ Yezu sono, nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ yʼà zhe mo, e ce ń kə́ ń wàr ń nə́ ń zɔ̀m yé. 33Yezu jì nə̀cílí yə́. Bal mɔ́ zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀mà. Kɔn jàr lyì-zhâ bɛ́, bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “Nə́ gwẽ̌ yə̀ rə̀myɛ́ dwí rí nɛ Esərayɛl nɛ́ gaga yé.”
34Sə Farɛzhɛ̃ɛ̃bá yʼà nʼê wə̀l bə̀ wɔ́ nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ pyɔ̌ mɔ́ jàn Yezu mə́ ń nə́ ń jì sì.
Lyì-zhâ bɛ́ nɔ̀nɔ̀ zhe Yezu
35Yezu yà ń nə́ ń tó cə-fwààlɛ́ ǹdə́ cə-byǐsí gakó wẽ́, ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni bə̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́, ń nə́ ń bwə̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí, sə ń yà ń nə́ ń wárh lyì byɛ̀bɛ́ gakó címsi dwí gakó yʼà zhe mó. 36Ń gə́ nɔ lyì-zhâ bɛ́ bə̀ gakó lyɛ̀ɛ̀ kókó, bə̀ wun zhìlì, bə̀ nyɛ̌ ǹdə pyììsì shɛ̀bɛ́ sə̀ bə kálna zhe ta, bə̀ nɔ̀nɔ̀ zə mɔ. 37N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Jòró w já, sə jə̀rnə̀ bé bə já yé. 38Rə̀myɛ́ yilə, lwə̂lnə kɛ́lɛ́ y cə́bal mɔ́ nɛ bə̀ ń twĩ̌ jə̀rnə̀ ń jíjí rí jə̂r yilə.”
10Yezu tùntúmə́ bé shí ǹdə́ bə̀lyè y yilə né
(Markɛ 3.13-19; Lwiki 6.12-16)
1Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu byẽ̀ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè yə́, n pə bɛ ŋwɔ̀nɔ́, mùnì bə jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ, sə bə wárh lò mɔ̀bɔ́ gakó címí y kɛ̀bɛ́ è zhe mo mó wẽ́.
2Nyǐnə bə̀ yilə né. Nã́yə́ə́ mó, wɔ́ Shəmɔ mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Pyɛɛrɛ mɔ́, ǹdə́ ń da-byǐ Andərɛ, ǹdə́ Zebede byâ bɛ́ Zhakɛ ǹdə́ Zhã, 3e súlí Shilipu ǹdə́ Bətələmyi, Tɔma ǹdə́ Məco mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń zwẽ myə̂l-kwândɛ́ mɔ́, e súlí Aləfɛ byǐ Zhakɛ ǹdə́ Tadɛ, 4ǹdə́ yə̀wâl cìnə́ bé gùlú w lò mə̀dù ń yíl Shəmɔ,10.4 “Yə̀wâl cìnə́ bé gùlú wə́” yʼà wɔ́ Zhwifubá lyì bə̀ yʼà nʼê yâl bə jì Orɔm lyì bí ǹdə́ jàn bə̀ nyə́ né yilə. Bə̀ tʼâ yâl sə dwí dõ bʼe cɔ̀ bə̀ nyə́ né yé. ǹdə́ Zhidə Esəkarəyɔtɛ, mɔ̀bɔ́ ń myìnì Yezu n pə bə zə mɔ́.
Yezu twĩ̀ ń tùntúmə́ bé shí ǹdə́ bə̀lyè yə́
5Yezu zɛ̃̀ n twĩ̀ ń tùntúmə́ bé bə̀myɛ́ shí ǹdə́ bə̀lyè yə́, n pə bɛ nyí n wɔ̀: “Á bə̀kʼá vò lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá sõ yé, sʼá bə̀kʼá vò Samarɛ lyì bí cɛmɛ nɛ́ wẽ́ yé. 6Zhəlnə Esərayɛl lyì bí bə̀ nyɛ̌ ǹdə pyììsì shɛ̀bɛ́ sə̀ jé ta mɔ́ sõ. 7Á gə la, sʼá nʼá bwə̀l á zhe: ‘Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ bwəlse.’ 8Wárhna nə̀bwànà, sʼá bwìrhì cùùrì. Wárhna nɔr cìnə́ bə jǐrh wárhgáá, sʼá jì nə̀cílsi námməlwâlsɛ. Pana nánfò, bə̀ wɔ́ nánfò bə̀ pɔ ámyɛ nɛ. 9Á bə̀kʼá ce sánə́má, ráá wársɛ, ráá tám myɛ cìcì á byẽ́ yé. 10Á mə̀dù ga bə̀ká n zə lɔ̀bɔ̀, ráá kàmə̀-zǔrh sə̀lyè, ráá nə̀cìlə̀, ráá də̀-dɔ̀lɔ̀ sɔ́má y kǒ yil yé, bə̀ tùntùnnə̀ mə̂ dwã ǹdə́ ń nyí kùjú.
11“Á gə yú cə-fɔ̀lɔ̀ ráá cə-byǐ wə, sʼá pyà lò mɔ̀bɔ́ ń mà n shɛ̀nɛ́ n zwẽ ába ń sõ mó. Mɛ̃na ńmyɛ̌ mɔ́ sõ, kɔn mʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á la gàà zhǐr mó. 12Á gə zù kɛ̀lɛ́ wa, sʼá wɔ̀ è lyì bí ni: ‘Yə̀-zùlə́ yál nɛ́ ǹdʼába.’ 13Kɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ lyì bí gə zwẽ á zhəəlé, sʼá yə̀-zùlə́ né só bə̀ yó wə. Sə bə̀ gə yə̀ á zhəəlé zwẽ, sʼá yə̀-zùlə́ né kʼa bə̀ á sono. 14Sə kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ ráá cɔ kɔ̀bɔ́ ò lyì bí yə̀ shɛ̀nɛ́ bə zwẽ á zhəəlé, ráá bə̀ yə̀ á zɔ̀mà nɛ́ cili, sʼá pwà á nə̀rh gàà. 15Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, cɔ w òmyɛ́ zwini rí mʼa dwini Sɔdɔm ǹdə́ Gɔmɔɔrɛ nyân dɛ́.
Yezu byili ń kwã-lyì bí ni bə̀ lyì bí bʼa nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀
(Markɛ 13.9-13; Lwiki 21.12-17)
16“Nyǐnə à nʼâ twĩ̀ ába ǹdə pyììsì ta gɔ kǔlsi wẽ́. Yálna surhə cìnə́ ǹdə dɔma ta, sʼá yə̀ wu-bɔ̀nɔ̀ cìnə́ ǹdə épwə̂nse ta. 17Dɛ̃̌na á cìn ǹdə́ lyì bí. Nyǐ bə̀ mʼa zə ába bə vò bùrsì jàà wà. Bə̀ mʼa zə dànə̀shàárɛ bə mà ába bə̀ dwã-gùúlí jìsí wẽ́. 18Bə̀ mʼa zə ába bə vò cɛmɛ yó-cìnə́ ǹdə́ pyâ sono àmyɛ́ yilə, mùnì á yə̀ à zhə̀n-cínnə bə̀myɛ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá mó yé né.
19“Sə bə̀ gə tú bə zə ába bə̀ la bùrsí jàà wà, sʼá bə̀kʼá zɛ̃̀ á nʼá tɛ́rɛ́ á wẽ́ á mʼá pyà dɛ̀bɛ́ á la zɔ̌m, ráá á gə́ la nɛ́ zɔ̌m nɛ́ yé. Yi mʼa byili ába zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ á la zɔ̌m mɔ́ rə̀myɛ́ yi ní cìcì. 20È də̀ ámyɛ̌ cìcì á la zɔ̌m yé. Wɔ́ á Da mɔ́ Eshirhə y è mʼa tó á dɛnnɛ e zɔ̀m.
21“Lyì mʼa zə bə̀ da-byâ bə pə bə gu, dabá mʼa zə bə̀ byâ bə pə bə gu, sə byâ myɛ mʼa bú ǹdə́ bə̀ dabá, bə ce bə gu bi. 22Lyì bí gakó mʼa jí zùùrì ǹdʼába àmyɛ́ yil lé yilə. Sə mɔ̀bɔ́ ǹ pyɛ́nɛ́ ń zhì ǹ nà y yó kẽkẽ, ǹ mʼâ nə vwârh. 23Cɔ kɔ̀bɔ́ bə̀ jì ába ò wẽ́, sʼá dùr á vò ò dõ wə. Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: á tʼá la Esərayɛl cɛmɛ nɛ́ gakó wẽ́ tó á zhɛ̀ ǹdə́ Numbyíní Byǐ yə̀ twí yé.”
24“Lò mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê cèrhè bə ń cə̀rhnə̀ mó du yé. Tùntùnnə̀ bə ń yó-cə́bal du yé. 25Mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê cèrhè mó gə jǐrh ǹdə ń cə̀rhnə̀ mó ta, kɔn mâ. Tùntùnnə̀ gə jǐrh ǹdə ń yó-cə́bal mɔ́ ta, kɔn mâ. Bə̀ gə byẽ̀ kɛ̀lɛ́ cə́bal bə̀ Bəzəbul,10.25 “Bəzəbul”: wɔ́ Shətana bə̀ nʼê byẽ̀ èta. Wɔ́ è gə́ wɔ́ nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ pyɔ̌ mɔ́ è ce bə ce y yil lé rə̀myɛ́. Gwɛ̃ Məco 12.24 myɛ wẽ́. sə́ nyǐ bə̀ mʼa byẽ̀ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí ǹdə́ yil tɛ̀bɛ́ rə̀ lwɛlɛ rɛ́ du rə̀myɛ́.
Zɔ̌mna pamparɛ̃ɛ̃, á bə̀kʼá dùr ywẽ yé
26“Á bə̀kʼá dùr numbyínsí ywẽ yé. Kɔn tɛ̀nɛ́ rə̀ shèè rə̀ tʼâ la pwẽ̀ nè du yé. Kɔn tɛ̀nɛ́ rə̀ wɔ́ shə kɔna, bə̀ tʼâ la rɛ lwar yé. 27Kɔn dɛ̀bɛ́ à byili ába cə-byín wə, sʼá du á byili ri pwẽ̀ wə̀. Kɔn dɛ̀bɛ́ à sɔ́sɔ́mɛ́ á zhɛ̃̌ wa, sʼá jì lyarh wa, á bwə̀l lè.
28“Á bə̀kʼá dùr lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê gwi yala nɛ́, bə jʼà wàr ywə́lə́ y bə̀ nʼê gwi mú ywẽ yé. Dǔrnə mɔ̀bɔ́ ń wɔ̌ ń cɔ̀ yala nɛ́ ǹdə́ ywə́lə́ y ga myǐn-jù w mú ywẽ. 29Bə̀ gə la kúmsi námpɔ́lsɛ sə̀lyè yǒ, sə̀ wɛ́rɛ́ y də̀ nántwə̂ yé. E jà ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, kúmsí sə̀myɛ́ èdù ga tʼâ la tɛ̃´ tu ǹdʼá Da mɔ́ yə̀l yé. 30È gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, Yi yě á ywésé myɛ cìcì yó. 31Á bə̀kʼá dùr ywẽ yé, bʼâ cɔ̃̀ kúmsí námpɔ́lsɛ́ dɛ̃´dɛ̃´.
32“Lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zhì lyì bí yé né ń byili pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ ǹ zù àmyɛ́, àmyɛ mʼa zhì à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ yé né, a byili bə̀ ǹ wɔ́ àmyɛ́ lò. 33Sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhì lyì bí yé né ń wɔ̀ bə̀ ǹ yə̀l à párá, àmyɛ mʼa zhì à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ yé né, a wɔ̀ bʼà yə̀l ǹ pár yé.
Yezu zɔ̀m pɔrá yò
34“Á bə̀kʼá bù bʼà zə yə̀-zùlə́ a bə̀ cɛ yó yé. È də̀ yə̀-zùlə́ à mʼa bə̀ yé. Wɔ́ búlə́ shù à mʼa bà. 35Zhə̀nà, à tú ǹdə́ pɔrá. Byǐ ǹdə́ ń da mʼa pɔr dwã nɛ. Bə̀kɔ́ ǹdə́ ń ná mʼa pɔr dwã nɛ. Byì-can ǹdə́ ń nyɛ̀ mʼa pɔr dwã nɛ. 36Ǹ kɛ̀lɛ́ lyì cìcì mʼa jǐrh ǹ zwə̀.
37“Lò mɔ̀bɔ́ ǹ só ǹ da ráá ǹ ná du àmyɛ́, ǹ wàr ǹ yàl à kwã-lò yé. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ só ǹ byǐ ráá ǹ bə̀kɔ́ du àmyɛ́, ǹ wàr ǹ yàl à kwã-lò yé. 38Lò mɔ̀bɔ́ ǹ yə̀ ǹ də̀-jɔrhɔ́ ǹ kwè ń zhĩ ń mə́ tó à kùrə̀, ǹ wàr ǹ yàl à kwã-lò yé.10.38 “Kwè ǹ də̀-jɔrhɔ́ w ń zhĩ” kùr wɔ́: pə ǹ myə̂l lé ǹdə Yezu gə́ pɔ ń nyân dɛ́ nɛ́ mɔ́.39Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ shili ǹ myə̂l lé, rə̀ mʼa sá, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ǹ myə̂l lé sɔ́ àmyɛ́ yilə, ǹ mʼâ ká nə rɛ.
Yi mʼa kwɛ̃̌ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zwẽ Yezu kwã-lyì bí zhəəle
40“Lò mɔ̀bɔ́ ń shɛ̀nɛ́ n zwẽ á zhəəle, wɔ́ àmyɛ́ zhəəle ń zwẽ. Lò mɔ̀bɔ́ ń shɛ̀nɛ́ n zwẽ àmyɛ́ zhəəle, wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń twĩ̀ nì mú zhəəle ń zwẽ. 41Lò mɔ̀bɔ́ ń shɛ̀nɛ́ n zwẽ Yi nyì-zwennə zhəəle, ń gə́ wɔ́ Yi nyì-zwennə mó yilə, Yi mʼa kwɛ̃̌ rə̀-ná-cí ǹdə rə̀ gə́ nʼê kwɛ̃̌ rə̀ nyì-zwennə né. Lò mɔ̀bɔ́ ń shɛ̀nɛ́ n zwẽ wu-cángá cí zhəəle, ń gə́ wɔ́ wu-cángá cí mú yilə, Yi mʼa kwɛ̃̌ rə̀-ná-cí ǹdə rə̀ gə́ nʼê kwɛ̃̌ wu-cángá cí ní. 42Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ń zwẽ à kwã-lyì bí námpɔ́lɛ́ mə̀dù zhəəle, n pɔ̃ nɛ̃̌ tɔ́nɔ́nɔ́nɔ́ zɔ̌-bwɛ̀lɛ́ myɛ cìcì n nyɔ̀, ń gə́ wɔ́ àmyɛ́ kwã-lò mó yilə, rə̀-ná-cí mà n nə kwândɛ zhə̀n zhə̀nà.”
111Yezu gə́ tú n pə nyə́ né nə̀myɛ́ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y ne n zhɛ̀, n zhǐr gàà, n vò ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni, ń mə́ ń bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə̀ cɛmɛ nɛ́ wẽ́.
Zhã-Bətiisi twĩ̀ ń kwã-lyì bí jàlà Yezu sono
2Zhã zhì byə̀nə́-jù w n nyɛ̀ɛ̀ Kristə tumə né yò, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kwã-lyì bí jàlà bə vò bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: 3“Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ mɔ̀bɔ́ bə̀ wò bə̀ ń bàn mɔ́, ráá nə́ dɛ̃̌ gwẽ̌?”
4Yezu wɔ̀ bɛ: “Zhəlnə á cĩ́ kɔn dɛ̀bɛ́ á zhã̌ nyɛ̀ɛ̀, á yírhə́ jʼa nə mɔ́ Zhã nɛ. 5Lyìlyə̂r yírhə́ nʼê púrə́; gwànsɛ̀ nʼê zɛ̃̀ sə̀ zhə̀lə̀; nɔr cìnə́ nʼê wárh bə̀ jǐrh wárhgáá; sə̀bwààrhɛ̀ zhã̌ nʼê nyɛ̀ɛ̀; cùùrì nʼê bwìrhì; bə̀ nʼê bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə̀ byili nə̀mwà nɛ̀. 6Wu-nyɔ̃̀ cí wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ń wu tʼâ la gɔ àmyɛ́ shò-kwã nɛ́.”
7Zhã kwã-lyì bí gə́ kʼa kwɛ̃̀, Yezu zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ń yò ǹdə́ lyì-zhâ bɛ́ ń zhe: “Byè á zhə̀l á nə gɔ-elũ èpòlò w wə? Vwal-gɔ zho nʼô fúfǔ? 8Sə è nə wɔ́ byè á zhə̀l á na? Lò ń zù kàmə̀-zǔrh shɛ̀bɛ́ sə̀ càn? E jà byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zwì kàmə̀-zǔrh shɛ̀bɛ́ sə̀ càn mɔ́, wɔ́ pyâ kâlsɛ wẽ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́. 9Sə è nə wɔ́ byè á zhə̀l á na? Yi nyì-zwennə? À nʼâ wə̀l ába: ń wɔ́ Yi nyì-zwennə, sə ń nə jà ń du Yi nyì-zwennə myɛ cìcì. 10Wɔ́ ńmyɛ̌ yò w bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ Yi wòwə̀:
‘Nyǐ à nʼâ twĩ̀ à tùntúm ń la yə̀ ǹ yé né,
n kwɛrhɛ ǹ sɔ́má yá.’ ”
11Yezu súlí n wɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: kɛ̃ yə̀ byǐ lùl ń du Zhã-Bətiisi yé. E jà lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lyì bí gakó námpɔ́lɛ́ Arəzana tənà y wẽ́ mó du mu. 12Kɔn gə́ ju kùr Zhã-Bətiisi nɛ̃̌-shɔ w pɔ yi ní e mʼe yí zà, Arəzana tənà y jǐrh jàn kɔna; jàn cìnə́ nʼê pyà sə bə zù è wẽ́ ǹdə́ jàn. 13Yi nyì-zwennə bé gakó ǹdə́ Muyiisi nyə́ né zɔ̀m Arəzana tənà y yò, kɔn mʼe yí Zhã-Bətiisi. 14Á gə nʼá yàlá, sʼá lwar bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Elyi mú bə̀ yʼà wò bə̀ ń mà n ká n bə̀ mɔ́.11.14 Zhwifubá yʼà nʼê bùl bə̀ Elyi ráá Yi nyì-zwennə dõ mà n ká n jɛ̀rɛ̀ n bà, fòró Kristə mó zɛ̃̀ n bà. Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́ myɛ. Bə̀ byili Elyi yò gàà mɔ́.15Lò ǹ la cilu, sə́ cili.”
16Yezu súlí n wɔ̀: “À mʼa zə lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí a mɛrhɛ ǹdə bə̀kɔ́n ta? Bə̀ wɔ́ ǹdə bə̀sɔ́ná byɛ̀bɛ́ bə̀ jě dwã-gùlú èpóró wẽ́ ta, bə̀ nʼê byẽ̀ dwã bə̀ mʼê wə̀lə̀: 17‘Nə́ wúl wúrh, á yə̀ sɛ yé. Nə́ nún wu-zhìlù núrh, sʼá yə̀ kúrh yé.’ ”
18Yezu kə́ n wɔ̀: “Zhã túwə́, ń yà ń tá ń jí kùjú yé, ń tá ń nywɛ̀ sɛ̃´ yé. Bə zɛ̃̀ bə̀ zhe bə̀ wɔ́ nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ mɔ. 19Numbyíní Byǐ bà, ń nə́ ń jí, ń nə́ ń nywɛ̀. Bə zɛ̃̀ bə̀ zhe bə̀ ń wɔ́ sùl-wòrò, n jà ń wɔ́ sə̀-nyɔ̀rɔ́, bə̀ wɔ́ myə̂l-kwândɛ́ zwennə bé ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ yààyàà bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né bə̀ wɔ́ ń dɔwabá.”
Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀: “Lò mɔ̀bɔ́ ń zhe Yi surhə né, wɔ́ ń tùntwə̃̀ə̃̀ né dɛnnɛ bə̀ yʼa tó né bə lwar bə̀ ń zhe surhə.”
Zwini mʼa zə cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ lyì bí tʼâ zwẽ Yezu zɔ̀mà nɛ́ mɔ́
20Yezu zɛ̃̀ ń nə́ ń ji búlə́ cɛmɛ nɛ́ nyɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ́ nánzhəzhɔ̌ w nə̀ wẽ́, nə̀ lyì bí jʼà yə̀ bə̀ wun pyìrhí mú ni, ń zhe: 21“Zwini mʼa zə ába Kɔrazɛ̃ lyì, zwini mʼa zə ába Betəsəyiidi lyì, bə̀ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ á sono mó gə yʼà wɛ̀rhɛ́ Tiiri ǹdə́ Sədɔ̃ nɛ́, cɛmɛ nɛ́ nə̀myɛ́ lyì bí gə pyìrhí bə̀ wun shãã shãã ga, bə zù ywə́ə́le ǹdə kàmə̀-zǔrh ta bə mʼe tu tɔ̀mɔ̀. 22À nʼâ wə̀l ába: bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, á mʼâ nə còrhò-tum dwini Tiiri ǹdə́ Sədɔ̃ lyì bí nyân dɛ́.
23“Sə ámyɛ̌ Kapɛrnaɔm lyì, á nʼá bùl bʼâ yil mʼa du rə yí Arəzana wa? Gaga! Bə̀ mʼa só ába tɛ̃´ á vò nɔ̀nɔ̀ jàà wà. Màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ á sõ mó gə yʼà wɛ̀rhɛ́ Sɔdɔm nɛ́, ò lyì bí gə gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ èlâsɛ̃´. 24À nʼâ wə̀l ába: bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, á mʼâ nə còrhò-tum mə dwini Sɔdɔm lyì bí nyân dɛ́.”
Yezu còrhò mó zõ bə zum yé
25Rə̀myɛ́ yi ní, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: “À Da, ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ cǐ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ, à nʼâ cèrhé mó, ǹ gə́ shèè rə̀myɛ́ lármɔ cìnə́ ǹdə́ surhə cìnə́ yé né, ń zɛ̃̀ ń byili ri bə̀sɔ́ná nɛ mɔ́ yilə. 26Zhə̀nà, à Da, rə̀myɛ́ yàl ǹmyɛ́ pùbùlə̀.”
27N zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì bí ni: “À Da co kɔn gakó à jɔ̃̀ wà. Lò lò yə̀l Byǐ mú párá, è gə də̀ Da mɔ́ dúdú. Lò lò yə̀l Da mɔ́ myɛ párá, è gə də̀ Byǐ mú dúdú, ǹdə́ lò mɔ̀bɔ́ Byǐ mú nə́ ń yâl n byili mu Da mɔ́ párá.
28“Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á zhĩ zhĩĩ rí á lyɛ̀ɛ̀ mɔ́, bànà à sono. À mʼa pə ába shìrhə́. 29Shɛ̀nɛ́na á zwẽ zhĩĩ rí tɛ̀bɛ́ àmyɛ́ la ába pɔ mɔ́, sʼá zwẽ kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu mú, mùnì ga á nə shìrhə́, bʼà wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə́ cìn-lwəl cə́bal. 30Nyǐnə zhĩĩ rí tɛ̀bɛ́ à la ába pɔ mɔ́ nyɛ̌ fúlə́ə́. Rə̀ bə dùm yé.”
12Numbyíní Byǐ cǐ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́
1Dwã màngɛlɛ́ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí yʼà tó kálsɛ́ wẽ́ bə̀ nʼê lyɛ̃. E jʼà yʼà wɔ́ fɔ̀ yi. Sə nɔrh yʼà zhe ń kwã-lyì bí, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê kɛ́ jíjí rí bə̀ dɔ̀mà.
2Farɛzhɛ̃ɛ̃bá gə́ nɔ rə̀myɛ́, bə wɔ̀ Yezu ni: “Nyǐ ǹ kwã-lyì bí nʼê wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ lò bə sɔ́má zhe sə n wɛ̀rhɛ́ shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀.”
3Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á gwẽ̌ yə̀ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Dəvyidi wɛ̀rhɛ́ nɔrh mɔ́ gə́ yʼà tú è zhe ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ mɔ́ kàrmə̀ nà? 4Ń zù Yi jù wə̀, n kwè búrú w bə̀ yʼà pɔ Yi ni mú, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń tó-dwã bɛ́ dɔ̃̀. E jà bə̀ yʼà bə sɔ́má zhe sə bə dɔ̃̀ w yé. Wɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé dúdú bə̀ yʼà wɔ̌ bə̀ dɔ̀m wà.
5“Á gwẽ̌ yə̀ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ Muyiisi nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó myɛ kàrmə̀ nà? Bə̀ kɛ̃ rə̀ wẽ́ bə wɔ̀ bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə bé nʼê twĩ̀ Yi jù w shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, e jʼà də̀ dóó yé. 6A zɛ̃̀ à nʼâ wə̀l ába: lò ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ ń du Yi jì yə́. 7Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ Yi wòwə̀: ‘Nɔ̀nɔ̀-dǔr à nʼâ yàlá, sə è də̀ vwàmá vwə̃̀ yé.’ Á gə yʼâ nyɛ̌ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ kùrə̀, á yʼâ tʼá la yò byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ dwé mó yó w cṹ yé. 8Lwarna bə̀ Numbyíní Byǐ cǐ shìrhə́ dɛ̃ rɛ́.”
Yezu wárh bal mə̀dù ń jɛ̃̀ yʼà cùwə̀
9Yezu zhǐr gàà n vò cɔ w òmyɛ́ dwã-gùlú jì y wə. 10Bal mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà ń jɛ̃̀ yʼà cùwə̀. Sə byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́ yʼà nʼê yâl bə cĩ́ yò Yezu yó wə. Bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Lò zhe sɔ́má ń wárh nə̀bwɛ̃̀ shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀?”
11Yezu wɔ̀ bɛ: “Ámyɛ̌ mə̀dù gə zhe ń pyìrhə̀ èdù, e zɛ̃̀ e tu gɔ́rɔ́ nánlyilyìmú wẽ́ shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀, ń tá ń la y vǔr? 12Numbyíní nə bə pyìrhə̀ cɔ̃̀ nà? Èta, shìrhə́ dɛ̃ yùwə̀, lò zhe sɔ́má ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ ǹ dõ ne.”
13N zɛ̃̀ n wɔ̀ bal mɔ́ ń jɛ̃̀ y cù mú ni: “Cèlè ǹ jɛ̃̀ yá.” N cèlè yə̀. E kʼa bə̀ è jàà y wa ǹdə è dõ mó ta.
14Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bə du pwẽ̀ nè, bə jòm dwã yó, bə pyà bə̀ gə́ mʼa tó né bə zə Yezu bə gu.
Yezu wɔ́ Yi tùntùnnə̀ rə̀ cír
15Yezu gə́ lwar bə̀ bə̀ yʼà nʼê yâl bə zə mɔ bə gu, n zhǐr gàà mɔ́. Lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà tó mo, sə ń wárh nə̀bwànà bɛ́ gakó. 16N zɛ̃̀ n gwirhi ń yé, n pə bə nyí bə̀ bə̀ bə̀kʼa shɛ̀nɛ́ lyì bí lwar lò ná-dwí yil ńmyɛ̌ wɔ́ yé. 17Kɔn yàl èta, mùnì ga Yi nyì-zwennə Ezəyi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ pyìrh. Ń yà ń byili bə̀ Yi wòwə̀:
18“Nyǐ mɔ̀bɔ́ à cír, ń wɔ́ à tùntùnnə̀ mó.
Wɔ́ ńmyɛ̌ à só, ń sú à yírh.
À mʼa ce à Eshirhə y só ń yó wə,
ń mà n byili kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá lyì dwí gakó ne.
19Ń tá ń la búlə́ pyâ ǹdə́ lò lò yé,
ń tá ń la sɔ̀ co yé.
Bə̀ tʼâ la ń cəl nyɔ̀ɔ̀ dwã-gùlú jààsɛ́ wẽ́ yé.
20Ń tá ń la vwal-gɔ kɔ̀bɔ́ ò gɔ̀lɛ̀ tɛ̃´ myɛ cìcì kɔ́ n báásɛ yé.
Ń tá ń la pàntɛ́mɛ́ kɛ̀bɛ́ è bwə́l cú myɛ cìcì cú yé.
Ń mà n wɛ̀rhɛ́ èta kɔn mʼe yí lyì bí shɛ̀nɛ́ bə zwẽ cángá tumə né nyí,
21sə tənèsé lyì bí gakó mʼa nyǐ ńmyɛ̌ yó wə.”
Yezu jì nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ jàn
(Markɛ 3.22-30; Lwiki 11.14-23)
22Bə̀ yʼà zɔ bal mə̀dù nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ yʼà zhe bə bə̀ Yezu sono. Nə̀cílí y yʼà ce ń wɔ́ lyìlyǒ, ń nyí rí jʼa dɛ̃. Yezu wárh mɔ. Bal mɔ́ zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀mà, ń yírhə́ né myɛ jʼa púr. 23Kɔn jàr lyì-zhâ bɛ́ gakó, bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “È də̀ Dəvyidi Byǐ mú ǹdə́ mɔ̀bɔ́ nà?”
24Farɛzhɛ̃ɛ̃bá gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀: “Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ nə̀cílsí námməlwâlsɛ́ pyɔ̌ Bəzəbul jàn ń mə́ ń nə́ ń jì sì.”
