MATEO

MATEO

n sob gbauŋ siꞌa Yesu Kiristo labasuŋ

yela la nwa

Yesu Kiristo yaanam la yela

(Luuk 3.23-38)

¹Neꞌeŋa a Yesu one a David yaaŋ, ka a Abraham yaaŋ la yaanam yela. ²Abraham duꞌa Isaak. Ka Isaak duꞌa Jakob. Ka Jakob duꞌa Juda, ne o bieya ne o pitib. ³Ka Juda duꞌa Perez ne Zera, ka ba ma yuꞌur a Tama. Ka Perez duꞌa Heziron. Ka Heziron duꞌa Ram. ⁴Ka Ram duꞌa Aminadab. Ka Aminadab duꞌa Nason. Ka Nason duꞌa Salmon. ⁵Ka Salmon duꞌa Boaz, ka Rahab aa o ma. Ka Boaz duꞌa Obed ka Ruf aa o ma. Ka Obed duꞌa Jese. ⁶Ka Jese duꞌa naꞌab David.

Ka David duꞌa Solomon. O ma da ane Uria poꞌa. ⁷Ka Solomon duꞌa Rehoboam. Ka Rehoboam duꞌa Abija. Ka Abija duꞌa Asa. ⁸Ka Asa duꞌa Jehosafat. Ka Jehosafat duꞌa Joram. Ka Joram duꞌa Uzia. ⁹Ka Uzia duꞌa Jotam. Ka Jotam duꞌa Ahaz. Ka Ahaz duꞌa Hezekia. ¹⁰Ka Hezekia duꞌa Manase. Ka Manase duꞌa Amos. Ka Amos duꞌa Josia. ¹¹Ka Josia duꞌa Jekonia ne bisieba. Saŋkan la ka ba gbanꞌe Israel dim n more ba keŋ Babilon la.

¹²Ka ban keŋ Babilon la, li nyaꞌaŋ, ka Jekonia duꞌa Sealtiel. Ka Sealtiel duꞌa Zerubabel. ¹³Ka Zerubabel duꞌa Abiud. Ka Abiud duꞌa Eliakim. Ka Eliakim duꞌa Azor. ¹⁴Ka Azor duꞌa Zadok. Ka Zadok duꞌa Akim. Ka Akim duꞌa Eliud. ¹⁵Ka Eliud duꞌa Eleazar. Ka Eleazar duꞌa Matan. Ka Matan duꞌa Jakob. ¹⁶Ka Jakob duꞌa Josef, Meeri sid, one da a Yesu on ka ba buon Kiristo la ma.

¹⁷Neꞌeŋa paꞌal ye Abraham n ti paae David ane yaanam konꞌob konꞌob piinanaasi. Ka David n ti paae saŋkan ka ba more Israel dim keŋ Babilon la ane yaanam konꞌob konꞌob piinanaasi. Ka saŋkan ka ba more ba keŋ Babilon la n ti paae Kiristo la da ane yaanam konꞌob konꞌob piinanaasi.

Yesu Kiristo duꞌam yela

(Luuk 2.1-7)

¹⁸Yesu Kiristo duꞌam daa ane nwa. O ma Meeri daa ane Josef poꞌaꞌeliŋ. Ka Josef daa nan pu baŋ o la, ba nye ka o mor ne poog lin a Winaꞌam Siig Suŋ la din. ¹⁹Ka o sid Josef ane dau kane a sida sob, ka pu bood ye o diis Meeri nyan nidibinee, ka gbanꞌe o potenꞌerin ye o suꞌa bas Meeri.

²⁰Ka on daa tenꞌesid yelbama o suunrin la, ka Zugsob malek kenn o saꞌan na zaansuŋin. Ka malek la yel o ye, “Josef, David yaaŋa, da ke ka dabiem kpenꞌ uf ne fun na diꞌe Meeri ka o niŋ fu poꞌa, bozugo biig kan poog ka o mor la, ane Winaꞌam Siig Suŋ la din. ²¹Ka o na duꞌa biribiŋ. Ka fu na pud o yuꞌur ye Yesu, bozugo o na faaenn o nidib ba tuumbeꞌedin.”

²²Yelbama wusa daa niŋ ne ye Zugsob la da ke ka o nodiꞌesidib la yel siꞌel la niŋ ameŋa ye, ²³“Gosima, poꞌasadir kane ziꞌ dau la, na tuk poog n duꞌa biribiŋ, ka ba na pud o yuꞌur Emanuel, lin gbin ane ye, Winaꞌam be ne ti.”

²⁴Ka Josef nie gbeemin n niŋ wuu Zugsob malek la yel o siꞌem la, ka piꞌe o poꞌa kul. ²⁵Amaa o daa pu baŋ oo, hale ka o ti duꞌa biribiŋ la. Ka o pud biig la yuꞌur Yesu.

Baŋidib la ken yela

¹Ba daa duꞌa Yesu Betilehem n be Juuda soꞌolim, naꞌab Herod saŋa la. Ka dap bane a baŋidib yi ya nyaꞌaŋ n kenn Jerusalem na ²n buꞌosid ye, “On ka ba duꞌa ye o niŋ Jew dim naꞌab la be yaani? Bozugo ti nye ne o nwadibil ya nyaꞌaŋ, lin zug ka ti kena ye ti puꞌus o.”

³Naꞌab Herod n daa wum la, li pak on ne Jerusalem dim wusa. ⁴Ka o buol Winaꞌam maalmaan kpeenmnam ne gbauŋmiꞌidib n buꞌosi ba wusa ye, “Yaani ka ba na ti duꞌa Kiristo la?” ⁵Ka ba yel o ye, “Betilehem n be Juuda soꞌolim, bozugo Winaꞌam nodiꞌesidib la da sobne ala ye,

⁶‘Yanam Betilehem dima,

Betilehem kane be Juuda soꞌolim la,

ye ya naꞌam kaꞌ bumbil Juuda naꞌanam sisooginee,

ye bozugo ya ni ka naꞌab na yi na

n gur on Winaꞌam nidib Israel dim.’ ”

⁷Ka Herod suꞌa buol baŋidib la n buꞌosi ba saŋkan ka nwadibil la daa nie, ⁸ka yeli ba ye, “Kem Betilehem n ia suꞌuŋa, ka ya yaꞌa nye biig la, yanam leb na ka m baŋ, ka mam me na keŋ n puꞌus o.”

⁹Ka ban wum naꞌab la yel la, ka ba keŋ. Ka nwadibil kan ka ba daa nye ya nyaꞌaŋ la, gaad ba tuon hale n paae ziꞌen biig la n be zinꞌisiꞌa la.

¹⁰Ban daa nye nwadibil la, ka ba sunya maꞌae. Ka ba maal sumalisim bedego. ¹¹Ka ban kpenꞌ yin la n nye biig la ne o ma Meeri, ba igin teŋin n puꞌus o, ka yidig ba bunsuma la n tis o piini line a salima ne frankinsense ne mir.

¹²Ka Winaꞌam saꞌali ba zaansuŋ poogin ye ba da lem leb naꞌab Herod saꞌane. Alazug ka ba luak n leb kul ba meŋ teŋin.

Ba n zo keŋ Egipiti teŋin la yela

¹³Ka ban yi la, ka Zugsob malek nie o meŋ n paꞌal Josef zaansuŋin n yel o ye, “Duom n zaŋ biig la ne o ma n zo n keŋ Egipiti teŋin n zinꞌi anina n ti paae saŋkan ka m na yel uf siꞌel, bozugo naꞌab Herod na ti ied biig la ye o ku.”

¹⁴Ka Josef due yuꞌuŋ n zaŋ biig la ne o ma n keŋ Egipiti teŋin ¹⁵n zinꞌin anina hale ka Herod ti kpi. Lin na ke ka Zugsob la da yel ne o nodiꞌes noor siꞌem la niŋ ameŋa ye, “M buol m biribiŋi yi Egipiti teŋin la na.”

Naꞌab Herod n ke ka ba ku biis la yela

¹⁶Herod n daa baŋ ye baŋidib nwa zam o la, o sunf daa pelig hale. Ka o tum ye ba ku biribis bane be Betilehem ne teens bane kpiꞌe anina la, bane a yuma ayi bee bane pu paae ala wusa, wenne on buꞌos baŋidib n baŋ saŋa la.

¹⁷Ka Winaꞌam nodiꞌes Jeremia da yel siꞌem la niŋ ameŋa ye,

¹⁸“Ba wum soꞌ kukor Rama teŋin,

ka o kaasid ka fabin.

Li ane Rakel, n kaasid o biis la yela,

ka pu siakid belisigo

bozugo o biis kpi ne.”

Ba n yi Egipiti n leb na la yela

¹⁹Ka naꞌab Herod kuꞌum nyaꞌaŋ la, ka Zugsob malek daa nie o meŋ n paꞌal Josef zaansuŋin, Egipiti teŋin, n yel o ye, ²⁰“Duom n zaŋ biig la ne o ma n leb Israel teŋin, bozugo bane da ied biig la ye ba ku o la, kpiya.”

²¹Ka o due n zaŋ biig la ne o ma n kul Israel teŋin. ²²Ka Josef n daa wum ye Arkelaus n di o baꞌ Herod naꞌam Juuda ni la, o daa zotne dabiem ye o keŋ anina. Ka Josef zaansim nye ka li saꞌal o. Ka o yi anina n keŋ Galilee soꞌolim ²³ka keŋ zinꞌin Nazaret teŋin, wen wuu Winaꞌam nodiꞌesidib la da yel siꞌem la niŋ ameŋa, ye, “Ba na buol o ye o ane Nazaret teŋ nid.”

Joon one suud nidib Winaꞌam kuꞌom la moolug yela

(Maak 1.1-8; Luuk 3.1-18; Joon 1.19-28)

¹Saŋkan la ka Joon one suud nidib Winaꞌam kuꞌom la keŋ Juuda moogin n moon ²n yet ye, “Tiakimi ya sunya ka bas ya tuumbeꞌed; ka Winaꞌam naꞌam la liꞌelne.” ³Winaꞌam nodiꞌes on ka ba buon Azaya la da sob yel Joon yela la, ye,

“Soꞌ be moogin, n moon ne kukotitaꞌar ye,

‘Maalimi suer suꞌuŋa ka tiꞌebi gur Zugsob la.

Maalimi suer la suꞌuŋa o zug.’ ”

⁴Joon da yene fukan ka ba maal ne yugum konbid, ka nok gbauŋ senbidiŋ n loo o sia. Ka o diib da ane naꞌazomnam ne siint. ⁵Ka nidib da yi Jerusalem ne Juuda soꞌolim wusa ne teens bane kpiꞌe Joodan moꞌar wusa n kenn o saꞌan na, ⁶ka peligi ba poos n tuꞌasi ba tuumbeꞌed. Ka o suu ba Winaꞌam kuꞌom moꞌarin la.

