Mbete fe laɓna Tempuki

Mbete vbehna Luk ké sɔk pihna laɓna Tempuki ké sakra nzukri ké kan law sa tul Ŋgermbay Zezu

1

1-2Soko wo, Diyofil. Mbete a bɔk seɗe-u wara mí-i vbeh hi̧ mu-ay1.1-2 Nzuk-vbeh mbete ɓa Luk. Í mgba gel ki̧na-ay tuh ke gel ki̧na Mbete Luk 1.1 ɓay ko-u.. Mbete a pol ké mi vbeh hi̧ mu sɔk ɓay titil fe laɓna Zezu ke fe sɔkna ye kpu̧ru ka̧h nam ké-e hi̧ bolkusol ke ŋgerna Tempuki hi̧ gun nzak pihnari ké-e lu niri ku̧ ɓoɗ. 3Fal hul ye ra, ke ƴo sɔk mun ye hi̧ niri nam bon niŋ dara mí ke tɔr si nunmbam ɓáy. Ku ko ni ɓa teh-u hi̧ ku tu ɓahri, ke ƴo ri. Ke sɔk ɓay lak mbay Ŋgerzah hi̧ niri, kú lah.

4Seh-aw, Zezu ƴo su̧ fe ziŋ niri ra, ke sɔk niri ɓahri, kú kaɓ sa Zurusalem geŋ Tempuki ké baah Ŋgerzah wahɓay pih hi̧ niri kandɔk ké-e ɓah pol hi̧ niri lah. 5Ke ɓahri se : « Za̧h soh nzukri batem a mbih, mí nam toŋ ŋgi̧ mba i tí̧h ɓil batem a Tempuki wara. »

6Mí ku vbi ni ɓahri : « Gaŋ wah, mu hí̧ na gun Izarayelri náh el lak mbay aŋay ɓáy le1.6 Ɓay lah ɓay puh lakna Ŋgermbay, í ki̧ Mbete Siŋ 2 ke Mbete 2 Samuel 7.8-15. ? »

7Mí ke el ɓah hi̧ niri ɓahri : « Tu nam-lak mbay gun Izarayelri ɓa ɓay baah Ŋgerzah ke hȩk ye. Ta ɓa ɓay woiri ya. 8Wara le, nam ké Tempuki gi ɗer pɔr tul woiri dale, i yá̧ ŋgerna. I téh tehɓay bi ur ke Zurusalem ke tusiɓa Zude si ka̧h tusiɓa Samari kpu̧ru ka̧h gbu̧h tusiɓa. »

9Ke ɓah ɓay ziŋ niri ɔh bale, ke tɔr ma nunmbam.

Tɔrna ye, ku ƴo ko kona ma fal ye kɔɓ ɓáy, mí ɗikmambam gi ɔr ni hi̧ ku ko ni mba. 10Ku ƴo ko kona ma fal ye yi̧m ba, nzukri seɗe ké gar woyri pu kpa̧h kpa̧h ƴo ta̧w woyri pi. 11Mí ku ɓah hi̧ niri ɓahri : « A woiri nzuk Galileri, ɓay fe mí i ƴo wuri sa gelay ko kona yi̧m ma nunmbam le ? Zezu ké i ko ni tɔr ge-aw ra kaŋ pi mí ke ɓay el gi. »

12Bol falu gun nzak pihnari ɗer ké tul kasaw Oliveh el si Zurusalem. Kasaw Oliveh ra ɗih ya ke Zurusalem kaŋto. Ɗihna-u mah salful mbew1.12 Sa̧w nzak vbeh ɓahri, salfulu mah hani ke salful ké nzuk si sina keni ke nam ɔkna. Ké ta̧w ziɓri, salful si sina ke nam ɔkna ɓa salful mbew yaŋ. Ku si sina ɓa ɗih-u le, su ya.. 13Ka̧hna woyri ké Zurusalem, ku kal si rih ɓil vul gahru woyri ké fál síɓa. Riŋ nzuk a haniri mí na-ay : Piyer, Za̧h, Zak, Andere, Filiɓ, Toma, Bartelemi, Matiye, Zak gun Alfe, Simu nzuk-ri̧h si̧w ɓay tul sa̧wnzuk woyri ke Zudas gun Zak. 14A woyri-aw riw, ku ƴo mbu̧h hani kpatara. Ku ƴo goŋ Ŋgerzah ke law mbew. Mari mah Zezu ke yi̧n Zezuri ke wu̧y a ɓoruri kara ƴo ri pi.

15Ké ɓil namri-aw, nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri ƴo mbu̧h hani. Tul woyri mah sɔɗ ke bon seɗe bale, Piyer ur ƴo sakra woyri. 16Ke ɓah ɓay ɓahri : « Yi̧n biri, ɓay nzuk-te Ŋgermbay ké Tempuki ɓaŋ ɓayu ndoh nzak Daviɗ mbay a luki pol sa̧ ra laɓ da, ɓa a ye Zudas Isikariyoɗ ké nda pol nzuk-mgba Zezuri. 17Zudas ra, ku ki̧ ni ziŋ na. Ŋgermbay lu ni ɓa gun nzak pihna ziŋ na pi1.17 Ɓayu na ɓil Mbete Siŋ (Psaumes) 41.10 ke Mbete Luk 6.13-16 pi.. »

18(Zudasaw ke lari pihna a pipiri-u ye ra1.18 Í ki̧ Mbete Matiye 26.14,15; 27.3-10 ɓay tu ɓay lari pihna a pipiri-u ye., ku fa̧h lari ye ra yeh keni waka, mí ke lih guɓ mgbuka. Ɓil ye sak ruɗ, ka̧hraɓil ye ti̧h wusuk ku̧ siɓa. 19Nzuk Zurusalemri gbam lah ɓayu lah. Sa̧wu mí ku tu riŋ waka-u ɓa Hakel-Dama. Riŋu sɔk ɓahri, waka sem.)

20« Kandɔkaw, ku vbeh ɓay a ɓoru lewsa̧ si tul nzuku ké ɓil Mbete Siŋ (Psaumes) ɓahri, kú poŋ puh ye ɓa kaŋpele kivbiw. Nzuk a ɓoru kara ɓá ɗeh puh ké ri ya1.20 Ɓayay na ɓil Mbete Siŋ (Psaumes) 69.26.. Ku vbeh ké gel a ɓoru ɓáy ɓahri, nzuk a ɓoru ɓá soh gel pihna ye1.20 Ɓayay na ɓil Mbete Siŋ (Psaumes) 109.8. . 21Kaŋ dale mah ɓay nzuk mbew ɓá soh bol Zudas. Nzuku ɓá na ɓa nzuk ké ƴo ziŋ na ke sew ké Gaŋ wah Zezu ha̧rma ziŋ na, 22ké na ɓa nzuk ké ƴo ziŋ na ur ke sew ké Za̧h soh nzukri mbih batem kpu̧ru ka̧h nam ké Zezu ti̧h ke puh záh ke pa̧ymun a foyu, ke tɔr si nunmbam. Nzuku ɓay ƴo ziŋ na, ke ɓáh tehɓay Ŋgermbay Zezu ziŋ na hi̧ nzukri lah. »

23Kandɔkaw mí ku ten nzukri seɗe. Nzuk a mbewu, riŋ ye ɓa Zezeɓ kú-u ɗi ni ɓa Barsabaɗ. Riŋ ye a ɓoru ɓa Zusteŋ. Nzuk a seɗe-u ba, ɓa Matiyas. 24Bale ku goŋ Ŋgerzah ɓahri : « Gaŋ wah, a wo, mu ko law nzukri ko. 25Mú sɔk na nzuk a suŋ mú-u lu ni ɓa gun nzak pihna wo ké sakra nzukri ké seɗe-ay ɓay ké laɓ pihna soh gel Zudas, a ye ké-e poŋ pihna-aw tɔr ma gel ké mah ke fe laɓna ye. »

26Kandɔkaw, ku laɓ fe eŋ ɓele ɓay ko keni nzuk ké Ŋgerzah lu ké sakra nzukri ké seɗe-aw1.26 Ɓay ku laɓ fe eŋ ɓele, ku vbeh riŋ nzukuri seɗe kan tul gun kasawri seɗe. Ku ɓaŋ kasawri seɗe ku̧ ɓil kuh. Ku laŋ hi̧ kasaw mbew toh kala dale, ku ki̧ riŋ nzuku. Ɓay a titilu mí na-ay : Ku laɓ fe-u kandɔk ké Ŋgerzah sɔk niri ɓil Mbete Exode 28.30. Fe laɓna-u na ɓil Mbete Proverbes 16.33 ke gel ki̧na a ɓoruri. Ɓa fe laɓna ziɓri ɓay tu keni kerɓay Ŋgerzah. Ɓay a seɗe-u mí na-ay : Fal gina Tempuki ɓil mbete-ay mah-u 2, ku laɓ fe kona kandɔkaw mba. Tempuki mí sɔk niri kerɓay Ŋgerzah ké gel goŋ Ŋgerzah woyri. Í ki̧ Mbete Matiye 18.15-20, Mbete Efezeri 6.17, Mbete Za̧h 14.15-26, Gun mbete 1 Za̧h 2.20-27 ɓay tu ɓay Tempuki. Kandɔkaw, nzuk-ko fe konari ƴah ké ta̧w záh tukalari, ziɓri ba, ku goŋ Ŋgerzah, ku ƴah yihna-u ké nzak ye.. Mí ɓele ra mgba tul Matiyas. Kaŋ mí ku mbi ni rih sakra gun nzak pihnari ké toŋ boh falu mbew ra.

2

Gina Tempuki

1Nam ti̧hmbih pandekoɗ ka̧h2.1 Pandekoɗ ɓa ti̧hmbih ké Ŋgerzah sɔk gun Izarayelri (nzukri ɗi niri ɓa ziɓ pi). Ke ɓahri, kú mbu̧h ma vul kani ye ké Zurusalem ke mbihmbamri gbam. Kú ki̧ dimasi toŋndɔk say ur ke nam a sayu ɓil namri toŋndɔk seɗe ti̧hmbih-i guy buma dara mí ku laɓ ti̧hmbih pandekoɗ ɓáy. Ku puh fe ke tipele. Bol falu, ku goŋ Ŋgerzah ke haniri. Ziɓri ɓahri, nam pandekoɗ a titilu-aw ɓa nam ké Ŋgerzah vbeh bolkusol ye ke gun ndɔk ye kan kasaw a felu hi̧ Moyiz ké tul kasaw Sinay. Í ki̧ Mbete Lévitique 23.15-21 ɓay tu ɓayu., nzukri ké kan law sa tul Ŋgermbay mbu̧h hani gel mbew ké ɓil ila vul kani Ŋgerzah. 2Dale ku lah tiri fe mgbe ke nunmbam buvbuvbu eŋ baw kuna gi ya̧ gel kú-u mbu̧h ri ra. 3Mí ku ko fe eŋ rim hɔrɔ ti̧h nun woyri mí kehr ƴo tul woyri mbew mbew gbam. 4Bale Tempuki ya̧ mun woyri gbam wara, mí ku ɓah ɓay ke nzak ɓay ɓahna nzukri ɓoɗ ɓoɗ ɓa teh-u kandɔk ké Tempuki ɓaŋ ɓayu ndoh nzak woyri.

5Ké Zurusalem ra, ziɓri ké kaɓ ri ke ziɓri ké ur ke tusiɓa a ɓoruri riw gi mbu̧h hani ɓay ti̧hmbih-aw, ku ɓa nzuk law Ŋgerzah. 6Ku lah suhɓay nzuk-kan law sa tul Ŋgermbayri-aw gɔm bale, ŋgi̧na woyri gi mbu̧h hani hel. Kerɓay zɔklɔ niri ɓayu ké a ge ge kara lah ɓay ɓahna woyri ke nzak mbuŋna ye nzak mbuŋna ye. 7Ku kaɓ yer, fe-u na niri ɓa saŋ. Ku ɓahri : « Nzukri-ay ra wa, riw woyri ku ɓa ziɓri ké tusiɓa Galile, ya le wo ? 8Uwa, ani wara mí nah lah ɓay ɓahna woyri ke nzak tusiɓa wah nzek nzekay le ? 9Ƴona wah-ay, nzuk a haniri ur ke tusiɓa Parta, Meɗ, Elam ke tusiɓa Mezopotami pi. A haniri ur ke tusiɓa Zude, Kapados, Poŋ, Azi. 10Firizi, Pamfili, Eziɓte, Sireŋ ké tusiɓa Libi, nzuk a ɓoruri ké gi ti̧hmbih, puh woyri ɓa Rɔm. 11Nzuk a ɓoruri ɓáy ur ke tusiɓa Kereɗ ke tusiɓa Arabi. Gbam wah nah ɓa ziɓ ke nzukri ké sɔɓ mun woyri ɓa ziɓ pi2.11 Nzukri ké yih ɓay sɔɓ mun woyri ɓa ziɓ le, ku laɓ fe say. Fe laɓna a titilu ɓa kuŋ ndi̧w. A seɗe-u, ku ti̧h ɓil batem a mbih ziɓri. A sayu, ku si ke fe puhnari kandɔk ké mbete bolkusol Ŋgerzah sɔk ke fe laɓna a ɓoruri ké na ɓil mbete bolkusol. Ti̧h ɓil batem a mbih ɓa fe laɓna ziɓri ɓay sɔk ɓahri, nzuku sɔɓ mun ye. Ke poŋ nzuk a ta̧wu ra na ɓil mbih ti̧h ɓa nzuk a foyu. Karaŋri ƴo ke fe laɓna a kandɔkaw pi.. Nzukawri-aw ɓah ɓay ke nzak tusiɓa wah nzak tusiɓa wah hi̧ na, nah lah fe saŋ ké Ŋgerzah laɓ. »

12Riw woyri ku kaɓ yer. Fe-u ndukru niri ndu-ndukru, mí ku ɓah ɓay ké sakra woyri ɓahri, a fe mí kaŋ le ? 13Wara mí, nzuk a ɓoruri sak niri ɓahri, ku ta yim kaŋto. 14Dale ké sakra gun nzak pihnari ké boh falu seɗe, Piyer ɓah ɓay ɓa mgbe-u hi̧ nzukri ɓahri : « A woiri, yi̧n bi ziɓri ké i na Zurusalem ke ziɓri ké gi Zurusalemay pi, í te suk woiri í lah sa̧wɓayay. 15A wah, nah ta yim kandɔk ké i ɓah-aw ya. Sa̧wseh toŋndɔk mbew ɓa tipele ɓáy2.15 Nam ti̧hmbih pandekoɗ, ziɓri geŋ nzuk fe puhna ɓá puh fe dara kú su̧ fe su̧na ti̧hmbih ɓáy. Sɔk ɓahri se, sa̧wseh midi ɓá laɓ dara ziɓri poŋ saŋ mbih woyri, mí ku su̧ fe ɓáy. Sa̧wseh toŋndɔk mbew ɓa tipele, ku ƴo tul saŋ mbih ɓáy.. 16-17Lewsa̧, Ŋgerzah ɓaŋ ɓay ndoh nzak Zuyel gun nzak pihna ye ɓahri,

Sewu le, mi píh Tem bi ku̧ tul nzukri riw. Gun woiri a wo̧ro-uri ke a wu̧yuri, ku ɓáh ɓay ké a ye Tempuki ɓaŋ ndoh nzak woyri. Mí gun sekeri ku kó fe, ŋgernzukri ba, ku kó fe ke lɔlɔ pi. 18Mi ɓahri se, sewu ra, mi píh Tempuki bi ku̧ tul mgbal biri-aw gaŋ, a wo̧ro-uri ke a wu̧yuri. Ku ɓáh ɓay ké Tempuki ɓaŋ ndoh nzak woyri hi̧ nzukri ɓá lah. 19Mi láɓ fe saŋri ké nunmbam hi̧ nzukri ké tusiɓa ɓá ko. Sem ke hɔrɔ ke suh hɔrɔ ɓay ti̧h-u. 20Seh ɓay sɔɓ ɓa piri-u ndiŋ ndiŋ. Few ɓay sɔɓ eŋ sem dara mí nam ye Gaŋ tul feri riw ké ɓa nam a luki ké-e gi sɔ́k ŋgerna ra ɓay ka̧h ɓáy.21Kandɔkaw mí nzuk a suŋ suŋ ké ɗi Gaŋ tul feri riw2.21 Gel ki̧na-ay na ɓil mbete Ŋgerzah a polri. Gaŋ tul feri riw ké gel ki̧na-ay ɓa riŋ Miƴori ké gel ki̧na mbete Ŋgerzah a pol ra. Ku mbi gel ki̧na-aw ɓah keni ɓay tul Ŋgermbay Zezu, sɔk ɓahri, ku ɗi Ŋgermbay Zezu ke riŋ Miƴori.le, ke ɓay ya̧ ni2.21 Ɓayay na ɓil Mbete Joël 3.1-5..

Mí fe-u ƴo laɓ kandɔk ké Ŋgerzah ɓah. »

22Piyer ɓah ma pol ra ɓáy : « Yi̧n biri, gun Izarayelri, í te suk woiri lah ɓay bi-ay. Zezu ké Nasareɗ ra Ŋgerzah sɔk ni ɓa Ŋgermbay hi̧ wuri ko. Ke laɓ fe saŋri ɓoɗ ɓoɗ ke ŋgerna Ŋgerzah ké sakra woiri kandɔk ké i tu. 23Zezu-aw ra, Ŋgerzah poŋ ni hi̧ wuri, a woiri ké i tu bolkusol ye tu, i i ni. I poŋ ni ndoh ndɔk sa̧wnzuk a ɓoruri ké ta ke mbete bolkusol Ŋgerzah ya. Ku ɓar ni ké tul kpuh vbatay kandɔk ké Ŋgerzah lek ɓay hul ye lewsa̧ kaŋ. 24-25A ye Ŋgerzah gaŋ mí ke ten ni ke puh záh hi̧ ni el kaɓ ke pa̧ymun a foyu. Ke i ŋgerna hul wu̧m ɓay fe le, hul mah mgba ni ya kandɔk ké ŋgermbay Daviɗ mbi ɓay ɓahna Ŋgermbay pol sa̧, mí ke ten siŋ ra ɓahri :

Ŋgerzah, a wo Miƴori. Mi ko kona ma tul wo kpatara ɓay fe le, mu ƴo ndɔk lakna bi rɔkɔ mi lih ɓu siɓa.

26-27Sa̧wu mí law bi rih mi rih.

Nzak bi ah ɗi siŋ riŋ ɗina.

Mun hay bi gaŋ kara na ɗeŋ ké ndɔk Miƴori

ɓay fe le, mu poŋ záh bi sa puh záhri ya.

Mu hi̧ mi ké mi ɓa nzuku a wo puŋ mbuluk mbuluk ké ɓil lɔkɔ hul ya.

28Mu ƴo hi̧ bɔk bi tu siŋ sina ké si ke ɔkna.

Law rihna a mbamba-u ba, ɓa ƴó ziŋ mu2.28 Ɓayay na ɓil Mbete Siŋ 16.8-11.. »

29Piyer toŋ ɓah ra ɓáy : « Yi̧n biri, nah tu te-teh, zih wah ŋgermbay Daviɗ hu lewsa̧. Ku gɔr ni, mí tupal ye ƴo ri ka̧h guri-ay. Aŋay, mi ƴo ke ful lu lakna ɓayu hi̧ wuri. 30Ké Tem Ŋgerzah ƴo ziŋ ŋgermbay Daviɗ, mí a ye, ke tu-tu, Ŋgerzah wahɓay mí hah fe ku̧ tul ye keni gbaɗ gbaɗ hi̧ ŋgermbay Daviɗ ɓahri, ke lu nzuk mbew ké haŋsekle gun zih yeri ɓay kaɓ ɓa mbay soh gel ye2.30 Ɓayay na ɓil Mbete Siŋ (Psaumes) 132.11.. 31Ŋgermbay Daviɗ ra tu ɓay ti̧hna Ŋgermbay ke puh záh pol sa̧ kaŋ, ke ɓahri se, Ŋgerzah poŋ ŋgermbay sa puh záhri ya. Mun hay ye gaŋ kara puŋ mbuluk mbuluk ya2.31 Ɓayay na ɓil Mbete Siŋ 16.10.. 32A ye Zezu ra mí Ŋgerzah hi̧ ni ti̧h ke puh záh ke pa̧ymun a foyu. A wah riw, nah ɓa nzuk-ɓah tehɓayu. 33Ŋgerzah mbi ni ɓa ndɔk lakna ye ké nunmbam ba, Ŋgermbay ya̧ Tempuki ké ta̧w baah, mí Ŋgermbay pih Tempuki ké baah wahɓay pih-u ku̧ tul wah ra, nah ya̧-ya̧ kandɔk ké i ko ke nun woiri, i lah ke suk woiri-ay pi. 34-35Ɓa ŋgermbay Daviɗ mí ɓa ndɔk lakna Ŋgerzah ké nunmbam ya. Mí ŋgermbay Daviɗ ɓahri : A ye Miƴori, ke ɓah hi̧ Ŋgermbay bi ɓahri, ké kaɓ ɓel ye Miƴori ɓa ndɔk lakna ye, ke ƴo ɔh ŋgerna nzukbaa yeri hi̧ kú ti̧h ɓa gel-ku̧ bɔk ye.36Kaŋ dale gun Izarayelri gbam í tu ɓa teh-u, Zezu ké i ɓar ni ké tul kpuh vbatay, a ye gaŋ mí Ŋgerzah mbi ni ɓa Ŋgermbay. Ke ɓa Gaŋ tul feri riw. »

37Ku lah ɓayaw kaŋ bale, su̧hru se niri ŋgu̧y ŋgu̧y, mí ku vbi Piyer ke tɔr gun nzak pihna Ŋgermbay a ɓoruri ɓahri : « Yi̧n wahri, a fe mí nah laɓu le ? »

38Bale ke yih nzak woyri ɓahri : « Í mbi law woiri ké tul fe laɓna suya woiri-aw ma fal. Í ti̧h mbih batem ke riŋ Ŋgermbay Zezu kan tul woiri le, ke lú ɓay ké tul woiri. I yá̧ Tempuki ké-e wahɓay hi̧ wuri ra ɓáy. 39A ye Tempuki ɓa fe wahɓay ké Ŋgerzah hi̧ wuri ke gun woiri ke nzuk a ɗih-uri gbam, Gaŋ wah Ŋgerzah ɗi wuri riw ma ta̧w ye. »

40Piyer ɓah tehɓay a ɓoruri ɓa ŋgi̧-u hi̧ niri ku lah ɓa teh-u. Ke hew niri ɓahri : « Í kan law woiri tul Ŋgermbay hi̧ ni ké ya̧ wuri, ké ten wuri ké sakra nzuk tukalari, ku ɓa nzukri ya. »

41Bale nzuk a a̧yri ké ya̧ ɓay ye ra, ku ti̧h mbih batem. Ŋgi̧na woyri laɓ sɔɗ sɔɗ boh gel say (3.000) dɔɓ tul nzuk a polri. 42Mí nzuk-kan law sa tul Ŋgermbayri ƴo tul ɓay Ŋgermbay ké gun nzak pihnari sɔk. Ku mbu̧h hani ɓa nzuk ké mbew. Ku kaɓ ke haniri gɔh peŋ su̧2.42 Fe laɓna gɔh peŋ laɓ ké nzak fe su̧na ziɓri kú-u laɓ ke nam ɔkna. Dara ziɓri ɓá su̧ fe su̧na le, ku pir Ŋgerzah, ku gɔh peŋ, ku wal koɓ yim mbew. Kandɔk ké sa̧w fe laɓna-aw sɔk ɓay Zezu le, ke sɔk gun yeri ɓá mbi fe laɓna gɔh peŋ ra, mí kú kerɓay tul ye. Fe laɓna-u kú-u ɗi ke nzak faraŋse ɓa sainte cène. Ŋgernzuk misoŋ ƴo ri mini ta-a kara, ku mbu̧h haniri ké kerpuh, ku gɔh peŋ dara mí ku su̧ fe ke haniri kandɔk Ŋgermbay Zezu sɔk.. Ku goŋ Ŋgerzah ke haniri mbew pi. Ɓa fe laɓna woyri kpatara. 43Fe laɓna Ŋgerzah na nzukri ɓa hȩkme. Ke hi̧ gun nzak pihnari laɓ fe saŋri ɓa ŋgi̧-u. 44A woyri kú-u kan law sa tul Ŋgermbay ra, ku ƴo mbu̧h hani gel mbew kpatara. Riw woyri ku ko nun fe ké sakra woyri ya. 45Ku yeh gel woyri mini fe woyri le, ku wal lari-u mah ke fe zɔklɔ ké ziŋ nzuku nzuku. 46Nam ke nam, ku mbu̧h hani ké ɓil ila vul kani Ŋgerzah ke law mbew. Ku mbu̧h haniri ké ɓil kerpuh kerpuh, ku gɔh peŋ hi̧ haniri dara mí ku su̧ fe ke haniri ke mun rihna ke law mbew pi. 47Ku ƴo pir Ŋgerzah kpatara, tɔr sa̧w nzuk woyri ba, law woyri rih niri ké tul woyri rih. Nam ke nam, Gaŋ wah ɓaŋ nzukri ké-e ya̧ niri dɔɓ tul woyri ma pol pol.

3

Tempuki hi̧ Piyer-ri ɔr gɔm hi̧ riŋ ɗina Ŋgermbay Zezu mgbe

1Sa̧wseh say bɔklew ɓa sa̧wseh-goŋ Ŋgerzah ziɓri3.1 Lewsa̧, Ŋgerzah sɔk ziɓri ɓahri, nzuk fe puhnari ɓá puh fe ma vul kani ye ke tipele ke bɔklew pi. Ke sa̧wseh-uri, ziɓri goŋ Ŋgerzah ke haniri ké ri. Piyer-ri si ri kandɔk ké ɓa fe laɓna sa̧w woyri ziɓri. Í ki̧ Mbete Exode 29.39-42 ɓay tu ɓayu., mí Piyer ke Za̧h ƴo hil ma vul kani Ŋgerzah. 2Gɔm a hani mbew ƴo ri. Ku mbuŋ ni gbirkitik. Namri riw, ku suk ni si kan nzakful ila vul kani Ŋgerzah a hani ɓay goŋ fe ké ta̧w nzukri ké ƴo rih ma ɓil ila vul kani ra. Riŋ nzakful ra ɓa Ful Su Kona. 3Ke ko Piyer ke Za̧h ƴo rihna bale, ke rah ndɔk goŋ niri fe. 4Piyer ke Za̧h ko ni ɗekeh, mí Piyer ɓah hi̧ ni ɓahri : « Mú ko kona ma nun wah-ay. »

5Gɔm ra ko niri gbak gbak, ke ker ɓahri, ke zíŋ fe. 6Dale Piyer ɓah hi̧ ni ɓahri : « Mi ta ke fe hani ya, mí fe ké mi ƴo keni ba, mi hí̧ mu. Ur síɓa, mú si sina ke riŋ Ŋgermbay Zezu ké Nasareɗ. »

7Piyer mgba ndɔk ye, ke ɔr ni ƴo síɓa. Sa gelu-aw mí, bɔk ye kpuh kpaŋ kpaŋ. 8Ke zo, ke si sina. Ke rih ziŋ niri si ɓil ila vul kani Ŋgerzah pi. Ke si sina, ke zo zakra zakra, ke pir Ŋgerzah pi.

9Ziɓri gbam ko ni si sina, ku ko ni ké-e pir Ŋgerzah. 10Mí ku tu ni ɓa nzuk ké kaɓ nzakful kú-u ɗi ɓa Ful Su Kona ɓay goŋ fe munu. Bale ku kaɓ yer. Fe-u na niri ɓa saŋ.

11Ké-e poŋ fal Piyer ke Za̧h ya ra, ku ɗuk yir si ta̧w woyri ké huh tem3.11 Temaw kú-u ɗi ɓa daŋki Salomoŋ mbay a luki ɓa tem a bawu ké peh mah hani ke pehna ila a fal mbew. Gelu a-ah pi. ké riŋu ɓa tem Salomoŋ mbay a luki3.11Salomoŋ ɓa gun ɓil Daviɗ mbay a luki a lewsa̧. Ɓay tu ɓay Salomoŋ mbay a luki, í ki̧ Mbete 1 Rois 1-11.. Fe saŋaw ti̧h tem mun woyri kereŋ. 12Piyer ko nzukri ké ɗuk yir gi, mí ke ɓah hi̧ niri ɓahri : « Yi̧n biri, gun Izarayelri, a fe mí na wuri ɓa saŋ le wo ? Ɓay fe mí i ko na yi̧m kaŋaw le ? I ker ɓahri, gɔmay si sina ke ŋgerna wah mini ɓay hȩkna ké nah ƴo hȩk Ŋgerzah le wo ? 13Ŋgerzah ké zih wah Abaraham, Isak, Zakoɓ dim ra, ke hi̧ riŋ ɗina gun-laɓ pihna ye3.13 Gun-laɓ pihna Ŋgerzah ɓa riŋ ɗina ké Ŋgerzah tu nzuk-mbi bolkusol ye laɓ keni pihna. Í ki̧ Mbete Esaïe 42.1-4 ke gel ki̧na 52.13 si ka̧h 53.12 ke Mbete Luk 3.22 ɓay tu ɓay riŋ ɗina-ay. Zezu mgbe. A ye ké i saŋ wuri ni, i mgba ni ndoh ndɔk guvener Pilaɗ. Pilaɗ ba, yih ɓay poŋ ni, mí i sa-a. 14I poŋ nzuk ké Ŋgerzah lu ni ɓa nzuku a ye, nzuk ké ɓay mgba tul ye ya3.14 Ziɓri tu ɓahri, mbete bolkusol Ŋgerzah a polri sɔk ɓahri, Ŋgerzah ɓay mbi nzuk mbew ɓa ŋgermbay. A ye, ɓay mgba tul ye ya. Kandɔkaw mí Piyer sɔk ziɓri ɓahri, ŋgermbay kú-u geŋ ra ɓa Zezu, mí ke ɓahri, a woyri ku i Zezu mbay ké Ŋgerzah pih hi̧ niri.. I goŋ Pilaɗ hi̧ sel Bar-Abba nzuk-i hul ma mí hi̧ wuri. 15Kaŋ mí i i nzuk sa̧w ɔkna, mí Ŋgerzah hi̧ ni ti̧h ke puh záh ke pa̧ymun a foyu. A wah, nah ɓa nzuk-ɓah tehɓay ti̧hna ye. 16Gɔmay ké i ko ni, i tu ni ra, ɓay tul riŋ Zezu ké nah kan law sa tulu mí riŋ ye gah bɔk gɔmay hi̧ ni ke si sina. Kandɔk ké nah kan law sa tul ye ra, mí ke gah keni gɔmay kew kew.

17Aŋay, yi̧n biri, fe ké i laɓ ziŋ Zezu-aw, mi tu ɓahri, fe-u i laɓ va̧h dan kerɓay, a woiri ke ŋgernzuk puh woiri pi. 18Mí Ŋgerzah laɓ kandɔk ké-e sɔk pol sa̧ hi̧ gun nzak pihna yeri gbam. Ke ɓahri, Ŋgermbay ké-e ɓay pih ni ra ɓay ko seh mbamba. Mí ɓay ɓahna ye laɓ ƴo gelu. 19Kaŋ dale í mbi law woiri ké tul fe laɓna suya woiri ra ma fal, í el gi ta̧w Ŋgerzah ɓay ké sel salɓay ké tul woiri ma fal, 20í mbi law woiri el gi ta̧w Ŋgerzah ɓay hi̧ Gaŋ wah ɓá ya̧ wuri ké ɓil koseh hi̧ law woiri ɓá voh, í mbi law woiri, í el gi ta̧w Ŋgerzah ɓay hi̧ ké pih Ŋgermbay Zezu, a ye ké Ŋgerzah mbi ni pol sa̧ ɓa mbay woiri, ké gi ƴo ziŋ wuri. 21A ye, Zezu ra, mah ɓay ké ƴo nunmbam ba, mí feri riw ké Ŋgerzah lek ke titilu da̧y kandɔk ké gun nzak pihna yeri ɓah ɓayu ra ɓay el lek ɔh gaŋ ba3.21 Mahful-sɔɓ sa̧w nzak a ɓoru mí na-ay : A ye, Zezu ra, mah ɓay ké ƴo nunmbam kpu̧ru ka̧h nam ké feri riw ké Ŋgerzah lek ke titilu da̧y kandɔk ké gun nzak pihna yeri ɓah ɓayu ra ɓay el lek ɔh gaŋ ba..

22Moyiz, gun nzak pihna Ŋgerzah ɓah hi̧ na lewsa̧ ɓahri se, Gaŋ wah Ŋgerzah ɓay lu nzuk ké haŋsekle wah gun Izarayelri ɓa gun nzak pihna ye. Ŋgerzah ɓay pih ni kandɔk ké-e pih Moyiz3.22 Í ki̧ Mbete Za̧h 6.14 ɓay tu ɓahri, Zezu hi̧ nzukri fe su̧na ɓil lawkɔr kandɔk Moyiz. Mbete Za̧h 4.19 sɔk ɓahri, kandɔk Moyiz ké hi̧ nzukri mbih nzona ɓil lawkɔr, Zezu ɓa mbih hi̧ nzukri ɔkna.. Náh te suk wah lah ɓayri riw ké-e ɓah hi̧ na. 23Nzuk a suŋ suŋ ké sa lah nzak gun nzak pihna-aw ya le, Ŋgerzah ɓay ten ni ké sakra sa̧wnzuk ye ma kala. Ke ɓay ziŋ ɓeɓna wu̧m3.23 Ɓayay na ɓil Mbete Deutéronome 18.15-19. .

24Moyiz ke gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri riw ɓah ɓay gina Ŋgermbay. Ur ke Samuyel ka̧h tul gun nzak pihna Ŋgerzah a ɓoruri ké toŋ ni ɓah ɓay sew ké nah ƴo ri guri-ay. 25A woiri mí Ŋgerzah pih gun nzak pihna yeri pol sa̧ hi̧ zih woiri, nzak pihna-u na ɓay woiri, i ɓa gun zih gun nzak pihnari-aw. Ke wahɓay lewsa̧ ziŋ zih wah Abaraham ɓahri : Mi̧hri wo ɓay na ɓa sa̧w mgbɔkɔ-ku̧ tul sa̧wnzuk a ɓoruri riw pi3.25 Ɓayay na ɓil Mbete Sa̧w fe 22.18.. Mí ke ŋga̧h tul ɓayu ziŋ zih wah. 26Ɓay woiri mí Ŋgerzah pih gun-laɓ pihna ye, mí ke hi̧ wuri ni ke titilu. Mgbɔkɔ ye ké na tul ye ku̧ tul woiri le, í sɔɓ law woiri ké tul fe laɓna a pipiri-u woiri-aw ma fal. »

4

1Piyer ke Za̧h ƴo sɔk ɓay riŋ ɗina Ŋgermbay Zezu hi̧ sa̧w nzuk woyri ma pol bale, nzuk fe puhna woyri ke mbay soze-kɔr vul kani Ŋgerzah ke sadusiri gi ho̧ɗ ho̧ɗ ma ta̧w woyri. 2Law woyri fa̧h tuh tuh ɓay tul fe sɔkna kú-u sɔk gun Izarayelri ɓahri, tumbɔl Zezu mí nzukri ɓay ti̧h ke puh záh ke pa̧ymun a foyu ziŋ ni. 3Kaŋ mí ku mgba niri mbih ké vul mgbal kpu̧ru teh tipele ɓayu ké seh riŋ da. 4Mí keni-aw kara, daɓa nzukri ké lah ɓay ɓahna woyri ra, kan law tulu. Ŋgi̧na wo̧rori dɔɓ tul nzuk a polri laɓ sɔɗ sɔɗ boh gel ndiɓi (5.000).