25Yezu lwar bə̀ bùlə̀ né, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Tənà èdù lyì gə zɛ̃̀ bə pɔr dwã nɛ bə̀ nʼê bwí dwã, tənà y èmyɛ́ yò zhìlì. Èta myɛ, cɔ kɔ̀bɔ́ ò lyì bí pɔr dwã nɛ bə̀ nʼê bwí dwã, cɔ w òmyɛ́ wàr ò la dɛ̃̌ zhǔ yé. Kɛ̀lɛ́ kɛ̀bɛ́ è lyì bí pɔr dwã nɛ bə̀ nʼê bwí dwã, kɛ̀lɛ́ y èmyɛ́ wàr è la dɛ̃̌ zhǔ yé. 26Shətana gə kʼâ nʼê jì è cìcì, è tənà y pɔr dwã nɛ. Etər è pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ mʼa tó né rə zhì?
27“Àmyɛ́ gə wɔ́ Bəzəbul jàn à mʼâ jì nə̀cílsí, sə ámyɛ̌ kwã-lyì bí, wɔ́ mɔ̌ lò jàn bə̀ mʼê jì sì? Wɔ́ bə̀myɛ́ cìcì bə̀ mʼa kə́ á bùrsì. 28Lwarna bə̀ wɔ́ Yi Eshirhə y jàn à mʼâ jì sì, sə rə̀myɛ́ nʼê byili bə̀ Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yú á sono.
29“Lò wàr ǹ mʼâ zù nə̀jàl-bal sõ kɛ̀lɛ́ wa, ń pwà ń jɛ̃̀-kɔn dɛ́ ǹdə́ ǹ yə̀ jɛ̀rɛ̀ ń lyẽ mo n cĩ́ tɛ̃´ yé, sə ǹ gə lyẽ mo ǹ zhɛ̀, ǹ wɔ̌ ǹ mʼâ pwà ń jɛ̃̀-kɔn dɛ́ gakó.
30“Lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń tó àmyɛ́ nɛ, rə̀-ná-cí nə́ ń jí zùùrì ǹdə́ nɛ. Lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń sɛ̃ nɛ ń pɛ́ à pyììsí ń cĩ́ dwã yó, wɔ́ láá ń nə́ ń làà sɛ̀. 31Rə̀myɛ́ ce, à nʼâ wə̀l ába: lyì bí wɔ̌ bə̀ nɛ bə̀ dwə́ə́ré ǹdə́ tùùrhí tɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê tùrh Yi mú sǔbri, sə lò mɔ̀bɔ́ ń tùrh Eshirhə náàcɛ̀nɛ́, ń tá ń la sǔbri nɔ gaga yé. 32Lò mɔ̀bɔ́ ń zɔ̀m Numbyíní Byǐ yil námməlwɛ̀lɛ́, rə̀-ná-cí mà n nə sǔbri, sə lò mɔ̀bɔ́ ń zɔ̀m Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ yil námməlwɛ̀lɛ́, rə̀-ná-cí tá ń la sǔbri nɔ lũ w kɔ̀bɔ́ wẽ́, ń tá ń la sǔbri nɔ kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ myɛ wẽ́ yé.”
Cǒ byǐ nʼê byili ò ná y gə́ wɔ́ nɛ́
33Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: “Cǒ gə càn, ò nʼô ce byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn. Sə cǒ gə bə càn, ò tʼâ ce byâ byɛ̀bɛ́ bə̀ càn yé. Cǒ wɔ́ ò byâ bɛ́ dɛnnɛ bə̀ yʼa tó né bə lwar ò párá. 34Kùrh dwí, etər á mʼâ tó né á zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn, á jʼâ wɔ́ lwɛlɛ cìnə́? Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ sú numbyíní wu w mú rə̀ nʼê dwi è nyú wə. 35Lyì-twə̂ nʼê vùr kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn è wẽ́ è ce pwẽ̀ nè, bə̀ wɔ́ cɛ̀nɛ̀ dúdú rə̀ sú è wu wə́. Lyì-bəlwɛ̀lɛ́ nʼê vùr kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə càn è wẽ́ è ce pwẽ̀ nè, bə̀ wɔ́ lwɛlɛ dúdú rə̀ sú è wu wə́.
36“À nʼâ wə̀l ába: lyì byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê zɔ̀m zɔ̀mà nyɛ̀bɛ́ nə̀ bə kùr zhe, bə̀ mʼa bwə̀rh bè nə̀ yò bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀. 37Wɔ́ ǹ zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ bə̀ mʼa tó né bə kə́ ǹ bùrsí bə pɔ̃́ bwìrì. E jʼà wɔ́ nə̀myɛ́ dɛnnɛ myɛ bə̀ mʼa tó né bə kə́ ǹ bùrsí bə pɔ̃́ dóó.”
Yezu yə̀ shɛ̀nɛ́ n wɛ̀rhɛ́ màmyɔ yé
(Markɛ 8.11-12; Lwiki 11.29-32)
38Rə̀myɛ́ yó, Muyiisi nyə́ né byilnə bé jàlà ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá jàlà zɛ̃̀ bə wɔ̀ Yezu ni: “Yó-cə́bal, nə́ rʼé yâl bə̀ ǹ wɛ̀rhɛ́ màmyɔ ń byili nə́ba.”
39Yezu wɔ̀ bɛ: “Lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí wɔ́ lwɛlɛ cìnə́. Bə̀ dùr bə yẽ̌ Yi ni. Bə̀ nʼê yâl bə̀ bə̀ wɛ̀rhɛ́ màmyɔ bə̀ yírhə́ na, sə bə̀ tʼâ la màmyɔ òdù ga nɔ kə́dò yé, è gə də̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ nyì-zwennə Zhɔnaasɛ nɛ mɔ́ dúdú. 40Zhɔnaasɛ wɛ̀rhɛ́ dwã nə̀tɔ̀ émwâ nánfwɛ̀lɛ̀ wẽ́. Èta, Numbyíní Byǐ myɛ mà n wɛ̀rhɛ́ dwã nə̀tɔ̀ cɛ y kùr wə.
41“Niniivi lyì bí zwẽ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ Zhɔnaasɛ yà ń nə́ ǹ bwə̀l mó, bə pyìrhí bə̀ wun. E jà lò ŋwɛ́nɛ́ nyə̀má ń du Zhɔnaasɛ. Rə̀myɛ́ ce, bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, Niniivi lyì bí mʼa zɛ̃̀ bə cĩ́ dóó lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yó wə. 42Lũ jə̀jĩ́ pyə̀-kɛ̃ mɔ́ shí lũ kùr w n bə̀ n cili surhə cə́bal Saləmɔ zɔ̀mà nɛ́. E jà lò ŋwɛ́nɛ́ nyə̀má ń du Saləmɔ. Rə̀myɛ́ ce, bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ yùwə̀, lũ jə̀jĩ́ pyə̀-kɛ̃ mɔ́ mà n zɛ̃̀ n cĩ́ dóó lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yó wə.”
Nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ gə shə́r lò wẽ́, e zɛ̃̀ e kʼa bà
43Yezu súlí n wɔ̀: “Nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ gə yʼà ŋwɛ́nɛ́ lò wẽ́, e zɛ̃̀ e shə́r, è yʼa vò è nʼê pyà jàà kɛ̀bɛ́ è wɔ́ jə́, mùnì ga e shǐrh gàà. È gə pyà pyà è gɔwa, 44è yʼa wɔ̀: ‘À mʼa kʼa vò à jàà y nándwã́ y wa.’ È gə kʼâ kwɛ̃̀ è tú è pwírí bə̀ zwàr jàà y bə yẽ̌ wárhɛ́, bə kwɛrhɛ ya, 45rə̀myɛ́ yó, è kʼâ nʼê zhə̀l è zal è dwã nə̀cílsi shàlpyɛ̀, sə̀myɛ lwɛlɛ rɛ́ kʼê du èmyɛ́ nyân dɛ́, sə tó dwã sə bʼe zù lò mó wẽ́. Rə̀myɛ́ yi ní, ń zwini rí nʼê dwini shãã ga nyân dɛ́. Wɔ́ èta kɔn mʼa yə̀ nɛ́ ǹdə́ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí bə̀ wɔ́ lwɛlɛ cìnə́ mó.”
Byɛ̌ bə̀ wɔ́ Yezu dwí-lyì zhə̀n zhə̀nà?
(Markɛ 3.31-35; Lwiki 8.19-21)
46Yezu da-byâ bɛ́ ǹdə́ ń ná yʼà tú bə̀ zhǐ pwẽ̀ nè bə̀ nʼê yâl bə zɔ̀m ǹdə́ mɔ, ǹdə́ ń yà ń gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ lyì-zhâ bɛ́. 47Lò mə̀dù zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Nyǐ ǹ ná ǹdə́ ǹ da-byâ bɛ́ zhǐ pwẽ̀ nè bə̀ nʼê yâl bə zɔ̀m ǹdə́ mɔ́.”
48Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Mɔ̌ ń wɔ́ à ná mɔ́? Byɛ̌ bə̀ wɔ́ à da-byâ bɛ́?”
49N zɛ̃̀ n tə́ jɛ̃̀ ń kwã-lyì bí səta, n wɔ̀: “Nyǐ à ná mɔ́ ǹdə́ à da-byâ bɛ́. 50Lwarna bə̀ lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ nə́ n wɛ̀rhɛ́ à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ pùbùlə̀, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ à da-byǐ, ǹ wɔ́ à nəkɔ́, ǹ wɔ́ à ná.”
13Twã́-dùrnə̀ səswalá
1Dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ yùwə̀, Yezu shə́r kɛ̀lɛ́ w n vò ń jě mwə̃́ y yó. 2Lyì nánzhəzhɔ̌ zɛ̃̀ bə bə̀ ń sono. N zɛ̃̀ n zù bǔ-bwəl rə̀dù wẽ́, n jòm tɛ̃´. Lyì-zhâ bɛ́ gakó zhì bù-cǔ w yó.
3N zɛ̃̀ n zə səswalsɛ ń mə́ ń zɔ̀m wẽ̀ nánzhəzhɔ̌ yò ǹdə́ bɛ, ń zhe: “Bal mə̀dù ń ya n du ń la ń twã́ dú.13.3 Zhwifubá sõ, rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ yʼà tʼâ dwì twã́ nɛ́ ǹdə nə́ sõ mó ta yé. Bə̀myɛ́ wɔ́ lɛ́ bə̀ yʼà nʼê lɛ bə̀ jíjí rí; bə̀ tʼâ dwì rì yé.4Ń gə́ yú ń nə́ ń dwì, jíjí byâ bɛ́ jàlà ló tɛ̃´ sɔ́má y nyí ni. Kúmsi bə̀ sə jí rə̀ gakó. 5Bə̀ jàlà ló pàtá yó, shó yʼà bə já gàà dɛ̃´dɛ̃´ yé. Bə lyĩ làlà, shó w gə́ yʼà bə já mɔ́ yilə. 6Sə nə̀nyɔ́nɔ́ w gə́ byìl o mà rɛ̀, rə kʼa cì, rə̀ nèsé gə́ yʼà bə já mɔ́ yilə. 7Bə̀ jàlà ló sɔr jàà wà. Rə̀myɛ́ ǹdə́ sɔɔrɛ́ ga tó dwã rə lyĩ. Sɔɔrɛ́ byì rə pyɛ́nɛ́ rɛ. 8Bə̀ jàlà ló cɛ kɛ̀bɛ́ è càn wẽ́, bə lyĩ bə byì. Jíjí ywẽ́ jàlà ce byâ zɔ̌m zɔ̌m, jàlà ce shí-shə̀ldù shí-shə̀ldù, jàlà ce shə́-ètɔ̀ shə́-ètɔ̀.”
9Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: “Lò ǹ la cilu, sə́ cili.”
Yezu byili kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ ce ń nə́ ń zə səswalsɛ ń zɔ̀m ǹdə́ lyì bí
10Yezu kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Byè yil ǹ nə́ ǹ zɔ̀m ǹdə́ lyì bí ǹdə́ səswalsɛ?”
11N wɔ̀ bɛ: “Yi ce ámyɛ̌ yě Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ywẽ̀ né nə̀ shèè mó kùrə̀, sə bə̀myɛ́ wàr rə̀myɛ́ bə̀ la lwar yé. 12Lwarna bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń zhe, bə̀ mʼa pɔ̃ n mə n súlí, rə jǐrh nánzhəzhɔ̌. Sə lò mɔ̀bɔ́ ń bə zhe, bə̀ mʼa zwẽ tɛ̀bɛ́ ń zhe námpɔ́lɛ́ y mɔ́ myɛ cìcì. 13Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce à nʼâ zɔ̀m ǹdə́ bɛ ǹdə́ səswalsɛ, bə̀ bə̀ nʼê nyǐ, bə jʼà bə nɛ yé; bə̀ nʼê cili, bə jʼà bə rə̀ kùr nyɛ̌ yé. 14Èta, kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə Ezəyi zɔ̀m mɔ́ pyìrh bə̀ yilə. Ń byili bə̀ Yi wòwə̀:
‘Á mʼâ cili náàcɛ̀nɛ́, sə á tʼá la nə̀ kùrə̀ nyɔ̀ɔ̀ yé.
Á mʼâ nyǐ náàcɛ̀nɛ́, sə á yírhə́ tʼâ la kaka nɔ yé.
15Zhə̀nà, dwí rí tɛ̀bɛ́ lyì bí jǐrh yó-kùùlì cìnə́.
Bə̀ shĩ bə̀ zhã̌ nɛ́,
bə pyi bə̀ yírhə́ né,
mùnì ga bə̀ yírhə́ bə̀kʼa na,
sə bə̀ zhã̌ bə̀kʼa nyɛ̀ɛ̀,
sə bə̀ surhə né myɛ bə̀kʼa pul,
bə pyìrhí bə̀ wun bə kʼa bʼà sõ mùnì ga a wárh bɛ yé.’ ”
16Yezu súlí n wɔ̀: “Ámyɛ̌ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cìnə́, bʼâ yírhə́ na, á zhã̌ myɛ nyɛ̌. 17Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: Yi nyì-zwennə nánzhəzhɔ̌, ǹdə́ wu-cángá cìnə́ nánzhəzhɔ̌ yʼà nʼê yâl sə bə̀ yírhə́ nə tɛ̀bɛ́ á yírhə́ nə mɔ́, sə bə̀ yə̀ rɛ nɛ yé. Bə̀ yʼà nʼê yâl bə nyɛ̀ɛ̀ tɛ̀bɛ́ á zhã̌ nyɛ̌ mɔ́, sə bə̀ yə̀ rɛ̀ nyɛ̀ɛ̀ yé.”
Yezu byili twã́-dùrnə̀ mó səswalá y kùr ré ń kwã-lyì bí ni
(Markɛ 4.13-20; Lwiki 8.11-15)
18Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: “Cilinə twã́-dùrnə̀ mó səswalá y kùr ré. 19Lyì jàlà nʼê cili Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bə jʼà bə rə̀ kùr nyɛ̌ yé. Lwɛlɛ cə́bal mɔ́ nə́ ń twí n vùr zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bə̀ wẽ́. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə sɔ́má y nyí rí ta.
20-21“Jàlà nʼê cili Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bə pú e zwẽ de làlà ǹdə́ wu-nyɔ̃̀. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə̀ tʼâ pyɛ́nɛ́ bə̀ yẽ̌ de rə̀ jòm bə̀ wẽ́ rə̀ pɛ nə̀rh yé. Bə̀ nʼê zwẽ nyí kùr yó, sə zwini ráá nɔ̀nɔ̀ gə tú Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ yilə, bə̀ nʼê gɛ bə̀ wun làlà. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə pàtá y yó mó ta.
22“Jàlà nʼê cili Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lũ w twə́lə́ né ǹdə́ ò nə̀cɛ̀ndɛ́ shil lé nʼê pyɛ́nɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bə̀ wẽ́, rə̀ tʼâ ce byâ yé. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə sɔɔrɛ́ jàà y ta.
23“Jàlà nʼê cili Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ zɔ̀mɛ̀ rɛ́, bə nyɛ̀ɛ̀ rə̀ kùrə̀, bə zɛ̃̀ bə ce byâ. Bə̀ jàlà ce byâ zɔ̌m zɔ̌m, jàlà ce shí-shə̀ldù shí-shə̀ldù, jàlà ce shə́-ètɔ̀ shə́-ètɔ̀. Bə̀myɛ́ mɔ́ nyɛ̌ ǹdə cɛ y kɛ̀bɛ́ è càn mɔ́ ta.”
Jíjí-câr səswalá
24Yezu kə́ n ji səswalá n pə lyì-zhâ bɛ́ nɛ n wɔ̀: “Nyǐnə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Bal mə̀dù ń ya n dù jíjí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn ń kɛ́lɛ́ wa. 25Cɛ y gə́ tú e yìì, lyì bí gakó pyě tɛ̃´ bə̀ dɛ̌ yi ní, ń zù-bal zɛ̃̀ n vò n dù jíjí-câr n gùlí jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ nɛ, n ká n kwɛ̃̀.
26“Jíjí rí gə́ tú e lyĩ rə bʼè nʼê ce byâ yi ní, bə pwírí jíjí-câr ŋwɛ́nɛ́. 27Kɛ́lɛ́ y cə́bal mɔ́ tùntùnnə̀ bé zɛ̃̀ bə bʼe wɔ̀ mɔ̀: ‘Yó-cə́bal, è də̀ jíjí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn ǹ dù ǹ kɛ́lɛ́ y wẽ́ nà? Yẽ̀ jíjí-càárɛ́ nə shí ní?’
28“N wɔ̀ bɛ: ‘Wɔ́ à zù-bal ń wɛ̀rhɛ́ èta.’
“Ń tùntùnnə̀ bé zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: ‘Ǹ nə́ ǹ yâl bə̀ nə́ zhəl nə́ mǔr jíjí-càárɛ́?’
29“N wɔ̀ bɛ: ‘Ɔ̃́ʼɔ̃. Á gə la rɛ mǔr, dɛ̀ga á mʼâ mǔr jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ myɛ á súlí. 30Yẽ̌nə rə̀ ga nɛ rə byì. Rə̀ gə tú rə̀ yú jə̂r, à mʼa wɔ̀ jə̀rnə̀ bé ne: jɛ̀rɛ̀nà á zə jíjí-càárɛ́ á lyẽ, á ló púl púl á ji myǐn, sʼá jə̀r jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ á ló à bɔ̀bwã̀ y wa.’ ”
Cǒ byǐ námpɔ́lɛ́ səswalá
(Markɛ 4.30-32; Lwiki 13.18-19)
31Yezu kə́ n ji səswalá n pə bɛ n wɔ̀: “Nyǐnə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Bal mə̀dù ń ya n kwè cǒ byǐ námpɔ́lɛ́ n dù ń bɔ́ɔ́ wa. 32Èmyɛ́ è nyɛ̌ námpɔ́lɛ́ du báárɛ́ dɔma bɛ́ byâ bɛ́ gakó. Sə è gə lyĩ, è nʼê byìl nánfɔ̀lɔ̀ du báárɛ́ wẽ̀ dé gakó, e jǐrh cǒ. Kúmsi nʼê twí sə̀ cĩ́ sə̀ jàlá ò jɛ̀sɛ́ yó.”
Sã̀-nə̀byẽ̌ səswalá
33Yezu kə́ n ji səswalá dõ n pə bɛ n wɔ̀: “Nyǐnə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Kɛ̃ mə̀dù ń ya n kwè sã̀-nə̀byẽ̌ n ce búrú mún nánzhəzhɔ̌ wẽ́, mə̀ gakó jʼa zɛ̃̀.”
Kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ ce Yezu nə́ ń zə səswalsɛ ń zɔ̀m ǹdə́ lyì bí
34Yezu yà ń nə́ ń zal səswalsɛ ń mə́ ń byili rə̀myɛ́ gakó lyì-zhâ bɛ́ nɛ. Ń yà ń tá ń zɔ̀m ǹdə́ bɛ ǹdə́ è də̀ səswalsɛ yé, 35mùnì ga kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə mó yà ń byili mú pyìrh. Ń yà ń wòwə̀:
“À mʼa zə səswalsɛ a zɔ̀m ǹdə́ bɛ;
a mʼa byili bi ywẽ̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ shèè lũ w kùr-ju yi ní ga mɔ́ kùrə̀.”
Yezu byili jíjí-càárɛ́ səswalá y kùr ré
36Rə̀myɛ́ yó, Yezu zhǐr n yẽ̌ lyì-zhâ bɛ́ nɛ n vò kɛ̀lɛ́ wa. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə wɔ̀ mɔ̀: “Byili nə́ba jíjí-càárɛ́ bə̀ dù kɛ́lɛ́ y wẽ́ mó səswalá y kùrə̀.”
37N wɔ̀ bɛ: “Lò mó mɔ̀bɔ́ ń dù jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́, nə́ ń myɛrhɛ Numbyíní Byǐ. 38Kɛ́lɛ́ y nʼê myɛrhɛ lũ wə́. Jíjí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ càn mɔ́ nʼê myɛrhɛ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ Arəzana tənà y lyì bí mú. Jíjí-càárɛ́ nʼê myɛrhɛ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ lwɛlɛ cə́bal mɔ́ kwã-lyì bí mú. 39Zù-bal mɔ́ ń dù jíjí-càárɛ́ mɔ́ nə́ ń myɛrhɛ Shətana. Jíjí jòró w nʼô myɛrhɛ lũ zhɔ̌. Sə jə̀rnə̀ bé nʼê myɛrhɛ màlɛ́kabá.
40“Lũ zhɔ̌ gə yúwə́, kɔn mʼa yə̀ ǹdə bə̀ gə́ mǔr jíjí-càárɛ́ bə ji myǐn ní mú. 41Numbyíní Byǐ mà n twĩ̀ ń màlɛ́kabá bə bʼe vùr lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê cìrh bə̀ dwã bɛ́ bə̀ ce lwɛlɛ wẽ́ mó, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ ń tənà y lyì bí wẽ́, 42bə ce myìn-cɔ̀lɔ̀ w wa. Bə̀ mʼa nʼê kúrh ǹdə́ bə̀ nʼê dɔ̀m bə̀ yə́lə́ dwã nɛ gàà. 43Sə rə̀myɛ́ yi ní, wu-cángá cìnə́ bé mʼà nʼê jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə nə̀nyɔ́nɔ́ ta bə̀ Da tənà y wa. Lò ǹ la cilu, sə́ cili.”
Nə̀cɛ̀ndɛ̀ rə̀ yʼà shèè mó səswalá
44Yezu kə́ n ji səswalsɛ n pə lyì-zhâ bɛ́ nɛ n wɔ̀: “Nyǐnə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Nə̀cɛ̀ndɛ̀ rə̀ yʼà shèè cɛ èdù wẽ́. Lò mə̀dù zɛ̃̀ n vò n tu rə̀ yó, ńmyɛ kə́ n kwɛrhɛ n shèè rè, sə ń wu zɔ nyɛ̀n, n zɛ̃̀ n vò n kwè kɔn dɛ̀bɛ́ ń yà ń zhe mó gakó n yè, n mə n yè cɛ yá.”
Dɔ̀mɛ̀ y è ye y cɛ̀ mɔ́ səswalá
45Yezu kə́ n wɔ̀: “Nyǐnə kɔn dõ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Dɔ̌lna mə̀dù ń yà ń nə́ ń pyà dɔ̀msɛ̀ shɛ̀bɛ́ sə̀ càn ń la yǒ. 46N vò n nə dɔ̀mɛ̀ èdù è ye y cɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´, n kwɛ̃̀ n vò n kwè kɔn dɛ̀bɛ́ ń yà ń zhe mó gakó n yè, n mə n yè yə̀.”
Gùndwə̂ né səswalá
47Yezu kə́ n wɔ̀: “Nyǐnə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Gwànnà bə̀ yʼa zə gùndwə̂ bə̀ mʼê gwɛ̃̀ mwə̃́ wə, bə zə mɔ́mɔ̌rh dwí gakó. 48Gùndwə̂ né gə́ sú nə zhɛ̀, bə zə nɛ bə du bə cĩ́ bù-cǔ w yó, bə zɛ̃̀ bə jòm tɛ̃´ bə cír émɔ̌sɛ́ shɛ̀bɛ́ sə̀ càn mɔ́ bə ló sə́yə̂rh wə, bə pwà shɛ̀bɛ́ sə̀ bə càn mɔ́ bə dwĩ̀. 49Wɔ́ èta kɔn la nɛ́ yál lũ zhɔ̌ yi ní myɛ. Màlɛ́kabá mʼa bà, bə vǔr lyì-bəlwâlsɛ́ wu-cángá cìnə́ bé wẽ́, 50bə ce myìn-cɔ̀lɔ̀ wà. Bə̀ mʼà nʼê kúrh ǹdə́ bə̀ nʼê dɔ̀m bə̀ yə́lə́ dwã nɛ gàà.”
51Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n bwə̀rh ń kwã-lyì bí n wɔ̀: “Á nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à byili ába èta mɔ́ gakó kùrə̀?”
Bə wɔ̀ mɔ̀: “Ɔ̃̀ɔ̃̂.”
52N zɛ̃̀ wɔ̀ bɛ: “Lwarna bə̀ Muyiisi nyə́ né byilnə mɔ̀bɔ́ gakó ń shɛ̀nɛ́ n cèrhè Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ywẽ̀ né kùr n lwar, ń jǐrh ǹdə kɛ̀lɛ́ cə́bal mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń vùr ń wẽ̀ nándùn ǹdə́ nándwẽ́ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ wẽ́ ń mə́ ń twĩ̀ ta.”
Nazarɛtɛ lyì bí yə̀ Yezu zɔ̀mà nɛ́ zwẽ yé
53Yezu gə́ ju səswalsɛ́ sə̀myɛ́ gakó n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n zhǐr gàà, 54n vò ń da-dǒ, n ji kùr ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ bə̀ dwã-gùlú jì y wẽ́, sə kɔn jàr lyì bí byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà mɔ́. Bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “Yẽ̀ mɔ̀bɔ́ nɔ surhə né nyɛ̀bɛ́ èta mɔ́ nɛ́? Etər ń tó né ń wɔ̌ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́? 55È də̀ ńmyɛ̌ ń wɔ́ də̀-shə̀lnə̀ mó byǐ mú nà? È də̀ ńmyɛ̌ ń ná yíl Marɛ mɔ́ nà? È də̀ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Zhakɛ ǹdə́ Zhozefu ǹdə́ Shəmɔ ǹdə́ Zhidə da-byǐ nà? 56È də̀ ń nəkwá bɛ́ bə̀ tó nə́ba bə̀ ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ nà? Yẽ̀ ń nə nɔ surhə né ǹdə́ ŋwɔ̀nɔ́ w kɔ̀bɔ́ èta mɔ́ nɛ́?”
57Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ yʼà tʼâ zwẽ Yezu zɔ̀mà nɛ́ yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bə̀ nʼê nyàm Yi nyì-zwennə jààsɛ́ gakó wə, sə bə̀ tʼâ nyàm mɔ̀ ń da-dǒ w ǹdə́ ń da sõ kɛ̀lɛ́ w yé.”
58Bə̀ gə́ yə̀ mə zhí mú ce, ń yə̀ màmyaarhɛ nánzhəzhɔ̌ wɛ̀rhɛ́ gàà yé.
14Bə̀ gu Zhã-Bətiisi
1Rə̀myɛ́ yi ní, Gəlile tənà y pyɔ̌ Erɔɔdɛ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ nʼê zɔ̀m Yezu yò. 2N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń tùntùnnə̀ bé ne: “Mɔ̀bɔ́ wɔ́ Zhã-Bətiisi ń ká n bwìrhì n du cùùrì wẽ́! Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ń zhe ŋwɔ̀nɔ́ ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ.”
3Wɔ́ Erɔɔdɛ cìcì ń yà ń ce bə zə Zhã bə lyẽ bə ce byə̀nə́-jù wə̀. Erɔɔdɛ yà ń jú ń da-byǐ Shilipu kɛ̃ Erɔjaadɛ. 4Zhã zɛ̃̀ ń nə́ ń ji mu búlə́ ń zhe: “Ǹ bə sɔ́má zhe ǹ nə́ ǹ jí ǹ da-byǐ mú kɛ̃ mɔ́ yé.” Wɔ́ rə̀myɛ́ yil Erɔɔdɛ ce bə zə mɔ. 5Erɔɔdɛ yà ń nə́ ń yâl n ce bə gu mu, sə ń yà ń nə́ ń dùr cɔ w lyì bí ywẽ, bə̀ bə̀ yʼà nʼê bùl bə̀ Zhã wɔ́ Yi nyì-zwennə.
6Dɛ̃ rə̀dù, Erɔɔdɛ yà ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ń lul dɛ̃ yò lyǐrh címsi. Erɔjaadɛ bə̀kɔ́ zɛ̃̀ n du n zhì lyì bí byɛ̀bɛ́ Erɔɔdɛ yà ń byẽ̀ mó yé né n sa. Erɔɔdɛ wu yə̀ nyɛ̀n, 7n zɛ̃̀ n bwəl bə̀kɔ́ mɔ́ nyí, bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń gə lwə̀l mò, ń mà n pɔ̃ rɛ.
8Bə̀kɔ́ mɔ́ ná zɛ̃̀ n cìrh mò n ce né, n vò n wɔ̀ Erɔɔdɛ nɛ: “À nʼâ lwə̀l mó bə̀ ǹ cĩ́ Zhã-Bətiisi yó w nə̀zhĩ̌ w ń pɛ̃.”
9Pyɔ̌ mɔ́ wu zhìlì, sə ń gə́ yà ń bwəl nyí lyì bí byɛ̀bɛ́ ń yà ń byẽ̀ mó yírh w mó ce, n pə nyí bə̀ bə̀ zə w bə bʼe pɔ̃. 10N twĩ̀ lò n vò byə̀nə́-jù wə̀, n gõ Zhã yó wə, 11n cĩ́ nə̀zhĩ̌ wə, n bə̀ n pə bə̀kɔ́ mɔ́ nɛ. Bə̀kɔ́ mɔ́ kwè n vò n pə ń ná nɛ.
12Zhã kwã-lyì bí bʼe kwè mò bə vò e ce, bə zɛ̃̀ bə vò e byili kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ Yezu ni.
