Sɛ́bɛ́ rɛ́ bə̀ kɛ̃ bə pə

Ebərəbá

ne mó

Lò lò yə̀l lò ná-yil ń kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ tɛ̀bɛ́ èta mɔ́ yé, sə nə́ yě pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ lò mó mɔ̀bɔ́ ń kɛ̃ dɛ mɔ́ yà ń wɔ́ Zhwifu, n zɛ̃̀ n jǐrh Kristə-lò. Ń yě Yi dɔbrɛ́ nándwə́l lé sɛ́bɛ́ rɛ́ kùr náàcɛ̀nɛ́. Ń kɛ̃ ń sɛ́bɛ́ rɛ́ n pə ń dwã Zhwifubá byɛ̀bɛ́ bə̀myɛ jǐrh Kristə-lyì mú ni. Bə̀myɛ́ ǹdə́ lyì nánzhəzhɔ̌ nyí yʼà də̀ rə̀dù yé, sə kɔn yʼà nʼê jǐrh yə́-byĩ́.

Ń ju kùr n byili Kristə-lyì bí ni bə̀ Yi tó rə̀ Byǐ mú dɛnnɛ rə zɔ̀m ǹdə́ nə́ba èlâsɛ̃´. N zɛ̃̀ n byili bi bə̀ Yi Byǐ mú du màlɛ́kabá, bə̀ wɔ́ Yezu cu mú dɛnnɛ Yi tó né rə vùr nə́ yə̀-bəlwàálɛ́, rə zɛ̃̀ rə zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ (1.1–2.18).

Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń byili bi bə̀ Yezu du Muyiisi ǹdə́ Zhozwe (3.1–4.13). Kɔn súlí myɛ, ń du Zhwifubá vwĩ̀-zwə́lnə bé gakó (4.14–7.28).

Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń byili bi bə̀ Yi tó Yezu dɛnnɛ rə zə dɔbrɛ nándùl ǹdə́ nə́ba. Rə̀myɛ́ nʼê byili bə̀ dɔbrɛ́ nándwə́l lé kʼê bə kùr zhe yé. N zɛ̃̀ n byili bi bə̀ Yezu Kristə pɔ ń cìn twər rə̀dù sá twéé gakó yilə. Rə̀myɛ́ ce, ń vwĩ̀ rí tú rə zwẽ dɔbrɛ́ nándwə́l lé vwə̃̀ né jàà yá (8.1–10.18).

Ń cící bi bə̀ bə̀ zhí Yi ni kẽkẽ ǹdə bə̀ nàmbala bɛ́ ta, sə bə kwẽ̌ bə nyǐ Yezu, bə̀ wun bə̀kʼa gə yé (10.19–12.29). N zɛ̃̀ n cící bi bə̀ bə̀ swéné dwã twéé twéé, sə bə tó Yezu ni ǹdə́ bə̀ wun gakó (13.1-25).

1

Yi tó rə̀ Byǐ mú dɛnnɛ rə zɔ̀m ǹdə́ nə́ba èlâsɛ̃´

1Shãã ga, Yi tó rə̀ nyì-zwennə bé dɛnnɛ rə zɔ̀m ǹdə́ nə́ nàmbala bɛ́ twər nánzhəzhɔ̌. Rə̀ tó tùntwə̃̀ə̃̀ nánzhəzhɔ̌ dɛnnɛ myɛ rə zɔ̀m ǹdə́ bɛ. 2Sə èlâsɛ̃´, rə̀ tó rə̀ Byǐ mú dɛnnɛ rə zɔ̀m ǹdə́ nə́myɛ̌, dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ èta nánkwaá nɛ́ wẽ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ myɛ rə̀ tó né rə wɛ̀rhɛ́ lũ w ǹdə́ ò wẽ̀ dé gakó. Wɔ́ ńmyɛ̌ rə̀ cír bə̀ ń cìní kɔn gakó. 3Wɔ́ ńmyɛ̌ ń nə́ ń byili ń Da zùwə́ yə́. Ń gakó námpúm wɔ́ ǹdə Yi gə́ wɔ́ nɛ́ ma cìcì. Ń zə ń zɔ̀mà nɛ́ jàn dɛ́ n kwɛ̃´ kɔn gakó. Ń vùr numbyínə́ bé yə̀-bəlwàálɛ́; rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n vò ń jě Yi rí rə̀ zhe zùwə́ mó jə̀jĩ́ ni Arəzana wa. 4Yi pɔ mɔ yil dɛ̀bɛ́ rə̀ du màlɛ́kabá yilə né; rə̀myɛ́ ce, ń du màlɛ́kabá dɛ̃´dɛ̃´.

Yi Byǐ mú du màlɛ́kabá

5Yi gə́ wòwə̀: “Ǹ wɔ́ à byǐ; kɔn zhí zà, à jǐrh ǹ Da” mɔ́, è də̀ màlɛ́ka èdù ga nɛ rə̀ wò yé. Rə̀ gə́ wòwə̀: “À bʼa yə̀ ń Da, sə ń mà n yə̀ à byǐ” mú myɛ, è də̀ màlɛ́ka yò rə̀ zɔ̀m yé. 6Sə rə̀ gə́ tú e ce rə̀ Byì-cɛ y bàn cɛ yó yi ní, rə̀ wòwə̀: “Yi màlɛ́kabá gakó mə̂ sə bə wùlì ń yé né bə cèrhé mo.”

7È gə wɔ́ màlɛ́kabá yilə, Yi wòwə̀:

“À màlɛ́kabá wɔ́ à tùntùnnə̀, à nʼâ ce bə̀ jǐrh ǹdə zho ta;

bə̀ lum ǹdə myìn-zhù ta.”

8Sə è gə wɔ́ rə̀ Byǐ mú yilə, rə̀ wò mò:

“Ǹ wɔ́ Yi; ǹ nə́ ǹ jí pyɛ̀lɛ̀ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.

Sə ǹ nə́ ǹ jí ǹ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ ǹ lyì bí yó w ǹdə́ wu-cángá.

9Ǹ só kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá, sə lwɛlɛ wɔ́ ǹ súsúlú.

Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Yi rí rə̀ wɔ́ ǹ Yi mú cír mó ǹ dwã bɛ́ wẽ́,

rə ló nwə̃̌ è lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ǹ yó wə, rə ce ń fùù ǹdə́ wu-nyɔ̃̀.”

10Yi súlí rə wɔ̀:

“Kùr-ju yi ní, wɔ́ ǹmyɛ́ ǹ wɔ́ Cinu mú ǹ wɛ̀rhɛ́ cɛ yá.

Dɛ̃̌ yi rí myɛ wɔ́ ǹmyɛ́ jɛ̃̀ è wɛ̀rhɛ́ rɛ.

11Sə rə̀myɛ́ gakó bʼa jé, sə ǹmyɛ́ já ǹ ŋwɛ́nɛ́.

Dɛ̃̌ ǹdə́ cɛ y bʼa cɔ̀ ǹdə gàndɛ̀ ta.

12Ǹ bʼâ pú ri ǹdə gàndɛ̀ ta;

ǹ bʼâ lyə́r re ǹdə gàndɛ̀ ta.

Sə ǹmyɛ́ bə zhɔ̌ zhe yé; ǹ bʼâ já ǹ wɔ́ ǹmyɛ́ twéé twéé.”

13Yi gwẽ̌ yə̀ màlɛ́ka èdù ga nɛ wə̀l:

“Bə̂ jòm à jə̀jĩ́ ni;

à bʼa ce ń nɔ̀ ǹ zwə̀ bé tɛ̃´ ǹ nə̀rh kùr wə̀.”

14Numbyíní yírhə́ tʼâ nɛ màlɛ́kabá yé. Bə̀ wɔ́ Yi tùntúmə́ rə̀ nʼê twĩ̀, mùnì ga bə sɛ̃ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ mə̂ sə bə nə vwârh mɔ́ rə̀ yʼà bwəl mə̀ nyí mú ne.

2

Vwârh mɔ́ bə̀ bwəl mə̀ yò w mó wɔ́ kɔn nánfɔ̀lɔ̀

1Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nə́ mə̂ sə nə́ dɛ̃̀ nə́ cìn náàcɛ̀nɛ́ ǹdə́ zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nə́ cili mú, nə́ zhì kẽkẽ, mùnì ga nə́ bə̀kʼá jé yé. 2Zɔ̀mà nɛ́ Yi twĩ̀ màlɛ́kabá bə bʼe byili mú nʼê twĩ̀ nə̀ tum. Lò mɔ̀bɔ́ ń yə̀ nɛ zwẽ gakó nə còrhò-tum dɛ̀bɛ́ ń mə̂ dwã ǹdə́ rɛ. 3Etər nə́myɛ̌ bʼâ tó né nə́ lú còrhò-tum dí yé né ǹdə́ nə́ gə yə̀ vwârh mɔ́ mə̀ zhe kùr dɛ̃´dɛ̃´ mɔ́ yò shɛ̀nɛ́. Wɔ́ Cinu cìcì ń jɛ̀rɛ̀ n bwə̀l vwârh mɔ́ yò n byili lyì bí ni. Sə byɛ̀bɛ́ bə̀ nyɛ̀ɛ̀ mə̀ yò mó myɛ byili bə̀ mə̀ zhe kùrə̀. 4Sə Yi cìcì yʼà nʼê ce bə̀ wɛ̀rhɛ́ wò-jààrɛ̀, ǹdə́ màmyaarhɛ, ǹdə́ tùm-fwààlɛ̀ dwí gakó, rə pə bɛ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ pansɛ́ myɛ ǹdə rə̀ gə́ nʼê yâl nɛ́, rə mʼe byili bə̀ tɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê byili mú wɔ́ zhə̀nà.

Yezu nɔ̀nɔ̀ w ǹdə́ ń cu mú ce Yi zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌

5Lũ w nə́ rʼé zɔ̀m ò yò ò bàn mɔ́, də̀ màlɛ́kabá nɛ Yi pɔ ò pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ yé. 6Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ jàà èdù wẽ́ bə̀ lò mə̀dù wòwə̀:

“Yi, numbyíní wɔ́ byè, ǹ mə́ ǹ bùl è yò?

Byè è wɔ́, ǹ mə́ ǹ nyǐ è yò?

7Ǹ ce màlɛ́kabá dwini yə, sə kɔn yə̀ dɛnɛ yé.

Ǹ pɔ y zùwə́, ń zhẽ̌ è yó dɛ̃̌,

8ǹ ce è cǐ kɔn gakó.”

Bə̀ gə́ wò bə̀ Yi ce numbyíní cǐ kɔn gakó mó, rə̀myɛ́ nʼê byili bə̀ kɔn rə̀dù ga tɛ̀nɛ́ è bə cǐ yé. Nə́ jʼâ gwẽ̌ bə kɔn nɛ èlâsɛ̃´ rə̀ nʼê byili bə̀ numbyíní cǐ kɔn gakó yé. 9Sə tɛ̀bɛ́ nə́ yě mó, nə́ yě bə̀ Yi gə́ ce màlɛ́kabá dwini Yezu dwã màngɛlɛ́ wẽ́ mó kwã nɛ́, rə̀ pɔ mɔ zùwə́, rə zhẽ̌ ń yó dɛ̃̌ ń gə́ nwɛ̀nɛ̀ n cì mú yilə. Wɔ́ Yi sónó w yil ń shɛ̀nɛ́ n cì, sə wɔ́ lyì bí gakó yil ń cùwə̀. 10Wɔ́ Yi rə̀ wɛ̀rhɛ́ lũ wə́, rə̀myɛ́ rə̀ cǐ wə. Yi nʼê yâl bə̀ rə̀ byâ bɛ́ nánzhəzhɔ̌ myɛ nə rə̀ zùwə́ yə́. Rə̀ ce mɔ̀bɔ́ ń la vwârh mɔ́ sɔ́má y rə̀ byâ bɛ́ nɛ byilu mú tó ń nɔ̀nɔ̀ w dɛnnɛ n yə̀ cángá námpúm.

11Yezu nə́ ń vùr numbyínə́ bé yə̀-bəlwàálɛ́ bə jǐrh wárhgáá. Mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń vùr yə̀-bəlwàálɛ́ mɔ́ ǹdə́ byɛ̀bɛ́ ń vùr bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ mɔ́ ga Da mɔ́ wɔ́ mə̀dù. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ń tá ń dùr cìzhìl ǹdə́ bə̀ byõ̌ bə̀ ń da-byâ yé. 12Ń wòwə̀:

“À Yi, à mʼa bwə̀l ǹ yil lé a byili à da-byâ bɛ́ nɛ.

À mʼa cèrhé mó ǹ gùlú w lyì bí yé né.”

13N kə́ n wɔ̀:

“À bʼa zhí Yi ni ǹdə́ à wu gakó.”

N kə́ n wɔ̀ kə́dò:

“Nyǐ àmyɛ́ ǹdə́ byâ bɛ́ byɛ̀bɛ́ Yi pɔ nə mɔ́.”

14Sə byâ bɛ́ bə̀myɛ́ wɔ́ numbyínsi. Shətana wɔ̌ bɛ è nʼê gwi. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Yezu myɛ jǐrh numbyíní ǹdə bə̀ ta, n cì. N zə ń cu mú n zhìlì Shətana yò. Wɔ́ èmyɛ́ è zhe cu mú jàn dɛ́. 15Ń wɛ̀rhɛ́ èta mùnì ga n zwẽ byɛ̀bɛ́ cu mú ywẽ yʼà ce bə̀ nyɛ̌ ǹdə yómə́ ta bə̀ bə̀swɛ́nɛ́ yi ní ga mɔ́. 16Ń yə̀ twí màlɛ́kabá nɛ sãɔ̃ yé. Wɔ́ Abəraham dwí rí ni ń tú sãɔ̃. 17Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, kɔn yàl nyɔ́ɔ́ bə̀ ń nyɛrhɛ ń da-byâ bɛ́ námpúm, mùnì ga n jǐrh bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ, n twĩ̀ Yi tum dí ǹdə́ wu-bɔ̀nɔ̀ ǹdə rə̀ gə́ nʼê yâl nɛ́, mùnì ga n pə dwí rí yə̀-bəlwàálɛ́ sǔbri. 18Zhə̀nà, Shətana swèlè Yezu cìcì, n nwɛ̀nɛ̀. Rə̀myɛ́ ce, ń wɔ̌ byɛ̀bɛ́ Shətana nʼê swèlè mó ne ń la sãɔ̃.