⁷Ka on nye ka Farisee dim ne Sadusii dim bedego kenna ye o suu ba Winaꞌam kuꞌom la, o yeli ba ye, “Yanam bane wenne wiigi nwa, anoꞌone yeli ya ye ya zom Winaꞌam supeen yela line kenna la? ⁸Ala zug tumme tuum bane paꞌan ye ya tiakeya, ⁹ka da tenꞌesid ye, Abraham ane ya yaaba. Ka m yeti ya ye, Winaꞌam tunꞌe zaŋ kuga nwa n maal yaas tis Abraham. ¹⁰Nannanna lieŋ be tiis gbinin. Ka tikan wusa pu wel welsumaa, ba na nwaesi lob bugumin.

¹¹“Man suudi ya Winaꞌam kuꞌom, ka li paꞌal ya tiaker yela. Ka one doli mam nyaꞌaŋ la mor paŋ gati m. Ka m pu nar ye m zal o taꞌada. On na suu ya ne Winaꞌam Siig Suŋ ne bugum. ¹²O zanl wanzauk o nuꞌugin ka na yeleg ki line be zieŋin la, ka na vaae ki bielim la n su buorin, ka nyuꞌe udug la ne bugum line pu kpiisida.”

Joon n daa su Yesu, Winaꞌam kuꞌom la yela

(Maak 1.9-11; Luuk 3.21-22)

¹³Ka Yesu yi Galilee n kenn Joodan moꞌarin na ye Joon suu o Winaꞌam kuꞌom. ¹⁴Ka Joon zanꞌas, ka yel ye, “Li suꞌum ka fun na suu man, fu lee kene man saꞌan naa?”

¹⁵Ka Yesu lebisi yel o ye, “Kel ka ti siak niŋ ala nannanna, bozugo li suꞌum ye ti tum Winaꞌam bood siꞌem la wusa.” Ka o siak ala.

¹⁶Ka one suu o naae la, Yesu du kuꞌom gbeug na, ka nye ka arazana yoꞌog. Ka o nye Winaꞌam Siig Suŋ sigid na wenne dawan ne n zoon o zugin. ¹⁷Ka kukor yi arazana ni na n yel ye, “Oŋa ane man binoŋir, one ke ka m sunf malis bedego.”

Sutaana n daa mak Yesu la yela

(Maak 1.12-13; Luuk 4.1-13)

¹Ka Winaꞌam Siig Suŋ la daa zaŋ Yesu n keŋ moogin, ka Sutaana ti mak o. ²Ka o lo noor dabisa piisnaasi yuꞌuŋ ne nintaŋ wusa. Ka o koꞌom daa zabid. ³Ka Sutaana kenn o saꞌan na, ka yel o ye, “Fu yaꞌa ane Winaꞌam Biig, fun yelim kuga nwa ye ba kilim diib.”

⁴Ka Yesu lebis ye, “Li sobne Winaꞌam gbauŋin ye, ‘Ninsaal ku tunꞌe voe ne diib yel maꞌane, asee pianꞌad kan wusa yit Winaꞌam noorin la paas.’ ”

⁵Ka Sutaana mor Yesu n kpenꞌ teŋsuŋ (line a Jerusalem) la n du Winaꞌam puꞌusum yin la zug, ⁶ka yel o ye, “Fu yaꞌa ane Winaꞌam Biig, fun basim fu meŋ n lu teŋin, bozugo li sobne ye,

‘Winaꞌam na tis o maleknam noor ye ba mor uf ne ba nuꞌus

hale ka fu ku tuꞌug fu nobir ne kugire.’ ”

⁷Ka Yesu yel o ye, “Li me sobne ye, ‘Mit ka fu mak fu Zugsob fu Winaꞌam.’ ”

⁸Ka Sutaana mor Yesu yaꞌas n du zuetitaꞌar zug paꞌal o dunia soꞌolim wusa ne li paŋ, ⁹ka yel o ye, “Fu yaꞌa siak n igin zunꞌe man, m na tis uf nwa wusa.”

¹⁰Ka Yesu yel Sutaana ye, “Kem sa, li sobne ye, ‘Winaꞌam gullim ka fu na siak n zunꞌe o, ka tum n tis o.’ ”

¹¹Ka Sutaana bas Yesu ka keŋ. Ka maleknam kena n suŋ o.

Yesu pinꞌil o tuuma Galilee soꞌolim la yela

(Maak 1.14-15; Luuk 4.14-15)

¹²Ka saŋkan ka Yesu wum ye ba gbanꞌe Joon la, o keŋ Galilee soꞌolim, ¹³ka yi Nazaret n keŋ Kapeenum teŋin line kpiꞌe Galilee beuŋ noorin, Zebulun ne Naftali yaas teŋin. ¹⁴Ka lin ka Winaꞌam nodiꞌes Azaya n da yel siꞌel la lieb ameŋa ye,

¹⁵“Zebulun ne Naftali nidib,

nimbane be Joodan moꞌar nyaꞌaŋ n be ateuk baba la,

zinꞌig la me ane Galilee teŋ kane ka bane kaꞌ Jew dim buudi be anina la.

¹⁶Nimbane be anina la,

bane be likin la, na nye neesim bedego.

Neesim na be n tis bane be teŋ line a lik wenne kuꞌum teŋ la ni.”

¹⁷Saŋkan la ka Yesu daa moon ye, “Tiakim ka basi ya tuumbeꞌed, bozugo Winaꞌam naꞌam la liꞌelne.”

Yesu n daa buol ziŋgbanꞌadib la yela

(Maak 1.16-20; Luuk 5.1-11)

¹⁸Ka Yesu n daa ken Galilee beuŋ noorin la, o nye Simon one buon Piita la, ne o baꞌabiig Andrew, ka ba lobid ba sau beuŋ noorin la; ka li ane ba tuuma la. ¹⁹Ka Yesu yeli ba ye, “Kemi na dol man ka m na paꞌali ya suer kan ka ya na ke ka nidib dol man, wuu ziŋgbanꞌadib niŋid siꞌem gbanꞌad zimi la.” ²⁰Ka ba kpelim basi ba zimi laꞌad la, ka dol o.

²¹Ka one gaad tuon la o nye nidib ayi yaꞌas bane a Zebedee biis la. Ba yuda buon Jemes ne Joon. Ka ban ne ba baꞌ Zebedee be aaruŋ la ni n maane ba zimi laꞌad, ka Yesu buoli ba. ²²Ka ba kpelim bas aaruŋ ne ba baꞌ, ka dol o.

Yesu n tum siꞌel la yela

(Luuk 6.17-19)

²³Yesu daa giligid Galilee soꞌolim wusa n kpenꞌed laꞌasug doodin n moon Winaꞌam soꞌolim labaar ka tiꞌebid nidib ba banꞌas buudi wusa. ²⁴Ka o labaar giligid Siriya teens wusa, ka ba zaŋ bane wusa benꞌed wiim buudi buudi n kenn o saꞌan na, bane namisid ne wiim mekama wusa ne niŋgbina zabir, ne bane ka kikiris doli ba ne kpisiŋkpiꞌir dim ne ponda, ka o ke ka ba wusa nye laafe. ²⁵Ka nidib bedego yi Galilee teŋin ne Dekapolis teŋin ne Jerusalem ne Juuda teŋin ne Joodan moꞌar gbeug n dol o.

Yesu paꞌal nidib zuer zugin

¹Ka on nye nidib bedego, ka ba kena la, o du zuer zug n zinꞌi. Ka o nyaꞌandolib laꞌas o saꞌan na. ²Ka o pinꞌil n paꞌani ba.

Winaꞌam yelsum ameŋa yela

(Luuk 6.20-23)

³Ka Yesu paꞌan ye,

“Winaꞌam yelsum be ne bane siedi ba meŋ la,

bozugo Winaꞌam soꞌolim ane ba din.

⁴Winaꞌam yelsum be ne bane mor susaꞌaŋ la,

bozugo Winaꞌam na belisi ba.

⁵Winaꞌam yelsum be ne bane mor sumbugusum la,

bozugo ba na soꞌe dunia.

⁶Winaꞌam yelsum be ne bane ka Winaꞌam tuumsuma koꞌom ne kuꞌonuud more ba la,

bozugo ba na tig.

⁷Winaꞌam yelsum be ne bane zot taab nimbaanlig la,

bozugo Winaꞌam na zo ba nimbaanlig.

⁸Winaꞌam yelsum be ne popielim dim la,

bozugo ba na ti nye Winaꞌam.

⁹Winaꞌam yelsum be ne zabpansidib la,

bozugo Winaꞌam na buoli ba ye o biis.

¹⁰Winaꞌam yelsum be ne bane ka ba namisidi ba, ba popielim tuuma zug la,

bozugo Winaꞌam soꞌolim ane ba din.

¹¹“Winaꞌam yelsum be ne yanam ban ka ba tuꞌudi ya, ka namisidi ya, ka pianꞌad ziri pianꞌabeꞌed n ziꞌini ya, yanam dol man la zug. ¹²Keli ka ya sunya malis, ka ya mor tiꞌir, bozugo ya nyood ane bedego arazana ni. Ala men ka ba da namis Winaꞌam nodiꞌesidib bane deŋi ya tuon la.”

Yesu paꞌalug yaarum ne neesim la yela

(Maak 9.50; Luuk 14.34-35)

¹³Ka Yesu lem yel ye, “Ya ane yaarum dunia nwa ni. Ka yaarum mimilim yaꞌa yi, li na lem nye mimilim yaani? Ka li yuꞌun lieb ne zaalim. Ka li suꞌum ye ba lobig bas, ka nidib na nood ne noba.

¹⁴“Ya ane dunia nwa neesim. Ka ya me wenne teŋ kane ka ba me zuer zug la, ka li ku tunꞌe n suꞌaa. ¹⁵Bee nid kaeꞌ na nyuꞌe fitla, ka pibil ne peogo, amaa o na zuol li siꞌel zugin, ka li nie nyain n tis nidib ban wusa n be yin la. ¹⁶Dinzugo keli ka ya neesim nie nyain nidib tuon, ka ba nye ya tuumsuma, ka pianꞌa ya Baꞌ one be arazana ni la yuꞌur.

Yesu paꞌalug wada la yela

¹⁷“Da tenꞌes ye m kena ye m saꞌam Winaꞌam wada laa, bee o nodiꞌesidib pianꞌad laa. M pu kena ye m saꞌami lii, amaa m kena ye m paꞌali li gbin ameŋa. ¹⁸Yelmeŋir ka m yeti ya ye, Winaꞌam wada bumbil baa yinni ku saꞌam, asee agol ne dunia ti saꞌam, ka yelug la wusa lieb ameŋa. ¹⁹Dinzugo one saꞌam Winaꞌam wada bumbil yinni, ka paꞌal o taab ala, ba na ti buon o nimbil arazana soꞌolim ni. Amaa one n siak Winaꞌam noor, ka paꞌal o taab ala, ba na ti buon o nintitaꞌar arazana soꞌolim ni. ²⁰Yelmeŋir ka m yeti ya ye, ya tuumsuma yaꞌa pu venl n gaad gbauŋmiꞌidib ne Fariseenama, ya ku tunꞌe nye suer n kpenꞌ arazana soꞌolim nii.