Yezu ce búúri rə̀nu pù rə jǐrh nánzhəzhɔ̌
(Markɛ 6.30-44; Lwiki 9.10-17; Zhã 6.1-14)
13Yezu gə́ nyɛ̀ɛ̀ yò w òmyɛ́, n zhǐr n zù bǔ-bwəl rə̀dù wẽ́, ń nə́ ń byɛrhɛ ń la jàà èdù wə̀, lò lò gə́ tɛ̀nɛ́ mə̀gã̌. Sə lyì bí gə́ lwar, bə shí cɛmɛ nɛ́ wa, bə du nánzhəzhɔ̌ bə tó mwə̃́ y nà nɛ̀ ǹdə́ bə̀ nə̀rh bə zâ ń gə́ la má mɔ́. 14Ń gə́ shí bǔ-bwəl lé wẽ́, n nə lyì bí bə̀ zhǐ dwã yó nánzhəzhɔ̌. Bə̀ nɔ̀nɔ̀ zə mɔ, n zɛ̃̀ n wárh bə̀ nə̀bwànà bɛ́.
15Də̀dɛ̀nɛ́ y yi gə́ tú e yí, ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə wɔ̀ mɔ̀: “Nyɔ̀nɔ̀ wɔ́ gɔ-elũ, kɛ̀lɛ́ tɛ̀nɛ́ bwə́lbwə́l yé, cɛ y myɛ jʼà yìì e zhɛ̀. Ce lyì-zhâ bɛ́ kʼa kwɛ̃̀ bə vò cɛmɛ nɛ́ wa, bə yè kùjú bə jí.”
16N wɔ̀ bɛ: “È də̀ nyɔ́ɔ́ bə̀ bə̀ kʼa kwɛ̃̀ yé. Á cìcì pə bɛ kùjú bə jí.”
17Bə wɔ̀ mɔ̀: “Búúri rə̀nu ǹdə́ émɔ̌rh sə̀lyè sásá sə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə́ sõ nyɔ̀nɔ̀.”
18N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Zəna rə̀myɛ́ ga á bə̀ nyɔ̀nɔ̀.”
19N zɛ̃̀ n ce lyì bí jòm tɛ̃´ gɔ w yó, n kwè búúrí rə̀nu w ǹdə́ émɔ̌sɛ́ sə̀lyè yə́, n kwẽ̌ n nyǐ dɛ̃̌, n ce Yi nə̀báná, n zɛ̃̀ n kə́ kə́ búúrí dwã wa, n pə ń kwã-lyì bí ni, bə mʼe tə̀ lyì bí. 20Lò gakó dɔ̃̀ n sú. Ń kwã-lyì bí pwà yəywaalɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə sú cǐrhni shí ǹdə́ nə̀lyè. 21Kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tó bə jí kùjú w mú twə́r gə yə̀ nɛ́ ce, bala bɛ́ dúdú yʼà yú mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀nu.
Yezu zhə̀l nɛ̃̌ yó
22Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu já n zhízhílí n ce ń kwã-lyì bí zù bǔ-bwəl lé wẽ́ làlà bə tó yé bə̀ la mwə̃́ y èpákɛ̀, ǹdə́ ń nə́ ń pɛ sɔ́má lyì-zhâ bɛ́ nɛ bə̀ kʼâ la jè. 23Ń gə́ pɔ sɔ́má lyì-zhâ bɛ́ nɛ n zhɛ̀, n zhǐr n jì pyɔ̀ òdù yó ń dúdú ń nə́ ń ce Yi. Cɛ y yìì mù gàà.
24Sə rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ bǔ-bwəl lé yú mwə̃́ y cəcəl wə. Sə rə̀ yé y gə́ yʼà zâ zho w mó ce, nə̀-zha y yʼà nʼê zhízhǐ ri. 25Yezu zɛ̃̀ cə-lár bɔ̀l wà, ń nə́ ń zhə̀l nɛ̃̌ mɔ́ yó ń la bə̀ səta. 26Bə̀ gə́ nɔ mɔ ń nə́ ń zhə̀l nɛ̃̌ mɔ́ yó, bə̀ wun zɛ̃̀. Ywẽ zɛ̃̀ rə̀ zhe be, bə wɔ̀: “Nyǐ wɔ́ yóló.”
Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê wùrhə́. 27Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á bə̀kʼá dùr ywẽ yé. Kámna á wun, bə̀ wɔ́ àmyɛ́.”
28Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Cinu, è gə wɔ́ ǹmyɛ́ zhə̀nà, sə́ pə nyí àmyɛ nɛ a vò nɛ̃̌ mɔ́ yó a bə̀ ǹ sono.”
29Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Bà!”
Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n du bǔ-bwəl lé wə, ń nə́ ń zhə̀l nɛ̃̌ mɔ́ yó ń la Yezu sono. 30Sə ń gə́ pwírí zho w já, ywẽ zɛ̃̀ rə̀ zhe mo, n ji kùr ń nə́ ń mɔ́lɛ́. N zɛ̃̀ n wǔrh n wɔ̀: “Cinu, zwẽ ne!”
31Yezu já n cèlè ń jɛ̃̀ rə̀myɛ́ yó cìcì n kwár mɔ, n zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bə̀kɔ́n yil ǹ co tə́tɔ̀ná? Ǹ yə̀ nɛ zhí ǹdə́ ǹ wu gakó nà?”
32Bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga zɛ̃̀ bə zù bǔ-bwəl lé wə, zho w jʼa kwĩ. 33Yezu kwã-lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ bǔ-bwəl lé wẽ́ mó zɛ̃̀ bə jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó, bə wùlì ń yé né bə wɔ̀: “Zhə̀n zhə̀nà, ǹ wɔ́ Yi Byǐ.”
34Bə̀ gə́ byɛrhɛ mwə̃́ y bə zhɛ̀, bə yí bù-cǔ w kɔ̀bɔ́ ò zâ Zhɛnɛzarɛtɛ tənà y səta mɔ́ nɛ́. 35Gàà lyì bí gə́ lwar bə̀ wɔ́ Yezu, bə zɛ̃̀ bə twĩ̀ lyì, bə byili tənà y èmyɛ́ lyì bí gakó ne. Bə zə nə̀bwànà bɛ́ gakó bə bə̀ ń sono, 36bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê lwə̀l mò bə̀ ń yẽ̌ nə̀bwànà bɛ́ dwə̀rh ń kàmə̀-zwǐ y bɔ̀rhá nɛ́ cìcì. Sə byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ yʼà nʼê dwə̀rh y mó yʼà nʼê wárhá.
15Yezu zɔ̀m Farɛzhɛ̃ɛ̃bá lùl-e-pwírí yò
1Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé jàlà shí Zhərəzalɛm bə bə̀ Yezu sono bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: 2“Byè yil ǹ kwã-lyì bí tʼâ zwẽ nə́ nàmbala bɛ́ lùl-e-pwírí y nyə́ né? Bə̀ tʼâ sàm bə̀ jɛ̀sɛ́ ǹdə lùl-e-pwírí y gə́ nʼê byili ní bə̀ mʼê jí kùjú.”
3Yezu wɔ̀ bɛ: “Sə ámyɛ̌, byè yil á tə̀ á nàmbala bɛ́ lùl-e-pwírí y yil á tʼá zwẽ Yi nyə́ né? 4Yi wòwə̀: ‘Nyám ǹ da ǹdə́ ǹ ná.’ Rə súlí rə wɔ̀: ‘Lò mɔ̀bɔ́ ǹ bwəl lwɛlɛ ń pə ǹ da ráá ǹ ná nɛ, bə̀ mə̂ sə bə gu mú.’ 5Sə ámyɛ̌ nʼá wə̀l lyì bí ni bə̀ lò wɔ̌ ń wə̀l ń da ráá ń ná nɛ: ‘À zhe kɔn à yʼà nʼâ yâl a pɔ̃́, sə wɔ́ Yi ni à mə̂ sʼa pə rɛ.’ 6Á nʼá wə̀l bə̀ lò gə wò èta, kɔn kʼê də̀ nyɔ́ɔ́ bə̀ ń sɛ̃ bɛ yé. Á tə̀ á lùl-e-pwírí y èta mɔ́ yil á ce Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ jǐrh kɔn nánfò. 7Á wɔ́ myìnù cìnə́. Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə Ezəyi byili á shò-kwã nɛ́ mɔ́ wɔ́ zhə̀nà. Ń byili bə̀ Yi wòwə̀:
8‘Lyì bí byɛ̀bɛ́ wɔ́ bə̀ nyú w dúdú bə̀ nʼê cèrhé ne né,
sə bə̀ wun ní nyɛ ǹdə́ nɛ.
9Bə̀ nʼê cèrhé ne, sə bə̀ còrhó w bə kùr zhe yé,
bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê cèrhè lyì bí ni mú wɔ́ numbyínsi nyə́.’ ”
Wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí numbyíní wẽ́ mó rə̀ nʼê pɛ y jìmdì
10Yezu zɛ̃̀ n byẽ̀ lyì-zhâ bɛ́ bə bə̀ ń nyí ni, n wɔ̀ bɛ: “Cilinə kɔn dɛ̀bɛ́ à la ába byilu mú. 11Lwarna bʼè də̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí pwẽ̀ nè rə̀ zwì numbyíní wẽ́ mó rə̀ nʼê pɛ y jìmdì yé. Wɔ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê shí numbyíní wẽ́ mó rə̀ nʼê pɛ y jìmdì.”
12Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ yě? Ǹ zɔ̀mà nɛ́ èta mɔ́ nʼê nwɛ̀nɛ̀ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá dɛ̃´dɛ̃´.”
13N wɔ̀ bɛ: “Cǒ kɔ̀bɔ́ gakó ò də̀ à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ ń zhele wə, bə̀ mʼa mǔr wə. 14Yẽ̌nə be, bə̀ bə̀ wɔ́ lyìlyə̂r rə̀ nʼê vwɛ̃ dwã. E jà lyìlyǒ gə nʼô vwɛ̃ ò dõ lyìlyǒ, rə̀ ga rə̀lyè y mʼa tu gɔ́rɔ́ wa.”
15Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Byili nə́ba səswalá y ǹ ju ń pə lyì-zhâ bɛ́ nɛ mɔ́ kùr ré.”
16Yezu wɔ̀: “Ámyɛ surhə né gwẽ̌ yə̀ pul nà? 17Á yə̀l bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ numbyíní nʼê ce è nyú w mú nʼê zhə̀l è sùlú w wẽ́, rə̀myɛ́ kwã nɛ́, e zɛ̃̀ e to re tɛ̃´? 18Sə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê dwi numbyíní nyú wə, wɔ́ è wu w wẽ́ rə̀ nʼê shí ní. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ nʼê pɛ jìmdì numbyíní ni. 19Lwarna bə̀ wɔ́ wu w wẽ́ bùlə̀ námməlwâlsɛ́ nʼê shí ní: lyì-guuri, ǹdə́ fwə̂l tumə, ǹdə́ ŋwɔ̀lɛ̀, ǹdə́ kɔma góm e ce dõ nyí ni bùrsì jàà wà, ǹdə́ dõ yil zhìlù. 20Wɔ́ rə̀myɛ́ gakó rə̀ nʼê pɛ jìmdì numbyíní ni, sə e jí ǹdə́ è yə̀ jɛ̀rh sàm tʼâ pɛ jìmdì numbyíní ni yé.”
Yezu wárh kɛ̃ mə̀dù bə̀kɔ́
21Yezu zɛ̃̀ n zhǐr gàà n vò Tiiri ǹdə́ Sədɔ̃ tənà y wa. 22Kanãã lyì kɛ̃ mə̀dù yà ń ŋwɛ́nɛ́ gàà. N zɛ̃̀ n bə̀ Yezu sõ, ń nə́ ń bya ń zhe: “Yó-cə́bal, Dəvyidi Byǐ, dǔr à nɔ̀nɔ̀. Nyǐ nə̀cílí námməlwɛ̀lɛ́ nʼê nwɛ̀nɛ̀ à bə̀kɔ́ dɛ̃´dɛ̃´.”
23Sə Yezu yə̀ mɔ lyár bə̀ kaka yé. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə lwə̀l mò bə wɔ̀: “Ce n ká n vò jè. Ń nə́ ń ce sɔ̀ nə́ yó wə.”
24N wɔ̀ bɛ: “Bə̀ yə̀ nɛ̀ twĩ̀ lyì dwã yil yé. Wɔ́ Esərayɛl lyì bí bə̀ nyɛ̌ ǹdə pyììsì shɛ̀bɛ́ sə̀ jé ta mɔ́ yil bə̀ twĩ̀ nì.”
25Kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n bwəlse, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó, n wùlì Yezu yé né n wɔ̀ mɔ̀: “Yó-cə́bal, sɛ̃ nɛ.”
26Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Kɔn bə mə̂ bə̀ bə̀ kwě bə̀sɔ́ná kùjú bə pə kùl-bwálsɛ nɛ yé.”
27Kɛ̃ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Rə̀myɛ́ wɔ́ zhə̀n yó-cə́bal, sə kùl-bwálsɛ́ myɛ yʼa jí kùjú w yəywaalɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê lwé tɛ̃´ sə̀ cìnə́ bé kùr w mó.”
28Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Kɛ̃, ǹ zhí ni ǹdə́ ǹ wu gakó zhə̀n zhə̀nà. Rə̀myɛ́ ce, kɔn mʼa yə̀ ǹdə ǹ gə́ nə́ ǹ yâl nɛ́.”
Ń bə̀kɔ́ mɔ́ já n wárh rə̀myɛ́ yi ní cìcì.
Yezu wárh nə̀bwànà nánzhəzhɔ̌
29Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zhǐr gàà, n vò Gəlile mwə̃́ y yó. N zhì gàà n jì pyɔ̀ òdù yó, n jòm tɛ̃´. 30Lyì nánzhəzhɔ̌ zɛ̃̀ bə zə nə̀bwànà bə bə̀ ń sono: è yʼà wɔ́ lyìlyə̂r, ǹdə́ gwànsɛ̀ dwí gakó, ǹdə́ sə̀bwààrhɛ̀, ǹdə́ nə̀bwànà dwã nánzhəzhɔ̌; bə cĩ́ bi ń yé né, n wárh bɛ. 31Lyì-zhâ bɛ́ gə́ nɔ sə̀bwààrhɛ́ rə̀ nʼê zɔ̀mà, gwànsɛ́ zɛ̃̀ sə̀ nʼê zhə̀lə̀, byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê twi cə́ né mó nʼê zhə̀l náàcɛ̀nɛ́, lyìlyə̀ə́ré yírhə́ púr, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´. Bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “Esərayɛl Yi rí nə còrhó!”
Yezu ce búúri tàlpyɛ̀ pù rə jǐrh nánzhəzhɔ̌
32Yezu byẽ̀ ń kwã-lyì bí n wɔ̀ bɛ: “Lyì-zhâ bɛ́ byɛ̀bɛ́ gə́ ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ nɛ mɔ́ zhe dwã nə̀tɔ̀ zà, bə jʼà bə kaka zhe bə̀ la jú yé. Rə̀myɛ́ ce, bə̀ nɔ̀nɔ̀ zhe ne. À tʼâ yâl a ce bə kʼa kwɛ̃̀ ǹdə́ bə̀ nɔrh mɔ́ yé. Dɛ̀ga bə̀ tʼâ la ŋwɔ̀nɔ́ bə yí jè yé.”
33Ń kwã-lyì bí wɔ̀ mɔ̀: “Yẽ̀ nə́ nə mʼâ nə kùjú ní gɔ-elũ èpòlò w kɔ̀bɔ́ wẽ́ nə́ pə lyì-zhâ bɛ́ byɛ̀bɛ́ nɛ bə jí bə sú?”
34N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Búúri màngal rə̀ ŋwɛ́nɛ́ á byẽ́?”
Bə wɔ̀ mɔ̀: “Búúri tàlpyɛ̀ ǹdə́ émɔ̌rh màngɛlɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ nə́ sõ.”
35N pə nyí lyì-zhâ bɛ́ nɛ bə̀ bə̀ jǒm tɛ̃´, 36n zɛ̃̀ n zwẽ búúrí tàlpyɛ̀ y ǹdə́ émɔ̌sɛ́, n ce Yi nə̀báná, n kə́ kə́ rɛ dwã wa, n pə ń kwã-lyì bí ni bə bʼe tə̀ lyì-zhâ bɛ́. 37Bə̀ gakó dɔ̃̀ bə sú. Ń kwã-lyì bí pwà yəywaalɛ́ rə̀ dàl mɔ́ rə sú cǐrhni nyàlpyɛ̀. 38Kana bɛ́ ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tó bə jí kùjú mú twə́r gə yə̀ nɛ́ ce, bala bɛ́ dúdú yʼà wɔ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ rə̀na.
39Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n ce lyì-zhâ bɛ́ kʼa kwɛ̃̀, n zɛ̃̀ n zù bǔ-bwəl wə, n byɛrhɛ n vò Magadã tənà y wa.
16Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Sadəsənyɛbá lwə̀l Yezu ni bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ màmyɔ
(Markɛ 8.11-13; Lwiki 12.54-56)
1Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Sadəsənyɛbá yʼà nʼê yâl bə zhẽ̀ Yezu. Bə zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə lwə̀l mò bə̀ ń wɛ̀rhɛ́ màmyɔ ò nʼô byili bə̀ wɔ́ Yi rə̀ twĩ̀ mù.
2Yezu wɔ̀ bɛ: “[Də̀dɛ̀nɛ́ yi gə yúwə́, á gə pwírí cɛ y nyɛ̌ nánshɔ̃̀ dɛ̃̌, á yʼâ wɔ̀ bə̀ dwà tʼâ la nyɔ́ yé. 3Á gə nɔ bə́ban rə̀ ŋwɛ́nɛ́ yi-pwírhí səta nəkɔkɔ́lɛ́ nɛ, á yʼâ wɔ̀ bə̀ dwà y mʼa bə̀ zà. Byè yil á yě wẽ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ dɛ̃̌ yi w mú kùrə̀, á jʼâ yə̀l tɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ cɛ yó èlâsɛ̃´ mɔ́ kùrə̀?] 4Lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí wɔ́ lwɛlɛ cìnə́, bə̀ dùr bə yẽ̌ Yi ni. Bə̀ nʼê yâl bə̀ bə̀ wɛ̀rhɛ́ màmyɔ bə̀ yírhə́ na, sə bə̀ tʼâ la màmyɔ òdù ga nɔ kə́dò yé, è gə də̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ Zhɔnaasɛ nɛ mɔ́ dúdú.”
Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ n zhǐr n yẽ̌ be.
Á gwẽ̌ bə à zɔ̀mà nɛ́ kùr nyɛ̌?
5Yezu kwã-lyì bí byɛrhɛ bə vò mwə̃́ y èpákɛ̀, sə bə̀ yʼà swě bə̀ yə̀ búrú zal yé. 6N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Dɛ̃̌na á cìn ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Sadəsənyɛbá sã̀-nə̀byẽ̌ dé.”
7Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “E zɛ̃̀ wɔ́ nə́myɛ̌ gə́ yə̀ búrú zal mɔ́ yil ń nə́ ń zɔ̀m èta?”
8Yezu lwar bə̀ gə́ nʼê zɔ̀m nɛ́, n zɛ̃̀ n wɔ̀: “Á yə̀ nɛ zhí ǹdʼá wun gakó yé. Byè yil á nʼá zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ wɔ́ á gə́ yə̀ búrú zal mɔ́ yil à nʼâ zɔ̀m èta? 9Á gwẽ̌ bə nə̀ kùrə̀ nyɛ̌? Á tʼá lyǐrh búúrí rə̀nu y à yʼà pɔ bala bɛ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ́ rə̀nu y ni bə dɔ̃̀ mɔ́? Á yʼâ pwà yəywaalɛ́ rə sú cǐrhni màngala? 10Á kʼá tʼá lyǐrh búúrí tàlpyɛ̀ y à yʼà pɔ bala bɛ́ mɔ̀ɔ̀rhɛ́ rə̀na y nɛ bə dɔ̃̀ mɔ́ myɛ? Á yʼâ pwà yəywaalɛ́ á sú cǐrhni màngala? 11À gə́ wò bə̀ dɛ̃̌na á cìn ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Sadəsənyɛbá sã̀-nə̀byẽ̌ dé mó, byè yil á yə̀l bʼè də̀ búrú yò à nʼâ zɔ̀mà?”
12Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí lwar bʼè də̀ sã̀-nə̀byẽ̌ dé tɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê ce búrú w wẽ́ mó yò ń nə́ ń zɔ̀m yé. Wɔ́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ǹdə́ Sadəsənyɛbá kàrmɔ́ yò ń nə́ ń zɔ̀mà.
Pyɛɛrɛ byili bə̀ wɔ́ Yezu ń wɔ́ Kristə mó
(Markɛ 8.27–9.1; Lwiki 9.18-27)
13Yezu gə́ tú n yí Shilipu Səzarɛ cɔ w wa, n zɛ̃̀ n bwə̀rh ń kwã-lyì bí n wɔ̀: “Lyì bí nʼê wə̀l bə̀ Numbyíní Byǐ wɔ́ mɔ̌?”
14Bə wɔ̀ mɔ̀: “Lyì bí jàlà nʼê wə̀l bə̀ ǹmyɛ́ wɔ́ Zhã-Bətiisi; jàlà zhe bə̀ wɔ́ Elyi; jàlà myɛ zhe bə̀ wɔ́ Zheremyi, ráá Yi nyì-zwennə dõ.”
15N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Sə ámyɛ̌, á nʼá wə̀l bʼàmyɛ́ wɔ́ mɔ̌?”
16Shəmɔ Pyɛɛrɛ wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristə mó, Yi nã́nyì Byǐ mú.”
17Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Zhɔnaasɛ byǐ Shəmɔ, ǹ wɔ́ wu-nyɔ̃̀ cə́bal, bʼè də̀ ǹ sə̀pwà surhə ǹ bə́ lwar rə̀myɛ́ yé. Wɔ́ à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ ń byili mú. 18Sə àmyɛ́ nʼâ wə̀l mó: ǹ yíl ‘Nə́kulu’,16.18 “Pyɛɛrɛ” kùr wɔ́: Nə́kulu. sə wɔ́ nə́kulu w òmyɛ́ yó à mʼa lù à gùlú w ní ǹdə jì ta, sə cu myɛ cìcì tʼâ la ò yàlà zal yé. 19À mʼa pɔ̃́ Arəzana tənà y bwə̀l-byâ bɛ́. Kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ gə lyẽ cɛ yó, bə̀ mʼa lyẽ de Arəzana w myɛ. Kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ gə bwèlé cɛ yó, bə̀ mʼa bwèlé re Arəzana w myɛ.”
20Rə̀myɛ́ yó, n zɛ̃̀ n pə nyí ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: “Á bə̀kʼá shɛ̀nɛ́ á byili lò lò nè bə̀ wɔ́ àmyɛ́ à wɔ́ Kristə mó yé.”
21Kɔn zhí rə̀myɛ́ yi ní, Yezu ji kùr ń nə́ ń byili ń kwã-lyì bí ni pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ bə̀ ń zhəl Zhərəzalɛm, cɔ w náncɛsɛ́ ǹdə́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé zə mɔ, bə nwɛ̀nɛ̀ mɔ̀ dɛ̃´dɛ̃´, bə gu mu, sə ń mà n ká n bwìrhì ń dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀.
22Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n byẽ̀ mò n mə n vò kwã nɛ́, ń nə́ ń ji mu búlə́ ń zhe: “Cinu, Yi tʼâ la rə̀myɛ́ shɔ̀nɔ́ yé. Rə̀ bʼa yìlì mú.”
23Yezu pyìrhí n wɔ̀ mɔ̀: “Zhəl kwã nɛ́ à nyí ni Shətana. Ǹ nə́ ǹ cə̀r à sɔ́má nɛ, bə̀ ǹ tá ǹ bùl Yi nyə̀ná nɛ́ yé. Wɔ́ numbyínsí nyə̀ná ǹ nə́ ǹ bùlə̀.”
24N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ yâl ń tó àmyɛ́ nɛ, sə́ zhɛ̃̀ ǹ cìnə̀, ń kwè ǹ də̀-jɔrhɔ́ w ń zhĩ ń mə́ tó ne.16.24 “Kwè ǹ də̀-jɔrhɔ́ w ń zhĩ” kùr wɔ́: pə ǹ myə̂l lé ǹdə Yezu gə́ pɔ ń nyân dɛ́ nɛ́ mɔ́.25Lwarna bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ shili ǹ myə̂l lé, rə̀ mʼa sá, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ shɛ̀nɛ́ ǹ myə̂l lé sɔ́ àmyɛ́ yilə, ǹ mʼâ kʼá nə rɛ. 26Lò gə nɔ lũ w kɔn gakó, n jà n dwĩ̀ ń cìnə̀, ń nɛrɛ́ y zhe kùrə̀? Kɔn ŋwɛ́nɛ́ lò wɔ̌ ń pɛ n mə lyə́r ń myə̂l lé?
27“Zhə̀nà, Numbyíní Byǐ mà n zə ń màlɛ́kabá n bə̀ ǹdə́ ń Da zùwə́ yə́. Sə rə̀myɛ́ yó, ń mà n kwɛ̃̌ lò gakó kɔn myɛrhɛ dwã ǹdə́ ǹ tùntwə̃̀ə̃̀ né. 28Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ zhǐ nyɔ̀nɔ̀ mɔ́ jàlà tʼâ la cú ǹdə́ bə̀ yírhə́ yə̀ Numbyíní Byǐ nɛ ń bàn ǹdə́ ń pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yé.”
17Yezu yé y lyə́r
1Dwã nyə̀ldù rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zə Pyɛɛrɛ ǹdə́ Zhakɛ e súlí Zhakɛ nyɛ̃´ Zhã n mə n jì pyɔ̀ dɛ̃̌ dɛ̃̌ yó bə̀ dúdú. 2N lyə́r bə̀ yírhə́ né wə. Ń yé y zɛ̃̀ è nʼê jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə nə̀nyɔ́nɔ́ ta. Ń gàndɛ́ jǐrh námpwẽ̀ pwɛ̃´pwɛ̃´. 3Bə pwírí Muyiisi ǹdə́ Elyi bə̀ zhǐ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ mɔ.
4Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Cinu, kɔn mə̂ bə̀ nə́ mɛ̃ nyɔ̀nɔ̀. Kɔn gə wɔ́ ǹ pùbùlə̀, à mʼa pú kwə̀ə́rhe rə̀tɔ̀, ń jí òdù, Muyiisi jí òdù, Elyi jí òdù.”
5Ébɔ̃ ò nʼô jə́jɛ̀mɛ́ shí dɛ̃̌ o bʼo pyi bi ǹdə́ Pyɛɛrɛ gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀mà. Cəl rə̀dù zɛ̃̀ rə zɔ̀m ébɔ̃ w wẽ́ rə wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ wɔ́ à ywə́lə́ byǐ. À só mo dɛ̃´dɛ̃´. Cilinə ń zɔ̀mà nɛ́.”
6Yezu kwã-lyì bí gə́ nyɛ̀ɛ̀ cəl lé, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə bɛ, bə zɛ̃̀ bə zə bə̀ yə́rh bə pú tɛ̃´. 7Yezu zɛ̃̀ n yí bə̀ nyí ni, n dwə̀rh bè, n wɔ̀: “Zɛ̃̀nà dɛ̃̌. Á bə̀kʼá dùr ywẽ yé.”
8Bə̀ gə́ kwẽ̌ bə̀ yésé dɛ̃̌, bə̀ yə̀ lò dõ nɛ, è gə də̀ Yezu dúdú.
9Bə̀ gə́ tú bə̀ kʼâ nʼê swé pyɔ̀ w yi ní, Yezu pə bɛ nyí n wɔ̀: “Á bə̀kʼá shɛ̀nɛ́ á byili kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ á yírhə́ nɔ mɔ́ lò lò ne yé, kɔn bʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Numbyíní Byǐ mà n bwìrhì n zɛ̃̀ n du cùùrì wẽ́ mó.”
10Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “È nə wɔ́ byè yil Muyiisi nyə́ né byilnə bé nʼê wə̀l bə̀ Elyi mà n tó yé n bà?”
11N wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, Elyi mà n bə̀ n kwɛrhɛ kɔn gakó n cĩ́ rə̀ jàà wà. 12Sə à nʼâ wə̀l ába: Elyi túwə́, sə lyì bí yə̀ ń pár lwar yé. Bə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə bə̀ gə́ nʼê yâl nɛ́. Wɔ́ èta bə̀ mʼa nwɛ̀nɛ̀ Numbyíní Byǐ myɛ nɛ́.”
13Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí lwar bə̀ wɔ́ Zhã-Bətiisi yò ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ bɛ.
Yezu wárh bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ èdù kùnkùmbolo yʼà zhe
(Markɛ 9.14-29; Lwiki 9.37-43a)
14Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí gə́ tú bə yí lyì-zhâ bɛ́ sono, bal mə̀dù yí ń nyí ni, n jòm ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì ń yé né, 15n wɔ̀: “Yó-cə́bal, kùnkùmbolo zhe à byǐ, ò nʼô nwɛ̀nɛ̀ mɔ̀ dɛ̃´dɛ̃´. Dǔr ń nɔ̀nɔ̀. Nyǐ twər nánzhəzhɔ̌, ò yʼa kwè mò o ji myǐn wə, ráá nɛ̃̌ wa. 16À zə mɔ a vò ǹ kwã-lyì bí sono, sə bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə wárh mɔ yé.”
17Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Ámyɛ̌ lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí yə̀ Yi ni zhí yé. Á wɔ́ lwɛlɛ cìnə́. À gwẽ̌ bʼa yə̀ nɛ́ ǹdʼába kɔn mʼe yí dǒ? À gwẽ̌ bʼa pyɛ́nɛ́ a yə̀ nɛ́ ǹdʼába kɔn mʼe yí dǒ? Zəna bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y á bə̀ nyɔ̀nɔ̀.” 18N zɛ̃̀ n bú nə̀cílí yə́, e du bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y wẽ́. Bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y jʼa wárh rə̀myɛ́ yó cìcì.