5Tipele teh bale, ŋgernzuk fe puhna, ŋgernzuk puhri ke nzuk-sɔk mbete bolkusol Ŋgerzahri ké Zurusalem mbu̧h hani ké gel-kuŋ salɓay. 6Ŋgernzuk fe puhnari-aw titilu ke tul Anasi dara mí Kayif, Za̧h4.6 Za̧h-ay ta ɓa Za̧h gunbɔk pihna Zezu ya. Ke na ɓoɗ., Aleksander ke sa̧w nzuk fe puhna a hani-uri pi. 7Ku ten Piyer ke Za̧h gi ƴo haŋsekle woyri. Ku vbi niri ɓay ɓahri : « A woiri-ay ra wa, ke ŋgerna ge ke riŋ ge mí i gah keni gɔmay le ? »

8Piyer ra Tempuki ya̧ mun ye gbam, mí ke yih nzak woyri ɓahri : « A woiri mbayri ké puh wah gun Izarayelri ke ŋgernzuk puhri, 9kandɔk ké i vbi na guri-ay sa̧wɓay suki ké gɔmay ziŋ keni mun gahna ra, 10su-su ɓay hi̧ a woiri ke gun Izarayelri gbam, í tu ɓa teh-u ɓahri, a ye Ŋgermbay Zezu ké Nasareɗ ké i ɓar ni ké tul kpuh vbatay, ké Ŋgerzah hi̧ ni ti̧h ke puh záh ke pa̧ymun a foyu ra, tumbɔl riŋ ye mí gɔmay ƴo keni pol woiri ɓa suki-ay. 11Kasaw ké a woiri nzuk-mboh vul kani Ŋgerzahri, i poŋ kan kpah ra, kasawu mí el ti̧h ɓa mah kasaw-mboh diŋ vul Ŋgerzah4.11 Gel ki̧na-ay na ɓil Mbete Siŋ (Psaumes) 118.22. Ɓay tu ɓay gel ki̧na a ɓoruri ké ɓah ɓay tul kasaw, í ki̧ Mbete Esaïe 8.14,15 ke 28.16, Mbete Daniel 2.35, Mbete Rɔmri 9.33, Mbete Efezeri 2.20 pi.. 12A ye ke hȩk ye mí ke mah ya̧ nzukri ɓay fe le, nzuk a ɓoru mbew ké Ŋgerzah pih ké mah ya̧ na ta-a. »

13Nzuk-kuŋ salɓayri ko Piyer ke Za̧h kú-u ƴo ɓah ɓay ɓa teh-u le, ku kaɓ yer ke kerɓay. Ku ɓahri, a woyri-ay, ku ɓa nzuk a garu, ku laɓ likol mbete Ŋgerzah ya, mí ku tu niri ɓa bɔh sina Zezu ba, 14ku ko gɔm ra ké ƴo ɓel woyri ke mun gahna pi, mí ɓah ɓay a ɓoru mba niri.

15Ku ten niri ké gel-kuŋ salɓay si ƴo kala. Nzuk-kuŋ salɓayri lek ɓay ké sakra woyri ɓahri : 16« A fe mí nah láɓ ziŋ nzukri-aw le ? Fe saŋ a luki kú-u laɓ gah keni gɔmay, nzuk Zurusalemri gbam ko ɓa teh-u. A wah, nah mah ɓay ma̧y ɓayu ya. 17Rɔkɔ ɓayu ɓá seh ma pol pol ké sakra sa̧w wah le, náh hah niri ɓáh ɓay ke riŋ nzukaw hi̧ nzukri. »

18Ku el ɗi niri ra ɓáy, mí ku bak niri, ku kɔklɔ suk woyri ɓahri : « Ko-ko. Í sɔk fe ke riŋ nzukaw mba. Í ɗakla ɓay mbew kara ke riŋ ye mba pi. »

19Bale Piyer ke Za̧h el ke ɓay ɓahri : « A woiri ke mun woiri, í kuŋ salɓayay, náh lah. A fe mí su ɓay náh laɓ ké pol Ŋgerzah, hȩk bolkusol woiri mini hȩk bolkusol Ŋgerzah le ? 20A wah le, nah ta poŋ ɓah ɓay fe ké nah ko ke nun wah ke fe ké nah lah ke suk wah ra ya. »

21Nzuk-kuŋ salɓayri hah niri le, el hah niri ra ɓáy dara ku poŋ niri tɔr. Ku ziŋ ful vba̧ niri ya ɓayu ké nzukri riw ƴo dim Ŋgerzah ɓay tul fe saŋ ké kalay. 22Gɔm ké ziŋ mun gahna ɓa saŋ ra, mbihmbam ye kal bon niŋ.

23Ku poŋ Piyer ke Za̧h tɔr. Ku si mbu̧h hani ke mbaŋ woyri. Ku ndazi ɓayri ké ŋgernzuk fe puhna ke ŋgernzuk puhri ɓah hi̧ niri. 24Ku lah ɓayu kaŋ bale, ku goŋ Ŋgerzah ke law mbew ɓahri : « Gaŋ wah, a wo mú-u laɓ nunmbam, tusiɓa, mahmbih ke feri riw ké ƴo ɓilu. 25-26Mu pih Tempuki gi ɓaŋ ɓay kan nzak zih wah Daviɗ mbay a luki gun wo, mí ke ɓahri :

Ani mí gun Izarayelri su̧h ɓay ŋgur ŋgur ndikpo,

sa̧wnzuk a ɓoruri mbu̧h nzak mbew ke ɓay goɗi goɗi kaŋ le ?

Mbay tusiɓari fah Miƴori,

mbay puhri kara ɓar day mbew ziŋ niri

ɓay ruh ŋgermu ke Miƴori ke mbay ké-e mbi ni4.25-26 Ɓayay na ɓil Mbete Siŋ 2.1,2. !

27-28Ketina, ké Zurusalemay, ku mbu̧h hani lek ɓay i gun-laɓ pihna ké mu lu ni ɓa nzuku a wo, a ye Zezu ké mu mbi ni ɓa Ŋgermbay. Mu tu lewsa̧ ɓahri, mbay Eroɗ ke guvener Ponsi Pilaɗ ɓay mbu̧h hani ke sa̧wnzukri ɓoɗ ɓoɗ ke gun Izarayelri pi, mí hul ye-aw laɓ kandɔk ké mu lek ɓayu ke mun wo. 29Mí aŋay, Gaŋ wah, mú ko ani mí ku hah na. Kaŋ le mú lek ful hi̧ na, a wah mgbal wori, náh ka-kah ɓay wo ma pol pol ɓa teh-u. 30Mú ndar ndɔk wo, mú gah nzuk senari, mú laɓ fe saŋri ɓoɗ ɓoɗ, mú laɓ feri riw ke riŋ Zezu ké mu lu ni ɓa gun-laɓ pihna wo. »

31Nzuk-kan law sa tul Ŋgermbayri ɔh goŋ Ŋgerzah bale, gel kú-u mbu̧h ri hani laŋ yik yik. Mí Tempuki ra ya̧ mun woyri gbam, ku titil ka-kah ɓay Ŋgerzah ɓa teh-u.

Tempuki ké haŋsekle nzuk-kan law tul Ŋgermbayri

32Gbam woyri, law woyri mah hani mbew. Nzuk a a̧y ké ɓahri, fe ziŋna bi ɓa nzuku a bi ke hȩk, ta-a. Ku ko fe ziŋna woyri ɓa fe woyri riw. 33Ke ŋgerna a bawu, gun nzak pihnari te-teh ɓay ti̧hna Zezu ke puh záh, a ye Gaŋ tul feri riw. Lawsuki a luki ƴo ziŋ nzuk-kan law sa tul Ŋgermbayri riw. 34-35Nzuk mbew ké sakra woyri ké si seh fe ta-a ɓayu ké nzuk a a̧yri ké ƴo ke waka mini ƴo ke puh le, yeh el ke lari-u gi keni ku̧ ndɔk gun nzak pihnari. A woyri ku wal lari-u hi̧ nzuk a suŋ suŋ mah gel fe zɔklɔ ké ziŋ ni ziŋ ni.

36Nzuk a hani ƴo ri. Riŋ ye ɓa Zezeɓ. Gun nzak pihnari ɗi ni ɓa Barnabas. Riŋu sɔk ɓahri, nzuk-voh law nzukri. Ke ɓa mi̧hri Levi. Ku mbuŋ ni ké tusiɓa Siper. 37Ke mbi waka ye yeh, mí ke el ke lari-u gi keni ku̧ ndɔk gun nzak pihna Ŋgermbayri.

5

1Nzuk a ɓoru ɓáy ƴo ri. Riŋ ye ɓa Ananiya ke wu̧y ye Safira. Ku ɗam waka woyri yeh. 2Ku lek ɓay ke wu̧y ye, ku kehr lari-u mu̧h dara mí Ananiya gi ke tɔru ku̧ ndɔk gun nzak pihna Ŋgermbayri ɓáy ɓahri, lari waka ra, gbam munu. 3Dale Piyer ɓah hi̧ ni ɓahri : « Ananiya, ɓay fe mú-u lah nzak mbay záh tukala hi̧ mú-u kuŋ ɓay hi̧ Tempuki ? Mu kehr lari waka wo mu̧h. 4Waka-aw, mu yeh ya kara, ɓa waka wo. Mú-u yeh da kara, lari-u ɓa nzuku a wo ɓay mú laɓ keni fe ké law wo yih, kaŋ ya le ? Ani mú-u lah nzak mbay záh tukala, mú-u mgba ɓayu kan ɓil law wo le ? Ɓa Ŋgerzah gaŋ mú-u kuŋ ɓay hi̧ ni-aw5.4 Gelke i mgba gel ki̧na 3 tuh ke gel ki̧na-ay le, i tú ɓahri, Tempuki ɓa Ŋgerzah. Gelke i mgba gel ki̧nari 3 ke 4 tuh ke gel ki̧na 9 le, i tú ɓahri, Tempuki ɓa Tem Gaŋ tul feri riw. Í ki̧ Mbete Filipiri 2.11 ɓay tu ɓahri, Gaŋ tul feri riw ɓa Ŋgermbay le Ŋgermbay mí ɓa Ŋgerzah.. Le ta ɓa nzuk pirmatulri ya. »

5Ananiya ɓá lah ɓayaw kaŋ bale, ke lih gbirik ɓa hul. Hȩkme a bawu laɓ nzukri riw ké lah ɓayu. 6Gun sekeri gi pɔr hul ye, mí ku mbi si gɔr.

7Sa̧wseh say kal, mí wu̧y ye gi ta̧w gun nzak pihnari. Ke tu fe ké kal ké tul wah ye ya. 8Piyer vbi ni ɓahri : « Mú sɔk mi, mí lah. Suy lari waka woiri ké i yeh ra gaŋ mí na-ay le ? »

Wu̧y ra ɓahri : « Gelu gaŋ munu. »

9Wara mí Piyer ɓah hi̧ ni ɓahri : « Ani mí a wo ke wah wo, i lek ɓay mbew ɓay fah keni Tem Gaŋ tul feri riw le ? Mú lah tiri bɔk nzukri ké si gɔr wah wo ké kala-aw, ku ƴo gina. Ku ɓay mbi hul wo kaŋ pi. »

10Bale wu̧y ra lih guɓ mbuka ɓa hul ké pol Piyer. Gun sekeri ra el gi ka̧h, ku ndukru hul ye, mí ku mbi si gɔr ké ɓel wah ye. 11Hȩkme ɓa ŋgi̧-u laɓ sa̧w nzuk Ŋgermbayri gbam ke nzuk a ɓoruri ké lah ɓayu pi.

Tempuki hi̧ gun nzak pihnari lu lakna ɓay lak mbay Ŋgermbay

12Tempuki hi̧ gun nzak pihna Ŋgermbayri laɓ fe saŋri ɓoɗ ɓoɗ ɓa ŋgi̧-u ké sakra nzukri. Nzuk-kan law sa tul Ŋgermbayri ƴo mbu̧h hani kpatara ke law mbew ké huh tem Salomoŋ mbay a luki ké na ɓil ila vul kani Ŋgerzah5.12 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 3.11 ɓay tu ɓay tem Salomoŋ mbay a luki.. 13Ké sakra nzuk a ɓoruri-aw, nzuk mbew ké lu hȩkme ké nun ye ɓay mbu̧h ziŋ niri ta-a. Mí keni-aw kara, ku pir niri ma pol pol. 14Nam ke nam, wo̧rori ke wu̧yri ɓa ŋgi̧-u kan law woyri sa tul Ŋgermbay dɔɓ tul nzuk a polri. 15Ku fa̧h nzuk senari ke hih nam woyri gi keni ɓɔk ɓel mgboŋ ɓay hi̧ Piyer ƴo kalna le, tem ye ɓá kal ké tul nzuk sena a haniri. 16Daɓa nzukri ra ɓáy ur ke puhri ké ɗoŋ Zurusalem. Ku fa̧h nzuk senari ke nzuk a a̧yri ké záh ƴo tul woyri gi dɔɓ tul nzuk sena a Zurusalemri pi. Mí ku ziŋ mun gahna kew kew. Kandɔkaw mí Tempuki hi̧ gun nzak pihna Ŋgermbayri laɓ fe saŋri ɓoɗ ɓoɗ.

17Wara mí ŋgernzuk fe puhna Ŋgerzah ke nzuk fal ŋgaŋ ye sadusiri, sere mbah ɓil law woyri tuɓ tuɓ. 18Mí ku mgba gun nzak pihnari si ku̧ vul mgbal ŋgomna.

19-20Suŋ sih bale, tem nzak pihna Ŋgermbay gi mgbur nzak vul mgbal ké sozeri ƴo kɔru. Ke ten gun nzak pihnari, mí ke ɓah hi̧ niri ɓahri : « Í tɔr si ɓil ila vul kani Ŋgerzah, í sɔk gun Izarayelri riw ɓay ɔkna ké Ŋgerzah lek ɓay tul nzukri, kú lah. »

21Gun nzak pihnari laɓ kaŋ. Gel fa̧h hoh, mí ku tɔr si ɓil ila vul kani Ŋgerzah. Ku ƴo sɔk nzukri ɓay ɔkna ra. Ŋgernzuk fe puhna Ŋgerzah ke nzuk yeri ba, ɗi ŋgernzuk Izarayelri, ku mbu̧h hani a woyri nzuk-kuŋ salɓayri. Ku pih sozeri si vul mgbal ɓay kú ten gun nzak pihnari gi keni. 22Sozeri ra si ka̧h vul mgbal le, ku ziŋ niri ké ri ya. Ku el gi sɔk ɓayu hi̧ nzuk-kuŋ salɓayri ɓahri : 23« Nah si le, nah ziŋ nzak vul ke gel tuh-u. Soze-kɔr mgbalri kara, ƴo nzakful ra kȩk pi. Mí nah mgbur ful le, nah ziŋ nzuk mbew ké ɓil vul ya. »

24Kumandah soze-kɔr vul kani ke ŋgernzuk fe puhna lah ɓayaw kaŋ bale, ku mgba̧m ɓay ɓa ŋgi̧-u ké tul gun nzak pihnari ɓay tul feri ké ɓay gi-u. 25Wara mí nzuk a hani gi ɓah hi̧ niri ɓahri : « Í lah. Nzukri ké i mgba niri ku̧ vul mgbal ra, ku ƴo ɓil ila vul kani Ŋgerzah ƴo sɔk ɓay hi̧ nzukri. »

26Kumandah ur ke soze yeri si ri. Ku si maŋ gun nzak pihnari gi keni. Ku mgba niri ke ŋgere ya. Sozeri laɓ hȩkme nzukri. Ku ker ɓahri : « Nzukri ɓay vbuk na ke kasaw i na. » 27Ku ka̧h gel kuŋ salɓay, mí sozeri hi̧ niri ku ƴo pol nzuk-kuŋ salɓayri bale, ŋgernzuk fe puhna ɓah ɓay hi̧ niri ɓahri : 28« Pol sa̧ ra, nah bak wuri bak ɓahri se, í sɔk fe ke riŋ nzukaw ra ya. Mí a woiri ra, fe sɔkna woiri ya̧ gel ké Zurusalemay riw riw dara mí i yih ɓay hi̧ ɓay hul nzukaw ɓá mgba tul wah munu. »

29Gun nzak pihnari poŋ ɓay hi̧ Piyer, mí ke ɓahri : « Ƴó tul ɓay Ŋgerzah mí su mba ƴó tul ɓay nzukri. 30Ŋgerzah, a ye záh zih wahri, pih Zezu ɓa Ŋgermbay hi̧ wuri, mí i el poŋ ni hi̧ nzukri i ni ɓa hul nazi ké tul kpuh5.30 Ɓay tu sa̧wɓay hul ké tul kpuh, í mgba gel ki̧na-ay tuh ke Mbete Galaɗri 3.10-14., mí Ŋgerzah hi̧ ni ke ti̧h ke puh záh ke pa̧ymun a foyu5.30 Kerɓay seɗe na ké ɓil ɓay mbew ké Piyer ɓah ɓahri, ɔr. Ɔr ɓahri, ɔr nzuk kaɓ ɓa mbay mini ɔr nzuk ti̧h ke hul. Mí nzuk-kuŋ salɓayri le, ku lah ɓil ɓayu seɗe mbɔk lah. Sa̧wu mí nzuk-sɔɓ mbete ke nzak karaŋ ten kerɓay seɗe mbɔk ké gelay.. 31A ye mí Ŋgerzah mbi ni ɓa ndɔk lakna ye, ke ɓa nzuk-ya̧ nzukri. Kaŋ le ke hi̧ gun Izarayelri ɓá mbi law ké tul fe laɓna woyri ma fal el gi kan law tul Ŋgermbay ɓay hi̧ salɓay ɓá lu ké tul woyri. 32A wahri, nah ɓa nzuk-ɓah tehɓay ye ke Tempuki ké Ŋgerzah hi̧ na ke nzukri ké hȩk ni pi. »

33Nzuk-kuŋ salɓayri lah ɓayaw kaŋ bale, ɓayu zɔr law woyri zɔr, mí ku ker ɓay i gun nzak pihnari. 34Wara mí nzuk a hani-u mbew ké haŋsekle nzuk-kuŋ salɓayri, riŋ ye ɓa Gamalyel, ke ɓa farizi, ke ɓa nzuk goso fe tuna mbete Ŋgerzah pi. Nzukri riw tu ni ɓa nzuk riŋ ɗina. Ke ur síɓa ké haŋsekle nzuk-kuŋ salɓayri, mí ke hi̧ ku ten gun nzak pihnari si kala ndi̧ dara ɓáy. 35Bale ke bak mbaŋ yeri ɓahri : « Yi̧n biri, gun Izarayelri, í ru̧ ke mun woiri ké tul fe ké i yih ɓay laɓ ziŋ nzukri-aw. 36Sew a hani, Tedas ti̧h. Ke ɗi mun ye ɓa nzuk a luki. Ke fa̧h nzukri sɔɗ sɔɗ niŋ ku̧ fal ye. Ŋgomna i ni. Gunbɔk pihna yeri gbakra hani bale, ɓay ye zi. 37Bol falu, Zuda, nzuk Galile, ti̧h ke sew ké ŋgomna pih bolkusol ɓay vbeh riŋ nzukri. Nzukri ŋgi̧-ŋgi̧ dih fal ye. A ye kara, ku i ni bale, nzuk yeri zikri keni pi. 38Kandɔkaw mí-i ƴo ɓah hi̧ wuri ɓahri se, í poŋ fal woyri, kú si. Fe laɓna woyri-aw, sa̧wu ur ké ta̧w nzuk le, ɓayu ɓay zi-u. 39Mí sa̧w fe laɓna-aw ur ké ta̧w Ŋgerzah le, i ta ɓeɓ ɓay woyri ya. Í ru̧ ke mun woiri. I ko ya le, ɓa Ŋgerzah mí i ƴo ruh ŋgermu ziŋ ni-aw. »

Bale riw woyri ku ya̧ ɓay Gamalyel.

40Ku ɗi gun nzak pihnari el gi, ku vba̧ niri ɓa se-u, mí ku el hah niri ɓáh ɓay hi̧ nzukri ke riŋ Zezu. Mí ku poŋ niri tɔr. 41Gun nzak pihnari laɓ law rihna ti̧h keni ké pol nzuk-kuŋ salɓayri ɓay fe le, Ŋgerzah ko niri ɓa nzukri ké mah hi̧ nzuk a ɓoruri ɓá laɓ fe-se su̧hru ziŋ niri ɓay tul riŋ Zezu seeh. 42Nam ke nam ké ɓil ila vul kani Ŋgerzah, ké ɓil kerpuh nzukri pi, ku toŋ ka-kah, ku toŋ sɔk ɓaysuki ɓahri, Zezu ɓa Ŋgermbay, hi̧ nzukri lah.

6

Ɓay ŋgerna Tempuki ké sakra nzuk-dih fal Ŋgermbayri ké Zurusalem

1Ke seh-aw ra, ziɓri ɓa ŋgi̧-u ti̧h ɓa nzuk-dih fal Zezu, mí tul woyri ro ma pol pol. Ziɓ a ɓah nzak gerekri kú-u gi Zurusalem sa̧w puh woyri, ku vuh mun woyri ɓay tul ziɓ a ɓah sa̧w nzak woyri ebere. Ku su̧h ɓay ɓahri, sa̧wseh-wal fe su̧na le, ku yȩkre tul wu̧y seh ziɓ a gi-uri yȩ-yȩkre kpatara. 2Wara mí gun nzak pihnari ké boh falu seɗe ra ɗi mbu̧hna ke nzuk-dih fal Ŋgermbayri, mí ku ɓahri : « Yi̧n wahri, náh poŋ nzak pihna Ŋgerzah ɓay náh wal fe su̧na le, gelu ya. 3Kaŋ dale su ɓay í lu wo̧rori toŋndɔk say ké sakra woiri ké nzukri lu lakna ɓay woyri. Sa̧w siŋ sina woyri ɓa Tempuki, ku ru̧-ru̧ pi le, nah ɓáŋ pihna-ay kan ndɔk woyri. 4A wah ba, nah ƴó tul goŋ Ŋgerzah, nah ka-kah ɓay ye hi̧ nzukri lah. »

5Ɓayay ra rih law nzuk-dih fal Ŋgermbayri riw. Bale ku lu Eten, a ye ké sa̧w siŋ sina ye ɓa Tempuki. Ɓay Ŋgermbay kara ɓar sa̧w ké ɓil law ye pi. Ku lu Filiɓ, Porokor, Nikanor, Timu, Parmenas ke Nikola nzuk Antiyos a hani ké sɔɓ mun ye ɓa ziɓ pi. 6Ku fa̧h niri si sɔk gun nzak pihnari. Gun nzak pihnari goŋ Ŋgerzah, mí ku ɓaŋ ndɔk ku̧ tul woyri ɓaŋ pihna-ay kan ndɔk woyri. 7Ɓay Ŋgerzah ya̧ gel ké Zurusalem, ɓayu mgba law nzukri hi̧ ku dih fal Ŋgermbay. Ŋgi̧na woyri seh ma pol pol. Nzuk fe puhna Ŋgerzahri ŋgi̧-ŋgi̧ mí ya̧ ɓay Ŋgermbay Zezu ké haŋsekle woyri pi.

8Eten ra, lawsuki Ŋgermbay ke ŋgerna Tempuki mbah law ye hi̧ ni ke laɓ fe saŋri ɓa ŋgi̧-u ké pol yi̧n ye ziɓri. 9Ziɓ a ɓah nzak gerekri ƴo ri. Ku si misoŋ ziɓri ké riŋu sɔk sa̧w woyri ɓa mgbalri ké ti̧h ke ɓil mgbal da. A woyri-aw, ku ur ke tusiɓa Siren ke puh a luki Aleksandere. A ɓoruri ur ke tusiɓa Silisi ke Azi mbu̧h ziŋ niri pi. Ku ur ke fahɓay ziŋ Eten. 10Mí ku ta̧h vana mba ni ke ɓay kpu̧y ɓay nun ru̧na ké Tempuki hi̧ ni ke ɓah keni ɓay. 11Wara mí ziɓri ké fahɓay ziŋ Eten ra, ku ɓaŋ ɓay ndoh ɓil law nzuk a haniri ɓay kú laɓ ɓay ziŋ Eten ɓahri : « Nah lah ɓay ɓahna ye gbur bolkusol Moyiz pi, ɓeɓ riŋ Ŋgerzah pi. » 12Sam ɓay ɓahna woyri kaŋaw mí, zaŋ law ziɓri ke law ŋgernzuk puh woyri ke law nzuk-sɔk mbete bolkusol Ŋgerzahri. Mí ku mgba Eten si keni gel-kuŋ salɓay. 13Bale ku gi ke nzukri kú-u ɓaŋ ɓay ndoh ɓil law woyri ra, mí kuŋ ɓay ku̧ nzak ye ɓahri : « Gunwo̧ro-ay, namri gbam, ke ƴo ɓeɓ vul ké su ɓay ƴona Ŋgerzah, ke ƴo ɓeɓ bolkusol Moyiz pi. 14Nah lah ɓay ɓahna ye ɓahri se, Zezu nzuk Nasareɗ ɓay dir vul kani-aw wuruk wuruk pi, ke él sɔɓ sa̧w fe laɓna Ŋgerzah ké Moyiz sɔk zih wahri ra pi. »

15Bale nzuk-kuŋ salɓayri gbam ko gel yi̧m ma tul Eten. Nun ye ndu̧y kandɔk nun tem nzak pihna Ŋgerzah kaŋ.

7

1Mí ŋgernzuk fe puhna Ŋgerzah vbi Eten ɓahri : « Mú ɓah ɓay wo, náh lah. Ɓayri kú-u ɓaŋ ku̧ tul wo-ay ra wa, ɓa ketina gaŋ le ? »

2Wara mí Eten yih nzak woyri ɓahri : « Bah biri ke yi̧n biri, í lah ɓay bi-ay ɓa teh-u. Ŋgerzah nzuk riŋ ɗina ti̧h nun zih wah Abaraham ke sew ké-e kaɓ tusiɓa Mezopotami, dara mí ke loh si na ké Haraŋ ɓáy7.2 Ɓay tu ɓay ɗina Abaraham ké Ŋgerzah ɗi ni, í ki̧ Mbete Sa̧w fe 11.31—12.1; 15.7 pi.. 3Ŋgerzah ɓah hi̧ Abaraham ɓahri : Mú poŋ tusiɓa wo ke sa̧w nzuk wori. Mú tɔr si tusiɓa ké mi ɓay sɔk mu.

4Bale Abaraham poŋ nzuk Kalderi ké Mezopotami. Ke tɔr si na Haraŋ. Fal hul bah ye bale, Ŋgerzah hi̧ ni ke loh gi na tusiɓa Kana ké nah na ri-ay. 5Mí Ŋgerzah wahɓay hi̧ ni tusiɓa-ay ɓa nzuku a ye ke gun zih yeri. Sewu-aw, ke mbuŋ gun ya ɓáy. Kana ɓa tusiɓa ye ya pi. Gel to-tom kara, ke ta keni ya. 6Ŋgerzah ɓah ɓay a ɓoru ɓahri : Sa̧wnzuk wori ɓay si na tusiɓa a ɓoru mbihmbam sɔɗ sɔɗ niŋ ɓa nzuk a gi-uri. Nzuk tusiɓa-awri ɓay laɓ niri ɓa mgbal. Ku ɓay sɔk nun seh woyri ɓa ŋgi̧-u pi7.6 Ɓayay na ɓil Mbete Sa̧w fe 15.13,14 ke Mbete Exode 12.40..

7Mí Ŋgerzah el ɓahri : Mi kúŋ salɓay kan tul sa̧wnzuk ké mgba niri ɓa mgbalaw. Falu le, mi tén niri ke puh mgbal. Ku él gi kaɓ tusiɓa-ay ɓay dim mi ké ri.

8Kaŋ mí Ŋgerzah wahɓay ziŋ Abaraham. Ke ŋga̧h tul ɓayu ke bolkusol-kuŋ ndi̧w7.8 bolkusol-kuŋ ndi̧w : Ɓay tu ɓay bolkusol-kuŋ ndi̧w ké Ŋgerzah hi̧ Abaraham, í ki̧ Mbete Sa̧w fe 17.9-14. Í ki̧ Mbete Galaɗri 3.6-29 pi.. Abaraham mbuŋ Isak mí ke kuŋ ndi̧w ye ke nam a toŋndɔk seɗe-u7.8 Ɓayu na ɓil Mbete Sa̧w fe 21.3,4. . Isak laɓ kaŋ ziŋ Zakoɓ7.8 Ɓayu na ɓil Mbete Sa̧w fe 25.24-26.. Zakoɓ7.8 Zakoɓ : Riŋ Zakoɓ a ɓoru ké Ŋgerzah tu riŋ ye ɓa Izarayel kara laɓ kaŋ ziŋ gun yeri ké boh falu seɗe pi. Sa̧w zih wahri mí ɓa gun Zakoɓri7.8 Ɓayu na ɓil Mbete Sa̧w fe 35.22-26..

9Zih wahri ra laɓ sere ziŋ toŋnafal woyri Zezeɓ. Ku mgba ni, mí ku yeh ni ɓa mgbal. Nzuk-yeh ni si ziŋ ni ké tusiɓa Eziɓte. Mí Ŋgerzah ƴo ziŋ ni kpatara7.9 Ɓayu na ɓil Mbete Sa̧w fe (Genèse) 37.18-28.. 10Ke ten ni ke ɓil koseh yeri riw. Ŋgerzah hi̧ law faroŋ mbay Eziɓte rih ni tul Zezeɓ. Ŋgerzah el hi̧ Zezeɓ ru̧na pi. Mí faroŋ mbi ni ɓa gɔŋrɔŋ ye ké tusiɓa Eziɓte. Ke ƴo ko kerpuh mbay faroŋ pi7.10 Ɓayu na ɓil Mbete Sa̧w fe (Genèse) 39-41..

11Sewu-aw ra, ɗaka bahpihya laɓ nzukri koseh kal ŋgoŋ ké tusiɓa Eziɓte ke tusiɓa Kana pi. Zih wahri kara ziŋ fe kú-u ɓay hɔl keni mun woyri ya7.11 Ɓayu na ɓil Mbete Sa̧w fe (Genèse) 42-45.. 12Bah woyri Zakoɓ lah ɓay fe su̧na ké Eziɓte bale, ke pih gun yeri si ri ɓa a titilu. 13Sina woyri a bɔk seɗe-u, Zezeɓ sɔk mun ye hi̧ yi̧n yeri tu ni. Mí faroŋ tu keni sa̧w in Zezeɓ. 14Wara mí Zezeɓ pih si ɗi bah ye Zakoɓ ke nzuk in ye a ɓoruri riw gi. Ŋgi̧na woyri gbam laɓ bon toŋndɔk say falu ndiɓi7.14 Ɓayu na ɓil Mbete Sa̧w fe (Genèse) 46.. 15A woyri gbam, ku si ɗeh puh ké Eziɓte. Zakoɓ hu ké ri. Zih wahri-aw kara, hu ké ri pi. 16Mí ku suk hul woyri el si mbek ké Sikem7.16 Sikem : Sikem na tusiɓa Samari ké na ɓil tusiɓa Kana. Ɓayu na ɓil Mbete Sa̧w fe 23.16 ke Mbete Sa̧w fe (Genèse) 49.29-33; 50.25-26 ke Mbete Exode 13.19 ke Mbete Josué 24.32. ké hoh kasaw-mbek hul ké Abaraham yeh ké ta̧w gun Hamor-ri.

17-18Mí wahɓay ké Ŋgerzah wah ziŋ Abaraham ƴo laɓ wara. Sa̧w wah seh ma pol pol ké Eziɓte kpu̧ru ka̧h sew ké mbay a ɓoru lak mbay ké Eziɓte. A ye, ke tu ɓay Zezeɓ mba. 19Mbay ra mba nzuk wahri riw ke ru̧na. Ke mgba zih wahri ra ke ŋgere hi̧ niri ku fa̧h gun a peŋuri kú-u mbuŋ ɓa gun wo̧rori ku̧ kpah ɓay duh niri7.19 Ɓayu na ɓil Mbete Exode 1..

20Ke sewu-aw mí, ku mbuŋ Moyiz. Ke ɓa gun pol tehna. Ku suk ni laɓ few say ké ɓil kerpuh bah ye7.20 Ɓay Moyiz ké Eziɓte na ɓil Mbete Exode 2.. 21Nam kú-u mbi ni mu̧h ɓil suy ké ɓel mbih dale, gun faroŋ a wu̧yu si fi̧h ni, mí ke mbi ni el hɔl ni ɓa gun ɓil ye. 22Ku sɔk Moyiz goso ru̧na nzuk Eziɓteri riw. Moyiz ra ti̧h ɓa nzuk gosoɓay ke goso pihnari, mí ke ŋger ɓilu. 23Ke laɓ mbihmbam bon niŋ bale, kerɓay rih law ye ɓahri, ke sí ta̧w yi̧n ye, gun Izarayelri ɓay hekre niri ko. 24Ka̧hna ye le, ke ziŋ nzuk Eziɓte a hani ƴo vba̧ yi̧n ye ɓa gɔɓrɔ. Ke si yih tul yi̧n ye. Mí ke vba̧ nzuk Eziɓte ra lih gbimgbiŋ ɓa hul. Ke dal baa yi̧n ye. 25Moyiz ker ɓahri se, nzuk yeri ɓay tu ɓahri, Ŋgerzah lu ni ɓay ten niri ké ɓil mgbal, mí fe-u guh law woyri ya dih.

26Tipele-u, ke el si ta̧w yi̧n yeri ra ɓáy le, ke ziŋ nzukri seɗe ƴo vba̧ hani. Ke yih ɓay kehr niri ɓay gɔl niri, mí ke ɓahri : A woiri i ɓa yi̧nri ba, ɓay fe mí i ƴo laɓ hani se kaŋay le ?

27Mí nzuk ké ƴo gɔɓrɔ mbaŋ ye ra sɔkrɔ Moyiz ɓahri : A ge mí mbi mu ɓa mbay mini nzuk-kuŋ salɓay nzuk wahri le ? 28Mu yih ɓay i mi kandɔk nzuk Eziɓte ké mu i kelew ra le ?

29Moyiz ɓá lah ɓayaw gak dale, ke ɗuk si na Madyaŋ puh sa̧wnzuk a ɓoruri. Ke mbuŋ gun wo̧rori seɗe ké ri. 30Bol falu laɓ mbihmbam bon niŋ dale, tem nzak pihna Ŋgerzah ti̧h nun ye ɓil lawkɔr ké ɓel kasaw Sinay. Ke ti̧h nun ye ké ɓil rim hɔrɔ ké gay kpuh, mí hɔrɔ-u se gay kpuh ya. 31Moyiz ko kaŋ, fe-u na ni yer ɓa fe saŋ. Ke loh ma ta̧wu ɗih ya ɓay ko sa̧wu ɓa teh-u bale, ke lah kusol Miƴori ɓahri : 32A bi, mi ɓa Ŋgerzah, záh zih wori Abaraham, Isak, Zakoɓ.

Bale hȩkme laɓ Moyiz. Mun ye to kpak kpak. Ke sa ko kona ma ma ri mba. 33Gaŋ tul feri riw ɓah hi̧ ni ɓahri : Mú lu sabɔk wo ɓayu ké gel ƴona wo-ay ɓa gel ké mi ƴo ri. 34Ketina, mi ko koseh nzuk biri ké Eziɓte ko. Mi lah vuhna woyri, mí-i ɗer gi yá̧ niri. Aŋay, namu ka̧h da. Mú gi. Mi píh mu si Eziɓte.

35Moyiz ké yi̧n yeri sa ɓay ye ya, ku ɓahri se, a ge mí mbi mu ɓa mbay mini nzuk-kuŋ salɓay nzuk wahri ra, a ye gaŋ mí Ŋgerzah mbi ni ɓa mbay. Ke pih ni si ten yi̧n ye gun Izarayelri ké ɓil mgbal. Ŋgerzah pih ni ke ŋgerna tem nzak pihna ké sɔk mun ɓil rim hɔrɔ ké na gay kpuh ra. 36Moyiz ra ten niri. Ke nda pol woyri. Ke laɓ fe saŋri ɓoɗ ɓoɗ ké ɓil tusiɓa Eziɓte pi, ké ɓil mahmbih a si̧h-u pi, ké ɓil lawkɔr mbihmbam bon niŋ pi7.36 Ɓay ti̧hna woyri ke puh mgbal Eziɓte na ɓil Mbete Exode mah-u 5 ka̧h mah-u 13. Ɓay kalna woyri ke ɓil mahmbih a si̧h-u, í ki̧ Mbete Exode mah-u 14 ka̧h mah-u 15. Ɓay ha̧rma woyri ɓil lawkɔr, í ki̧ Mbete Exode mah-u 15 ka̧h ɔh tɔr mbete-u ke Mbete Deutéronome mah-u 1 ka̧h mah-u 2.. 37Ɓa Moyiz gaŋ mí ɓah hi̧ gun Izarayelri ɓahri, Ŋgerzah ɓay lu gun nzak pihna a ɓoru ké sakra woyri eŋ mi Moyiz kaŋ7.37 Ɓayu na ɓil Mbete Deutéronome 18.15.. 38A ye ké-e ƴo ziŋ zih wahri ɓil lawkɔr, ke ɓa nzuk ƴo haŋsekle zih wahri ke tem nzak pihna Ŋgerzah ké ɓah ɓay hi̧ ni ké tul kasaw Sinay. A ye mí, ke ya̧ ɓay ke nzak Ŋgerzah el gi ndazi hi̧ na7.38 Ɓayu na ɓil Mbete Exode mah-u 19 ka̧h mah-u 20.. Ɓayuri ɓa ɔkna ké na ɓa ŋgɔh. 39Mí a ye ba, zih wahri ra sa lah ɓay ye mba. Tul woyri sɔɓ, mí ku sɔɓ fal woyri ti Moyiz el ɓaŋ law kan tul záhri ké Eziɓte 40Ku ɓah hi̧ Aroŋ ŋgernzuk Moyiz ra ɓahri : Mú laɓ fe ɓa záh hi̧ ni ké nda pol wah. Moyiz ké ten na ké tusiɓa Eziɓte ra, nah tu fe ké ziŋ ni mba.