Yesu paꞌalug supeen la yela

²¹“Ya pun wum ka ba da yel kudum dim ye, ‘Da ku nidaa, ka on mekama ku nid, mor yel antuꞌa zinꞌigin.’ ²²Amaa man yeti ya ne ye, on mekama wusa, ka o sunf pelig ne o baꞌabiig, mor yel antuꞌa zinꞌigin. Ka one me yel o baꞌabiig ye, ‘Yalim nwa,’ o mor yel kpeenmnam saꞌan. Ka one me yel o baꞌabiig ye, ‘Fu kaꞌa voonre,’ on daana na nye namisug bugum teŋ.

²³“Dinzugo, fu yaꞌa mor fu piini ye fu tis Winaꞌam n kenn Winaꞌam puꞌusum yin, maan zinꞌig ye fu maal maan, ka anina ka fu tienn ye fu mor yel ne fu baꞌabiig, ²⁴fun basimi fu maan zinꞌikan ni, ka keŋ n deŋi maal fu yel la ne fu baꞌabiig la, ka nyaan leb n maal maan la tis Winaꞌam.

(Luuk 12.57-59)

²⁵“Deŋim maal fu yel ne fu zabadintaa toꞌoto yanam nam be sueren la. Li yaꞌa kaꞌa ala, fu zabadintaa la na taꞌas uf koto ni. Ka antuꞌa tuꞌad la na tuꞌa fu tuꞌam. Ka ba mor uf kpenꞌes sarega ni. ²⁶Yelmeŋir ka m yeti ya ne ye, fu ku nye suer n yi sarega ni laa, asee fu yo fu sam la wusa.

Yesu paꞌalug poꞌasaꞌuŋ la yela

²⁷“Ya wum ka ba da yel ye, ‘Mit ka ya saꞌam poꞌa bee dau.’ ²⁸Amaa man yeti ya ne ye, soꞌ yaꞌa gos poꞌa, ka o yaꞌamleog kpenꞌ o, o saꞌam poꞌa la ne o potenꞌerin. ²⁹Fu datiuŋ nif yaꞌa ke ka fu tum taal, fun kpidigim li n lob bas, bozugo li suꞌum ye fu nif yinni na ti saꞌam, n sonꞌe ye ba zaŋ fu niŋgbina wusa n lob bugum teŋ. ³⁰Ka fu datiuŋ nuꞌug yaꞌa ke ka fu tum taal, fun fiꞌigim li n lob bas, bozugo li suꞌum ye fu lua yinni na ti saꞌam, n sonꞌe ye ba zaŋ fu niŋgbina wusa n lob bugum teŋ.”

Yesu paꞌalug poꞌalebisug la yela

(Mateo 19.9; Maak 10.11-12; Luuk 16.18)

³¹“Ba pun da yel ye, ‘One lebis o poꞌa, tisim o kaseta gbauŋ line paꞌan ye o lebis poꞌa la.’ Amaa man yeti ya ne ye, on mekama lebis o poꞌa, ka li kaꞌ ye poꞌagoondir yela, one ke ka poꞌa la lieb poꞌagoondir. ³²Ka one me di poꞌa kan ka o sid lebis la, me na ane poꞌasaꞌuŋ.

Yesu paꞌalug panꞌalim la yela

³³“Ya lem wum yaꞌas ka ba da yel kudum dim ye, ‘Da panꞌalim ziri panꞌaluŋo, amaa kel ka ya panꞌaluŋ a ameŋa ne Zugsob la.’ ³⁴Dinzug ka man yeti ya ye, da po baa biꞌela mene. Ka da po arazana, bozugo li ane Winaꞌam naꞌam gbauŋ, ³⁵bee po dunia ni, bozugo li ane o noba ziꞌelug zinꞌig bee po Jerusalem, bozugo li ane naꞌatitaꞌar la teŋ, ³⁶bee po fu zugo, bozugo, fu ku tunꞌe n ke ka fu zuobug yinni lebig pielig bee sabiliga. ³⁷Kel ka ya pianꞌad na ane eenn, eenn, bee ayei, ayei, bozugo li yaꞌa gaad ala, li ane tuumbeꞌed sob la din.

Yesu paꞌalug samyiꞌer la yela

(Luuk 6.29-30)

³⁸“Ya pun wum ka ba da yel ye, ‘Nif yood nif sam, ka nyin yood nyin sam.’ ³⁹Amaa man yeti ya ne ye, da yiꞌe tuumbeꞌed sam ne. Amaa soꞌ yaꞌa nweꞌ fu datiuŋ yier, fun fendigim fu dagobug yier la me tis o. ⁴⁰Soꞌ yaꞌa gbanꞌe uf koto ni n diꞌe fu banaa, fun kel ka o diꞌe fun dansika la men. ⁴¹Ka soꞌ yaꞌa mugus uf ye fu dol o mail yinni, fun dol o mail ayi. ⁴²Soꞌ yaꞌa sos uf siꞌel, fun tisim o, ka da moŋ one bood peꞌeŋire fu saꞌane.

Yesu paꞌalug biꞌemnam noŋir la yela

(Luuk 6.27-28, 32-36)

⁴³“Ya pun wum ka ba da yel ye, ‘Noŋimi fu buudi ka kisigi fu biꞌem.’ ⁴⁴Amaa man yeti ya ne ye, ya noŋimi ya biꞌemnam, ka sos Winaꞌam n tis bane namisidi ya. ⁴⁵Ka ya na lieb ya Baꞌ one be arazana ni la biis, bozugo one ket ka o nintaŋ nied n tisid ninsuma ne nimbeꞌednam, ka ket ka saa niid tisid bane a yelmeŋir dim ne bane kaꞌa yelmeŋire. ⁴⁶Bozugo fu yaꞌa noŋ ne bane noŋ uf la, li nyood a bo? Hale baa lampodiꞌesidib me niŋid ala. ⁴⁷Ka fu yaꞌa puꞌusidne bane a fu baꞌabiis gullim ne, fu maan bo ka li gaad fu taaba? Buudi ban pu dol Winaꞌam wusa niŋid ala men. ⁴⁸Dinzugo ya bei suꞌuŋa wenne ya Baꞌ one be arazana ni la n a suꞌuŋa siꞌem la.

Yesu paꞌalug nidib suŋir la yela

¹“Mit ka ya maal ya tuumsuma nidib tuon ye ba gosi. Ya yaꞌa maal ala, ya ku diꞌe nyood ya Baꞌ one be arazana ni la saꞌanee.”

²“Dinzugo fu yaꞌa suŋ noŋdaan, da ke ka ba nweꞌ luŋ fu tuone, wenne zam dim maan siꞌem laꞌasug doogin ne sueya ni, ye nidib pianꞌa ba. Ameŋa ka m yeti ya ye, ban diꞌene ba yood ne ala. ³Amaa fun yaꞌa suŋ noŋdaan, fun da ke ka fu dagobug baŋ fu datiuŋ niŋid siꞌela. ⁴Dinzugo suꞌam ne suŋ noŋdim, ka fu Baꞌ one nye ka fu suꞌad n suŋid siꞌem la, na tis uf li yood.

Yesu paꞌalug Winaꞌam sosug la yela

(Luuk 11.2-4)

⁵“Ka fu yaꞌa puꞌusid Winaꞌam, fun da niŋ wenne zam dim laa, bozugo ban bood ye ba ziꞌe laꞌasug doogin ne suekita ni n puꞌusid, ye nidib nye ba. Ameŋa ka m yeti ya ye, ba diꞌene ba yood ala. ⁶Amaa fu yaꞌa ye fu puꞌus Winaꞌam, fun kpenꞌem fu doogin ka yo zaꞌanoor, ka puꞌus fu Baꞌ Winaꞌam one suꞌa la. Ka fu Baꞌ one nye fu yela bane suꞌa la na tis uf li yood.

⁷“Fu yaꞌa puꞌusidne, da pianꞌa pianꞌazaalis wenne bane ziꞌ Winaꞌam n niŋid siꞌem la, bozugo ba tenꞌes ye ba pianꞌad bedego zug ka Winaꞌam na diꞌe ba puꞌusum. ⁸Da maan wenne bane, bozugo ya Baꞌ Winaꞌam pun miꞌ yanam bood siꞌel, hale ka ya nam pu sos oo. ⁹Dinzugo sosimi ne anwa,

‘Ti Baꞌ one be arazana ni,

ka fu yuꞌur a suꞌuŋa,

¹⁰ka fu naꞌam na kena,

ka ke ka fu boodim n maal dunia zug,

wenne lin maan arazana ni siꞌem la,

¹¹ka tisi ti zina diib

wenne fun n tisid ti daar wusa siꞌem la,

¹²ka di suguru ne ti poꞌogir zug,

wenne tinam dit suguru ne ti taab bane poꞌogidi ti siꞌem la.

¹³Ka da ke ka ti kpenꞌ makir poogine.

Amaa yiisimi ti yelbeꞌed poogin.’

¹⁴Ya yaꞌa di nidib suguru ba tuumbeꞌed zug, ya Baꞌ one be arazana ni la, na di ya suguru men. ¹⁵Amaa ya yaꞌa pu di suguru ne nidib ba tuumbeꞌed zugo, ya Baꞌ me ku di suguru ne ya tuumbeꞌed la zugo.

Yesu paꞌalug noloor la yela

¹⁶“Ka ya yaꞌa lo noor, yanam da niŋ wenne zam dim la lood nindaas siꞌem laa, bozugo ba loodne ba nindaas ye nidib baŋ ye ba lood noor. Li ane ameŋa ka m yeti ya ye, ba diꞌene ba yood la. ¹⁷Amaa ya yaꞌa lo noor, yanam suenmi ya zut ne kpaam, ka piesi ya nindaas. ¹⁸Ka nidib ku baŋ ye ya lo noore. Ka ya Baꞌ one suꞌa la, na baŋi li. Dinzugo ya Baꞌ one nyet bun line suꞌa la na tisi ya li yood.

Yesu paꞌalug arazana ni arazaꞌas la yela

(Luuk 12.33-34)

¹⁹“Da suꞌa ya arazaꞌas dunia nwa nii, ka zinꞌikan ka muak muꞌad ka teŋinzenꞌem me saꞌami li, ka naꞌayiis kpenꞌed n zuud. ²⁰Amaa digilimi ya arazaꞌas arazana ni. Anina ka muak ne teŋinzenꞌem ku saꞌami baa, ka naꞌayiis me ku kpenꞌ n zuu. ²¹Bozugo ya arazaꞌase be siꞌel la, ya potenda me bene anina.

Yesu paꞌalug niŋgbina la yela

(Luuk 11.34-36)

²²“Fu nif wenne niŋgbiŋ fitla. Ka fu nif yaꞌa a suꞌuŋa, fu niŋgbina wusa ane nyain. ²³Ka fu nini yaꞌa a beꞌed, fu niŋgbina wusa ane lik. Neesim kane nie fu ni la yaꞌa lebig lik, li ane lik ameŋa.

(Luuk 16.13)

²⁴“Soꞌ kaeꞌ na siaki dol zugsobnam ayii, bozugo o na kisi yinni, ka noŋ yinni, bee o na naꞌas yinni, ka poꞌog yinni. Ya ku tunꞌe dol Winaꞌam, ka lem bood dunia laꞌade.