19Ń kwã-lyì bí dúdú zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Byè yil nə́myɛ̌ yə̀ nə̀cílí y kɛ̀bɛ́ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ jì?”
20N wɔ̀ bɛ: “Wɔ́ á gə́ yə̀ Yi ni zhí ǹdʼá wun gakó mó è ce. Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: á Yi-ni-zhú mú gə yʼà yú ǹdə cǒ byǐ námpɔ́lɛ́ ta, á yʼâ mʼâ wɔ̀ pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ nɛ bʼò zhǐr o vò o zhì nyə̀má, sə ò yʼà mʼa shɛ̀nɛ́ á nyí ni. Kɔn tʼâ la nɛ́ yál á wàr á la wɔ̀rhɔ́ yé. [ 21Wɔ́ Yi lwə̂l ǹdə́ nyì-lyõṍ dúdú rə̀ wɔ̌ rə̀ jì nə̀cílí y kɛ̀bɛ́ dwí rí.]”
Yezu kə́ n zɔ̀m ń cu mú ǹdə́ ń bùrhù mú yò
(Markɛ 9.30-32; Lwiki 9.43b-45)
22Dɛ̃ rə̀dù, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí gakó yʼà zhǐ dwã yó Gəlile tənà y wa. N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bə̀ mʼa zə Numbyíní Byǐ bə pə numbyínsi ni, 23bə gu mu, sə dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀, ń mà n ká n bwìrhì.”
Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí wun zhìlì dɛ̃´dɛ̃´.
Yezu zɔ̀m Yi jì y lɔrɔ́ w yò
24Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí gə́ tú bə yí Kapɛrnaɔm, byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zwẽ Yi jì y lɔrɔ́ w mɔ́ yí Pyɛɛrɛ nyí ni bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Á yó-cə́bal mɔ́ tá ń pɛ Yi jì y lɔrɔ́ w nà?”
25Pyɛɛrɛ wɔ̀ bɛ: “Ń nə́ ń pɛ.”
Pyɛɛrɛ gə́ tú n zù kɛ̀lɛ́ wa, Yezu zɛ̃̀ n jɛ̀rɛ̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Shəmɔ, byè ǹ nə́ ǹ bùlə̀? Lũ w pyâ bɛ́ wɔ́ byɛ̌ lyì sõ bə̀ nʼê zwẽ lɔrɔ́ w nɛ́? Wɔ́ bə̀ cìcì byâ bɛ́ sono, ráá wɔ́ lyì bí dwã bɛ́ sono?”
26Pyɛɛrɛ wɔ̀ mɔ̀: “Lyì bí dwã bɛ́ sõ bə̀ nʼê zwẽ w né.”
Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Èta, bə̀ byâ bɛ́ twə́r tɛ̀nɛ́ gàà yé. 27Ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, zhəl mwə̃́ y yó, ń ji zɛlɛ́. Émwâ y kɛ̀bɛ́ ǹ la jɛ̀rɛ̀ ń zə mɔ́, sə́ kâl è nyí rí, ǹ bʼâ nə wɛ́rɛ́ è nyú wə, è yú àmyɛ́ ǹdə́ ǹmyɛ́ ga lɔrɔ́ wa, ń vùr ń bə̂ pə bɛ, mùnì nə́ bə̀kʼá zhìlì bə̀ wun ni yé.”
18Mɔ̌ ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ du ń dwã bɛ́ Arəzana tənà y wa?
(Markɛ 9.33-37; Lwiki 9.46-48)
1Rə̀myɛ́ yó, Yezu kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Mɔ̌ ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ du ń dwã bɛ́ Arəzana tənà y wa?”
2N zɛ̃̀ n byẽ̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ námpɔ́lɛ́ èdù, n ce e zhì bə̀ yé né, 3n wɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: á gə yə̀ pyìrhí á jǐrh ǹdə bə̀sɔ́ná námpɔ́lsɛ ta, á tʼá la Arəzana tənà y wẽ́ zú yé. 4Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ du ń dwã bɛ́ Arəzana tənà y wa, wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń lwəl ń cìn tɛ̃´ n jǐrh ǹdə bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ ta. 5Lò mɔ̀bɔ́ ń zwẽ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ y kɛ̀bɛ́ dwí rí zhəəle àmyɛ́ yilə, wɔ́ àmyɛ́ cìcì zhəəle ń zwẽ.”
Yezu zɔ̀m dwã lwɛlɛ wẽ́ co yò
6Yezu súlí n wɔ̀: “Lò mɔ̀bɔ́ bə̀ gə lyẽ nə́kul-põ nánfɔ̀lɔ̀ ń byã nɛ́ bə cìrh mò bə ji mwə̃́ wə, n vò nɛ̃̌ mɔ́ kùr w cɔ̃̀ ń gə cìrh byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ yírh swí bə jʼa zhí àmyɛ́ nɛ mɔ́ mə̀dù cìcì ń co lwɛlɛ wa. 7Zwini bʼa zə lũ w kɔ̀bɔ́ lyì bí bə̀ gə́ nʼê cìrh dwã bə̀ ce lwɛlɛ wẽ́ mó yilə. Zhə̀nà, kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê ce lò lwɛlɛ wẽ́ tʼâ la jó yé. Sə zwini bʼa zə lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń tó rə̀ dɛnnɛ ń cìrh ń dõ ń ce lwɛlɛ wa!
8“Ǹ jɛ̃̀ ráá ǹ nà gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ gõ y ń dwĩ̀ kwã nɛ́. Ǹ gə zù nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́ ǹdə́ jɛ̃̀ èdù ráá nà èdù cɔ̃̀ ǹ gə zù myǐn mə̀ tʼâ cì gaga wẽ́ ǹdə́ jɛ̀rh sə̀lyè ráá nə̀rh sə̀lyè. 9Ǹ yírh gə nʼê ce ǹ wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ, sə́ jàrh rɛ̀ ń dwĩ̀ kwã nɛ. Ǹ gə zù nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́ ǹdə́ yírh rə̀dù cɔ̃̀ ǹ gə zù myǐn-jù w ǹdə́ yírhə́ nə̀lyè.”
Pyìrhə̀ y è yʼà jé mó səswalá
10Yezu súlí n wɔ̀: “Dɛ̃̌na á cìnə̀. Á bə̀kʼá shɛ̀nɛ́ á fulsi byɛ̀bɛ́ èta bə̀ yə̀ yírh swí mú mə̀dù ga yé. À nʼâ wə̀l ába: bə̀ màlɛ́kabá zhǐ à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ yé né twéé gakó. [ 11Numbyíní Byǐ tú byɛ̀bɛ́ bə̀ jé mó vwârh yilə.]”
12Yezu zɛ̃̀ n ji səswalá n pə ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: “Lò gə zhe pyììsì zɔ̌m, èdù zɛ̃̀ e jé, á nʼá bùl bə̀ ń tá ń la shə́-nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀bɔ́ y nɛ yõ̌ pyɔ̀ w yó n vò n pyà kɛ̀bɛ́ è jé mó? 13À nʼâ wə̀l ába: ń gə nɔ ya, ń wu bʼa yə̀ nyɛ̀n èmyɛ́ yil du shə́-nə̀bɔ́ ǹdə́ nə̀bɔ́ y sə̀ yə̀ jé mó. 14Èta myɛ, á Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ tá ń yâl bə̀ byɛ̀bɛ́ èta bə̀ yə̀ yírh swí mú mə̀dù ga jé yé.”
Ǹ dõ gə dówə́, sə́ byili mu
15Yezu kə́ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Ǹ dõ gə gwar mɔ́, sə́ vò ń sõ, ń byẽ̀ mò kwã nɛ́ ǹmyɛ́ ǹdə́ ńmyɛ̌ dúdú, ń byili mu ń dóó wə́. Ń gə cili ǹ zɔ̀mà nɛ́, sə́ nyǐ ǹ kwɛrhɛ ń yò. 16Sə ń gə yə̀ shɛ̀nɛ́ n cili ǹ zɔ̀mà nɛ́, sə́ pyà lò mə̀dù, ráá lyì bə̀lyè, ǹmyɛ́ ǹdə́ bə̀myɛ́ ga tó dwã á vò ń sõ, bə̀ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ yò gə la kɔrhɔ gakó, sʼe yə̀ zhə̀n-cìnə́ bə̀lyè ráá bə̀tɔ̀ yírh wə. 17Sə ń gə yə̀ shɛ̀nɛ́ n cili bə̀myɛ zɔ̀mà nɛ́, sə́ byili Yi lyì bí gùlú w ni. Ń gə yə̀ shɛ̀nɛ́ n cili gùlú w lyì bí myɛ zɔ̀mà nɛ́, sə́ nyǐ mu ǹdə lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀l Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀n mɔ́ pár ta, ráá ǹdə myə̂l-kwândɛ zwennə ta.”
18Yezu kə́ n wɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á gə lyẽ cɛ yó, bə̀ mʼa lyẽ de Arəzana w myɛ, sə kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á gə bwèlé cɛ yó, bə̀ mʼa bwèlé re Arəzana w myɛ.
19“Zhə̀nà, à kʼâ nʼâ wə̀l ába: ámyɛ̌ lyì bə̀lyè gə wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù cɛ yó bə lwə̀l kɔn à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ nɛ, ń mà n pə bɛ, 20bə̀ lyì bə̀lyè ráá bə̀tɔ̀ gə gùlí dwã àmyɛ́ yil yilə, àmyɛ́ cìcì ŋwɛ́nɛ́ ǹdə́ bɛ.”
Yezu zɔ̀m dwã sǔbri pɔ yò
21Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n yí Yezu nyí ni, n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Cinu, à dõ gə nə́ ń gwar nɛ, twər màngal à mə̂ sʼa pɔ̃ sǔbri? À mə̂ sə à nʼâ pɛ mɔ sǔbri twər tàlpyɛ̀?”
22Yezu wɔ̀ mɔ̀: “À nʼâ wə̀l mó: bə̀ká pɔ̃ sǔbri twər tàlpyɛ̀ yé. Ǹ mə̂ sə́ pɔ̃ sǔbri twər tàlpyɛ̀ tàlpyɛ̀ kùrə̀ shə́-shàlpyɛ̀. 23Rə̀myɛ́ yilə, à mʼa byili ába kɔn rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Pyɔ̌ mə̀dù ń ya n byẽ̀ ń kɛ̀lɛ́ tùntùnnə̀ ń la ń nə̀cɛ̀ndɛ̀ yò bwə̂rh. 24Ń gə́ tú n ji kùr ń nə́ ń bwə̀rh ń nə̀cɛ̀ndɛ́ yò yi ní, bə zə lò mə̀dù bə bà, ń yà ń zhe pyɔ̌ mɔ́ jim wársɛ mɔ̀rh-fwààlɛ̀ nánzhəzhɔ̌. 25Sə ń yà ń bə kaka zhe ń la mə n ŋwɛ́ɛ́ jim dí yé. Yó-cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n pə nyí bə̀ bə̀ zə ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́ ǹdə́ ń bə̀sɔ́ná bɛ́ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó ń zhe mó bə yè bə mʼe ŋwɛ́ɛ́ jim dí. 26Kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ mó zɛ̃̀ n tu ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì yó-cə́bal mɔ́ yé né, n lwə̀l mò n wɔ̀: ‘Zhìlì ǹ yala nɛ, bʼà mʼa ŋwɛ́ɛ́ mɔ́ ǹ jim dí gakó.’ 27Ń nɔ̀nɔ̀ zə yó-cə́bal mɔ́, n yẽ̌ ń jim dí ni n ce bə dwĩ̀ mù n zhǐr.
28“Ń gə́ tú ń nə́ ń dwi, n nə ń dõ tùntùnnə̀ ń yà ń zhe ń jim. È yʼà wɔ́ dwã zɔ̌m tum wársɛ. N zə mɔ, n shàr ń byã nɛ, n wɔ̀ mɔ̀: ‘Ŋwɛ́ɛ́ à jim dí.’ 29Ń dõ mó tu ń nə̀dwə́nə́ yó n wùlì ń yé né, n lwə̀l mò n wɔ̀: ‘Zhìlì ǹ yala nɛ, bʼà mʼa ŋwɛ́ɛ́ mɔ́ ǹ jim dí.’ 30Sə ń yə̀ shɛ̀nɛ́ yé. N ce bə zə mɔ bə ce byə̀nə́-jù wə̀, kɔn la mʼe yí ń gə tú ń ŋwɛ́ɛ́ jim dí ń zhɛ̀.
31“Ń dwã bɛ́ gə́ nɔ ń gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ mɔ́, bə̀ wun zhìlì dɛ̃´dɛ̃´, bə vò e cĩ́ rə̀ gakó bə̀ yó-cə́bal mɔ́ nɛ. 32Yó-cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n ce bə zə mɔ bə mʼe bà, n wɔ̀ mɔ̀: ‘Tùntùnnə̀ námməlwɛ̀lɛ́, ǹ lwə̀l nè, a shɛ̀nɛ́ a yẽ̌ ǹ jim dí gakó ne a pɔ̃́. 33Ǹmyɛ yà ǹ mə̂ sə́ dùr ǹ dõ mó nɔ̀nɔ̀ ǹdə àmyɛ gə́ dùr ǹ nɔ̀nɔ̀ nɛ́.’ 34Yó-cə́bal mɔ́ lyim yʼà zɛ̃̀ dɛ̃´dɛ̃´, n pə nyí bə̀ bə̀ zhəl bə zə tùntùnnə̀ mó bə ce byə̀nə́-jù wə̀, bə pɔ̃ còrhò-tum, kɔn mʼe yí ń gə ŋwɛ́ɛ́ jim dí gakó n zhɛ̀.”
35Yezu súlí n wɔ̀: “Ámyɛ̌ mə̀dù mə̀dù gakó gə yə̀ sǔbri ǹ dõ ne pɛ ǹdə́ ǹ wu gakó, wɔ́ èta à Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ mà n wɛ̀rhɛ́ ǹmyɛ nɛ.”
19Farɛzhɛ̃ɛ̃bá bwə̀rh Yezu ǹdə́ sɔ́má gə ŋwɛ́nɛ́ bə̀ bal ǹdə́ ń kɛ̃ zhɛ̃´ dwã
1Yezu gə́ zɔ̀m zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ gakó n zhɛ̀, n zhǐr Gəlile tənà y wa, n byɛrhɛ Zhɔrdɛ̃ bwǐ y n vò Zhide. 2Sə lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà tó mo bə vò gàà. N wárh byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà wɔ́ nə̀bwànà mɔ́.
3Farɛzhɛ̃ɛ̃bá jàlà yʼà nʼê yâl bə zhẽ̀ mò. Bə zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Sɔ́má ŋwɛ́nɛ́ bə̀ bal zhɛ̃´ ń kɛ̃, n vùr mò yò kɔ̃̌kɔ̃̌ yilə?”
4N wɔ̀ bɛ: “Á gwẽ̌ yə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó kàrmə̀ nà? Bə̀ kɛ̃ rə̀ wẽ́ bə wɔ̀ bə̀, kùr-ju yi ní, ‘Yi wɛ̀rhɛ́ numbyínsí, bal ǹdə́ kɛ̃,’ 5rə zɛ̃̀ rə̀ wɔ̀: ‘Rə̀myɛ́ yilə, bal mɔ́ mà n yẽ̌ ń da ǹdə́ ń ná nɛ, n jòm ǹdə́ ń kɛ̃ mɔ́, sə bə̀myɛ́ bə̀lyè y ga bʼa mù dwã nɛ bə jǐrh kɔn rə̀dù.’ ”
6Yezu zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: “Èta, bə̀ kʼê tʼâ la lyì bə̀lyè yál yé. Bə̀ bʼa mù dwã nɛ bə jǐrh kɔn rə̀dù. Kɔn dɛ̀bɛ́ Yi gə co dwã nɛ, sə numbyíní bə̀ká pɔr rɛ yé.”
7Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “È nə wɔ́ byè yil Muyiisi pɔ nyí bə̀ lò gə la ǹ kɛ̃ zhɔ̃́, sə́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ ń pɔ̃, rə̀ mʼa byili bə̀ ǹ zhɔ̃̀ mɔ̀?”
8Yezu wɔ̀ bɛ: “Wɔ́ á yó-kùùlí rə̀ ce Muyiisi pə ába sɔ́má bə̀ vǔrnə á kana bɛ́. Sə kɔn yʼà də̀ èta kùr-ju yi ní yé. 9Sə à nʼá wə̀l ába: lò mɔ̀bɔ́ ǹ gə zhɔ̃̀ ǹ kɛ̃, ń ká jí ń dõ, e jʼà də̀ fwə́l ǹ kɛ̃ mɔ́ fwə̂l, sə́ lwar bə̀ wɔ́ fwə́l ǹ nə́ ǹ fwə̀lə́.”
10Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ̀: “È gə wɔ́ èta kɔn la nɛ́ yál bal ǹdə́ kɛ̃ cəcəl wə, sə́ nyǐ lò gə yə̀ kɛ̃ jí cɔ̃̀.”
11N wɔ̀ bɛ: “È də̀ lyì bí gakó bə̀ wɔ̌ rə̀myɛ́ bə̀ la shɔ̀nɔ́ yé. Sə Yi nʼê pɛ ŋwɔ̀nɔ́ lyì jàlà nɛ̀, mùnì ga bə shɛ̀nɛ́ rə̀myɛ́. 12Lyì jàlà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nábá lùl bè èta, bə̀ wàr kɛ̃ bə̀ la jú yé. Jàlà ŋwɛ́nɛ́ wɔ́ lyì bə̀ gu bə̀ bɛlɛ rɛ́. Jàlà ŋwɛ́nɛ́ wɔ́ Arəzana tənà y yil bə̀ zhɔ̃̀ kɛ̃ jú. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ gə la shɔ̀nɔ́, sə́ shɛ̀nɛ́.”
Yezu cĩ́ bwəl bə̀sɔ́ná bɛ́ yó
(Markɛ 10.13-16; Lwiki 18.15-17)
13Rə̀myɛ́ yó, lyì yʼà zə bə̀sɔ́ná námpɔ́lsɛ bə mʼe bə̀ Yezu sono, mùnì ga n cĩ́ ń jɛ̀rh bə̀ yó, n lwə̀l Yi bə̀ yilə. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə̀ nʼê ji bi búlə́.
14Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Yẽ̌nə bə̀sɔ́ná bɛ́ nɛ bə bə̀ à sono, sʼá bə̀kʼá cə̀r bè yé, bə̀ Arəzana tənà y wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nyɛ̌ ǹdə bə̀myɛ́ ta mɔ́ nyâ.”
15N cĩ́ ń jɛ̀rh bə̀sɔ́ná bɛ́ yó, n zɛ̃̀ n zhǐr n súlí ń sɔ́má yá.
Nə̀cɛ̀m-bal Arəzana tənà y wẽ́ zú mʼa yə̀ zwini
(Markɛ 10.17-31; Lwiki 18.18-30)
16Rə̀myɛ́ yó, ébɔ́-dâl mə̀dù yí Yezu nyí ni n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Yó-cə́bal, yò-cɔ̀nɔ̀ kɔ̌ à mə̂ sʼa wɛ̀rhɛ́ mùnì a nə nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌?”
17Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Byè yil ǹ nə́ ǹ bwə̀rh nè kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn shò-kwã nɛ́? Cɛ̀nɛ̀ cə́bal wɔ́ mə̀dù sásá. Ǹ gə nə́ ǹ yâl ń zù nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́, sə́ zwẽ Yi nyə́ né.”
18Bal mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Yi nyə́ nyɛ̌?”
Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Bə̀ká gu lò yé; bə̀ká fwə̂l yé; bə̀ká ŋwɔ̀ yé; bə̀ká gõ kɔma ń ce ǹ dõ nyí ni bùrsì jàà w yé; 19nyám ǹ da ǹdə́ ǹ ná; sə́ swéné ǹ dõ ǹdə ǹ cìcì ta.”
20Ébɔ́-dâl mɔ́ wɔ̀: “À zwẽ nyə́ né nə̀myɛ́ gakó. Bə̀kɔ́n rə̀ dàl à mə̂ sʼa wɛ̀rhɛ́ kə́dò?”
21Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ gə nə́ ǹ yâl ń yə̀ lyì-ècɛ̀n námpúm, sə́ vò ń kwè kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ zhe mó gakó ń yè, ń pə rə̀ wársɛ́ nə̀mwà nɛ̀, sə́ ká kwɛ̃̀ ń bə̀ ń tó ne, sə́ yẽ̌ bə̀ ǹ mʼâ nə nə̀cɛ̀ndɛ̀ dɛ̃̌ Arəzana wa.”
22Ébɔ́-dâl mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́, n zhǐr ń la jè ǹdə́ wu-zhìlù, bə̀ ń yà ń wɔ́ nə̀cɛ̀m-bal nánfɔ̀lɔ̀.
23Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: nə̀cɛ̀m-bal Arəzana tənà y wẽ́ zú mʼa yə̀ zwini. 24À kʼâ nʼâ wə̀l ába: yómó gə la gã̀-məshǐm bɔ̀l w tó o lyɛ̃, kʼâ wɔ́ nàná du nə̀cɛ̀m-bal gə la Arəzana tənà y wẽ́ zú.”
25Ń kwã-lyì bí gə́ nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́, bə̀ wun zɛ̃̀, bə wɔ̀: “È gə wɔ́ èta, wɔ́ mɔ̌ lò ń nə wɔ̌ ń mà n nə ń cìn vwârh?”
26Yezu zɛ̃̀ n nyǐ bi, n wɔ̀ bɛ: “Numbyíní bə rə̀myɛ́ yàlà zhe yé, sə Yi wɔ̌ kɔn gakó.”
27Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Nyǐ nə́myɛ̌, nə́ yẽ̌ kɔn gakó ne nə́ tó mó. Wɔ́ etər kɔn mʼa yə̀ nɛ́ nə́ yilə?”
28Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: Yi gə kʼâ tú rə̀ kwɛrhɛ lũ w o jǐrh nándũ̀, Numbyíní Byǐ mà n bə̀ n jòm ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó, ń zùwə́ y wẽ́. Sə rə̀myɛ́ yi ní, ámyɛ̌ shí ǹdə́ bə̀lyè y á tó à kùr mó myɛ bʼâ jòm pyɛ̀lɛ̀ də̀gwə́rh yó, á bùr Esərayɛl lyì bí kwálsɛ́ shí ǹdə́ sə̀lyè y bùrsì. 29Sə lò mɔ̀bɔ́ gakó ǹ zhǐr ń yẽ̌ ǹ kɛ̀lɛ́, ǹdə́ ǹ da-byâ, ǹdə́ ǹ nəkwá, ǹdə́ ǹ da ǹdə́ ǹ ná, ǹdə́ ǹ byâ, ǹdə́ ǹ kálsɛ nɛ àmyɛ́ kùr tó yilə, ǹ bʼâ ká nə rə̀myɛ́ gakó twər zɔ̌m, ń jà ǹ bʼâ nə cəl nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ wẽ́. 30Byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nã́yə́ə́ bé mó nánzhəzhɔ̌ mʼa jǐrh nánkwaá, sə byɛ̀bɛ́ bə̀ wɔ́ nánkwaá bɛ́ mɔ́ nánzhəzhɔ̌ mʼa jǐrh nã́yə́ə́.”
20Nánkwaá bɛ́ mʼa jǐrh nã́yə́ə́
1Yezu zɛ̃̀ n ji səswalá n pə bɛ n wɔ̀: “À mʼa byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana tənà yá. Kɛ̀lɛ́ cə́bal mə̀dù ń ya n du nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã ń la tùntùnnə̀ pwâ n ce ń kɛ́lɛ́ wa. 2N nə tùntùnnə̀, n wɔ̀ bɛ bə̀ ń mà n pə dɛ̃ rə̀dù tum wársɛ lò gakó ne dɛ̃ wẽ́. Bə shɛ̀nɛ́. N zɛ̃̀ n ce bə vò ń kɛ́lɛ́ y wa. 3N kə́ n du ǹdə́ yi rí tú dɛ̃̌, n nə bə̀ dwã bə̀ zhǐ cɔ w wẽ́ nánfò, bə̀ tʼâ wɛ̀rhɛ́ kaka yé. 4N wɔ̀ bɛ: ‘Ámyɛ zhəlnə à kɛ́lɛ́ y wa, bʼà mʼa kwɛ̃̌ ába ǹdə kɔn gə́ mə̂ nɛ́.’ 5Bə zhǐr bə vò.
“N kə́ n du kə́dò, ǹdə́ yi rí yú yə́-pɛ̀lɛ́ ecəl wə, n nə bə̀ dwã. N ce bə̀myɛ vò ń kɛ́lɛ́ y wa. N kə́ n du yi-kár nɛ, n nə bə̀ dwã. N ce bə̀myɛ vò ń kɛ́lɛ́ y wa. 6Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n kə́ n du ǹdə́ yi rí la tɛ̃´, n nə bə̀ dwã bə̀ zhǐ nánfò. N bwə̀rh bè n wɔ̀: ‘Byè yil á zhǐ nyɔ̀nɔ̀ nəkɔkɔ́lɛ́ ga kɔn mʼe yí èlâsɛ̃´, á tʼá wɛ̀rhɛ́ kaka?’ 7Bə wɔ̀ mɔ̀: ‘Lò lò yə̀ nə́ba tum w ce yé.’ N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: ‘Ámyɛ zhəlnə à kɛ́lɛ́ y wa.’
8“Də̀dɛ̀nɛ́ yi gə́ yúwə́, kɛ́lɛ́ y cə́bal mɔ́ wɔ̀ ń nə̀cɛ̀ndɛ́ yìlnə̀ mó ne: ‘Byẽ̌ tùntùnnə̀ bé, ń pə lò gakó ń kwândɛ́. Sə ǹ gə la bɛ pɔ, sə́ ji kùr ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ tà-kwã bə bə̀ mɔ́, ń bə́ vò byɛ̀bɛ́ bə̀ tó yé bə bə̀ mɔ́ nɛ.’ 9Nə̀cɛ̀ndɛ́ yìlnə̀ mó byẽ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ tú ǹdə́ yi rí la tɛ̃´ mɔ́, n pə dɛ̃ námpúm tum wársɛ lò gakó ne. 10Kɔn gə́ tú e yí byɛ̀bɛ́ bə̀ tó yé mó, bə̀ yʼà nʼê bùl bə̀ ń mà n pə bə̀myɛ́ nɛ dɛ̃´dɛ̃´, sə ń pɔ dɛ̃ rə̀dù tum wársɛ bə̀myɛ mə̀dù gakó ne.
11“Bə̀ gə́ zwẽ bə zhɛ̀, bə̀ zɛ̃̀ bə̀ nʼê ŋwɔ́ŋwɔ̌ ǹdə́ kɛ̀lɛ́ y cə́bal mɔ́, bə̀ zhe: 12‘Byɛ̀bɛ́ bə̀ tà-kwã bə bə̀ də̀dɛ̀nɛ́ y wẽ́ bə twĩ̀ námpɔ́lɛ́, ń zɛ̃̀ ń kwɛ̃̌ bə̀myɛ́ ǹdə nə́myɛ̌ byɛ̀bɛ́ nə́ tú nəkɔkɔ́lɛ́ ga nə́ twĩ̀ dɛ̃ rɛ́ námpúm, nə̀nyɔ́nɔ́ w gakó mɛ̃ nə́ yó w mó ta?’
13“Kɛ̀lɛ́ y cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ tùntùnnə̀ bé mə̀dù nì: ‘À yə̀ dwé yé dɔwa. À wò mó bʼà mʼa pɔ̃ dɛ̃ rə̀dù tum wársɛ, ń shɛ̀nɛ́. 14Zwẽ ǹ wársɛ́, ń vò kwã nɛ́. À mʼa pə mɔ̀bɔ́ ń tà-kwã mɔ́ nɛ ǹdə à gə́ pɔ ǹmyɛ nɛ nɛ́. 15À bə sɔ́má zhe à mʼa wɛ̀rhɛ́ à nə̀cɛ̀ndɛ́ ǹdə à gə́ nʼâ yâl nɛ́ náá etəra? Nà wɔ́ à gə́ zhe wu mú è ce ǹ bə só, ǹ nə́ ǹ dùr bwɛ̃̌?’ ”
16Yezu súlí n wɔ̀: “Èta myɛ, nánkwaá bɛ́ mʼa jǐrh nã́yə́ə́, sə nã́yə́ə́ bé mʼa jǐrh nánkwaá.”
Yezu zɔ̀m ń cu mú ǹdə́ ń bùrhù mú yò twər rə̀tɔ̀ nyân dɛ́
(Markɛ 10.32-34; Lwiki 18.31-34)
17Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí zhǐr bə̀ la Zhərəzalɛm. Bə̀ gə́ yú sɔ́má y yó, n zɛ̃̀ n zə ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y n vò kwã nɛ́ bə̀ dúdú, n wɔ̀ bɛ: 18“Nyǐnə nə́ la Zhərəzalɛm, sə bə̀ mʼa zə Numbyíní Byǐ bə pə Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé, ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ne, sə bə̀ mʼa kə́ ń bùrsì bə wɔ̀ bə̀ ń mə̂ ǹdə́ gu. 19Bə mʼa pɔ̃ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ də̀ Zhwifubá ne, bə fulsi mu, bə zə dànə̀shàárɛ bə mà mɔ̀, bə zɛ̃̀ bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó n cì, sə ń mà n bwìrhì ń dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀.”
Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yâl n yə̀ lyì-fɔ̀lɔ̀ á wẽ́, sə n twĩ̀ n pə ába
20Rə̀myɛ́ yó, Zebede byâ bɛ́ bə̀lyè y ná zə bɛ n yí Yezu nyí ni, n wùlì ń yé né, ń nə́ ń yâl n lwə̀l mò kɔna.
21Yezu zɛ̃̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n ǹ nə́ ǹ yàlá?”
N wɔ̀ mɔ̀: “À nʼâ lwə̀l mó bə̀ ǹ bwəl nyí bʼà byâ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀lyè y mə̀dù mà n jòm ǹ jə̀jĩ́ ni, mə̀dù jòm ǹ jə̀gwã̀ nɛ̀, ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ jàà y wa.”
22Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀: “Á yə̀l kɔn dɛ̌ ná-yil á nʼá lwə̀l yé. Á mʼâ shɛ̀nɛ́ á nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ àmyɛ́ la nɔ̀nɔ̀ mɔ́?”
Bə wɔ̀: “Nə́ mʼâ shɛ̀nɛ́.”
23N zɛ̃̀ n wɔ̀: “Zhə̀nà, á mʼâ shɛ̀nɛ́ á nwɛ̀nɛ̀ nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ àmyɛ́ la nɔ̀nɔ̀ mɔ́. Sə è gə wɔ́ à jə̀jĩ́ ni ǹdə́ à jə̀gwã̀ nɛ̀ jǒm mó, è də̀ àmyɛ́ à la rə̀myɛ́ nyí pɔ yé. Jààsɛ́ sə̀myɛ́ ŋwɛ́nɛ́ byɛ̀bɛ́ à Da tɛnɛ sɛ bə̀ yil mó yilə.”
24Ń kwã-lyì bí dwã bɛ́ shí y gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə̀ lyimə zɛ̃̀ nə̀ nʼê yì byɛ̀bɛ́ bə̀lyè yə́.
25Yezu zɛ̃̀ n byẽ̀ bə̀ gakó n wɔ̀ bɛ: “Á yě bə̀ tənèsé pyâ bɛ́ nʼê jí pyɛ̀lɛ̀ bə̀ lyì bí yó, e jà lyì-fwààlɛ̀ myɛ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ jàn lyì bí ni. 26Sə ámyɛ̌ bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ èta yé. Lò mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ á wẽ́ ń nə́ ń yâl n yə̀ á gakó lyì-fɔ̀lɔ̀, sə n yə̀ á tùntùnnə̀ n twĩ̀ n pə ába. 27Lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń yâl n yə̀ á yé né cə́bal, sə n yə̀ á gakó yə-bal. 28Wɔ́ èta ǹdə́ Numbyíní Byǐ myɛ. Ń yə̀ twí mùnì ga lò twĩ̀ n pɔ̃ yé. Ń túwə́, ń la tũ̌ n pə lyì bí ni, sə n pə ń myə̂l lé lyì nánzhəzhɔ̌ zõ yilə.”
Yezu púr lyìlyə̂r rə̀lyè yírhə́
(Markɛ 10.46-52; Lwiki 18.35-43)
29Dɛ̃ rə̀dù, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí yʼà ŋwɛ́nɛ́ Zheriko né. Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê dwi cɔ w wa, lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà tó be. 30Lyìlyə̂r rə̀lyè yʼà jě sɔ́má y vɔ̃̀ nɛ̀. Rə nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Yezu tó gàà ń nə́ ń lyɛ̃, rə zɛ̃̀ rə̀ nʼê búbwéé rə̀ zhe: “Cinu, Dəvyidi Byǐ, dǔr nə́ nɔ̀nɔ̀.”
31Lyì-zhâ bɛ́ zɛ̃̀ bə̀ nʼê ji ri búlə́ bə̀ rə̀ yẽ̌ rə̀ sɔ̀ w nɛ. Rə kwɛrhɛ rə búbwéé dwini shãã ga, rə wɔ̀: “Cinu, Dəvyidi Byǐ, dǔr nə́ nɔ̀nɔ̀.”
32Yezu swə́rh n zhì, n byẽ̀ bè, n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n á nʼá yâl bʼà wɛ̀rhɛ́ á yilə?”
33Rə wɔ̀ mɔ̀: “Cinu, nə́ rʼé lwə̀l mó bə̀ ǹ púr nə́ yírhə́ né.” 34Rə̀ nɔ̀nɔ̀ zə Yezu, n zɛ̃̀ n dwə̀rh rə̀ yírhə́ né ne, nə jʼa púr. Rə zhǐr rə tó mo.
21Bə̀ cèrhé Yezu Zhərəzalɛm sɔ́má y yó
(Markɛ 11.1-11; Lwiki 19.28-40; Zhã 12.12-19)
1Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí bwəlse Zhərəzalɛm, bə yí Bɛtəfazhɛ. Cɔ w òmyɛ́ ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̀ w bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Olyivyə́r pyɔ̀ mɔ́ səta. N zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kwã-lyì bí bə̀lyè, n wɔ̀ bɛ: 2“Zhəlnə cɔ w ò ŋwɛ́nɛ́ á yé né mó wə. Á mʼâ nə bə̀nə-nyɛ̀ è lyẽ tɛ̃´, è byǐ zhǐ è yala nɛ. Lwə̂rnə yə, á zə sɛ á bʼâ pɛ̃. 3Bə̀ gə bwə̀rh ába, sʼá wɔ̀: ‘Cinu zhe sə̀ tum.’ Rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ mʼa yẽ̌ á zə sɛ á bà.”
4Rə̀myɛ́ wɛ̀rhɛ́ mùnì kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə mə̀dù byili mú pyìrh. Ń wòwə̀:
5“Wálna Səyɔ̃ lyì bí ni:21.5 Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ byili Səyɔ̃ kùr gə́ nʼê yâl e wɔ̀ nɛ́ gàà mɔ́.
‘Nyǐnə á pyɔ̌ mɔ́ ń lwəl ń cìn tɛ̃´,
ń jě bə̀na ǹdə́ è byǐ, ń bàn á sõ.’ ”
6Yezu kwã-lyì bí bə̀lyè y zhǐr bə vò bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ pɔ bɛ nyí ní. 7Bə zə bə̀nə-nyɛ̀ y ǹdə́ è byǐ y bə mʼe bà, bə lyɛ̀lɛ̀ bə̀ gàndɛ́ sə̀ yó, bə ce Yezu jòm. 8Lyì-zhâ bɛ́ jàlà lyɛ̀lɛ̀ bə̀ gàndɛ́ sɔ́má y yó. Bə̀ jàlà kà cèmé vɔr bə lyɛ̀lɛ̀ nɛ́. 9Lyì-zhâ bɛ́ bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ ń yé né ǹdə́ ń kwã nɛ́ mɔ́ ga zɛ̃̀ bə̀ nʼê bya bə̀ zhe:
“Dəvyidi Byǐ mú nə còrhó!
Cinu mà n cĩ́ bwəl mɔ̀bɔ́ ń bàn ń yil lé yil mó yó!
Sə Yi nə còrhó dɛ̃̌ Arəzana wa!”
10Yezu gə́ tú n zù Zhərəzalɛm wu w wə, cɔ w púlə́púlə́ dom. Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê bwə̀rh bə̀ zhe: “Mɔ̌ lò ǹdə́ mɔ̀bɔ́?”
11Lyì-zhâ bɛ́ wɔ̀: “Wɔ́ Yi nyì-zwennə Yezu, cɔ w ò yíl Nazarɛtɛ ò ŋwɛ́nɛ́ Gəlile tənà y wẽ́ mó lyì bal mɔ́.”
Yezu jì wò-yə̀rnə̀ bé Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa
(Markɛ 11.15-19; Lwiki 19.45-48; Zhã 2.13-22)
12Yezu zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, n jì dɔ̌lna bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yè wẽ̀ dé mó ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà tú wẽ̀ yǒ mó gakó n ce pwẽ̀ nè. N cìrh wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ sə̀byì-lyə́rnə bé yʼà nʼê lyə́r bə̀ sə̀byâ bɛ́ rə̀ yó mó n làà tɛ̃´, n cìrh byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yè épwə̂nsé mó myɛ də̀gwésé n làà tɛ̃´. 13N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ Yi wòwə̀: ‘Bə̀ mʼa byẽ̀ à jì y bə̀ Yi-co jì.’ ” N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀ bɛ: “Ámyɛ̌ zɛ̃̀ á zə èmyɛ́ mɔ́ e jǐrh ŋwɔ̀là jàà.”
14Lyìlyə̂r ǹdə́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê twi cə́ zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, n wárh bɛ. 15Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé gə́ nɔ màmyaarhɛ́ tɛ̀bɛ́ Yezu nə́ ń wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ǹdə́ bə̀sɔ́ná bɛ́ bə̀ zhǐ Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ bə̀ nʼê bwə̀l bə̀ zhe bə̀ Dəvyidi Byǐ mú nə còrhó mó, bə̀ lyimə zɛ̃̀ nə̀ nʼê yì. 16Bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Ǹ nyɛ̌ bə̀sɔ́ná bɛ́ gə́ nʼê wə̀l né?”
N wɔ̀ bɛ: “Ɔ̃̀ɔ̃̂, à nyɛ̌. Sə à la ába kɔn rə̀dù bwə̂rh. Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘Ǹ ce ǹ còrhó w shí bə̀sɔ́ná ǹdə́ byì-shɛ̌msɛ shɛ̀bɛ́ sə̀ nʼê ŋwɛ̀ yil nyú w o du.’ Á gwẽ̌ yə̀ rə̀myɛ́ kàrmə̀ nà?”
17N zɛ̃̀ n zhǐr Zhərəzalɛm nɛ́ n vò Betəni, n zɔ̃̀ gàà.
Épyìlú òdù yʼà yə̀ byâ ce, sə Yezu ce o cì
18Yezu dùlí n zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ shãã shãã n ká ń bàn cɔ w wa. Nɔrh zɛ̃̀ mə̀ zhe mo. 19N nə épyìlú ò zhǐ sɔ́má y nyí ni, n ywə̀r n yí ò kùr wə̀, n pwírí ò wɔ́ vɔr dúdú. Byǐ èdù ga myɛ tɛ̀nɛ́ ò yó yé. N zɛ̃̀ n wɔ̀ wà: “Ǹ kə́ ǹ tá ǹ la byǐ co gaga yé.”
Épyìlú w jʼa cì rə̀myɛ́ yi ní cìcì. 20Ń kwã-lyì bí gə́ nɔ rə̀myɛ́, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´, bə zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Bə̀kɔ́n rə̀ ce épyìlú w jʼa cì kùr yó èta mɔ́?”
21N wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: á gə zhí Yi ni, á tʼá ce tə́tɔ̀ná, á wɔ̌ á mʼa wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ à wɛ̀rhɛ́ épyìlú w ni mu, sə è də̀ rə̀myɛ́ dúdú yé. Bá á gə wò pyɔ̀ w kɔ̀bɔ́ èta mɔ́ nɛ bʼò zhǐr gàà o vò o tu mwə̃́ y wə, kɔn mʼa yə̀ èta. 22Á gə zhí Yi ni, kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á gə lwə̀l á Yi-co wẽ́, á mʼâ nə rɛ.”
Bə̀ bwə̀rh Yezu ń gə́ nɔ sɔ́má mə̀gã̌ ń mə́ ń jì wò-yə̀rnə̀ bé Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa
(Markɛ 11.27-33; Lwiki 20.1-8)
23Yezu gə́ tú n yí cɔ w wa, n zù Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, n zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń cèrhè kàrmɔ̀ lyì bí ni. Rə̀myɛ́ yó, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Zhwifubá náncɛsɛ́ zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Yẽ̀ ǹ nɔ sɔ́má nɛ́ ǹ mə́ ǹ nə́ ǹ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́? Mɔ̌ lò ń pɔ mɔ́ sɔ́má y èmyɛ́?”
24N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Àmyɛ la ába kɔn rə̀dù sásá bwə̂rh. Á gə lyár nɛ, àmyɛ mʼa zɛ̃̀ a byili ába à gə́ nɔ sɔ́má mə̀gã̌ à mʼâ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́. 25Nɛ̃̌-shɔ mɔ́ Zhã yà ń nə́ ń pɛ mɔ́, wɔ́ Yi sõ ń yà ń nɔ sɔ́má nɛ, ráá numbyínsi sõ?”
Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ dwã bə̀ zhe: “Nə́ gə wò bə̀ wɔ́ Yi sõ Zhã yà ń nɔ sɔ́má nɛ́, ń mà n bwə̀rh nə́ba bə̀ wɔ́ byè yil nə́ nə yə̀ ń zɔ̀mà nɛ́ zwẽ? 26Nə́ jʼâ nʼé dùr ywẽ ǹdə́ wál bə̀ wɔ́ numbyínsi sõ ń yà ń nɔ sɔ́má nɛ́ myɛ, lyì bí gə́ nʼê bùl bə̀ Zhã yà ń wɔ́ Yi nyì-zwennə mó yilə.”
27Bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ mɔ̀: “Nə́ yə̀l yé.”
N wɔ̀ bɛ: “Àmyɛ tʼâ la ába à gə́ nɔ sɔ́má mə̀gã̌ à mʼâ wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ byilu yé.”
Bal ǹdə́ ń byâ bə̀lyè səswalá
28Yezu zɛ̃̀ n ji səswalá n pə bɛ n wɔ̀: “Etər á nʼá bùl né? Bal mə̀dù ń yà ń zhe ń byâ bə̀lyè. N zɛ̃̀ n wɔ̀ mə̀dù y ni: ‘Zhəl ń twĩ̀ kɛ́lɛ́ y w zà.’ 29Byǐ mú wɔ̀ mɔ̀: ‘À tʼâ la yé.’ Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń surhə né pyìrhí, n du n vò. 30Da mɔ́ zɛ̃̀ n kə́ n wɔ̀ ń byǐ mú dõ mó myɛ nɛ èta. Ńmyɛ̌ zɛ̃̀ n wɔ̀ da mɔ́ nɛ: ‘À mʼa vò.’ Sə ń yə̀ zhə̀l yé.”
31Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n bwə̀rh bè n wɔ̀: “È gə wɔ́ ámyɛ̌ yilə, á nʼá bùl bə̀ bə̀myɛ́ bə̀lyè y wẽ́ mó, wɔ́ mɔ̌ ń wɛ̀rhɛ́ ń da mɔ́ pùbùlə̀?”
Bə wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ nã́yə́ə́ mó.”
N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: myə̂l-kwândɛ́ zwennə bé ǹdə́ kə-nə̀fwə̀ə́lé mʼa jɛ̀rɛ̀ ába Yi tənà y wa. 32Zhã tú n byili ába sɔ́má kɛ̀bɛ́ á mʼâ tó mùnì ga á wɛ̀rhɛ́ Yi pùbùlə̀, sʼá yə̀ ń nyí ni zwẽ yé. Wɔ́ myə̂l-kwândɛ́ zwennə bé ǹdə́ kə-nə̀fwə̀ə́lé bə̀ zwẽ ń nyí ni. Á nɔ rə̀myɛ́ gakó, á jʼâ yə̀ á wun pyìrhí á shɛ̀nɛ́ á zwẽ ń nyí ni yé.”
Byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó səswalá
(Markɛ 12.1-12; Lwiki 20.9-19)
33Yezu kə́ n wɔ̀: “Cilinə səswalá dõ kə́dò: bal mə̀dù ń yà ń zhele cèmé nyɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zə nə̀ byâ bɛ́ bə̀ mʼê wɛ̀rhɛ́ sɛ̃´ mɔ́ ń cɛ wa,21.33 Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ byili sɛ̃´-cǒ gə́ wɔ́ nɛ́ pamparɛ̃ɛ̃ gàà mɔ́. n zɛ̃̀ n báá bɔ́ɔ́ n kə́kɛ́lɛ́ nɛ, n kù gɔ́rɔ́ nɛ́ bə̀ mʼê wɛ̀rhɛ́ sɛ̃´ mɔ́, n lù ku dɛ̃̌ dɛ̃̌ n súlí, lò wɔ̌ ń jòm gàà ń mə́ ń yìlì cèmé né ne. N kwè lyì n cĩ́ ní, bə̀ nʼê nyǐ nə̀ yò. N zɛ̃̀ n zhǐr n vò sɔ́má kɛ̀bɛ́ è nyɛ.
34“Cèmé né byâ bɛ́ gə́ tú bə byì yi ní, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀, bə̀ bə̀ zhəl byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó sõ, bə zwẽ ń cəl lé bə bʼe pɔ̃. 35Byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó zə bɛ, bə mà mə̀dù yə́, bə gu mə̀dù yə́, bə zɛ̃̀ bə dul mə̀dù y ǹdə́ nə́kulə bə gu. 36Cɛ y cə́bal mɔ́ zɛ̃̀ n kə́ n twĩ̀ ń tùntùnnə̀ dwã nánzhəzhɔ̌ du nã́yə́ə́ bé. Byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ cèmé né yò mó kʼe wɛ̀rhɛ́ bə̀myɛ èta.
37“Rə̀myɛ́ yó, n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń sə̀pwà byǐ bə̀ sono. Ń yà ń nə́ ń bùl bə̀ dɛ̀ga bə̀ mʼa nyɛ̀ ń byǐ mú. 38Sə bə̀ gə́ nɔ mɔ ń bànà, bə wɔ̀ dwã nɛ: ‘Nyǐnə mɔ̀bɔ́ ń la bə̀ n cìní ń da jɛ̃̀-kɔn dɛ́ mɔ́. Bànà nə́ gu mu, nə́ cìní ń jɛ̃̀-kɔn dɛ́.’ 39Bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə du bɔ́ɔ́ w wa, bə gu.”
40Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n bwə̀rh lyì bí n wɔ̀: “Sə cɛ y cə́bal mɔ́ nə gə túwə́, etər ń mà n wɛ̀rhɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê nyǐ ń cèmé né yò w mó né?”
41Bə wɔ̀ mɔ̀: “Ń mà n gu lyì-bəlwâlsɛ́ sə̀myɛ́, ń tá ń la sə̀ nɔ̀nɔ̀ dǔr yé. Sə ń mà n kwè lyì byɛ̀bɛ́ cèmé né byâ bɛ́ gə tú bə̀ byìlə̀, bə̀ mʼa pɔ̃ ń cəl lé mó, n cĩ́ ń cɛ y nyí ni.”
42Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á gwẽ̌ yə̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó kàrmə̀ nà? Bə̀ kɛ̃ bə wɔ̀:
‘Wɔ́ nə́kulu w kɔ̀bɔ́ jì-lùrnə̀ bé yʼà vùr bə dwĩ̀ kwã nɛ́ mɔ́,
ò jǐrh jì y jàn nə́kulu wə́.
Rə̀myɛ́ wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ rə̀ càn nə́myɛ̌ yírh wə,
bə̀ wɔ́ Cinu ń wɛ̀rhɛ́ èta.’ ”
43Yezu súlí n wɔ̀: “Wɔ́ rə̀myɛ́ yil à nʼâ wə̀l ába: bə̀ mʼa zwẽ Yi tənà y á jɔ̃̀ wà, bə pə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ mʼa ce e ce byâ mɔ́ nɛ. [ 44Lò ǹ gə tu nə́kulu w òmyɛ́ yó, ǹ mʼâ yəywɛlɛ, sə lò mɔ̀bɔ́ nə́kulu w òmyɛ́ gə tu ǹ yó, ò mʼa gúmsi mú.]”
45Yi jì vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá gə́ cili Yezu səswalsɛ́ sə̀myɛ́, bə lwar bə̀ wɔ́ bə̀myɛ́ ń ba. 46Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê pyà bə̀ gə́ mʼa tó né bə zə mɔ. Sə lyì-zhâ bɛ́ gə́ yʼà yě bə̀ Yezu wɔ́ Yi nyì-zwennə mó ce ywẽ yʼà zhe be.
22Kɛ̃-jú címsi səswalá
1Yezu kə́ n zə səswalsɛ ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ lyì bí ń zhe: 2“À mʼa byili ába kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Pyɔ̌ mə̀dù ń ya n tɛnɛ ń byǐ kɛ̃-jú címsi, 3n zɛ̃̀ n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ tùntùnnə̀ bə̀ bə̀ zhəl bə wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ ń byẽ̀ címsí yil mó ne, bə̀ bə̀ bà, sə bə̀ yʼà tʼâ yâl bə bə̀ yé.
4“N zɛ̃̀ n kə́ n twĩ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ dwã, n pə bɛ nyí n wɔ̀: ‘Zhəlnə á wɔ̀ byɛ̀bɛ́ à yʼà byẽ̀ kɛ̃-jú w címsí jàà w mɔ́ nɛ bə̀ bə̀ bà. Nyǐ à tɛnɛ kùjú w a zhɛ̀. À gu à nə̀-byesé ǹdə́ à vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə̀ nù mú. Kɔn gakó tɛnɛ rə zhɛ̀.’
5“Sə byɛ̀bɛ́ ń yà ń byẽ̀ mó yə̀ gàà nyǐ yé. Lò gakó shə́r ń la ń tumə ne: mə̀dù y la ń kɛ́lɛ́ wa, mə̀dù y la ń dɔ̌l nɛ. 6Bə̀ dwã bɛ́ zə kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé, bə nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀, bə gu bi.
7“Pyɔ̌ mɔ́ lyim zɛ̃̀, n twĩ̀ ń shə̀dɛ́ɛ́sɛ sə vò e gu bi, sə ji bə̀ cɔ w myǐn, bə̀ gə́ gu ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé mó yilə. 8N zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé byɛ̀bɛ́ bə̀ dàl mɔ́ nɛ: ‘Címsí kùjú w tɛnɛ ò zhɛ̀, e jà byɛ̀bɛ́ à yʼà byẽ̀ mó bə mə̂ ǹdə́ címsí yé. 9Zhəlnə sə-jɛɛ́sɛ́ yó. Lyì byɛ̀bɛ́ á nɔ gàà, sʼá byẽ̀ bə̀ gakó bə bə̀ kɛ̃-jú címsí.’
10“Kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé zɛ̃̀ bə vò sə-jɛɛ́sɛ́ yó, bə byẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ nɔ mɔ́ gakó bə mʼe bà. Bə̀ yʼà gùlí dwã, lyì-ècɛ̀nà ǹdə́ lyì-bəlwâlsɛ ga, sə lyì bí yʼà sú címsí kùjú w jì yə́.
11“Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n zù kùjú w jì y wə, ń la byɛ̀bɛ́ ń byẽ̀ mó byɔ́lɔ́. N nə bal mə̀dù ń yə̀ kɛ̃-jú w címsí kàmə̀-zwǐ zwì yé. 12N bwə̀rh mò n wɔ̀: ‘Dɔwa, etər ǹ tó né ń zù nyɔ̀nɔ̀, ń jà ǹ yə̀ kɛ̃-jú címsí kàmə̀-zwǐ zwì?’
“Sə bal mɔ́ yə̀ lyár bə̀ kaka yé. 13Pyɔ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ bé ne: ‘Zəna mɔ á lyẽ ń jɛ̀sɛ́ ǹdə́ ń nèsé, á dul mo pwẽ̀ nè cə-byṹ w wə, sə ń mà ń nə́ ń kúrh ǹdə́ ń nə́ ń dɔ̀m ń yə́lə́ dwã nɛ gàà.’ ”
14Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀: “Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ byẽ̀ mó já, sə byɛ̀bɛ́ bə̀ cír mó bə já yé.”
Bə̀ zhẽ̀ Yezu myə̂l-kwândɛ́ shò-kwã nɛ́
(Markɛ 12.13-17; Lwiki 20.20-26)
15Farɛzhɛ̃ɛ̃bá zɛ̃̀ bə jòm dwã yó bə pyà bə̀ gə́ mʼa wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə tó Yezu cìcì zɔ̀mà nɛ́ dɛnnɛ bə zə mɔ. 16Bə zɛ̃̀ bə twĩ̀ bə̀ kwã-lyì ǹdə́ Erɔɔdɛ myɛ lyì22.16 “Erɔɔdɛ lyì”: wɔ́ Zhwifubá jàlà bə̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ pyɔ̌ Erɔɔdɛ kwã, bə̀ nʼê yâl sə Erɔɔdɛ dwí lò zwẽ lò mó mɔ̀bɔ́ Orɔm lyì bí yʼà ce n bə̀ ń cǐ bə̀ tənà y mɔ́ jàà yá. Yezu sõ, bə yí bə wɔ̀ mɔ: “Yó-cə́bal, nə́ yě bə̀ ǹ wɔ́ zhə̀n-cí, ǹ nə́ ǹ byili Yi pùbùlə̀ né lyì bí ni ǹdə́ zhə̀nà. Ǹ tá ǹ dùr lò yírh ǹdə́ zhə̀n dɛ́ byilu yé, bə̀ lò lò ywẽ bə mɔ́ zhe yé. 17Byili nə́ba kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ bùl nyí rí shò-kwã nɛ́: sɔ́má ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nə́ pə myə̂l-kwândɛ́ Səzaarɛ nɛ,22.17 Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ byili Səzaarɛ kùr gə́ nʼê yâl e wɔ̀ nɛ́ gàà mɔ́. ráá sɔ́má tɛ̀nɛ́?”
18Yezu yà ń yě bə̀ surhə né námməlwâlsɛ́ yò, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Myìnù cìnə́, byè yil á nʼá zhẽ̀ nè? 19Zəna myə̂l-kwândɛ́ wɛ́rɛ́ èdù á bə̀ a nyìwé.”
Bə vùr y bə bʼe pɔ̃. 20N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Èsə̃̌yùlú w ǹdə́ yil lé tɛ̀bɛ́ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è yó mó wɔ́ mɔ̌ nyân?”
21Bə wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ Səzaarɛ nyân.”
N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “È gə wɔ́ èta, sʼá pə Səzaarɛ nɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ ń nyân dɛ́ mɔ́, sʼá pə Yi myɛ nɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ rə̀ nyân dɛ́ mɔ́.”
22Bə̀ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, kɔn jàr bɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´. Bə zhǐr bə yẽ̌ mo.
Bə̀ bwə̀rh Yezu cùùrí bùrhù mú shò-kwã nɛ́
(Markɛ 12.18-27; Lwiki 20.27-40)
23Lyì jàlà yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Sadəsənyɛbá, bə̀ tʼâ zwẽ nyí bə̀ cùùrì mʼa bwìrhì yé. Lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ jàlà zɛ̃̀ bə tú Yezu sono rə̀myɛ́ yù w cìcì, bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: 24“Yó-cə́bal, Muyiisi pɔ nyí n wɔ̀: ‘Lò gə jú kɛ̃ n zɛ̃̀ n cì ǹdə́ ń yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ, sə ń nyɛ̃´ jí ń kɛ̃ mɔ́, n zə mɔ n lù bə̀sɔ́ná mɔ̀bɔ́ ń cù mú yilə.’
25“E jà nə́myɛ̌ sono, byâ bwàlpyɛ̀ yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ da nɛ. Bə̀ náncɛ y jí kɛ̃, n cì ǹdə́ ń yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdə́ mɔ yé. Mɔ̀bɔ́ ń pú mu mú jí kɛ̃ mɔ́, ńmyɛ cì n yẽ̌ mo. 26Mɔ̀bɔ́ ńmyɛ kə́ n pú mú jí kɛ̃ mɔ́, wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀dù yə́. Èta èta, bə̀myɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga jú kɛ̃ mɔ́, bə cì bə yẽ̌ mo ǹdə́ bə̀ yə̀ bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ nɛ ǹdə́ mɔ yé. 27Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, kɛ̃ mɔ́ myɛ zɛ̃̀ n cì. 28Sə cùùrí nə gə tú rə̀ bwìrhì, bə̀myɛ́ bwàlpyɛ̀ y ga jʼa jí kɛ̃ mɔ́, wɔ́ mɔ̌ ń mà n cìní mu?”
29Yezu wɔ̀ bɛ: “Á gə́ yə̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ zɔ̀mà nɛ́ kùrə̀, á jʼâ yə̀l Yi jàn dɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́ mɔ́ ce, á nʼá dwé á cìnə̀. 30Cùùrí gə tú rə̀ bwìrhì, bala ǹdə́ kana kʼê tʼâ la dwã jú yé. Bə̀ mʼa yə̀ ǹdə màlɛ́kabá ta Arəzana wa.
31“È gə́ wɔ́ cùùrí bùrhù mú shò-kwã nɛ́ mɔ́, á gwẽ̌ yə̀ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi byili ába rə̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó kàrmə̀ nà? Rə̀ wòwə̀: 32‘À wɔ́ Abəraham Yi, ǹdə́ Yəzakɛ Yi, ǹdə́ Zhakɔɔbɛ Yi.’ ”
Yezu súlí n wɔ̀: “Yi wɔ́ lyì-nyìrh Yi, rə̀ də̀ lyì-cùùrì Yi yé.”
33Ń zɔ̀mà nɛ́ jàr lyì-zhâ bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê cili mú dɛ̃´dɛ̃´.
Yi nyə́ né wẽ́, wɔ́ tɛ̌ rə̀ du rə̀ dwã bɛ́ gakó?
(Markɛ 12.28-34; Lwiki 10.25-28)
34Farɛzhɛ̃ɛ̃bá gə́ nyɛ̀ɛ̀ bə̀ Yezu zɔ̀m n ji Sadəsənyɛbá tɛ̃´, bə byẽ̀ dwã, bə jòm dwã yó. 35Mə̀dù jà ń ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́ ń wɔ́ Muyiisi nyə́ né byilnə. Ń yà ń nə́ ń yâl n zhẽ̀ Yezu. Ńmyɛ̌ mɔ́ zɛ̃̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: 36“Yó-cə́bal, Yi nyə́ né wẽ́, wɔ́ tɛ̌ rə̀ du nə̀ dwã bɛ́ gakó?”
37Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Yi nyí rí tɛ̀bɛ́ rə̀ du rə̀ dwã bɛ́ gakó mó nʼê wə̀lə̀: ‘Swéné Cinu ǹ Yi ǹdə́ ǹ wu gakó ǹdə́ ǹ surhə gakó.’ 38Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ Yi nyí rí nã́yéé ré, rə̀ jʼà du nə̀ dwã bɛ́ gakó mó. 39Sə nə̀lyè nyân dɛ́ myɛ wɔ́ ǹdə nã́yéé ré ta. Rə̀ nʼê wə̀lə̀: ‘Swéné ǹ dõ ǹdə ǹ cìcì ta.’ 40Kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ kɛ̃ Muyiisi nyə́ né ǹdə́ Yi nyì-zwennə bé sábá nɛ́ wẽ́ mó ga shí nyə́ né nyɛ̀bɛ́ nə̀lyè y wẽ́.”