3

Yezu du Muyiisi

1Rə̀myɛ́ ce, da-byâ Kristə-lyì, ámyɛ̌ byɛ̀bɛ́ Yi byẽ̀ mó, nyǐnə Yezu. Wɔ́ ńmyɛ̌ ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y Yi twĩ̀, nə́ zɛ̃̀ nə́ tó ńmyɛ̌ dɛnnɛ nə́ zhí Yi ni. 2Wɔ́ Yi rə̀ cír mo tum dí rə̀myɛ́ yilə. Ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə rə̀ gə́ nʼê yâl nɛ́, ǹdə Muyiisi ta. Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: “Muyiisi yàl Yi tùntùnnə̀ nántwə̂. Ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə rə̀ gə́ nʼê yâl nɛ́ rə̀ kɛ̀lɛ́ y gakó wẽ́.” 3Lò gə lù jì, bə̀ mə̂ sə bə cèrhé mɔ̀bɔ́ ń lù y mú du yə. Èta myɛ, Yezu mə̂ ǹdə́ còrhó du Muyiisi. 4Jì gakó wɔ́ lò ń nə́ ń lwì yə̀, sə mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ kɔn gakó mó, wɔ́ Yi. 5Shãã ga, Muyiisi yàl Yi tùntùnnə̀ nántwə̂. Ń wɛ̀rhɛ́ ǹdə rə̀ gə́ nʼê yâl nɛ́ rə̀ kɛ̀lɛ́ y gakó wẽ́. N yə̀ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ yʼà mʼa byili lyì bí ni mú zhə̀n-cínnə. 6Sə Kristə wɔ́ Yi Byǐ. Rə̀ ce ń cǐ rə̀ kɛ̀lɛ́ yá. Sə wɔ́ nə́myɛ̌ nə́ wɔ́ rə̀ kɛ̀lɛ́ yá, ǹdə́ nə́ gə nʼé zwẽ nyí ǹdə́ nə́ wun gakó bə̀ Yi nyì-bwelé y tʼâ la kwârh.

Shìrhə́ jàà y wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ zwẽ nyí mú yilə

7Rə̀myɛ́ ce, cilinə kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ byili mú. È wòwə̀:

“Ámyɛ̌ gə nyɛ̀ɛ̀ Yi cəl lé zà,

8sʼá bə̀kʼá shĩ á zhã̌,

ǹdə á nàmbala bɛ́ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ mó ta yé.

Bə̀ cẽ Yi nyə̀ná nɛ́ bə zhẽ̀ rè,

bə mʼe pyà rə̀ nyí.”

9Yi wòwə̀: “Á nàmbala bɛ́ zhẽ̀ nè gàà,

mùnì ga bə̀ yírhə́ nə kɔn dɛ̀bɛ́ à la wɔ̀rhɔ́ mɔ́.

Sə bə̀ yírhə́ nɔ rɛ byinə shə́-èna.

10Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, à lyim zɛ̃̀ ǹdə́ bɛ a wɔ̀:

‘Bə̀ bùlə̀ né ŋwɛ́nɛ́ jó sɔ́má yó dɛ̃ gakó.

Bə̀ tʼâ yâl bə lwar sɔ́msɛ́ shɛ̌ yil à byili bi yé.’

11À bwəl ǹdə́ lyim a pə bɛ a wɔ̀:

â nyǐ bə̀ tʼâ la shìrhə́ jàà y à tɛnɛ bə̀ yil mó w yú yé.”

12Da-byâ, dɛ̃̌na á cìnə̀, lò mə̀dù ga bə̀ká n yə̀ á wẽ́ bùlə̀ námməlwâlsɛ ce n yẽ̌ Yi rí nã́nyì y ni n cẽ rə zhú yé. 13Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ gə́ wò bə̀: “Á gə nyɛ̀ɛ̀ Yi cəl lé zà” mɔ́, zəna zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀myɛ́ á cící dwã, mùnì ga yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɔ̀rhɔ́ shilə bə̀kʼa jə́jɛ̀rɛ́ á mə̀dù ga, ń gə nyɛ̀ɛ̀ Yi cəl lé, sə n shĩ ń zhã̌ yé. 14Nə́ gə jʼá zɔ nə́ gə́ ju kùr nə́ zù Kristə né mó kẽkẽ, sə́ nyǐ nə́ wɔ́ ń tó-dwã.

15Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀:

“Ámyɛ̌ gə nyɛ̀ɛ̀ Yi cəl lé zà,

sʼá bə̀kʼá shĩ á zhã̌,

ǹdə á nàmbala bɛ́ gə́ wɛ̀rhɛ́ nɛ́ gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ mó ta yé.”

16Wɔ́ byɛ̌ lyì bə̀ nyɛ̀ɛ̀ Yi cəl lé bə zɛ̃̀ bə zhẽ̀ dè mó? Bə̀myɛ́ gakó Muyiisi mə n du Ezhibti ní mú. 17Yi lyim dí gə́ zɛ̃̀ byinə né shə́-èna y wẽ́ mó, wɔ́ ǹdə́ byɛ̌ lyì? Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlwàálɛ gɔ-elũ èpòlò w wẽ́ bə cì mú. 18Wɔ́ byɛ̌ nɛ Yi bwəl rə pa bə̀ bə̀ tʼâ la shìrhə́ jàà y rə̀ tɛnɛ bə̀ yil mó w yú mú? Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ nyí zwẽ mó.

19Sə nə́ pwírí bə̀ gə́ yə̀ pyɛ́nɛ́ bə zhí Yi ni mú ce, bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə yí shìrhə́ jàà y Yi yʼà tɛnɛ bə̀ yil mó w yé.

4

1Shìrhə́ jàà y Yi yʼà bwəl è nyí nə́ nàmbala bɛ́ nɛ mɔ́ gwẽ̌ nʼê jí nə́myɛ yilə. Rə̀myɛ́ ce, dɛ̃̌na á cìnə̀, á mə̀dù ga bə̀ká n mɛ̃ kwã nɛ́ yé. 2Bə̀ yʼà bwə̀l yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí bə byili bə̀myɛ nɛ, ǹdə bə̀ gə́ bwə̀l lè bə byili nə́myɛ nɛ nɛ́. Sə bə̀myɛ́ yə̀ rə̀ zwẽ yé. Rə̀myɛ́ ce, rə̀ yə̀ bɛ sɛ̃ yé. 3Nə́myɛ̌ zwẽ nyí. Rə̀myɛ́ ce, nə́ bʼâ zù shìrhə́ jàà y wa. Yi zɔ̀m nə́ nàmbala bɛ́ yò rə wɔ̀:

“À bwəl ǹdə́ lyim a pə bɛ a wɔ̀:

â nyǐ bə̀ tʼâ la shìrhə́ jàà y à tɛnɛ bə̀ yil mó w yú yé.”

Yi jʼa zhɛ̀ rə̀ tum dí rə̀ gə́ wɛ̀rhɛ́ lũ w yi ní ga. 4Bə̀ zɔ̀m Yi gə́ wɛ̀rhɛ́ lũ w rə zhɛ̀ dwã nyàlpyɛ̀ y yù w mú yò Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: “Yi gə́ zhɛ̀ rə̀ tumə né gakó, rə̀ shǐrh dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y yùwə̀.” 5Sə Yi kʼe zɔ̀m shìrhə́ dɛ̃ rɛ́ yò kə́dò. Rə̀ wòwə̀: “Bə̀ tʼâ la shìrhə́ jàà y à tɛnɛ bə̀ yil mó w yú yé.”

6Byɛ̀bɛ́ bə̀ jɛ̀rɛ̀ bə nyɛ̀ɛ̀ yò-ècɔ̀nɔ̀ nyí rí mú yə̀ rɛ zwẽ yé. Rə̀myɛ́ ce, bə̀ yə̀ shìrhə́ jàà y wẽ́ yí yé. Sə lyì dwã wɔ̌ bə̀ bə̀ mʼa zù è wẽ́. 7Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Yi pyà dɛ̃ dõ, rə zɛ̃̀ rə̀ nʼê byẽ̀ dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ bə̀ “Zà”. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, rə̀ kʼe tó Dəvyidi dɛnnɛ rə zɔ̀m dɛ̃ rɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ yò kə̀kàlà y kɛ̀bɛ́ nə́ lyɛ̃ mɔ́ wẽ́ rə wɔ̀:

“Ámyɛ̌ gə nyɛ̀ɛ̀ Yi cəl lé zà,

sʼá bə̀kʼá shĩ á zhã̌ yé.”

8Zhozwe gə yà ń zə Yi lyì bí n yí shìrhə́ jàà y wa, Yi gə kʼê yə̀ dɛ̃ dõ yò zɔ̀m yé. 9Rə̀myɛ́ nʼê byili bə̀ shìrhə́ gwẽ̌ ŋwɛ́nɛ́ Yi lyì bí yilə. È nyɛ̌ ǹdə dwã nɛ́ nyàlpyɛ̀ y yù w shìrhə́ y ta. 10Lò gə zù shìrhə́ jàà y Yi tɛnɛ mɔ́ wẽ́, ńmyɛ wɔ́ ń tumə né nə̀ zhɛ̀, n zɛ̃̀ ń nə́ ń shǐrh, ǹdə Yi gə́ zhɛ̀ rə̀myɛ tumə nɛ́ rə zɛ̃̀ rə shǐrh né. 11Rə̀myɛ́ ce, cenə nə́ ce jàn nɛ́, mùnì ga nə́ zù shìrhə́ jàà y wa. Èta, lò lò tá ń la byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀ Yi nyə̀ná nɛ́ zwẽ mó surhə námməlwâlsɛ́ kǒ n jé yé.

12Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ wɔ́ nã́nyì, rə̀ zhe jàn. Rə̀ zhe nyí du búlə́ shǐ kɛ̀bɛ́ è yésé ga zhe nyí. Rə̀ nʼê zwì numbyíní wu w wẽ́, rə lyɛ̃ rə zù è yala cìnə́ né gakó wẽ́. Rə̀ nʼê bùr numbyíní wu-bùlə̀ né ǹdə́ è shilə né gakó bùrsì. 13Kɔn rə̀dù ga tɛ̀nɛ́ lũ w wẽ́ rə̀ bʼa lú Yi yé né yé. Kɔn rə̀dù ga yə̀ shèè rə̀ yé né yé. Rə̀ gə́ nə nə́ba pamparɛ̃ɛ̃ mɔ́ ce, rə̀ bʼa bwə̀rh nə́ba nə́ tùntwə̃̀ə̃̀ né gə́ yàl nɛ́.

Yezu wɔ́ nə́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ

14Nə́ zhe vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ, ń du vwĩ̀-zwə́lnə bé gakó. Wɔ́ Yi Byǐ Yezu. Nə́ zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ Yi gə́ ŋwɛ́nɛ́ mə̀gã̌. Rə̀myɛ́ ce, zhǐnə nə́ zhì kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ nə́ zwẽ rə̀ nyí mú yó kẽkẽ, 15bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə mó náncɛ y nə́ zhe mó wɔ̌ ń mà n dùr nə́ nɔ̀nɔ̀ nə́ bə-jàn-zhəəré wẽ́. Bə̀ zhẽ̀ mò kɔn gakó wẽ́ ǹdə nə́myɛ ta. Sə ń yə̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wɛ̀rhɛ́ yé. 16Rə̀myɛ́ ce, bànà nə́ vò Yi jàn-bə-swɛ̃´-zhe ǹdə́ yò-ècɔ̀nɔ̀ cə́bal mɔ́ sõ, mùnì n dùr nə́ nɔ̀nɔ̀, nə́ gə zhe sɛ̃ɛ̃´ tum sə n sɛ̃ nə́ba.

5

1Vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ gakó wɔ́ lyì bí wẽ́ bə̀ nʼê cír mo né. Ń nə́ ń lwə̀l Yi bə̀ yilə. Ń nə́ ń pɛ vwĩ̀ pansɛ́ Yi ni lyì bí yə̀-bəlwàálɛ sǔbri nɔ yilə. 2Ń wɔ̌ ń nyɛ̀ɛ̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ jé, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê dwé ǹdə́ bə̀ yə̀l mó zɔ̀mà kùrə̀, n dùr bə̀ nɔ̀nɔ̀, bə̀ ńmyɛ cìcì mú wɔ́ bə-jàn-zhəəre cí. 3Rə̀myɛ́ ce, kɔn nʼê nyɛ́ɛ́ mɔ bə̀ ń pə vwĩ̀ pansɛ́ Yi ni ńmyɛ̌ cìcì mú ǹdə́ lyì bí dwã bɛ́ yə̀-bəlwàálɛ́ ga yilə. 4Lò tá ń pɛ ŋwɔ̀nɔ́ w òmyɛ́ ń cìn nì yé. Wɔ́ Yi rə̀ nʼê cír mo, rə byẽ̀ mò ǹdə rə̀ gə́ byẽ̀ Arɔ̃ nɛ́. 5Kristə myɛ wɔ́ èta. Ń gə́ jǐrh vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ mɔ́, è də̀ ńmyɛ̌ cìcì ń pɔ ŋwɔ̀nɔ́ w òmyɛ́ ń cìn nì yé. Wɔ́ Yi rə̀ pɔ mɔ wa. Rə̀ wò mò: “Ǹ wɔ́ à byǐ; kɔn zhí zà, à jǐrh ǹ Da.” 6Sə rə̀ zɔ̀m jàà dõ wə, rə wɔ̀: “Ǹ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə, ǹdə Mɛlcəsədɛkɛ ta.”