(Luuk 12.22-31)

²⁵“Dinzugo man yeti ya ye, ya da yaꞌamsid ne ya nyovuya nwa yela yanam na di siꞌel, bee nu siꞌel, bee ya niŋgbina na yeꞌ siꞌela. Nyovur pu gat diibo? Ka ya niŋgbina pu gat fuude? ²⁶Gosimi, niis bane ianꞌad agol la. Ba pu buta, ka me pu buni n laꞌased n suꞌad buya nii. Amaa ne lin wusa, ya Baꞌ one be arazana ni la, diisidi ba. Yanam pu gat niise? ²⁷Anoꞌone be ya sisoogine na tunꞌe n paas o waꞌalim biꞌela one yaꞌamsid la zugo?

²⁸“Ka bozug ka ya yaꞌamsid ne ya fuud yela? Tenꞌesimi mopuum venla bane be moogin la n nobugid siꞌem la. Ba pu tumne bee nwiid gumne. ²⁹Amaa m yeti ya ye, baa naꞌab Solomon ne o naꞌam la wusa, o da pu mor fuud ka li venl wenne nwa. ³⁰Ka Winaꞌam yaꞌa maal mood line be moogin ka li venl, ka li ku yuuge ka bugum dii li, o ku yeeli ya fuud gaad moode? Yanam bane ka ya yadda niŋir pu zuꞌe nwa. ³¹Dinzugo da yaꞌamsidi n yet ye, ‘Ti na di bo?’ bee ‘Ti na nu bo?’ bee ‘Ti na yeꞌ bo?’ ³²Bane ziꞌ Winaꞌam la bood nwa wusa. Ka ya Baꞌ one be arazana ni la, miꞌ ye ya bood nwa wusa. ³³Amaa deŋimi n bo Winaꞌam soꞌolim ne o yelsum la yiiga, ka bun line n kpelim wusa o na paasi ya. ³⁴Dinzugo da tenꞌesidi bedego beug yelaa, bozugo beug na tenꞌes li meŋ yela. Keli ka dabisir wusa more li yel ka li siak.

Yesu paꞌalug nidib n tuꞌad ba taab antuꞌa la yela

(Luuk 6.37-38, 41-42)

¹“Da tuꞌad nidib antuꞌa, ka Winaꞌam me ku tuꞌa ya antuꞌaa. ²Bozugo antuꞌa kan ka ya tuꞌas n tis nidib la, ala men ka Winaꞌam na tuꞌa ya antuꞌa. Ka ne makir kan ka ya mak n tis nidib la, ala men ka ya me na ti diꞌe.

³“Bo ka fu nyet sauk n be fu baꞌabiig nifin, ka lee pu nyet datitaꞌar kane be fu meŋ nifine? ⁴Fu na niŋ wala n yel fu baꞌabiig ye, o ke ka fu yiis sauk o nifin, ka daug be fun nifine? ⁵Zam soba, deŋim yiis daug kane be fu meŋ nifin la yiiga, ka yuꞌun na tunꞌe nye nyain, ka yiis sauk kane be fu baꞌabiig nifin la.

⁶“Mit ka fu zaŋ Winaꞌam bunsuma n tis baas, ka me da zaŋ kuga line venl ka ba buon ye peel la n lob kukurnam tuone. Ka ba na no ne noba, ka fendig n dol uf ye ba dum.

Yesu paꞌalug sosug la yela

(Luuk 11.9-13)

⁷“Sosimi, ka ya na diꞌe. Iemi, ka ya na nye. Kabirimi, ka ba na siak ka yoꞌog n tisi ya. ⁸Bozugo on mekama n sosid la na diꞌe. Ka on mekama ied la na nye. Ka one kabirid la, ba na yoꞌog n tis o.

⁹“Anoꞌone be ya saꞌan, ka o biig na sos o maꞌasir, ka o tis o kugire? ¹⁰Bee o yaꞌa sos ziŋ, ka o tis o waafo? ¹¹Ka yanam bane a tuumbeꞌed dim la, yaꞌa miꞌ ye ya tis ya biis bunsuma, ya Baꞌ one be arazana ni la ku tisi ya bunsuma gaad alaa?

¹²“Dinzugo yanam n bood ye nidib niŋ siꞌem n tisi ya la, yanam me niŋimi ala n tisi ba. Bozugo nwa ane Winaꞌam wada ne o nodiꞌesidib da sob siꞌem la.

Yesu paꞌalug zaꞌanoor siank la yela

(Luuk 13.24)

¹³“Kpenꞌemi zaꞌanoor siank, bozugo zaꞌanoor yaliŋ ne sueyaliŋ la ken ne saꞌuŋ zinꞌigin. Ka nidib bedego dol n kpenꞌed anina. ¹⁴Amaa zaꞌanoor siank la ne suebaanlig kenne nyovur zinꞌigin. Ka bane nyeti li la ane biꞌela nwa.

Yesu paꞌalug tiig ne li wela la yela

(Luuk 6.43-44)

¹⁵“Miti ziri nodiꞌesidib bane kene ya saꞌan na la. Ba sunya ni, ba ane ziri dim wuu kunduna naan lusi ba meŋ ne peꞌes gbana n kpenꞌ peꞌesin. ¹⁶Ba wela ni ka ya na baŋi ba. Naꞌaziir ku tunꞌe wel doonde. Gunꞌa ku tunꞌe wel kekamaa. ¹⁷Tisuŋ wusa welne welsuma. Ka tibeꞌed me welne welbeꞌednam. ¹⁸Tisuŋ ku tunꞌe wel welbeꞌednama. Ka tibeꞌed me ku tunꞌe wel welsumaa. ¹⁹Tikan wusa n pu wel welsumaa, ba na nwae n bas bugum poogin. ²⁰Dinzugo ba wela la ni ka ya na baŋi ba.

Yesu paꞌalug on na ti zanꞌas sieba la yela

(Luuk 13.25-27)

²¹“Kaꞌa nidib wusa bane buol man ye, ‘M Zugsoba, m Zugsoba’ la na kpenꞌ arazana soꞌolim nii. Amaa li ane bane tum m Baꞌ one be arazana ni boodim la. ²²Ka daakan la nidib bedego na ti buꞌos man ye, ‘Zugsoba, Zugsoba, ti da pu zaŋ fu yuꞌur pianꞌa Winaꞌam pianꞌad n tis nidibaa? Ka zaŋ fu yuꞌur kad kikiris, ka tum tuumtitada ne fu yuꞌuree?’ ²³Ka man na peligim poog yeli ba ye, ‘M ziꞌ ya kpan kpane. Gaadimi ka ke m, yanam tuumbeꞌed dim nwa.’

Yesu paꞌalug yameedib ayi la yela

(Luuk 6.47-49)

²⁴“Ban wusa n wum m pianꞌad nwa, ka diꞌedi li, bane wenne yaꞌam sob kane mee o yir kugir zugin. ²⁵Ka saa ni. Ka kuꞌom zot. Ka pebisim daꞌae n nweꞌ yir la. Ka li pu luu, bozugo li eenbir bene kugir zugin. ²⁶Ka bane me wum m pianꞌad nwa, ka pu diꞌe lii, ba wenne dau kane kaꞌ yaꞌam, ka me o yir titanbiꞌisug zug. ²⁷Ka saa ni. Ka kuꞌom zot. Ka pebisim daꞌae n nweꞌ yir la. Ka li wusa lu saꞌam.”

²⁸Ka Yesu n pianꞌ pianꞌad nwa naae la, ka o paꞌalug la lidig nidib bedego, ²⁹bozugo o paꞌali ba ne wenne one mor paŋ, ka kaꞌa wuu gbauŋmiꞌidib la paꞌan siꞌem laa.

Yesu n ke ka kukom nye laafe la yela

(Maak 1.40-45; Luuk 5.12-16)

¹Ka Yesu sig zuer zug na ka nidib bedego duꞌe dol o. ²Ka kukom keenn o saꞌan na igin ka yel ye, “Zugsoba, fu yaꞌa bood, fu na tunꞌe ke ka m nye laafe.”

³Ka Yesu tienn o nuꞌug n siꞌis o ka yel o ye, “M bood ala, nyem laafe.” Ka yim o nye laafe ka o kukom banꞌas la bas o. ⁴Ka Yesu lem yel o ye, “Mit ka fu yel soꞌ. Amaa kem Winaꞌam maalmaan saꞌan ka ke ka o gos uf, ka maal maan tis Winaꞌam wuu Moses da sob ye ba niŋ siꞌem la. Ka li na paꞌal nidib ye fu nye laafe nannanna.”

Yesu ne sogia kpeenm tumtum la yela

(Luuk 7.1-10)

⁵Ka Yesu daa kpenꞌ Kapeenum ka Room dim sogia kpeenm kenn o saꞌan na n sos o ⁶ye, “M Zugsoba, m tumtum be yin n benꞌ n ponꞌolim, ka namisid hale.”

⁷Ka Yesu yel o ye, “M na kena n tiꞌeb o.”

⁸Ka sogia kpeenm la lebis yel o ye, “M pu suꞌum ye fu kenn man yin ne. Kudim yelim ne fu noor pianꞌauk maꞌaa, ka m tumtum la na nye laafe. ⁹Mam meŋ mor sogia kpeenm one soꞌe man, ka man me mor sogianam ban ka m soꞌe. Ka m yaꞌa yel soꞌ ye, ‘Kem’ o kenne. Ka m yaꞌa lem yel soꞌ ye, ‘Kem na’ o ken ne na. Ka m yaꞌa yel m tumtum ye, ‘Niŋim ne’ o niŋidne ala.”

¹⁰Ka Yesu n wum la, ka li lidig o. Ka o yel nidib bane dol o la ye, “M pu nye soꞌ ka o niŋ m yadda wenne dau kaŋa nwaa, hale baa Jew dim soꞌolim nii. ¹¹M yeti ya ye, nidib bedego na ti yi yatuon ne yanyaꞌaŋ na n zinꞌin Winaꞌam soꞌolim ni, ne ti yaanam Abraham ne Isaak ne Jakob n dit. ¹²Ka bane nar ye ba naan diin Winaꞌam soꞌolim faar la, ba na kadi ba kpenꞌes likin. Anina ka nidib na ti kaasid ka gaꞌad nyina.”

¹³Ka Yesu yel sogia kpeenm la ye, “Kem kul. Ka li na niŋ wenne fun niŋ man yadda siꞌem la.” Ka saŋkan la ka o tumtum la nye laafe.

Yesu n tiꞌeb nidib bedego la yela

(Maak 1.29-34; Luuk 4.38-41)

¹⁴Ka Yesu keŋ Piita yin, ka nye Piita diem poꞌa ka o benꞌed ka digi ka o niŋ tul. ¹⁵Ka Yesu siꞌis poꞌa la nuꞌug ka o niŋtuulum la bas o. Ka o maal Yesu saauŋ.

¹⁶Ka zaam maꞌae ka ba mor nidib bane mor kikiris la bedego n kenn Yesu saꞌan na. Ka o noor pianꞌad maꞌaa ka o kad kikiris la yiis ka tiꞌeb banꞌadnam wusa. ¹⁷Ka lin ka Azaya da sob o yela la niŋ sida ye, “O diꞌe ti niŋgbina toog ka yiisi ti banꞌas wusa.”