Kristə mó wɔ́ mɔ̌ byǐ?
(Markɛ 12.35-37; Lwiki 20.41-44)
41Farɛzhɛ̃ɛ̃bá yʼà zhǐ dwã yó. Yezu zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: 42“Á nʼá bùl bə̀ byè Kristə mó shò-kwã nɛ́? Mɔ̌ byǐ ǹdə́ mɔ?”
Bə wɔ̀: “Dəvyidi byǐ ǹdə́ mɔ.”
43Yezu wɔ̀ bɛ: “Etər Dəvyidi nə tó né n byẽ̀ mò ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ jàn bə̀ ‘Cinu’? Dəvyidi zɔ̀m ń yò n wɔ̀:
44‘Cinu Yi wò à Cinu ni:
bə̂ jòm à jə̀jĩ́ ni,
kɔn mʼe yí a ce ń nɔ̀ ǹ zwə̀ bé ǹ nə̀rh kùr wə̀.’
45Etər Kristə mó mà n zɛ̃̀ n tó né n yə̀ Dəvyidi byǐ, Dəvyidi cìcì jà n byẽ̀ mò bə̀ Cinu?”
46Sə mə̀dù ga yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ n lyár Yezu bə̀ kaka yé. Kɔn zhí dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́, lò lò yà ń kə́ ń kwàl sə n bwə̀rh mò zɔ̀mɛ̀ yé.
23Á bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ta yé
(Markɛ 12.38-39; Lwiki 11.43,46; 20.45-46)
1Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ǹdə́ lyì-zhâ bɛ́ nɛ: 2“Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá wɔ́ Muyiisi nyə́ né bə̀ nʼê cèrhè lyì bí ni. 3Rə̀myɛ́ yilə, zwẽnə kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê cèrhè ába mó, á wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ gə́ nʼê byili ní, sʼá bə̀kʼá tó bə̀ tùntwə̃̀ə̃̀ né, á zɛ̃̀ á nʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ ta yé, bə̀ bə̀ tʼâ wɛ̀rhɛ́ tɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê byili lyì bí ni mú yé.
4“Bə̀ nʼê lyẽ zhĩĩ tɛ̀bɛ́ rə̀ dùm dɛ̃´dɛ̃´ bə̀ zhĩ lyì bí ni, bə̀myɛ́ cìcì mú jʼà tʼâ yâl bə dwə̀rh rè ǹdə́ bə̀ jə̀fɔ́lɛ́ myɛ cìcì bə mʼe sɛ̃ bɛ yé. 5Bə̀ nʼê twĩ̀ bə̀ tumə né gakó lyì yírhə́ yilə. Bə̀myɛ́ wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ bə̀ nʼê ce Muyiisi nyə́ né sábá nɛ́ zɔ̀mà nɛ́ jàlà rə̀ wẽ́ bə̀ lyẽ bə̀ cílə́ ne ráá bə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ̀ Yi-co yi ní mú nʼê yàl nánfwààlɛ̀ du bə̀ dwã bɛ́ nyân dɛ́. Bə̀ nʼê ce bɔ̀rhá nándə̀dwààlɛ̀ bə̀ kàmə̀-zwǐsí ni myɛ.23.5 Zhwifubá sono, bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ bə̀ zɛ̃̀ bə̀ kɛ̃ Muyiisi nyə́ né sábá nɛ́ zɔ̀mà nɛ́ jàlà bə̀ ce rə̀ wẽ́. Bə̀ gə tú bə̀ la Yi co gakó, bə̀ nʼê kwè rè bə̀ lyẽ bə̀ cílə́ ne ráá bə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ̀ bə̀ mʼê wɛ̀rhɛ́ Yi-co wə́. Bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ wẽ̀ dé rə̀myɛ́ mùnì ga bə tó rə̀ dɛnnɛ bə̀ nʼê lyǐrh nyə́ né yò. Kɔn súlí myɛ, bə̀ nʼê ce bɔ̀rhá nándə̀dwààlɛ̀ bə̀ kàmə̀-zwǐsí ni bə̀ mʼê lyǐrh nyə́ né yò.6Bə̀ gə yú címsi kùjú jàà wà, bə̀ só sə bə jòm lyì-fwààlɛ́ jààsɛ́ wa. Bə̀ gə yú dwã-gùúlí jìsí wẽ́, bə̀ só sə bə jòm yé né. 7Bə̀ só myɛ sə lyì bí ce be náàcɛ̀nɛ́ dwã-gùúlí jààsɛ́ wa, sə bə byẽ̀ bè bə̀ ‘Kàrmɔ̀ byilnə’.
8“Ámyɛ̌ gakó wɔ́ da-byâ, á kàrmɔ̀ byilnə mó wɔ́ mə̀dù sásá. Á bə̀kʼá ce lyì bí byẽ̀ ába bə̀ ‘kàrmɔ̀ byilnə’ yé. 9Á gakó Da mɔ́ wɔ́ mə̀dù, wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́. Á bə̀kʼá byẽ̀ lò mə̀dù ga cɛ yó bʼâ da yé. 10Á yó-cə́bal mɔ́ wɔ́ mə̀dù, wɔ́ Kristə. Á bə̀kʼá byẽ̀ lò mə̀dù ga cɛ yó bʼâ yó-cə́bal yé. 11Lò mɔ̀bɔ́ ń wɔ́ lyì-fɔ̀lɔ̀ á wẽ́, ń mə̂ sə n yə̀ á gakó tùntùnnə̀. 12Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ zhẽ̌ ǹ cìn dɛ̃̌, bə̀ mʼa lwəl mó tɛ̃´, sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ lwəl ǹ cìn tɛ̃´, bə̀ mʼa zhẽ̌ mó dɛ̃̌.”
Yezu bú Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá
(Markɛ 12.40; Lwiki 11.39-52; 20.47)
13Yezu zɛ̃̀ ń nə́ ń zɔ̀m ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá ń zhe: “Zwini bʼa zə ámyɛ̌ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, bʼâ wɔ́ myìnù cìnə́. Á nʼá cə̀r lyì bí yé ne, bə̀ bə̀kʼa zù Arəzana tənà y wẽ́ yé. Á cìcì mú tʼá yâl á zù, á jʼâ nʼá cə̀r byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê yâl bə zù mú myɛ mùnì bə̀ bə̀kʼa zù yé.
[ 14“Zwini bʼa zə ámyɛ̌ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, bʼâ wɔ́ myìnù cìnə́. Á nʼá kɔkɔlɛ ejə̀nə̀ bé jɛ̃̀-kɔn gakó á yẽ̌ be, á zɛ̃̀ á wɛ̀rhɛ́ Yi-cər nándə̀dwààlɛ̀, mùnì ga lyì bí nyǐ ába ǹdə lyì-twə̂rh ta. Rə̀myɛ́ yilə, á mʼâ nə còrhò-tum nánfɔ̀lɔ̀ du lyì bí gakó.]
15“Zwini bʼa zə ámyɛ̌ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, bʼâ wɔ́ myìnù cìnə́. Á nʼá jíl lũ w wə, á byɛrhɛ bǔrh, á mʼá pyà sʼá nə lò mə̀dù myɛ cìcì n yə̀ á kwã-lò. Á gə tú á nɔ mɔ, á nʼá ce Yi pə mɔ còrhò-tum dwini ámyɛ̌ nyân dɛ́ twər rə̀lyè.”
16“Zwini bʼa zə ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ sɔ́m-byilnə bé mó, bʼâ wɔ́ lyìlyə̂r. Á nʼá wə̀l bə̀ lò gə bwəl nyí Yi jì y ni, rə̀myɛ́ də̀ yò yé, sə lò gə bwəl nyí sánə́má mɔ́ mə̀ ŋwɛ́nɛ́ Yi jì y wẽ́ mó ne, sə n pyìrh ń nyí-bwəl lé. 17Bə-surhə-zhe cìnə́, á wɔ́ lyìlyə̂r wɛ̀! Wɔ́ sánə́má mɔ́ mə̀ wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ du, ráá wɔ́ Yi jì y è nʼê ce sánə́má mɔ́ jǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ Yi cǐ mú?
18“Á nʼá wə̀l myɛ bə̀ lò gə bwəl nyí Yi jì y vwĩ̀-jìlú w ni, rə̀myɛ́ də̀ yò yé, sə lò gə bwəl nyí pɛnɛ́ y è zhǐ vwĩ̀-jìlú w yó mó ne, sə n pyìrh ń nyí-bwəl lé. 19Lyìlyə̂r, wɔ́ pɛnɛ́ y è wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ du, ráá wɔ́ vwĩ̀-jìlú w ò nʼô ce pɛnɛ́ y jǐrh kɔn dɛ̀bɛ́ Yi cǐ mú? 20Lò gə bwəl nyí vwĩ̀-jìlú w ni, wɔ́ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ ò yó mó ne ń bwəl. 21Lò gə bwəl nyí Yi jì y ni, wɔ́ ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́ mó ne ń bwəl. 22Lò gə bwəl nyí dɛ̃̌ yi ni, wɔ́ Yi pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y ǹdə́ Yi cìcì rə̀ jě è yó mó ga nɛ ń bwəl.
23“Zwini bʼa zə ámyɛ̌ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, bʼâ wɔ́ myìnù cìnə́. Á nʼá vùr á dɔma lyə̀mbwə̀ə̀ré òdù shí gakó yó w á pɛ Yi ni. Á jʼâ də̀ wu-cángá ǹdə́ nɔ̀nɔ̀-dǔr cìnə́ yé, á yə̀ Yi myɛ nɛ zhí kẽkẽ yé. E jʼà wɔ́ nyə́ né nə̀myɛ́ nə̀ du nə̀ dwã bɛ́ Yi nyə́ né wẽ́. Wɔ́ nə̀myɛ́ á yʼâ mə̂ sʼá zwẽ, sʼá bə̀kʼá yẽ̌ nyɛ̀bɛ́ nə̀ dàl mɔ́ myɛ nɛ yé. 24Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á wɔ́ sɔ́m-byilnə bé mó, á wɔ́ lyìlyə̂r. Á gə la nɛ̃̌ nyɔ́, á nʼá lyəl bɔ̀mbwɛ́nɛ́, á jʼâ nʼá lyìl yómó púlə́púlə́.”
25“Zwini bʼa zə ámyɛ̌ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, bʼâ wɔ́ myìnù cìnə́. Á nʼá shàrh zwɛ̌rh ǹdə́ nə̀zhǐrh kwərh, sə̀ wun ní jʼa sú ǹdə́ ŋwɔ̀lɛ̀ e súlí tùm-bəlwâlsɛ wẽ̀ dúdú. 26Farɛzhɛ̃ɛ̃ nánlyìlyǒ, jɛ̀nɛ̀ ń shàrh zwã̌ y wu wə́, sə́ yẽ̌ bʼè kwã y myɛ bʼa lyĩ.
27“Zwini bʼa zə ámyɛ̌ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, bʼâ wɔ́ myìnù cìnə́. Á wɔ́ ǹdə lú-bɔ̀là byɛ̀bɛ́ bə̀ pwèlè pwɛ̃´pwɛ̃´ ta. Bə̀ pwẽ̀ nè mó càn, e jà bə̀ wun ní sú ǹdə́ cùùrì kúr ǹdə́ wò-bədààrhɛ̀ dúdú. 28Wɔ́ èta cìcì á nyɛ̌ nɛ́. Á wɔ́ ǹdə wu-cángá cìnə́ ta lyì bí yírhə́ wə, á wun ní jʼà sú ǹdə́ myìnù e súlí lwɛlɛ dúdú.
29“Zwini bʼa zə ámyɛ̌ Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá, bʼâ wɔ́ myìnù cìnə́. Á nʼá lwì Yi nyì-zwennə bé lú-bɔ̀là bɛ́, á nʼá kwɛrhɛ wu-cángá cìnə́ bé bɔ̀là bɛ́, 30á zɛ̃̀ á nʼá wə̀lə̀: ‘Nə́myɛ̌ gə yʼâ ŋwɛ́nɛ́ nə́ nàmbala bɛ́ yi ní, nə́ yʼâ tʼá la tó nə́ gu Yi nyì-zwennə bé yé.’ 31Sə á gə́ nʼá wə̀l èta mɔ́, á cìcì mú nʼá byili bə̀ wɔ́ ámyɛ̌ nàmbala bɛ́ bə̀ gu Yi nyì-zwennə bé. 32Sə ámyɛ̌, cə̀ə̀lènə̀ á báásɛ dɛ̀bɛ́ á nàmbala bɛ́ yʼà ju kùr bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ mɔ́.
33“Á wɔ́ dɔma, kùrh dwí. Etər á mʼâ tó né á lú myǐn-jì y yé né? 34Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, nyǐnə à bʼa twĩ̀ Yi nyì-zwennə ǹdə́ surhə cìnə́, ǹdə́ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ byilnə. Sə á mʼâ gu bə̀ jàlà, á pəpa bə̀ jàlà də̀-jaárhɛ yó, á mà bə̀ jàlà ǹdə́ ywàálɛ á dwã-gùúlí jìsí wẽ́, sə á mʼâ jì bì bə vò cɔ dõ wə, á twèlé be gàà, á kʼá jì bi bə vò cɔ dõ wə. 35Èta, byɛ̀bɛ́ bə̀ gu nánfò bə ló bə̀ jal mɔ́ tɛ̃´, kɔn ji kùr ǹdə́ wu-cángá cə́bal Abyəə jal mɔ́, e mʼe yí Bərəci byǐ Zakarɛ á gu Yi jì y ǹdə́ vwĩ̀-jìlú w bwə̂l mə́ w mó nyân mɔ́. 36Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: ywẽ̀ né nə̀myɛ́ gakó bʼa jòm zà zà lũ w lyì bí yó wə.”
Zwini tɛ̀bɛ́ rə̀ la Zhərəzalɛm zal
37Yezu súlí n wɔ̀: “Zhərəzalɛm lyì, Zhərəzalɛm lyì, ámyɛ̌ á nʼá gwi Yi nyì-zwennə bé, á nʼá zə nə́kulə á dul byɛ̀bɛ́ Yi twĩ̀ á sono mó. Twər nánzhəzhɔ̌ à byẽ̀ ába à la dwã yó co ǹdə cóló gə́ yʼa kɔ́kwá ò byâ o ce ò kùr w né, sə á yə̀ shɛ̀nɛ́ yé. 38Rə̀myɛ́ yilə, Yi mʼa yẽ̌ ába á dúdú á cɔ w wa.
39“À nʼâ wə̀l ába: kɔn zhí èlâsɛ̃´, á kʼá tʼá la nɛ nɔ, kɔn mʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á mʼâ wɔ̀: ‘Cinu mà n cĩ́ bwəl mɔ̀bɔ́ ń bàn ń yil lé yil mó yó!’ ”
24Yezu zɔ̀m Yi jì y wǔr mó ǹdə́ nɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ yò
(Markɛ 13.1-23; Lwiki 21.5-24)
1Yezu shí Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wẽ́ n du, n yí yé né námpɔ́lɛ́. Ń kwã-lyì bí zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni, bə̀ nʼê zɔ̀m Yi jì y lùlwìrì rí yò ǹdə́ mɔ. 2N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á nə rə̀myɛ́ gakó èta mɔ́? Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: nə́kulu òdù ga tʼâ la ò dõ yó mãɔ̃ yé. Bə̀ mʼa wǔr nə̀ gakó bə ló tɛ̃´.”
3Yezu zɛ̃̀ n vò Olyivyəəré pyɔ̀ w yó, n jòm tɛ̃´. Ń kwã-lyì bí dúdú zɛ̃̀ bə yí ń nyí ni bə wɔ̀ mɔ̀: “Byili nə́ba yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀myɛ́ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́. Sə́ byili nə́ba myɔrhɔ w kɔ̀bɔ́ ò mʼa byili bə̀ ǹ twírí y ǹdə́ lũ zhɔ̌ bwəlse mó.”
4N wɔ̀ bɛ: “Dɛ̃̌na á cìnə̀, mùnì ga bə̀ bə̀kʼa jə́jɛ̀rɛ́ ába yé. 5Lyì nánzhəzhɔ̌ mʼa bə̀ ǹdə́ àmyɛ́ yil lé, sə lò gakó mà n wɔ̀ bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ Kristə mó, sə bə̀ mʼa jə́jɛ̀rɛ́ lyì nánzhəzhɔ̌. 6Bə̀ mʼa zɔ̀m jààsɛ̀ shɛ̀bɛ́ sə̀ nyɛ búlə́ yò ǹdʼába. Á mʼâ nyɛ̀ɛ̀ búlə́ dweme bwə́lbwə́ləə, sʼá bə̀kʼá dùr ywẽ yé, bə̀ kɔn wɔ́ nyɔ́ɔ́ sə rə̀myɛ́ gakó wɛ̀rhɛ́, sə è gwẽ̌ tʼâ la lũ zhɔ̌ yál yé. 7Cɛmɛ bʼa zɛ̃̀ búlə́ ǹdə́ dwã; tənə̀rh bʼa zɛ̃̀ búlə́ ǹdə́ dwã; cɛ y mʼa zhízhǐ jààsɛ̀ nánzhəzhɔ̌ wa; nɔrh mʼa yə̀ nɛ́; 8sə rə̀myɛ́ gakó mʼa yə̀ ǹdə kɛ̃ pwǐ yin kùr-ju ta.
9“Lyì bí mʼa zə ába bə pə lyì nì bə nwɛ̀nɛ̀, sə bə̀ mʼa gu ába. Tənèsé gakó lyì bí mʼa tə̀ àmyɛ́ yil bə jí zùùrì ǹdʼába. 10Sə rə̀myɛ́ yi ní, lyì nánjə̀jóló mʼa gə bə̀ wun, bə myìnì dwã, bə jí zùùrì ǹdə́ dwã. 11Lyì nánzhəzhɔ̌ mʼa fwĩ́ tɛ̃´ bə̀ nʼê jə́jɛ̀rɛ́ lyì bí bə̀ bə̀myɛ́ wɔ́ Yi nyì-zwennə, sə bə̀ mʼa jə́jɛ̀rɛ́ lyì nánjə̀jóló. 12Lwɛlɛ rɛ́ mʼa jʼâ nʼê súlí gaga, sə lyì nánzhəzhɔ̌ dwã sónó w mʼa bɔ̀. 13Sə lò mɔ̀bɔ́ ǹ pyɛ́nɛ́ ń zhì ǹ nà y yó kẽkẽ, ǹ mʼâ nə vwârh. 14Bə̀ mʼa bwə̀l Yi pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí tɛ̀bɛ́ lũ w púlə́púlə́ wə, bə byili lyì bí gakó ne. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lũ w bʼa zhɛ̀.”
15Yezu súlí n wɔ̀: “Á mʼâ nə súsúlú kɔn dɛ́ Yi nyì-zwennə Danəyəə zɔ̀m rə̀ zɔ̀mà mɔ́ rə̀ zhǐ Yi jì y jàà náàcɛ̀nɛ́ y wa. (Mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ kàrmə̀ rɛ̀, sə́ ce jàn nɛ́ ń lwar rə̀ kùrə̀.) 16Rə̀myɛ́ yi ní, lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ Zhide tənà y wa, sə bə dùr bə vò pyààrɛ́ wa. 17Lò mɔ̀bɔ́ ǹ jě lyarh wa, sə ǹ bə̀ká pyà tɛ̃´ só ń pwà ǹ wẽ̀ jù w yé; 18lò mɔ̀bɔ́ ǹ ŋwɛ́nɛ́ gɔ nɛ́ ǹ kɛ́lɛ́ wa, sə ǹ bə̀ká pyà jè zhəl ń kwè ǹ kàmə̀-zwǐ yé.
19“Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ wẽ́, zwini bʼa zə kana byɛ̀bɛ́ bə̀ zhe pǔrh, ǹdə́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê ŋwɛ̀ byâ mɔ́. 20Lwə̂lnə Yi mùnì ga è bə̀kʼa yə̀ wàr yi ni ráá shìrhə́ dɛ̃ yù w á la dǔr yé. 21Rə̀myɛ́ yi ní, zwini rí bʼa dwini tɛ̀bɛ́ rə̀ yàl nɛ́ lũ w kùr-ju yi ní ga kɔn mʼe yí èlâsɛ̃´ mɔ́. Zwini rí rə̀myɛ́ dwí rí kʼê tʼâ bàn gaga yé. 22Yi gə yʼà yə̀ dwã nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ bɔ̀, lò mə̀dù ga yà ń tá ń la lú yé. Sə rə̀ bɔ̀ nɛ̀, lyì bí byɛ̀bɛ́ rə̀ cír mó yilə.
23“Rə̀myɛ́ yi ní, lò gə wò ába bə̀ nyǐ Kristə mó ŋwɛ́nɛ́ nyɔ̀nɔ̀, ráá jàà dõ wə, sʼá bə̀kʼá zwẽ nyí yé. 24Lyì mʼa fwĩ́ tɛ̃´ bə̀ nʼê jə́jɛ̀rɛ́ lyì bí, jàlà wɔ̀ bə̀ bə̀ wɔ́ Kristə mó, jàlà wɔ̀ bə̀ bə̀ wɔ́ Yi nyì-zwennə. Bə̀ mʼa wɛ̀rhɛ́ màmyaarhɛ nánfwààlɛ̀ ǹdə́ wò-jààrɛ̀, bə mʼe jə́jɛ̀rɛ́ lyì bí. Kɔn gə wɔ̌, bə̀ mʼa jə́jɛ̀rɛ́ byɛ̀bɛ́ Yi cír mó myɛ cìcì. 25Nyǐnə à dámâ à nʼâ byili ába.
26“Sə bə̀ gə wò ába bə̀ nyǐ Kristə mó ŋwɛ́nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w wə, sʼá bə̀kʼá vò yé. Bə̀ gə wò ába bə̀ nyǐ ń shèè jù wə̀, sʼá bə̀kʼá zwẽ nyí yé. 27Zhə̀nà, Numbyíní Byǐ twírí y mʼa yə̀ ǹdə dwà y gə́ yʼa lyə́lyɔ̌ yi-pwírhí wə, e vò e yə̂r yi-zùr w ní. 28Kɔn gə cù rə̀ pyě mə̀gã̌, wɔ́ gàà myɛ zúmə́ né nʼê zhə̀l nə̀ nɛ dwã nɛ́.”
Yezu zɔ̀m ń twírí y nánkwaá y yò
(Markɛ 13.24-37; Lwiki 17.26-30,34-36; 21.25-33; 12.41-48)
29Yezu súlí n wɔ̀: “Dwã nɛ́ nə̀myɛ́ zúzúnú w gə tú ò lyɛ̃, rə̀myɛ́ yó cìcì, nə̀nyɔ́nɔ́ pwẽ̀ dé mʼa jé; cànà pwẽ̀ kʼê tʼâ la nɛ́ yál yé; cã̀mə́sɔ̌rh mʼa shí dɛ̃̌ sə ló tɛ̃´; kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ yi w mú bʼa zhízhǐ. 30Sə rə̀myɛ́ yó, myɔrhɔ bʼa du dɛ̃̌ ò nʼô byili bə̀ Numbyíní Byǐ twírí y bwəlse. Nunə dwí gakó mʼa zɛ̃̀ bə̀ nʼê kúrhə́, sə bə̀ mʼa nə Numbyíní Byǐ ń ŋwɛ́nɛ́ bə́ban wẽ́ ń bàn ǹdə́ jàn ǹdə́ zùwə́ nánfɔ̀lɔ̀. 31Ń mà n twĩ̀ ń màlɛ́kabá ǹdə́ pɔ́lá è cəl nánfɔ̀lɔ̀, lũ w cə-yala gakó, kɔn zhí yi-pwírhí e mʼe yí yi-zùr, bə byẽ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ ń cír mó bə cĩ́ dwã yó.
32“Nyǐnə myɔrhɔ òdù, sʼá lwar ò kùrə̀. Á gə nɔ épyìlú ò jɛ̀sɛ́ nʼê tò, ò vɔɔrɛ́ nʼê púrhə́, á yě bə̀ shí rí bwəlse. 33Èta myɛ, á gə tú á nɔ ywẽ̀ né nə̀myɛ́ nə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́, sʼá lwar bə̀ Numbyíní Byǐ twírí y bwəlse, ń ŋwɛ́nɛ́ bwə̀rə̀ y nyí ni. 34Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: zà zà lũ w lyì bí gakó tʼâ la lyɔ̃ ǹdə́ rə̀myɛ́ gakó yə̀ wɛ̀rhɛ́ yé. 35Dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ mʼa lyɛ̃, sə àmyɛ́ zɔ̀mà nɛ́ tʼâ la lyɔ̃ gaga yé.
36“Lò lò yə̀l dɛ̃ rɛ́ ráá yi rí rə̀myɛ́ yé. Arəzana màlɛ́kabá myɛ yə̀l yé; Yi Byǐ mú myɛ cìcì yə̀l yé. Wɔ́ Da mɔ́ dúdú ń yě. 37Kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ yàl nɛ́ Nəwee yi ní mú, wɔ́ rə̀myɛ́ cìcì rə̀ mʼa kʼe yə̀ nɛ́ Numbyíní Byǐ twírí y myɛ yi ní. 38Nɛ̃̌ mɔ́ gə́ yʼà gwẽ̌ yə̀ lũ w cɔ̀ yó, lyì bí yʼà nʼê jí, bə̀ nʼê nywɛ̀, bala nʼê jí kana, kana nʼê jí byə́nə́, bə̀ nʼê pɛ bə̀kwá byə́nə́ ne, kɔn mʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Nəwee zù bǔ-bwəl lé wẽ́ mó. 39Bə̀ yʼà tʼâ bùl kaka yé, kɔn mʼe yí dwà y nánfwɛ̀lɛ̀ y nyɔ̀, è nɛ̃̌ mɔ́ zə bə̀ gakó mə mʼe lyɛ̃. Wɔ́ èta Numbyíní Byǐ twírí y myɛ bʼa yə̀ nɛ́.
40“Sə rə̀myɛ́ yi ní, bala bə̀lyè gə tó dwã bə̀ nʼê twĩ̀ kɛ́lɛ́ èdù wẽ́, bə̀ mʼa zə mə̀dù y bə yẽ̌ ń dõ mó ne. 41Kana bə̀lyè gə tó dwã bə̀ nʼê nɔ̀m mún nə̀mú yó, bə̀ mʼa zə mə̀dù y bə yẽ̌ ń dõ mó ne. 42Rə̀myɛ́ yilə, zəna á yírhə́, bʼâ yə̀l dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ á Cinu mú bàn mɔ́ yé.
43“Lwarna bə̀ kɛ̀lɛ́ cə́bal gə yà ń yě yi rí tɛ̀bɛ́ ŋwɔ̀l-bal bàn ń wẽ̀ dé ŋwɔ́l cəcɛ̃ y nɛ, ń yà ń tá ń la dɔ̀ɔ̀, n yẽ̌ mo n zù ń sõ kɛ̀lɛ́ w yé. 44Rə̀myɛ́ yilə, ámyɛ tɛnɛna á zhì, bə̀ Numbyíní Byǐ mà n bə̀ yi rí tɛ̀bɛ́ á tʼá dɛ̃̀ mɔ̀ mɔ́.”
45Yezu súlí n wɔ̀: “È nə wɔ́ mɔ̌ ń wɔ́ tùntùnnə̀ nántwə̂ ń zhe surhə? Lwarna bə̀ wɔ́ mɔ̀bɔ́ ń yó-cə́bal kwè n cĩ́ ń kɛ̀lɛ́ lyì nyí ni, mùnì ga kùjú yi gə yúwə́, sə n sùr ń dwã bɛ́ mɔ́. 46Yó-cə́bal mɔ́ gə ká ń tú ń pwírí ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ byili mu ní, tùntùnnə̀ mó ńmyɛ̌ mɔ́ bʼa nə ń cìnə̀. 47Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: ń yó-cə́bal mɔ́ mà n cĩ́ mu ń nə̀cɛ̀ndɛ́ gakó nyí ni.
48“Sə ń gə wɔ́ tùntùnnə̀ námməlwɛ̀lɛ́, ń nə́ ń bùl ń wẽ́ bə̀ ń yó-cə́bal mɔ́ nə́ ń dɛnɛ ǹdə́ tú, 49n zɛ̃̀ n ji kùr ń nə́ ń mà ń dwã bɛ́, ń nə́ ń jí kùjú yààyàà, ń nə́ ń tó sə̀-nyɔ̀ɔ́rɛ nɛ ń nywɛ̀ sɛ̃´, 50tùntùnnə̀ mó ńmyɛ̌ mɔ́ yó-cə́bal mɔ́ mà n ká n bə̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ ń tá ń dɛ̃̀ mɔ̀ mɔ́, ǹdə́ yi rí tɛ̀bɛ́ ń yə̀l ń nyí ni mú. 51Sə ń mà n pɔ̃ còrhò-tum nánfɔ̀lɔ̀, n wɛ̀rhɛ́ mɔ ǹdə bə̀ gə́ yʼa wɛ̀rhɛ́ myìnù cìnə́ bé né, sə ń mà ń nə́ ń kúrh ǹdə́ ń dɔ̀m ń yə́lə́ dwã nɛ gàà.”
25Kana-byâ shí səswalá
1Yezu kə́ n ji səswalá n pə ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: “Nyǐnə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bʼa myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ Numbyíní Byǐ twírí y dɛ̃ rɛ́. Dɛ̃ rə̀dù, kɛ̃-jú yʼà ŋwɛ́nɛ́. Kana-byâ shí zɛ̃̀ ǹdə́ bə̀ pàntámsɛ bə̀ la vò e jəl kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́. 2Bə̀nu y yʼà lɔ́wá, sə bə̀nu y yʼà wɔ́ námməyuuri. 3Byɛ̀bɛ́ námməyuurí kwè bə̀ pàntámsɛ́, bə jʼà yə̀ nwə̃̌ dõ zal bə mʼe súlí kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ sə̀ wẽ́ mó ne yé, 4sə byɛ̀bɛ́ bə̀ lɔ́ mɔ́ yʼà co nwə̃̌ dõ nũ̌-kwə̀lsè wẽ́ bə mʼe súlí kɛ̀bɛ́ è ŋwɛ́nɛ́ bə̀ pàntámsɛ́ wẽ́ mó ne. 5Sə kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ yà ń nə́ ń dɛnɛ ǹdə́ tú. Rə̀myɛ́ ce, jan zə bə̀ gakó bə dɛ̀ɛ̀.