41Ke seh-aw, ku fa̧h lari lɔr ɓa ŋgi̧-u, ku vbo el mboh kɔk fe eŋ nday7.41 Ɓayay na ɓil Mbete Exode 32.. Ku gi ke fe puhna hi̧ ni ɓa záh woyri. Ku laɓ yim nday ké pol záh ké ku laɓ ke ndɔk woyri ra. 42-43Wara mí Ŋgerzah sɔɓ fal ti niri. Ke poŋ niri dim záh feri ké ƴo nunmbam. Ke ɓah ɓil mbete vbehna gun nzak pihna a lewsa̧ri ɓahri : A woiri gun Izarayelri, fe puhna ké i puh ké ɓil lawkɔr laɓ mbihmbam bon niŋ ra wa, i puh hi̧ mi Ŋgerzah gaŋ le wo ? Kaŋ ya, i pɔr vul kani hi̧ záh Molok7.42-43 Záh Molok ɓa záh tukala a hani-u ké sa̧wnzuk a haniri ké tusiɓa Kana dim. Gun woyri, ku i hi̧ záh ra ɓa fe puhna. Í ki̧ Mbete 2 Rois 23.10 ɓay tu ɓay záh Molok., i laɓ fe záh Rafan eŋ gunwu̧y nunmbam7.42-43 Záh Rafan ɓa záh tukala a ɓoru ké sa̧wnzuk a haniri dim. Ku ɗi riŋ gunwu̧y nunmbam a hani mbew ɓa Rafan, mí ku puh fe hi̧ ni.. Fe záhri-aw ra, gelri riw ké i ƴo si ri, i suk ha̧rma keni. Záhri-aw, i laɓ ke ndɔk woiri, mí i ƴo dim niri. Sa̧wu mí-i ɓay ni̧h wuri ɓa ɗih-u kal tusiɓa Babiloŋ7.42-43 Ɓayay na ɓil Mbete Amos 5.25..

Mí ke ni̧h niri ra gaŋ ba.

44Ɓay vul kani Ŋgerzah ra mí na-ay : Moyiz pɔr vul ho̧ko ɓa gel fe puhna hi̧ zih wahri kandɔk ké Ŋgerzah hi̧ ni ke ko sam vulu ke nun ye. Ku mbek fe vbehna bolkusol Ŋgerzah ké-e ŋga̧h ziŋ zih wahri ké ri. Ku suk ha̧rma keni7.44 Ɓay tu ɓay vulu, í ki̧ Mbete Exode mah-u 25.8 ka̧h mah-u 28 gel ki̧na 43.. 45Vulaw ra, zih wah a lewsa̧ri poŋ hi̧ gun woyri. Ku suk si keni fal Zozuwe, ku rih keni tusiɓa-ay ké Ŋgerzah hi̧ niri. Ke hi̧ niri ku ni̧h sa̧w nzukri ké kaɓri-aw riw7.45 Ɓayay na ɓil Mbete Josué.. Ku kɔr vul kani a pɔru-aw kpu̧ru ka̧h sew ké Daviɗ lak mbay7.45 Ɓay mbay Izarayelri titilu ke Mbete 1 Samuel kpu̧ru ka̧h Mbete 2 Chroniques..

46Daviɗ rih law Ŋgerzah rih. Ke vbi Ŋgerzah mahful ɓay ké mboh vul kani hi̧ ni ɓá na ɓa gel ƴona ye ké haŋsekle sa̧w nzuk ye gun Izarayelri7.46 Ɓayay na ɓil Mbete 2 Samuel 6.1 si ka̧h 7.29.. 47Ŋgermbay Salomoŋ gun Daviɗ mí mboh vul ra hi̧ Ŋgerzah7.47 Ɓayay na ɓil Mbete 1 Rois 6.2.. 48Mí keni-aw kara, Mbay a luki ké lak mbay tul feri gbam ta kaɓ ɓil vul ké nzukri mboh ya. Ŋgerzah pih gun nzak pihna ye a lewsa̧ ɓah ɓayu ɓahri :

49Nunmbam ɓa fe kaɓna mbay bi. Tusiɓa ba, ɓa gel ku̧ bɔk bi. Sam vul a suŋ mí i ɓay mboh hi̧ mi le ? Vul ké mah ɓay mí ɔk mun bi ɓilu ƴo ri ley ? 50Ɓa a bi gaŋ mí-i laɓ feri-aw riw ya le wo7.50 Ɓayay na ɓil Mbete 1 Rois 8.23-55 ke Mbete Esaïe 66.1,2. ?

Miƴori, Gaŋ tul feri riw ɓah kaŋ.

51A woiri, nzuk law kpuhnari. Suk woiri lah ɓay Ŋgerzah ya kandɔk sa̧wnzuk-kuŋ ndi̧w yari kaŋ. I mba gel mbamba. Zih woiri ƴo kpuh tul ziŋ Tempuki. A woiri kara, i ƴo kpuh tul ziŋ ni kaŋ pi. 52Gun nzak pihna Ŋgerzah a suŋri mí zih woiri laɓ niri koseh ya le wo ? Ku i nzukri ké sɔk ɓay gina Nzuk lawpuki, mí aŋay, i ɔh tɔr pihna fe laɓna zih woiri da. Nzuk lawpuki ka̧h. Mí i mgba ni, i ɓaŋ ni ndoh ndɔk sa̧wnzuk a ɓoruri i ni, ɓayu mgba tul woiri. 53A woiri ké Ŋgerzah pih bolkusol ye ke tem nzak pihnari hi̧ wuri, mí i ƴo tul bolkusolu ya gaŋ. »

54Nzuk-kuŋ salɓayri ɓá lah ɓay ɓahna Eten kaŋ bale, law woyri zaŋ huɗ huɗ, mí ku su̧ sel woyri ŋger ŋger ké tul ye. 55Eten ra, sa̧w siŋ sina ye ɓa Tempuki, mí ke ɔr nun ye, ke ko gel gbak gbak ma nunmbam le, ke ko gel tehna mun Ŋgerzah ké ndu̧y ver ver. Ke ko Zezu ƴo tul bɔk ɓa ndɔk lakna Ŋgerzah pi. 56Ke ɓahri : « Í ko. Mi ko nunmbam na ŋgah. Mi ko gun nzuk pirmatul ké ɓa ndɔk lakna Ŋgerzah ƴo tul bɔk. »

57Ku lah ɓayaw kaŋ bale, ku vba̧ nzak gɔm. Ku mbih suk woyri, mí ku ur yir gi guɓ ni. 58Ku kɔklɔ ni ti̧h keni si fal puh Zurusalem. Nzuk-laɓ ɓay kan tul yeri lu mah gar woyri ku̧ ta̧w seke a hani ké riŋ ye ɓa Sɔl7.58 Nzukri kélaɓ ɓay kan tul nzuk a ɓoru, mí ku kuŋ salɓay hul kan tul nzuku le, a woyri mí ku titil vbuk ni ke kasaw ɓay i-u. Í ki̧ Mbete Deutéronome 17.7 ɓay tu ɓayu.. Ku titil vbuk ni ke kasaw ɓay i ni. 59Ku ƴo vbuk Eten kɔɓ ɓáy bale, a ye ba, ke ƴo goŋ Ŋgerzah ɓahri : « Gaŋ bi Zezu, mi gi ma ta̧w wo. » 60Ke huk siɓa, mí ke vba̧ nzak ɓeleŋ ɓahri : « Gaŋ bi, mú hi̧ ɓay hul bi-ay ɓá mgba tul woyri ya. »

Ke ɓah kaŋ bale, ke lih ɓa hul.

8

1Sɔl kara ƴo fal ŋgaŋ nzukri ké i Eten ra pi.

Nzuk-dih fal Ŋgermbayri ka-kah ɓaysuki Ŋgermbay ké tusiɓa ɓoruri

Nam kú-u i Eten ra bale, koseh a luki ziŋ sa̧w nzuk Ŋgermbayri ké Zurusalem. Mí ku gbakra hani kparki kparki ké tusiɓa Zude ke tusiɓa Samari, sa ɓa gun nzak pihna Ŋgermbayri mí toŋ ké Zurusalem. 2Nzuk law Ŋgerzahri vuh hul Eten ɗik ɗik8.2 Bolkusol nzuk-kuŋ salɓay ziɓri ɓahri, nzuk kú-u vbuk ni kasaw le, kú vuh hul ye ya, kú gɔr hul ye ɓoɗ. Mí keni-aw kara, nzukri ké kan law tul Ŋgermbay laɓ hȩkme ya. Ku ko Eten ɓa nzuk a ketina, mí ku vuh hul ye mgbum.. Ku mbi hul ye si gɔr. 3A ye Sɔl ba, ke ƴo sɔk nun seh sa̧w nzuk Ŋgermbayri ɓa ŋgi̧-u. Ke si ke kerpuh kerpuh, ke mgba sa̧w nzuk Ŋgermbayri ke ŋgere si ku̧ vul mgbal. Ke laɓ wo̧rori ke wu̧yri gbam mah hani.

4Mí sa̧w nzuk Ŋgermbayri ké zikri-aw, ƴo sɔk ɓaysuki Ŋgermbay Zezu ke puhri gbam kú-u ɗuk si ri hi̧ nzukri lah. 5Kaŋ mí Filiɓ ba8.5 Filiɓ ɓa nzuk kú-u lu ni ɓa gun-laɓ pihna hi̧ nzukri (diyakere) ké sakra nzukri ké toŋndɔk say ra. Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 6.5 ɓay tu ɓay Filiɓ. , ɗuk si puh a hani ké tusiɓa Samari, mí ke ka-kah ɓaysuki Ŋgermbay hi̧ nzuk puh-uri. 6Nzukri lah ɓaysuki Ŋgermbay ké Filiɓ sɔk, ku ko fe saŋri ké-e laɓ pi dale, ku te suk woyri keh lah ɓay ye ke law mbew. 7Záhri ti̧h ke vba̧ nzak ɓeleŋ ɓeleŋ ké tul daɓa nzukri, gɔmri ke nzuk kpereri ɓa ŋgi̧-u ziŋ mun gahna. 8Kaŋ mí nzuk puh-awri ziŋ law rihna ɓa ŋgi̧-u.

9Ke sewu-aw, nzuk sa̧wkpuh ƴo puh-aw. Riŋ ye ɓa Simu. Ke ko mun ye ɓa nzuk a luki. Ke laɓ fe saŋri ɓa ŋgi̧-u rɔk keni nzukri hi̧ niri ku kaɓ yer. 10Ŋgereri ke gunri gbam ko ni ɓa nzuk a kpakpaŋu. Ku ɓahri : « Nzukay ƴo ke huhrumun Ŋgerzah. Ɓa ŋgerna a luki gaŋ. »

11Doro-u ɗi-ɗih ké-e ƴo rɔk nzukri ke fe laɓna ye-aw. Sa̧wu mí nzukri ɓaŋ law woyri kan tul ye. 12Mí Filiɓ gi sɔk ɓaysuki lak mbay Ŋgerzah ke riŋ Ŋgermbay Zezu bale, nzukri poŋ Simu el kan law woyri tul ɓaysuki ké Filiɓ sɔk, mí ke soh niri mbih batem, wo̧rori ke wu̧yri pi. 13Simu gaŋ kara ya̧ ɓay ɓahna Filiɓ pi. Fal ti̧hna ye ɓil mbih batem, ke poŋ fal Filiɓ ya, ke ko gel ka̧ah ɓay ŋgerna fe saŋri ké Filiɓ laɓ, mí ke kaɓ yer.

14Gun nzak pihna Ŋgermbayri ké Zurusalem lah ɓahri, nzuk Samariri ya̧ ɓay Ŋgerzah da. Mí ku pih Piyer ke Za̧h si ta̧w woyri. 15-16Ka̧hna Piyer ke Za̧h ra bale8.15-16 Í ki̧ Mbete Luk 9.52-54 ɓay tu ani míZa̧h yih ɓay ɓeɓ nzuk Samariri ɓay baa ké na haŋsekle woyri ziɓri ke Samariri. Mí aŋay, baa ta mba., ku goŋ Ŋgerzah ɓay ké hi̧ Tempuki ɓá ku̧ tul nzuk Samariri ɓayu kú-u ti̧h mbih batem kan riŋ Gaŋ tul feri riw a ye Zezu ké tul woyri, mí Tempuki ku̧ tul woyri ya ɓáy. 17Wara mí Piyer ke Za̧h ɓaŋ ndɔk kan tul woyri mbew mbew gbam, mí ku ya̧ Tempuki.

18-19Simu ko ani mí Tempuki gi ta̧w nzukri gelke gun nzak pihnari ɓaŋ ndɔk kan tul woyri ra. Ke ndar lari hi̧ Piyer ke Za̧h ɓahri : « Í hi̧ mi ŋgerna-aw le, mí ɓaŋ ndɔk kan tul nzuk le, nzuku ɓá ya̧ Tempuki kaŋ pi. »

20Mí Piyer ɓahri : « Lari wo ɓá se hɔrɔ gbɔlɔk gbɔlɔk ziŋ mu ɓayu ké mu ker ɓahri, ku yeh fe ké Ŋgerzah hi̧ ndikpo ke lari. 21Fe ké Ŋgerzah hi̧ ra ɗih ziŋ mu ɗih, mu ta ɓilu ya. Law wo sih ndiŋ ndiŋ ké tul Ŋgerzah. 22Kaŋ le mú mbi law wo ké tul kerɓay suya wo ma fal, mú el gi leh seh ké ta̧w Gaŋ tul feri riw. Le, law ye ɓay voh ké tul kerɓay wo-aw ɓáy. 23Mi ko ɓahri, law wo zuŋ mbak mbak, kerɓay tukala ŋga̧h mu kiɗik kiɗik ɓa mgbal. »

24Mí Simu el ɓah hi̧ Piyer ke Za̧h ɓahri : « A woiri gaŋ, í goŋ wuri Gaŋ woiri ɓay tul bi rɔkɔ fe ké i ɓah-ay ɓá laɓ mi. »

25Falu ké Piyer ke Za̧h ɓah tehɓay Gaŋ tul feri riw, ku te-teh ɓayu hi̧ niri ku lah pi, mí ku el si Zurusalem. Elna woyri-aw, ku sɔk ɓaysuki hi̧ puhri ɓa ŋgi̧-u ké tusiɓa Samari.

26Mí tem nzak pihna Gaŋ tul feri riw gi sɔk Filiɓ ɓahri : « Ur síɓa, mú mbi mahful a ɓel ɓil seh a fál ndɔk lakna8.26 Ɓel ɓil seh a fál ndɔk lakna sɔk ɓahri, sud., ful ké ɗer ke Zurusalem si Gaza. »

Fulu, nzukri si ri ŋgi̧ ya. 27Filiɓ tɔr bale, ke si ko nzuk Etiyopi a hani mbew. Ke ɓa pɔrɔ. Ke ɓa nun mbay Kandas ké ɓa mbay a wu̧yu ké lak mbay ké tusiɓa Etiyopi. Pihna ye ɓa kɔr fe ziŋna mbay. Ke si Zurusalem dim Ŋgerzah. 28Elna ye ma puh, ke kaɓ ɓil sareɗ mbay ké ɗeŋeri ƴo kɔklɔ-u, ke ƴo ki̧ mbete vbehna Ezay gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ ɓa mgbe-u. 29Mí Tempuki sɔk Filiɓ ɓahri : « Mú si ma ɓel sareɗaw. »

30Filiɓ ur ɗukna si ka̧h ɓel sareɗ ra bale, ke lah kusol nzuk Etiyopi ra ƴo ki̧ mbete vbehna Ezay gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧, mí Filiɓ vbi ni ɓahri : « Mbete ké i ki̧-ay ra wa, i lah sa̧wɓayu te-teh gaŋ le ? »

31Nzuk ra yih nzak ye ɓahri : « Nzuk-sɔk mi ta-a ba, ani mí-i tu sa̧wu le ? » Mí ke el ɓah hi̧ Filiɓ ɓá hil kaɓ ɓel ye ké ɓil sareɗ. 32-33Gel ki̧na ké-e ƴo ki̧-u ra mí na-ay :

Kandɔk sami kú-u maŋ ɓay si vbeh-u,

gun sami kú-u ƴo su̧h pirma-u,

ke vuh ya, ke fer ɓay ya.

Ku kuŋ salɓay hul ɓa gɔɓ kan tul ye, mí ke ɗiŋ tul.

A ge mí mah ko ɓay nzukri ke sew ye-aw ra le ?

Ɓay fe le, ku i ni i8.32-33 Ɓayay na ɓil Mbete Esaïe 53.7,8. Í ki̧ Mbete Marki 9.12 ɓay lah ɓayu pi..

34Wara mí nzuk pɔrɔ ra vbi Filiɓ ɓahri : « Kɔkrɔya, mú sɔk mi ɓayay, mí lah. Gun nzak pihna Ŋgerzah-ay ɓah ɓay tul ge le ? Ɓay tul ye mini ɓay tul nzuk a ɓoru le ? »

35Ur ke gel ki̧na-u-ay, Filiɓ sɔk ni ɓaysuki Zezu. 36Ku ƴo si ful kɔɓ ɓáy, mí ku ti̧h nzak mbih dale, nzuk pɔrɔ ra vbi Filiɓ ɓahri : « Mbih mí na-ay. A fe mí gboh ɓay mú soh mi mbih batem le ? » 378.37 Nzuk goso fe tuna Ŋgerzah ɓahri, gel ki̧na-u-ay, nzuk-vbeh mbete-ay vbeh kan ɓil mbete-u ya. Bol falu dara, nzuk a ɓoruri vbeh ndoh ri ɓay hi̧ nzukri ɓá lah ɓahri, nzuk pɔrɔ kan law ye tul Ŋgermbay.

38Nzuk pɔrɔ hi̧ ku ta̧h ƴo. A woyri ke Filiɓ, ku ɗer seɗe mbɔk si ɓil mbih, mí Filiɓ soh ni mbih batem. 39Ku ti̧h ke ɓil mbih bale, Tem Gaŋ tul feri riw mbi Filiɓ zi rik rik. A ye, nzuk pɔrɔ ba, ke mbi mahful ye ke mun rihna, ke ko ni mba. 40Filiɓ ba, ti̧h ké Azoɗ kpetere. Ke si par par sɔk ɓaysuki hi̧ nzukri puh ke puh ka̧h Sezareh.

9

Ŋgermbay ɗi Sɔl si ka-kah ɓay ye

1-2Ke sewu-aw, Sɔl ra toŋ laɓ nzukri ké dih fal Gaŋ tul feri riw koseh ɓa ŋgi̧-u. Ke ker ɓahri, ke í niri i. Mí ke ur si ta̧w ŋgernzuk fe puhna vbi ni ké vbeh mbete hi̧ ni ful rih ɓil vul misoŋ ziɓri ké Damas. Gelke-e ziŋ wo̧ronzuk mini wu̧ynzuk ké ko Zezu ɓa mahful le9.1-2 Ɓay tu ɓay mahful, í ki̧ Mbete Za̧h 14.6., ke mgbá niri ŋga̧h gi keni Zurusalem. 3Sɔl ya̧ mbete ra, ke mbi mahful. Ke toŋ ɗih ya ɓay ka̧h Damas dale, gel teh gberere kandɔk sakna mbam gi ɗoŋ tul ye gbuk. 4Mí ke lih gbirik vbu siɓa. Le ke lah kusol nzuk ɗi ni ɓahri : « Sɔl, Sɔl ma, ɓay fe mú-u faŋ bol bi ƴo laɓ mi koseh kari-ay le ? »

5Sɔl vbi ni ɓahri : « Mbay, i ɓa ge le ? »

Mí ke ɓahri : « Mi ɓa Zezu ké mu faŋ bol bi ƴo laɓ mi koseh ra munu. 6Ur síɓa. Mú rih ɓil puh-aw gaŋ. Mu láh fe ké mu ɓay laɓu ɓáy. »

7Bɔh gahru Sɔlri ta̧h ƴo silili. Ku lah kusol mí ku ko nzuku ya. 8Mí Sɔl ur síɓa. Nun ye mgbu-mgbur kara, ke ko gel mba. Mí ku mgba ndɔk ye, ku maŋ ni si ka̧h Damas. 9Laɓ nam say, ke kaɓ ɓa ra̧w. Ké ɓil namawri, ke su̧ fe ya, ke nzo mbih ya pi.

10Ké ɓil Damas ra, nzuk-dih fal Ŋgermbay a hani-u ƴo ri. Riŋ ye ɓa Ananiya. Gaŋ tul feri riw ti̧h nun ye. Ke ɗi ni ɓahri : « Ananiya. »

Ananiya yih nzak ye ɓahri : « Gaŋ bi, mi ƴo-ay. »

11Gaŋ tul feri riw el ɓah hi̧ ni ɓahri : « Ur síɓa. Mú mbi ful ké haŋsekle puh kú-u ɗi ɓa mahful a ndaru. Mú si ka̧h kerpuh Zuda. Mú vbi nzuk Tarsi kú-u ɗi ni ɓa Sɔl. Mú ko, ke ƴo goŋ Ŋgerzah. 12Ké ɓil goŋna ye-ay, mi hi̧ ni ke ko fe. Ke ko mu Ananiya rih tul ye ɓaŋ ndɔk kan tul ye, mí ke el ko gel ɓáy. »

13Mí Ananiya el ɓahri : « Gaŋ bi, mi lah ɓay gun wo̧ro-aw ké nzak nzukri ya̧h ya̧h. Ku sɔk mi ɓahri, ke laɓ sa̧wnzuk wo ké Zurusalem koseh. 14Mí gina ye gelay kara, ke gi ke mbete ké ŋgernzuk fe puhna ke nzuk yeri vbeh hi̧ ni ɓay mgba nzuk a suŋ suŋ ké kan law tul wo ɓahri, mu ɓa Gaŋ ye. »

15Gaŋ tul feri riw ɓah hi̧ Ananiya ɓahri : « Mú si ɓay fe le, mi lu ni ɓa nzuku a bi. Ke si sɔ́k tehɓay riŋ ɗina bi par par hi̧ sa̧wnzukri ke mbay woyri ke gun Izarayelri pi. 16A bi gaŋ mí-i sɔ́k ni kosehri riw ké-e mah ɓay ko-u le, ke hí̧ riŋ ɗina bi mgbe ké sakra nzukri. »

17Bale Ananiya tɔr si rih tul Sɔl ké kerpuh Zuda. Ke ɓaŋ ndɔk kan tul ye. Ke ɓahri : « Yi̧n bi Sɔl. Gaŋ tul feri riw, a ye Zezu ké ti̧h tul wo ke mahful gina wo ra, ke pih mi ɓay mú el ko gel, ke pih mi ɓay Tempuki ɓá ya̧ mun wo gbam pi. »

18Sa gelaw mí fe ga̧y ke nun Sɔl eŋ hoy nzuy ku̧ siɓa. Ke el ko gel. Ke ur síɓa, mí ke ti̧h mbih batem. 19Ke su̧ fe, ke ziŋ ŋgerna.

Sɔl kaɓ ziŋ nzuk-dih fal Ŋgermbayri ké Damas nam mah fe. 20Ke geŋ ya, mí ke si sɔk ɓay riŋ ɗina Zezu hi̧ nzukri ɓil vul misoŋ woyri ziɓri ɓoɗ ɓoɗ ɓahri se, Zezu ɓa gun Ŋgerzah gaŋ. 21Ziɓri riw ké lah ɓay ɓahna ye kaɓ yer, ku ɓahri : « Ɓa a ye-ay ké-e sɔk nun seh nzuk Zezuri ké Zurusalem ra, mí ke gi gelay ɓay mgba nzukri ké riŋ nzukaw kan tul woyri ɓay si keni hi̧ ŋgernzuk fe puhna ke nzuk yeri, ya le wo ? »

22Mí Sɔl ziŋ ŋgerna ma pol pol, mí ke sɔk tehɓay Ŋgermbay hi̧ ziɓri ké kaɓ Damas. Ku ziŋ ful mba ni ke ɓay ya. Ke sɔk niri ke gelu gelu ɓahri, Zezu ɓa Ŋgermbay ké Ŋgerzah mbi ni ɓa mbay gaŋ. 23Laɓ nam mah fe ké Sɔl toŋ sɔk niri ɓay, mí ziɓri mbu̧h hani lek ɓay i ni. 24Ku ƴo kɔr nzak mahfulri ké ti̧h ke ɓil puh Damas gbam suŋ ke seh ɓay mgba ni i ni. Lekɓay woyri toh suk Sɔl. 25Gel ɓa suŋ, nzukri ké lah ɓay Sɔl mbi ni kan ɓil tɔlɔ. Ku ŋga̧h nzak tɔlɔ ra ke sal ɗer ni keni kan fal ila, mí ke tɔr.

26Sɔl el si Zurusalem. Ke ƴah ful ɓay mbu̧h ziŋ nzuk-dih fal Ŋgermbayri, mí riw woyri ku ɗuk ni ɗuk. Ku ɓahri, ke ɓa nzuk-dih fal Ŋgermbay a ketina ya. 27Barnabas mí ya̧ ni9.27 Ɓay tu ɓay Barnabas, í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 4.36,37; 11.22.. Ke maŋ ni si keni ta̧w gun nzak pihna Ŋgermbayri. Ke ndazi ɓay ti̧hna ké Gaŋ tul feri riw ti̧h nun Sɔl ké ful Damas, ke sɔk ɓay ké Ŋgermbay ɓah hi̧ Sɔl dara mí ke ɓay fe sɔkna ké Sɔl sɔk ɓa teh-u ra ke riŋ Zezu hi̧ nzukri ké Damas lah pi. 28Kaŋ mí Sɔl ziŋ ful mbu̧h ziŋ niri mbew. Ke ha̧rma ziŋ niri ké Zurusalem dan fe zɔklɔ. Ke sɔk ɓay ɓa teh-u ke riŋ Gaŋ tul feri riw hi̧ nzukri lah. 29Ke lu mberem ziŋ ziɓ a ɓah nzak gerekri. Ke fah ɓay ziŋ niri pi. Mí a woyri ba, ku ƴah ful ɓay i ni. 30Ɓayu toh suk yi̧n yeri ɓil Ŋgermbay bale, ku maŋ ni si ka̧h Sezareh hi̧ ni ke tɔr ma Tarsi. 31Kandɔkaw, sa̧w nzuk Ŋgermbayri ké kaɓ tusiɓa Zude, Galile ke Samari riw, ku kaɓ ɗeŋ wara. Ŋgerzah hi̧ niri ku ƴo hu̧h ɓa vul gel ƴona ye. Ku ƴo hȩk Gaŋ tul feri riw ma pol pol ɓil siŋ sina woyri. Ku ƴo hew haniri ɓay tumbɔl Tempuki pi.

Piyer ha̧rma puhri ɓoɗ ɓoɗ ɓay ko gun Ŋgermbayri

32Ke sewu-aw, Piyer si ke puh puh ɓay ko sa̧wnzuk Ŋgerzah. Ke ka̧h ké Lida pi. 33Ké ri, ke ziŋ wo̧ronzuk a hani. Riŋ ye ɓa Ene. Mun ye hu yɔh. Ke na sena-u mbihmbam toŋndɔk seɗe. 34Piyer ɓah hi̧ ni ɓahri : « Ene, Ŋgermbay Zezu gah mu da. Ur síɓa. Mú kah hih wo. »

Sa gelaw mí, ke ur síɓa. 35Ur ke Lida ka̧h puh a ɓoruri ké tusiɓa Saroŋ riw, nzukri ko nzuk sena ké ziŋ mun gahna bale, ku poŋ fal fe laɓna suya woyri el kan law tul Gaŋ tul feri riw.

36Ké Zope, wu̧y a hani ƴo ri. Ke ɓa nzuk-dih fal Ŋgermbay. Riŋ ye ɓa Tabita. (Ke sa̧w nzak gerek le, ɓa Dorkas9.36 Dorkas yih ɓahri, sam nay a hani-u kú-u tu ni ɓa ɓoro. .) Ke ƴo laɓ fe suki ŋgi̧ mbamba, ke ƴo mgba in ziŋ nzuk sehri kpatara. 37Ke seh-u-aw, mun ye gi se ni. Ke ta̧h sɔrɔrɔ, mí ke hu. Ku soh ni mbih, mí ku mbi ni si kan ɓil vul fál síɓa vul-ka̧y tul hani. 38Kandɔk ké Lida ɗih ya ke Zope, nzuk-dih fal Ŋgermbayri ké Zope lah ɓahri, Piyer ƴo Lida. Mí ku pih nzukri seɗe si ɗi ni ɓay ké gi ɓa gah-u, ké kaɓ sal sal ya. 39Piyer ur si ziŋ niri. Ka̧hna ye bale, ku maŋ ni si ɓil vul fál síɓa vul-ka̧y tul hani ra. Wu̧y kaŋpeleri gbam gi ɗoŋ Piyer ke rew, ku kazi ɓayri. Ku sɔk ni gar haŋri ke mah gar-ri ké Dorkas kaŋ hi̧ niri. 40Piyer ten nzukri gbam ma kala dara mí ke huk siɓa goŋ Ŋgerzah. Ke el sɔɓ nun ye ma tul hul ra, mí ke ɓahri : « Tabita, ur síɓa. »

Hul ra mgbur nun ye ko Piyer, mí ke ur kaɓ síɓa. 41Piyer mgba ndɔk ye ɔr ni ƴo síɓa. Ke ɗi wu̧y kaŋpeleri ke sa̧wnzuk Ŋgerzah a ɓoruri, mí ke sɔk niri Dorkas ké el kaɓ ke nun wara. 42Ɓayu ya̧ gel ya̧h ya̧h ké Zope bale, nzukri ɓa ŋgi̧-u kan law tul Gaŋ tul feri riw. 43Piyer kaɓ Zope nam ro-ro. Ke na puh Simu nzuk-gbak ho̧ko9.43 Pihna nzuk-gbak ho̧ko ɓa poŋ ho̧ko ke poko ɓay hi̧ pirma-u ɓá ga̧y le, ke voŋ ho̧ko ɓa teh-u ɓay sa̧h feri keni..

10

Piyer ko sa̧w nzuk a ɓoru ti̧h ɓa sa̧wnzuk Ŋgerzah

1Ké Sezareh, nzuk a hani-u mbew ƴo ri. Riŋ ye ɓa Kɔrne. Ke ɓa kumandah ké sakra nzuk ŋgermu Italiri. 2Law ye te sa tul Ŋgerzah, a ye ke nzuk kerpuh yeri gbam. Kpatara, ku ƴo hȩk Ŋgerzah10.2 Kɔrne sɔɓ mun ye ɓa ziɓ ya, ke kuŋ ndi̧w ya. Keni-aw kara ke ƴo hȩk Ŋgerzah ziɓri., ke ƴo so ziɓ a a̧yri ké ƴo ɓil koseh, ke ƴo goŋ Ŋgerzah pi. 3Sa̧wseh-goŋ Ŋgerzah a bɔklew ka̧h10.3 Ɓay tu ɓay sa̧wseh-goŋ Ŋgerzah a bɔklew, í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 3.1., ke ƴo goŋ Ŋgerzah bale, tem nzak pihna Ŋgerzah ti̧h nun ye ɗi ni ɓahri : « Kɔrne. »

4Hȩkme mbah law ye, ke ko kona ka̧ah ma tul tem nzak pihna ra, mí ke ɓahri : « Mbay bi, mi ƴo lah mu. »

Tem nzak pihna ra yih nzak ye ɓahri : « Ŋgerzah yȩkre mu ya. Ke lah goŋna wo lah, fe sukiri ké mu laɓ hi̧ nzuk sehri ra rih law ye rih. 5Aŋay, mú pih nzukri si Zope kú ɗi Simu ké riŋ ye a ɓoru ɓa Piyer ké gi. 6Ke na kerpuh gɔlɔ ye Simu nzuk-gbak ho̧ko. Puh Simu ra na ɓel mahmbih. »

7Tem nzak pihna tɔr bale, ke ɗi gun kaɓna yeri seɗe ke soze mbew ké haŋsekle sozeri ké ƴo kɔr ni. Soze ra ɓa nzuk-hȩk Ŋgerzah. 8Ke ndazi ɓay ké tem nzak pihna ɓah hi̧ ni ra riw, mí ke pih niri ɓay kú si Zope.

9Tipele-u, ku ƴo tul ful kɔɓ ɓáy. Ku toŋ ɗih ya ɓay ka̧h Zope. Seh ƴo tul puh, Piyer ba, hil si kaɓ huh tem kú-u roŋ na tul vul, ke ƴo goŋ Ŋgerzah ké ri. 10Ɗaka i ni. Ke yih su̧ fe. Ku ƴo kar fe su̧na hi̧ ni, mí Ŋgerzah hi̧ ni ke ko fe ɓa lɔlɔ. 11Ke ko nunmbam mgbur, ke ko fe eŋ gar ɓa ah-u borol. Ku mgba ti̧w garu niŋ ɗer gi tusiɓa. 12Ké ɓilu-aw, ke ko nayri ke hay sa̧y kuhru ke selhaŋri ke gundoyri pi. 13Bale ke lah kusol nzuk ɓah hi̧ ni ɓahri : « Piyer, ur síɓa. Mú i, mú su̧. »

14Piyer ɓahri : « Mbay, kaŋ ya ! Bɔk mbew bi gel-su̧ hay ké mah nun Ŋgerzah ya, hay a kala ké bolkusol Ŋgerzah gboh su̧-u pi10.14 Ɓay tu ɓay nayri ké Ŋgerzah hi̧ ziɓri su̧ le, í ki̧ Mbete Lévitique 11.. »

15Mí kusol ra el ɓah a bɔk seɗe-u hi̧ ni ɓahri se : « Fe ké Ŋgerzah ko mah nun ye ra, mú ko ɓa fe a kala ya. »

16Fe-u laɓ kaŋ bɔk say bale, gar ra ba, el ma nunmbam.

17Piyer ƴo fakla sa̧wɓay lɔlɔ-ay bale, gun nzak pihna Kɔrneri ké ku ƴah puh Simu ra ka̧h. Ku ƴo polkɔkɔ. 18Ku ɗi fe ɓa mgbe-u ɓay tu ɓahri, Simu kú-u ɗi ni ɓa Piyer na gelay gaŋ le ? 19Law Piyer ƴah ɓay ɓoɗ ɓoɗ ké tul lɔlɔ ra, mí Tempuki sɔk ni ɓahri : « Mú ko. Nzukri say ƴo ri-aw. Ku ƴo ƴah mu. 20Ur síɓa, mú ɗer. Mú tɔr ziŋ niri. Kerɓay sa̧w wo ɓá zɔklɔ mu ya ɓay fe le, ɓa a bi mí-i pih niri munu. »

21Mí Piyer ɗer. Ke si ta̧w nzukri ra. Ke ɓah hi̧ niri ɓahri : « Mi ƴo-ay. Mi ɓa nzuk ké i ƴo ƴah-u. Sa̧wɓay ƴahna ké i ƴah mi ra ɓa fe le ? »

22Ku yih nzak ye ɓahri : « Kumandah Kɔrne mí pih na. Ke ɓa nzuk ké ƴo hȩk Ŋgerzah. Ke ɓa nzuk a ketina. Ziɓri gbam ɓah lakna ɓay ye. Mí tem nzak pihna Ŋgerzah sɔk ni ɓahri, ké ɗi mu, mú si puh ye ɓay ké lah ɓay fe sɔkna wo. »

23Bale Piyer ya̧ niri. Ku na ta̧w ye. Tipele-u, ke tɔr ziŋ niri. Yi̧n Piyer a haniri ɓil Ŋgermbay ké Zope ɓaŋ ni si Sezareh pi.