Bane bood ye ba dol Yesu ka biꞌesid la yela

(Luuk 9.57-62)

¹⁸Ka Yesu n nye ka nidib bedego gilig o la, o yel o nyaꞌandolib la ye ba dol o keŋ beuŋ gbeug la sa. ¹⁹Ka gbauŋmiꞌid keenn o saꞌan na yel o ye, “Paꞌana m na dol uf, fun na keŋ zinꞌisiꞌa wusa.”

²⁰Ka Yesu lebis o ye, “Teŋinbumis more ba vont, ka niis more ba teed, amaa Ninsaal Biig la pu mor zinꞌig ka o na kuki o zugo.”

²¹Ka dau yinni one a Yesu nyaꞌandol yel ye, “Zugsoba, kel ka m keŋ yiiga mumi m saam.”

²²Ka Yesu lebis o ye, “Dol mam ka ke ka bane pu mor Winaꞌam nyovur paal la mum kuꞌum.”

Yesu n yel sisiꞌem ka li maꞌae yirr la yela

(Maak 4.35-41; Luuk 8.22-25)

²³Ka Yesu kpenꞌ aaruŋin la ka o nyaꞌandolib dol o. ²⁴Ka sisiꞌem titaꞌar gbirigi kenn beuŋin la na. Ka kuꞌopila ligil aaruŋ la. Ka Yesu gbisid. ²⁵Ka o nyaꞌandolib keŋ nie o ka ye, “Zugsoba, ti kpiide. Faanmi ti!”

²⁶Ka Yesu lebis ye, “Yanam bane ka ya yadda niŋir pu zuꞌe la, bo ka ya zot dabiem?” Ka Yesu tans sisiꞌem ne kuꞌopila la ka li lebi maꞌae yirr.

²⁷Ka li lidigi ba wusa. Ka ba buꞌos taaba ye, “Niŋkaŋa nwa a anoꞌone, hale ka sisiꞌem ne kuꞌopila siakidi o noore?”

Yesu n kad dap ayi kikiris la yela

(Maak 5.1-20; Luuk 8.26-39)

²⁸Ka ba paae beuŋ gbeug line a Gadarene teŋin la, ka dapa ayi bane ka kikiris doli ba yi yaadin na n tuꞌos o. Nidib zoti ba ka soꞌ pu dol anina gata.

²⁹Ka ba tans ye, “Winaꞌam Biiga, bo be tinam ne fun sisoogine? Fu kena ye fu namisi ti ka li saŋa nam pu paae?”

³⁰Ka kukurnam bedego kpiꞌe anina dit. ³¹Ka kikiris sos o noor ye, “Fu yaꞌa kadi ti fun ke ka ti keŋ kpenꞌ kukurnamin la.”

³²Ka o yeli ba ye, “Kemi.” Ka ba yi dapin la ka kpenꞌ kukurnamin la. Ka kukurnam la wusa zo kukuna ni n sig beuŋin la ka kuꞌom dii ba. ³³Ka bane guri kukurnam la zo keŋ teŋ poogin yel line maal dap ayi la, ban ka kikiris daa doli ba la. ³⁴Ka teŋ la nidib wusa yi keŋ Yesu saꞌan, ka ban nye o la, ba sos o ye o yimi ba teŋin.

Yesu n tiꞌeb ponꞌor la yela

(Maak 2.1-12; Luuk 5.17-26)

¹Ka Yesu leŋ kpenꞌ aaruŋin la ka loꞌoŋ beuŋ la n lebi o meŋ teŋin na. ²Ka ba zaŋ dau ka o a ponꞌor na ka o dig o debirin. Ka Yesu n nye ka ba niŋ o yadda la, o yel ponꞌor la ye, “M dakoonree, kpeꞌeŋimi fu sunf, m yiisi fu tuumbeꞌed la bas.”

³Ka gbauŋmiꞌidib tenꞌesidi ba sunya ni ye, “Dau kaŋa tuꞌudne Winaꞌam.”

⁴Ka Yesu baŋ ban tenꞌesid siꞌem la, ka yel ye, “Bo ka ya tenꞌesid potenꞌebeꞌednam ya sunya ni? ⁵Bo a naꞌana ne man naan yelin dau la ye, ‘M yiisi fu tuumbeꞌed la bas’ bee man naan yelin dau la ye ‘Duom keŋe’?” ⁶Ka yel ye, “M na ke ka ya baŋ ye Ninsaal Biig mor paŋ dunia ni ye o na tunꞌe yiis tuumbeꞌed n bas.” Ka yuꞌun yel ponꞌor la ye, “Duom, zaŋimi fu debir n kul.” ⁷Ka o due kul. ⁸Ka nidib bedego la nye line naam la ka dabiem kpenꞌ ba. Ka ba zunꞌod Winaꞌam one tis paŋ kaŋa ninsaal la.

Yesu n buol Mateo la yela

(Maak 2.13-17; Luuk 5.27-32)

⁹Ka Yesu yi zinꞌikan ka nye dau kan ka ba buon Mateo ka o zinꞌi lampo doogin diꞌesid lampo, ka o yel o ye, “Duom doli m.” Ka Mateo due dol o.

¹⁰Ka Yesu n be yin n dit la, ka lampodiꞌesidib ne ‘tuumbeꞌed dim’ kena laꞌase dit ne on ne o nyaꞌandolib la. ¹¹Ka Farisee dim sieba nyee li la, ka buꞌos o nyaꞌandolib la ye, “Bo ka ya paꞌan la dit ne lampodiꞌesidib ne ‘tuumbeꞌed dima’?”

¹²Ka Yesu wumi li ka yeli ba ye, “Bane mor laafe la pu bood duꞌata, asee bane benꞌed la na bood duꞌata. ¹³Kem zamisi li gbin, lin da sob Winaꞌam gbauŋin siꞌem la ye, ‘M boodne nimbaanlzoor n gaad maan.’ ” Ka Yesu lem yel ye, “M pu kena ye m buol popielim dima, asee tuumbeꞌed dim la.”

Noloor la yela

(Maak 2.18-22; Luuk 5.33-39)

¹⁴Ka Joon one suud nidib kuꞌom la nyaꞌandolib kenn Yesu saꞌan na n buꞌos o ye, “Bo ka tinam ne Farisee dim lood noor saŋa mekama, ka fu nyaꞌandolib la pu looda?”

¹⁵Ka Yesu buꞌosi ba ye, “Poꞌapaal zuanam na maal susaꞌaŋ poꞌadaan nan be ba saꞌan laa? Amaa dabisir na kena ka ba na yiis poꞌadaan la ba saꞌan. Saŋkan la ka ba yuꞌun na lo noor.

¹⁶“Soꞌ kaeꞌ na zaŋ pien paal lig fukudugo. O yaꞌa niŋ ala pien paal la na ke ka fukudug la aans ka li na tuenn bedego.

¹⁷Soꞌ men pu lied danpaal waa kudug nii. O yaꞌa niŋ ala danpaal la na ke ka waa la tans ka daam la ne waa la wusa saꞌam. Asee ba zaŋ dapaaligi n kpaꞌae su waa paalisin, ka li wusa na kpelim a suꞌuŋa.”

Kpeenm la poꞌayuꞌa la yela ne poꞌa one siꞌis Yesu fuug la yela

(Maak 5.21-43; Luuk 8.40-56)

¹⁸Ka Yesu n da pianꞌadi ba la, ka kpeenm yinni keenn o saꞌan na igin o tuon ka yel ye, “M poꞌayuꞌa kpi ka m bood ye fu kena zaŋi fu nuꞌugo siꞌis o, ka o tilig.” ¹⁹Ka Yesu ne o nyaꞌandolib due dol o.

²⁰Ka poꞌa soꞌ daa be anina n benꞌed ka ziim yuod o yuma piinayiŋa. Ka o kaae Yesu nyaꞌaŋ na n siꞌis o fuug noor, ²¹ka tenꞌesid ye, “M yaꞌa kulum siꞌis o fuug, m na nye laafe.”

²²Ka Yesu fendigi gilig n nye o, ka yel o ye, “M poꞌayua, kpeꞌeŋimi fu suunr.” Fu yadda niŋir ke ka fu nye laafe. Ka toꞌoto yim ka o nye laafe.

²³Ka Yesu n keŋ kpenꞌ kpeenm la yin, ka nye googinam ne nidib la wusa ka ba maan tukpeedug. ²⁴Ka o yel ye, “Ya wusa yiimi. Bipuŋ la pu kpii, o gbisidne.” Ka ba wusa laꞌad o. ²⁵Ka on ke ka nidib la yi la, o kpenꞌ bipuŋ la doogin n gbanꞌ o nuꞌug, ka o due. ²⁶Ka labakaŋa nwa yadig teŋgbauŋ la wusa ni.

Yesu n tiꞌeb zunzoos ayi la yela

²⁷Ka Yesu yi zinꞌig kan la n ken, ka zunzoos ayi n dol o n tansid ye, “David yaaŋa, zomi ti nimbaanlig.”

²⁸Ka o kpenꞌ yin, ka zunzoos la keenn o saꞌan na, ka o buꞌosi ba ye, “Ya siak ye m na nyaŋe tum neꞌe?”

Ka ba lebis ye, “Eenn, Zugsoba.”

²⁹Ka o siꞌisi ba nini ka yel ye, “Kel ka li niŋ wuu ya yadda a siꞌem la.” ³⁰Ka ba nini la lak ka ba nyet. Ka o saꞌali ba ye, “Da yel soꞌ neꞌeŋaa.” ³¹Amaa ba mool o labaar la teŋ kan wusa.

Yesu n tiꞌeb dau gik la yela

³²Ka ban da yit la, ninsieba da mor dau kan ka kikirig dol o ka o a gik ka o kenn Yesu saꞌan na. ³³Ka Yesu kad kikirig la yiis, ka dau gik la pinꞌil pianꞌad. Ka li lidig soꞌ kam zanꞌa, ka ba yel ye, “Ti nam pu nye neꞌeŋa nwa buudi Israel teŋinee.”

³⁴Amaa Farisee dim la yel ye, “Li ane kikiris kpeenm la tis o paŋ ka o kati ba yiisid.”

Yesu n zo nidib bedego nimbaanlig la yela

³⁵Ka o keŋ teŋpoodin ne teŋkpemisin wusa, ka paꞌan laꞌasug doodin ka moon Winaꞌam soꞌolim labasuŋ la, ka tiꞌebid nidib ba wiim buudi buudi wusa. ³⁶Ka o nye nidib bedego, ka zo ba nimbaanlig. Ka ba wenne peꞌes bane kaꞌ konbkemma, ka ba namisid hale ka kaꞌ soꞌ ka o na suŋi baa. ³⁷Ka o yel o nyaꞌandolib la ye, “Poog la zood zuꞌeya, amaa tumtumnib la pood. ³⁸Dinzugo sosim poog la sob ka o tum tumtumnib poogin la.”