6“Cɛ y gə́ tú e swəl kókó, bə nyɛ̀ɛ̀ cəl rə̀ wòwə̀: ‘Nyǐnə kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ bànà. Dunə á vò á jəl mo.’
7“Bə̀ gakó zɛ̃̀ bə̀ nʼê kwɛrhɛ bə̀ pàntámsɛ́. 8Námməyuurí zɛ̃̀ rə wɔ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ lɔ́ mɔ́ nɛ: ‘Twərhnə á nwə̃̌ y námpɔ́lɛ́ námpɔ́lɛ́ á pə nə́ba. Nyǐnə nə́ pàntámsɛ́ nʼê yâl sə cì’.
9“Byɛ̀bɛ́ bə̀ lɔ́ mɔ́ zɛ̃̀ bə wɔ̀ bɛ: ‘Ɔ̃́ʼɔ̃, nwə̃̌ y kɛ̀bɛ́ yír nə́myɛ̌ ǹdʼámyɛ̌ ga yé. Zhəlnə dɔ̌lna bɛ́ sono á yè á ce á pàntámsɛ́ wa.’
10“Sə bə̀ gə́ zhǐr bə̀ la vò e yè nwə̃̌ y yi ní, kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ já n bà. Byɛ̀bɛ́ bə̀nu y bə̀ yʼà tɛnɛ bə̀ zhǐ mú tó mo bə zù kɛ̃-jú címsí kùjú jì y wə. Bə pyi bòlò wə́. 11Kana-byâ bɛ́ námməyuurí zɛ̃̀ bə tà-kwã bə bà, bə̀ zhe: ‘Yó-cə́bal, yó-cə́bal, pùl bòlò w ń pə nə́ba nə́ zù.’ 12Kɛ̃ mɔ́ byal mɔ́ zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: ‘Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: à yə̀l á pár yé.’ ”
13Yezu zɛ̃̀ n zhízhílí n wɔ̀: “Zəna á yírhə́, bʼâ yə̀l dɛ̃ rɛ́ ráá yi rí tɛ̀bɛ́ Numbyíní Byǐ mà n bə̀ mɔ́ yé.”
Yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ tùntùnnə̀ bé bə̀tɔ̀ y səswalá
14Yezu kə́ n ji səswalá n pə ń kwã-lyì bí ni n wɔ̀: “Nyǐnə kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ nʼê myɛrhɛ Arəzana pyɛ̀lɛ̀ rɛ́. Bal mə̀dù ń yà ń la sɔ́má. N zɛ̃̀ n byẽ̀ ń kɛ̀lɛ́ tùntùnnə̀ bé, n kwè ń jɛ̃̀-kɔn dɛ́ n pə bɛ, bə̀ bə̀ zwẽ bə mʼe twĩ̀. 15N pə lò gakó ne ǹdə́ ǹ gə́ wɔ̌ ǹ mʼâ twĩ̀ ní. N pə byinə shí-ènu tum wársɛ mə̀dù y ni, n pə byinə shí-èlyè tum wársɛ ń dõ mó ne, n zɛ̃̀ n pə byinə shí tum wársɛ bə̀tɔ̀ nyân mɔ́ nɛ, n zɛ̃̀ n zhǐr n vò ń sɔ́má yá.
16“Mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ byinə shí-ènu tum wársɛ́ mɔ́ zɛ̃̀ làlà n vò n zə sɛ n dɔ̌l, n nə byinə shí-ènu tum wársɛ́ dwã n mə n súlí. 17Mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ byinə shí-èlyè tum wársɛ́ mɔ́ myɛ wɛ̀rhɛ́ èta, n nə byinə shí-èlyè tum wársɛ dwã n mə n súlí. 18Sə mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ byinə shí tum wársɛ́ mɔ́ zhǐr n vò n kù gɔ́rɔ́ n ce ń yó-cə́bal mɔ́ wársɛ́ nɛ́.
19“Kɔn dɛnɛ dɛ̃´dɛ̃´, bə̀ yó-cə́bal mɔ́ ká n bà, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bə̀ lò gakó sə́ zə ǹ wársɛ́ ń mə́ bə̀ n nyìwé. 20Mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ byinə shí-ènu tum wársɛ́ mɔ́ twẽ̌ n yí ǹdə́ byinə shí-ènu tum wársɛ́ dwã ń dɔ̌l n nə mɔ́, n wɔ̀: ‘Yó-cə́bal, àmyɛ́ wɔ́ byinə shí-ènu tum wársɛ ǹ yà ǹ pɔ nɛ. Nyǐ à zə sɛ a nə byinə shí-ènu tum wársɛ dwã a mʼa súlí.’ 21Yó-cə́bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: ‘Kɔn càn tùntùnnə̀ nántwə̂. Ǹ zə kɔn námpɔ́lɛ́ ń mə́ twĩ̀ à pùbùlə̀. À mʼa pɔ̃́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ ń nyǐ rə̀ yò. Bə̀ ń tó ne ń fùù.’
22“Mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ byinə shí-èlyè tum wársɛ́ mɔ́ myɛ twẽ̌ n yí ǹdə́ byinə shí-èlyè tum wársɛ́ dwã ń dɔ̌l n nə mɔ́, n wɔ̀ ń yó-cə́bal mɔ́ nɛ: ‘Yó-cə́bal, àmyɛ́ wɔ́ byinə shí-èlyè tum wársɛ ǹ yà ǹ pɔ nɛ. Nyǐ à zə sɛ a nə byinə shí-èlyè tum wársɛ dwã a mʼa súlí.’ 23Yó-cə́bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: ‘Kɔn càn tùntùnnə̀ nántwə̂, ǹ zə kɔn námpɔ́lɛ́ ń mə́ twĩ̀ à pùbùlə̀. À mʼa pɔ̃́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀ ń nyǐ rə̀ yò. Bə̀ ń tó ne ń fùù.’
24“Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, mɔ̀bɔ́ bə̀ pɔ mɔ byinə shí tum wársɛ́ mɔ́ myɛ twẽ̌ n yí, n wɔ̀ ń yó-cə́bal mɔ́ nɛ: ‘Yó-cə́bal, à yě bə̀ ǹ zum dɛ̃´dɛ̃´. Ǹ yʼâ jə̀r ǹ gə́ yə̀ mə̀gã̌ dwì, ń kwar ǹ gə́ yə̀ mə̀gã̌ lɛ. 25À dùr ywẽ, a vò a kù gɔ́rɔ́ a ce ǹ wársɛ́ nɛ́. Nyǐ ǹ kɔn dɛ́.’
26“Yó-cə́bal mɔ́ wɔ̀ mɔ̀: ‘Ǹ wɔ́ tùntùnnə̀ námməlwɛ̀lɛ́, ń jà ǹ wɔ́ nə̀wàcã̀nyɛlɛ́. Ǹ gə́ yě bʼà nʼâ jə̀r à gə́ yə̀ mə̀gã̌ dwì, à nʼâ kwar à gə́ yə̀ mə̀gã̌ lɛ mɔ́. 27Ǹ yà ǹ mə̂ sə́ zə à wársɛ́ ń vò ń cĩ́ sə̀byâ jì y wẽ́, mùnì ga à gə kʼâ túwə́, sʼa vò a zwẽ à kɔn dɛ́ ǹdə́ rə̀ twirí yə́.’ 28N zɛ̃̀ n súlí n wɔ̀: ‘Zwẽnə byinə shí tum wársɛ́ ń sõ mó á pə mɔ̀bɔ́ ń zhe byinə shí-ènu tum wársɛ́ mɔ́ nɛ. 29Zhə̀nà, lò mɔ̀bɔ́ ń zhe, bə̀ mʼa pɔ̃ dɛ̃´dɛ̃´ n mə n súlí, sə mɔ̀bɔ́ ń bə zhe, bə̀ mʼa zwẽ tɛ̀bɛ́ námpɔ́lɛ́ y ń zhe mó myɛ cìcì. 30Zəna tùntùnnə̀ mó ń bə kùr zhe èta mɔ́ á ce pwẽ̀ nè cə-byṹ w wə. Ń mà ń nə́ ń kúrh ǹdə́ ń nə́ ń dɔ̀m ń yə́lə́ dwã nɛ gàà.’ ”
Bùrsí dɛ̃ rɛ́
31Yezu súlí n wɔ̀: “Numbyíní Byǐ gə tú ń zùwə́ y wẽ́, ǹdə́ ń màlɛ́kabá gakó yi ní, ń mà n jòm ń pyɛ̀lɛ̀ də̀gwã́ y yó ǹdə́ zùwə́. 32Nunə dwí gakó mʼa bə̀ bə gùlí dwã ń yé né, sə ń mà n pɔr bɛ dwã nɛ ǹdə vwã̌-ènɔ̀n gə́ ya n pɔr ń pyììsí ǹdə́ ń bɔ̀n nɛ́ dwã nɛ nɛ́, 33n ya n ce pyììsí ń jə̀jĩ́ ni, n ce bɔ̀n nɛ́ ń jə̀gwã̀ nɛ̀. 34Sə rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ mà n wɔ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń jə̀jĩ́ sõ mó ne: ‘Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ à Da cĩ́ bwəl á yó mó, bànà á cìní tənà y bə̀ tɛnɛ bə cĩ́ ába lũ w kùr-ju yi ní ga mɔ́. 35Nɔrh yʼà zhe ne, á pɛ̃ kùjú a jí; nə̀nyɛ̀lsɛ̀ yʼà zhe ne, á pɛ̃ nɛ̃̌ a nyɔ̀; à yʼà tú zhəəle á sõ, á zwẽ à zhəəlé; 36à yʼà wɔ́ nánlwè, á pɛ̃ gàndɛ̀ a zù; à yʼà bə jàn zhe yé, á bʼâ gwɛ̃ à jàà wà; bə̀ yʼà co ne byə̀nə́-jù wə̀, á bʼâ gwɛ̃ nɛ.’
37“Sə rə̀myɛ́ yó, wu-cángá cìnə́ bé mʼa zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: ‘Cinu, dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ nɔrh zhe mó, nə́ pɔ̃́ kùjú ń jí? Dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ nə̀nyɛ̀lsɛ̀ zhe mó, nə́ pɔ̃́ nɛ̃̌ ń nyɔ̀? 38Dǒ ǹ yà ǹ tú zhəəle nə́ sõ, nə́ zwẽ ǹ zhəəlé? Dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ ǹ wɔ́ nánlwè, nə́ pɔ̃́ gàndɛ̀ ń zù? 39Dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ ǹ bə jàn zhe, ráá bə̀ yʼà co mó byə̀nə́-jù wə̀, nə́ bʼě gwɛ̃ ǹ jàà wà?’
40“Sə pyɔ̌ mɔ́ mà n wɔ̀ bɛ: ‘Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á wɛ̀rhɛ́ à nyáná bɛ́ námpɔ́lsɛ́ byɛ̀bɛ́ mə̀dù nì, wɔ́ àmyɛ́ nɛ à wɛ̀rhɛ́ rɛ.’
41“Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń mà n zɛ̃̀ n wɔ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ ń jə̀gwã̀ sõ mó ne: ‘Ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ á yə̀ à Da bwəl lé nɛ mɔ́, lyɛ̃na à yala nɛ á vò myǐn mɔ̀bɔ́ mə̀ tʼâ cì gaga bə̀ tɛnɛ Shətana ǹdə́ è màlɛ́kabá yil mó wẽ́. 42Nɔrh yʼà zhe ne, sʼá yə̀ nɛ̀ kùjú pɛ a jí yé; nə̀nyɛ̀lsɛ̀ yʼà zhe ne, sʼá yə̀ nɛ̀ nɛ̃̌ pɛ a nyɔ̀ yé; 43à yʼà tú zhəəle á sono, sʼá yə̀ à zhəəlé zwẽ yé; à yʼà wɔ́ nánlwè, sʼá yə̀ nɛ̀ gàndɛ̀ pɛ a zù yé; à yʼà bə jàn zhe, bə̀ yʼà co ne byə̀nə́-jù w myɛ, sʼá yə̀ twí á gwɛ̃ à jàà w yé.’
44“Rə̀myɛ́ yó, bə̀myɛ mʼa zɛ̃̀ bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: ‘Cinu, dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ nɔrh zhe, ráá nə̀nyɛ̀lsɛ̀ zhe mó, nə́ zɛ̃̀ nə́ yə̀ mɔ́ sɛ̃? Dǒ ǹ yà ǹ tú zhəəle nə́ sõ, nə́ zɛ̃̀ nə́ yə̀ ǹ zhəəlé zwẽ? Dǒ nə́ nɔ mɔ́ ǹdə́ ǹ wɔ́ nánlwè, ráá ǹdə́ ǹ bə jàn zhe, ráá bə̀ co mó byə̀nə́-jù wə̀, nə́ zɛ̃̀ nə́ yə̀ mɔ́ sɛ̃?’
45“Sə rə̀myɛ́ yó, pyɔ̌ mɔ́ mà n wɔ̀ bɛ: ‘Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á yə̀ wɛ̀rhɛ́ à nyáná bɛ́ námpɔ́lsɛ́ byɛ̀bɛ́ mə̀dù nì, wɔ́ àmyɛ́ nɛ á yə̀ rɛ̀ wɛ̀rhɛ́ yé.’ 46Sə bə̀myɛ́ mʼa vò bə nə còrhò-tum rə̀ tʼâ la zhɔ̌, sə wu-cángá cìnə́ bé mʼa vò bə nə nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌.”
26Zhwifubá yé né cìnə́ bé yʼà nʼê tɛ́rɛ́ bə̀ gə́ mʼa tó né bə zə Yezu bə gu
(Markɛ 14.1-2; Lwiki 22.1-2; Zhã 11.45-53)
1Yezu gə́ zɔ̀m rə̀myɛ́ gakó n zhɛ̀, n zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: 2“Á yě bə̀ Pakɛ y címsí dâl lyẽ̌ né,26.2 Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ byili címsi gakó gə́ nʼê jí ní gàà mɔ́. bə̀ mʼa zə Numbyíní Byǐ bə pə bə pəpa də̀-jɔrhɔ́ yó.”
3Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Zhwifubá náncɛsɛ́ gùlí dwã vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y Kəyifu sõ kɛ̀lɛ́ wa, 4bə sə̀ ǹdə́ dwã bə pyà surhə nyɛ̀bɛ́ bə̀ mʼa wɛ̀rhɛ́, mùnì ga bə zə Yezu ǹdə́ lò lò yə̀l yé, sə bə gu mu. 5Bə̀ yʼà zhe: “Kɔn bə mə̂ sə nə́ zə mɔ címsí yù w yé, mùnì ga cɔ w lyì bí bə̀kʼa zɛ̃̀ búlə́ nə́ yó w yé.”
Kɛ̃ mə̀dù ló nwə̃̌ è lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ Yezu yó wə
6Yezu yà ń ŋwɛ́nɛ́ Shəmɔ mɔ́ mɔ̀bɔ́ nɔ w yʼà zhe mó sõ kɛ̀lɛ́ w Betəni ní. 7Kɛ̃ mə̀dù fwâr n yí ń yala nɛ ǹdə́ kwâl-byǐ náàcɛ̀nɛ́, è yʼà sú ǹdə́ nwə̃̌ è ye y yʼà cɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´, è lwẽ́ dé jʼà nyɛ̀. N ló nwə̃̌ y Yezu yó w ǹdə́ ń yà ń nə́ ń jí kùjú.
8Yezu kwã-lyì bí gə́ nɔ rə̀myɛ́, bə̀ lyimə zɛ̃̀, bə zɛ̃̀ bə̀ zhe: “Byè yil ń nə́ ń zhìlì nwə̃̌ è ye y cɛ̀ èta mɔ́ nánfò? 9Bə̀ yʼà wɔ̌ bə̀ yè y bə zə è sə̀byǐ mú bə mʼe sɛ̃ nə̀mwà nɛ̀.”
10Yezu lwar, n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Byè yil á nʼá zhìlì kɛ̃ mɔ́ wu ni? Dɛ̀bɛ́ ń wɛ̀rhɛ́ à yil mó wɔ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ càn. 11Nyǐnə nə̀mwà mʼa yə̀ nɛ́ ǹdʼába twéé twéé. Sə è gə wɔ́ àmyɛ́ yilə, á tʼá la nɛ nɔ dɛ̃ gakó yé. 12Ń gə́ ló nwə̃̌ y à yó mó, wɔ́ à yala nɛ́ ń tɛnɛ lú-bɔ̀l w co yilə. 13Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: bə̀ gə́ la yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bwə̂l lũ w wẽ́ mə̀gã̌ gakó, bə̀ mʼa byili kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ kɛ̃ mɔ́ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ myɛ, bə mʼe lyǐrh ń yò.”
Zhidə tɛ́rɛ́ ń gə́ mà n tó né n myìnì Yezu n pə bə za
(Markɛ 14.10-11; Lwiki 22.3-6)
14Rə̀myɛ́ yó, Yezu kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y mə̀dù ń yíl Zhidə Esəkarəyɔtɛ zhǐr n vò Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé sono, 15n wɔ̀ bɛ: “Bə̀kɔ́n á mʼâ pɛ̃ sʼa byili ába á gə́ mʼâ tó né á zə Yezu?”
Bə zɛ̃̀ bə gə̀ dwã shə́-ètɔ̀ tum wársɛ bə pɔ̃. 16Kɔn zhí rə̀myɛ́ yi ní, n já n ji kùr ń nə́ ń pyà ń gə́ mà n tó né n myìnì Yezu n pə bə za.
Yezu ce ń kwã-lyì bí tɛnɛ Pakɛ y címsí kùjú wə́
(Markɛ 14.12-16; Lwiki 22.7-13)
17Búrú w bə̀ yə̀ sã̀-nə̀byẽ̌ ò wẽ́ ce mó címsí dɛ̃ rɛ́ nã́yéé ré yùwə̀, Yezu kwã-lyì bí yí ń nyí ni bə bwə̀rh mò bə wɔ̀: “Yẽ̀ ǹ nə́ ǹ yâl bə̀ nə́ tɛnɛ Pakɛ y címsí kùjú w ní nə́ pɔ̃́?”
18N wɔ̀ bɛ: “Zhəlnə cɔ w wa, bə̀kə́ka sõ, á wɔ̀ mɔ̀: ‘Nə́ yó-cə́bal mɔ́ wò bə̀ ń yi rí yúwə́, sə wɔ́ ǹmyɛ́ sõ ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kwã-lyì bí la Pakɛ y címsí kùjú w ní jú.’ ”
19Ń kwã-lyì bí vò bə wɛ̀rhɛ́ ǹdə ń gə́ byili bi ní, bə tɛnɛ Pakɛ y címsí.
Yezu byili bə̀ lò mə̀dù la mɔ myìnù
(Markɛ 14.17-21; Lwiki 22.14,21-23; Zhã 13.21-30)
20Də̀dɛ̀nɛ́ y yi gə́ yúwə́, Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y zɛ̃̀ bə̀ jě tɛ̃´ bə̀ nʼê jí kùjú wə́. 21Bə̀ gə́ yʼà nʼê jí yi ní, ń wò bè: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l ába: ámyɛ̌ mə̀dù la nɛ myìnù n pə bə za.”
22Bə̀ gakó wun zhìlì kókó, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê bwə̀rh mò mə̀dù mə̀dù bə̀ zhe: “Cinu, è wírí è də̀ àmyɛ́ yé?”
23N wɔ̀ bɛ: “Mɔ̀bɔ́ ń tó ne n ce ń jɛ̃̀ y nə̀zhĩ̌ y wẽ́ mó, ń la nɛ myìnù n pə bə za. 24Numbyíní Byǐ nə́ ń zhǐr ǹdə Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ gə́ nʼê byili ń shò-kwã nɛ́ nɛ́, sə zwini mʼa zə lò mó mɔ̀bɔ́ ń la mɔ myìnù n pə bə zə mɔ́! Bə̀ gə yʼà yə̀ lò mó ńmyɛ̌ mɔ́ lùl yʼà cɔ̃̀.”
25Zhidə mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń myìnì mù mú zɛ̃̀ n bwə̀rh mò n wɔ̀: “È nə wɔ́ àmyɛ́ yó-cə́bal?”
Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ èta, ǹdə ǹ gə́ wò né.”
Yezu ǹdə́ ń kwã-lyì bí jú Pakɛ y címsí kùjú wə́
(Markɛ 14.22-25; Lwiki 22.14-20; 1 Kɔrɛ̃tɛ 11.23-25)
26Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê jí kùjú w yi ní, Yezu kwè búrú n ce Yi nə̀báná, n kə́ w dwã wa, n pə ń kwã-lyì bí ni, n wɔ̀: “Zwẽnə á jí. Tɛ̀bɛ́ wɔ́ àmyɛ́ yala.”
27N zɛ̃̀ n kwè kâ-zɔ̌m ǹdə́ sɛ̃´ mə̀ wẽ́, n ce Yi nə̀báná, n pə bɛ n wɔ̀: “Zwẽnə á gakó nyɔ̀. 28Mɔ̀bɔ́ wɔ́ àmyɛ́ jal, sə mə̀ nʼê byili bə̀ Yi dɔbrɛ́ wɔ́ zhə̀nà. Jal mɔ́ mə̀myɛ́ la tɛ̃´ ló mùnì ga lyì nánzhəzhɔ̌ nə bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri. 29À nʼâ wə̀l ába: kɔn zhí èlâsɛ̃´, à kʼâ tʼâ la sɛ̃´-cǒ byâ nɛ̃̌ mɔ́ mə̀myɛ́ nyɔ́ gaga yé, kɔn mʼe yí dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ àmyɛ́ ǹdʼámyɛ̌ mʼâ kʼé tó dwã nə́ nyɔ̀ mə̀ dõ nándùl à Da tənà y wẽ́ mó.”
30Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, bə nún bə cèrhé Yi, bə zɛ̃̀ bə shə́r bə vò Olyivyəəré pyɔ̀ w yó.
Yezu wò bə̀ Pyɛɛrɛ mà n wɔ̀ bə̀ ń yə̀l ń pár yé
(Markɛ 14.27-31; Lwiki 22.31-34; Zhã 13.36-38)
31Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ ń kwã-lyì bí ni: “Cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́, á gakó mʼâ dùr á yẽ̌ ne. Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: ‘À mʼa gu vwã̌-ènɔ̀n mɔ́, sə ń pyììsí mʼa làà dwã nɛ.’ ” 32Yezu súlí n wɔ̀: “Sə à gə tú a bwìrhì, à mʼa tó yé a vò a dɛ̃̀ ába Gəlile né.”
33Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bá bə̀ gakó gə la dǔr bə̀ yẽ̌ mó myɛ, àmyɛ́ tʼâ la dǔr a yẽ̌ mó gaga yé.”
34Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Zhə̀nà, à nʼâ wə̀l mó: cəcɛ̃ y kɛ̀bɛ́ cìcì, cə́-bya mʼa la mʼe kúrh ǹdə́ ǹ wò twər rə̀tɔ̀ bə̀ ǹ yə̀l à pár yé.”
35Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bá à gə mʼa tó mó a cì myɛ, à tʼâ la wál bʼà yə̀l ǹ pár gaga yé.” Yezu kwã-lyì bí gakó tó bə zɔ̀m rə̀myɛ́ rə̀dù yə́.
Yezu zhə̀l Zhətəsəməni ń nə́ ń ce Yi
(Markɛ 14.32-42; Lwiki 22.39-46)
36Rə̀myɛ́ yó, Yezu zɛ̃̀ n zə ń kwã-lyì bí n vò jàà èdù wẽ́, bə̀ nʼê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ bə̀ Zhətəsəməni. N wɔ̀ bɛ: “Jǒmnə nyɔ̀nɔ̀, à la vò a ce Yi.”
37N zə Pyɛɛrɛ ǹdə́ Zebede byâ bɛ́ bə̀lyè y n mə n zhǐr. Ń wu zɛ̃̀ o zhìlì dɛ̃´dɛ̃´, n nyâr ń cìnə̀, 38n zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Wu-zhìlù nánfɔ̀lɔ̀ zhe ne, à nʼâ yâl a cì. Mɛ̃na nyɔ̀nɔ̀, á tó ne á zə á yírhə́.”
39N zɛ̃̀ n twẽ̌ n vò yé né námpɔ́lɛ́, n zə ń yé n pú tɛ̃´, ń nə́ ń lwə̀l Yi ń zhe: “À Da, kɔn gə wɔ̌, sə nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ fwâr à yala nɛ. Sə zhə̀n zhə̀nà, è bə̀kʼa yə̀ ǹdə àmyɛ́ gə́ nʼâ yâl nɛ́ yé. È yál ǹdə ǹmyɛ́ gə́ nə́ ǹ yâl nɛ́.”
40N zɛ̃̀ n kwɛ̃̀ n vò ń kwã-lyì bí bə̀tɔ̀ y sõ, n pwírí bə̀ dɛ̌. N wɔ̀ Pyɛɛrɛ nɛ: “Á yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ á zə á yírhə́ á jòm námpɔ́lɛ́ myɛ cìcì? 41Zana á yírhə́, sʼá lwə̀l Yi, mùnì Shətana bə̀kʼa ŋwɛ̀nɛ́ e swèlè ába yé. Numbyíní wu w nʼô yàlá, sə è yala nɛ́ jàn dɛ́ yə̀ yí yé.”
42N kə́ n vò, n lwə̀l Yi ń twər rə̀lyè nyân dɛ́, n wɔ̀: “À Da, nɔ̀nɔ̀ w kɔ̀bɔ́ gə wàr ò mʼa fwâr à yala nɛ, à gə mə̂ sʼa nwɛ̀nɛ̀, sə kɔn yə̀ ǹmyɛ́ pùbùlə̀.”
43N kə́ n kwɛ̃̀ n vò n pwírí ń kwã-lyì bí dɛ̌. Jàn dɛ́ yʼà zù bì dɛ̃´dɛ̃´. 44N kə́ n yẽ̌ be, n vò n lwə̀l Yi ń twər rə̀tɔ̀ nyân dɛ́, n zɔ̀m ǹdə ń gə́ yà ń jɛ̀rɛ̀ n zɔ̀m nɛ́. 45N zɛ̃̀ n kə́ n kwɛ̃̀ n vò ń kwã-lyì bí sõ, n wɔ̀ bɛ: “Á gwẽ̌ dɛ̌, á nʼá shìrhə́? Kɔn yú èlâsɛ̃´. Bə̀ la Numbyíní Byǐ zal bə pə lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ tʼâ zwẽ Yi nyə́ né ne. 46Zɛ̃̀nà dɛ̃̌ nə́ vò. Nyǐ mɔ̀bɔ́ ń la nɛ myìnù mú bwəlse.”
Bə̀ zɔ Yezu
(Markɛ 14.43-50; Lwiki 22.47-53; Zhã 18.3-12)
47Yezu gə́ yà ń gwẽ̌ nə́ ń zɔ̀m yi ní, ń kwã-lyì bí shí ǹdə́ bə̀lyè y mə̀dù já n du, mɔ̀bɔ́ ń yíl Zhidə mó, ńmyɛ̌ ǹdə́ lyì nánjə̀jóló bə̀ yʼà zɔ shìmì, bə pyɛ̀lɛ́ màngwə̂rh bə̀ mʼê bàn Yezu ni. Wɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Zhwifubá náncɛsɛ́ bə̀ yʼà twĩ̀ bì. 48Myìnù cə́bal mɔ́ yà ń zɔ̀m n cĩ́ ǹdə́ bɛ n wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ à la yí a kwə̀ə̀lè mó, sʼá zə mɔ bə̀ wɔ́ ńmyɛ̌.”
49N já n yí Yezu yala nɛ, n wɔ̀ mɔ̀: “À nʼâ ce mó yó-cə́bal.” N zɛ̃̀ n kwə̀ə̀lè mò.
50Yezu wɔ̀ mɔ̀: “À dɔwa, wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ tú rə̀ yil mó.”
Rə̀myɛ́ yó, lyì bí yí bə zə Yezu. 51Ń kwã-lò mə̀dù zɛ̃̀ n fwə̂rh ń shù, n za vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y kɛ̀lɛ́ y tùntùnnə̀ mə̀dù, n pyir ń zhɛ̃̌.
52Yezu zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Ká ce ǹ shù w ò pyá y wa! Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń nə́ ń zə shù ń bwí búlə́, wɔ́ shù bə̀ yʼa mʼe gu mu. 53Ǹ nə́ ǹ bùl bʼà wàr à mʼa lwə̀l à Da nɛ bə̀ ń twĩ̌ màlɛ́kabá nánjə̀jóló bə bʼe zwẽ ne lâsɛ̃´-lâsɛ̃´? 54Sə à nə gə wɛ̀rhɛ́ èta, etər kɔn dɛ̀bɛ́ bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó mʼa tó né rə pyìrh?”
55N zɛ̃̀ n wɔ̀ lyì-zhâ bɛ́ nɛ: “Á zɔ shìmì ǹdə́ màngwə̂rh á mʼá bàn nɛ zal ǹdə ŋwɔ̀l-bal ta? E jà dɛ̃ gakó à yʼà nʼâ twí à jòm Yi jì y kɔ̀nɔ́ w wa, à cèrhè kàrmɔ̀, sə á yə̀ nɛ zal yé. 56Sə rə̀myɛ́ gakó nʼê wɛ̀rhɛ́ mùnì ga kɔn dɛ̀bɛ́ Yi nyì-zwennə bé yʼà kɛ̃ mɔ́ pyìrh.”
Rə̀myɛ́ yó, ń kwã-lyì bí gakó dùr bə yẽ̌ mo.