24Kɔrne ba, ɗi nzuk in yeri ke ya̧h ye a a̧yri ké-e tu niri ɓa teh-u. Ku kaɓ geŋ gina Piyer. Pelah-u mí Piyer ke gun nzak pihna Kɔrneri ka̧h Sezareh. 25Ka̧hna woyri, Kɔrne nzɔh nun Piyer. Ke guɓ siɓa dim ni. 26Mí Piyer ɔr ni ɓahri : « Mú ur síɓa. A bi kara mi ɓa nzuk pirmatul pi. »

27Ku lu mberem si rih keni ɓil vul dale, Piyer ndukru daɓa nzukri mgbim ké mbu̧h geŋ ni. 28Mí ke ɓahri : « A woiri i tu te-teh, mahful ɓay hi̧ ziɓri ɓá mgba bɔh sina ziŋ sa̧wnzuk a ɓoruri ta-a, kaɓ ziŋ niri kara ta-a pi10.28 Í mgba gel ki̧na-ay tuh ke gel ki̧na Mbete Za̧h 18.28 le, i tú ɓay fe mí ŋgernzuk ziɓri rih ɓil kerpuh Pilaɗ ya. Ziɓri ƴo tul bolkusol Ŋgerzah mí mgba mun woyri ɓoɗ ke sa̧wnzuk a ɓoruri.. Mí a bi ba, Ŋgerzah ɓah hi̧ mi ɓahri, mí ko nzuk ɓoɗ mba, mi ta ɓahri, ke mah na ɓa nunu a Ŋgerzah ya. Le ke mah ti̧h ɓa sa̧wnzuk ye wara. 29Kaŋ mí-i deh ɗina ya. Mi gi ɓa gah-u. Aŋay, mi yih tu sa̧wɓay fe ɗina woiri. »

30Kɔrne yih nzak ye ɓahri : « Laɓ nam niŋ sa̧wseh kandɔkay mí-i ƴo goŋ Ŋgerzah ɓil vul bi ke sa̧wseh-goŋ Ŋgerzah a bɔklew, mí nzuk ké ndoh gar ké ndu̧y ver ver ti̧h nun bi. 31Mí ke ɗi mi ke riŋ bi ɓahri, Ŋgerzah lah goŋna bi lah. Fe sukiri ké mi laɓ hi̧ nzuk sehri rih law ye rih. 32Ke sɔk mi ɓahri, mí pih nzuk si Zope ɓay ɗi mu Simu ké riŋ wo a ɓoru ɓa Piyer ɓá gi. Mu na kerpuh gɔlɔ wo Simu nzuk-gbak ho̧ko. Puh Simu ra na ɓel mahmbih. 33Sa̧wu mí-i pih ɗi mu ɓa gah-u. Mí a wo ba, nzak pihna-ay rih law wo mú-u gi-ay. Aŋay le, nah kaɓ pol Ŋgerzah, a ye Gaŋ tul feri riw ɓay náh lah ɓayri ké-e hi̧ mu ɓay mú sɔk na. »

34Mí Piyer titil ɓah ɓay ɓahri : « Aŋay, guh law bi da. Ké ta̧w Ŋgerzah, nzukri riw mah hani. 35Ké ɓil sa̧wnzuk a ɓoruri gaŋ kara nzuk a suŋ suŋ ké hȩk Ŋgerzah, ké ƴo tul ketina le, Ŋgerzah ya̧ ni ndɔk seɗe ma law ye. 36Nzak pihna ké-e pih hi̧ gun Izarayelri ɓah ɓay law rihna ɓahri, Ŋgermbay Zezu ɓa sa̧w ɗeŋ nzukri. Ke ɓa Gaŋ tul feri riw. 37Ɓay ye ké ya̧ gelri gbam ɓil tusiɓa ziɓri, i la-lah. Ɓayu titilu ké Galile bol fal batem ké Za̧h ka-kah-u. 38Zezu nzuk Nasareɗ, Ŋgerzah mbi ni kan ɓoɗ ke Tempuki ke ŋgerna pi. Ke ha̧rma ke gelri ɓoɗ ɓoɗ laɓ lawsuki, mí ke gah keni nzukri ké záh laɓ niri koseh. Ɓay fe le, Ŋgerzah ƴo ziŋ ni. 39A wah, nah ɓa nzuk-ɓah tehɓayu ur ke fe laɓna ye gbam ké tusiɓa ziɓri ka̧h ɔh tɔr pihna ye ké ɓil puh Zurusalem. Ku ɓar ni ɓa hul nazi ké tul kpuh10.39 Í mgba gel ki̧na-ay tuh ke Mbete Galaɗri 3.13 ɓay tu ɓay hul ké tul kpuh.. 40Ŋgerzah hi̧ ni ke ti̧h ke puh záh ke pa̧ymun a foyu ɓil nam a sayu. Ke hi̧ ni sɔk mun ye hi̧ na, nah ko. 41Ke sɔk mun ye hi̧ ziɓri gbam ya, sa ɓa a wah ké Ŋgerzah lu na lewsa̧ ɓa nzuk-ɓah tehɓay Ŋgermbay Zezu. Mí nah su̧ fe, nah nzo fe ziŋ ni. 42Ke pih na ɓay náh ka-kah, náh ɓah tehɓay ye hi̧ sa̧w nzuk yeri ɓahri, a ye mí Ŋgerzah mbi ni ɓa nzuk-kuŋ salɓay ké tul nzukri gbam, nzuk a huluri ke nzuk a ƴo ke ɔknari pi. 43Gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri riw sɔk tehɓay ye ɓahri, tumbɔl Ŋgermbay mí salɓay hul lu ké tul nzuk a suŋ suŋ ké kan law tul riŋ ye. »

44Piyer ƴo ɓah ɓay kɔɓ ɓáy, mí Tempuki ɗer gi ku̧ tul nzukri riw ké mbu̧h hani ƴo lah ɓay ye. 45-46Ziɓri ké kan law tul Ŋgermbay, ké ɓaŋ Piyer si puh Kɔrne ra, ku lah nzukri ké mbu̧h kaɓ puh Kɔrne ƴo ɓah ɓay ke nzak a ɓoruri ké Tempuki hi̧ niri, ku lah niri ƴo pir riŋ ɗina Ŋgerzah pi, mí ku kaɓ yer. Ku ɓahri se : « Sa̧wnzuk a ɓoruri ké kuŋ ndi̧w kandɔk bolkusol Ŋgerzah sɔk ra ya kara, Tempuki gi ku̧ tul woyri pi. »

47Wara mí Piyer ɓahri : « Bolkusol fe mí mah gboh soh nzukayri mbih batem le ? Ku ya̧ Tempuki kandɔk a wah. »

48Mí ke ɓah hi̧ niri ke riŋ Ŋgermbay Zezu, kú ti̧h mbih batem. Bale ku goŋ ni hi̧ ni ke kaɓ ziŋ niri nam mah fe dara mí ku tɔr ɓáy.

11

1Gun nzak pihna Ŋgermbayri ke nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbay a ɓoruri ké tusiɓa Zude lah ɓahri11.1 Tusiɓa Zude ɓa puh ziɓri. Kandɔkaw nzuk Ŋgermbay gelayri ɓa nzukri ké sa̧w woyri ɓa ziɓ., sa̧wnzuk a ɓoruri kara mgba ɓay Ŋgerzah ma law woyri. 2-3Gelke Piyer el si ka̧h Zurusalem le, ziɓri ké kan law tul Ŋgermbay ra lah ɓahri, Piyer kaɓ ziŋ sa̧w nzuk a ɓoru, mí ku laɓ ɓay ziŋ ni ɓahri : « Mu rih kerpuh nzuk a ɓoru ké kuŋ ndi̧w kandɔk ké Ŋgerzah sɔk na ra ya, mú-u su̧ fe ziŋ niri-aw. »

4Wara mí, Piyer ndazi ɓay feri ké kal ke bamu bamu hi̧ niri. 5Ke ɓahri : « Mi kaɓ Zope ƴo goŋ Ŋgerzah, mí Ŋgerzah hi̧ mi, mi ko fe ke lɔlɔ. Mi ko gar ɓa ah-u borol ké ku mgba ti̧w garu niŋ ɗer ke nunmbam gi ka̧h ta̧w bi. 6Mi ko gel ka̧ah, hekre ɓilu. Mí mi ko fe hɔlnari ke nay kpahri, hay sa̧y kuhru ke selhaŋri ke gundoyri pi. 7Bale mi lah kusol nzuk ɓah hi̧ mi ɓahri : “Piyer, ur síɓa. Mú i, mú su̧.” 8Mí-i ɓahri : “Mbay, kaŋ ya. Bɔk mbew bi gel-su̧ hay ké mah nun Ŋgerzah ya, hay a kala ké bolkusol Ŋgerzah gboh su̧-u pi.” 9Mí kusol ra el ɓah a bɔk seɗe-u hi̧ mi ɓahri : “Fe ké Ŋgerzah ko mah nun ye ra, mú ko ɓa fe a kala ya.” 10-11Fe-u laɓ kaŋ kaŋ bɔk say bale, ku kɔklɔ gar ra el keni ma nunmbam ba, nzukri say ka̧h kerpuh ké nah kaɓ ri. Nzuk Sezareh a hani mí pih niri ma ta̧w bi. 12Mí Tempuki sɔk mi ɓahri, kerɓay sa̧w bi ɓá zɔklɔ mi ya. Mí tɔr ziŋ niri. Nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri ké tɔtɔklɔ-ay si ziŋ mi pi. Riw wah, nah mbu̧h hani ké kerpuh nzuk-ɗi mi. 13Nzuk puh-u sɔk na ani mí ke ko tem nzak pihna Ŋgerzah rih kerpuh ye sɔk ni ɓahri, ké pih nzukri si Zope ɓay ɗi mi Simu ké riŋ bi a ɓoru ɓa Piyer. 14Mi ka̧h le, mi sɔ́k niri ɓay ké ɓay ya̧ niri hi̧ kú ti̧h ɓa sa̧w nzuk Ŋgermbayri, a ye ke nzuk ɓil kerpuh yeri. 15Mi ka̧h bale, mi mbi ɓay ƴo ɓah-u, mí Tempuki ké ɗer ku̧ tul wah ke titilu da̧y ra, ɗer ku̧ tul woyri kaŋ pi. 16Bale mi ker ɓay si tul ɓay ɓahna Gaŋ tul feri riw ké-e ɓahri : “Za̧h soh nzukri batem a mbih, mí batem a Tempuki le, i ɓay ti̧h ɓilu.” 17Kaŋaw ba, Ŋgerzah hi̧ sa̧wnzuk a ɓoruri Tempuki kandɔk ké-e hi̧ na a wah ziɓri ké nah kan law tul Ŋgermbay Zezu Gaŋ tul feri riw ra wa, a bi ba, mi ɓa ge mí-i mah gboh Ŋgerzah le ? »

18Nzukri ké laɓ ɓay ziŋ Piyer ra lah ɓayaw kaŋ, mí law woyri voh. Ku ɓahri : « Mí le, sa̧wnzuk a ɓoruri kara Ŋgerzah hi̧ niri mahful gi ta̧w ye ɓay ziŋ ɔkna ye. » Bale ku dim Ŋgerzah ɓayu.

Sa̧wnzuk a ɓoruri lah ɓay Ŋgermbay ké ta̧w ziɓri ké kan law tul Ŋgermbay

19Ur ke seh ké ziɓ a sa ɓay Ŋgermbay yari i Eten ra11.19 Ɓay seh ké ziɓ a sa ɓay Ŋgermbay yari i Eten na ɓil Mbete Fe laɓna Tempuki 7., ziɓri ké kan law tul Ŋgermbay gbakra hani kparki kparki ɓay koseh ké ziŋ niri. Ziɓ a haniri ɗuk si ka̧h tusiɓa Fonizi, ziɓ a ɓoruri si tusiɓa Siper, ziɓ a ɓoruri ɓáy si Antiyos. Ku si ta̧w sa̧wnzuk a ɓoruri ya, sa ɓa ziɓri kaŋto mí ku sɔk niri ɓay lak mbay Ŋgerzah ɓahri, Zezu ɓa Ŋgermbay. 20Mí ziɓ a haniri ké kan law tul Ŋgermbay, tusiɓa woyri ɓa Siper ke Siren. Ku si ka̧h Antiyos, mí ku sɔk sa̧wnzuk a ɓoruri ɓaysuki lák mbay Zezu Gaŋ tul feri riw. 21Mí Gaŋ tul feri riw hi̧ pihna woyri ti̧h suk bale, daɓa nzuk a ɓoruri ɓa ŋgi̧-u poŋ sa̧w záh woyri el kan law tul Gaŋ tul feri riw. 22Sa̧w nzuk Ŋgermbayri ké Zurusalem lah ɓayu bale, ku pih Barnabas si Antiyos11.22 Ɓay tu ɓay Barnabas, í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 4.36.. 23-24Ke ka̧h, ke ko lawsuki Ŋgerzah ƴo ziŋ nzukri-aw. Barnabas ra ɓa nzuk a suki, sa̧w siŋ sina ye ɓa Tempuki, law ye na sa tul Gaŋ tul feri riw, mí ke hew niri ɓahri, kú ɓer gi̧w ɓa kpuh-u ké tul Ŋgermbay, kú el fal ya. Bale daɓa nzukri ɓa ŋgi̧-u poŋ mun woyri hi̧ Gaŋ tul feri riw.

25Kaŋ mí Barnabas tɔr si Tarsi ɓay ƴah Sɔl. 26Ke si ziŋ ni bale, ke maŋ ni, ku el gi Antiyos. Ku kaɓ ri mbihmbam mbew, ku ƴo mbu̧h ziŋ sa̧w nzuk Ŋgermbayri. Ku sɔk niri ɓay Ŋgermbay ma pol pol, mí kandɔk kú-u dih fal Ŋgermbay ra, nzukri titil ɗi sa̧w nzuk Ŋgermbayri ɓa keretiyȩ11.26 Nzuk a kalari ɗi nzuk-dih fal Ŋgermbayri ɓa keretiyȩ kaŋ, ɓa riŋ farna. Tɔh riŋu sɔk ɓahri, Krisiri. Ke nzak faraŋse ba, ɓa keretiyȩ. Bol falu, sa̧w nzuk Ŋgermbayri el ɗi haniri kaŋ pi, ɓa riŋ ɗina woyri.. 27Ke sewu-aw, nzuk a haniri ur ke Zurusalem si Antiyos. Ku ɓa gun nzak pihna Ŋgerzah. 28Nzuk mbew ké sakra woyri-aw, riŋ ye ɓa Agabus. Tempuki ɓaŋ ɓay ɗaka bahpihya ké ɓay lih tusiɓa hi̧ ni. Ke ur ƴo haŋsekle sa̧w nzuk Ŋgermbayri, mí ke sɔk niri. Fe-u laɓ ke sew ké sezar Koloɗ ɓa mbay. 29Nzuk-dih fal Ŋgermbayri ké Antiyos wahɓay so yi̧n woyri ɓil Ŋgermbay ké kaɓ tusiɓa Zude. A ge ge le pih ke fe mah gel ŋgerna ye. 30Ku laɓ fe-u gaŋ ba. Ku pih Barnabas ke Sɔl ke lari-u si hi̧ ŋgernzuk vul misoŋri ké tusiɓa Zude11.30 Í mgba Mbete Galaɗri 2.1-10 tuh ke kerɓay pihna Barnabas ke Sɔl ke lari-u. Nzuk goso fe tuna a haniri ker ɓahri, seh-u-aw mah hani..

12

Nzukbaa Ŋgermbayri yih ɓay gbu̧h ɓay Ŋgerzah

1Ke sewu Barnabas ke Sɔl ƴo Antiyos, mí mbay Eroɗ Agripa ƴo zɔklɔ sa̧w nzuk Ŋgermbay a haniri ké Zurusalem, ke mgba niri laɓ niri koseh. 2Ke hi̧ ku i Zak yi̧n Za̧h ke mahwu̧y12.2 Í mgba gel ki̧na-ay tuh ke gel ki̧na Mbete Marki 10.39 ɓay tu ɓahri, Zezu sɔk ɓay hul Zak pol da.. 3-4Ke ko hul Zak ra rih law ziɓri bale, ke pih bolkusol ɓay kú si mgba Piyer pi. Kandɔkaw, ku mgba ni ke ɓil namri ké toŋndɔk seɗe kú-u laɓ ti̧hmbih-su̧ peŋ dan is (Pâque). Ke kehr sozeri ɓa gel niŋ ɓá kɔr ni. Gel kaɓna mbew le, sozeri niŋ niŋ. Eroɗ lek ɓay kuŋ salɓay tul Piyer ké pol daɓa nzukri fal ti̧hmbih-i guy buma ra.

5Piyer ƴo ɓil vul mgbal bale, sa̧w nzuk Ŋgermbayri ba, ƴo goŋ Ŋgerzah ɓay tul ye kpatara dan ɔkna. 6Eroɗ lek ɓay ten ni fal nam a ɔh tɔr ti̧hmbih ɓay kuŋ salɓay tul ye. Ke suŋu-aw gaŋ mí Piyer na-nam ké sakra sozeri seɗe. Ku ŋga̧h ni ke sal lari seɗe. Soze-kɔr mgbalri ƴo nzak vul ké Piyer na ri kȩk pi. 7Dale Ŋgerzah Gaŋ tul feri riw pih tem nzak pihna ye ti̧h por. Gel teh gberere ké ɓil vul ra. Tem nzak pihna ra vba̧ gari Piyer tom ni. Ke ɓahri : « Piyer, ur síɓa ɓa gah-u. »

Bale sal lari ra ga̧y wɔsɔk ke ndɔk ye ku̧ siɓa. 8Tem nzak pihna el ɓah hi̧ ni ɓáy ɓahri : « Mú ŋga̧h si̧h wo. Mú ndoh sabɔk wo. Mú dih fal bi-ay. »

9-10Piyer dih fal ye ti̧h ke ɓil vul mgbal. Ku kal gel ƴona sozeri ké kɔr nzak vul mgbal Piyer, ku kal gel ƴona sozeri a ɓoru. Ku ka̧h nzakful ila a mboh-u ké sɔɓ ma fál ka̧w puh. Tuhru nzakfulu, ku laɓ ke lari, mí nzakfulu mgbur ke mun ye. Ku ti̧h. Ku ƴo si sina ké ful a hani. Piyer ko fe ké tem nzak pihna ƴo laɓu ɓa ketina ya. Ke ko ɓa lɔlɔ kaŋ. Mí tem nzak pihna ra zi rik rik poŋ ni. 11Bale Piyer tu mun ye wara. Ke ɓahri : « Aŋay, mi tu ɓa teh-u da. Gaŋ tul feri riw pih tem nzak pihna ye gi ya̧ mi ke ɓil kosehri ké Eroɗ ke yi̧n bi ziɓri lek ɓay laɓ ziŋ mi. »

12Piyer tu fe ké kal da, ke tɔr ma puh Mari mah Za̧h ké riŋ ye a ɓoru ɓa Marki. Daɓa nzukri mbu̧h ké ri ƴo goŋ Ŋgerzah. 13Piyer vba̧ tuhru polkɔkɔ bale, Rode gun kaɓna a wu̧yu ti̧h si ɓay ko ɓa a ge le ? 14Ke lah kusol Piyer, mí law ye rih ni keɗ keɗ. Ke mgbur ful ya dih, ke el ke ɗukna si ɓil vul sɔk nzukri ɓahri, Piyer ƴo kala ké polkɔkɔ. 15Ku ɓah hi̧ ni ɓahri : « Mu ɓa kɔkɔ. »

Ke ƴo tul ɓay ye ɓahri : « Ɓa a ye gaŋ. »

Ku ɓahri : « Mí le, záh ye munu. »

16Mí a ye Piyer ba, ke toŋ vba̧ tuhru polkɔkɔ. Ku gi mgbur ful ra bale, ku ko ɓa a ye gaŋ, na niri ɓa fe saŋ. 17Ke ɔr ndɔk hi̧ niri ɓay kú kaɓ ɗeŋ. Ke ndazi ani mí Gaŋ tul feri riw ten ni ke vul mgbal. Ke el ɓahri : « Í si wuri sɔk ɓayay hi̧ Zak12.17 Zak a a̧y ɓa yi̧n Zezu. Í ki̧ Mbete Galaɗri 1.19. ke tɔr yi̧n wah ɓil Ŋgermbayri. » Mí ke tɔr ma gel a ɓoru.

18Tipele teh bale, kerɓay mbaŋ law sozeri. Ku ɓahri : « A fe mí kal dara mí Piyer zi keni le ? »

19Eroɗ hi̧ ku nzah ni ya̧h ya̧h ké gelri riw. Ku ziŋ ni ya dih, mí ke fakla ɓayu ké ta̧w sozeri ké kɔr ni bale, ke kuŋ salɓay ɓa kpuh-u hi̧ sukna-u ɗer ku̧ tul woyri.

Bol falu, Eroɗ tɔr ke Zude si kaɓ Sezareh nam mah fe. 20Ke sewu-aw, law Eroɗ fa̧h tuh tuh ké tul nzuk Tir ke nzuk Sidoŋri. Bale a woyri-aw, ku mbu̧h nzak mbew lek ɓay gi ta̧w ye. Ku si ziŋ nzuk-lek gel nam mbay, riŋ ye Baltus, dara mí ku kal si ta̧w mbay. Ku si vbi law vohna ké ta̧w mbay ɓayu ké tusiɓa ye, mí ku ƴo yeh fe su̧na ké ri. 21Nam ké Eroɗ wah ra ka̧h. Ke ndoh mah gar mbay ye ké ndu̧y ver ver. Ke kaɓ fe kaɓna mbay, ke ɓah ɓay hi̧ niri ké pol nzukri. 22Nzukri ba, ƴo ɓah ɓay gɔrɔm gɔrɔm ɓahri : « Kusol záh munu. Kusol nzuk pirmatul ta-a. » 23Sa gelaw mí tem nzak pihna Gaŋ tul feri riw vba̧ ni. Kay ti ni, ke hu ɓayu ké-e sa tu riŋ ɗina Ŋgerzah ya, ke yih ɓay nzukri ɓá dim ni kandɔk Ŋgerzah. 24Mí ɓay Ŋgerzah ba, seh ya̧ gel ma pol pol.

Tempuki sɔk sa̧w nzuk Ŋgermbayri ké Antiyos, ku pih Barnabas ke Sɔl

25Barnabas ke Sɔl ba, ƴo Zurusalem. Ku ɔh pihna-so nzuk sehri ké Zurusalem. Mí ku el ma Antiyos. Ku maŋ Za̧h ké riŋ ye a ɓoru ɓa Marki si ziŋ niri pi.

13

1Ké sakra sa̧w nzuk Ŋgermbayri ké Antiyos, gun nzak pihna Ŋgerzahri ƴo ri, nzukri ké firma nzukri ɓay Ŋgerzah ƴo ri pi. Ké sakra woyri-aw, riŋ nzuk a haniri mí na-ay : Barnabas, Simyoŋ nzuk a piru, Lukyus ké tusiɓa Siren, Manahem ké hu̧h mbew ke mbay Eroɗ Antipa ké kerpuh mbew, Sɔl pi. 2Nam a hani, sa̧w nzuk Ŋgermbayri mbu̧h hani ƴo dim Ŋgerzah. Ku saŋ mbih pi. Le Tempuki ɓah hi̧ niri ɓahri, kú lu Barnabas ke Sɔl ku̧ ɓoɗ ɓay laɓ pihna ye ké-e mbi niri ɓayu. 3Sa̧w in Ŋgermbayri ɔh saŋ mbih ke goŋ Ŋgerzah, mí ku ɓaŋ ndɔk ku̧ tul Barnabas ke Sɔl poŋ niri tɔr si laɓ pihna ké Tempuki lu niri ɓayu ra.

Barnabas ke Sɔl ka-kah ɓaysuki ké tusiɓa Siper

4-5Kaŋ mí Tempuki pih Barnabas ke Sɔl. Ku si Selusi. Ku puh gel kaɓna ɓil kumbon mí si ka̧h Salamin ké tusiɓa Siper. Ku mbi ɓay ké vul misoŋ ziɓri ɓoɗ ɓoɗ sɔk ɓay Ŋgerzah ɓahri, Zezu ɓa Ŋgermbay. Za̧h-Marki kara si ziŋ niri ƴo so niri13.4-5 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 12.12,25 ɓay tu ɓay Za̧h-Marki.. 6-8Ku ha̧rma tusiɓa Siper ur ke Salamin kpu̧ru ka̧h Pafos. Ke gelaw mí ku ziŋ ziɓ a hani, riŋ ye ɓa Bar-Zezu. A ye-aw, ke ƴo ɗi mun ye ɓa gun nzak pihna Ŋgerzah, mí ɓa kuŋɓay kaŋto. Ke ɓa nzuk sa̧wkpuh. Riŋ ye ke nzak a ɓoru ɓa Elemasi. Ke ƴo sakra nzukri ké ƴo ɓel guvener Siper. Riŋ guvener ra ɓa Serze Pɔl. A ye ra, ke ɓa nzuk fe tuna. Ke ɗi Barnabas ke Sɔl gi. Ke yih tu sa̧w nzak pihna ké Ŋgerzah pih niri. A ye Elemasi nzuk sa̧wkpuh ra ba, ke ƴo mbi ɓay a ɓoru zukru ɓay ɓahna woyri ɓay hi̧ guvener ɓá reh mahful rɔkɔ ké kan law tul Ŋgermbay. 9Sɔl ra riŋ ye a ɓoru ɓa Pɔl. A ye ké Tempuki ya̧ mun ye gbam mí ke ko kona kpo̧h ma nun nzuk sa̧wkpuh ra. 10Mí ke ɓah hi̧ ni ɓahri : « A wo, nzuk nzak rɔkna, nzuk law mgbɔrɔ, gun mbay záh tukala, fe ketinari gbam, mu ɓa nzukbaa-u. Mu ƴo ra̧h mahful sina Gaŋ tul feri riw ma kperu wu̧m ley ? 11Mú lah, aŋay gaŋ mí Gaŋ tul feri riw ɓay vba̧ mu ndɔk mbew. Mu ra̧h-u. Mu ta ko gel mba, nam ɓay mah fe. »

Sa gelaw mí Elemasi ra̧h. Ke ha̧rma ɗoŋ ɓa koro koro ƴah nzuk mgbá ndɔk ye. 12Guvener ko feri ké kal bale, ke kan law ye tul Ŋgermbay Gaŋ tul feri riw. Ɓay Ŋgermbay ké Barnabas ke Pɔl sɔk ra na ni yer ɓa fe saŋ.

Pɔl ke Barnabas ka-kah ɓaysuki ké Antiyos-Pisidi

13Pɔl ke nzukri ké ƴo ziŋ ni, ku puh gel kaɓna ɓil kumbon ké Pafos. Ku tɔr si Perge ké tusiɓa Pamfili13.13 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 2.10 ɓay tu ɓay Pamfili.. Za̧h-Marki ba, el ma Zurusalem poŋ niri. 14Mí a woyri-aw, ku ur ke Perge si ka̧h Antiyos ké ɓel tusiɓa Pisidi13.14 Antiyos a a̧y na ɓoɗ ke Antiyos a tusiɓa Siri ɓil Mbete Fe laɓna Tempuki 11.9. Antiyos a a̧y na tusiɓa Galaɗ. Guri, ku ɗi tusiɓa-aw ɓa Turki.. Nam ɔkna ziɓri, ku gi rih ɓil vul misoŋ woyri, ku kaɓ ri. 15Bol fal ki̧ mbete Ŋgerzah a titiluri kandɔk mbete Moyiz ke mbete vbehna gun nzak pihna Ŋgerzahri, ŋgernzuk vul misoŋri ɓah hi̧ niri ɓahri : « Yi̧n biri, i ƴo ke nzak hewna ɓay ɓah hi̧ na le, í ɓah ge. »

16Bale Pɔl ur síɓa. Ke ɔr ndɔk hi̧ nzukri ɓá te suk, mí ke ɓahri : « Yi̧n bi gun Izarayelri ke sa̧wnzuk a ɓoruri ké i dim Ŋgerzah wah, í lah ɓay bi-ay. 17Lewsa̧ Ŋgerzah lu zih wahri gun Izarayelri ku̧ ɓoɗ ɓa sa̧wnzuk ye. Sew kú-u kaɓ tusiɓa Eziɓte ɓa mgbal, ke hi̧ niri ɔr tul woyri. Ke huhrumun, ke ten niri. 18Ke ik law ye ké tul woyri mah mbihmbam bon niŋ ɓil lawkɔr13.18 Mahful-sɔɓ sa̧w nzak a ɓoru mí na-ay : Ke hɔl niri mbihmbam bon niŋ ɓil lawkɔr.. 19Ke maŋ niri si ka̧h tusiɓa Kana. Ke hi̧ nzuk yeri haw ŋgermu nah puh lakna sa̧wnzuk a ɓoruri ké toŋndɔk sayaw13.19 Í ki̧ Mbete Exode 3.8 ke Mbete Deutéronome 7.1 ɓay tu ɓay sa̧wnzuk a ɓoruri ké toŋndɔk sayaw.. Ku duh niri. Ke el hi̧ niri tusiɓa-aw ra ɓa nzuku a woyri13.19 Í ki̧ Mbete Josué ɓay tu ani mí ku nah tusiɓa Kana ɓa fe woyri.. 20Kú-u ya̧ tusiɓa-aw laɓ mbihmbam sɔɗ sɔɗ niŋ ke bon ndiɓi (450), ke lu ŋgernzukri ké nda pol woyri kpu̧ru ka̧h ŋgernzuk a ɔh tɔru ké ɓa Samuyel gun nzak pihna Ŋgerzah13.20 Í ki̧ Mbete Judges ɓay tu ɓayu.. 21Ku vbi Samuyel, ké mbi mbay hi̧ niri13.21 Í ki̧ Mbete 1 Samuel 10. 21-24 ɓay tu ɓayu.. Mí Ŋgerzah pih Samuyel mbi Sawul gun Kisi ké mi̧hri Bezameh hi̧ niri. Ke lak mbay mbihmbam bon niŋ. 22Mí Ŋgerzah poŋ Sawul el mbi Daviɗ hi̧ ke lak mbay tul woyri13.22 Í ki̧ Mbete 1 Samuel 15.24 si ka̧h 16.1 ɓay tu ɓayu.. Ke lu lakna ɓay Daviɗ mbay a luki ɓahri se : Mi ko Daviɗ gun Zeseh rih law bi mbamba. Ke láɓ feri ké mi yih riw. 23Kandɔk ké Ŋgerzah wahɓayu lewsa̧ ziŋ Daviɗ ɓahri, ke mi̧hri Daviɗ, ke ɓay ten nzuk-ya̧ nzukri, nzuku mí ɓa Zezu13.23 Í ki̧ Mbete 2 Samuel 7.12-16 ɓay tu ɓay wahɓayu..

24Za̧h lek ful gina Zezu. Ke ka-kah hi̧ gun Izarayelri gbam ɓay kú ti̧h mbih batem a mbilaw. Kú mbi law ké tul fe laɓna suya woyri ma fal el gi ta̧w Mbay woyri. 25Za̧h ƴo ɔh pihna ye, mí ke toŋ ɓah hi̧ nzukri ɓahri, a ye, ke ta ɓa Ŋgermbay kú-u ƴo geŋu ra ya. Wara le Ŋgermbay ƴo gina ké fal ye. Ɗíŋ tul ɓay sel sal sabɔk Ŋgermbay kara ke mah ya. 26A woiri yi̧n bi gun zih Abarahamri ke sa̧wnzuk a ɓoruri ké i ƴo dim Ŋgerzah ziŋ na, mi sɔk wuri ɓahri se, ké ta̧w wah ziɓri mí Ŋgerzah pih Ŋgermbay gi ɓay ten nzukri ké puh lakna a tukala-ay. 27Yi̧n wahri ke ŋgernzuk wahri ké Zurusalem ki̧ ɓayu ɓil fe vbehna gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri ke nam ɔknari gbam, mí ɓayu guh law woyri ya dih. Le ku kuŋ salɓay hul ké tul ye Ŋgermbay. Hul ye laɓ kandɔk ké Ŋgerzah ɓah lewsa̧. 28Ɓay a hani ké mah laɓ ɓay hul mbew kan tul ye ta-a pi, mí ku goŋ Pilaɗ ɓá i ni. 29Ku laɓ fe ké mbete Ŋgerzah sɔk si tul ye ɔh. Nazi hul nzukri ta ni ké tul kpuh13.29 Í mgba Mbete Galaɗri 3.13 ke Mbete Deutéronome 21.23 tuh ke gel ki̧na-ay., ku ɗer hul ye si kan ni ɓil lɔkɔ. 30Mí Ŋgerzah ten ni ké sakra záhri ke pa̧ymun a foyu.

31Ke sɔk mun ye nam ŋgi̧-ŋgi̧ hi̧ nzukri ké ƴo ziŋ ni ke titil pihna ye ur ke Galile ka̧h Zurusalem. Ku ɓah tehɓay ti̧hna ye hi̧ na gun Izarayelri. 32Mí nah gi sɔk wuri ɓay a suki-ay ɓahri se, fe ké Ŋgerzah wahɓay laɓu hi̧ zih wahri ra, laɓ da. 33Ke laɓ fe-u ke gelu gelu ɔh hi̧ na gun zih Abarahamri. Ɓay fe le ke sɔk Zezu hi̧ na ɓa Ŋgermbay, gun Ŋgerzah. Ɓayu na ɓil Mbete Siŋ Ŋgermbay mah-u seɗe ɓahri se : A wo mu ɓa gun bi. Ur ke guri-ay, mu ɓa mi̧hri bi13.33 Í mgba gel ki̧na-ay ke Mbete Luk 3.22 ɓay tu sa̧w ɓay ɓahna Ŋgerzah ké nam batem Zezu.. 34Ŋgerzah hi̧ ni ti̧h ke puh záh ke pa̧ymun a foyu, ke ta hu mba wu̧m kandɔk ké-e wahɓayay ziŋ Daviɗ mbay a luki ɓahri se : Mi ƴo tul wahɓay bi ké mi ŋga̧h ziŋ Daviɗ ɓay tul woiri, mí wahɓayu ta sɔɓ ya, ɓayu na ɓa ŋgɔh13.34 Ɓayay na ɓil Mbete Esaïe 55.3. . 35Ɓay ké-e wah ra na gel ki̧na a ɓoru ɓahri, ke ta poŋ gun sana ye puŋ mbuluk mbuluk ké ɓil lɔkɔ hul ya.36Ke sew ké Daviɗ lak mbay, ke laɓ pihna ké law Ŋgerzah yih, mí ke hu. Záh ye mbu̧h ziŋ záh zih yeri. Haymun ye ba, puŋ ké lɔkɔ. 37Mí nzuk ké Ŋgerzah ten ni ke puh záh ba, ke puŋ ya. Pihna ye ti̧h suk kpatara. 38Kaŋ dale yi̧n biri, su-su ɓay í tu ɓa teh-u : Bolkusol Ŋgerzah sɔk ɓahri se, lu salɓay hul ké tul nzuk ur ké ta̧w Ŋgermbay Zezu mbew yaŋ. Ɓay Ŋgerzah ké-e ŋga̧h ziŋ Moyiz vbeh kan ɓil mbete ta hi̧ nzukri ƴo ke Ŋgerzah ɓa záh woyri dan ɓay ya. 39Ɓa a ye Ŋgermbay Zezu mí ke mah hi̧ nzuk a a̧y ké kan law tul ye ƴo ke Ŋgerzah ɓa záh ye. 40Mí le í ru̧ ke mun woiri rɔkɔ ɓay ké gun nzak pihna Ŋgerzahri vbeh ra ɓá laɓ wuri. 41Ŋgerzah ɓahri :

“A woiri nzuk-sak ɓay biri, í ko.

Í hi̧ fe laɓna bi ké mi laɓ ké nun woiri ɓá na wuri yer.

Pihna ké mi laɓ ra, nzuk lu mberemu hi̧ wuri kara, i yá̧ ɓayu ya. I zi da.” »

42Pɔl ke Barnabas ƴo ti̧h ké vul misoŋ bale, nzukri roh niri ɓay kú el gi ke nam ɔkna a ɓoru ɓay sɔk nzukri ɓayay ra ma pol ɓáy. 43Nzukri gbakra hani bale, ziɓri ke nzuk-dim Ŋgerzahri ké sɔɓ mun woyri ɓa ziɓ ŋgi̧-ŋgi̧ dih fal Pɔl ke Barnabas, mí a woyri-aw ba, ku hew nzukri ɓá ƴo tul suki ké Ŋgerzah laɓ ziŋ niri.