7Yezu gə́ yà ń ŋwɛ́nɛ́ lũ w wẽ́ yi ní, ń yà ń nə́ ń lwə̀l mɔ̀bɔ́ ń wɔ̌ mɔ ń la vwârh cu jɔ̃̀ w mɔ́ nɛ ǹdə́ wìrhí nánfwɛ̀lɛ̀ ǹdə́ yə́-nàná; sə ń gə́ lwəl ń cìn tɛ̃´ Yi yé né mó ce, rə̀ zwẽ ń lwə̂l mó. 8Ǹdə́ ń wɔ́ Yi Byǐ ga, ń tó nɔ̀nɔ̀ dwí tɛ̀bɛ́ gakó ń nwɛ̀nɛ̀ mɔ́ dɛnnɛ n cèrhè nyí ni shɔ̀nɔ́. 9Ń gə́ pyìrh kɔn gakó n zhɛ̀, n jǐrh byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê shɛ̀nɛ́ ń nyí ni mú zwennə twéé gakó yilə. 10Yi cír mo n yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ ǹdə Mɛlcəsədɛkɛ ta.

Dɛ̃̌na á cìnə̀, zhínə Kristə ne kẽkẽ

11Zɔ̀mà nánzhəzhɔ̌ ŋwɛ́nɛ́ nə́ rʼé yâl nə́ byili Kristə gə́ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y mɔ́ shò-kwã nɛ́, sə á gə́ tʼá nyɛ̀ɛ̀ zɔ̀mɛ̀ kùr nàná mɔ́ ce, nə̀ byilu bʼa yə̀ zwini. 12Á yʼâ mə̂ sʼá jǐrh kàrmɔ̀ byilnə shãã shãã ga, sə nyǐ ába, kɔn gwẽ̌ wɔ́ nyɔ́ɔ́ bə̀ bə̀ kʼa ji kùr bə cèrhè ába kùr-ju kàrmɔ́ Yi nyə̀ná nɛ́ shò-kwã nɛ́ mɔ́. Á kʼá wàr kùjú nánkùlù á nʼá jí yé. Wɔ́ yil bə̀ mə̂ sə bə ce á nyí ni. 13E jà lò mɔ̀bɔ́ ń gwẽ̌ nə́ ń nywɛ̀ yil, ń nyɛ̌ ǹdə byì-shɛ̀mɛ́ ta; ń yə̀l cángá nyə̀ná nɛ́ yé-shò yé. 14Sə kùjú nánkùlù wɔ́ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ jǐrh námpwə̀lə́ nyɔ̃̌, bə̀ bə̀ nɔ ywẽ̀ nánzhəzhɔ̌. Rə̀myɛ́ ce, bə̀ yě cɛ̀nɛ̀ ǹdə́ lwɛlɛ pár dwã wa.

6

1-2Rə̀myɛ́ ce, cèrhènə̀ nə́ cèrhè còrhò mɔ̀bɔ́ mə̀ wɔ́ námpwə̀lə́ nyâm Kristə shò-kwã nɛ́, sə nə́ yẽ̌ kùr-ju kàrmɔ́ nɛ. Bə̀ byili ába bə̀ yẽ̌nə tùntwə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ nʼê zə lò nə zhə̀l cu jàà w mɔ́ nɛ, sʼá zhí Yi ni. Bə̀ zɔ̀m nɛ̃̌-shaarɛ́ ǹdə́ jɛ̀sɛ́ còlò lyì bí yó w mó, ǹdə́ cùùrí bùrhù mú, ǹdə́ bùrsí kɔ́ dɛ̃ rɛ́ nánkwɛɛ́ rɛ́ yò ǹdʼába. Rə̀myɛ́ ce, nə́ bə mə̂ sə nə́ kʼá ji kùr nə́ rʼé zɔ̀m rə̀myɛ́ yò nə́ byili ába yé. 3Yi gə pɔ sɔ́má, nə́ bʼâ cèrhè kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ mə̂ ǹdə́ námpwə̀lə́ Kristə shò-kwã nɛ́.

4Byɛ̀bɛ́ Yi pwẽ̀ dé yə̂r, bə nə Yi pɛnɛ́ yá, Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ só bə̀myɛ yó, 5bə pwírí Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ nyɛ̀, bə lwar lũ w kɔ̀bɔ́ ò bàn mɔ́ jàn dɛ́ gə́ la nɛ́ yál, 6lyì bí bə̀myɛ́ mɔ́ kʼa zù tùntwə̃̀ə̃̀ námməlwâlsɛ wẽ́, bə̀ kʼê wàr bɛ̀ bə̀ la ce bə pyìrhí bə̀ wun yé; bə̀ kɔn nyɛ̌ ǹdə wɔ́ Yi Byǐ mú bə̀ kʼa kwɛrhɛ bə̀ nʼê pəpa də̀-jɔrhɔ́ yó ta, lyì bí dwã bɛ́ zɛ̃̀ bə nə sɔ́má bə̀ nʼê tùrh mò.

7Cɛ kɛ̀bɛ́ è nʼê nɛ dwà nɛ̃̌ pɔ́npɔ́n, è nʼê swẽ́, wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ bə̀ dù è wẽ́ mó byì rə ce byì-ècɛ̀nà è cìnə́ bé bə̀ nʼê vwàl y mɔ́ yilə, sə Yi nʼê cĩ́ bwəl è yó. 8Sə è gə kʼâ lyĩ sɔr ǹdə́ gɔ dúdú, bə̀ nʼê wə̀l bʼè bə càn yé. Yi tʼâ la dɔnɔ rə bʼe zhìlì è yò yé, sə è yó-gurə́ y wɔ́ myǐn mə̀ la y ju.

9Nə́ dɔwabá nántwə̂rh, nə́ rʼé zɔ̀m èta, nə́ jʼâ yě náàcɛ̀nɛ́ bə̀ wɔ́ sɔ́má kɛ̀bɛ́ è càn, è la vwârh jàà w yó á ŋwɛ́nɛ́. 10Yi wɔ́ cángá cə́bal. Rə̀ wàr rə̀ la á gə́ só re mó, ǹdə́ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ á nʼá wɛ̀rhɛ́ mɔ́ yò sǒ yé. Á tó rə̀ lyì bí á yʼâ nʼá sɛ̃ shãã ga mɔ́ dɛnnɛ á byili bʼâ só re, sə wɔ́ èta á gwẽ̌ nʼá wɛ̀rhɛ́ nɛ́ zà. 11Sə nə́ rʼé yâl bʼâ mə̀dù gakó ce jàn nɛ́ n já ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ èta, kɔn bʼe yí Cinu dɛ̃ rɛ́, mùnì ga á nə kɔn dɛ̀bɛ́ gakó á nʼá dɛ̃̀ Cinu sõ mó. 12Á bə̀kʼá jǐrh nə̀wàcã̀nyɛla yé. Yálna lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ zhí Yi ni, bə̀ nʼê zhìlì bə̀ yala nɛ, bə̀ lyì byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ èta, bə̀ mʼa nə cəl kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi bwəl rə̀ nyí mú wẽ́.

Yi yàl rə̀ nyì-bwelé y rə̀ bwəl Abəraham nɛ mɔ́ zhə̀n-cí

13Yi gə́ bwəl nyí Abəraham nɛ mɔ́, lò dõ yə̀ nɛ́ yàl ńmyɛ kə́ ń du Yi sə n mə n yə̀ rə̀ zhə̀n-cí yé. Wɔ́ rə̀ cìcì rə̀ yàl rə̀ cìcì zhə̀n-cí, 14rə̀ wò mò: “Zhə̀n zhə̀nà, à bʼa cĩ́ bwəl ǹ yó, sə à bʼa pɔ̃́ dwí rə pù.” 15Abəraham pyɛ́nɛ́ n dɛ̃̀ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi bwəl mo rə̀ nyí mú, sə ń nɔ rɛ. 16Numbyíní gə la nyí bwəl, wɔ́ lò mɔ̀bɔ́ ńmyɛ kə́ ń du èmyɛ́ ń nə́ ń yàl è zhə̀n-cí. Sə rə̀myɛ́ nʼê vùr tə́tɔ̀ná è ce kwã nɛ́, zɔ̀mɛ̀ kʼê tɛ̀nɛ́ yé. 17Èta, Yi myɛ gə́ yʼà nʼê yâl rə byili Abəraham dwí rí rə̀ mə̂ ǹdə́ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ bwəl rə̀ nyí mú ni pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ nyǐ rə̀ nyì-bwelé y tʼâ la lyə́r mó ce, rə̀ cìcì yàl rə̀ cìcì zhə̀n-cí. 18Nyì-bwelé kɛ̀bɛ́ è zhe zhə̀n-cí tʼâ lyə́r yé. Yi cìcì wàr rə̀ bʼa yə̀ rə̀ nyì-bwelé y zhə̀n-cí, e zɛ̃̀ e yə̀ kɔma yé. Èta, rə̀myɛ́ nʼê zal nə́ wun ní dɛ̃´dɛ̃´ nə́ yẽ̌ kɔn gakó ne, nə́ mʼé dɛ̃̀ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi bwəl nə́ba rə̀ nyí mú. 19Kɔn dɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ ce nə́ bùlə̀ né zhǐ kẽkẽ jàà èdù. Rə̀myɛ́ ce, nə́ wɔ̌ nə́ bʼâ zù Yi jì y jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃´dɛ̃´ Yi gə́ jě mə̀gã̌ mɔ́ wẽ́. 20Wɔ́ gàà Yezu tó yé n vò ń jě né nə́ yilə, n jǐrh vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ ǹdə Mɛlcəsədɛkɛ ta byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.

7

Yezu wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə ǹdə Mɛlcəsədɛkɛ ta

1Mɛlcəsədɛkɛ yà ń wɔ́ Salɛm lyì pyɔ̌, e jà ń yà ń wɔ́ Yi rí tɛ̀bɛ́ rə̀ bə dõ zhe mó vwĩ̀-zwə́lnə. Abəraham yà ń zhə̀l n bú ǹdə́ pyâ n ŋwɛ̀nɛ́ bɛ, n ká n kwɛ̃̀ ń bàn jè, Mɛlcəsədɛkɛ zɛ̃̀ n vò n jəl mo sɔ́má yó, n cĩ́ bwəl ń yó. 2Rə̀myɛ́ yó, Abəraham vùr wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ ń zwẽ búlə́ né jàà w mɔ́ òdù shí gakó yó w n pɔ̃. Mɛlcəsədɛkɛ kùr wɔ́: “Cángá pyɔ̌”. Kɔn súlí myɛ, ń yà ń wɔ́ Salɛm lyì pyɔ̌. Rə̀ kùr wɔ́: “Yə̀-zùlə́ pyɔ̌”. 3Bə̀ yə̀ ń da ǹdə́ ń ná pár lwar yé. Bə̀ yə̀l dwí tɛ̌ yil lò ǹdə́ mɔ myɛ yé. Bə̀ yə̀ ń lul lé yò zɔ̀m, bə̀ yə̀ ń cu mú myɛ yò zɔ̀m yé. Ń nyɛrhɛ Yi Byǐ mú: ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə twéé twéé.

4Lwarna bə̀ nyǐ Mɛlcəsədɛkɛ du lyì bí gakó! Nə́ nàmbal Abəraham cìcì mú vùr wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ ń zwẽ búlə́ né jàà w mɔ́ kɔn rə̀dù shí gakó yó w n pɔ̃. 5Wɔ́ Levyi dwí rí vwĩ̀-zwə́lnə bé ne bə̀ yʼà pɔ nyí bə̀ bə̀ ce Esərayɛl lyì bí vùr bə̀ jɛ̃̀-kɔn dɛ́ kɔn rə̀dù shí gakó yó w bə pə bɛ. Bə̀ nʼê zwẽ rə̀myɛ́ mɔ́ bə̀ sõ, bə̀myɛ́ ga jʼà wɔ́ Abəraham byâ. 6Abəraham vùr wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ ń zwẽ búlə́ né jàà w mɔ́ kɔn rə̀dù shí gakó yó w n pə Mɛlcəsədɛkɛ nɛ. Mɛlcəsədɛkɛ zɛ̃̀ n cĩ́ bwəl mɔ̀bɔ́ Yi yʼà bwəl mo rə̀ nyí rí mú yó. Mɛlcəsədɛkɛ jà ń yà ń də̀ Levyi dwí rí lò yé. 7E jà è gə wɔ́ zhə̀n yilə, wɔ́ náncɛ è nʼê cĩ́ bwəl bə̀sɔ́bwɛ̀lɛ́ yó. 8Vwĩ̀-zwə́lnə bé byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê zwẽ kɔn rə̀dù shí gakó yó w mó yʼa cì. Mɛlcəsədɛkɛ myɛ zwẽ kɔn rə̀dù shí gakó yó wə, sə ńmyɛ̌ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé, ǹdə bə̀ gə́ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə byili ní. 9Wɔ́ Levyi nɛ̀mɛ́ nɛ́ nə̀ yʼà nʼê zwẽ kɔn rə̀dù shí gakó yó w Esərayɛl lyì bí sõ. E jà Levyi cìcì tó Abəraham dɛnnɛ n vùr kɔn rə̀dù shí gakó yó w n pa, 10bə̀ Mɛlcəsədɛkɛ gə́ zhə̀l n jəl Abəraham mɔ́, ǹdə́ bə̀ gwẽ̌ yə̀ Levyi lùl yé, sə ǹdə́ ń ŋwɛ́nɛ́ ń nàmbal Abəraham jal mɔ́ wa.

11Esərayɛl lyì bí nyə́ né wẽ́, bə̀ yʼà byili bə̀ wɔ́ Levyi nɛ̀mɛ́ nɛ́ wẽ́ bə̀ mə̂ sə bə cír vwĩ̀-zwə́lnə bé né ǹdə Arɔ̃ ta. Sə bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə tùntwə̃̀ə̃̀ né yʼà yə̀ Yi pùbùlə̀ yí yé. È gə də̀ rə̀myɛ́, wɔ́ byè yil bə̀ yʼà bʼa kʼe pyà vwĩ̀-zwə́lnə dõ ǹdə Mɛlcəsədɛkɛ ta? 12E jà vwĩ̀-zwə́lnə tùntwə̃̀ə̃̀ né gə kʼê də̀ nə̀myɛ́, sə́ nyǐ nyí rí myɛ mə̂ sə rə lyə́r. 13Zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ wɔ́ nə́ Cinu mú yò nə̀ nʼê zɔ̀mà. E jà wɔ́ kwálá dõ wẽ́ bə̀ lùl mò né. Sə kwálá y èmyɛ́ mɔ́ lò mə̀dù ga yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə yàl yé. 14Lyì bí gakó yě bə̀ nə́ Cinu mú wɔ́ Zhidə kwálá y wẽ́ bə̀ lùl mò né, e jà Muyiisi gə́ zɔ̀m vwĩ̀-zwə́lnə bé cír mó yò mó, ń yə̀ kwálá y èmyɛ́ yò zɔ̀m yé.