Bə̀ zə Yezu bə vò bùrsí gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w yé né
(Markɛ 14.53-65; Lwiki 22.54-55,63-71; Zhã 18.13-14,19-24)
57Bə zə Yezu bə mʼe vò Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y Kəyifu sõ. Wɔ́ gàà Muyiisi nyə́ né byilnə bé ǹdə́ náncɛsɛ́ yʼà gùlí dwã nɛ́. 58Bə̀ gə́ yʼà zɔ mɔ bə̀ la gàà yi ní, Pyɛɛrɛ yà ń ŋwɛ́nɛ́ kwã nɛ́ kwã nɛ́, n mə n tó n yí vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y bwə̀rə̀ y nyí ni, n zù kɛ̀lɛ́ w n tó Yi jì y yìlnə̀ bé ne ń jě tɛ̃´ ń mə́ ń nyǐ kɔn gə́ la nɛ́ tó.
59Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ bùrsí gùlú w nánfɔ̀lɔ̀ w lyì bí gakó yʼà nʼê pyà sə bə gõ kɔma bə ce Yezu nyí ni, mùnì ga bə ŋwɛ̀nɛ́ bə ce bə gu mu. 60Lyì nánzhəzhɔ̌ yʼà tú bə gõ kɔma bə ce ń nyí ni. Sə ǹdə́ rə̀myɛ́ ga, bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ yé.
Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, lyì bə̀lyè myɛ zɛ̃̀ bə kʼe bʼe wɔ̀: 61“Bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wò bə̀ ńmyɛ̌ wɔ̌ ń mà n wǔr Yi jì y n ká n lù y dwã nə̀tɔ̀ wẽ́.”
62Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y zɛ̃̀ n zhì dɛ̃̌, n wɔ̀: “Ǹ tá ǹ lyár bə̀ kaka? Bə̀kɔ́n yil lyì bí byɛ̀bɛ́ nʼê ce yò ǹ nyí ni?”
63Yezu shĩ̌ ń nyí. Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y zɛ̃̀ n wɔ̀: “Yi rí nã́nyì y yil yilə, è gə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Kristə, Yi Byǐ mú, sə́ wɔ̀ nə́ba.”
64Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ èta, ǹdə ǹ gə́ wò né. A zɛ̃̀ à nʼâ wə̀l ába: kɔn zhí èlâsɛ̃´, á mʼâ nə Numbyíní Byǐ ń jě Yi jàn cə́bal mɔ́ jə̀jĩ́ ni. Á mʼâ nə mɔ myɛ ń wɔ bə́ban wẽ́ ń bànà.”
65Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y lyim zɛ̃̀, n kâr ń gàndɛ́, n wɔ̀ bùrsí gùlú w lyì bí ni: “Ń tùrh Yi. Nə́ kʼé bə zhə̀n-cìnə́ tum zhe kə́dò yé. Á cìcì nyɛ̀ɛ̀ ń gə́ tùrh Yi ní. 66Bə̀kɔ́n á nʼá bùlə̀?”
Bə wɔ̀: “Ń mə̂ ǹdə́ gu.” 67Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê pùrh tə̀tàr ń yé wə, bə̀ nʼê mà mɔ jə̀-gúlə́, jàlà nʼê mà mɔ̀ jə̀-sə̂rh, bə̀ mʼê wə̀lə̀: 68“Kristə, ǹ gə wɔ́ lwarna, sə́ lwar lò mɔ̌ ná-yil ń mà mɔ́.”
Pyɛɛrɛ wò bə̀ ń yə̀l Yezu pár yé
(Markɛ 14.66-72; Lwiki 22.56-62; Zhã 18.15-18,25-27)
69Bə̀ gə́ yʼà nʼê bwə̀rh Yezu yi ní, ǹdə́ Pyɛɛrɛ yà ń jě pwẽ̀ nè kɛ̀lɛ́ y wu w wẽ́. Kɛ̃-byǐ èdù è nʼê twĩ̀ kɛ̀lɛ́ y wẽ́ zɛ̃̀ e yí ń nyí ni, e wɔ̀ mɔ̀: “Ǹmyɛ yà ǹ nə́ ǹ tó Gəlile lyì bal Yezu mú ni.”
70Pyɛɛrɛ jòm bə̀ púlə́púlə́ yé né n mà nyə̀-pɔ̌ n wɔ̀: “À yə̀l tɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ zɔ̀m mɔ́ kùr yé.”
71N zɛ̃̀ ń la bwə̀rə̀ y nyí ni, kɛ̃-byǐ dõ nə mɔ, e wɔ̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ nɛ: “Mɔ̀bɔ́ èta mɔ́ yà ń nə́ ń tó Nazarɛtɛ lyì bal Yezu mú ni.”
72N kə́ n mà nyə̀-pɔ̌, n du Yi n wɔ̀: “À yə̀l bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ pár yé.”
73Kɔn yə̀ námpɔ́lɛ́, byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ yí Pyɛɛrɛ nyí ni bə wɔ̀ mɔ̀: “Zhə̀n zhə̀nà, ǹ wɔ́ bal mɔ́ kwã-lò. Kɔn súlí myɛ, ǹ zɔ̀zɔ̀mà nɛ́ myɛ cìcì nʼê byili ǹ gə́ shí má.”
74Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ ń nə́ ń mà nyə̀-pɔ̌ ń mə́ ń dùl Yi ń zhe: “À yə̀l bal mɔ́ ńmyɛ̌ mɔ́ pár yé.”
Rə̀myɛ́ yi ní cìcì, cə́-bya jʼa kúrh. 75Pyɛɛrɛ zɛ̃̀ n lyǐrh bə̀ Yezu yà ń wò mò: “Cə́-bya mʼà la mʼe kúrh ǹdə́ ǹ wò twər rə̀tɔ̀ bə̀ ǹ yə̀l à pár yé.” N zɛ̃̀ n du pwẽ̀ nè ń nə́ ń kúrh dɛ̃´dɛ̃´.
27Bə̀ zə Yezu bə vò Pyəlatɛ sõ
(Markɛ 15.1; Lwiki 23.1-2; Zhã 18.28-32)
1Cɛ y gə́ tú e lá, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Zhwifubá náncɛsɛ́ gakó jòm dwã yó bə pyà bə̀ gə́ mʼa wɛ̀rhɛ́ nɛ́ bə gu Yezu. 2Bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə lyẽ, bə zə mɔ bə vò e pə cɔ w cə́bal Pyəlatɛ nɛ.
Zhidə tɔ̌r nyíní
3Zhidə mó mɔ̀bɔ́ ń myìnì Yezu n pə bə zə mɔ́ gə́ pwírí bə̀ kɔ́ Yezu bùrsí bə̀ ń mə̂ ǹdə́ gu, ń bùlə̀ né lyə́r, n zɛ̃̀ n ká n zə wársɛ́ n vò ń la vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ náncɛsɛ́ nɛ pɔ, 4n wɔ̀: “À dówə́, à gə́ myìnì lò mɔ̀bɔ́ ń bə lwɛlɛ zhe a pə bə̀ la gu mú yilə.”
Bə wɔ̀ mɔ̀: “Rə̀myɛ́ də̀ nə́myɛ̌ yé yé, wɔ́ ǹmyɛ́ yò.”
5Zhidə kwè wársɛ́ n dul tɛ̃´ Yi jù wə̀, n lyɛ̃ n vò n tɔ̌r nyíní.
6Vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé zɛ̃̀ bə pwà wársɛ́, bə wɔ̀: “Wársɛ́ shɛ̀bɛ́ wɔ́ jal wársɛ. Sɔ́má tɛ̀nɛ́ sə nə́ ló se Yi jì y wársɛ́ yó yé.”
7Bə zɛ̃̀ bə jòm dwã yó, bə wɛ̀rhɛ́ nyí rə̀dù, bə zə wársɛ́ sə̀myɛ́ mɔ́ bə mʼe yè də-mɔrna cɛ zhələ cùùrì co yilə. 8Wɔ́ rə̀myɛ́ yilə, kɔn mʼe yí zà, bə̀ gwẽ̌ nʼê byẽ̀ jàà y èmyɛ́ bə̀ “Jal cɛ”. 9Èta, Yi nyì-zwennə Zheremyi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ pyìrh. Ń yà ń wòwə̀: “Bə̀ kwè dwã shə́-ètɔ̀ tum wársɛ́. Wársɛ́ sə̀myɛ́, wɔ́ mɔ̀bɔ́ Esərayɛl lyì bí jú ń ye y mó ye yə́, 10bə zə sɛ bə mʼe zwẽ də-mɔrna cɛ, ǹdə Cinu gə́ yà ń pɔ nɛ nyí ní.”
Pyəlatɛ kɔ́ Yezu bùrsì
(Markɛ 15.2-20; Lwiki 23.3-5,13-25; Zhã 18.33–19.16)
11Bə̀ gə́ zə Yezu bə yí Pyəlatɛ yé né, Pyəlatɛ bwə̀rh mò n wɔ̀: “Wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Zhwifubá pyɔ̌ mɔ́?”
Yezu wɔ̀ mɔ̀: “Wɔ́ èta, ǹdə ǹ gə́ wò né.”
12Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ náncɛsɛ́ yʼà nʼê ce mo cà, sə ń yə̀ lyár bə̀ kaka yé.
13Pyəlatɛ zɛ̃̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Ǹ bə ywẽ̀ né nyɛ̀bɛ́ gakó bə̀ nʼê cĩ́ ǹ yó w mó nyɛ̌ nà?”
14Yezu cẽ ń yə̀ lyár bə̀ kaka yé, sə rə̀myɛ́ jàr Pyəlatɛ dɛ̃´dɛ̃´.
15Pakɛ címsi gakó, cɔ w cə́bal mɔ́ ya n vùr byə̀nə́-jì lò mə̀dù, mɔ̀bɔ́ lyì bí nʼê yâl mɔ́. 16E jà rə̀myɛ́ yi ní, bə̀ yʼà co èmà-byǐ mə̀dù byə̀nə́-jù wə̀, ń yíl Barabaasɛ, lyì bí yʼà yě ń mə̀mà-byùúrí yò.
17Pyəlatɛ zɛ̃̀ n bwə̀rh lyì-zhâ bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ dwã yó mó n wɔ̀: “Mɔ̌ á nʼá yâl bʼà dwĩ̀? Barabaasɛ ráá Yezu mú mɔ̀bɔ́ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Kristə mó?” 18Ń yà ń yě bə̀ wɔ́ bwɛ̃̌-dǔr è ce bə zə Yezu bə bə̀ ń sono.
19Ń gə́ yà ń jě bùrsí jàà w yi ní, ń kɛ̃ mɔ́ twĩ̀ lò n bə̀ n wɔ̀ mɔ̀: “Bə̀ká ce ǹ cìn wu-cángá cə́bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ yò w wẽ́ yé. Nyǐ à dàrh mɔ̀ cəcɔ̃ wa, sə dàrhà nɛ́ nwɛ̀nɛ̀ nɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´.”
20Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ náncɛsɛ́ cící lyì-zhâ bɛ́, bə̀ bə̀ lwə̂l Pyəlatɛ nɛ bə̀ ń vǔr Barabaasɛ, sə n ce bə gu Yezu. 21N zɛ̃̀ n kə́ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Mɔ̌ á nʼá yâl bʼà dwĩ̀ bə̀myɛ́ bə̀lyè y wẽ́?”
Bə wɔ̀: “Barabaasɛ!”
22N kə́ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Sə Yezu mú bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Kristə mó, à wɛ̀rhɛ́ mɔ etəra?”
Bə̀ gakó wɔ̀: “Ce bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó!”
23N zɛ̃̀ n bwə̀rh bè n wɔ̀: “Bə̀kɔ́n lwɛlɛ ń wɛ̀rhɛ́?”
Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ bə̀ zhe: “Ce bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó!”
24Lyì bí zɛ̃̀ bə kwɛrhɛ bə̀ nʼê ce sɔ̀r bə̀ súlí. Pyəlatɛ pwírí wɔ́ ń cìn ń nə́ ń lyɛ̀ɛ̀, n ce bə zə nɛ̃̌ bə bʼe pɔ̃ n sə̃̀ ń jɛ̀rh bə̀ gakó yé né, n wɔ̀: “Àmyɛ́ twə́r tɛ̀nɛ́ bal mɔ́ mɔ̀bɔ́ gu mú wẽ́ yé. Ń gu mú ŋwɛ́nɛ́ á jɔ̃̀ wà.”
25Lyì bí gakó zɛ̃̀ bə wɔ̀: “Ń gu mú yò w zhǐ nə́myɛ̌ ǹdə́ nə́ byâ bɛ́ yó wə.”
26Rə̀myɛ́ yó, Pyəlatɛ ce bə vùr Barabaasɛ byə̀nə́-jù wə̀, ǹdə bə̀ gə́ lwə̀l mò né, n ce bə mà Yezu ǹdə́ dànə̀shàárɛ, n zɛ̃̀ n pə nyí bə̀ bə̀ zhəl bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ yó.
27Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zɛ̃̀ sə zə Yezu sə vò cɔ w cə́bal mɔ́ sõ kɛ̀lɛ́ wa, sə ce sə̀ gùlú w lyì bí púlə́púlə́ bə̀ bə kə́kɛ́lɛ́ mɔ, 28bə lwə̂r ń gàndɛ́ bə kwè kàmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ nánshɔ̃̀ bə zù mù, 29bə jéé sɔr ǹdə pyɛ̀lɛ̀ yə́-pú ta bə pú ń yó wə, bə kwè eshɔ̀ bə ce ń jə̀jĩ́ y wə. Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê jòm bə̀ nə̀dwə́nə́ yó ń yé né, bə̀ nʼê mɔ̀n mɔ̀ bə̀ mʼê wə̀lə̀: “Nə́ rʼé ce mó Zhwifubá pyɔ̌!”
30Bə pùrh tə̀tàr ń yó, bə zɛ̃̀ bə zwẽ eshɔ̀ w ń jɔ̃̀ w bə mà mà ń yó wə. 31Bə̀ gə́ fulsi mu èta bə zhɛ̀, bə lwə̂r kàmə̀-zù-èdɔ̀lɔ̀ w ń cəl né, bə kʼa zù mù ń gàndɛ́, bə zɛ̃̀ bə zə mɔ bə̀ la vò bə pəpa də̀-jɔrhɔ́ yó.
Bə̀ pəpa Yezu də̀-jɔrhɔ́ yó
(Markɛ 15.21-41; Lwiki 23.26-49; Zhã 19.17-30)
32Bə̀ gə́ tú bə̀ nʼê dwi cɔ w wẽ́ yi ní, bə jəl Shərɛnɛ lyì bal mə̀dù, ń yíl Shəmɔ. Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nyɛ́ɛ́ mɔ jàn n zhĩ Yezu də̀-jɔrhɔ́ wá. 33Bə vò bə yí jàà èdù bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ “Gɔləgɔta”, rə̀ kùr wɔ́: “Yó-kóló jàà”. 34Sə zə cə́m cɛ̀ɛ́ sə gùlí sɛ̃´ nɛ, sə pə Yezu ni bə̀ ń nywɛ́. Ń gə́ lə́lá mɔ, ń yə̀ shɛ̀nɛ́ n nyɔ̀ mɔ̀ yé.
35Bə pəpa mɔ də̀-jɔrhɔ́ w yó, bə zɛ̃̀ bə tə́ tántɛ́ɛ́ bə mʼe tə̀ ń gàndɛ́, 36bə zɛ̃̀ bə̀ jě ń nyí ni bə̀ nʼê yìlì mù. 37Bə̀ yʼà kɛ̃ bwèlè yó bə wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ wɔ́ Zhwifubá pyɔ̌ Yezu,” bə fwar bwèlè y də̀-jɔrhɔ́ w nɛ ń yə́-pɛ̀lɛ́ wa, bə mʼe byili ń cu mú kùrə̀. 38Bə súlí bə pəpa vwârhna bə̀lyè də̀-jaárhɛ dwã yó, mə̀dù Yezu jə̀jĩ́ ni, mə̀dù ń jə̀gwã̀ nɛ̀.
39Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê tó gàà bə̀ lyɛ̃ mɔ́ yʼà nʼê zhízhí bə̀ ywẽ́, bə̀ nʼê tùrh mò bə̀ zhe: 40“Ǹmyɛ́ mɔ̀bɔ́ ǹ yà ǹ nə́ ǹ yâl ń wǔr Yi jì y sə́ ká lù y dwã nə̀tɔ̀ wẽ́ mó, ǹdə́ è gə wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Yi Byǐ mú, sə́ zwẽ ǹ cìnə̀, ń só də̀-jɔrhɔ́ w yó nə́ nyì!”
41Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Muyiisi nyə́ né byilnə bé, e súlí náncɛsɛ́ myɛ yʼà nʼê mɔ̀n mɔ̀ bə̀ mʼê wə̀lə̀: 42“Ń zwẽ lyì dwã, n jà ń wàr sə n zwẽ ń cìn yé. Ń gə wɔ́ Esərayɛl pyɔ̌, sə n só də̀-jɔrhɔ́ w yó èlâsɛ̃´! Èta nə́ mʼâ zwẽ nyí. 43Ń zhí Yi ni, n wɔ̀ bə̀ ńmyɛ̌ wɔ́ Yi Byǐ. Sə Yi gə só mo, rə̀ mʼa zwẽ mo èlâsɛ̃´ nə́ lwar.”
44Vwârhna bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà pəpa də̀-jaárhɛ́ dwã bɛ́ yó mó myɛ yʼà nʼê tùrh mò èta.
45Yi rí gə́ tú e yí yə́-pɛ̀lɛ́ ecəl wə, cɛ y gakó jʼa zhìzhì e jǐrh námbyṹ, kɔn mʼe yí yi-kár. 46Rə̀myɛ́ yi ní, Yezu bya dɛ̃̌ dɛ̃̌ n wɔ̀: “Eli, Eli, lama sabakətanɛ?” Rə̀ kùr wɔ́: “À Yi, à Yi, byè yil ǹ yẽ̌ ne?”
47Lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà zhǐ gàà mɔ́ gə́ nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, bə̀ jàlà wɔ̀: “Nyǐnə ń nə́ ń byẽ̀ Elyi.”
48Mə̀dù zɛ̃̀ n dùr n kwè ku ǹdə kàmə̀-jùrhú ta n mɔ́rh sɛ̃´ kárɛ́ wa, n cìì eshɔ̀ nɛ̀ ń nə́ ń pɛ mɔ bə̀ ń nywɛ́. 49Lyì bí dwã bɛ́ wɔ̀: “Yẽ̌ mo, nə́ mʼâ nyǐ ǹdə́ Elyi gə mà n bə̀ n zwẽ mo.”
50Yezu kə́ n bya dɛ̃̌ dɛ̃̌, n já n cì. 51Rə̀myɛ́ yó, gɔ̀nɔ̀ w ò yʼà bɔ̀n Yi jì y dwã w mɔ́ kâr ò cəcəl wə, o zhí dɛ̃̌ o bə̀ tɛ̃´. Cɛ y zhízhǐ; nə́kuuli nánfwààlɛ̀ ywarh dwã wa; 52lú-bɔ̀là púr; lyì-ècɛ̀nà byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà cù mú nánzhəzhɔ̌ bwìrhì, 53bə du lú-bɔ̀là bɛ́ wa, bə vò Zhərəzalɛm Yezu bùrhù mú kwã nɛ́, lyì nánzhəzhɔ̌ nə bɛ.
54Shə̀dɛ́ɛ́sɛ zɔ̌m yó-cə́bal mɔ́ ǹdə́ ń kwã-lyì bí bə̀ yʼà nʼê yìlì Yezu ni mú gə́ nɔ cɛ y zhízhǔ mú, ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́, ywẽ nánfɔ̀lɔ̀ zə bɛ, bə wɔ̀: “Mɔ̀bɔ́ yà ń wɔ́ Yi Byǐ zhə̀nà.”
55Kana bɛ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà shí Gəlile bə̀ nʼê tó Yezu ni bə̀ nʼê sɛ̃ mɔ mɔ́ nánzhəzhɔ̌ yʼà ŋwɛ́nɛ́ gàà, sə bə̀ yʼà zhǐ kwã nɛ́ bə̀ nʼê nyǐ. 56Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ,27.56 “Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ”. Wɔ́ cɔ òdù ò yíl Magədala. Wɔ́ òmyɛ́ wẽ́ Marɛ yà ń shí ní. Wɔ́ Marɛ mɔ́ ńmyɛ̌ bə̀ nʼê byẽ̀ bə̀ Marɛ Madəlɛ̃ɛ̃. e súlí Zhakɛ ǹdə́ Zhozefu ná Marɛ, ǹdə́ Zebede byâ bɛ́ ná mɔ́ yʼà ŋwɛ́nɛ́ bə̀ wẽ́.
Bə̀ co Yezu
(Markɛ 15.42-47; Lwiki 23.50-56; Zhã 19.38-42)
57Də̀dɛ̀nɛ́ yi gə́ yúwə́, Arəmatɛ lyì nə̀cɛ̀m-bal mə̀dù ń yíl Zhozefu zɛ̃̀ n bà. Ńmyɛ yà ń jǐrh Yezu kwã-lò. 58N zɛ̃̀ n vò Pyəlatɛ sono, n lwə̀l mò Yezu ń la kǒ n vò n ce. Pyəlatɛ shɛ̀nɛ́ n pə nyí bə̀ bə̀ kwě Yezu bə pə Zhozefu ni. 59Zhozefu kwè mò n zə gɔ̀nɔ̀ kɔ̀bɔ́ ò nyɛ̌ zwẽ́zwẽ́ n mə n pyípyílí mu, 60n vò n ce lú-bɔ̀l nándùl wẽ́.27.60 Zhwifubá yʼà nʼê kwì bə̀ lú-bɔ̀là bɛ́ pyɔ̀ nə̀bán nɛ. Bə̀ yʼà tʼâ kwì bì bə̀ zul tɛ̃´ yé. Wɔ́ lɔ́rh bə̀ nʼê lɔ̀rh pyɔ̀ w ǹdə myèlé ta, bə zɛ̃̀ bə shar nə́kulu námpɔ́pɔ̌ bə mʼe pyi mə̀ nyí ni. Ń yà ń ce bə kù lú-bɔ̀l mɔ́ mə̀myɛ́ mɔ́ pyɔ̀ wà, ń cìcì yilə. N byíbyílí nə́kulu nánfɔ̀lɔ̀ n mə n pyi mə̀ nyí ni, n zhǐr. 61Rə̀myɛ́ yi ní, ǹdə́ Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ ǹdə́ Marɛ mɔ́ dõ mó yʼà jě tɛ̃´, bə́ zə bə̀ yə́rh bə zâ lú-bɔ̀l mɔ́.
62E zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́, shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́ tɔnɔ mɔ́ gə́ tú e lyɛ̃, Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ǹdə́ Farɛzhɛ̃ɛ̃bá tó dwã bə vò Pyəlatɛ sono, bə wɔ̀ mɔ̀: 63“Yó-cə́bal, nə́ lyǐrh bə̀ kɔ̀mɔ̀ w kɔ̀bɔ́ gə́ yʼà gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ yi ní, ò yʼà wò bʼò gə cùwə̀, ò mʼa kʼa bwìrhì ò dwã nə̀tɔ̀ yùwə̀. 64Rə̀myɛ́ ce, pə nyí bə yìlì lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ, kɔn mʼe yí dwã nɛ́ nə̀tɔ̀ yá, mùnì ga ń kwã-lyì bí bə̀kʼa bʼe vùr mò, bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ lyì bí ni bə̀ ń bwìrhì n du cùùrì wẽ́ yé. Kɔma bɛ́ bə̀myɛ́ mʼa yə̀ yò du nã́yə́ə́ bé.”
65N wɔ̀ bɛ: “Á zhe á kwã shə̀dɛ́ɛ́sɛ. Zhəlnə á ce bə yìlì lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ ǹdə ámyɛ̌ gə́ nʼá yâl nɛ́.”
66Bə zhǐr bə vò bə kwɛrhɛ nə́kulu w bə pyi cɛ̀nɛ̀, bə cìnì bə cĩ́ myɔrhɔ nɛ́, bə zɛ̃̀ bə cĩ́ yìlnə̀ bé mə̀ nyí ni.
28Kana bɛ́ zhə̀l bə pwírí Yezu tɛ̀nɛ́ lú-bɔ̀l mɔ́ wẽ́ yé
(Markɛ 16.1-10; Lwiki 24.1-12; Zhã 20.1-10)
1Shìrhə́ y dɛ̃ rɛ́ zɛ̃̀ nəkɔkɔ́lɛ́ jə̀máásɛ́ yùwə̀, Magədala lyì bə̀kɔ́ Marɛ, ǹdə́ Marɛ mɔ́ dõ mó pyẽ̀ pyẽ̀ bə zɛ̃̀ bə̀ la vò e byɛ́lɛ́ lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ. 2Cɛ y zhìzhì e zhízhǐ dɛ̃´dɛ̃´. Cinu màlɛ́ka shí dɛ̃̌ e bə̀ e byíbyílí lú-bɔ̀l mɔ́ nə́kulu w e cĩ́ sarh nɛ, e jòm ò yó. 3È yʼà nʼê jə́jɛ̀mɛ́ ǹdə wɔ́ dwà è nʼê lyə́lyɔ̌ ta. È gàndɛ́ yʼà nyɛ̌ námpwẽ̀ pwɛ̃´pwɛ̃´. 4Byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yìlì lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ mɔ́ gə́ nɔ màlɛ́ka yá, ywẽ zə bɛ, bə didi, bə jǐrh ǹdə cùùrì ta.
5Kana bɛ́ gə́ yúwə́, màlɛ́ka y wɔ̀ bɛ: “Ámyɛ̌ bə̀kʼá dùr ywẽ yé. À yě bə̀ wɔ́ Yezu mú bə̀ pəpa də̀-jɔrhɔ́ w yó mó á nʼá pyà. 6Ń tɛ̀nɛ́ nyɔ̀nɔ̀ yé; ń bwìrhì ǹdə ń gə́ yà ń wò né. Bànà á nyǐ ń gə́ yà ń pyě má, 7sʼá vò á byili ń kwã-lyì bí ni làlà bə̀ nyǐ ń bwìrhì n zɛ̃̀ n du cùùrì wẽ́, sə ń tó yé ń la Gəlile. Wɔ́ gàà bə̀ mʼa nə mɔ nɛ́. Wɔ́ nyí rí rə̀myɛ́ à yʼà zhe à la ába byilu.”
8Kana bɛ́ zhǐr bɔ̀l mɔ́ nyí ni làlà. Ywẽ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ nánfɔ̀lɔ̀ yʼà zhe be. Bə dùr bə̀ la vò bə cĩ́ nyí rí Yezu kwã-lyì bí ni. 9Yezu zɛ̃̀ n jəl be n wɔ̀: “A zɛ̃̌ ába.”
Bə yí ń nyí ni bə wùlì ń yé né, bə̀ zhe ń nèsé ne, bə̀ nʼê cèrhé mo. 10N zɛ̃̀ n wɔ̀ bɛ: “Á bə̀kʼá dùr ywẽ yé. Zhəlnə á byili à nyáná bɛ́ nɛ, bə̀ bə̀ zhǐr bə vò Gəlile. Wɔ́ gàà bə̀ mʼa nə nɛ nɛ́.”
Bə̀ pɔ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nyí bə̀ sə̀ bə̀kʼa wɔ̀ bə̀ Yezu bwìrhì yé
11Kana bɛ́ gə́ yʼà ŋwɛ́nɛ́ sɔ́má yó bə̀ la yi ní, byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê yìlì lú-bɔ̀l mɔ́ nɛ mɔ́ jàlà zhǐr bə vò cɔ w wa, bə byili kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ wɛ̀rhɛ́ mɔ́ Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé ne. 12Yi jì y vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé zɛ̃̀ bə byẽ̀ náncɛsɛ́, bə jòm dwã yó, bə zɔ̀m nyí rə̀dù, bə pə wársɛ nánzhəzhɔ̌ shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ nɛ, 13bə zɛ̃̀ bə wɔ̀ sɛ̀: “Wálna bə̀ ń kwã-lyì bí tó cəcɛ̃ nɛ bə bʼe vùr mò lú-bɔ̀l mɔ́ wa ǹdʼá dɛ̌. 14Cɔ w cə́bal mɔ́ gə nyɛ̀ɛ̀ rə̀myɛ́, nə́ mʼâ wɛ̀rhɛ́ nə́ gə́ wɔ̌ nɛ́, nə́ zɔ̀m ǹdə́ mɔ, mùnì ga yò bə̀kʼa jòm á yó w yé.”
15Shə̀dɛ́ɛ́sɛ́ zwẽ wársɛ́, sə wɛ̀rhɛ́ ǹdə bə̀ gə́ pɔ sɛ nyí ní mú cìcì. Zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ jʼa làà Zhwifubá sono kɔn mʼe yí zà.
Yezu twĩ̀ ń tùntúmə́ bé
(Markɛ 16.14-18; Lwiki 24.36-49; Zhã 20.19-23; Tùntúmə́ bé 1.6-8)
16Yezu kwã-lyì bí shí ǹdə́ mə̀dù y zhǐr bə vò Gəlile, bə jì pyɔ̀ w ń yà ń byili bi mú yó. 17Bə̀ gə́ tú bə nə mɔ, bə wùlì ń yé né bə cèrhé mo, sə bə̀ jàlà yʼà nʼê ce tə́tɔ̀ná. 18N zɛ̃̀ n yí bə̀ nyí ni, n zɔ̀m ǹdə́ bɛ n wɔ̀: “Bə̀ pɔ nɛ kɔn gakó pyɛ̀lɛ̀ dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ yó. 19Rə̀myɛ́ yilə, zhəlnə á ce tənèsé gakó lyì bí jǐrh à kwã-lyì, sʼá pə bɛ nɛ̃̌-shɔ, Da ǹdə́ Byǐ ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ yil yilə, 20sʼá cèrhè bè kɔn dɛ̀bɛ́ gakó à byili ába mó, bə zwẽ rə̀ nyí. Sə nyǐnə à ŋwɛ́nɛ́ ǹdʼába dɛ̃ gakó kɔn la mʼe yí lũ zhɔ̌.”