44Nam ɔkna a ɓoru ka̧h, mí ŋgi̧na nzukri ké puh-aw mbu̧h hani mer mer ɓay lah ɓay Ŋgermbay Gaŋ tul feri riw. 45Ziɓri ɓá ko daɓa nzukawri le, sere mbah ɓil law woyri mbamba. Ku ma̧y ɓay ɓahna Pɔl, ku ɓeɓ keni riŋ Ŋgermbay. 46-47Mí Pɔl ke Barnabas ɓah ɓay hi̧ yi̧n woyri ziɓri ɓa teh-u. Ku ɓahri se : « Na ani ani gaŋ kara, su ɓay náh sɔk wuri ɓay Ŋgermbay pol dara sa̧wnzuk a ɓoruri ɓá lah kandɔk ké bolkusol Ŋgerzah Gaŋ tul feri riw ɓah hi̧ na ziɓri ɓahri, ke lu na ɓa gel tehna hi̧ sa̧wnzuk a ɓoruri. Nah hí̧ sa̧wnzuk a ɓoruri ka̧h gbu̧h tusiɓa, ɓay kú ziŋ mahful ti̧h ké ndɔk hul13.46-47 Í mgba gel ki̧na-ay tuh ke Mbete Esaïe 49.3-6.. I sa na ɓa gel tehna ra ya, mí i to ɓayu ma fal le, i ƴo laɓ ɓay ɓu tul woiri ɓahri, kaɓ ke ɔkna ɓil puh lakna Ŋgermbay ra, i mah ziŋu ya. Kandɔkaw le, nah sɔ́ɓ nun wah ma ta̧w sa̧wnzuk a ɓoruri wara. »

48Sa̧wnzuk a ɓoruri lah ɓayay le, ku laɓ mun rihna. Ku pir ɓay Gaŋ tul feri riw, mí ku kan law tul ye, a ge ge ké riŋ ye na ke riŋ gun puh lakna Ŋgermbayri. 49Ɓay Gaŋ tul feri riw ya̧ gelri gbam ké tusiɓa Antiyos-Pisidi. 50Mí ziɓri ra laɓ hi̧ law wu̧y riŋ ɗinari ké ƴo dim Ŋgerzah ziŋ niri ke law ŋgernzuk puhri fa̧h tul Pɔl ke Barnabas, mí ku mbu̧h haniri laɓ niri koseh. Ku ni̧h niri ke tusiɓa woyri. 51Pɔl ke Barnabas kpoh kasal bɔk woyri ɓahri, ku ta sakra woyri ya. Mí ku tɔr si puh a hani. Riŋ puh-u ɓa Yikoniyam. 52Nzuk-dih fal Ŋgermbayri ba, law rihna Tempuki mbah law woyri.

14

Pɔl ke Barnabas ka-kah ɓaysuki ké Yikoniyam.

1Pɔl ke Barnabas ka̧h Yikoniyam, ku si rih vul misoŋ woyri ziɓri kandɔk ké ɓa fe laɓna woyri. Ku sɔk ɓay Ŋgermbay hi̧ nzukri lah, mí daɓa ziɓri ke nzuk a ɓoruri ɓa ŋgi̧-u kan law tul Ŋgermbay. 2Dale ziɓri ké sa ya̧ ɓay woyri ya ba, ku gi ke nani ɓeɓ law sa̧wnzuk a ɓoruri hi̧ niri ku laɓ ɓay ziŋ nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri. 3Mí keni-aw kara Pɔl ke Barnabas kaɓ Yikoniyam ra nam mah fe, ku sɔk ɓay Ŋgermbay hi̧ nzukri ɓa teh-u. Ŋgermbay hi̧ niri huhrumun laɓ fe saŋri ɓoɗ ɓoɗ ɓah tehɓay lawsuki ye keni hi̧ nzukri. 4Dale nzuk puh-uri kehr hani gel seɗe. Nzuk a hani-uri dih fal ziɓri. Nzuk a ɓoruri, dih fal gun nzak pihnari ba. 5Wara mí sa̧wnzuk a ɓoruri ke ziɓri ke ŋgernzuk puhri ké ku sa ya̧ ɓay gun nzak pihnari ya ra ur dih niri wuh wuh ɓay sɔk nun seh woyri, ɓay vbuk niri ke kasaw ɓay i niri. 6Gun nzak pihnari lah ɓayu kaŋ bale, ku ɗuk si Listere, Derbe ke puh a ɓoruri ké na tusiɓa Likoni. 7Mí ku ka-kah ɓaysuki Ŋgermbay hi̧ sa̧wnzuk puh-uri lah.

Pɔl ke Barnabas ka-kah ɓaysuki ké Listere

8Ké Listere ra gɔm a hani ƴo ri. Bɔk ye hu sa ɓil mah ye sa̧, kaŋ mí ku mbuŋ ni keni. 9Ke lah ɓay fe sɔkna Pɔl lah. Pɔl ba, ko kona ka̧h ma nun ye, mí ke ko law ké gɔm kan tul Ŋgermbay mah ya̧ ni gaŋ. 10Mí ke ɓah ɓay ɓa mgbe-u hi̧ ni ɓahri : « Ur síɓa. Mú ƴo tul bɔk wo ɓa ndaru. »

Nzuk ra ur wuɗ. Ke si-sina ɓaɗ ɓaɗ. 11Mí daɓa nzuk puh-uri ko fe ké Pɔl laɓ bale, ku ɓah ɓay goɗi goɗi ke nzak woyri Likoni ɓahri : « A woyri seɗe-ay, ku ɓa záh wahri, ku mbi pa̧ymun nzuk pirmatul kaŋto, mí ku ɗer ké tul kasaw gi ziŋ na. »

12Ku ɗi Barnabas ke riŋ záh woyri Zeyusi. Pɔl ba, ku ɗi ni ɓa Herme záh nzak pihna Zeyusi kandɔk ké-e ɓa nzuk-ɓah nzak pihna. 13Nzuk kani záh Zeyusi kara ko Pɔl ke Barnabas ɓa záh woyri pi. Gel fe puhna ye na nzakful-rih ma ka̧w puh woyri, ke mbar baw ndayri ke zaw mah fe puhna gi keni. Daɓa nzukri mbu̧h ziŋ nzuk kani ɓay puh fe hi̧ záh woyri-ay ké gi. 14Fe ké nzukri yih laɓu guh law gun nzak pihnari da, mí ku gɔh gar woyri ke mun, ku vba̧ nzak ɓeleŋ ɓeleŋ zo rih keni sakra nzukri ɓahri se : 15« A woiri, nzukri, a fe mí i ƴo laɓu-ay le wo ? Nah ɓa nzuk pirmatul kandɔk a woiri pi. Nah gi sɔk wuri ɓay a suki ké ten nzukri ke ɓil fe laɓna a kɔkuri-ay ké ɓa dim záh ra, ɓay í el dim Ŋgerzah. A ye, ke ɓa nzuk sa̧w ɔkna. Ke laɓ nunmbam, tusiɓa, mahmbih ke feri riw ké na ɓilu. 16Lewsa̧ Ŋgerzah poŋ sa̧wnzuk a ɓoruri gbam dih fal záh woyri. 17Keni-aw kara, ke hi̧ tusiɓa gbam lu lakna ɓay lawsuki ye hi̧ nzukri kpatara. Ke hi̧ mbam to, i ziŋ wuri fe pay mbah pul woiri hi̧ law woiri rih keɗ keɗ ɓayu. » 18Ɓayri-aw ké Pɔl ke Barnabas ɓah kara, ku kah rohna dara mí ku ziŋ ful gboh nzukri púh fe hi̧ niri ɓáy.

19Ziɓ a haniri ra ur ke Antiyos-Pisidi ke Yikoniyam. Ku ɓaŋ ɓay ndoh law daɓa nzukri. Ku mbu̧h ziŋ niri. Ku vbuk Pɔl ke kasaw. Ku ker ɓahri, ke hu da. Ku el kɔklɔ ni huturu si vbu fal puh. 20Mí nzuk-dih fal Ŋgermbayri si mbu̧h hani ké tul ye. Ke tom, mí ke el si rih ɓil puh. Tipele-u, ku tɔr ke Barnabas si Derbe.

Pɔl ke Barnabas ka̧h Derbe, ku ɔh pihna ka-kah ɓay a titilu

21Pɔl ke Barnabas ka-kah ɓaysuki Ŋgermbay ké Derbe. Nzukri ŋgi̧-ŋgi̧ ti̧h ɓa nzuk-dih fal Ŋgermbayri. Wara mí ku el si Listere, Yikoniyam ke Antiyos-Pisidi. 22Ku hew nzuk-dih fal Ŋgermbayri, kú ƴo ke Ŋgermbay Zezu ɓa kpuh-u. Ku ɓahri se, Ŋgerzah lek ɓay koseh a luki ké ɓay ziŋ na, a wah nzuk yeri dara mí nah rih puh lakna ye ɓáy. 23Ké sakra sa̧w nzuk Ŋgermbayri, ku lu ŋgernzuk misoŋri puh ke puh hi̧ niri. Ku saŋ mbih goŋ Gaŋ tul feri riw ɓay tul woyri, mí ku poŋ niri ku̧ ndɔk Nzuk ké law woyri kan tul ye.

24Bol falu Pɔl ke Barnabas kal si tusiɓa Pisidi si ka̧h tusiɓa Pamfili. 25Ku sɔk ɓaysuki hi̧ nzukri ké Perge, mí ku tɔr si Ataliya, puh ké na ɓel mahmbih Medeterani 26Ké gelaw mí ku puh gel kaɓna ɓil kumbon. Ku el si Antiyos ké tusiɓa Siri, puh ké sa̧w nzuk Ŋgermbayri pih niri lewsa̧, ké ku poŋ niri ku̧ ndɔk Ŋgerzah ɓay tul pihnari kú-u laɓaw. 27Ku ka̧h Antiyos bale, ku mbu̧h sa̧w nzuk Ŋgermbayri, mí ku ndazi feri ké Ŋgerzah hi̧ niri laɓ, ani mí Ŋgerzah mgbur mahful hi̧ sa̧wnzuk a ɓoruri kan law tul Ŋgermbay Zezu. 28Ku kaɓ ke nzuk-dih fal Ŋgermbayri ké Antiyos nam mah fe.

15

Baw maŋna ké Zurusalem

1Ziɓ a haniri ké kan law tul Ŋgermbay, ku ur ke Zude ké ɓa tusiɓa sa̧w misoŋ gi Antiyos. Ku ƴo sɔk sa̧wnzuk a ɓoruri ké ɓa nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri ɓahri : « I kuŋ ndi̧w kandɔk bolkusol ké Ŋgerzah hi̧ Moyiz vbeh ra ya le, i ta ƴo ke gun puh lakna Ŋgermbayri ya. »

2Dale fahɓay a bawu ur ké haŋsekle ziɓ a gi-uri ziŋ Pɔl ke Barnabas. Pɔl ke Barnabas ri̧h si̧w tul ɓay woyri, ziɓ a gi-uri ba, ri̧h si̧w tul ɓay woyri. Mí sa̧w nzuk Ŋgermbayri ké Antiyos ɓahri, kaŋ dale, Pɔl ke Barnabas ke sa̧w nzuk Ŋgermbay a ɓoruri ɓá si Zurusalem te-teh ɓayay ziŋ gun nzak pihna Ŋgermbayri ke ŋgernzuk vul misoŋri. 3Kaŋ mí ku so niri el pih niri. Ku mbi mahful, ku kal tusiɓa Fonizi ke tusiɓa Samari. Sina woyri-aw, ku ndazi ɓayri ke mahfulu mahfulu hi̧ nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri ɓahri, sa̧wnzuk a ɓoruri mbi law woyri ké tul záh woyri ma fal el kan law tul Ŋgermbay. Ku lah ɓayaw le, law woyri rih niri keɗ keɗ. 4Pɔlri ka̧h Zurusalem, mí gun nzak pihna Ŋgermbayri ke ŋgernzuk vul misoŋri ke sa̧w nzuk Ŋgermbay a ɓoruri ya̧ niri ɓa suki. A woyri-aw, ku ndazi ɓay feri ké Ŋgerzah hi̧ niri ku laɓ, mí nzukri lah. 5Mí farizi a haniri ké kan law tul Ŋgermbay ba, ur ɓer ɓay ɓahri, sa̧wnzuk a ɓoruri ké kan law tul Ŋgermbay ɓá kuŋ ndi̧w, kú dih bolkusol a ɓoruri gbam ké Ŋgerzah hi̧ Moyiz vbeh ra pi. 6Wara mí gun nzak pihna Ŋgermbayri ke ŋgernzuk vul misoŋri ɗi maŋna ɓay fakla ɓayu.

7Ku fakla kpu̧ru kpu̧ru bale, Piyer ur, mí ke ɓahri : « Yi̧n biri ɓil Ŋgermbay, i tu wuri fe ké kal lewsa̧ ké haŋsekle wah tu-tu15.7 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 10.1-18 ɓay tu fe ké kal lewsa̧ sew ké-e si puh Kɔrne.. Ŋgerzah pih mi si sɔk ɓaysuki Ŋgermbay hi̧ Kɔrne ké sa̧w ye ɓoɗ lah bale, a ye ke nzuk yeri, ku kan law tulu. 8Ŋgerzah ké tu ɓil law nzuk tu ra, ke lu lakna ɓay woyri, ke pih Tempuki hi̧ niri kandɔk ké-e hi̧ na ra pi, sɔk ɓahri, ku ɓa nzuk yeri. 9Ké sakra wah, ke kehr ziɓri ke sa̧wnzuk a ɓoruri ya. Ku kan law tul Ŋgermbay, mí ke lu ɓay hul buma ké tul woyri keni pi. 10Kaŋaw wa, ɓay fe mí i ƴo fah Ŋgerzah le ? I yih ɓay ɓaŋ bolkusol a yih-u kan tul nzuk-dih fal Ŋgermbayri le wo ? Sukna ra, zih wahri mini a wah gaŋ kara nah mah suku ya. 11Nzukri na ɓa gun puh lakna Ŋgermbay ɓay fe laɓna bolkusol Ŋgerzah ya. A wah kara Ŋgerzah ya̧ na ɓa nzuk yeri ɓay tul lawsuki Ŋgermbay Zezu ké nah kan law tulu kandɔk a woyri kaŋ pi. »

12Fal ɓay Piyer, nzukri gbam kaɓ silili. Barnabas ke Pɔl ba, ndazi ɓay fe saŋri ké Ŋgerzah hi̧ niri ku laɓ ké sakra sa̧wnzuk a ɓoruri. 13Ku ɔk nzak woyri, mí Zak ur, ke ɓahri se : « Yi̧n biri, í lah mi. 14Simu Piyer sɔk na ani mí Ŋgerzah ko kona tul sa̧wnzuk a ɓoruri ke titilu kaŋ, ɓay hi̧ nzuk a haniri ké sakra sa̧wnzuk a ɓoruri-aw ɓá na ɓa sa̧wnzuk ye. 15Ɓayay si mah hani ke ɓay ɓahna gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri. Ku vbeh ɓayu na ɓil mbete Ŋgerzah kandɔkay : 16-17Bol fal gbakra hani gun puh lakna ŋgermbay Daviɗri ra, Ŋgerzah ɓahri se, a ye, ke él gi. A ye, ke mbóh vul Daviɗ mbay a luki15.16-17 Vul Daviɗ mbay a luki ké gel ki̧na-ay ta ɓa vul a mbo-mboh ya. Vulu ɓa gamɓay ɓah ɓay seɗe. Ɓay a mbewu, vulu ɓa puh lakna Daviɗ mbay a luki. Í ki̧ Mbete Matiye 1.1-17 ɓay tu ɓahri, Ŋgerzah pih nzuk Babiloŋri gi gbakra gun puh lakna Izarayelri mgba niri si puh mgbal. Bol falu Ŋgerzah hi̧ niri ku el tusiɓa woyri, mí pih Gun ye Zezu ɓa Ŋgermbay. Sa̧w Zezu a fál nzuk pirmatulri ɓa Daviɗ mbay a luki. Ɓay a seɗe-u. Vulu ɓa vul fe puhna Ŋgerzah ké na Zurusalem ke sewu-aw. Nzuk Babiloŋri gi haw. Ke gina Ŋgermbay Zezu, vulu el mboh ɓa foyu ɓáy. Í ki̧ Mbete Efezeri 2.19-22 ɓay tu ɓay vul kani Ŋgerzah-u. Ɓay vul ɓah ɓay a ɓoruri pi, kandɔk Zezu ɗi mun ye ɓa vul. Í ki̧ Mbete Za̧h 2.19 ɓay tu ɓayu.ké haw wuruk wurukaw ɓay hí̧ puh lakna ye el, ke ƴó gel ƴona ye a pol ɓay hi̧ tɔr nzukri ké toŋ ɓá ƴah ni ye, ɓay hi̧ sa̧wnzuk a ɓoruri gbam ké-e ɗi niri ɓa nzuk yeri, kú ƴah ni ye. Miƴori ɓah kaŋ, a ye ke laɓu.18Ke ten sa̧w fe a lewsa̧ri. »

19Dale Zak kuŋ salɓay ra ɓahri : « Sa̧wnzuk a ɓoruri ké el gi ta̧w Ŋgerzah ra, su-su le, náh zukru kerɓay woyri ya. 20Su-su ɓay náh vbeh mbete hi̧ niri ɓay kú ɗih ke fe ké ɓay sih law nzuk ɗi-ɗih. Kú dim záh ya, kú laɓ nunpuki ya, hay a a̧y kú-u vbeh ya ra kú su̧ ya, kú su̧ sem ya pi15.20 Í ki̧ Mbete Sa̧w fe 9.4,5 ke Mbete Lévitique 17.10-12 ɓay tu ɓahri, ɔkna feri na ɓil semu ɓa nzuku a Ŋgerzah. Nzuk ké su̧ sem ɓay ziŋ keni ŋgerna tem, mah hani ke dim záh.. 21Ɓayu ké bolkusol Ŋgerzah ké Moyiz vbeh ra, ku sɔk ɓayuri ke puhri gbam lewsa̧ kaŋ. Ku ƴo ki̧-u ké ɓil vul misoŋ woyri ke nam ɔknari riw. »

22Bale gun nzak pihna Ŋgermbayri, ŋgernzuk vul misoŋri ke sa̧w nzuk Ŋgermbay a ɓoruri gbam ku ko su-su ɓay lu nzukri ké sakra woyri ɓay pih niri si Antiyos ziŋ Pɔl ke Barnabas. Ku lu Silas ke Zuda ké riŋ ye a ɓoru ɓa Barsabaɗ. Seɗe mbɔk woyri, nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri lu lakna ɓay woyri lu. 23Ku vbeh mbete kandɔkay pih niri keni :

A wah gun nzak pihnari ke ŋgernzuk vul misoŋri ké Zurusalem, nah vah wuri a woiri sa̧wnzuk a ɓoruri ké i ɓa yi̧n wah ɓil Ŋgermbay, ké i kaɓ Antiyos, tusiɓa Siri ke tusiɓa Silisi.

24Nah lah ɓahri se, nzuk a haniri ké sakra wah-ay ur si zɔklɔ wuri. Ku zukru kerɓay woiri ke ɓay ɓahna woyri, mí ɓay hi̧ nzukri ké kan law tul Ŋgermbay ɓá kuŋ ndi̧w ra le, ɓayaw ur ké ta̧w wah ya. 25-26Kaŋ mí nah mbu̧h nzak mbew, nah ko su-su mí nah lu Silas ke Zuda. Nah pih niri si ta̧w woiri, mí ku ɓaŋ maŋlaw wahri Barnabas ke Pɔl kú-u poŋ mun woyri lewsa̧ hi̧ hul ɓay tul Gaŋ wah Ŋgermbay Zezu.

27Nah pih Zuda ke Silas. Ku ka̧h le, ku ndázi ɓayri ké nah vbeh-ay ra hi̧ wuri í lah. 28Nah pih niri ɓayu ké ɓayri ké na ɓil mbete-ay rih law Tempuki, rih law wah pi. Nah pih ɓay hi̧ bolkusol-kuŋ ndi̧w ke bolkusol a ɓoruri ké Ŋgerzah hi̧ Moyiz vbeh ra ɓá na ɓa sukna a yih-u ké tul woiri ya. Wara le, ɓa ɓayri-ay mí nah pih hi̧ wuri : 29Í ɗih wuri ɗih ke fe su̧na kú-u puh hi̧ záhri. Í su̧ sem ya. Hay a a̧y ké vbeh ya kara, í su̧ ya. Í laɓ nunpuki ya. I saŋ feri-ay le, ɓa fe suki mí i laɓaw.

A wah yi̧n woiri ɓil Ŋgermbay, nah vah wuri.

30Silasri ur ké Zurusalem tɔr. Ku si ka̧h Antiyos. Ku mbu̧h sa̧w nzuk Ŋgermbayri, mí ku ndar mbete ra ndoh ndɔk woyri. 31Ku ki̧ bale, law nzukri rih niri rih ɓay tul ɓay a suki ké na ɓil mbete-u voh law woyri. 32Silas ke Zuda, ku ɓa gun nzak pihna Ŋgerzah mí Tempuki ɓaŋ ɓay ɓa ŋgi̧-u ndoh nzak woyri, ku ɓah hi̧ nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri. Ku hew niri mí ku ƴo ke Ŋgermbay ɓa kpuh-u kpatara. 33Ku kaɓ ri nam mah fe, mí nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri vbar niri ke ɗeŋ hi̧ ku el si ta̧w nzukri ké pih niri. 3415.34 Ŋgi̧na mbete sa̧w nzak ta ke gel ki̧na-ay ya, sa̧wu mí nzuk-sɔɓ mbete-ay sɔɓ ya.

Ti̧hna Pɔl a bɔk seɗe-u ɓay si ka-kah ɓaysuki Ŋgermbay

35Pɔl ke Barnabas kaɓ Antiyos. A woyri ke daɓa nzuk-dih fal Ŋgermbay a ɓoruri, ku sɔk ɓay lak mbay Ŋgermbay Gaŋ tul feri riw, ku ka-kah ɓayu hi̧ nzukri lah. 36Laɓ nam mah fe dara mí Pɔl ɓah hi̧ Barnabas ɓahri : « Náh el si ko yi̧n wah ɓil Ŋgermbayri ké puhri gbam ké nah ka-kah ɓay lak mbay Gaŋ tul feri riw ké ri ɓay ko ani mí yi̧n wah ɓil Ŋgermbayri ƴo tul ɓay ké ku lah ra le. »

37Barnabas yih ɓay maŋ Za̧h-Marki si ziŋ niri. 38Mí Pɔl ko ni ke mah ɓay si ziŋ niri ya, a ye ke poŋ niri ké Pamfili, ke laɓ pihna ziŋ niri mba. 39Fahɓay ur ké sakra woyri hi̧ ku kehr hani. Barnabas mbi Za̧h-Marki. Ku puh gel kaɓna ɓil kumbon tɔr si Siper. 40Pɔl ba, lu Silas. Nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri poŋ niri ku̧ ɓil ndɔk Gaŋ tul feri riw ke lawsuki ye dara mí ku tɔr ɓáy. 41Pɔl si tusiɓa Siri ke tusiɓa Silisi ƴo hi̧ sa̧w nzuk Ŋgermbayri ŋgerna kú ƴo ke Ŋgermbay ɓa kpuh-u.

16

1Pɔl ke Silas si ka̧h Derbe ke Listere16.1 Derbe ke Listere ɓa puhri ké Pɔl ka̧h ke Barnabas ɓil mbete Fe laɓna Tempuki 14.6-20.. Mí ku ziŋ nzuk-dih fal Ŋgermbay a hani. Riŋ ye ɓa Timote. Sa̧w ye ɓa ziɓ ké fál mah16.1 Í ki̧ Mbete Sa̧w fe 3.15 ɓay tu ɓay fe mí ziɓri ki̧ sa̧w nzukri ké fál mah. Dum law : Nzuk ké mbuŋ Zezu ta-a. Ku ki̧ sa̧w ye ké fál mah ye Mari.. Mah ye kan law tul Ŋgermbay. Bah ye ɓa gerek. 2Nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri ké Listere, ké Yikoniyam, ku lu lakna ɓay Timote ɓa suki. 3Pɔl yih ɓay hi̧ ni ké na ɓa bɔh sina woyri. Kandɔkaw, Pɔl hi̧ Timote kuŋ ndi̧w ɓayu ké ziɓri ké kaɓ tusiɓa-aw ko ni ɓa ziɓ, mí ku tu-tu ɓahri se, bah ye ɓa gerek. 4Puhri gbam kú-u kal ké ri le, ku ƴo sɔk sa̧w nzuk Ŋgermbayri salɓay ké gun nzak pihnari ke ŋgernzuk vul misoŋri ké Zurusalem kuŋ ra16.4 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 15.22-29 ɓay tu ɓay salɓay ké gun nzak pihnari ke ŋgernzuk vul misoŋri ké Zurusalem kuŋ., kú ƴo tulu. 5Kaŋ mí sa̧w nzuk Ŋgermbayri ƴo ŋger ké ɓil kan law woyri kpatara. Namri gbam, ŋgi̧na woyri si ma pol pol.

6Bale ku si ké tusiɓa Firizi-Galaɗ ɓay fe le, Tempuki gboh niri sí tusiɓa Azi16.6 Azi a gelay ta ɓa tusiɓa Sinwa ya. Azi-ay na ɓil tusiɓa Turki a guri-ay. ɓay sɔk ɓay Ŋgermbay ké ri.

Tempuki pih Pɔl si Maseduwan

7Ku ka̧h mahful sekle tusiɓa Misi. Ku yih ɓay rih tusiɓa Bitini, mí Tem Zezu hi̧ niri ful rih-u ya. 8Ku mbi ful tusiɓa Misi, mí ku ɗer si Torowa, puh a luki ké ɓel mahmbih Medeterani. 9Ke suŋaw, Pɔl lɔl. Ke ko nzuk Maseduwan a hani ƴo síɓa goŋ ni ɓahri : « Mú gi Maseduwan, mú so na. »

10Bol fal lɔlɔ Pɔl bale nah eɓ ful ɓay tɔr si Maseduwan16.10 Luk, nzuk-vbeh mbete-ay mbu̧h hani ke Pɔlri. Sa̧wu mí ke vbeh ɓahri, nah.. Nah tu ɓahri, Ŋgerzah pih na ma ma ri ɓay náh si sɔk ɓaysuki lák mbay Ŋgermbay hi̧ nzukri.

11Ké Torowa, nah puh gel kaɓna ɓil kumbon. Nah tɔr si Samutarasi. Tipele-u, nah puh gel kaɓna ɓil kumbon si Neyapol. 12Ké gelaw nah ur si Filipi, puh a luki ɓil distirik a hani ké Maseduwan. Puh-aw, gel pihna ŋgomna-u ɓa rɔmri. Nah kaɓ ri nam mah fe. 13Nam ɔkna ka̧h bale, nah ti̧h ke ɓil puh-aw si ɓel mbih16.13 Ku mbu̧h hani ɓel mbih ɓa fe laɓna ziɓri kandɔk kú-u wɔk ɗikma tukala dara ku goŋ Ŋgerzah. Sa̧wu mí ku si ɓel mbih a uh-u ɓayu. . Nah ker ɓahri, nah zíŋ gel-goŋ Ŋgerzah ziɓri16.13 Ku ti̧h kala ma gel-goŋ Ŋgerzah ziɓri ɓayu ké vul misoŋ ta ɓil puh ya. Ké ta̧w ziɓri, wo̧rori ɓá laɓ boh dara kú mboh vul misoŋ ké ɓil puh ɓáy.. Nah ka̧h. Mí nah ziŋ wu̧yri mí mbu̧h hani ké ri. Nah kaɓ ƴo lu mberem ziŋ niri. 14Wu̧y mbew ké sakra wu̧yri-aw, riŋ ye ɓa Ledi. Pihna ye ɓa ɗam yargar ké lari-u ɓa ŋgeru. Sa̧w puh ye ɓa Tiyatir. Ke ɓa ziɓ ya, mí ke ƴo dim Ŋgerzah ziɓri. Ke ƴo lah ɓay wah bale, Gaŋ tul feri riw mgbur law ye ŋgah hi̧ ni ke ya̧ ɓay mberem Pɔl ke law rihna. 15A ye ke nzuk kerpuh yeri, ku ti̧h mbih batem. Bol falu, ke goŋ na ɓay náh si puh ye. Ke ɓahri, nah ko ni, ke kan law tul Gaŋ tul feri riw ɓa ketina le, náh si kaɓ puh ye.

Ke goŋ na ke kɔkrɔya ɓay náh ya̧ ɓay ye.

16-17Nam ké nah ti̧h ɓay si ma gel-goŋ Ŋgerzah ra dale, gun tikla a hani ɓa mgbal, nzɔh nun wah, mí ke el dih fal wah. A ye-aw, záh ƴo ziŋ ni hi̧ ni ke na ɓa nzuk fe kona. Pihna ye ƴo gi ke lari ɓa ŋgi̧-u hi̧ bahgaŋ yeri. Ke dih fal wah kparvbaw. Ke vba̧ nzak le, ke vba̧ ra ɓáy ɓahri : « Nzukri-ay ɓa gun-laɓ pihna Ŋgerzah ké deɓ ye ta-a. Ku ƴo sɔk wuri mahful kaɓ ke ɔkna ɓa ŋgɔh. »

18Ke laɓ kaŋ nam ke nam hi̧ law Pɔl fa̧h. Mí ke sɔɓ nun bale, ke ɓah hi̧ záh ra ɓahri : « Ke riŋ Ŋgermbay Zezu, mi sɔk mu, mú ti̧h ke tul gun wu̧yaw. »

Mí záh ra ti̧h ke sa̧wseh-u gaŋ.

19Bahgaŋ yeri ko ɓahri, ŋgoro fe su̧na woyri vbar da, mí ku mgba Pɔl ke Silas. Ku kɔklɔ niri kpola kpola si gel-kuŋ salɓay. 20Ku ka̧h ta̧w ŋgernzuk-kuŋ salɓay Rɔmri. Ku ɓahri : « Nzukayri-ay ɓa ziɓ. Ku ƴo gbur puh wah ke ɓay. 21Ku ƴo sɔk fe a a̧y ké a wah, nzuk tusiɓa Rɔmri, nah mah laɓu ya. Nah mah ya̧-u ya pi. »

22Daɓa nzukri ur ku̧ tul Pɔl ke Silas. Ŋgernzukri gɔh gar Pɔl ke Silas ratata ratata, mí ku hi̧ gunbɔk pihnari vba̧ niri ke ka̧wkpuh vbir vbir. 23Ku vba̧ niri ndɔk ŋgi̧ mbamba dara mí ku si ziŋ niri mbih vul mgbal. Ku ɓah hi̧ ŋgernzuk soze-kɔr mgbalri ɓá mbih niri liɓ liɓ ɓa suki. 24Ke lah nzak pihna-aw bale, ke mbih niri vul mgbal gel a gbu̧h-u, mí ke ɓar bɔk woyri ke ɗah a yih-u16.24 Ɗah ɓa kpuh kú-u fel mí ku ɓar kpuhaw mbih keni bɔk mgbalri..

25Pɔl ke Silas ƴo goŋ Ŋgerzah ke siŋ dimna ke haŋgel. Tɔr mgbal a ɓoruri te suk ƴo lah-u. 26Wara mí tusiɓa laŋ yik yik. Diŋ vul mgbal kara laŋ pi. Sa gelaw mí nzak vulri mgbur, sal lari kú-u ŋga̧h keni mgbalri sel riw. 27Ŋgernzuk soze-kɔr mgbalri ra ba, tom yirkiɗ ke nam le, ke ko nzak vul mgbal na ŋgah ŋgah. Ke ker ɓahri, mgbalri ɗuk da. Bale ke lu mahwu̧y pevbȩɗ ɓay i keni tul ye. 28Mí Pɔl ɓah ɓay ɓeleŋ hi̧ ni ɓahri : « Mú i tul wo ya. Nah ƴo ri-ay gbam wah. »

29Ŋgernzuk soze-kɔr mgbalri ra vbi hɔrɔ. Ku hi̧ ni hɔrɔ. Ke ɗuk ɓa gah-u rih tul Pɔl ke Silas. Mun ye to kpak kpak, ke huk siɓa gburuk ké pol woyri. 30Ke ten niri ke ɓil vul a gbu̧h-u ra, mí ke vbi niri ɓahri : « Ŋgernzukri, mi láɓ ani ɓay kaɓ ke ɔkna ɓa ŋgɔh ra le ? »

31Ku yih nzak ye ɓahri : « Mú kan law tul Ŋgermbay Zezu, Gaŋ tul feri riw le, ke yá̧ mu ɓa gun puh lakna ye, a wo ke nzuk kerpuh wori. »

32Ku sɔk ni ɓay Gaŋ tul feri riw, a ye ke nzuk kerpuh yeri gbam, ku lah. 33Suŋaw gaŋ mí ŋgernzuk soze-kɔr mgbalri ra maŋ niri si wɔk no̧ko woyri. Bol falu mí ke hi̧ niri, ku soh ni mbih batem, a ye ke nzuk yeri riw. 34Ke maŋ Pɔl ke Silas si puh ye. Ke mgba niri ɓa suki, ke hi̧ niri fe su̧na. A ye ke nzuk yeri, ku ziŋ mun rihna ɓayu kú-u kan law tul Ŋgerzah.

35Tipele teh mí ŋgernzuk-kuŋ salɓay Rɔmri pih soze woyri si sɔk ŋgernzuk soze-kɔr mgbalri ɓahri, ké poŋ nzukawri ɓá tɔr.

36Ŋgernzuk soze-kɔr mgbalri ra el sɔk Pɔl ɓahri : « Ŋgernzuk-kuŋ salɓayri pih nzak pihna hi̧ mi ɓay mí poŋ wuri. Kaŋ dale í ti̧h, í si wuri ɓa suki wara. »

37Mí Pɔl el ke ɓay hi̧ sozeri ké gi ra ɓahri : « Ku kuŋ salɓay ké tul wah ya, mí ku vba̧ na ké nun nzukri mgbum, a wah ké nah ɓa gun puh lakna Rɔmri dara mí ku mbih na ké vul mgbal. Mí aŋay le, ku yih ɓay náh ƴa-ƴahra, mí náh ti̧h. Ta laɓ kandɔkaw ya. Kú gi ten na ke mun woyri gaŋ. »

38Sozeri ké gi ke nzak pihna ŋgernzuk-kuŋ salɓay Rɔmri ra el si ndazi ɓayu hi̧ niri. Ku lah ɓahri se, Pɔl ke Silas ɓa gun puh lakna Rɔmri bale, hȩkme laɓ niri. 39Ŋgernzukri ra ur gi ta̧w woyri gɔl niri. Ku ten niri ké ɓil vul mgbal. Ku goŋ niri kú tɔr ké puh woyri. 40Mí Pɔl ke Silas ti̧h, ku si puh Ledi. Ku ziŋ nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri ké ri. Ku hew niri ke ɓay Ŋgermbay, mí ku tɔr.

17

Ɓay Ŋgermbay ka̧h tusiɓa Tesaloni

1Pɔl ke Silasri mbi mahful17.1 Ɓay Silasri : Silas ke Timote ɓa bɔh sina Pɔl. Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 16.1-3 ɓay tu ɓayu. Silas mí ɓa ŋgernzuk ké sakra bɔh sina Pɔlri.. Ku si ka̧h Amfipoli ke Apoloni, mí ku kal si Tesaloni. Ké puh-aw, vul misoŋ ziɓri ƴo ri. 2Kandɔk ké ɓa fe laɓna ye, ke si vul misoŋ ziɓri ke bɔh sina yeri. Ɓil nam ɔknari ké dih fal hani sayaw, ke mbi ɓay Ŋgerzah ké ɓil mbete vbehna Moyiz ke mbete vbehna gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri, ku ɓah ɓayu ziŋ haniri. 3Ke mbi mbete ra sɔk niri ɓay Ŋgermbay ke fulu fulu, ke ɓah ɓa teh-u ɓahri se, Ŋgerzah lek hi̧ Ŋgermbay ko seh hul, ke sɔk ɓay ti̧hna ye ke puh záh. Dara mí ke el ɓahri : « Ŋgermbay ké mi sɔk wuri ɓay ye-ay ra gi, a ye mí ke ɓa Zezu. »

4Nzuk a haniri ké haŋsekle woyri ya̧ ɓayu. Ku mbu̧h ziŋ Pɔl ke bɔh sina yeri. Daɓa gerekri ké ƴo dim Ŋgerzah ziɓri ƴo ri. Wu̧y riŋ ɗinari mah fe ƴo sakra woyri pi.

5Bale sere rih law ziɓ a haniri, mí ku mbu̧h kɔk nzukri ké kaɓ gɔr gɔr ké ɓel mgboŋ. Ku fa̧h niri si keni wuh wuh, ku zukru kerɓay nzukri ɓil puh hi̧ puh laŋ. Ku si ka̧h kerpuh Zasoŋ17.5 Ɓay Zasoŋ na ɓil Mbete Rɔmri 16.21 pi.. Ku si ƴah Pɔl ke Silas ɓay ten niri ma sakra nzuk puhri. 6Mí ku ziŋ niri ya. Ku kɔklɔ Zasoŋ ke nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbay a haniri, si keni pol ŋgernzuk puhri. Ku ɓah ɓay ke ŋgere ŋgere ɓahri : « Nzukawri-aw ƴo gbur tusiɓa gbam, mí aŋay, ku ka̧h puh wah-ay da. 7Zasoŋay ba, ya̧ niri na puh ye. Nzukawri-aw gbam ɓahri, mbay a ɓoru ƴo ri. Riŋ mbay woyri ɓa Zezu, mí ku to ɓay mbay sezar ma kpah. »

8Ɓayu-aw zukru kerɓay nzukri ke ŋgernzuk puhri gbam. 9Ku hi̧ Zasoŋ ke tɔr nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbay a ɓoruri, ku puh lari dara mí ku poŋ niri tɔr ɓáy.