15Èlâsɛ̃´, nə́ mʼâ byili kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bʼa ce kɔn jǐrh pamparɛ̃ɛ̃ du: vwĩ̀-zwə́lnə dõ túwə́, ń nyɛrhɛ Mɛlcəsədɛkɛ, 16sə ńmyɛ̌ mɔ́ yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə jǐrh ǹdə numbyínsí nyə́ né gə́ nʼê byili ní yé. Ń jǐrh vwĩ̀-zwə́lnə nyǔ mə̀ tʼâ la zhɔ̌ jàn yilə. 17Zhə̀nà, bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀: “Ǹ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə, ǹdə Mɛlcəsədɛkɛ ta.” 18Nyí rí nándwə́l lé yʼà bə kùr zhe, rə̀ gə́ yʼà də̀ námpúm mú yilə. Rə̀myɛ́ ce bə yẽ̌ de. 19Muyiisi nyə́ né yə̀ ce kaka yə̀ námpúm yé, sə Yi nyì-bwelé y nə́ rʼé dɛ̃̀ mɔ́ ce nə́ wɔ̌ nə́ bwəlse re, bə̀ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ nə́ rʼé dɛ̃̀ mɔ́ zhe kùr du.

Yezu wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə

20Kɔn súlí myɛ, ń gə́ jǐrh vwĩ̀-zwə́lnə mó, Yi cìcì yàl ń zhə̀n-cí. Sə vwĩ̀-zwə́lnə bé dwã bɛ́ yə̀ zhə̀n-cí zal yé. 21Yi yàl Yezu zhə̀n-cí. Rə̀ zɔ̀m ń yò rə wɔ̀:

“Cinu bwəl nyí n wɔ̀:

‘Ǹ bʼâ yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.’

Sə ń nyì-bwelé y tʼâ la lyə́r yé.”

22Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce nə́ yě náàcɛ̀nɛ́ bə̀ nyǐ nə́ bʼâ tó Yezu dɛnnɛ nə́ nə dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn du nã́yéé ré.

23Kɔn dõ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ nʼê byili bə̀ Yezu ǹdə́ vwĩ̀-zwə́lnə bé dwã bɛ́ də̀ rə̀dù yé: shãã ga vwĩ̀-zwə́lnə bé yàl nánzhəzhɔ̌, bə̀ bə̀ cù cù bə pú dwã nɛ́, bə̀ yə̀ ŋwɛ̀nɛ́ bə súlí tum dí bə vò yé né yé. 24Sə Yezu gə́ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé mó ce, ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. 25Rə̀myɛ́ ce, ń wɔ̌ ń mà n vwârh lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ tó ń dɛnnɛ bə̀ nʼê yâl bə bwəlse Yi ni mú námpúm, bə̀ ń ŋwɛ́nɛ́ twéé gakó ń nə́ ń zal Yi cã̌ nɛ bə̀ yilə.

26Wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y èmyɛ́ dwí rí è mə̂ ǹdə́ nə́ba. Ń wɔ́ náàcɛ̀n námpúm; ń bə yò zhe yé; ń bə dóó myɛ zhe yé; ń yə̀ yə̀-bəlwàálɛ cìnə́ ne gùlí yé. Yi zhẽ̌ mo dɛ̃̌ kɔn gakó yə́-pɛ̀lɛ́ wa. 27Ń də̀ ǹdə vwĩ̀-zwə́lnə bé náncɛsɛ́ dwã bɛ́ ta yé. Bə̀myɛ́ nʼê jɛ̀rɛ̀ bə̀ zwə́l vwə̃̀ né bə pə Yi ni bə̀ sə̀pwà yə̀-bəlwàálɛ yilə, fòró bə zɛ̃̀ bə zwə́l lyì bí dwã bɛ́ yə̀-bəlwàálɛ yilə, sə Yezu pɔ ń cìn Yi ni n mə n zwə́l vwĩ̀ twər rə̀dù sá, twéé gakó yilə. 28Vwĩ̀-zwə́lnə bé náncɛsɛ́ shɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê cír ǹdə Muyiisi nyə́ né gə́ byili ní mú wɔ́ bə-jàn-zhəəre cìnə́. Sə rə̀myɛ́ kwã nɛ́, Yi cìcì yàl rə̀ Byǐ mú zhə̀n-cí, bə̀ ń sú rə̀ yírh, rə cír mo ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə.

8

Yi tó Yezu dɛnnɛ rə zə dɔbrɛ nándùl ǹdə́ nə́ba

1Dɛ̀bɛ́ nə́ rʼé byili mú gakó nʼê yâl e wɔ̀ bə̀ wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y èmyɛ́ dwí rí nə́ zhe, ń jě Yi rí rə̀ jàn bə swɛ̃´ zhe mó jə̀jĩ́ ni Arəzana wa. 2Ń nə́ ń twĩ̀ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ tum dí jàà y náàcɛ̀nɛ́ y wẽ́, Yi kòrhó w zhə̀n zhə̀n ga ò ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arəzana w mɔ́ wẽ́. Kòrhó w òmyɛ́ də̀ numbyíní jɛ̃̀ tum yé, wɔ́ Cinu ń pú wə.

3Wɔ́ vwĩ̀ pansɛ Yi ni pɔ yil bə̀ nʼê cír vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ gakó. Yezu myɛ mə̂ sə n pə kɔn Yi ni. 4Ń gə yà ń ŋwɛ́nɛ́ cɛ yó, ń gə yə̀ vwĩ̀-zwə́lnə yàl yé, bə̀ vwĩ̀-zwə́lnə jɛ̀rɛ̀ bə̀ ŋwɛ́nɛ́ bə̀ nʼê pɛ vwə̃̀ pansɛ Yi ni ǹdə Muyiisi nyə́ né gə́ nʼê byili ní. 5Vwĩ̀-zwə́lnə bé tumə né bə̀ nʼê twĩ̀ mú wɔ́ Arəzana nyə̀ná nɛ́ nyɔrhɔ. Muyiisi gə́ yà ń la kòrhó w pú yi ní, Yi zɔ̀m ǹdə́ mɔ rə wɔ̀: “Zhìlì ǹ yala nɛ ń pú kòrhó w ǹdə à gə́ pɔ mɔ́ nyí pyɔ̀ w yó né ta.” 6Sə tum dí tɛ̀bɛ́ bə̀ pɔ Yezu ni mú du vwĩ̀-zwə́lnə bé dwã bɛ́ nyân dɛ́. Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ Yi tó né rə zə dɔbrɛ tɛ̀bɛ́ rə̀ càn du nã́yéé ré ǹdə́ nə́ba, bə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi bwəl nyí bə̀ rə̀ la nə́ba pɔ mɔ́ zhe kùr du.

7Dɔbrɛ́ nã́yéé ré gə yʼà tó rə̀ sɔ́má y cɛ̀nɛ̀, bə̀ gə yə̀ dɔbrɛ dõ zal yé. 8Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Yi ji búlə́ rə wɔ̀:

“Cinu wòwə̀: dɛ̃ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ bànà, à bʼa zə dɔbrɛ nándùl ǹdə́ Esərayɛl ǹdə́ Zhidə lyì bí.

9Rə̀ tʼâ la yál ǹdə dɔbrɛ́ tɛ̀bɛ́ à zɔ ǹdə́ bə̀ nàmbala bɛ́

à gə́ zɔ bə̀ jɛ̃̀ nɛ̀ a ce bə shə́r Ezhibti ní yi ní mú ta yé.

Cinu kə́ n wɔ̀: wɔ́ bə̀myɛ́ cìcì bə̀ cɔ̀ dɔbrɛ́ rə̀myɛ́.

Rə̀myɛ́ ce, àmyɛ yẽ̌ be.

10Sə dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ gə tú è yúwə́,

à bʼa ce à nyə́ né Esərayɛl lyì bí surhə né wẽ́,

a kɛ̃ nɛ bə̀ wun ní wẽ́.

À bʼa yə̀ bə̀ Yi, sə bə̀ bʼa yə̀ à lyì.

Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ bʼa yə̀ à dɔbrɛ́ à la zal ǹdə́ bɛ mɔ́.

11Lò lò kə́ ń tá ń la ń jè-dõ ráá ń da-byǐ ni wál bə̀ ń pyâ Cinu pár lwar yé.

Bə̀ náncɛrh ǹdə́ bə̀sɔ́ná gakó bʼa lwar à párá.

12À bʼa pə bɛ bə̀ dwə́ə́ré sǔbri;

à kʼâ tʼâ la bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ yò lyǐrh kə́dò yé.”

13Yi gə́ zɔ̀m dɔbrɛ nándùl yò mó, nʼê byili bə̀ nã́yéé ré jǐrh nándwə́l. Zhə̀nà, kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ jǐrh nándwə́l kʼê bə jàn zhe yé; rə̀ nʼê lyɛ̃.

9

Kristə vwĩ̀ rí tú rə zwẽ dɔbrɛ́ nándwə́l lé vwə̃̀ né jàà yá

1Yi dɔbrɛ́ nã́yéé ré yi ní, rə̀ yʼà pɔ nyə́ rə̀ còrhó yilə, sə bə̀ yʼà wɛ̀rhɛ́ jàà èdù myɛ cɛ yó nyɔ̀nɔ̀ rə̀ yilə. 2Bə̀ yʼà pú kòrhó òdù,9.2 Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ byili Yi kòrhó w gə́ yʼà nyɛ̌ nɛ́ gàà mɔ́. bə zə gɔ̀nɔ̀ bə gõ w jì ǹdə́ è jìní. Bə̀ yʼà nʼê byẽ̀ ò jì-ná y bə̀ “Jàà náàcɛ̀nɛ́”. Bə wɛ̀rhɛ́ ku bə cĩ́ è wẽ́ bə̀ mʼê cĩ́ pàntámsɛ nɛ́. Bə wɛ̀rhɛ́ tabəlɛ bə cĩ́ è wẽ́ bə̀ mʼê cĩ́ búrú ní bə̀ pɛ Yi ni.

3Bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê byẽ̀ ò jìní y bə̀ “Jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃´dɛ̃´ du”. 4Bə wɛ̀rhɛ́ ku bə̀ nʼê ji wẽ̀ rə̀ lwẽ́ nã́nyə̀nyɛ̀lɛ́ ò yó, bə zə sánə́má bə pɔ́pɔ̌ w bə cĩ́ jàà y èmyɛ́ wẽ́. Dɔbrɛ́ kùlkṍ w myɛ yʼà ŋwɛ́nɛ́ è wẽ́, bə̀ yʼà zə sánə́má bə pɔ́pɔ̌ wa. Sə nə̀zhĩ̌ yʼà ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́, bə̀ zə sánə́má bə mɔ ya, bə ce mã́nɛ è wẽ́.9.4 Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ byili dɔbrɛ́ kùlkṍ w ǹdə́ mã́nɛ gə́ yʼà nyɛ̌ nɛ́ gàà mɔ́. Arɔ̃ də̀-dɔ̀lɔ̀ w ò yʼà púrh vɔr mɔ́ myɛ yʼà ŋwɛ́nɛ́ ò wẽ́, e súlí nə́kulə né nyɛ̀bɛ́ dɔbrɛ́ zɔ̀mà nɛ́ yʼà kɛ̃ nə̀ yó mó. 5Bə mɔ wẽ̀ ǹdə màlɛ́kabá ta bə cĩ́ kùlkṍ w yó, rə̀ nʼê byili bə̀ Yi ŋwɛ́nɛ́ gàà ǹdə́ rə̀ zùwə́. Wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ yʼà zhe vɔ̀mɛ̀. Rə̀ vɔ̀mɛ̀ nɛ́ ywə́l mó yʼà nʼê círhí ku w kɔ̀bɔ́ bə̀ yʼà nʼê lwé vwâm jal mɔ́ ò yó yə̀-bəlwàálɛ sǔbri lwə̂l yil mó. Sə nə́ wàr wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ gakó nə́ la byilu èlâsɛ̃´ yé.

6Wɔ́ èta bə̀ tɛnɛ kòrhó w né. Vwĩ̀-zwə́lnə bé nʼê zwì ò jì-ná y wẽ́ twéé twéé bə̀ twĩ̀ bə̀ tumə né. 7Wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə bé yé né cìnə́ bé gakó náncɛ y dúdú ń nə́ ń zwì ò jìní y wə, sə wɔ́ twər rə̀dù byin gakó. Ń gə la zú, ń mə̂ sə n zə vwĩ̀ jal n zù n pə Yi ni, ń cìcì yilə, ǹdə́ lyì bí dwã bɛ́ yə̀-bəlwàálɛ́ bə̀ wɛ̀rhɛ́ ǹdə́ bə̀ yə̀l mó yilə. 8Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ tó rə̀myɛ́ dɛnnɛ è nʼê byili bə̀ kòrhó w nándṍ w gə gwẽ̌ nʼê jí, sɔ́má tɛ̀nɛ́ sə lò zù jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃´dɛ̃´ du páá mɔ́ wẽ́ yé. 9Sə rə̀myɛ́ wɔ́ myɔrhɔ èlâsɛ̃´ mɔ́ yilə. Ò nʼô byili bə̀ vwĩ̀ pansɛ́ bə̀ nʼê pɛ Yi ni mú wàr sə̀ ce lò mó mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń pɛ sɛ mɔ́ wu w pyìrhí o zâ Yi námpúm yé. 10Sə nyə́ né nə̀myɛ́ wɔ́ kùjú ǹdə́ numbyíní gə́ mə̂ sʼe shàrh è yala nɛ́ dwí gakó né è yò kɔrhɔ ǹdə́ Yi mú nyə́ nə̀ pɔwa. Nyə́ né nə̀myɛ́ pɔ nə mʼe dɛ̃̀ dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ Yi kwɛrhɛ kɔn gakó mó.