Yesu nyaꞌandolib piinayiŋa la yuda

(Maak 3.13-19; Luuk 6.12-16)

¹Ka Yesu buol o nyaꞌandolib piinayiŋa la laꞌas taaba ka tisi ba paŋ ye ba kad kikiris, ka maꞌae banꞌas ne wiim buudi wusa. ²O Tumtumnib piinayiŋa la yuda nwa. Yiiga sob ane Simon, on ka ba buon ye Piita la, ne o pitu Andrew, ne Zebedee biis Jemes, ne Joon, ³ne Filip ne Bartolomew, ne Tomas, ne Mateo, on a lampodiꞌes la, ne Jemes, Alfeus biig, ne Tadus, ⁴ne Simon, o ane nidib bane bood ye Jew dim zabi ba teŋgbauŋ yolisim zug la yinni, ne Judas Iskariot, one na zam Yesu la.

Piinayi la na tum siꞌem la yela

(Maak 6.7-13; Luuk 9.1-6)

⁵Piinayi kaŋa nwa ka Yesu da tumi ba ka yeli ba ye, “Da keŋ buudi kan kaꞌa Jew dim la saꞌanee, ka da kpenꞌ Samaria dim teŋinee. ⁶Amaa kemi Israel dim saꞌan bane wenne peꞌebane bodig la. ⁷Ya yaꞌa ken, yanam moolim ye, ‘Winaꞌam soꞌolim la liꞌel ne.’ ⁸Ka maꞌae banꞌadnam, ka vuꞌug bane kpi, ka maal kukoma ka ba nye laafe, ka kad kikiris. Ya diꞌedne ka pu yooda, dinzugo tisimi ka da diꞌe yoode. ⁹Da zaŋ salima ligidi bee anzurifa ligidi bee koba ya buorisnee. ¹⁰Da zanl kolug sueren bee banaas ayi bee taꞌada bee duore. Li nar ka one tum tuuma la me di.

¹¹“Ya yaꞌa kpenꞌ teŋsiꞌa yanam iem ninsuŋ yire sig ka kpelim anina n ti paae ya yiib saŋa. ¹²Ya yaꞌa kpenꞌ yin la, yanam puꞌusimi ba. ¹³Ka ba yaꞌa diꞌe ya, yanam ke ka ya sumalisim sigi ba ni. Amaa ba yaꞌa zanꞌasi ya, yanam ke ka ya sumalisim kpelimi ya saꞌan. ¹⁴Ka yikan bee teŋkane pu diꞌe yaa bee kelisidi ya pianꞌade yanam kpaꞌasimi ya noba titan ka yi. ¹⁵Asida sida ka m yeti ya ye saria kadib daar la, teŋkan dim na nye toog n gaad Sodom ne Gomorra nidib.”

Yesu paꞌalug namisug la yela

(Maak 13.9-13; Luuk 21.12-17)

¹⁶Ka Yesu lem yel ye, “M tumi ya wenne peꞌesi na be kunduna soogin. Ala zugo more yaꞌam wuu wiigi ne, ka a suꞌuŋa wenne naꞌadawana ne.

¹⁷“Guꞌusimini ya meŋ ne nidib. Ba na ti gbanꞌe ya more keŋ koto ni, ka buꞌu ya ba laꞌasug doodin. ¹⁸Mam zug ba na gbanꞌe ya keŋ kpeenmnam ne naꞌanam tuon. Ka ya na tuꞌasi mam labasuŋ la tisi ba, ne buudi kane kaꞌ Jew dim la. ¹⁹Ka ba yaꞌa more ya na, da ke ka li paki ya, yaname na yel siꞌela bee yaname na pianꞌ siꞌela. Bozugo Winaꞌam Siig Suŋ na tisi ya yanam na pianꞌ siꞌel saŋkan. ²⁰Pianꞌabane ka ya ye ya pianꞌa la, kaꞌa ya dinne. Li ane ya Baꞌ Winaꞌam Siig Suŋ one be ya ni la pianꞌad.

²¹“Baꞌabiig na gbiꞌi o baꞌabiig n ke ka ba kuu o. Ka saamnam me na niŋ ala ne ba biis. Ka biis me na gbiꞌi ba duꞌadib n ke ka ba kuu ba. ²²Ka nidib bedego na kisigi ya, man yuꞌur la zug. Ka one modig ka doli m n ti paae siꞌel mekama wusa naar saŋa, o na nye faangir. ²³Ba yaꞌa namisi ya teŋ siꞌa, yanam zo toom teŋ. Mam yeti ya ne ye, ya ku nyaŋe naae ya tuuma la Israel teensin ka Ninsaal Biig la nyaan kenaa.

²⁴“Nyaꞌandol pu gati o tuon soba. Ka samkpanꞌas me pu gati o zugsoba. ²⁵Li suꞌum ka nyaꞌandol wen wuu o tuon sob ne, ka samkpanꞌas wenne o zugsob ne. Ka ba yaꞌa tuꞌ yidaan ye o a Beelzebul, ba na tuꞌ yidim la ka li gaadi ala.

Yesu paꞌalug one ka ba na zo la yela

(Luuk 12.2-7)

²⁶“Da zoti nidib dabiem. Siꞌel kaeꞌ ka ba ligili li ka li ku lake. Ka line suaꞌ wusa na nie paalo. ²⁷Man yeti ya siꞌel likin nwa, asee ka ya nie li nintaŋin. Ka mane nyaꞌam siꞌel ya toba ni nwa, moolimi li dood zug ka soꞌ wusa wum. ²⁸Da zoti dabiem ne bane kuud niŋgbina, ka ku nyaŋe ke ka siig la kpi laa. Amaa zomi Winaꞌam one na nyaŋe saꞌam niŋgbina ne siig wusa bugum teŋin. ²⁹Ba pu kuosid niimbibisa ayi kobire? Amaa baa yinni ku lu teŋin n kpii, asee ka ya Baꞌ Winaꞌam siaki li. ³⁰Hale zuobid line be ya zutin la, Winaꞌam miꞌi li kal. ³¹Dinzugo, da zoti dabiem. Ya mor nyood gaad niimbibis bedego.

Yesu paꞌalug on siakir ne on kiꞌisug la yela

(Luuk 12.8-9)

³²“On mekama siak mam nidibin ye o doli man, m me na siak o m Baꞌ Winaꞌam tuon arazana ni. ³³Ka on mekama kiꞌis mam nidibin ye o ku doli ma, m me na kiꞌis o m Baꞌ Winaꞌam tuon arazana ni.”

Yesu paꞌalug sumalisim ne zabir la yela

(Luuk 12.51-53; 14.26-27)

³⁴“Da tenꞌes ye mam kena ye m mor sumalisim dunia ni naa. Kaꞌ alaa. Li ane zabir ka man more kena. ³⁵M ken la zug ane ye, ‘biribis zab ne ba saamnam, ka bipumis zab ne ba manam, ka bipoꞌab me zab ne ba sidib manam. ³⁶Ka nid biꞌemnam na aa o meŋ yidim.’

³⁷“Ka on mekama noŋ o saam bee o ma gati m, o pu nar ne o na doli ma. Ka one mekama noŋ o biribiŋ bee o bipuŋ gati m, o pu nar ne o na doli ma. ³⁸Li ane ala men tis on mekama pu nok o dapuudir zee n doli ma. ³⁹Ka on mekama guri o nyovur, na koꞌoŋi li. Amaa one basi o nyovur mam dolim zug, na nyee li.

Yesu n paꞌan line mor nyood la yela

(Maak 9.41)

⁴⁰“On mekama diꞌe ya, o diꞌene man. Ka on mekama diꞌe man, o diꞌene one tum man na la. ⁴¹Ka on mekama diꞌe Winaꞌam nodiꞌes on a Winaꞌam nodiꞌes la zug, o na diꞌe nyood wenne Winaꞌam nodiꞌes la ne. Ka on mekama diꞌe popielim sob, on a popielim sob la zug, o na diꞌe nyood wenne popielim sob la ne. ⁴²Ka on mekama kulum nok kuꞌom maꞌasig n tisi m nyaꞌandolbibis nwa yinni, on aa m nyaꞌandol la zug, m yeti ya asida ye, o na diꞌe o nyood.”

Yesu paꞌalug Joon kibar la yela

(Luuk 7.18-23)

¹Ka Yesu n paꞌali o nyaꞌandolib piinayiŋa la naae la, ka o yi zinꞌikan keŋ teens bane kpiꞌe la n moon Winaꞌam labaar ka paꞌan nidib la.

²Ka Joon n da be sarega ni la ka wum Kiristo tuuma labaar, ka tum o nyaꞌandolib Yesu saꞌan, ³ye ba buꞌos ye, “Fune a one na kenna la bee ti gur soꞌ nyaꞌaŋa?”

⁴Ka Yesu lebis ye, “Kem yeli Joon yanam wum ka nye siꞌel. ⁵Zunzoos nyet ka ponda ken ka kukoma nye laafe, ka tobkpidanam wum ka bane kpi vuꞌug, ka ba moon labasuŋ n tisid noŋdim. ⁶Yelsum be ne one pu biꞌesid ne mam.”

Yesu paꞌalug Joon la yela

(Luuk 7.24-35)

⁷Ka ban n keŋ la ka Yesu pianꞌadi paꞌan nidib la Joon yela ye, “Bo bun ka ya daa keŋ moogin ye ya gose? Ya daa keŋ ye ya gos mood ban ka sisiꞌem miꞌimi ba la bee? ⁸Ka bo yela ka ya keŋe? Ya keŋ ye ya nye dau kane ye fusuma la bee? Tenꞌesimi, bane ye fusuma la be naꞌanam yaan. ⁹Ka bo yela ka ya keŋe? Ya keŋ ye ya gos Winaꞌam nodiꞌes la bee? M yeti ya ye, eenn, asida. On ka ya keŋ gos la gaad Winaꞌam nodiꞌes siꞌa. ¹⁰Dau kaŋa a one yela ka li da sob la ye,

‘Gosimi m tumi m tumtum fu tuon na,

ka o na maali fu suer nyain.’ ”

¹¹Ka Yesu yel ye, “Soꞌ kaeꞌ ka ba duꞌa o ka o gaad Joon ne. Amaa one a kpaanr Winaꞌam soꞌolim ni la gaad Joon.” ¹²Joon labaar moolug saŋa la n ti paae nannanna nwa la, nidib daa mugusidi ba meŋ ye ba paam Winaꞌam soꞌolim la kpenꞌ. Ka zigid ye ba keŋ tuone kpenꞌ. ¹³Winaꞌam nodiꞌesidib wusa ne wada kan ka Moses da tis la sobne soꞌolim la yela hale ka Joon nan kaeꞌ. ¹⁴Ya yaꞌa bood ye ya baŋi li gbin, Joon ane Elija one na kenna la. ¹⁵One mor toba, n bood ye o wum, on baŋin li gbin suꞌuŋa.

¹⁶“Bo ka m na zaŋi n mak ka li wen wuu zumaaŋ kaŋa nidiba? Ba wenne biise zinꞌi daꞌani buoni ba taaba ye, ¹⁷‘Ti piebid wiis ka ya pu waꞌada, ka kaasid kuur ka ya pu fabin na.’ ¹⁸Ka Joon kena lood noor ka pu nuud daam ka ba yel ye, ‘Kikirise dol o.’ ¹⁹Ka Ninsaal Biig la kena dit ka nuud ka ba yel ye, ‘O ane diis ne danuud, ka o zuanam ane lampodiꞌesidib ne ninyood.’ Yaꞌam sob tuuma paꞌan ye o mor yaꞌam.”