Nzukri ké Bere lah ɓaysuki Ŋgermbay

10Suŋ sih bale, nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri pih Pɔl ke Silas seɗe mbɔk si Bere. Ku ka̧h, mí ku kal si vul misoŋ ziɓri. 11Ziɓri ké Bere na kandɔk ziɓri ké Tesaloni ya. Ku ɓa nzuk ru̧nari. Ku ya̧ nzak pihna ké Pɔl gi keni ra ɓa suki. Namri gbam, ku ƴo fakla ɓil mbete vbehna Moyiz ke mbete vbehna gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri ɓay tu ɓahri, ɓay ké Pɔl ɓah-ay ra wa, ɓa ketina gaŋ le ? 12Mí daɓa ziɓri kan law tul Ŋgermbay. Ké haŋsekle gerekri kara, wu̧y riŋ ɗinari ke wo̧rori ɓa ŋgi̧-u kan law tul Ŋgermbay pi. 13Dale ziɓri ké Tesaloni lah ɓahri, Pɔl ƴo ka-kah ɓay puh lakna Ŋgerzah ké Bere bale, ku si ri. Ku zukru kerɓay nzukri hi̧ puh laŋ yik yik. 14Wara mí nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri maŋ Pɔl ɗuk ɓa gah-u si ɓel mahmbih ɓay ké mbi kumbon. Silas ke Timote ba, ku kaɓ Bere. 15Nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri puh kumbon, ku ɓaŋ Pɔl kpu̧ru ka̧h Aten dara mí ku el ɓáy. Pɔl pih niri ɓahri, kú si sɔk Silas ke Timote ɓá gi ziŋ ni ɓa gah-u.

Pɔl kaɓ Aten

16Pɔl ƴo geŋ niri ké Aten. Ke ha̧rma ɓil puh-aw. Ke ko sam fe záhri ɓoɗ ɓoɗ mbah ri, mí law ye se ni ɗɔk ɗɔk ɓayu. 17Kaŋ mí ke ƴo lu mberem ɓay Ŋgermbay Zezu nam ke nam ké ɓil vul misoŋ ziŋ ziɓri ke sa̧wnzuk a ɓoruri ké ƴo dim Ŋgerzah. Ké lumu kara, ke ƴo lu mberemu ziŋ nzuk a suŋ suŋ ké-e ziŋ ké ri pi. 18Bale nzuk-ten sa̧wɓayri kú-u ɗi niri ɓa Epikiri ke Esotikiri loh hehr gi ta̧w ye lu mberem ziŋ ni17.18 Ɓay Epikiri ke Esotikiri : Nzukri-aw laɓ likol ké ta̧w nzuk ké riŋ ye ɓa Epikiri, nzuk a haniri laɓ likol ké ta̧w Zeno ké gel kú-u ɗi ɓa esotik. . Nzuk a haniri ɓahri : « A fe mí gbahla-ay ƴo ɓah-u le ? »

Nzuk a ɓoruri ɓáy ɓahri : « Ko ya le, ke ƴo ɓah ɓay záh a kalari hi̧ na munu. Ke sɔk ɓay záh a ɓoru ké riŋu ɓa Zezu ke ɓay ti̧hna záhri ke pa̧ymun a foyu. »

19Mí ku maŋ Pɔl si ndiseŋe ké riŋu ɓa Aropaz ké pol daɓa nzukri. Ku vbi ni ɓahri : « Mahful ƴo ri ɓay náh tu sa̧w fe sɔkna wo a foyu ké mu gi keni-ay ra le ? 20Ɓay fe le, nah lah ɓay a foyuri, mí nah yih tu sa̧wu ɓa teh-u. »

21Nzuk Atenri ke sa̧wnzuk a ɓoruri ké ɗeh puh ké Aten gbam zi sa̧wseh woyri ɓay lu mberem ke lah ɓay a foyuri. 22Wara mí Pɔl ur síɓa ké sakra nzukri ké ndiseŋe ra, mí ke yih nzak woyri ɓahri : « A woiri nzuk Atenri, mi ko ɓahri, ɓil fe laɓna woiri gbam, i ƴo dim záhri dim. 23Mi ha̧rma ɓil puh woiri gbam, mi ko gel kaniri ɓoɗ ɓoɗ bale, mi ziŋ gel kani a hani kú-u vbeh fe kan ri kandɔkay : “Nzuku a záh ké nah tu ni ya.” Mí záh ké i dim ni dan tu ni ra mí-i gi sɔk wuri ɓay ye-ay. 24Ŋgerzah, nzuk-laɓ nunmbam ke tusiɓa ke feri gbam ké na ɓilu, a ye, ke ɓa Gaŋ tul feri riw, mí ke ta kaɓ gel kani ké nzukri mboh ya. 25A ye, ke ta ke ɗaka ɓay nzuk ɓá hi̧ ni fe ya. Nzuk-mgba sa̧w ye kara ta-a pi. A ye ma, mí ke laɓ nzuk, ke hi̧ kuna ku nzuk, ke hi̧ fe a ɓoruri gbam hi̧ nzuk pi. 26Ke laɓ nzuk mbew, mí ke hi̧ sa̧wnzukri gbam ti̧h ke ɓil nzuku ku̧ tusiɓa. Ke kehr tusiɓa hi̧ sa̧wnzukri, ke hi̧ niri sew kaɓna woyri. 27-28Ke laɓ sa̧wnzukri ɓay kú nzah ni. Ku ndar ndɔk ƴah ni le, ku zá ni. Mí ketina, ke ƴo ɗih ya ké ta̧w wah mbew mbew gbam ɓay fe le, sa̧w ɔkna wah, ha̧rma wah, káɓ tukala wah gbam na ta̧w ye kandɔk ké nzuk woiri a haniri ten siŋ ɓahri : A wah nah ɓa sa̧wkani ye.29Ké nah ɓa gun yeri, nah ta ker ɓahri, Ŋgerzah ɓa záh fal fe záhri ya. Ke ta ɓa záh lari lɔr mini lari a garu mini kasaw ké nzukri laɓ ke kerɓay woyri ya. 30-31Lewsa̧, Ŋgerzah ik law ké tul nzukri ké ƴo dim záhri ɓayu ké ku ɓa ra̧w. Wara mí, ke ƴo ɓah hi̧ nzukri gbam ké gelri riw ɓá mbi law ké tul záh woyri ma fal, kú el kan law tul ye ɓayu ké-e lu nam-kuŋ salɓay nzuk tukalari gbam, mí ke mbi nzuk ké mah ɓay kuŋ salɓay ke gelu gelu kandɔk ké-e ti̧h ke puh záh ke pa̧ymun a foyu. »

32Ku lah Pɔl ƴo ɓah ɓay záhri ké ɓay ziŋ pa̧ymun a foyu bale, nzuk a haniri sak ni sak. Nzuk a ɓoruri ba, ɓahri, ku yih lah ɓayaw ra ɓáy. 33Kaŋ mí Pɔl ti̧h ké sakra woyri. 34Nzuk a haniri mbu̧h ziŋ ni, ku kan law tul Ŋgermbay. Ké sakra nzuk-kan law tul Ŋgermbayri-aw, Denis ké ɓa ŋgernzuk ndiseŋe ke wu̧y a hani ké riŋ ye ɓa Damari dara mí ke nzuk a ɓoruri pi.

18

Ɓay Ŋgermbay ka̧h Kɔrente

1Bol falu Pɔl ur ké Aten tɔr si Kɔrente. 2Ké gelaw, ke ziŋ ziɓ a hani ké riŋ ye ɓa Akila. A ye, ku mbuŋ ni ké tusiɓa Poŋ. Nam ro ya ɓáy, mí ke ur ke Rɔm ké tusiɓa Itali ke wu̧y ye Pirisil ka̧h Kɔrente ɓayu ké sezar Koloɗ mbay a luki ni̧h ziɓri ké ɓil puh kaɓna mbay ye. Mí Pɔl mbu̧h ziŋ niri. 3Ké goso pihna woyri mah hani, ke kaɓ ƴo laɓ pihna ziŋ niri. Pihna-u ɓa pihna-sa̧h ho̧ko ɓa vul a pɔru. 4Nam ɔknari gbam, Pɔl ƴo lu mberem lak mbay Ŋgermbay ké vul misoŋ ziɓri. Ziɓri ke gerekri ƴo ya̧ ɓayu. 5Silas ke Timote ur ke Maseduwan gi ka̧h bale, Pɔl poŋ pihna-sa̧h ho̧ko, ke mbi mun ye rih ɓil pihna-sɔk ɓay Ŋgermbay mbew yaŋ wara. Ke ƴo sɔk ziɓri ɓa teh-u ɓahri, Zezu mí ɓa Ŋgermbay. 6Mí ziɓ a haniri to ɓay ɓahna ye ma kpah. Ku ɓeɓ riŋ Ŋgermbay bale, Pɔl kpoh kasal gar ye18.6 Ké ta̧w ziɓri, kpoh kasal ta ɓa mgba nazi ya. Fe laɓna-u sɔk ɓahri, ku ƴo ke hani ya.. Ke ɓahri : « Ɓeɓna woiri ɓa ɓay woiri, ɓayu ko mi mba. Aŋay, mi sí ma ta̧w sa̧wnzuk a ɓoruri wara18.6 Í mgba gel ki̧na-ay tuh ke Mbete Ézéchiel 33.1-9.. »

7Ke ti̧h ke vul misoŋ ziɓri, mí ke si puh Titiyusi Zusteŋ. Ke ɓa nzuk-dim Ŋgerzah ziɓri. Puh ye na ɓel vul misoŋ ra. 8Kiripusi, mbay vul misoŋ ziɓri-aw kan law tul Ŋgermbay Gaŋ tul feri riw, a ye ke nzuk kerpuh yeri gbam. Daɓa nzuk Kɔrenteri kara, lah ɓay ɓahna Pɔl, mí ku kan law tul Ŋgermbay, ku ti̧h mbih batem pi. 9-10Suŋ a hani bale, Gaŋ tul feri riw rih tul Pɔl ke lɔlɔ ɓahri se : « Mú laɓ hȩkme ya. Mú poŋ nzak wo ya. Mú ɓah ɓay bi ma pol pol, mi ƴo ziŋ mu gaŋ. Nzuk mbew ké ɓay laɓ fe a se-u ziŋ mu ta-a ɓay fe le, nzukri ŋgi̧-ŋgi̧ mí ɓa mi̧hri biri ké ɓil puh-ay. »

11Pɔl el kaɓ Kɔrente laɓ mbihmbam mbew ke few tɔtɔklɔ. Ke sɔk nzukri ɓay lak mbay Ŋgerzah.

12Sew ké Galyoŋ ɓa guvener a foyu ké tusiɓa Akay, mí ziɓri mbu̧h nzak mbew bale, ku mgba Pɔl si keni gel-kuŋ salɓay. 13Ku goh ni ɓahri : « Gunwo̧ro-ay ƴo rah nzukri ɓá dim Ŋgerzah ke mahful a a̧y ké si ke bolkusol wah ya. »

14Pɔl ah haw ye ɓay ɓah ɓay wara mí guvener mbi ɓay. Ke yih nzak ziɓri ɓahri : « Gelke ɓa bolkusol tusiɓa mí ke ɓeɓ mini mgbɔrɔ mí ke laɓ le, mi yá̧ sekna woiri ziɓri. 15Mí kandɔk ké ɓa fahɓay tul ɓay ɓahna, tul riŋ feri, tul bolkusol woiri le, a woiri mí í ko ɓayu. A bi le, mi sa kuŋ salɓay a kandɔkawri ya. »

16Ke ni̧h niri ké gel-kuŋ salɓay ye. 17Bale ku el mgba Sosten mbay vul misoŋ ziɓri. Ku vba̧ ni vbir vbir ké gel-kuŋ salɓayaw. Guvener Galyoŋ ba, fer niri ya pi.

18Pɔl kaɓ Kɔrente nam mah fe dara mí ke vbar nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri, mí ke tɔr. Pirisil ke Akila si ziŋ ni. Ku ka̧h Senkere. Ku puh gel kaɓna ɓil kumbon. Pɔl yih si ma tusiɓa Siri, mí ke su̧h tul ké Senkere ɓay nam-saŋ mun ye ké-e wah ziŋ Ŋgerzah ɔh da. 19Ku dah ké Efeze. Pɔl poŋ bɔh sina yeri. Ke kal si vul misoŋ ziɓri, ke lu mberem Ŋgermbay ziŋ niri. 20Ku goŋ ni ɓay ké kaɓ ziŋ niri nam ma pol ɓáy, mí ke sa-a. 21Ke vbar niri ɓahri : « Ŋgerzah yih le, mi él gi ta̧w woiri ɓáy. »

Ke el si hil kumbon, mí ke tɔr.

22Ke ka̧h Sezareh ké tusiɓa Siri, mí ke hil si Zurusalem. Ke vah sa̧w nzuk Ŋgermbayri dara mí ke ɗer si Antiyos ké tusiɓa Siri ɓáy. 23Ke kaɓ ri nam mah fe dara mí ke tɔr. Ke ha̧rma ké tusiɓa Galaɗ ke tusiɓa Firizi ƴo hi̧ nzuk-dih fal Ŋgermbayri gbam ŋgerna ƴo ke Ŋgermbay ɓa kpuh-u.

Ɓaysuki Ŋgermbay ka̧h Efeze

24Ziɓ a hani mbew ka̧h Efeze. Riŋ ye ɓa Apolo. Ku mbuŋ ni ké Aleksandere ké tusiɓa Eziɓte. Ke ɓa nzuk-tu mahful ɓah ɓay, ke ɓa nzuk goso-tu mbete vbehna Moyiz ke mbete vbehna gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri. 25Ku firma ni mahful ké Gaŋ tul feri riw nda hi̧ nzuk yeri ɓa teh-u. Tempuki ƴo ziŋ ni, mí ke ɓer ɓay ke mun rihna. Ke ti̧h mbih batem nzuku a Za̧h18.25 Í ki̧ Mbete Luk 3.3-18 ɓay tu ɓay batem nzuku a Za̧h. kaŋ ɓáy, mí ke toŋ ka-kah ɓay Zezu. Ke sɔk nzukri ɓayu ke gelu gelu. 26Apolo ra ka̧h Efeze, mí ke titil sɔk ɓay Ŋgermbay ɓa teh-u ɓil vul misoŋ woyri ziɓri. Pirisil ke Akila lah ɓay ye, mí ku maŋ ni gi ta̧w woyri. Ku firma ni fulɓay Ŋgerzah ma pol ɓáy. 27Apolo yih ɓay si ma Akay, mí nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri ké Efeze so ni. Ku vbeh mbete hi̧ nzuk-dih fal Ŋgermbayri ké Akay ɓay kú ya̧ ni ɓa suki. Ka̧hna ye ti̧h suk hi̧ nzukri ké kan law tul Ŋgermbay ɓay tumbɔl lawsuki Ŋgerzah. 28Ke mbi mbete vbehna Moyiz ke mbete vbehna gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri sɔk keni ɓa teh-u hi̧ ziɓri ké pol daɓa nzukri ɓahri, Zezu mí ɓa Ŋgermbay gaŋ, mí ku ta̧h ma̧y ɓayu kpu̧y.

19

1Seh ké Apolo ƴo Kɔrente-aw, Pɔl ba, mbi mahful tul kasaw si ka̧h Efeze. Ke ziŋ nzuk-dih fal Ŋgerzah a haniri ké ri. 2Ke vbi niri ɓahri : « Seh ké i ya̧ ɓay Ŋgermbay ra wa, i tu ke mun woiri ɓahri, Tempuki ɓa záh woiri, tu-tu le ? »

Ku yih nzak ye ɓahri : « Bɔk mbew wah gel lah ɓay Tempuki ya. »

3Mí Pɔl el vbi niri ɓahri : « A̧w ba, batem a suŋ mí i ti̧h wuri ɓilu le ? »

Ku yih nzak ye ɓahri : « Nah ti̧h ɓil mbih batem nzuku a Za̧h. »

4Pɔl ɓah hi̧ niri ɓahri : « Za̧h soh ziɓri mbih batem nzuku a mbilaw ɓay kú mbi law woyri el kan law tul Ŋgermbay woyri ké-e ƴo gina. Í lah, Ŋgermbay ra gi da. Ke ɓa Zezu. »

5Ku lah ɓayu lah, mí ku ti̧h mbih batem Zezu, Gaŋ tul feri riw ɓa nzuk yeri. 6Pɔl ɓaŋ ndɔk kan tul woyri, mí Tempuki gi rih tul woyri hi̧ a ge ge le, ɓah ɓay ke nzakri ɓoɗ ɓoɗ kú-u tu ya. Ku ɓah ɓay ké Tempuki ɓaŋ ndoh nzak woyri. 7Ŋgi̧na nzukuri laɓ boh falu seɗe.

8Laɓ few say Pɔl ƴo si vul misoŋ ziɓri. Ke ƴo ɓah tehɓay lak mbay Ŋgerzah hi̧ guh law woyri, ke ƴo lu mberemu ziŋ niri kpatara. 9Mí nzuk a haniri ba, kpuh tul. Ku ƴo ɓeɓ ɓay mahful si ta̧w Ŋgerzah ké pol daɓa nzukri ɓahri, Zezu ta ɓa Ŋgermbay ya. Mí Pɔl lu mun ye ké haŋsekle woyri. Ke fa̧h nzuk-dih fal Ŋgermbayri si mbu̧h niri ké likol. Likolu ɓa likol nzuk a hani kú-u ɗi ni ɓa Tiranu. Pɔl ƴo lu mberem Ŋgermbay namri gbam ziŋ niri ké ri. 10Ke laɓ kaŋ kaŋ mbihmbam seɗe hi̧ ziɓri ke sa̧wnzuk a ɓoruri ké kaɓ tusiɓa Azi gbam lah ɓay Gaŋ tul feri riw. 11Ké ɓil mbihmbamu-aw, Ŋgerzah hi̧ Pɔl laɓ fe saŋ a mba-mba-uri pi. 12Nzukri fa̧h nzak gar pihna ké Pɔl ndoh si za keni nzuk senari le, sena woyri gah poŋ niri, záhri kara ti̧h ké tul nzukri pi.

13-14Ziɓ a hani ké ɓa ŋgernzuk fe puhna, riŋ ye ɓa Seva. Ke ƴo ke gunri toŋndɔk say. Gun yeri ɓa nzuk sa̧wkpuhri. Ku ha̧rma ƴo ni̧h záhri ké tul nzukri, mí nam mbew, ku mbi riŋ Zezu, Gaŋ tul feri riw. Ku rih tul nzuk a hani ké záh ƴo tul ye, mí ku ɓahri : « Ke riŋ Zezu ké Pɔl ƴo sɔk ɓayu ra, nah ɓah hi̧ mu, mú ti̧h. »

15Záh ké ƴo tul nzuk ra yih nzak woyri ɓahri : « Zezu le, mi tu ni tu. Pɔl kara, mi ko ni ko pi. Mí a woiri ba, i ɓa geri le wo ? »

16Nzuk ké záh ƴo tul ye ra, ur ziŋ niri katal ke nzak. Ke mba niri ke ŋgerna. Ke vba̧ niri ku̧ mbeleŋ mbeleŋ, ku ɗuk ndiwri ndiwri.

17Ziɓri ke sa̧wnzuk a ɓoruri gbam ké kaɓ Efeze-aw ra lah ɓayu bale, hȩkme laɓ niri, mí ku pir riŋ Ŋgermbay Gaŋ tul feri riw pir. 18Mí daɓa nzukri ké kan law tul Ŋgermbay gi ten ɓay fe laɓna su̧hru woyri, ku sɔk ɓay sa̧wkpuh woyri ké pol nzukri pi. 19Ŋgi̧na nzukri mah fe mí fa̧h mbete záh kú-u laɓ keni sa̧wkpuh woyri-aw gi keni ku̧ tul hani. Ku nzuh kum kum ké pol nzukri. Ku ki̧ suy lari mbete-uri le, lari-u mah lari pihna nam sɔɗ sɔɗ boh gel bon ndiɓi (nam 50.000). 20Kaŋ mí ɓay lak mbay Gaŋ tul feri riw ya̧ gel ma pol pol ke ŋgerna ye.

21Pihna Pɔl ɔh ké Efeze bale, Tempuki hi̧ kerɓay ziŋ Pɔl ɓay ké si Zurusalem. Ke kál ke tusiɓa Maseduwan ke tusiɓa Akay dara ke ká̧h Zurusalem ɓáy. Ke ɓahri se : « Mi ka̧h Zurusalem le, mah ɓay mí si ko Rɔm, puh kaɓna sezar. » 22Ke pih nzukri seɗe ké sakra nzukri ké ƴo so ni, si Maseduwan, Timote ke Arasi. A ye ba, ke ɓay kaɓ tusiɓa Azi nam ndi̧ ɓáy.

23Ke sewu-aw, baw ɓay ur ké Efeze goɗi goɗi ɓay mahful Ŋgermbay ké nzukri mbi. 24Ŋgernzuk vul tiw a hani ƴo ri. Riŋ ye ɓa Demtere. A ye mí ke tur ɓayaw. Ke ƴo tuh lari ɓa vul a mah gelu ŋgoɓ. Lari-u ŋge-ŋger. Vulu eŋ vul kani záh Artemi19.24 Artemi ɓa riŋ záh a wu̧yu ké sa̧wnzuk gerekri ƴo dim ni ɓa ŋgi̧-u.. Nzukri ké ƴo laɓ pihna ziŋ ni-aw ya̧ lari pihna woyri ɓa ŋgi̧-u. 25Mí ke mbu̧h mbaŋ yeri, nzukri ké ƴo tuh vul kani záh Artemi pi. Ke ɓah hi̧ niri ɓahri se : « Ya̧h biri, i ko wuri ko, pihna wahri-ay mí nah ƴo ziŋ keni lari. 26I lah wuri lah, i tu wuri tu pi, Pɔlaw ra ƴo rah daɓa nzukri ké Efeze ɓahri, fe temri ké nzukri laɓ ɓay záh, ku ɓa kɔk záhri. Mí ke rah nzukri ké Efeze-ay kaŋto ya, ke rah nzukri ké tusiɓa Azi gbam pi. 27Ɓay Pɔlaw seh par par le, ta ɓa pihna wah kaŋto mí nzukri ɓay ko ɓa fe a kɔku ya. Wara le, nzukri ké Azi ke nzuk tusiɓa a ɓoruri gbam ɓay poŋ dim Artemi, záh a luki. Ku ɓay poŋ vul kani ye na ndikpo dale, riŋ ɗina ye kara ɓay gbu̧h pi. »

28Nzukri lah ɓayaw bale, law woyri fa̧h niri tuh tuh, mí ku vba̧ nzak gɔrɔm gɔrɔm ɓahri : « Artemi záh Efeze ɓa záh a luki. »

29Ɓayu ya̧ ka̧w puh ya̧h ya̧h zukru kerɓay nzukri gbam, mí ku ti̧h ke ɗukna wuh wuh ma gel-mbu̧h hani a luki. Ku mgba bɔh sina Pɔlri seɗe, Gayus ke Arisitar kú-u ɓa nzuk Masadewanri. Nzukri kɔklɔ niri kpola kpola ma gel-mbu̧h hani ra. 30Pɔl ba, yih ɓay si ma ta̧w daɓa nzukri-aw, mí nzuk-dih fal Ŋgermbayri gboh ni. 31Ŋgernzuk pihna ŋgomna a haniri ké tusiɓa Azi, ku ɓa ya̧h ke Pɔl. A woyri kara, ku pih nzak pihna hi̧ ni ɓay ké si gel daɓa ra ya. 32Pɔl ta-a, nzukri ba, zukru ɓay maŋ. A ge ge le ɓah ɓay ye si kpa̧ra kpa̧ra. Ŋgi̧na nzukri tu sa̧wɓay mbu̧hna ra ya. 33Mí ziɓri yih ɓay lu mun woyri. Ku to Aleksander kȩh hi̧ ni ke si ƴo pol daɓa nzukri. Aleksander ɔr ndɔk ɓay hi̧ nzukri ɓá poŋ suhɓay. Ke yih ɓay sɔk nzukri ɓahri, a woyri ziɓri, ku ta ɓil ɓayu ya. 34Nzukri tu ni ɓa ziɓ bale19.34 Pɔl ɓa ziɓ. Nzuk puh Efezeri kehr haŋsekle ziɓri ya. Ku ko ziɓ ké dih fal Ŋgermbay ya mini ziɓri ké dih fal Ŋgermbay le, mah hani ké nun nzuk puhri. Ké sa̧w Ŋgermbay ɓa ziɓ, sa̧w ziɓri ke keretiyȩri ɓa mbew., ku titil vba̧ nzak gɔrɔm gɔrɔm ɓa foyu ɓáy ɓahri : « Artemi, záh Efeze ɓa záh a luki. Artemi, záh Efeze ɓa záh a luki. Artemi, záh Efeze ɓa záh a luki. »

35Ku vba̧ nzak kaŋ mah sa̧wseh seɗe bale, nzuk fe vbehna ŋgomna ziŋ ful hi̧ nzukri ɔk nzak woyri, mí ke ɓah ɓay ɓahri : « A woiri nzuk Efezeri, ɓay fe mí i vba̧ nzak kaŋ le wo ? A ge ge le tu ɓahri, nzuk Efezeri ɓa nzuk-kɔr vul kani Artemi záh a luki ké kasaw ye toh ke nunmbam ɓu puh-ay, tu-tu. 36Kandɔkaw, ma̧y ɓayu ta-a. Kaŋ dale í kaɓ ɗeŋ, í poŋ fe laɓna va̧h. 37Nzukri ké i mgba gi keni-ay ra, ku ɓeɓ vul kani záh wah ya, ku far záh wah kara ya pi. 38Demtere ke bɔh pihna yeri ƴo ke ɓay ziŋ nzuk le, gel-kuŋ salɓay ƴo puh-ay, nzuk-kuŋ salɓayri kara, ƴo ri pi. Kú si sek nzuku ma ma ri. 39Mí gelke i ƴo ke ɓay a ɓoru ké ko daɓa nzukri le, nam-mbu̧h hani a luki ké ŋgernzuk puhri kan ƴo ri. Kú lek ɓayu ké ri. 40Ŋgomna ɓay goh na ɓahri, nah ɓa nzuk-gbur puh ɓay tul fe ké nah laɓ guri-ay ɓay fe le, ɓay a hani mbew ké nah sɔ́k ɓay lu lakna ɓay mbu̧hna-ay, ta-a. »

Bol ɓay ye-aw, ke hi̧ nzukri gbakra hani, mí ku tɔr.

20

Pɔl vbar nzukri

1Bol falu ké fe zɔklɔ ké Efeze ra voh bale, Pɔl mbu̧h nzuk-dih fal Ŋgermbayri. Ke hew niri ke ɓay Ŋgerzah, ke vbar niri, mí ke tɔr si Maseduwan. 2Ke ha̧rma ɓil tusiɓa-aw, ke hew nzuk-dih Ŋgermbayri ke ɓayri ɓoɗ ɓoɗ ɓa ŋgi̧-u, mí ke ka̧h keni Akay20.2 Guri-ay, ku ɗi tusiɓa Akay ɓa Grèce.. 3Ke kaɓ ri laɓ few say bale, ke lek mun ye ɓay puh gel kaɓna ɓil kumbon ɓay si tusiɓa Siri dara, ke kál si Zurusalem20.3 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 19.21 ɓay tu ɓahri, Pɔl lek ɓay kál si Zurusalem lewsa̧ da., mí ke lah ɓahri, ziɓri lek ɓay ké duh gel ɓay i ni bale, ke el ke mahful a Maseduwan ke bɔk. 4Nzukri ké ɓaŋ Pɔl, riŋ woyri mí na-ay : Sopate gun Purusi ké puh ye ɓa Bere, Arisitar ke Sekudu, puh woyri ɓa Tesaloni, Gayus nzuk Derbe, Tikus ke Torofin nzuk tusiɓa Aziri ke Timote. 5-6Ku ɓaŋ ni gi ka̧h Filipi ké tusiɓa Maseduwan. Ku poŋ ni ziŋ mi20.5-6 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 1.1 ɓay tu ɓahri, Luk mí ɓa nzuk-vbeh mbete-ay., ku kal si geŋ na ké Torowa. A wah ba, nah kaɓ Filipi geŋ ti̧hmbih-i guy buma dara mí nah puh gel kaɓna ɓil kumbon ɓáy. Nah laɓ nam ndiɓi, suŋ ke seh ké tul mbih, mí nah ka̧h Torowa. Nah ziŋ niri, nah kaɓ ri dimasi mbew. 7Seh dimasi-aw, a wah nzuk-dih fal Ŋgermbayri nah mbu̧h hani ɓay gɔh peŋ20.7 Ɓay tu ɓay gɔh peŋ, í ki̧ gun ɓay ké si ke gel ki̧na Mbete Fe laɓna Tempuki 2.42., mí Pɔl ƴo lu mberem Ŋgermbay ziŋ nzukri. Ke ɓah ɓay kpu̧ru kpu̧ru ka̧h haŋgel ɓayu ké pele le, nah tɔru. 8Nah mbu̧h hani ké ɓil vul a fál síɓa. Lamperi ŋgi̧-ŋgi̧ ƴo teh gel. 9Gun seke a hani, riŋ ye ɓa Yutuku, ke kaɓ fenetere. Nam duk ni mgbu̧ra mgbu̧ra. Pɔl ba, toŋ ɓah ɓay ma pol pol bale, nam kal Yutuku yek, mí ke lih ke fal nzarvbay toh buɓ ɓu kala ɓa hul. Ku ɔr ni le, ke hu da. 10Pɔl ɗer mí ke guɓ tul hul ra. Ke mbi ni, ke el ɓah hi̧ nzukri ɓahri : « Í ɔk nzak woiri. Ke ƴo ke nun. »

11Ku el hil si ɓil vul ra ɓáy, nah gɔh peŋ, nah su̧ fe ke haniri. Pɔl mbi nzak ɓay ye ɓah kpu̧ru ka̧h gel tipele ké fa̧h hoh, mí nah tɔr. 12Nzukri maŋ gun seke ra tɔr keni ke law rihna a luki.

Pɔl vbar ŋgernzuk vul misoŋ Efezeri

13A wah ke Sopateri, nah puh gel kaɓna ɓil kumbon, mí nah tɔr si Asos. Pɔl ba, ko su-su ɓay si ke bɔk. Nah lek ɓay ziŋ haniri ma Asos. 14Ke ziŋ na ké ri, nah mbi ni kaɓ ɓil kumbon kaɓna wah, mí nah tɔr si ka̧h Mitilin. 15Tipele, nah ur ké Mitilin si ka̧h Kiyos. Tipele a ɓoru, nah si ka̧h Samos. Nam a ɓoru ɓáy, nah ka̧h Mileɗ. 16Pɔl sa puh gel kaɓna ɓil kumbon ké ɓay si ma Efeze ya, rɔkɔ nam ye ɓá ŋgi̧ ké tusiɓa Azi. Mahful ƴo ri le, ké ka̧h Zurusalem dara ti̧hmbih Pandekoɗ ɓá laɓ ɓáy. 17Ké Mileɗ, Pɔl pih ɗi ŋgernzuk vul misoŋ Efezeri. 18Ku gi, mí ke ɓah ɓay hi̧ niri ɓahri : « Ke ka̧hna bi da̧y ké tusiɓa Azi-ay, i tu wuri mi ke siŋ sina bi ké sakra woiri tu pi. 19Mi laɓ pihna hi̧ Gaŋ tul feri riw ke mbihnun pi ke ɗiŋ tul hi̧ nzukri pi. Kosehri ɓoɗ ɓoɗ pi mí ziŋ mi ɓay ziɓri ké lek ɓay i mi. 20-21I tu wuri pihna ké mi laɓ tu-tu. Fe-ti̧h wuri suk ra, mi mu̧h wuri ya. Mi ka-kah kerɓay ké Ŋgerzah lek lewsa̧ ɓay í ti̧h ɓa gun puh lakna yeri20.20-21 Í mgba Mbete Efezeri 3.3-6 tuh ke gel ki̧na-ay.. Mi sɔk wuri ké gel daɓa pi, ké hɔndal woiri pi. Mi te-teh ɓay Ŋgerzah hi̧ ziɓri ke sa̧wnzuk a ɓoruri ɓay kú mbi law woyri ké tul záh woyri ma fal, el kan law tul Gaŋ wah Zezu.

22Mí aŋay, í lah, Tempuki ƴo sɔkrɔ mi si ma Zurusalem. Mi tu fe ké ɓay ziŋ mi ké ri ya. 23Fe mbew ké mi tu mí na-ay : Tempuki ƴo sɔk mi puh ke puh ɓa teh-u, ŋga̧hna ke koseh ƴo geŋ mi. 24Keni-aw kara ɔkna bi ɓa fe gel garu ké nun bi. Fe ké ɓa fe a kpakpaŋu le, ɓa ɔ́h pihna ké Gaŋ bi Zezu ɓaŋ ndoh ndɔk bi ɓay mi te-teh ɓay lawsuki Ŋgerzah mí-i ɗuk keni ɓay ka̧h gbu̧h-u.

25Mí aŋay, í lah mi. Mi tu ɓahri, a woiri ké mi ha̧rma sakra woiri, mi ka-kah ɓay lak mbay Ŋgerzah ra, i ta ko mi mba wu̧m. 26-27Mi mu̧h wuri kerɓay Ŋgerzah mbew ya, mi sɔk wuri fe ké-e lek ɓay puh lakna ye gbam. Mi ƴo ɓah hi̧ wuri guri-ay ɓahri se, nzuk mbew ké sakra woiri zi le, ɓay zina ye ta tul bi mba. 28Í kɔr mun woiri, í kɔr sa̧w in Ŋgermbay pi. Ku ɓa sami ké Tempuki ɓaŋ ku̧ ndɔk woiri. I ɓa nzuk-hɔl niri, sa̧wkani Ŋgerzah, a ye ké-e ya̧ niri ke sem ye ɓa nzuku a ye. 29Mi tu ɓahri, fal tɔrna bi le, gaykoyri ɓay rih ké sakra woiri. Ku mgbá sami a haniri ɓay i niri. 30Ké sakra woiri-aw gaŋ kara, nzuk nzak rɔknari ɓay ur ké ri. Ku ra̧h ɓay a ketina ke nzak rɔkna woyri ɓay kɔklɔ nzuk-dih fal Ŋgermbayri ɓá dih fal woyri. 31Sa̧wu mí-i ɓahri se, í kaɓ ke nzakbɔk woiri. Í yȩkre ya, laɓ mbihmbam say, suŋ ke seh, mi ƴo hew wuri mbew mbew ke mbihnun ɓay lak mbay Ŋgerzah. 32Mí aŋay, mi poŋ wuri ku̧ ndɔk Ŋgerzah, mi poŋ wuri ku̧ ɓil ɓay lawsuki ye ké ƴo ke ŋgerna hí̧ wuri í hu̧h ɓa vul kani ye, ké ƴo ke ŋgerna hí̧ wuri í ɓa sa̧w ye, gun-ya̧ puh lakna ye ké-e lek ɓay tul woiri.

33Mi ɓaŋ nun bi te tul lari mini lari lɔr mini mah gar nzuk ya. 34I tu wuri tu, mi laɓ pihna ke ndɔk bi-ay mí-i ziŋ keni fe-hɔl mun bi ke bɔh sina biri. 35Fe laɓna bi gbam sɔk wuri ɓahri, kah rohna ziŋ fe so keni nzuk sehri mí su. Náh yȩkre wuri ɓay ké Gaŋ wah Zezu ɓah ra ya. Ke ɓahri se, hi̧ fe su mba ya̧ fe. Pol tehna ƴo ziŋ nzuk ké hi̧ fe. »

36Bol fal ɓay ké Pɔl ɓah ra, ke huk siɓa, ke goŋ Ŋgerzah ziŋ niri. 37Ku ku̧ rew gɔm. A ge ge le zo hak sol Pɔl hu̧hru ni ke mbihnun mbihnun. 38Ɓay ké Pɔl ɓah hi̧ niri ɓahri : « I ta ko mi mba wu̧m » ra, mí hi̧ law woyri se niri ɗɔk ɗɔk. Mí ku ɓaŋ ni si gel kumbon.