11Sə èlâsɛ̃´, Kristə túwə́. Ńmyɛ̌ ń wɔ́ vwĩ̀-zwə́lnə mó náncɛ yá. Cɛ̀nɛ̀ tɛ̀bɛ́ Yi yʼà bwəl nyí bə̀ rə̀ la nə́ba pɔ mɔ́ gakó wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ nə́ tó né nə́ nə rɛ. Ń zù kòrhó w kɔ̀bɔ́ ò zhe kùr du nã́yóó mó, o jʼa sú yírh dɛ̃´dɛ̃´ mɔ́ wa. Kòrhó w òmyɛ́ də̀ lũ w kɔ̀bɔ́ nyɔ̃̌ yé, bʼè də̀ numbyínsi sə̀ pú w yé. 12Ń zù jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃´dɛ̃´ du mú wẽ́ twər rə̀dù sá, twéé gakó yilə. È də̀ bə̀-cǐlsi ǹdə́ nə̀-byə-etwə́ə́le jal ń pɔ yé. Wɔ́ ń cìcì jal mɔ́ ń pɔ n mə n vwârh nə́ba twéé gakó yilə.

13Bə̀ nʼê zə bə̀-cǐlsi ǹdə́ nə̀-byərh jal mɔ́, bə̀ nʼê zə nə̀-cɛl bə̀ nʼê gwi bə̀ fúl mó tɔ̀mɔ̀ w bə̀ súlí, bə̀ mʼê zhɛ́rhɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ dó mó yó bə̀ kwɛrhɛ bə̀ pwẽ̀ né mó yò, sə rə̀myɛ́ tʼâ wɛ̀rhɛ́ kaka bə̀ wun ní wẽ́ yé. 14È gə wɔ́ èta, lwarna bə̀ Kristə jal mɔ́ zhe jàn du rə̀myɛ́ gakó dɛ̃´dɛ̃´, bə̀ Kristə pɔ ń cìn Yi ni ǹdə vwĩ̀-kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bə jìmdì zhe ta ǹdə́ Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ jàn. Tùntwə̃̀ə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ nə̀ nʼê cĩ́ lò cu sɔ́má yó mó byèlè nə́ wun ní, sə ń jal mɔ́ vùr nə́ yə̀-bəlwàálɛ́ nə́ jǐrh wárhgáá, mùnì nə́ ŋwɛ̀nɛ́ nə́ twĩ̀ Yi nã́nyì y tum dí.

15Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ Yi tó né rə zə dɔbrɛ nándùl ǹdə́ nə́ba. Ń shɛ̀nɛ́ n cì n mə n vwârh numbyínə́ bé bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ bə̀ yʼà nʼê wɛ̀rhɛ́ dɔbrɛ́ nã́yéé ré yi ní mú wẽ́. Ń wɛ̀rhɛ́ èta mùnì byɛ̀bɛ́ Yi byẽ̀ mó ŋwɛ̀nɛ́ bə nə cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ tʼâ la zhɔ̌, Yi bwə̀l rə̀ nyí mú.

16-17Lò gə pɔ nyí bə̀ ń gə cù sə bə wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ èta, ń gə gwẽ̌ yə̀ cì, ń nyí rí rə̀myɛ́ mɔ́ tʼâ jí yé. Sə ń gə tú ń cùwə̀, wɔ́ rə̀myɛ́ yi ní, ń nyí rí zɛ̃̀ rə̀ nʼê jí. 18Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, dɔbrɛ́ nã́yéé ré gə́ tú è la zal, bə̀ jɛ̀rɛ̀ bə ló vwâm jal tɛ̃´. 19Muyiisi jɛ̀rɛ̀ n byili nyə́ né púlə́púlə́ lyì bí gakó ne ǹdə nə̀ gə́ kɛ̃ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ né, n zɛ̃̀ n kwè nə̀-byə-etwə́ə́le ǹdə́ bə̀-cǐlsi jal ǹdə́ nɛ̃̌ n kwè pyì-kur nándə̀dwààlɛ̀ nánshɛ̀n ǹdə́ dɔ̌ ná-èkùlí n mɔ́rh nɛ́, n jɛ̀rɛ̀ n zhɛ́rhɛ́ nyə́ né sɛ́bɛ́ rɛ́ yó, n zɛ̃̀ n zhɛ́rhɛ́ lyì bí gakó yó, 20n zɛ̃̀ n wɔ̀: “Jal mɔ́ mɔ̀bɔ́ wɔ́ dɔbrɛ́ Yi zɔ ǹdʼába mɔ́ myɔrhɔ.” 21Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n zhɛ́rhɛ́ jal mɔ́ kòrhó w ǹdə́ wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà mʼê twĩ̀ Yi tumə né mó gakó yó. 22È gə wɔ́ nyə́ né gə́ nʼê byili ní mú, wɔ́ jal mə̀ nʼê ce kɔn gakó jǐrh wárhgáá, sə rə̀ jàlà ŋwɛ́nɛ́ rə̀ wàr yé. Jal gə yə̀ tɛ̃´ lwé, sǔbri pɔ tɛ̀nɛ́ yé.

Kristə pɔ ń cìn twər rə̀dù sá twéé gakó yilə

23Kɔn gə wɔ́ nyɔ́ɔ́ sə bə zwə́l vwə̃̀ mùnì wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Arəzana nyân dɛ́ nyaarhɛ́ mɔ́ jǐrh wárhgáá, sə́ nyǐ Arəzana nyân dɛ́ cìcì mú wɔ́ vwĩ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ zhe kùr dɛ̃´dɛ̃´ mɔ́ bə̀ mə̂ sə bə zwə́l rə̀ yilə. 24Zhə̀nà, Kristə yə̀ kòrhó kɔ̀bɔ́ numbyínsi pú ò nyɛrhɛ kɔ̀bɔ́ ò ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arəzana w mɔ́ wẽ́ zwì yé. Ń zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ Arəzana w Yi cìcì sõ ń nə́ ń lwə̀l lè nə́ yilə.

25Zhwifubá vwĩ̀-zwə́lnə bé náncɛ y nə́ ń zə vwàmá jal ń zwì kòrhó w jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃´dɛ̃´ du mú wẽ́ byin byin gakó, sə Kristə yə̀ nɛ́ zwì n pə ń cìn twər nánzhəzhɔ̌ yé. 26Kɔn gə yʼà yàl èta, ń yà ń mà n nwɛ̀nɛ̀ twər nánzhəzhɔ̌ lũ w kùr-ju yi ní ga. Sə ń byili ń cìn dwã nɛ́ nyɛ̀bɛ́ nánkwaá nɛ́ èta mɔ́ wẽ́ twər rə̀dù sá twéé gakó yilə, n pə ń cìn ǹdə vwĩ̀ kɔn ta n mə n vùr yə̀-bəlwàálɛ́. 27Lò gakó mə̂ sə n cì twər rə̀dù sá, Yi zɛ̃̀ rə bùr ń bùrsì. 28Èta, Kristə myɛ pɔ ń cìn ǹdə vwĩ̀-kɔn ta twər rə̀dù sá, n mə n vùr lyì nánzhəzhɔ̌ yə̀-bəlwàálɛ. Ń mà n ká n bà, sə è də̀ yə̀-bəlwàálɛ vǔr yil kə́dò yé. Wɔ́ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê dɛ̃̀ mɔ̀ mɔ́ vwârh yilə.

10

1Muyiisi nyə́ né wɔ́ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ èsə̃̌yùlú, sə è də̀ rə̀ cìcì mú yé. Nə̀ nʼê byili bə̀ bə̀ mə̂ sə bə jʼâ nʼê zwə́l vwə̃̀ né nə̀myɛ́ cìcì bə̀ kʼâ bwérhé byin byin gakó. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, nə̀ wàr nə̀ nʼê ce byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zwə́l vwə̃̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ yə̀ námpúm Yi yé né yé. 2Nə̀ gə yʼà wɔ̌ nə̀ ce bə̀ yàl námpúm, bə̀ gə kʼê tʼâ zwə́l vwĩ̀ yé. Vwə̃̀ né nə̀myɛ́ gə vùr bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́, rə̀ yò yʼà kʼê tʼâ la bə̀ wẽ́ yál yé. 3Sə vwə̃̀ né bə̀ yʼà nʼê zwə́l mó yʼà ce bə̀ nʼê lyǐrh bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ yò byin byin gakó, 4bə̀ nə̀-byərh ǹdə́ bə̀-cǐlsi jal wàr yə̀-bəlwàálɛ mə̀ la vǔr yé.

5Rə̀myɛ́ ce, Kristə gə́ tú ń bàn lũ w wẽ́ yi ní, ń zɔ̀m ǹdə́ ń Da n wɔ̀:

“Ǹ tá ǹ yâl vwə̃̀ ǹdə́ pansɛ yé,

sə ǹ wɛ̀rhɛ́ numbyíní yala ń pɛ̃.

6Ǹ tá ǹ yâl vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zwə́l bə̀ ji myǐn vwĩ̀-jìlú w yó mó,

ǹdə́ vwə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zwə́l yə̀-bəlwàálɛ vǔr yil mó yé.

7Rə̀myɛ́ yi ní, à wòwə̀: ‘Nyǐ ni, à Yi,

à tú ǹ pùbùlə̀ wɔ̀rhɔ́ yilə,

ǹdə bə̀ gə́ kɛ̃ ǹ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ à shò-kwã nɛ́ nɛ́.’ ”

8Ń ju kùr n wɔ̀: “Ǹ tá ǹ yâl vwə̃̀ ǹdə́ pansɛ, ǹdə́ vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zwə́l bə̀ ji myǐn vwĩ̀-jìlú w yó mó, ǹdə́ vwə̃̀ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê zwə́l yə̀-bəlwàálɛ vǔr yil mó yé.” E jà bə̀ nʼê zwə́l vwə̃̀ né nə̀myɛ́ mɔ́ gakó ǹdə nyə́ né gə́ nʼê byili ní. 9N zɛ̃̀ n kə́ n wɔ̀: “Nyǐ ni, à tú ǹ pùbùlə̀ wɔ̀rhɔ́ yilə.” Èta, Kristə ce shãã ga vwə̃̀ né jé, sə ńmyɛ̌ vwĩ̀ rí kʼâ zhǐ nə̀myɛ́ gakó jàà wà. 10Yezu Kristə pɔ ń yala nɛ́ twər rə̀dù sá, twéé gakó yilə, n mə n pyìrh Yi pùbùlə̀ né. Ń vùr nə́ yə̀-bəlwàálɛ́, n ce nə́ jǐrh náàcɛ̀nà námpúm.

11Vwĩ̀-zwə́lnə gakó nə́ ń zhì dɛ̃̌ Yi kòrhó w wẽ́ ń mə́ ń twĩ̀ Yi tum dí. Bə̀ nʼê zwə́l vwə̃̀, sə wɔ́ nə̀myɛ́ mɔ́ cìcì bə̀ nʼê zwə́l bə̀ kʼâ bwérhé. Sə nə̀ wàr nə̀ mʼa vùr yə̀-bəlɔ̀lɔ́ gaga yé. 12Sə è gə wɔ́ Kristə yilə, ń pɔ ń cìn ǹdə vwĩ̀-kɔn ta, twər rə̀dù sá, nə́ yə̀-bəlwàálɛ́ yilə. Rə̀myɛ́ kwã nɛ́, n zɛ̃̀ n vò dɛ̃̌ Arəzana wa, ń jě Yi jə̀jĩ́ ni twéé gakó yilə, 13ń mə́ ń dɛ̃̀ Yi la ce n nɔ̀ ń zwə̀ bé tɛ̃´ ń nə̀rh kùr w mó. 14Ń tó ń cìn pɔ twər rə̀dù sá ǹdə vwĩ̀-kɔn ta mɔ́ dɛnnɛ n ce byɛ̀bɛ́ bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ shə́r mó tó ń dɛnnɛ bə jǐrh náàcɛ̀nà námpúm.

15Eshirhə náàcɛ̀nɛ́ myɛ ju kùr e zɔ̀m rə̀myɛ́ yò e wɔ̀:

16“Cinu wòwə̀: dɛ̃ rɛ́ tɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́ gə tú è yúwə́,

à bʼa ce à nyə́ né Esərayɛl lyì bí surhə né wẽ́,

a kɛ̃ nɛ bə̀ wun ní wẽ́.

Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ bʼa yə̀ à dɔbrɛ́ à la zal ǹdə́ bɛ mɔ́.”

17E zɛ̃̀ e súlí e wɔ̀: “À kʼâ tʼâ la bə̀ yə̀-bəlwàálɛ́ ǹdə́ bə̀ dwə́ə́ré yò lyǐrh kə́dò yé.” 18Sǔbri gə pɔ rə zhɛ̀, bə̀ kʼê bə vwĩ̀ zwə́l tum zhe yə̀-bəlwàálɛ yil yé.

Á bə̀kʼá yẽ̌ Yi-ni-zhú mú ni yé

19Da-byâ, nə́ yě pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ nə́ wɔ̌ nə́ bʼâ tó Yezu jal mɔ́ mə̀ ló tɛ̃´ mɔ́ dɛnnɛ nə́ zù jàà y kɛ̀bɛ́ è càn dɛ̃´dɛ̃´ du mú wẽ́. 20Ń púl sɔ́má nándwə̃̀ n pə nə́ba, è wɔ́ nyǔ sɔ́má. È nʼê tó gɔ̀nɔ̀ w ò bɔ̀n Yi kòrhó w dwã w mɔ́ wẽ́. Rə̀myɛ́ wɔ́ ń cìcì yala nɛ́ myɔrhɔ. 21Nə́ zhe vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ, wɔ́ ńmyɛ̌ ń cǐ Yi kɛ̀lɛ́ yá. 22Bànà nə́ bwəlse Yi ni ǹdə́ wu òdù, nə́ zhí ri ǹdə́ nə́ wun gakó, ǹdə́ wu kɔ̀bɔ́ ò bə lwɛlɛ dwí-byǐ zhe, ǹdə́ yala nyɛ̀bɛ́ bə̀ shàrh ǹdə́ nɛ̃̌ zwẽ́zwẽ́. 23Zana nə́ zə kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ nə́ bwə̀l rə̀ yò w nə́ rʼé dɛ̃̀ mɔ́ kẽkẽ, bə̀ Yi bʼa pyìrh kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ bwəl rə̀ nyí bə̀ rə̀ la nə́ba pɔ mɔ́. 24Sɛ̃na nə́ sɛ̃ dwã nɛ, nə́ zə dwã wun ni, nə́ swéné dwã ǹdə́ tumə nyɛ̀bɛ́ nə̀ càn. 25Nə́ bə̀kʼá kwàrh nə́ dwã-gùúlí jàà y wẽ́ zhəl ǹdə lyì bí jàlà gə́ myɛrhɛ bə̀ kʼê tʼâ zhə̀l mó ta yé. Nə́ mə̂ sə nə́ rʼé sɛ̃ dwã nɛ twéé twéé, bʼâ nə bə̀ Cinu dɛ̃ rɛ́ bwəlse.