Yesu saꞌal teens bane pu niŋ o yadda la

(Luuk 10.13-15)

²⁰Ka o zerigi teens bane ka o tum tuumnyalima bedego ka ba pu tiake ba tuumbeꞌed la. Ka yel ye, ²¹“Korazin dima, yel toꞌog be ya zug. Besaida dima, yel toꞌog be za zug men. Bozugo tuumnyalima line tumi ya saꞌan nwa yaꞌa da tumin ne Taya ne Sidon teensin ba naan tiakin ka yee boto fuud ka bug tampeligim line paꞌal ye ba tiakeya. ²²Ala zug ka m yeti ya ye, Winaꞌam saria kadib daar la, li na toe tisi ya n gaad Taya ne Sidon dim. ²³Ne yanam Kapeenum dima, ya bood ye ya duꞌosi ya meŋ arazana nii? Ya na sig kuꞌum zinꞌigin. Tuumnyalima line ka m tum ya saꞌan nwa yaꞌa da tumin Sodom teŋin li naan kpelim been zinkaŋa nwa. ²⁴Ka m yeti ya ye Winaꞌam saria kadib daar la, li na toe n tisi ya n gaad Sodom dim.”

Yesu paꞌalug Baꞌ la ne Biig la yela

(Luuk 10.21-22)

²⁵Saŋkan la Yesu yel Winaꞌam ye, “M Baꞌ one a arazana ne dunia Zugsoba, m puꞌus uf ne fun suaꞌad yela nwa ka yaꞌam dim ne baŋidib ku baŋi li gbin la, amaa fu ke ka biis baŋi li. ²⁶Eenn m Baꞌ, li ane fu meŋ yaꞌamboodim.” ²⁷Ka Yesu yel nidib la ye, “M Baꞌ pun tisi m siꞌel wusa. Soꞌ ziꞌ Biig laa, asee Baꞌ la. Ka soꞌ me ziꞌ Baꞌ laa, asee Biig la ne ban ka Biig la bood ye o nie paꞌali ba o Baꞌ la.

Yesu buol nidib o saꞌan ye ba nye vuꞌusum

²⁸“Kemi mam saꞌan na, yanam ban wusa ze zetebisa genn la, ka mam na tisi ya vuꞌusum. ²⁹Zaŋimi m yokisin daug la n paꞌal ya niŋgoya zug ka zamis mam saꞌan. Ala ka ya na nye vuꞌusum, bozugo m ane sumbugusum daana. ³⁰M yokisin daug la fakne ka m ziid la pu tebisa.”

Vuꞌusum Daar niŋir la yela

(Maak 2.23-28; Luuk 6.1-5)

¹Saŋkan la ka Yesu daa buŋ ki poodin Jew dim vuꞌusum daar, ka o nyaꞌandolib koꞌom zabid ka ba gis ki la nweem onbid. ²Ka Farisee dimi n nye la ka ba yel Yesu ye, “Gosima, fu nyaꞌandolib la saꞌamidne wada la suer, ban niŋid siꞌem vuꞌusum daar la.”

³Ka Yesu lebis ye, “Ya pu karem lin ka David da niŋ saŋkan ka on ne bane dol o koꞌom daa zabid laa? ⁴O daa kpenꞌ Winaꞌam puꞌusum yin n di bodobodo kan ka ba maal maan tis Winaꞌam la, line pu nar ye ba di, asee bane a Winaꞌam maalmaanib la gullim. ⁵Bee ya pu karem Moses wada gbauŋin la ye Winaꞌam maalmaan saꞌam vuꞌusum daar wada la, ba maalmaan tuuma ni, ka taal kaeꞌ? ⁶Man yeti ya ne ye soꞌ be kpela n gat Winaꞌam puꞌusum yir la, ⁷Ya yaꞌa baŋin sob kaŋa nwa gbin, ye Winaꞌam bood nimbaanlzoor n gaad maana la, ya naan ku yelin ye taal be, bane pu mor taale la zugo. ⁸Bozugo Ninsaal Biig la, one a vuꞌusum daar la Zugsob.”

Dau one ka o nuꞌug kpi la yela

(Maak 3.1-6; Luuk 6.6-11)

⁹Ka Yesu keŋ kpenꞌe ba laꞌas doogin. ¹⁰Ka dau soꞌ be anina ka o nuꞌug kpi. Ka dap be anina n bood ye ba yel ye Yesu tum taal, ka buꞌos o ye, “Li dol wada suer ye soꞌ tiꞌebim nidib vuꞌusum daare?”

¹¹Ka Yesu lebis ye, “Ya soꞌ yaꞌa more o peꞌog ka li lu bumbokin Winaꞌam vuꞌusum daar, o ku yiisi o? ¹²Amaa ninsaal mor nyood bedego gaad peog. Dinzugo li dol wada suer ka soꞌ tum line a suꞌum vuꞌusum daar.”

¹³Ka Yesu yel dau la ye, “Tienmi fu nuꞌug la.” Ka o tienn. Ka o nuꞌug la niŋ suꞌuŋa wuu nuꞌug kaŋa la men. ¹⁴Ka Farisee dim la yi yiŋ ye ba gbanꞌe noor yinni ka ku Yesu.

Winaꞌam tumtum one ka o gaŋ la yela

¹⁵Ka Yesu baŋi li ka toom zinꞌig. Ka nidib bedego dol o. Ka o tiꞌebi ba wusa. ¹⁶Ka o yeli ba ye ba da ke ka soꞌ baŋi li yela. ¹⁷Neꞌeŋa niŋ ala ye Winaꞌam nodiꞌes Azaya da pianꞌ siꞌel la niŋ sida ye, Winaꞌam yel ye,

¹⁸“Gosim, man tumtum, one ka m gaŋ o ka noŋ o.

O yela maꞌedi m suunr bedego.

Ka m na ke ka m Siig Suŋ be o ni,

ka o na mool mam yelsida n tis buudi wusa.

¹⁹O ku mor noŋgban kpiꞌeuŋ bee tansida.

Ka soꞌ ku wum o kukotitaꞌar paalo nii.

²⁰Dibir line koꞌog ka pu naae,

o ku koꞌogi li naae.

Ka lauŋ kane pu dit suꞌuŋa,

o ku kpiisi lii.

O na niŋ ala n ti paae saŋkan ka yelsida na nyaŋ siꞌel wusa.

²¹Ka buudi wusa na mor tiꞌir o yuꞌurin.”

Yesu ne Beelzebul, one a Sutaana la yela

(Maak 3.20-30; Luuk 11.14-23)

²²Ka nidib mor nid yinni, one a zunzoŋ, ka lem a gik, ka kikiris dol o la, n kenn Yesu saꞌan na. Ka o tis o laafe hale ka one a gik la pianꞌad ka nyet. ²³Ka li lidig nidib bedego la wusa, ka ba buꞌos ye, “Dau nwa kaꞌane naꞌab David yaaŋaa?”

²⁴Ka Farisee dim wum ala, ka yel ye, “Beelzebul one a kikiris naꞌab la n tis dau kaŋa paŋ ka o kad kikiris.”

²⁵Ka Yesu baŋ ban tenꞌesid siꞌel la, ka yeli ba ye, “Soꞌolimkan wusa ka weligir be li ni la na saꞌam. Ka teŋkan wusa bee yikan wusa ka weligir be, li ku ziꞌene. ²⁶Sutaana yaꞌa kad Sutaana, o weligidne o meŋ. Dinzugo o soꞌolim na niŋ wala ziꞌene? ²⁷Man yaꞌa kad kikiris ne Beelzebul paŋa, anoꞌon paŋ ka yanam biis na kad kikirise? Alazug ban na a ya antuꞌa tuꞌad. ²⁸Amaa li yaꞌa ane Winaꞌam Siig Suŋ paŋ ka mam kad kikiris la, Winaꞌam soꞌolim kenn ya saꞌan na.

²⁹“Soꞌ na niŋ wala kpenꞌ paŋ sob yin n vaae o laꞌad, yaꞌa kaꞌ ye o deŋi lo paŋ sob la, ka naan yuꞌun vaae laꞌad la?

³⁰“One pu be man saꞌanee, o zanꞌasidne man. Ka one pu laꞌased ne manee, o widigidne. ³¹Alazugo m yeti ya ne ye, pianꞌabeꞌed wusa ne tuumbeꞌedkan wusa ka nidib niŋ la, ba na nye suguru. Amaa one pianꞌad Winaꞌam Siig Suŋ la beꞌed wusa, o ku nye suguru. ³²Nidkan wusa pianꞌad Ninsaal Biig la pianꞌabeꞌed, on na tunꞌe nye suguru. Amaa nid kane pianꞌad Winaꞌam Siig Suŋ la beꞌed, o ku nye suguru dunia nwa saŋa, bee saŋa kane kenna laa.

Yesu paꞌalug tiig ne li wela la yela

(Luuk 6.43-45)

³³“Asee ka tiig a suꞌum ka li wela me a suꞌum. Tiig yaꞌa a tibeꞌed li wela me ane welbeꞌednam. Tiig wela bigisid lin a tisiꞌa. ³⁴Ya ane wiigi biise! Ya na niŋ wala tenꞌesid beꞌed ka pianꞌad sida? Line be ya suunrin la, lin ka ya pianꞌad. ³⁵Ninsuŋ yiisidne bunsuma ban ka o suaꞌ o suunrin na. ³⁶M yeti ya ye, hale pianꞌa yaalis wusa ka ya pianꞌ la, ba na buꞌosi ya yaꞌas saria kadib daar. ³⁷Ya meŋi pianꞌad siꞌel nannanna la na yiisi ya. Ka ya meŋi pianꞌad siꞌel nannanna la me na kpenꞌesi ya yelin.”

Ban n bood ye Yesu maal nyalima la yela

(Maak 8.11-12; Luuk 11.29-32)

³⁸Ka gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim yel Yesu ye, “Paꞌana, ti bood ye fu tum tuumnyalima ka ti gos.”

³⁹Ka o lebisi ba ye, “Yanam bane a tuumbeꞌed dim ne bane pu niŋe m yadda bood ye ya nye tuumnyalima. Ya ku nye tuumnyalima asee Winaꞌam nodiꞌes Jona tuumnyalima la. ⁴⁰Wenne Jona da be ziŋ titaꞌar poogin daba atanꞌ, yuꞌuŋ ne nintaŋ la, ala men ka Ninsaal Biig la na be yaugin daba atanꞌ yuꞌuŋ ne nintaŋ. ⁴¹Nineve dim na ti duꞌe ziꞌen saria kadib daar, ka li a kaset beꞌed zumaaŋ kaŋa dim zug. Bozugo ba daa wum ka Jona moon Winaꞌam labaar la ka ba tiake ba sunya. Amaa soꞌ be kpela gat Jona. ⁴²Ka poꞌanaꞌab one da yi teŋ lalle la me na duꞌe ziꞌen saria kadib daar, ka li a kaset beꞌed zumaaŋ kaŋa dim zug. Bozugo o daa yine teŋ kane lal na ye o wum naꞌab Solomon yaꞌam pianꞌad. Amaa soꞌ be kpela gat naꞌab Solomon.”