21

Pɔl ka̧h Zurusalem

1Bol fal ké nah vbar ŋgernzuk misoŋ Efezeri, kehr hani wah se law se-se, mí nah puh gel kaɓna ɓil kumbon si kparak ka̧h Kos. Tipele, nah si Rodeh, falu nah kal si Patara. 2Ké gelaw, nah ziŋ kumbon-si Fonizi21.2 Ur ke Patara si Fonizi laɓ salful sɔɗ tɔtɔklɔ ke bon niŋ falu niŋ (644)., nah hil ɓilu, mí nah tɔr. 3-4Nah si si si, nah toŋ tɔɓ ke tusiɓa Siper, mí nah poŋ tusiɓa-aw ma fál ndɔk kperu wah. Nah si Tir ké tusiɓa Siri, nah dah, nah ŋga̧h kumbon ké ri. Ku ɗer suknari, mí ku laɓ nam toŋndɔk say. A wah ba, nah ƴah nzuk-dih fal Ŋgermbayri, mí nah ziŋ niri. Nah kaɓ ziŋ niri ɓil namri-aw. Tempuki ƴo sɔk niri koseh ké ɓay ziŋ Pɔl, mí ku ɓah hi̧ ni ké si Zurusalem ya. 5Nam toŋndɔk sayaw ɔh bale, nah ur tɔr. Wo̧rori, wu̧yri, gunri riw ɓaŋ na ti̧h ke ka̧w puh si ka̧h nzak mahmbih. Nah huk siɓa, nah goŋ Ŋgerzah. 6Nah vbar haniri, mí nah el hil ɓil kumbon ra. A woyri ba, ku el ma puh.

7Nah ur ké Tir si Tolome. Nah vah yi̧n wah ɓil Ŋgermbayri ké ri. Nah kaɓ ziŋ niri nam mbew. 8Tipele-u, nah tɔr si Sezareh. Nah ɗer ké puh Filiɓ nzuk ka-kah ɓay Ŋgermbay21.8 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 8.40 ɓay tu ɓay Filiɓ. Ke kaɓ Sezareh laɓ mbihmbam bon seɗe da.. Pol sa̧, ke ƴo sakra nzukri toŋndɔk say21.8 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 6.3-6 ɓay tu ɓay nzukri toŋndɔk say-ay. ké wal fe su̧na hi̧ wu̧y sehri ké Zurusalem ra pi. Nah na puh ye. 9Ke mbuŋ gun wu̧yri niŋ. Ku mbi mun woyri hi̧ Ŋgerzah. Ku ya̧ wo̧ro ya. Tempuki ƴo ɓaŋ ɓay ndoh nzak woyri hi̧ ku ɓah nzak pihna-u. 10-11Nah kaɓ ri nam mah fe bale, Agabus21.10-11 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 11.27,28 ɓay tu ɓay Agabus. gun nzak pihna Ŋgerzah ké Zude ɗer gi ta̧w wah. Ke sel sal-ŋga̧h si̧h Pɔl, ke ŋga̧h keni bɔk Pɔl ke ndɔk ye. Ke el ɓahri, Tempuki ɓahri, ziɓri ké Zurusalem ɓay ŋga̧h nzuk salay ra kaŋ pi. Ku póŋ ni ndoh ndɔk sa̧wnzuk a ɓoruri. 12Nah lah ɓayaw kaŋ bale, a wah ke yi̧n wah ɓil Ŋgermbayri ké puh-aw, nah laɓ kɔkrɔya hi̧ Pɔl ké hil si Zurusalem ya. 13Wara mí, ke yih nzak wah ɓahri : « Ɓay fe mí i vuh rew hi̧ law bi sa̧h ? A bi le, ta ɓa ŋga̧hna ké Zurusalem kaŋto ya. Ɓa ra hul kara, mi lek mun bi ɓay hu ɓay hi̧ riŋ Gaŋ wah Zezu ɓá mgbe ma pol pol. »

14Nah ta̧h vana sɔɓ kerɓay ye kpu̧y, mí nah el kaɓ ɗeŋ, mí nah ɓahri, Ŋgerzah ɓá laɓ kandɔk ké-e yih.

15Fal namri-aw, nah ŋga̧h sukna wah. Nah hil si Zurusalem. 16Nzuk-dih fal Ŋgermbayri ké Sezareh ɓaŋ na. Ku maŋ na si puh Nasoŋ ziɓ ké sa̧w puh ye ɓa Siper. Ke ƴo sakra nzuk a titiluri ké kan law tul Ŋgermbay. Nah si, mí ke mgba na gahru. 17Ka̧hna wah ké Zurusalem le, yi̧n wah ɓil Ŋgermbayri ya̧ na ke law rihna21.17 Bɔh sina Pɔl a haniri, sa̧w woyri ɓa ziɓ ya. Sa̧w nzuk dih fal Ŋgermbayri ké Zurusalem ɓa ziɓ. Luk ƴo sɔk ɓay law in Ŋgermbay ké hi̧ ziɓri mbu̧h ke sa̧wnzuk a ɓoruri ɓa nzuk mbew..

18Tipele, Pɔl maŋ na si ta̧w Zak. Ŋgernzuk vul misoŋri riw mbu̧h hani ké ri pi. 19Nah vah niri, mí Pɔl el ndazi ɓay feri ké Ŋgerzah hi̧ ni ke laɓ ké haŋsekle sa̧wnzuk a ɓoruri. Ke ɓah ɓay ke nzaku nzaku gbam hi̧ niri. 20Ku lah ɓay ye bale, ku dim Ŋgerzah. Mí ku el lu mberem ziŋ ni ɓahri : « Yi̧n wah, mú ko daɓa yi̧n wah ziɓri ɓa ŋgi̧-u mí kan law tul Ŋgermbay, mí riw woyri ku ri̧h si̧w ké tul bolkusol ké Ŋgerzah hi̧ Moyiz vbeh. 21Ku lah ke nzak nzukri ɓahri se, mu ƴo sɔk ziɓri ké kaɓ sakra sa̧wnzuk a ɓoruri ɓá kuŋ ndi̧w ya, kú poŋ fe laɓna zih wahri, kú dih fal bolkusol Moyiz mba. 22Ku láh ɓahri, mu gi-gi. Nah láɓ ani ɓáy le ? 23Mú laɓ fe ké nah ɓay sɔk mu-ay : Nzukri niŋ ƴo ri-ay. Ku ziŋ law rihna ŋga̧h wahɓay-saŋ mun woyri hi̧ Ŋgerzah, mí nam-saŋ mun woyri ra ɔh da. 24Mú fa̧h niri si pol nzuk fe puhna Ŋgerzahri. Í laɓ fe laɓna mah si vul kani Ŋgerzah dara mú-u si ke fe puhna ɓay tul woyri. Kaŋ le ku mah su̧h tul woyri21.24 Ku saŋ mun ke su̧h tul ɓay tul hul ya. Ku wahɓay saŋ mun woyri ke law rihna hi̧ Ŋgerzah. Í ki̧ Mbete Nombres 6.1-21 ɓay tu ɓay wahɓay ké Ŋgerzah hi̧ ziɓri hah keni mun woyri. Sew wahɓay ra, ku poŋ pirmatul sa.. Dale ziɓri gbam ɓay tu ɓahri, su̧hɓay kú-u lah ké tul wo ra ɓa kuŋɓay le, mu ƴo tul bolkusol Moyiz gaŋ. 25Mí sa̧wnzuk a ɓoruri ké kan law tul Ŋgermbay ra, ku ziŋ mbete21.25 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 15.23-29 ɓay tu ɓay mbete-u. ké nah vbeh lewsa̧ sɔk niri bolkusol wah : Kú ɗih ke fe su̧na kú-u puh hi̧ záhri ɗi-ɗih, kú su̧ sem ya, hay a a̧y kú-u vbeh ya ra kú lak ya, kú laɓ nunpuki ya pi. »

26Tipele-u bale, Pɔl fa̧h nzukri ké niŋ ra. Ke si ziŋ niri laɓ fe laɓna-lek mun woyri ɓay rih gel ƴona ziɓri ké ɓil ila vul kani. Mí ku si ri. A ye, ke sɔk nzuk fe puhna nam ké-e ɓay gi ke fe puhna ɓay ɔh wahɓay ké nzukuri hah keni mun woyri.

Ziɓri mgba Pɔl ké vul kani Ŋgerzah

27Ɓil namri toŋndɔk say ké Pɔl wahɓay hi̧ fe puhna ɓá ɔh ra, ziɓri ké ur ke tusiɓa Azi si Zurusalem, ku ko ni ké gel ƴona ziɓri ké ɓil ila vul kani Ŋgerzah, mí ku zukru kerɓay ziɓ a ɓoruri gbam hi̧ law woyri fa̧h, mí ku mgba ni. 28Ku vba̧ nzak ɓeleŋ ɓeleŋ ɓahri : « Nzuk Izarayelri wo, í gi so na. Gunwo̧ro-ay ha̧rma ke gelri gbam. Ke ƴo sɔk nzukri riw ɓahri, bolkusol Moyiz ke sa̧w wah Izarayelri ke vul kani-ay ɓa fe a garu dara mí ke fa̧h sa̧wnzuk a ɓoruri gi rih ɓil ila gel ƴona ziɓri-ay ɓeɓ keni vul Ŋgerzah-ay. »

29Ku ɓah kaŋ ɓayu ké ku ko Torofin21.29 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 20.4 ɓay tu ɓay Torofin Ke ta ɓa gun Izarayel ya. Sa̧w ye na ɓoɗ ke sa̧w Pɔl ké ɓa ziɓ. nzuk Efeze ɓil ka̧w puh ke Pɔl, mí ku ker ɓahri, Pɔl hi̧ ni ke rih ɓil ila gel ƴona ziɓri ké vul kani Ŋgerzah ra pi. 30Ɓayu ya̧ ka̧w puh riw. Nzukri ɗuk yir ke gelri ɓoɗ ɓoɗ gi mbu̧h hani mer mer. Ku mgba Pɔl kɔklɔ ni kpola kpola si keni kala ila vul kani Ŋgerzah. Ku tuh nzakful-si ɓil ila vul kani Ŋgerzah liɓ liɓ. 31Ku yih ɓay i Pɔl, mí kerɓay nzuk Zurusalemri ké zukru-aw ka̧h ta̧w ŋgernzuk kumandah soze Rɔmri. 32Ke fa̧h kumandahri ke soze woyri ɓa gah-u ɗuk keni si ta̧w daɓa nzukri ké mbah tul hani mer mer ra. Ku ko ŋgernzuk sozeri ke soze woyri bale, ku poŋ vba̧ Pɔl. 33Ŋgernzuk kumandah ra loh si ta̧w Pɔl, mí ke mgba ni. Ke hi̧ ku ŋga̧h ndɔk ye ke sal lari seɗe. Ke el vbi ɓahri, nzuku-ay ɓa ge le ? A fe mí ke laɓ le ? 34Ké sakra daɓari-aw, a ge ge le, ɓah ɓay ye ɓoɗ ɓoɗ. Ku zukru ɓay maŋ. Ŋgernzuk kumandah ziŋ ful tu sa̧wɓayu ya ɓay tul suhɓay woyri ra, ke hi̧ ku si ke Pɔl ma gel kaɓna sozeri. 35-36Daɓa nzukri dih fal woyri wuh wuh. Ku vba̧ nzak ɓahri, i ni i. Ku ka̧h polkɔkɔ gel kaɓna sozeri ɓay hil ma ma ri bale, sozeri mbi ni suk ɓay daɓa nzukri ké mgbɔr mbamba. 37Sozeri toŋ ɗih ya ɓay rih ziŋ ni ma gel kaɓna woyri bale, ku ɗer ni hi̧ Pɔl ƴo síɓa, mí Pɔl vbi ŋgernzuk kumandah ɓahri : « Mi zíŋ ful ɓah ɓay le ? »

Mí ke el vbi ni ɓahri : « Mu ɓah nzak gerek ɓah wa ? 38Mí le mu ta ɓa nzuk Eziɓte a ye ké-e fa̧h nzukri sɔɗ sɔɗ boh gel niŋ (4.000) si ku̧ ɓil suy ke fe remri gbur keni puh ra ya. »

39Pɔl yih nzak ye ɓahri : « A bi le, mi ɓa ziɓ. Ku mbuŋ mi ké Tarsi ké tusiɓa Silisi puh ké riŋu mgbe mbamba. Mi vbi wuri ful ɓay ɓah ɓay hi̧ nzuk biri. »

40Ke hi̧ ni ful. Ke ɔr ndɔk hi̧ nzukri ɓay kú lah ni. Ku ɔk nzak woyri kelek, mí ke ɓah ɓay hi̧ niri ke nzak ebere ɓahri :

22

Pɔl ɓah nzak ye

1« Bah biri ke yi̧n biri, í te wuri suk lah ɓay bi ké mi ɓáh-ay. »

2-3Ku lah ɓay ɓahna ké-e ƴo ɓah hi̧ niri ke nzak mbuŋna woyri bale, ku kaɓ silili, mí Pɔl ɓah hi̧ niri ɓahri : « A bi ra, mi ɓa ziɓ gaŋ. Ku mbuŋ mi ké Tarsi tusiɓa Silisi. Mi hu̧h ké Zurusalemay. Gamalyel22.2-3 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 5.34 ɓay tu ɓay Gamalyel. mí firma mi bolkusol ké Ŋgerzah hi̧ zih wahri ke gelu gelu. Mi ri̧h si̧w tul ɓay Ŋgerzah ke huhrumun bi kandɔk a woiri guri-ay pi. 4Ziɓri ké ko Zezu ɓa mahful ra, mi faŋ bol woyri ɓay si ziŋ niri ma koseh hul. Mi mgba wo̧rori ke wu̧yri mbih vul mgbal. 5Ŋgernzuk fe puhna ke ŋgernzuk ziɓri mah lu lakna ɓay fe laɓna bi-aw. A woyri gaŋ mí ku vbeh mbete pih mi keni ɓay mi hi̧ yi̧n wah ziɓri ké kaɓ Damas. Mí-i si ri, ɓay gelke mi ziŋ ziɓri ké ƴo dih fal Zezu ké ri le, mí mgba niri gi keni Zurusalem ɓay kú kuŋ salɓay ku̧ tul woyri.

6Mi ƴo tul ful. Mi toŋ ɗih ya ɓay ka̧h Damas. Seh ƴo tul puh bale, gel tehna ti̧h ké nunmbam kandɔk sakna mbam teh gel gberere ɗoŋ mi gbuk. 7Mi lih ɓu siɓa, mi lah kusol nzuk ɗi mi ke riŋ mbuŋna bi ɓahri : “Sɔl, Sɔl ma. Ɓay fe mú-u faŋ bol bi ƴo laɓ mi koseh kari-ay le ?”

8Mí-i vbi ɓahri : “Mbay, i ɓa ge le ?”

Ke yih nzak bi ɓahri : “A bi, Zezu nzuk Nasareɗ ké mu faŋ bol bi ƴo laɓ mi koseh ra munu.”

9Bɔh gahru biri ko gel tehna ko. Mí ɓay ké-e ƴo ɓah ziŋ mi ra, ku lah ya. 10Bale mi vbi ni ɓahri : “Gaŋ bi, a fe mí-i laɓu le ?”

Ke yih nzak bi ɓahri : “Mú ur síɓa. Mú si Damas.” Ku ɓay sɔk mi feri gbam ké ƴo geŋ mi ɓay mí laɓ. 11Gel tehna ra ra̧h nun bi, mí bɔh gahru biri ba, mgba ndɔk bi, ku maŋ mi si ka̧h Damas.

12Ziɓ a hani ƴo ri. Riŋ ye ɓa Ananiya. Ke ƴo dim Ŋgerzah, ke ƴo tul bolkusol Ŋgerzah ɓa suki. Ziɓri gbam ké kaɓ Damas lu lakna ɓay ye lu. 13Mí ke gi ƴo ɓel bi, ke ɓah hi̧ mi ɓahri : “Yi̧n bi Sɔl, nun wo ɓá mgbur.”

Sa gelaw mí, nun bi mgbur. Mi ko gel. 14-15Ananiya el ɓah hi̧ mi ɓahri se, Ŋgerzah zih wahri lu mi, a bi Sɔl, lewsa̧ ɓay mí tu kerɓay ye, ɓay mí ko Ŋgermbay Nzuk Lawpuki ɓay mí lah nzak ye. Ɓay fe le mi ná ɓa nzuk-ɓah tehɓay feri ké mi ko ke ɓayri ké mi lah gbam ké pol nzukri riw. 16Ananiya el ɓah hi̧ mi ɓahri : “Mí aŋay ba, a fe mú-u geŋ ɓáy le ? Ur síɓa, mú ti̧h mbih batem ke riŋ Ŋgermbay ɓahri, Zezu ɓa Ŋgermbay wo. Mú hi̧ ni ké lu salɓay ké tul wo.”

17Falu, mi el gi Zurusalem. Mi ƴo goŋ Ŋgerzah ɓil ila vul kani, mí Tempuki rih tul bi hi̧ mi, mi ko fe saŋ. 18Mi ko Ŋgermbay. Ke ɓah ɓay hi̧ mi kandɔkay : “Sɔl, mú tɔr ɓa gah-u ké Zurusalemay, mú geŋ ya ɓay fe le, nzuk puh-uri ta ya̧ lakna ɓay bi ké mu lu ra ya.”

19Mi yih nzak ye ɓahri : “Gaŋ bi, nzuk puh-ayri tu te-teh. A bi ra, mi si vul misoŋ ziɓri ɓoɗ ɓoɗ. Mi vba̧ nzuk a a̧yri ké kan law sa tul wo, mi mgba niri kara si mbih vul mgbal pi. 20Nam ké ku i Eten nzuk-ɓah tehɓay wo ra, mi ƴo gelu pi. Hul Eten rih law bi. Nzukri ké vbuk ni ke kasaw i ni, mi kɔr mah gar woyri.”

21Ŋgermbay el ɓah hi̧ mi ra ɓáy ɓahri se : “Mú si ɓay fe le, mi píh mu ɓa ɗih-u ma ta̧w sa̧wnzuk a ɓoruri.” »

22Pɔl ɓah ɓay sa̧wnzuk a ɓoruri dale, ziɓri vba̧ nzak gbaw ɓahri : « Sam nzuk a kandɔkaw mah kaɓ tukala ya. Ɓá i ni i. »

23-24Ŋgernzuk kumandah ko ku ƴo vba̧ nzak gbaw gbaw, ku vbuk mah gar woyri, ku ɔr kasal, mí ke hi̧ sozeri rih ziŋ Pɔl ma gel kaɓna woyri. Ke sɔk kú vba̧ ni ke ndehdɔŋ fakla sa̧wɓay vba̧ nzak nzukri ké tul ye-aw. 25Ku ŋga̧h ni kparaŋ kparaŋ ɓay vba̧ ni, mí Pɔl ɓah hi̧ kumandah ké ƴo gelu-aw ɓahri : « Gun puh lakna Rɔm a a̧y kú-u kuŋ salɓay tul ye ya ɓáy ra wa, bolkusol Rɔmri hi̧ ful vba̧ ni mgbum le ? »

26Ke lah ɓayaw kaŋ bale, ke si ta̧w ŋgernzuk woyri. Ke vbi ni ɓahri : « Ŋgernzuk, i tu fe ké i yih laɓu-ay gaŋ le ? Nzukaw ɓa gun puh lakna Rɔm. » 27Ŋgernzuk kumandah ra lah ɓayu kaŋ bale, ke si ta̧w Pɔl. Ke vbi ni ɓahri se : « Mú sɔk mi, mu ɓa gun puh lakna Rɔm ley ? »

Pɔl yih nzak ye ɓahri : « Ketina, mi ɓa gun Rɔm gaŋ. »

28Bale ŋgernzuk ra sɔk ni ɓahri : « A bi ra, mi puh lari ɓa ŋgi̧-u dara mí-i ti̧h ɓa gun tusiɓa Rɔm. »

Mí Pɔl yih nzak ye ɓahri : « A bi le, ku mbuŋ mi ɓa gun tusiɓa Rɔm gaŋ. »

29Bale sozeri ké lek mun woyri ɓay vba̧ ni ra el ke mun ma fal fal ké ta̧w ye. Ŋgernzuk kumandah tu ɓahri, Pɔl ɓa gun tusiɓa Rɔm ké-e hi̧ ku ŋga̧h ni-aw bale, hȩkme laɓ ni.

Pɔl ké haŋsekle ŋgernzuk ziɓri

30Ŋgernzuk kumandah yih ɓay tu tehɓay gohna ké ziɓri goh Pɔl. Tipele, ke ɗi ŋgernzuk fe puhna ke nzuk-kuŋ salɓayri gbam gi mbu̧h hani. Ke hi̧ sozeri sel Pɔl maŋ ni ɗer gi ƴo pol woyri.

23

1Pɔl ko gel ma nun ŋgernzuk-kuŋ salɓayri ra, ke ɓahri : « Bah biri ke yi̧n biri, mi hȩk Ŋgerzah dan reh ful kpu̧ru ka̧h guri-ay. Ɓay mbew lu law bi ya. »

2Ananiya ŋgernzuk fe puhna Ŋgerzah sɔk nzukri ké ƴo ɓel Pɔl, kú vba̧ nzak ye. 3Ku vba̧ ni dale, Pɔl ɓah hi̧ Ananiya ɓahri : « Nzuk foh. A wo mí Ŋgerzah ɓay vba̧ mu. Mu kaɓ gel kaɓna nzuk-kuŋ salɓay, mu mbi bolkusol mbete Ŋgerzah ɓay kuŋ salɓay tul bi wa, ani mú-u to bolkusolu ma fal, mu ɓahri, ku vba̧ mi ley ? »

4Nzukri ké ƴo ɓel ye ɓahri : « Ŋgernzuk fe puhna Ŋgerzah mí mu ko gel gbak gbak ma nun ye-aw le ? »

5Mí Pɔl yih nzak woyri ɓahri : « Yi̧n biri, mi tu ra ni ɓa ŋgernzuk fe puhna le, mi ta far ni ya. Ɓay fe le, mbete Ŋgerzah sɔk ɓahri, í mgba nazi ku̧ tul ŋgernzuk woiri ya23.5 Ɓayu na ɓil Mbete Exode 22.27.. »

6Pɔl tu ɓahri, ké sakra ŋgernzuk ziɓri-aw, nzuk a haniri ɓa sadusiri. A ɓoruri ba, ɓa fariziri, mí ke ɓah ɓay ɓa mgbe-u hi̧ niri ɓahri : « Yi̧n biri, a bi ra, mi ɓa farizi, mi ɓa gun fariziri gaŋ. Ɓayu ké mi ɓaŋ law bi te tul ti̧hna záhri ke pa̧ymun a foyu, mí ku mgba mi-ay. »

7Ke ɓah kaŋ bale, baw fahɓay ur gal gal ké sakra fariziri ke sadusiri, mí ku kehr hani gel seɗe. 8Sadusiri ra ƴo ɓahri, nzukri ta ti̧h ke pa̧ymun a foyu ya. Ku ɓahri, záhri ta-a, tem nzak pihnari kara ta-a pi. Mí fariziri ba, ɓahri, feri-aw gbam ƴo ri. 9Fahɓayu seh ma pol pol ke ŋgere ŋgere, mí nzuk-sɔk mbete bolkusol Ŋgerzah a haniri ké ɓa fariziri ur. Ku ɓah ɓay ke wo̧ro wo̧ro ɓahri : « Nah ko fe suya-u a hani mbew ké ta̧w gun wo̧ro-ay ya. Ko ya le, tem nzak pihna mini záh mí ɓah ɓay hi̧ ni-ay. »

10Fahɓayaw ŋger mbamba, nzukri ur ɗoŋ ni, mí hȩkme laɓ ŋgernzuk kumandah ɓay rɔkɔ ku gɔh Pɔl mbeɗek mbeɗek, mí ke sɔk sozeri rih sakra nzukri. Ku ten Pɔl ké ndɔk woyri, ku el ziŋ ni ma gel kaɓna sozeri.

11Suŋaw, Ŋgermbay, Gaŋ tul feri riw ti̧h nun Pɔl. Ke sɔk ni ɓahri : « Pɔl, mú su̧h law. Tehɓay bi ké mu ɓah ké Zurusalemay, mah ɓay mú si ɓah ké Rɔm, puh kaɓna mbay kaŋ pi. »

Lekɓay i Pɔl ke sina ye ma Rɔm

12Ziɓ a haniri mbu̧h ke tipele-u, ku lek ɓay. Ku hah mun woyri gbaɗ gbaɗ ɓahri, ku ta su̧ fe ya, ku ta nzo fe ya kpu̧ru mah nam ké ku í Pɔl. 13Nzukri ké mbu̧h nzak mbew ɓay i ni-aw, tul woyri kal bon niŋ kal. 14Ku si ta̧w ŋgernzuk fe puhnari ke ŋgernzuk ziɓ a haniri. Ku sɔk niri ɓahri : « A wah, nah hah mun wah gbaɗ gbaɗ ɓahri, nzak wah ta za fe a hani ya kpu̧ru mah nam ké nah í Pɔl. 15Kaŋ dale í pih si ta̧w ŋgernzuk kumandah ke riŋ ŋgernzuk-kuŋ salɓayri ɓahri, kú ten Pɔl gi hi̧ wuri ɓay í fakla sa̧wɓay ye ɓáy. A wah, nah lek mun wah ɓay i ni dan ké ka̧h ta̧w woiri. »

16Gun nah Pɔl lah ɓay ndaw kú-u hɔl ɓay tul nah ye bale, ke si gel kaɓna sozeri, mí ke si sɔk Pɔl ɓay ra. 17Pɔl ɗi kumandah gi. Ke ɓah hi̧ ni ɓahri : « Kumandah, í maŋ wuri gun seke-ay si ta̧w ŋgernzuk woiri. Ke ƴo ke ɓay, ɓay sɔk ni. »

18Mí kumandah ra maŋ ni si ta̧w ŋgernzuk woyri. Ke ɓahri : « Mbay, Pɔl ké ɓa mgbal ra, ɗi mi. Ke sɔk mi, mí maŋ gunay gi keni ta̧w woiri. Ke ƴo ke ɓay, ɓay ɓah hi̧ wuri. »

19Ŋgernzuk kumandah mgba ndɔk gun ra, ku loh tɔɓ ké ta̧w nzukri, mí ke vbi ni ɓahri : « Ɓay fe mú-u yih sɔk mi le ? »

20Ke yih nzak ye ɓahri se : « Bah bi ziɓri lek ɓay gi vbí wuri ɓay í ten Pɔl pele hi̧ ŋgernzuk-kuŋ salɓay woyri ɓahri, ku yih lah tehɓay ye ra ɓáy. 21Mí í ya̧ wuri ɓay woyri ya. Ku hɔl ndaw geŋ ni ɓay i ni. Ku kal bon niŋ kal. Ku hah mun woyri gbaɗ gbaɗ ɓahri, ku ta su̧ fe ya, ku ta nzo fe ya kpu̧ru mah nam ké ku í ni. Ku lek mun woyri da. Ku geŋ ɓay lah nzak woiri wara. »

22Ŋgernzuk kumandah ra bak ni ɓahri, ko-ko ké sɔk nzuk a ɓoru ɓay ké-e ten sɔk ni-ay. Mí ke poŋ ni tɔr.

23Dale ke ɗi kumandahri seɗe. Ke sɔk niri, « Í mbu̧h sozeri sɔɗ sɔɗ seɗe, soze-kaɓ tul ɗeŋeri ɓa bon toŋndɔk say, soze-mgba nzawri ɓa sɔɗ sɔɗ seɗe dɔɓ tul woyri pi. Kú ƴo tul bɔk woyri ɓay tɔr si Sezareh ke sa̧wseh toŋndɔk mbew suŋ dan sɔk ɓayu hi̧ ziɓri. »

24Ke el sɔk niri, kú mgba ɗeŋe ɓay hi̧ Pɔl ɓá kaɓ ri. Kú si ziŋ ni ɓa suki hi̧ guvener Filiksi. 25Mí ke vbeh mbete kandɔkay :

26Soko guvener Filiksi, nzuk a luki. A bi Koloɗ Lisiya, mi vah wuri. 27Gunwo̧ro-ay, mi pih ni hi̧ wuri. Ziɓri mgba ni. Ku yih ɓay i ni. Mi lah, ke ɓa nzuk Rɔm bale, mi si ke sozeri rih haŋsekle woyri, mí-i ya̧ ni ké ndɔk woyri. 28Mi yih tu sa̧wɓay gohna kú-u goh ni, mí-i ɗer si ta̧w ŋgernzuk-kuŋ salɓay woyri ziŋ ni. 29Ɓay a hani ké mah i ni mini mgba ni kara, ta-a. Mi ziŋ ɓa fahɓay tul bolkusol woyri kaŋto. 30Mí-i el lah ɓahri, ziɓri lek ɓay i ni. Sa̧wu mí-i takra pih ni ma ta̧w woiri. Mi sɔk nzukri ké goh ni ra, kú si sek ni ma ta̧w woiri.

Ɓay bi ɔh da.

31Kandɔkaw mí sozeri lah bolkusol ŋgernzuk woyri. Ku maŋ Pɔl ke suŋaw gaŋ si ka̧h Antipatiri23.31 Salful ur ke Zurusalem si Antipatiri mah hani ke salful bon ndiɓi falu toŋndɔk say.. 32Tipele-u, sozeri ké si ke bɔk el ma gel kaɓna woyri ké Zurusalem. Soze-si ke ɗeŋeri ba, si ziŋ ni ma pol. 33Ku ka̧h Sezareh, ku hi̧ guvener mbete ra, mí ku poŋ Pɔl ndoh ndɔk ye. 34Ke ki̧ mbete ra, ke el vbi Pɔl, sa̧w puh ye. Mí Pɔl sɔk ni, ke ɓa nzuk tusiɓa Silisi. 35Bale ke ɓahri : « Nzuk-sek muri ɓá ka̧h dara, mí fakla ɓay wo ɓáy. »

Ke el sɔk soze yeri ɓá kɔr Pɔl ké ɓil kerpuh ké Mbay Eroɗ a titilu mboh.

24

Pɔl lu lakna ɓay ye hi̧ guvener Filiksi ké Sezareh

1Bol falu laɓ nam ndiɓi bale, Ananiya ŋgernzuk fe puhna Ŋgerzah ke ŋgernzuk puh a haniri, ku ɗer si Sezareh ké gel-kuŋ salɓay Rɔmri. Ku maŋ nzuk-yih tul woyri a hani, riŋ ye ɓa Tertili. Ku si sek Pɔl ké ta̧w guvener. 2-3Ke ɗi Pɔl gi, mí Tertili mbi ɓay goh ni keni kandɔkay : « Guvener Filiksi nzuk a luki, ɓay tumbɔl riŋ ɗina woiri, mí nah kaɓ ɗeŋ ɓa suki, ɓay tumbɔl ru̧na woiri ba, mí i lek keni tusiɓa wah ziɓri ti̧h suk. A wah ké gel-lak mbay woiri gbam, nah ya̧ fe laɓna woiri ke law mbew. Nah pir wuri pir. 4Mí mi mah ŋgi̧ ɓay ké pol woiri ya. Ɓay tumbɔl lawsuki woiri ra, í lah mi ge. 5Gunwo̧ro-ay, ke su ya mbamba. Ke laŋ puh laŋ. Mí ke ƴo gbur ziɓri gbam ké tusiɓari ké Rɔmri lak mbay tul woyri, ke ɓa ŋgernzuk pihna nzukawri-aw ké dih fal nzuk Nasareɗ ra pi, 6dara mí ke yih ɓay ɓeɓ vul kani Ŋgerzah ke fe ra̧m pi24.6 Í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 21.29 ɓay tu ɓay fe ra̧m., mí nah mgba ni. 724.7 Nzuk goso fe tuna mbete Ŋgerzahri ɓahri, gel ki̧na-ay ta ɓil mbete Ŋgerzah ya. Í ko ɓil mbete TOB, Annoté, Louis Segonde vbeh gel ki̧na-ay ya pi.8I vbi ni ɓa teh-u le, i tú ɓayu ke mun woiri gaŋ, ɓayri ké nah ɓah si tul ye ɓa ketina. »

9Mí ziɓri ku̧ fal Tertili ɓahri, ɓayawri gbam ƴo gelu.

10Guvener ndoh ndɔk hi̧ Pɔl hi̧ ni ful ɓah ɓay. Pɔl ɓah ɓay ye ɓahri : « Mi tu-tu, laɓ mbihmbam ŋgi̧-ŋgi̧ mí i ƴo kuŋ salɓay ké tul wah ziɓri. Sa̧wu mí-i ƴo ke law rihna ɓah ɓay bi ké pol woiri. 11Laɓ nam boh falu seɗe guri-ay ké mi hil si Zurusalem ɓay dim Ŋgerzah ké vul kani. I fakla ɓayu le, i tú ɓa ketina. 12Ké ɓil vul kani, ɓil vul misoŋ wah ziɓri mini ɓil ka̧w puh kara nzuk a hani ké ko mi gel-fah ɓay ke nzuk mini gel-fa̧h nzukri ku̧ fal bi ta-a. 13Nzuk mbew ké sakra woyri-ay ké mah sɔk tehɓay gohna gbur nzukri-aw, ta-a.

14Ɓay nzukri ké ko Ŋgermbay Zezu ɓa mahful kú-u ɗi niri ɓa nzuk Nasareɗ ra, ɓayu ɓa ketina. Mi ƴo dim Ŋgerzah wah. Mi lah bolkusol ye ké na ɓil mbete vbehna Moyiz ke ɓil mbete vbehna gun nzak pihna ye a lewsa̧ri gbam. 15Mi ɓaŋ law geŋ nam ké Ŋgerzah ɓay ten nzukri ke puh záh24.15 Ɓay tu ɓay ti̧hna ten nzukri ke puh záh ké ɓay laɓu le, í ki̧ Mbete Za̧h 3.17; 5.28, Mbete Ten sa̧wɓay 20.12-15.. A woyri, nzuk-goh miri gaŋ kara, ku ɓaŋ law geŋ namu kaŋ pi. Ke tén nzukri ké salɓay hul mgba tul woyri ke puh záh, ke tén nzukri ké ɓay mgba tul woyri ya ke puh záh pi. 16Ɓay law rihna geŋ nam Ŋgerzah ra, mí-i ta mun bi ɗik, ɓay rɔkɔ mí zɔr law Ŋgerzah mini law nzukri. Law bi teh ké pol Ŋgerzah, ké pol nzukri kara pi.

17Bol fal ha̧rma puh a kalari laɓ mbihmbam mah fe, mi el gi Zurusalem. Mi si ke fe hi̧na nzuk-dih fal Ŋgermbayri ké puh a kalari pih ɓay hi̧ nzuk bi ziɓri24.17 Ɓay tu ɓay fe hi̧na nzuk-dih fal Ŋgermbayri ké puh a kalari pih, í ki̧ Mbete Rɔmri 15.25,26, Mbete 2 Kɔrenteri 8—9 ɓay tu ɓayu.. Mi si ke fe puhna24.17 Ɓay tu ɓay fe puhna-ay, í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 18.18; 21.23-26 ɓay tu ɓayu. ɓay hi̧ Ŋgerzah pi. 18-19Mi lek mun ɓay rih gel ƴona ziɓri ké ɓil ila vul kani ra, ziɓ a haniri ké tusiɓa Azi gi ziŋ mi ké ɓil ila vul kani, daɓa nzukri mbu̧h ziŋ mi ya. Suhɓay kara ta-a pi. Mí sekna ƴo ra ri le, mah ɓay ziɓri ké tusiɓa Azi ra ɓá gi gel-kuŋ salɓayay, kú sek mi. 20Ta-a le, a woyri ŋgernzuk-kuŋ salɓay ziɓri-ay ra, kú sɔk wuri bolkusol fe mí-i ɓeɓ ke seh kú-u mgba mí ƴo gel-kuŋ salɓay woyri-aw. 21Sa ɓa ɓay mbew ké mi ɓah ɓeleŋ ké pol woyri ɓahri, law bi te tul ti̧hna nzukri ke puh záh, mí-i i ƴo gel kuŋ salɓay guri-ay wa. »

22Filiksi tu ɓay nzukri ké ko Ŋgermbay Zezu ɓa mahful tu-tu, mí ke sɔkrɔ ɓay woyri ma nam a ɓoru. Ke ɓahri : « Seh ké Lisiya ŋgernzuk kumandah gi le, mi kúŋ salɓay woiri ɓáy. »

23Ke sɔk kumandah ɓá kɔr Pɔl ɓa suki, kú zɔklɔ ni ya, kú poŋ nzuk-dih fal Ŋgermbayri ɓá so ni pi. 24Laɓ nam ndi̧ bale, Filiksi ke wu̧y ye Dursil ké ɓa ziɓ gi. Ke ɗi Pɔl, mí ku lah ɓay kanlaw tul Ŋgermbay Zezu ké ta̧w ye. 25Pɔl ɓah ɓay ɓa teh-u hi̧ niri. Ke sɔk ɓay fe puhna ké Ŋgerzah puh hi̧ salɓay hul lu ké tul nzukri, ke sɔk ɓay mgbá mun, ke sɔk ɓay kúŋ salɓay a luki ké ƴo gina pi bale, hȩkme laɓ Filiksi. Ke ɓah hi̧ ni ɓahri : « Aŋay le, mah da. Mú si wara. Mi ziŋ sa̧wseh le, mi ɗí mu ɓáy. »

26Ke ker ɓahri, ke zíŋ lari ké ta̧w Pɔl. Sa̧wu mí ke ɗi ni kpatara gi lu mberem ziŋ ni. 27Mbihmbam seɗe kal bale, Poroki Fisti soh gel guvener Filiksi, mí Filiksi yih ɓay hi̧ law ziɓri ɓá rih tul ye ra bale, ke ŋga̧h Pɔl poŋ ni ɓil mgbal dara Fisti mbi pihna ɓáy.