26Nə́ yě zhə̀n dɛ́ gə́ wɔ́ nɛ́. Rə̀myɛ́ ce, nə́ gə gwẽ̌ cə̀ə̀lè nə́ rʼé wɛ̀rhɛ́ yə̀-bəlwàálɛ ǹdə́ bə̀cà, sə́ nyǐ vwĩ̀ dõ kʼê tɛ̀nɛ́ rə̀ la rɛ vǔr yé. 27Wɔ́ wu-zɛ̃̀ɛ̃´ dúdú è mʼa zhe nə́ba nə́ mʼé dɛ̃̀ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ bàn mɔ́. Kɔn dɛ́ rə̀myɛ́ mɔ́ wɔ́ lyì bí bùrsí kɔ́ ǹdə́ myìn-cɔ̀lɔ̀ w ò la Yi zwə̀ bé jú mú. 28Lò mɔ̀bɔ́ gakó ń yà ń cẽ Muyiisi nyə́ né, lyì bə̀lyè ráá bə̀tɔ̀ zɛ̃̀ bə yə̀ ń yò w zhə̀n-cìnə́, bə̀ nʼê gwi rə̀-ná-cí. Bə̀ tʼâ dùr ń nɔ̀nɔ̀ yé. 29Rə̀myɛ́ ce, lwarna bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń nyàm Yi Byǐ mú mà n nə zwini nánfɔ̀lɔ̀ du, bə̀ ń tá ń zə ń jal mɔ́ Yi tó mə̀ dɛnnɛ rə zə dɔbrɛ mɔ́ ń mə́ ń yàl kɔ̀-twə̂, e jà wɔ́ mə̀myɛ́ dɛnnɛ ń yə̀-bəlwàálɛ́ tó né rə shə́r n jǐrh wárhgáá. Kɔn súlí myɛ, ń nə́ ń tùrh Eshirhə náàcɛ̀nɛ́, sə wɔ́ èmyɛ́ è ce nə́ lwar bə̀ Yi wɔ́ wu-bɔ̀nɔ̀ cə́bal. 30Zhə̀nà, nə́ yě bə̀ Yi wòwə̀: “Wɔ́ àmyɛ́ à cǐ bùrsí bǔr mó. À nʼâ kɛ́ lò gakó bùrsì ǹdə kɔn gə́ mə̂ nɛ́.” N kə́ n súlí n wɔ̀: “Cinu mà n kə́ ń lyì bí bùrsì.” 31Lò mɔ̀bɔ́ ń wɛ̀rhɛ́ rə̀myɛ́, ń gə tu Yi nã́nyì y jɔ̃̀ wà, zwini nánfɔ̀lɔ̀ bʼa zə mɔ!

32Lyǐrhnə kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ ába shãã ga, á gə́ zù Yi pwẽ̀ dé wẽ́ yi ní mú yò. Á ju kùr á nwɛ̀nɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´, sə á pyɛ́nɛ́ á zhì á nà yó kẽkẽ, á mʼá bú búlə́ né nə̀myɛ́. 33Bə̀ tùrh á jàlà, bə nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀ lyì bí gakó yírh wə, sə á jàlà myɛ yʼâ nʼá sɛ̃ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê nwɛ̀nɛ̀ èta mɔ́ nɛ. 34Zhə̀nà, á tó byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà co byə̀nə́-jù w mú myɛ nɛ á nwɛ̀nɛ̀, á shɛ̀nɛ́ ǹdə́ wu-nyɔ̃̀ bə zə ába bə zwẽ á jɛ̃̀-kɔn dɛ́ gakó, bʼâ yě bʼâ zhe nə̀cɛ̀ndɛ̀ nánfɔ̀lɔ̀ rə̀ ŋwɛ́nɛ́ twéé twéé.

35Á bə̀kʼá gə á wun yé, bʼâ mʼâ tó rə̀myɛ́ dɛnnɛ á nə pɛnɛ́ nánfɔ̀lɔ̀. 36Wɛ̀rhɛ́na Yi pùbùlə̀ ǹdə́ cìn-pyɔ́nɔ́, mùnì á nə kɔn dɛ̀bɛ́ Yi bwəl rə̀ nyí bə̀ rə̀ la ába pɔ mɔ́. 37Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə wɔ̀:

“È dâl námpɔ́lɛ́ɛ́,

mɔ̀bɔ́ ń mə̂ sə n bə̀ mɔ́ bànà;

ń tá ń la dɔnɔ yé.

38Lò mɔ̀bɔ́ ǹ zhí àmyɛ́ nɛ, ǹ kə́ ǹ bə dóó zhe yé;

ǹ Yi-ni-zhú mú bʼa ce ń nə nyǔ.

Sə ǹ gə yẽ̌ àmyɛ́ nɛ zhú mú ni,

à kʼâ tʼâ la ǹ sõ cilu yé.”

39Nə́myɛ̌ zhí Yi ni, nə́ mʼâ nə vwârh. Nə́ tɛ̀nɛ́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yẽ̌ bə̀ Yi-ni-zhú mú ni bə jé mó wẽ́ yé.

11

Kwěnə nə́ nàmbala bɛ́ Yi-ni-zhú mú nà

1Yi-ni-zhú mú nʼê yâl e wɔ̀: bə̀ ǹ yě bə̀ ǹ bʼâ nə kɔn dɛ̀bɛ́ ǹ nə́ ǹ dɛ̃̀ mɔ́, sə ǹ yě myɛ ǹdə́ ǹ wu gakó bə̀ wẽ̀ ŋwɛ́nɛ́ rə̀ wɔ́ zhə̀nà, yírhə́ jʼà bə rɛ nɛ yé. 2Shãã ga lyì bí wɔ́ bə̀ Yi-ni-zhú mú mə̀ ce Yi byili bə̀ bə̀ sú rə̀ yírhə́.

3Wɔ́ nə́ gə́ zhí Yi ni mú è ce, nə́ yě bə̀ wɔ́ rə̀ zɔ̀mɛ̀ rɛ́ rə̀ wɛ̀rhɛ́ lũ wə́. Èta, wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ yírhə́ nə mɔ́, wɔ́ tɛ̀bɛ́ yírhə́ bə nɛ mɔ́ dɛnnɛ Yi tó né rə wɛ̀rhɛ́ rɛ.

4Abyəə yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce ń vwĩ̀ rí ń zwə́l n pə rɛ mɔ́ yí rə̀ pùbùlə̀ du Kɛ̃ɛ̃ nyân dɛ́. Wɔ́ ń Yi-ni-zhú mú è ce Yi zwẽ ń vwĩ̀ pɛnɛ́ y rə mʼe byili bə̀ ń bə dóó zhe yé. Wɔ́ ń Yi-ni-zhú mú myɛ mə̀ ce n cì n jà ń gwẽ̌ nyɛ̌ ǹdə ń ŋwɛ́nɛ́ ń nə́ ń zɔ̀m ta.

5Enɔkɛ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce rə kwè mò n vò ń jě rə̀ yala nɛ ǹdə́ ń yə̀ cì yé. Lò lò yírh kʼê yə̀ mɔ nɛ yé, bə̀ Yi kwè mò n vò ń jě rə̀ yala nɛ. Bə̀ kɛ̃ Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ bə̀ Enɔkɛ yà ń sú Yi yírh ǹdə́ rə̀ gwẽ̌ yə̀ mɔ̀ kwè n vò rə̀ sõ yé. 6E jà lò mɔ̀bɔ́ ǹ yə̀ Yi ni zhí, ǹ wàr ǹ bʼâ sú rə̀ yírh yé. Lò mɔ̀bɔ́ ǹ nə́ ǹ yâl ń bwəlse Yi yé né, ǹ mə̂ sə́ zwẽ nyí myɛ bə̀ rə̀ nʼê kwɛ̃̌ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê pyà rɛ̀ mɔ́.

7Nəwee myɛ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Yi gə́ byili mu kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ la wɔ̀rhɔ́ mɔ́, ń yírh jʼà yʼà gwẽ̌ bə rɛ nɛ mɔ́, n zwẽ nyí, n fwar kùlkṍ nánfɔ̀lɔ̀, ńmyɛ̌ ǹdə́ ń kɛ̀lɛ́ y lyì bí zù ò wẽ́ bə mʼe lú. Sə ń gə́ wɛ̀rhɛ́ èta mɔ́, ń kɔ́ lũ w lyì bí bùrsì. Wɔ́ ń Yi-ni-zhú mú è ce Yi nyǐ mu ǹdə ń bə dóó zhe ta.

8Abəraham yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, Yi gə́ byẽ̀ mò, ń shɛ̀nɛ́ n zwẽ nyí, n zhǐr n yẽ̌ ń cìcì cɔ w nɛ, n vò tənà kɛ̀bɛ́ Yi yʼà la mɔ pɔ e jǐrh ńmyɛ̌ nyâ mɔ́ wa. E jà ń yà ń yə̀l ń gə́ la mə̀gã̌ yé. 9Ń Yi-ni-zhú mú ce n jòm cɔ w Yi yʼà bwəl mo ò nyí mú wə, ǹdə zhə-bal ta, kwə̀ə́rhe wẽ́, ńmyɛ̌ ǹdə́ Yəzakɛ ǹdə́ Zhakɔɔbɛ, bə̀ bə̀myɛ yʼà nɔ Yi nyí-bwəl lé rə̀myɛ́. 10Abəraham yà ń nə́ ń dɛ̃̀ cɔ w kɔ̀bɔ́ Yi cìcì la lú náàcɛ̀nɛ́ mɔ́.

11Wɔ́ ń kɛ̃ Sara gə́ yà ń zhí Yi ni mú è ce n ŋwɛ̀nɛ́ n lù byǐ ǹdə́ ń yà ń cɛ ga yírh wə, bə̀ ń yà ń yě bə̀ Yi nyí-bwəl lé tʼâ la kwârh yé. 12Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Abəraham yàl nàmbal mə̀dù sásá, ǹdə́ ń yà ń cɛ n bwəlse cu ga, ń nɔ nɛ̀mɛ́ nánjə̀jóló ǹdə cã̀mə́sɔ̌rh ta dɛ̃̌, ǹdə nyɔ̀rhɔ́ ta mwə̃́ nyí ni. Lò lò wàr bɛ̀ ń la gál n nə bə̀ yó yé.

13Sə lyì bí bə̀myɛ́ gakó cù bə̀ Yi-ni-zhú mú wẽ́. Bə̀ yə̀ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ Yi yʼà bwəl rə̀ nyí mú nɛ yé, sə bə̀ nɔ rɛ pyépyé bə̀ Yi-ni-zhú mú wẽ́. Sə rə̀myɛ́ ce bə̀ yʼà nʼê byili bə̀ bə̀myɛ́ wɔ́ zhələ ǹdə́ sɔ́m-zhə̀lnə̀ cɛ yó. 14Bə̀ gə́ wò èta mɔ́ nʼê byili pamparɛ̃ɛ̃ bə̀ bə̀ nʼê pyà bə̀ da-dǒ. 15È də̀ cɔ w kɔ̀bɔ́ bə̀ du bə yẽ̌ mó yò bə̀ zɔ̀m yé. È gə wɔ́ òmyɛ́ yò bə̀ bùlə̀, bə̀ yʼà wɔ̌ bə̀ bʼa kwɛ̃̀ bə vò gàà. 16Sə zhə̀nà, bə̀ pyà da-dǒ kɔ̀bɔ́ ò càn du. Wɔ́ Arəzana. Rə̀myɛ́ ce, Yi shɛ̀nɛ́, rə̀ yə̀ cìzhìl dùr, bə̀ bə̀ byẽ̌ de bə̀ bə̀ Yi yé, bə̀ rə̀ tɛnɛ cɔ òdù dɛ̃̌ Arəzana w rə cĩ́ bi.

17Yi gə́ yʼà zhẽ̀ Abəraham bə̀ ń zə ń byì-dùwə̀ Yəzakɛ n mə n zwə́l vwĩ̀ n pə rɛ mɔ́, wɔ́ ń Yi-ni-zhú mú mə̀ ce ń yà ń shɛ̀nɛ́ ń la mɔ zwə́l. 18E jà Yi yʼà bwəl nyí Abəraham nɛ rə wɔ̀: “Wɔ́ Yəzakɛ ń mà n nə nɛ̀mɛ́ nánzhəzhɔ̌ bə yə̀ ǹmyɛ́ dwí.” 19Abəraham yà ń nə́ ń zwẽ nyí zhə̀n ga bə̀ Yi wɔ̌ rə̀ bʼa bwìrhì cùùrì. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce Yi kʼa pɔ̃ ń byǐ mú, sə kɔn nyɛ̌ ǹdə wɔ́ bwírhí ń bwìrhì ta.

20Yəzakɛ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce n bwəl kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ yʼà gwẽ̌ bàn n pə Zhakɔɔbɛ ǹdə́ Ezəyu ni.

21Zhakɔɔbɛ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ń cu mú gə́ tú e bwəlse, ń bwəl cɛ̀nɛ̀ n pə Zhozefu byâ bɛ́ nɛ n twèlé dwã nɛ, n zɛ̃̀ n cìì ń də̀-dɔ̀lɔ̀ w tɛ̃´ n wùlì tɛ̃´ n cèrhé Yi.

22Zhozefu yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ń gə́ tú ń la cú, n zɔ̀m yi rí tɛ̀bɛ́ Esərayɛl lyì bí la Ezhibti ní zhǐr mó yò, n zɛ̃̀ n byili bə̀ gə́ mə̂ sə bə wɛ̀rhɛ́ mɔ nɛ́ ǹdə́ ń gə tú ń cùwə̀.

23Muyiisi ná ǹdə́ ń da yʼà zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, bə̀ gə́ lùl mò, bə shèè mò cànsɛ̀ sə̀tɔ̀. Bə̀ pwírí ń wɔ́ ébɔ́. Bə̀ yə̀ ywẽ dùr ǹdə́ pyɔ̌ mɔ́ nyə́ né cõ yé.

24Muyiisi yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce, ń gə́ tú n jǐrh námpwə̂l yi ní, ń yà ń bə shɛ̀ bə̀ bə̀ wál bə̀ wɔ́ Ezhibti lyì pyɔ̌ Faraɔ̃ bə̀kɔ́ byǐ ǹdə́ mɔ yé. 25Ń gə́ shɛ̀nɛ́ n tó Yi dwí rí ni n zù nɔ̀nɔ̀ wẽ́ mó cɔ̃̀ ń gə nɔ wu-nyɔ̃̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ wẽ́ o jʼà tʼâ la dɔnɔ yé. 26Ń pwírí bə̀, ń gə nɔ fulsi ǹdə bə̀ gə́ mə̂ sə bə wɛ̀rhɛ́ Kristə né mó zhe kùr dɛ̃´dɛ̃´ du Ezhibti nə̀cɛ̀ndɛ́, bə̀ ń yà ń nə́ ń tɛ́rɛ́ kwândɛ́ tɛ̀bɛ́ ń la nɔ nəkɔl mɔ́ yò.

27Wɔ́ ń gə́ yà ń zhí Yi ni mú è ce, ń yə̀ pyɔ̌ mɔ́ ywẽ dùr ǹdə́ Ezhibti ní zhǐr yé. Ń yà ń zhí Yi ni kẽkẽ. Kɔn yʼà nyɛ̌ ǹdə ń yírhə́ yʼà nə Yi rí lò yírhə́ wàr nə̀ nɛ mɔ́ ta. 28È kʼê wɔ́ ń gə́ yà ń zhí Yi ni mú è ce, n ce Esərayɛl lyì bí wɛ̀rhɛ́ Pakɛ címsí, bə zhɛ́rhɛ́ vwàmá nɛ́ jal mɔ́ bə̀ bwə̀rsé bwə̀ə̀lé yó, mùnì ga màlɛ́ka y è la Ezhibti lyì bí byì-cɛsɛ́ gu mú bə̀kʼa gu Esərayɛl lyì bí byì-cɛsɛ́ yé.

29Esərayɛl lyì bí yʼà zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə byɛrhɛ mwə̃́ y nánshɔ̃̀ w ǹdə wɔ́ cə-kùlì ta. Sə Ezhibti lyì bí gə́ tú bə yí bə zù bə̀ la byɔrhɔ, nɛ̃̌ mɔ́ jʼa mɔ́lɛ́ bɛ.

30Esərayɛl lyì bí yʼà zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə zhə̀l bə kə́kɛ́lɛ́ Zheriko dwã nyàlpyɛ̀, byílí y è yʼà kə́kɛ́lɛ́ cɔ w mɔ́ gakó jʼa ló tɛ̃´. 31Kə-nə̀fòló Arayaabɛ yà ń zhí Yi ni. Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce ń yə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà cẽ Yi nyí ni mú ni tó n cì yé, bə̀ ń yà ń zwẽ Esərayɛl lyì bí bə̀ yʼà twĩ̀ bə̀ bə̀ zhəl bə byɛ́lɛ́ cɔ w mɔ́ cɛ̀nɛ̀.

32À bʼa wɔ̀ bə̀ byè kə́dò? À kʼâ tʼâ la yé nɔ a zɔ̀m Zhədəyɔ̃ ǹdə́ Barakɛ, ǹdə́ Saməsɔ̃, ǹdə́ Zhəfəte, ǹdə́ Dəvyidi ǹdə́ Saməwəə, e súlí Yi nyì-zwennə bé yò kə́dò yé. 33Bə̀myɛ́ gakó gə́ yʼà zhí Yi ni mú ce, bə̀ bú ǹdə́ tənə̀rh bə ŋwɛ̀nɛ́ sə̀ lyì bí; bə wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ cángá; bə nə kɔn dɛ̀bɛ́ Yi yʼà bwəl be rə̀ nyí mú; bə zə bwaarɛ bə pyi rə̀ nyə́; 34bə cì myìn-zhù nánfɔ̀lɔ̀; bə̀ yʼà la bɛ gu ǹdə́ búlə́ shú, sə bə̀ lú; bə̀ yʼà bə jàn zhe yé, sə Yi pɔ bɛ jàn; bə zɔ wu-jɔ̀, bə ŋwɛ̀nɛ́ bə jì bə̀ zwə̀ bé búlə́ né yi ní. 35Kana jàlà myɛ yʼà zhí Yi ni. Rə̀myɛ́ ce bə̀ nɔ bə̀ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà cù mú bə̀ kʼa bwìrhì.

Bə̀ nwɛ̀nɛ̀ lyì dwã myɛ; bə̀ yə̀ pyà sə byɛ̀bɛ́ bə̀ yʼà nʼê nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀ mɔ́ dwĩ̀ bì yé, kɔn mʼe yí bə gu bi. Bə̀ yʼà yě bə̀ bə̀ mʼa nə nyǔ nántwə̂ bə̀ cu mú kwã nɛ́. 36Lyì jàlà myɛ shɛ̀nɛ́ fuuli; bə mà bɛ̀ ǹdə́ dànə̀shàárɛ; bə lyẽ jàlà ǹdə́ nyáná, bə ce be byə̀nə́-jù wə̀. 37Bə zə nə́kulə bə dul jàlà bə gu; bə gõ bə̀ jàlà dwã w kùkùlə̀ nə̀lyè nə̀lyè; bə gu jàlà ǹdə́ búlə́ shìmì. Lyì bí nwɛ̀nɛ̀ bɛ̀ dɛ̃´dɛ̃´, bə wɛ̀rhɛ́ bɛ lwɛlɛ. Jàlà zə pyììsì tàndɛ̀ bə yə̀ kàmə̀-zǔrh bə zù; jàlà zə bɔ̀n tàndɛ̀ bə yə̀ kàmə̀-zǔrh bə zù. Bə̀ yʼà kʼê bə kaka zhe yé. 38Lũ w yʼà kʼê bə nyɛ̀ ǹdə́ bɛ yé. Bə̀ yʼà nʼê yiyiri dɛ̃̌ jààsɛ́ gakó; bə̀ zhə̀l gɔ-elũ èpwə̀ə̀lè wə̀, bə vò pyàr wà, bə zù myə̀lə́ wə, bə zù gwáárɛ wa.

39Wɔ́ bə̀ Yi-ni-zhú mú è ce Yi byili bə̀ bə̀ sú rə̀ yírhə́. Bə jʼà yə̀ kɔn dɛ́ dɛ̀bɛ́ rə̀ yʼà bwəl rə̀ nyí mú nɛ yé, 40bə̀ Yi yʼà tɛnɛ kɔ̀-ècɛ̀nɛ́ rə̀ nʼê yâl rə wɛ̀rhɛ́ nə́myɛ̌ yil du. Rə̀myɛ́ ce, rə̀ yʼà tʼâ yâl bə̀ bə̀ dúdú nə rə̀ cɛ̀nɛ̀ rɛ́ námpúm, ǹdə́ è gə də̀ nə́myɛ̌ ǹdə́ bə̀myɛ́ ga yé.

12

Yò-cɔ̀lɔ̀ yi ní, sʼá wun bə̀kʼá gə yé

1È gə wɔ́ nə́myɛ̌ yilə, Yi-ni-zhú zhə̀n-cínnə nánzhəzhɔ̌ kə́kɛ́lɛ́ nə́ba. Rə̀myɛ́ ce, bànà nə́ yẽ̌ zhĩĩ dwí gakó ǹdə́ yə̀-bəlwàálɛ́ rə̀ nʼê cə̀r nə́ yé ne nàná nàná mɔ́ nɛ, sə nə́ zɛ̃̀ nə́ dùr ywə́l mó bə̀ pɔ nə́ba mə̀ nyí mú ǹdə́ wu-jɔ̀. 2Nə́ kwẽ̌ nə́ nyǐ Yezu. Wɔ́ ńmyɛ̌ dɛnnɛ nə́ tó né nə́ zhí Yi ni. E jà wɔ́ ńmyɛ̌ ń mà n ce nə́ Yi-ni-zhú mú pyìrh. N shɛ̀nɛ́ n cì də̀-jɔrhɔ́ yó, ń yə̀ cìzhìl nè gá yé, bə̀ ń yà ń yě wu-nyɔ̃̀ w kɔ̀bɔ́ ń yà ń la nɔ mɔ́ yò, sə èlâsɛ̃´, ń jě Yi jə̀jĩ́ ni rə̀ pyɛ̀lɛ̀ rɛ́ də̀gwã́ y yó.

3Lyǐrhnə yə̀-bəlwàálɛ́ cìnə́ gə́ wɛ̀rhɛ́ Yezu ní yò. Bə̀ jú zùùrì ǹdə́ mɔ, bə nwɛ̀nɛ̀ mɔ̀, sə ń pyɛ́nɛ́ rə̀myɛ́ gakó wẽ́. Rə̀myɛ́ ce, ámyɛ pyɛ́nɛ́na á cìnə̀, á wun bə̀kʼa gə yé. 4Á gə́ nʼá zhɛ̃̀ yə̀-bəlɔ̀lɔ́ w ga, á gwẽ̌ yə̀ w zhɛ̃̀ kɔn bʼe yí á myə̂l jər yé.

5Á swě Yi gə́ cící ába ǹdə rə̀ byâ ta nɛ́ mɔ́? Rə̀ wòwə̀:

“À byǐ, Cinu gə byili mú ǹ yé, sə́ dɛ̃̀ ǹ cìnə̀.

Ń gə ju mú búlə́, sə ǹ wu bə̀kʼa gə rə̀myɛ́ yil yé;

6bə̀ Cinu gə só lò, ǹ gə dówə́, ń ya n byili mú ǹ yé;

bə̀ byɛ̀bɛ́ ń yě bə̀ bə̀ wɔ́ ń byâ mɔ́ gə dówə́, ń ya n ce jɛ̃̀ bə̀ yala nɛ.”

7Shɛ̀nɛ́na nɔ̀nɔ̀ w yò, bə̀ rə̀myɛ́ wɔ́ á yé Cinu nə́ ń byili ába. Ń nə́ ń wɛ̀rhɛ́ ába ǹdə ń byâ ta. Wɔ́ byǐ mɔ̌ ń ŋwɛ́nɛ́, ń gə dówə́, ń da tá ń byili mu ń yé? 8Yi gə yə̀ ába á yé byili ǹdə rə̀ byâ bɛ́ gakó ta, sə́ nyǐ á də̀ rə̀ byâ yé, á wɔ́ bɔ́bwá-byâ. 9Shãã ga, nə́ gə dówə́, nə́ dabá cɛ yó mó yʼa byili nə́ba nə́ yé, nə́ jʼâ nʼé nyàm bɛ̀. Rə̀myɛ́ ce, nə́ mə̂ sə nə́ zwẽ nə́ Da mɔ́ ń ŋwɛ́nɛ́ Arəzana w mɔ́ nyí ni du, mùnì ga nə́ zə myə̂l. 10Nə́ dabá cɛ yó mó yʼa byili nə́ba nə́ yé, sə kɔn tʼâ dɛnɛ yé, ǹdə bə̀myɛ surhə né gə́ mə̂ nɛ́. Sə Yi wɔ́ nə́ cɛ̀nɛ̀ yil, nə́ gə dówə́, rə̀ nʼê byili nə́ba nə́ yé, mùnì nə́ yə̀ náàcɛ̀nà ǹdə rə̀ ta. 11Zhə̀nà, nə́ gə dówə́, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê byili nə́ba nə́ yé, wu-nyɔ̃̀ tɛ̀nɛ́ yé; wɔ́ wu-zhìlù. Sə lò mó mɔ̀bɔ́ ń shɛ̀nɛ́ n pyɛ́nɛ́ ń cìn rə̀myɛ́ yi ní mú, mà n nə yə̀-zùlə́, dóó tʼâ la ń yó w yál yé.

Zhínə Yi ni kẽkẽ

12Rə̀myɛ́ yilə, cenə jàn nɛ́ á súlí á jɛ̀sɛ́ ǹdʼá nə̀dwə́nə́ né nə̀ kʼê bə jɛ̀ mɔ́ jàn. 13Kwěnə sɔ́má kɛ̀bɛ́ è càn, mùnì ga lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń twi cí, ń nà bə̀kʼa dom yé, sə n nə bəsàzùlí.

14Cenə jàn nɛ́ yə̀-zùlə́ yə̀ ámyɛ̌ ǹdə́ lyì bí gakó bwə̂l wə, sʼá tùntwə̃̀ə̃̀ né yí Yi pùbùlə̀. È gə də̀ rə̀myɛ́, lò lò tá ń la Cinu nɔ ǹdə́ ń yírh yé. 15Dɛ̃̌na á cìnə̀, mùnì lò mə̀dù ga bə̀ká n lyɛ̃̀ Yi yò-ècɔ̀nɔ̀ w yé, sʼá dɛ̃̀, lò bə̀ká n yə̀ á wẽ́, n yə̀ ǹdə cǒ kɔ̀bɔ́ ò nɛ̃̌ mɔ́ nyɛ̌ cɛ̀ɛ́ ta, n gúgǔ lyì bí dwã nɛ, n zhìlì bə̀ gakó yò yé. 16Sʼá dɛ̃̀ myɛ, nə̀fòló ráá lò mɔ̀bɔ́ ń tá ń nyàm kɔn dɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ Yi nyân bə̀kʼa yə̀ á wẽ́ yé. Á bə̀kʼá wɛ̀rhɛ́ ǹdə Ezəyu ta yé. Ń zə ń náncɔɔrɛ́ n lyə́r kùr yó kùjú. 17Á yě bə̀ rə̀myɛ́ kwã nɛ́, ń yà ń nə́ ń yâl bə̀ ń da bwəl cɛ̀nɛ̀ n pɔ̃, sə ń da cẽ. N kúrh yə́-nàná, ń mə́ ń nə́ ń yâl sə ń da bùlə̀ né zhízhílí, sə ń gɔwa.