25

Pɔl te-teh ɓay Ŋgermbay hi̧ guvener Fisti25.1 Ɓay tu ɓay nzak pihna-teh tehɓay Ŋgermbay ké-e pih keni Pɔl par par ra, í ki̧ Mbete Fe laɓna Tempuki 9.15,16; 23.11.

1Bol fal ka̧hna guvener Fisti ké Sezareh laɓ nam say, ke ti̧h hil si Zurusalem ɓay ko nzuk yeri. 2-3Bale ŋgernzuk fe puhnari ke ŋgernzuk ziɓri si ta̧w ye, mí ku sek Pɔl. Ku goŋ ni ke kɔkrɔya ɓahri, ke el si puh le, ké pih Pɔl gi Zurusalem hi̧ kú kuŋ salɓay ku̧ tul ye. Mí ké haŋsekle woyri ba, ku lek ɓay mu̧h mahful ɓay i Pɔl dan ka̧h gel-kuŋ salɓay. 4Ke yih nzak woyri ɓahri, Pɔl ra, ku ƴo kɔr ni ké Sezareh. A ye kara, zah le, ke él ma ma ri. 5Ke ɓahri se : « Ŋgernzuk woiri a haniri ɓá ɗer ziŋ mi si Sezareh. Fe a suya-u ké-e laɓ ƴo ri le, í sek ni ké ri. »

6Fisti na nam toŋndɔk seɗe ya le, nam boh ziŋ niri ké Zurusalem. Elna ye ma Sezareh ra, ku ɓaŋ ni. Tipele-u mí ku si kaɓ gel kuŋ salɓay. Ke hi̧ ku ten Pɔl gi. 7Pɔl ka̧h, mí ziɓri ké ur ke Zurusalem gi ɗoŋ ni. Ku goh ni ke ɓayri ɓoɗ ɓoɗ ké ŋger mbamba. Mí ɓay woyri-aw ɓa kuŋɓay. Goso lu lakna ɓayu mba niri. 8Mí Pɔl lu lakna ɓay ye ɓahri : « Mi ɓeɓ bolkusol Ŋgerzah ké ziɓri ƴo tulu ya. Mi ɓeɓ vul kani Ŋgerzah ke fe ra̧m ya, mi ɓeɓ bolkusol tusiɓa Rɔmri kara ya pi. »

9Bale Fisti vbi Pɔl ɓahri : « Náh si Zurusalem, mí kuŋ salɓay gohna-ay ké ri le ? »

Ke ɓah kaŋ ɓay hi̧ law ziɓri ɓá rih ké tul ye.

10Pɔl el ke ɓay ɓahri se : « Gel-kuŋ salɓay ŋgomna sezar mí-i ƴo ri-ay. Mah ɓay í kuŋ salɓay tul bi ké gelay. Ziɓri ra, mi laɓ suya mbew ziŋ niri ya. A woiri gaŋ kara, i tu te-teh. 11Mi laɓ ra fe suya a hani ké mah hul le, mi yá̧m mun bi ya, mi póŋ mun bi hi̧ hul gaŋ. Mí kandɔk ké sekna woyri-ay ɓa kuŋɓay, nzuk mbew ké mah ɓay ɓaŋ mi ndoh ndɔk woyri ta-a. Ɓayay ɓá si ma ta̧w sezar. »

12Bale Fisti lek ɓay ke nzuk hew niri, mí ke yih nzak Pɔl ɓahri : « Mu yih ɓay si ta̧w sezar le, mu si-u gaŋ. »

Pɔl te-teh ɓay Ŋgermbay hi̧ mbay Eroɗ Agripa a seɗe-u ke manah ye Bernik

13Bol falu, laɓ nam ndi̧ mí Agripa mbay ziɓri ke manah ye Bernik gi Sezareh vah Fisti. 14Ku kaɓ nam mah fe bale, guvener Fisti sɔk mbay Agripa ra ɓay Pɔl. Ke ɓahri : « Mgbal a hani ƴo ri ke sew lak mbay guvener Filiksi sa̧. 15Seh ké mi si Zurusalem ra, ŋgernzuk fe puhnari ke ŋgernzuk puhri sek ni. Ku yih ɓay mí kuŋ salɓay ɓa ŋgeru kan tul ye. 16Mi yih nzak woyri ɓahri, bolkusol Rɔmri sɔk ɓahri, nzuk ké ku goh ni, kú mbu̧h ke nzukri ké goh ni ɓay lah lakna ɓay woyri dara mí mahful-poŋ ni ndoh ndɔk sozeri ƴo ri ɓáy. 17Kandɔkaw, ku gi ziŋ mi. Nah ka̧h. Mi geŋ ya. Tipele-u gaŋ mí nah si gel-kuŋ salɓay. Mi hi̧ ku ten gunwo̧ro ra gi. 18Mi ker ɓahri, nzukri ké goh ni ɓay ten ɓay a ŋgeru, mí ku ɓah kaŋ ya. 19Sa ɓa fahɓay kaŋto mí ku fah ziŋ ni ké tul mahful-dim záh woyri, ké tul hul nzuk a hani ké riŋ ye ɓa Zezu kaŋ, mí Pɔl ɓahri se, ke kaɓ ke nun. 20Ké mahful fakla ɓayu se-se, mí-i ɓah hi̧ Pɔl ɓahri se : “Náh si Zurusalem, mí kuŋ salɓay ye-ay ké ri le ?” 21Mí Pɔl yih ɓay hi̧ salɓay ye ɓá kuŋ ké ta̧w mbay Rɔm. Kaŋ mí-i hi̧ ku kɔr ni dɔh dɔh geŋ nam ké mi píh ni si hi̧ sezar. »

22Agripa ɓah hi̧ Fisti ɓahri : « A bi kara, mi na ɗaka lah ɓay ɓahna nzukaw. »

Fisti yih nzak ye ɓahri : « I láh ɓay ye pele. »

23Tipele-u Agripa ke Bernik gi ke ŋgernzuk kumandahri, nzuk riŋ ɗinari ké puh-aw ke daɓa nzukri pi. Nzuk a haniri si pol, nzuk a ɓoruri si fal hi̧ gel loŋ ɗik ɗik. Ku rih baw vul yi̧hna, mí Fisti hi̧ ku ten Pɔl gi. 24Bale Fisti mgbur ɓay ɓahri : « Mbay Agripa ke nzukri riw ké mbu̧h hani ké gelay ziŋ na, í ko nzukay. Daɓa ziɓri ɓa ŋgi̧-u gi ta̧w bi. Ur ke Zurusalem ka̧h gelay, ku ƴo vuh hi̧ mi kpatara ɓahri, nzukay mah kaɓ tukala ke nun mba. 25Ké ta̧w bi le, mi ziŋ fe a hani ké mah i ni ya. Mí kandɔk ké-e ɓahri, ɓay ye ɓá si ma ta̧w sezar ra, mi lek ɓay pih ni hi̧ mbay Rɔm a luki. 26Mí-i ziŋ ɓay a teh-u ɓay vbeh hi̧ gaŋ wah ya, sa̧wu mí-i gi ziŋ ni ké pol woiri-ay, wara le, ké pol woiri mbay Agripa ké i ɓa mbay ziɓri. Ko ya le, fal fakla ɓayay, mi zíŋ ɓay a ketina ké mi vbéh hi̧ mbay ra ɓáy. 27Ɓay mí pih ke mgbal hi̧ sezar dan sɔk tehɓayri ké ku sek ni keni le, ɓa kɔk pihna. »

26

1Mbay Agripa sɔk Pɔl ɓahri : « Mahful ƴo ri ɓay mu ɓah ɓay wo. »

2Mí Pɔl ɔr ndɔk vah niri, ke sɔk ɓay tul ye ɓahri : « Pol tehna ƴo ziŋ mi ɓay mi ƴo pol woiri guri-ay. Mbay Agripa, ɓay mí ɓah ɓay gohnari ké ziɓri goh mi, í lah. 3Ɓay fe le, a woiri i tu fe laɓna ziɓri ke sa̧w bolkusol woyri tu-tu. Kandɔkaw, mi goŋ wuri í te suk, í lah ɓay bi-ay ge.

4Ziɓri gbam tu sa̧w kaɓna bi ke lele bi sa̧ tu-tu. Ku tu siŋ sina bi ké sakra nzuk biri pi, ké Zurusalem kara pi. 5Ku tu mi lewsa̧ kaŋ. Mi mbi mun bi kan ɓil bolkusol Ŋgerzah ɓa kpuh-u kandɔk ké mi ɓa farizi gaŋ. Ku yih le, ku lú lakna ɓay bi-ay. 6Aŋay ɓay tul wahɓay ké Ŋgerzah wah ziŋ zih wahri, ké mi ɓaŋ law bi te tulu ziŋ niri, mí ku mgba mi si gel kuŋ salɓay. 7Sa̧w wah gun Izarayelri ké boh falu seɗe-aw, nah ƴo dim Ŋgerzah suŋ ke seh kpatara. Ku ƴo geŋ Ŋgerzah ɓá laɓ wahɓayu ɔh. Mbay, ɓay wahɓay ra ké mi ɓahri, Ŋgerzah laɓ ɔh da, mí ziɓri goh mi-ay wo. 8Ɓay fe mí a woiri nzukri i sa ko ɓahri, Ŋgerzah mah hi̧ záhri ti̧h ke pa̧ymun a foyu, ya le wo ?

9Lewsa̧ a bi mi ko ɓahri, laɓ ani ani gaŋ kara, mi ɓéɓ riŋ Zezu nzuk Nasareɗ ke mahfulri ɓoɗ ɓoɗ. 10Kaŋ mí-i laɓ ké Zurusalem. Mi mgba gun Ŋgerzahri ɓa ŋgi̧-u ku̧ vul mgbal ke bolkusol ké ŋgernzuk fe puhnari hi̧ mi. Ŋgernzuk fe puhnari kuŋ salɓay hul ku̧ tul woyri kara mi ƴo fal ŋgaŋ ŋgernzukri-aw pi. 11Mi si ke vul misoŋ vul misoŋ. Mi vba̧ nzuk-dih fal Ŋgermbayri ke ŋgerna ŋgerna. Mi yih ɓay kú ma̧y ɓay tul riŋ Ŋgermbay woyri-aw. Law bi fa̧h mi tuh tuh. Mi dih fal woyri si ka̧h puh a ɓoruri pi.

12Kaŋ mí nam a hani mbew, mi ƴo si ma Damas ke bolkusol ké ŋgernzuk fe puhnari hi̧ mi ɓay mgba nzukri ké kan law tul Zezu ɓa Ŋgermbay woyri. 13Mbay, seh ƴo tul puh. Mi ƴo tul mahful ke bɔh gahru biri kɔɓ ɓáy, mí gel tehna ké kal gel tehna seh ka-kal ra, ur ke nunmbam teh gel gberere gi ɗoŋ na gbuk. 14A wah riw nah lih gba̧y ku̧ siɓa dale, mi lah kusol nzuk ɓah ɓay ke nzak mbuŋna bi ebere ɓahri : “Sɔl, Sɔl ma, ɓay fe mú-u faŋ bol bi ƴo laɓ mi koseh kari-ay le ? Mu kpuh tul kandɔk fe hɔlna ké laɓ tul kpuhna ke bahgaŋ ye.”

15Bale mi vbi ni ɓahri : “Mbay, i ɓa ge le ?”

Gaŋ tul feri riw yih nzak bi ɓahri : “A bi mi ɓa Zezu ké mu faŋ bol bi ƴo laɓ mi koseh-ay. 16Wara le mú ur síɓa, mú ƴo tul bɔk wo ɓayu ké mi lu mu ɓa gun-laɓ pihna bi. Sa̧wu mí-i ti̧h nun wo. Mu ɓay sɔk nzukri ɓay kona ké mu ko mi guri-ay ke ɓay fe konari ké mi ɓay hi̧ mu, mu ko-u pi. 17-18Mi yá̧ mu ké ndɔk gun Izarayelri, mi yá̧ mu ké ndɔk sa̧wnzuk a ɓoruri pi. Mi ƴo pih mu ma ta̧w sa̧wnzuk a ɓoruri ɓay hi̧ nun woyri ɓá mgbur, ɓay kú ti̧h ke ɓil tirima gi rih ɓil gel tehna, ɓay kú ti̧h ke ndɔk mbay záh tukala el gi ta̧w Ŋgerzah. Salɓay hul ɓay lu ké tul nzukri ké ŋga̧h sal in ziŋ mi. Ku zíŋ gel kaɓna ké sakra nzukri ké Ŋgerzah lu niri ɓa sa̧w ye.”

19Kaŋ mí mbay Agripa, mi deh ɗina Ŋgermbay ya. 20Mi ƴo tul bolkusol ye gaŋ. Mi ka-kah ɓay lak mbay Ŋgerzah ké tusiɓari gbam ké ziɓri kaɓ ri titilu ke Damas si ka̧h Zurusalem. Mi ka-kah hi̧ sa̧wnzuk a ɓoruri ɓahri, kú mbi law woyri ké tul záhri ma fal, kú el gi ta̧w Ŋgerzah. Fe laɓna woyri ɓá mah hani ke kan law woyri tul Ŋgermbay. 21Ɓay sere tul sa̧wnzuk a ɓoruri, mí ziɓri mgba mi ɓil ila vul kani Ŋgerzah. Ku yih i mi. 22Ŋgerzah kɔr mi kpu̧ru ka̧h guri-ay hi̧ mi ƴo tul te-teh ɓay ye hi̧ ŋgereri pi, hi̧ gunri pi. Mi ɓah ɓay ke tul bi ya, sa ɓa ɓay ké Moyiz ke gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri sɔk ɓay gina Ŋgermbay mí-i ɓah. 23Ku ɓah ɓay nazi hul ké ta Ŋgermbay ke ɓay ti̧hna ye pol ɗekrek ké puh záh ke pa̧ymun a foyu. Ke ká-kah ɓay gel tehna ké ƴo teh sa̧w wah ziɓri mah ke sa̧wnzuk a ɓoruri kara pi. »

24Pɔl ƴo ɓah ɓay ye kaŋ ɓáy bale, Fisti ɓah ɓay ɓa mgbe-u ɓahri : « Pɔl, eh mí ɗuk mu. Fe tuna wo a ŋgi̧-u-aw sɔɓ mu ti̧h kɔkɔ da ! »

25Pɔl yih nzak ye ɓahri : « Fisti nzuk a luki, mi ɓa kɔkɔ ya. Mi ƴo ɓah ɓay a ketina ké ƴo ke fulu. 26Mbay Agripa tu sa̧wɓayri ké mi ƴo ɓah-ay te-teh. Mi tu ɓahri, fe mbew ké mu̧h ni mu̧h ta-a, ɓayu ké fe-u laɓ ké duh gel ya. 27Mbay Agripa, i ya̧ ɓay gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri sɔk ra, kaŋ ya le ? Mi tu ɓahri, i ya̧-ya̧. »

28Agripa yih nzak Pɔl ɓahri : « Zah le, mu ráh mi ti̧h ɓa keretiyȩ. »

29Mí Pɔl ɓahri : « Zah mini doro-u ɓay ɗi-ɗih kara, mi goŋ Ŋgerzah ɓay ké sɔɓ wuri eŋ mi dan sal lari-ŋga̧h mgbalay, a woiri kaŋto ya, mí nzukri gbam ké ƴo lah mi guri-ay pi. »

30Bale mbay Agripa ke guvener Fisti, Bernik ke nzukri ké kaɓ ziŋ niri, gbam ku ur tɔr. 31Ku si ɓa ɗih-u tɔɓ, mí ku ɓah ɓay ké haŋsekle woyri ɓahri, gun wo̧ro-ay laɓ fe a hani mbew ké mah i ni ya, mah mgba ni kan vul mgbal ya pi. 32Kandɔkaw mí Agripa ɓah hi̧ Fisti ɓahri : « Nzukaw ɓá ɗi riŋ mbay Rɔm a luki ya le, nah mah ten ni. »

27

Sina Pɔl ma Rɔm ké tul mahmbih

1Kandɔk kú-u lek ɓay hi̧ nah si Rɔm ké tusiɓa Itali ke kumbon, ku poŋ Pɔl ke mgbal a ɓoruri ku̧ ndɔk kumandah a hani ke soze yeri. Riŋ kumandah ra ɓa Zul. A ye ke soze yeri, ku ɓa soze mbay a luki. 2Nah hil kumbon ké ur ke Adaramiti ɓay ka̧h Sidoŋ. Kumbon ra gaɓ ké ɓil mahmbih ɓa ɗih-u tɔɓ ke ɓel sew. Ku dah kumbon puh ke puh ké tusiɓa Azi. Tɔrna wah-aw, Arisitar nzuk Tesaloni ké tusiɓa Maseduwan si ziŋ na pi. 3Tipele-u, nah ka̧h Sidoŋ. Ya̧h Pɔlri ƴo ri. Law Zul rih ni ké tul Pɔl, mí ke hi̧ ni ful si ta̧w woyri. Ku mgba ni ɓa suki. 4Ké gelaw, nah ur. Nah gaɓ ke ɓel tusiɓa Siper ɓayu ké kuna nzɔh nun wah ke ŋgere. 5Nah kal ɓil mahmbih ɓel tusiɓa Silisi ke Pamfili, mí nah ka̧h Mira ké tusiɓa Lisi. 6Ké gelaw, kumandah ziŋ kumbon ké ur ke Aleksandere ƴo si ma Itali. Mí ke fa̧h na ku̧ ɓilu. 7Nah si ɗaka ɗaka ɓay kuna ké nzɔh nun wah laɓ namri ɓa ŋgi̧-u. Nah kah rohna dara mí nah ka̧h Kinidi. Kuna ké nzɔh nun wah ra, nah si ɓa ndaru ya, nah ra̧h ti̧h ɓel Salmoneh ké tusiɓa Kereɗ. 8Nah si ke ɓel Kereɗ kpu̧ru kpu̧ru mí nah ka̧h gel-dah kumbon ké puh a hani ké riŋu ɓa Gel-dahna a suki. Puh-u na ɗih ya ke puh a ɓoru ké riŋu ɓa Lase. 9-10Nah laɓ nam ŋgi̧-ŋgi̧ ké tul mahmbih. Nam saŋ mbih-lu suya ziɓri kara, kal da. Fal namaw, mahful sí gahru ké tul mbih ta-a, ɓay kuna ké ku mbamba. Mí Pɔl hew niri ɓahri : « Nzukayri, mi ko ɓahri, sina wah-ay ɓay kpuh mbamba. Fe suknari ke kumbon mbɔk ɓay ɓeɓu. Mí ta ɓa feri-aw kaŋto ya. Le a wah kara, nah zíŋ ɓeɓna pi. »

11Mí kumandah ya̧ ɓay nzuk-hehre kumbon ke ɓay nzuk kumbon poŋ ɓay Pɔl. 12Gel-dah kumbon ra mah ɓaŋ kumbon kan ri ke few kuna a yi̧ŋ mbamba ya. Ŋgi̧na nzukri ké ɓil kumbonaw lek ɓay tɔr si Fenik, gelke mahful ƴo ri ɓay kaɓ ri few kuna a yi̧ŋu-aw. Puh-u ɓa gel-dah kumbon a hani ké tusiɓa Kereɗ ké nzaku sɔɓ ma fál ɓel ɓil seh a fál ndɔk kperu nzuku a riŋ seh ke fál ndɔk lakna nzuku a riŋ seh. 13Kuna ur ke ɓel ɓil seh a fál lakna ku feehl bale, ku ker ɓahri, lekɓay woyri laɓ da. Ku sel kumbon, mí ku gaɓ ke ɓel tusiɓa Kereɗ. 14-15Zah bale, kuna a bawu ur bivbiɗ ké ɓel ɓil seh a fál ndɔk kperu nzuku a fál tí̧h seh ku bivbiɗ bivbiɗ sɔkrɔ kumbon ɓa ɗih-u ke tusiɓa. Ku ɗi sam kuna-u ɓa Urakuloŋ. Nzuk-hehre kumbonri ta̧h vana hi̧ nzak ho̧k kumbon ɓá nzɔh nun kuna kpu̧y, mí ku poŋ kuna sɔkrɔ kumbon kandɔk ké-e yih. 16Mí nah kal ké ɓel tusiɓa a hani ké haŋsekle mahmbih ké riŋu ɓa Koda. Tusiɓa-aw kuŋ kuna ndi̧, gun kumbon ké baw kumbon kɔklɔ dih fal ye-aw zɔklɔ fe. Kaŋ mí nah ruh mun wah ɓa ŋgi̧-u, nah kɔklɔ gun kumbon hak síɓa ké ɓel baw kumbon. 17Mí nah ŋga̧h ɓa suki. Nzuk kumbonri kahra fál diŋ kumbon a bawu, ku ŋga̧h baw kumbon ɓa kpuh-u kparaŋ kparaŋ rɔkɔ ɓá ɓeɓ. Ku laɓ hȩkme si gɔ́r ké gel sikɔkre haŋsekle mbih kú-u ɗi ɓa Sirti ɓel tusiɓa Libi. Kuna ƴo zɔklɔ fe pihna kumbon ké ƴo síɓa, mí ku ɗer kan ɓil kumbon. Kuna ƴo sɔkrɔ kumbon kaŋ. 18Kuna a bawu ra toŋ laŋ na baŋlaŋ baŋlaŋ. Tipele-u, ku vbuk fe sukna a hani-uri ku̧ mbih rɔkɔ kumbon ɓá riŋ. 19Nam a sayu, nah vbuk fe pihna kumbon a hani-uri ke ndɔk wah ku̧ mbih. 20Nam ro-ro ké nah ko nun seh ya, nah ko gunwu̧y nunmbam ya pi. Kuna a bawu ba, toŋ ku ke ŋgerna hi̧ kerɓay yá̧ mun wah a ndi̧ ké toŋ kara, lu ƴoɗ.

21Laɓ nam ro-ro nzukri ké ɓil kumbon su̧ fe ya, wara mí Pɔl ur ƴo pol woyri. Ke ɓahri se : « Ya̧h biri, titilu mi sɔk wuri ɓahri, náh ur wuri ké Kereɗ ya. I ya̧ ra wuri ɓay bi le, feri ké zi ke ɓeɓna a bawu-ay ta ziŋ nari ya. 22Mí aŋay, mi ƴo sɔk wuri ɓahri se, í su̧h law woiri. Nzuk mbew ké ɓay ziŋ ɓeɓna ta-a. Sa ɓa kumbon kaŋto mí ɓay ɓeɓu. 23-24Ŋgerzah bi ké mi ƴo dim ni pih tem nzak pihna ye gi ta̧w bi ke suŋay ɓah hi̧ mi ɓahri, mí laɓ hȩkme ya. Mi ƴó pol sezar ɓay lu lakna ɓay Ŋgermbay gaŋ. Mí ko, tumbɔl lawsuki Ŋgerzah, nzukri riw ké kaɓ ɓil kumbon ziŋ mi-ay, ke yá̧ niri ɓay bi. 25Kaŋ dale ya̧h biri, í su̧h law woiri. Mi kan law bi sa tul Ŋgerzah. Fe-u ɓay laɓ kandɔk ké-e sɔk mi. 26Mí nah ɓay gɔr ké ɓel tusiɓa a hani ké haŋsekle mahmbih-ay. » Pɔl ɓah kaŋ.

27Kuna toŋ sɔkrɔ kumbon kal ɓil mahmbih suŋ boh falu niŋ. Riŋ mbih-u ké ɓil mahmbih ra ɓa Adiri. Haŋgel laɓ, mí fe na nzuk kumbonri kandɔk kú-u ɗih ya ke tusiɓa. 28Ku vbu sal-leh ɗihna mbih le, ku ziŋ ɗihna mbih ɓa metere bon say falu toŋndɔk say. Nah si tɔɓ ma pol ɓáy, ku vbu le, ku ziŋ metere bon seɗe falu toŋndɔk seɗe wara. 29Ku laɓ hȩkme ɓay rɔkɔ kuna ɓá sɔkrɔ kumbon si vba̧ haŋ kasaw gba̧y, mí ku vbuk kura niŋ ké ɓa yih-u yih-u, ké na fá-fal kumbon ɓay tuŋ diŋ mbih hi̧ kumbon ɓá dah tul mbih. Ku ƴo goŋ záh woyri ɓay hi̧ tipele ɓá teh gah, ku kó tusiɓa. 30Nzuk kumbonri yih ɓay ƴahra-u. Ku sel gun kumbon ra ɗer kan tul mbih. Ku laɓ mun woyri kandɔk kú-u yih ɓay vbuk kurari a fál pol kumbon. 31Mí Pɔl ɓah hi̧ kumandah ke soze yeri ɓahri : « Nzukri-aw kaɓ ɓil kumbonay ya le, mahful yá̧ mun woiri ɓay ta-a. »

32Bale sozeri kuŋ sal gun kumbon ra hi̧ mbih kal keni yoroŋ.

33Gel fa̧h hoh, mí Pɔl goŋ niri ɓay kú su̧ fe. Ke ɓahri : « Laɓ nam boh falu niŋ mí na-ay i ƴo tul bɔk woiri dan su̧ fe. 34Sa̧wu mí-i goŋ wuri, í su̧ fe. I zíŋ keni ŋgerna yá̧ mun woiri. Pirmatul nzuk mbew kara, ta zi ya. »

35Ke ɓah kaŋ bale, ke mbi peŋ, ke yih soko hi̧ Ŋgerzah ké pol woyri gbam, ke gɔh, mí ke titil su̧-u. 36Bale law woyri gbam voh, mí ku su̧ fe. 37Tul wah laɓ sɔɗ sɔɗ seɗe ke bon toŋndɔk say falu tɔtɔklɔ (276) ké ɓil kumbonaw. 38Ku su̧ fe mah gel ɗaka woyri, mí ku fa̧h naŋ farin vbuk ku̧ mahmbih rɔkɔ sukna ɓá yih kumbon.

39Tipele teh bale, nzuk kumbonri ko tusiɓa, mí ku tu ɓa tusiɓa a suŋ ya. Ku ƴo ko gel ké ɓel sew ɓay kú tu fál a suŋ mí mah hi̧ kumbon ɓá gɔr ké ri bale, ku ziŋ gel sikɔkre a hani-u. 40Mí ku sel sal kurari ké niŋaw. Ku poŋ ma ɓil mahmbih. Ku el sel fe-hehre kumbon kú-u ŋga̧h. Ku ɔr gar a ah-u ké fál pol kumbon hi̧ kuna sɔkrɔ kumbon. Nzuk-hehre kumbon hi̧ kumbon si ma gel sikɔkre ra. 41Bale kumbon ka̧h gel a hani ɓil mahmbih ké mbih uh fál seɗe dɔh sikɔkre gaŋ tul hani ndur, mí nzak ho̧k kumbon gɔr ɓil sikɔkre maŋ. Mbih su gbɔksɔ gbɔksɔ ra, toŋ vbar fal kumbon.

42Sozeri lek ɓay i mgbalri rɔkɔ ku uh mbih le, kú ɗuk. 43-44Mí kumandah yih ɓay ya̧ Pɔl. Ke gboh niri laɓ fe kú-u lekaw. Ke hi̧ nzuk a a̧yri ké tu uh mbih tu zo toh mbih pol. Ku uh mbih, ku ka̧h tusiɓa dara mí tɔr nzuk a ɓoruri gi fal ɓáy. Nzuk a haniri mgba palaŋse. A ɓoruri ba, mgba kpuh kumbon ké haw. Kaŋ mí gbam wah, nah ka̧h keni tusiɓa ɓa suki.

28

1Nah ka̧h tusiɓa ɓa suki dara mí nah lah riŋ tusiɓa ké na haŋsekle mahmbih ra ɓa Malta. 2Nzuk puh-uri ya̧ na gbam ɓa suki. Tel voh mbamba ɓay mbam ké ƴo tona. Ku gaŋ hɔrɔ hi̧ na, mí nah nu̧h. 3Pɔl si fa̧h kpuh mah fe gi ku̧ hɔrɔ bale, soy ti̧h te ndɔk ye hak sa sa ri. 4Nzuk puhri ko soy ké te ni hak sa sa ri bale, ku ɓahri : « Ma̧yɓay ta-a. Gunwo̧ro-ay ɓa nzuk-i hul gaŋ. Ke ya̧ mun ye ké ɓil mahmbih kara, záh-dal baa nzukri ta poŋ ni kaɓ tukala ya. »

5Pɔl kpoh soy ra wa̧y vbu ɓil hɔrɔ. A ye ba, ke lah sena a hani ya. 6Ku ker ɓahri, ndɔk ye ɓay mbah-u ya le, ke líh gba̧y ɓa hul. Ku geŋ doro-u kpu̧y le, ku ko fe a hani laɓ ni ya pi, mí ku el ɓah ɓay a ɓoru ɓáy ɓahri, nzukay ɓa záh.

7Kerpuh ŋgernzuk tusiɓa-aw ɗih ya ke gel ké nah ƴo ri. Riŋ ye ɓa Piɓliyo. Ke mgba na gahru ndɔk seɗe laɓ nam say. 8Bah ye na sena mun zaŋna ke zɔke sem pi. Pɔl rih si tul bah Piɓliyo goŋ Ŋgerzah. Ke ɓaŋ ndɔk kan tul nzuk sena ra, mí ke gah ni. 9Bol falu bale, tɔr nzuk senari ké na tusiɓa ké haŋsekle mahmbih-aw gi ta̧w Pɔl, mí ku ziŋ mun gahna. 10-11Nzuk tusiɓa-awri dim na mbamba.

Kumbon a hani, riŋu ɓa Záh-hore, ur ke Aleksandere. Ku ŋga̧h kumbonu na ɓel sew tusiɓa ké haŋsekle mahmbih ra ɓayu ké few sayaw mahful sí gahru tul mbih ta-a. Few say ra kal bale, nah hil kumbon ra ɓay tɔrna. Ku hi̧ na feri ké mah so na tul ful gahru wah.

Pɔl ka̧h Rɔm ké tusiɓa Itali

12Nah tɔr si ka̧h Sirakus, mí nah kaɓ ri nam say. 13Nah ur ké ri, nah gaɓ ke ɓel tusiɓa Sisili si ka̧h Regiyoŋ ké tusiɓa Itali. Tipele, kuna ɓel ɓil seh a fál lakna titil ku-u, mí nah gaɓ ke ɓel tusiɓa-aw nam seɗe dara mí nah ka̧h gel-dah kumbon ké Puzol. 14Nah ziŋ nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri ké ri. Ku goŋ na, mí nah kaɓ ziŋ niri dimasi mbew. Kandɔkaw mí nah ka̧h keni Rɔm.

15Nzuk yi̧n ɓil Ŋgermbayri ké Rɔm lah ɓay sina wah ma Rɔm, mí ku nzɔh nun wah gi ka̧h lumu Apiyus ziŋ na ké ri. Nzuk a ɓoruri ka̧h puh ké riŋu ɓa Vulgahrusay. Pɔl ko niri kaŋ bale, ke yih soko hi̧ Ŋgerzah, ke ziŋ ŋgerna. 16Ka̧hna wah ké Rɔm, ku hi̧ Pɔl na vul gahru ye ɓoɗ ke soze-kɔr ni.

Pɔl sɔk ɓaysuki Ŋgermbay ké Rɔm

17Nam say bale, Pɔl ɗi ŋgernzuk ziɓri ké kaɓ Rɔm. Ku mbu̧h hani, mí ke ɓah hi̧ niri ɓahri : « Yi̧n biri, mi laɓ fe a hani ziŋ yi̧n wahri ya, mi ɓeɓ sa̧w fe laɓna zih wahri ya pi, mí ku mgba mi ké Zurusalem. Ku ɓaŋ mi ndoh ndɔk Rɔmri. 18Bol falu, ku fakla ɓay bi, mí ɓay a hani ké mah i mi ta-a. Ku yih poŋ mi. 19Mí ziɓri sa-a. Sa̧wu mí fe zɔklɔ-u sɔkrɔ mi ɓay mí ɓahri, ɓayay ɓá si ma ta̧w sezar. Mí a bi ba, kerɓay sek yi̧n biri ta law bi ya. 20Mí ku ŋga̧h mi ke sal lari-ay ɓay lák mbay Ŋgermbay ké mi te-teh ɓayu hi̧ gun Izarayelri kandɔk kú-u ɓaŋ law woyri geŋ namu. Sa̧wu mí-i yih ko wuri ɓayu. »

21Ku ɓah hi̧ ni ɓahri : « Yi̧n wahri ké tusiɓa Zude pih mbete sɔk na ɓay wo ya. Nzuk a hani kara, gi gelay mbi riŋ wo hi̧ na ɓa nani ya pi. 22Mí nah ko su-su ɓay náh lah kerɓay wo ké tul ɓay ziɓri ké dih fal Zezu nzuk Nasareɗ ra. Nah lah ɓahri, ké gelri gbam, ku sa ya̧ ɓay ye ya. »

23Ku wah ɓay el gi nam a ɓoru ɓay lah ɓay Pɔl, mí ku gi ɓa daɓa mbu̧h ké gel nam ye. Pɔl mbi ɓayri ɓil mbete Moyiz ke ɓil mbete vbehna gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ri mí ƴo te-teh ɓay hi̧ niri ɓay lak mbay Ŋgerzah. Ke lu mberem Zezu hi̧ niri, ku ƴo lah-u ke fulu fulu ur ke tipele kpu̧ru ka̧h suŋ. 24Ziɓ a haniri ya̧ ɓay ké Pɔl sɔk. A ɓoruri ba, sa-a. 25Fahɓay ur ké haŋsekle woyri. Dara kú gbakra hani le, Pɔl ɔh ɓay ye kandɔkay : « Ɓay ké Tempuki ɓaŋ ndoh nzak Ezay gun nzak pihna Ŋgerzah a lewsa̧ sɔk ziihri ra ɓa ketina. 26-27Ke ɓahri :

Mú si sɔk nzukri-aw :

I lah ke suk woiri la-lah, mí ɓayu guh law woiri ya.

I ko ke nun woiri ko-ko, mí i ko da̧h.

Nzukri-aw, ku hi̧ law woyri kpuh.

Ku mbih suk woyri liɓ liɓ rɔkɔ kú lah.

Ku u̧m nun woyri si̧h si̧h rɔkɔ kú ko le,

law woyri ɓá guh hi̧ ku el gi ta̧w bi ɓay mí gah niri. »

28Pɔl el ɓah ra ɓáy ɓahri : « Mah ɓay í tu ɓa teh-u, sa̧wnzuk a ɓoruri mí Ŋgerzah pih nzak pihna hi̧ niri ɓay kú ti̧h ɓa gun puh lakna ye. A woyri-aw, ku yá̧ ɓayu. »

2928.29 Nzuk goso fe tuna mbete Ŋgerzah ɓa ŋgi̧-u ɓahri, gel ki̧na-ay ta ɓil mbete vbehna Luk ke titilu ya. Faraŋse kuraŋ vbeh ɓahri, Fal ɓay ɓahna Pɔl, ziɓri tɔr ke fahɓay ɓa ŋgi̧-u ké sakra woyri.30Laɓ mbihmbam seɗe Pɔl kaɓ ké Rɔm ɓil vul ké-e ƴo puh lari-u. Ke ya̧ nzukri gbam ké gi ko ni ɓa suki. 31Ke ka-kah ɓay lak mbay Ŋgerzah hi̧ niri. Ke sɔk niri ɓay Ŋgermbay Zezu Gaŋ tul feri riw ɓa teh-u dan fe zɔklɔ.