18Ámyɛ̌ gə́ bwəlse Yi ni mú, kɔn yə̀ yàl ǹdə Esərayɛl lyì bí ta yé. Bə̀myɛ́ nɔ Sənəyi pyɔ̀ wá, bə̀ yʼà wɔ̌ bə̀ mʼa zə bə̀ jɛ̀rh bə dwə̀rh wə̀, bə nə myǐn mú, bə nə cə-byín dí, bə nə zho w nánfɔ̀lɔ̀ w pyɔ̀ w yó, 19bə nyɛ̀ɛ̀ pɔ́lá cəl, bə nyɛ̀ɛ̀ cəl rə̀ yʼà nʼê zɔ̀m ǹdə́ bɛ, bə zɛ̃̀ bə̀ nʼê lwə̀l sə cəl lé yẽ̌ èta, rə̀ bə̀kʼa kʼe zɔ̀m yé. 20Nyí rí rə̀ yʼà pɔ bə̀ lò mɔ̀bɔ́ ń ju ń nà pyɔ̀ w yó, ráá vwâm mɔ̀bɔ́ mə̀ ju mə̀ nà ò yó, sə bə zə nə́kulə bə dul mo bə gu mú, ce bə̀ wun ga. 21Kɔn dɛ́ bə̀ yírhə́ yʼà nə mɔ́ yʼà nʼê zɛ̃̀ wu ni. Rə̀myɛ́ ce Muyiisi wɔ̀: “Ywẽ zhe ne dɛ̃´dɛ̃´, à nʼâ didi.”

22Sə ámyɛ̌ wɔ́ Səyɔ̃ pyɔ̀ wá,12.22 Gwɛ̃ bə̀ gə́ byili zɔ̀mà nɛ́ jàlà kùr mə̀gã̌ mɔ́. Bə̀ byili Səyɔ̃ kùr gə́ nʼê yâl e wɔ̀ nɛ́ gàà mɔ́. Yi nã́nyì cɔ wá, Zhərəzalɛm y è ŋwɛ́nɛ́ dɛ̃̌ Arəzana w mɔ́ nɛ á bwəlse; wɔ́ màlɛ́kabá mɔ̀ɔ̀rhɛ̀ nánzhəzhɔ̌ bə̀ nʼê jí címsi, 23ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ yàl Yi lyì nã́yə́ə́ bé bə̀ yilə né kɛ̃ dɛ̃̌ Arəzana w mɔ́ nɛ á bwəlse. Wɔ́ Yi, lyì bí gakó bùr-kárna mɔ́, ǹdə́ lyì bí byɛ̀bɛ́ bə̀ kʼê bə dwə́ə́re zhe bə̀ jǐrh náàcɛ̀nà námpúm mú ni á bwəlse. 24Wɔ́ Yezu mú nə́ nɔ Yi dɔbrɛ́ nándùl lé ń jàn yil mó ne á bwəlse. Ń ló ń jal mɔ́ tɛ̃´ n mə n ce nə́ jǐrh wárhgáá, sə rə̀myɛ́ nʼê yâl rə wɔ̀ bə̀ ń jal mɔ́ zhe jàn du Abyəə nyân mɔ́.

25Dɛ̃̌na á cìnə̀, á bə̀kʼá cẽ lò mɔ̀bɔ́ ń nə́ ń zɔ̀m ǹdʼába nyí ni yé. Á yě bə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ cẽ lò mó mɔ̀bɔ́ ń yà ń nə́ ń byili bi Yi nyə́ né cɛ yó mó nyí ni mú yə̀ lú còrhò-tum dí yé né yé. Nə́myɛ̌ zɛ̃̀ wɔ́ Yi rə̀ zhǐ dɛ̃̌ rə̀ nʼê zɔ̀m ǹdə́ nə́ba. Nə́ gə cẽ rə̀ nyí ni, nə́ wàr nə́ bʼâ lú còrhò-tum dí yé né yé. 26Yi cəl lé yʼà nʼê zhízhǐ cɛ yá. Sə èlâsɛ̃´, rə̀ bwəl nyí rə wɔ̀: “À gwẽ̌ bʼa ce cɛ y zhízhǐ; sə è kʼê də̀ è dúdú yé. Wɔ́ èmyɛ́ ǹdə́ dɛ̃̌ yi rí ga.” 27“À gwẽ̌ bʼa ce cɛ y zhízhǐ” zɔ̀mà nɛ́ nə̀myɛ́ mɔ́ nʼê yâl nə byili bə̀ wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ Yi wɛ̀rhɛ́ mɔ́ bʼa zhízhǐ, rə jé, mùnì ga wẽ̀ dé tɛ̀bɛ́ rə̀ wàr rə̀ la zhízhǔ mú yə̀ nɛ́.

28Nə́myɛ̌ nɔ tənà kɛ̀bɛ́ è tʼâ zhízhǐ gaga. Rə̀myɛ́ ce, bànà nə́ ce Yi nə̀báná, sə nə́ cèrhé re kɔn yí rə̀ bùlə̀, sə nə́ pə rɛ nə́ cìn námpúm ǹdə́ nyɔ̀mɔ̀, 29bə̀ nə́ Yi rí nyɛ̌ ǹdə myǐn mə̀ nʼê jí dɔ́dɔ́ ta.

13

Tùntwə̃̀ə̃̀ nyɛ̀bɛ́ nə̀ sú Yi yírhə́

1Jána á zə sónó ǹdə́ dwã twéé twéé ǹdə da-byâ ta Kristə wẽ́. 2Lò gə tú á sõ, á mə̂ sʼá zwẽ ń zhəəle cɛ̀nɛ̀. Á bə̀kʼá swě yé. Lyì jàlà wɛ̀rhɛ́ èta, sə bə̀ zwẽ màlɛ́kabá zhəəle, bə̀ jʼà yə̀ lwar yé. 3Tɛ́rɛ́na byə̀nə́-jì cìnə́ bé yò, ǹdə ámyɛ tó á ŋwɛ́nɛ́ byə̀nə́-jù w ta. Tɛ́rɛ́na byɛ̀bɛ́ lyì bí nʼê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ mɔ́ yò, ǹdə bə̀ nʼê wɛ̀rhɛ́ lwɛlɛ ámyɛ nɛ ta.

4Lyì bí gakó mə̂ sə bə nyə̀ kɔn dɛ̀bɛ́ Yi byili kɛ̃-jú shò-kwã nɛ́ mɔ́. Bal mə̂ sə́ jòm ǹdə́ ǹ kɛ̃ mɔ́ dúdú, kɛ̃ myɛ mə̂ sə́ jòm ǹdə́ ǹ byal mɔ́ dúdú, bə̀ Yi la byɛ̀bɛ́ gakó bə̀ wɔ́ nə̀fwə̀ə́lé, bə jʼà nʼê twĩ̀ yààyàà mɔ́, bùrsì kɔ́ rə pə bɛ còrhò-tum.

5Á bə̀kʼá yə̀ wársɛ́ yómə́ yé. Cenə á wun yə̀ nyɛ̀n ǹdə́ kɔn dɛ̀bɛ́ á zhe, bə̀ Yi wòwə̀: “À tʼâ la mɔ́ yõ̌ yé; à tʼâ la à kwã bʼa zâ mɔ́ gaga yé.” 6Rə̀myɛ́ ce, nə́ wɔ̌ nə́ wə̀l ǹdə́ wu-jɔ̀ bə̀:

“Cinu bà n sɛ̃ nɛ;

à tʼâ la ywẽ dǔr yé.

Lò lò wàr nɛ̀ ń la kaka wɔ̀rhɔ́ yé.”

7Lyǐrhnə á yé né cìnə́ bé nã́yə́ə́ bé bə̀ bwə̀l Yi zɔ̀mɛ̀ rɛ́ bə byili ába mó yò. Nyǐnə bə̀ gə́ yàl nɛ́ kɔn mʼe yí bə̀ yó-gurə́, sʼá kwè bə̀ nà. 8Yezu Kristə wɔ́ ńmyɛ̌ mə̀dù yə́, ń yàl nɛ́ də̀lànɛ̀ ǹdə́ zà, ǹdə́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə. 9Á bə̀kʼá yẽ̌ bə zə còrhò dwí tɛ̃̌tɛ̃̌ bə mʼe jə́jɛ̀rɛ́ ába yé. Còrhò mó gə nʼê shí Yi yò-ècɔ̀nɔ̀ w ò nʼô pɛ nə́ba wu-jɔ̀ mɔ́ wẽ́, rə̀myɛ́ càn. Sə è gə wɔ́ nyə́ né nyɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê byili kùjúúrí shò-kwã mɔ́, nə̀ gwẽ̌ yə̀ byɛ̀bɛ́ bə̀ nʼê tó ne mó ne sɛ̃ gaga yé.

10Nə́myɛ̌ zhe vwĩ̀-jìlú, sə Zhwifubá vwĩ̀-zwə́lnə bé bə̀ nʼê twĩ̀ Yi kòrhó w wẽ́ mó bə sɔ́má zhe bə̀ nʼê jí nə́ vwĩ̀-jìlú w kùjú w yé. 11Vwàmá nɛ́ nyɛ̀bɛ́ vwĩ̀-zwə́lnə náncɛ y nə́ ń zə nə̀ jal mɔ́ ń zwì Yi kòrhó w jàà náàcɛ̀nɛ́ y wẽ́ yə̀-bəlwàálɛ vǔr yil mó, bə̀ kʼâ nʼê zə nɛ bə̀ dwi pwẽ̀ nè bə̀ ji myǐn. 12Wɔ́ rə̀myɛ́ è ce bə̀ yə̀ Yezu myɛ gwi cɔ w wẽ́ yé. Bə̀ gu mu kwã nɛ́, mùnì ga n zə ń cìcì jal mɔ́ n shàrh lyì bí yə̀-bəlwàálɛ́, bə jǐrh wárhgáá. 13Rə̀myɛ́ ce, bànà nə́myɛ du pwẽ̀ nè nə́ vò ń sõ, nə́myɛ shɛ̀nɛ́ fulsi ǹdə ń ta. 14Kɔn nyɛ̌ ǹdə wɔ́ cɔ wẽ́ nə́ jě né ta cɛ yó, sə cɔ w òmyɛ́ mɔ́ tʼâ la nɛ́ mãɔ̃ yé, ò la lyãɔ̃. Nə́ zɛ̃̀ nə́ rʼé pyà cɔ w kɔ̀bɔ́ ò la tà-kwã o bə̀ mɔ́. 15Bànà nə́ pə vwĩ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ wɔ́ còrhó nyân Yi ni twéé twéé Yezu jàn yilə. Rə̀ kùr wɔ́ nwíísi shɛ̀bɛ́ sə̀ wɔ́ rə̀ còrhó nyɛ̌rh. 16Á bə̀kʼá swě cɛ̀nɛ̀ wɔ̀rhɔ́ yò yé, sʼá sɛ̃ dwã nɛ, bə̀ wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ wɔ́ vwĩ̀ tɛ̀bɛ́ rə̀ yú Yi pùbùlə̀.

17Shɛ̀nɛ́na á yó-cìnə́ bé nyí ni, sʼá zwẽ bə̀ zɔ̀mà nɛ́, bə̀ bə̀ nʼê yìlì ába. Bə̀ mʼa zhì Yi yé né bə byili kɔn gə́ tó né. Rə̀myɛ́ ce, á gə nʼá shɛ̀nɛ́ bə̀ nyí ni, bə̀ mʼa twĩ̀ bə̀ tum dí cɛ̀nɛ̀. È gə də̀ rə̀myɛ́, bə̀ mʼa twĩ̀ dì ǹdə́ wu-zhìlù, sə rə̀ tʼâ la ába sãɔ̃ yé.

18Lwə̂lnə Yi nə́ yil twéé twéé. Nə́ yě náàcɛ̀nɛ́ bə̀ dóó tɛ̀nɛ́ nə́ yó w yé, bə̀ nə́ rʼé yâl nə́ wɛ̀rhɛ́ cɛ̀nɛ̀ twéé twéé. 19À nʼâ lwə̀l ába ǹdə́ à wu gakó: lwə̂lnə Yi mùnì rə sɛ̃ nɛ a kʼa bə̀ á sõ làlà.

Sɛ́bɛ́ rɛ́ yó-gurə́

20Yi wɔ́ yə̀-zùlə́ panna. Wɔ́ rə̀myɛ́ rə̀ bwìrhì nə́ Cinu Yezu mú ń wɔ́ pyììsí nə̀nɔ̀n náncɛ y mɔ́, n zɛ̃̀ n du cùùrì wẽ́. Rə̀ zɔ dɔbrɛ ǹdə́ nə́ba ń vwĩ̀ rí jal mɔ́ jàn yilə, sə dɔbrɛ́ rə̀myɛ́ tʼâ la zhɔ̌ yé. 21Yi bʼa ce á ŋwɛ̀nɛ́ á wɛ̀rhɛ́ kɔn dɛ̀bɛ́ gakó rə̀ càn, mùnì ga á wɛ̀rhɛ́ rə̀ pùbùlə̀, sə rə pyìrh rə̀ pùbùlə̀ né nə́myɛ̌ wẽ́ Yezu Kristə jàn yilə. Ń mà n nə zùwə́ byinə nə̀ bə zhɔ̌ zhe yilə! Amɛ̀n!

22Da-byâ, à nʼâ lwə̀l ába, sʼá pyɛ́nɛ́ á cili cícú mú mɔ̀bɔ́ èta mɔ́. Nyǐnə zɔ̀mà nɛ́ nyɛ̀bɛ́ à kɛ̃ à sɛ́bɛ́ rɛ́ wẽ́ mó bə já yé. 23À nʼâ yâl a byili ába bə̀ nyǐ bə̀ vùr nə́ da-byǐ Timote byə̀nə́-jù wə̀. Ń gə tú à sõ làlà, à bʼa zə mɔ a bə̀ á sõ.

24Cenə á yé né cìnə́ bé, ǹdə́ Yi lyì bí gakó. Yitəlyi Kristə-lyì bí myɛ nʼê ce ába.

25Yi bʼa cĩ́ bwəl á gakó yó!