Yesu n paꞌan kikirig la yela

(Luuk 11.24-26)

⁴³Ka Yesu ye, “Kikirig yaꞌa yi nid saꞌan o ken ne pipirigin, n ied zinꞌig ye o be. Ka o yaꞌa pu nye lii, ⁴⁴o na yele o meŋ ye, ‘M na leb ne yikan ka m daa yi ka bas la ni.’ Ka o yaꞌa leb ka nye ka siꞌel siꞌel kaeꞌ, ka li piis nyain ziꞌe, ⁴⁵o na yi lem mor kikiris ayopoi bane tuumbeꞌed gat o na. Ka ba wusa kpenꞌe be anina. Ka nid la fara yuꞌun na gaad yiiga la. Li na niŋe ala n tis zumaaŋ kaŋa nwa dim.”

Yesu ma ne o pitib la yela

(Maak 3.31-35; Luuk 8.19-21)

⁴⁶Yesu n da nam kpelim pianꞌad ne nidib la, ka o ma ne o pitib paae na, ka be kukpeŋi n bood ye ba pianꞌ ne o. ⁴⁷Ka nid yinni yel o ye, “Gosima, fu ma ne fu pitib be kukpeŋ bood ye ba nyee uf.”

⁴⁸Ka Yesu lebis o ye, “Anoꞌone a m ma? Ka anoꞌonami a m pitiba?” ⁴⁹Ka o tiesi o nuꞌugo paꞌani o nyaꞌandolib la ka yel ye, “Gosima, bama nwa a m ma ne m pitib. ⁵⁰One tum m Baꞌ one be arazana ni la boodim, one a m pitu ne m taunn ne m ma.”

Kpaad one waal bunbuuda la yela

(Maak 4.1-9; Luuk 8.4-8)

¹Ka daakan yaꞌas ka Yesu yi yin la keŋe zinꞌin beuŋ gbeug. ²Ka nidib bedego laꞌas o saꞌan na, ka o kpenꞌ aaruŋin, ka nidib be beuŋ gbeug. ³Ka o yeli ba yela bedego ne siilis n yet ye, “Dau da be n keŋ ye o waal o bunbuuda. ⁴Ka on waan la, bunbuud sieba lu suer zug. Ka niis kena n di. ⁵Ka sieba lu zinꞌikan ka tan pu zuꞌe ka a tampiins zut. Ka tani pu zuꞌe la zug ka li bul toꞌoto. ⁶Ka nintaŋi tulug la, ka ba zianki nwiilim, lin kaꞌa nyaꞌa la zug. ⁷Ka sieba lu gonꞌos soogin, ka gonꞌos la nobugi sianki ba. ⁸Amaa sieba lu koꞌolum zinꞌig, ka wel bielim. Sieba wel kobuga. Ka sieba wel piisyuobu. Ka sieba me wel piistanꞌ. ⁹One mor toba on wum.”

Lin yela ka Yesu tis siilis la

(Maak 4.10-12; Luuk 8.9-10)

¹⁰Ka o nyaꞌandolib kena buꞌos o ye, “Bo ka fu pianꞌad ne siilis tisidi ba?”

¹¹Ka o lebisi ba ye, “Yanam diꞌe Winaꞌam soꞌolim yelsuaꞌada. Amaa ban pu diꞌee. ¹²One mor na diꞌe paꞌas ka li a bedego. Ka one pu mor la, hale ba na diꞌe on mor siꞌel la. ¹³Dinzug ka m pianꞌadi tisidi ba ne siilis, bozugo ba gosidne ka pu nyeti lii, ka me wum ka pu baŋidi li gbin ne. ¹⁴Sobkan ka Azaya da sob la niŋ sida ba ni ye,

‘Ya na wum ka ku baŋi li gbin ne,

ka na gosid ka ku nyeti lii.

¹⁵Ba sunya digilimne,

ka ba liꞌ ba toba ka pu wum na,

ka umi ba nini ka pu nyeta.

Li yaꞌa kaꞌ alaa,

ba na nye ne ba nini,

ka wum ne ba toba,

ka baŋi li gbin ne ba sunya,

ka tiake lebe m saꞌan na ka m tiꞌebi ba.’ ”

¹⁶Ka Yesu ye, “Amaa yelsum be ya ni, yaname mor nini ka li nyet, ka mor toba ka li wum la. ¹⁷Yelsida ka m yeti ya ye, Winaꞌam nodiꞌesidib ne popielim dim bedego bood hale ye ba nye yaname nye siꞌel la, ka pu nyee lii, ka bood ye ba wum yaname nye siꞌel la, ka pu wum.”

Yesu paꞌal dau kane waal bunbuuda siiliŋ la gbin

(Maak 4.13-20; Luuk 8.11-15)

¹⁸“Dinzug, kelisimi one waal bunbuuda la siiliŋ la gbin. ¹⁹Soꞌ yaꞌa wum Winaꞌam labaar la ka pu baŋi li gbin ne, o wenne bunbuuda bane lu sueren la. Ka Sutaana one a tuumbeꞌed daana la kena n yiis line kpenꞌ o suunrin la. ²⁰Ka bane lu tampiins zug la wenne one wum labaar la ka diꞌe li aniŋa niŋa ne sumalisim. ²¹Ka line kaꞌa nyaꞌa la zug, li pu yuuge ka kpi. O yaꞌa di fara bee namis Winaꞌam labaar yela o nyorigidne n bas. ²²Ka bane lu gonꞌos soogin nwa ane bane wum labaar la, ka dunia potenꞌer daami ba, ka arazaꞌas boob yela siank labaar la ka li pu wele. ²³Ka bane lu koꞌolum zinꞌig la ane one wum labaar la ka baŋi li gbin. Ka sid welne wela wuu kobuga bee piisyuobu bee piistanꞌ.”

Ki ne natis siiliŋ la

²⁴Ka Yesu lem siilim ba siiliŋ yinni yaꞌas ye, “Winaꞌam soꞌolim wenne dau kane budi o ki poogin. ²⁵Ka yuꞌuŋ sob ka nidib be gbeemin ka dataa me zaŋ natis keŋ n budi gendig kiin la. ²⁶Ka ki la yi na nobugi siak pidigir. Ka natis la me nobug ka ba nye ka li kaꞌ kii.

²⁷“Ka tumtumnib la kenn yidaan la saꞌan na n buꞌos o ye, ‘Zugsoba, fu daa pu bud kisuma poogin laa? Ka bo ka natis gendig bedego?’

²⁸“Ka o yel ye, ‘Li ane dataa la niŋe li.’

“Ka tumtumnib la buꞌosi ye, ‘Fu bood ye ti keŋ vonn natis la bee?’

²⁹“Ka o yeli ba ye, ‘Ayei, ya yaꞌa niŋ ala ya na laꞌam vonn ne ki. ³⁰Kel ka li wusa biꞌig n ti paae bunib saŋa, ka m yel m bunib la, ka ba vonn natis la yiiga n bobigi ba n nyuꞌe bugum. Ka lee bun ki la n su buorin.’ ”

Bielim line pood la siiliŋ

(Maak 4.30-32; Luuk 13.18-19)

³¹Ka Yesu yeli ba siiliŋ yinni yaꞌas ye, “Winaꞌam soꞌolim la wenne zensiꞌa, line yuꞌur buon ye mustard bielim, ka dau soꞌ budi o poogin. ³²Bielim la pood gat bielim wusa amaa li yaꞌa bud li nobugid n gat tituud bane be wusa, ka lieb wenne tiig ne ka niis kena maali ba teed li wila ni.”

Dabin siiliŋ la

(Luuk 13.20-21)

³³Ka o yeli ba siiliŋ yinni yaꞌas ye, “Winaꞌam soꞌolim la wenne dabin ne, ka poꞌa noki li gendig bodobodo ni, ka li ke ka li nob.”

Yesu n da pianꞌad ne siilis la yela

(Maak 4.33-34)

³⁴Neꞌeŋa wusa ka Yesu pianꞌad nidib la ne siilis, hale o pu yeli ba pianꞌasiꞌa ka li yaꞌa kaꞌane siiliŋa. ³⁵Neꞌeŋa ane ye li niŋ sida Winaꞌam nodiꞌes la da sob siꞌel la ye, “M na siilim ne siilis, ka na paꞌal yelsuaꞌada bane suaꞌad dunia pinꞌilug saŋa la n ti paae nannanna nwa la.”

Yesu paꞌal ki ne natis siiliŋ la gbin

³⁶Ka Yesu bas nidib la ka kpenꞌ yin. Ka o nyaꞌandolib kena yel o ye “Paꞌalimi ti poog la natis la gbin ne a siꞌem.”

³⁷Ka o yeli ba ye, “One waal bunbuud soma la ane Ninsaal Biig la. ³⁸Ka poog la a dunia, ka bunbuud soma la gbin ane Winaꞌam soꞌolim nidib. Ka natis la a Sutaana nidib. ³⁹Ka dataa one but natisi gendig la, a Sutaana. Ka bunib saŋa la a dunia naar. Ka bunib la a Winaꞌam maleknam.

⁴⁰“Ka ban laꞌas natis la los bugumin siꞌem la, ala men ka li na niŋ dunia naar la. ⁴¹Ninsaal Biig la na tumi o maleknam ka ba laꞌas bane panꞌasid nidib, ne tuumbeꞌed dim wusa bane be Winaꞌam soꞌolimin la ⁴²ka yiisi ba lob bugum zinꞌigin. Ka ba na kum ka gaꞌadi ba nyina. ⁴³Ka nidib bane a ninsuma na nie ba Baꞌ Winaꞌam soꞌolimin wenne winig nied siꞌem la. Dinzugo one mor toba, on wum.”

Arazaꞌas bane suaꞌ teŋin la siiliŋ

⁴⁴Ka Yesu ye, “Winaꞌam soꞌolim la wenne arazaꞌas bane suaꞌ teŋin. Ka dau soꞌ nye li ka lem lebisi ligili li yaꞌas. Ka o sunf maꞌae hale ka o kuli kuos on mor siꞌel wusa lebi n daꞌ poog la.”

Kugvenliŋ kane buon peel la siiliŋ

⁴⁵Ka lem ye, “Winaꞌam soꞌolim wenne kukpinkpine one ied kugvenla ban ka ba buon peel la, ka li ligidi zuꞌe hale. ⁴⁶Ka on nye peel yinni ka li ligidi zuꞌe bedego la, o keŋ kuos on mor siꞌel wusa lebi daꞌa li.”

Lauŋ la siiliŋ

⁴⁷Ka Yesu ye “Winaꞌam soꞌolim la lem wenne lauŋ kane ka ba lob moꞌarin ka li gbanꞌe zimi buudi wusa. ⁴⁸Ka li peꞌel lauŋ la. Ka ba teegi li duꞌos guur ka gaans bunsuma la n su ba gona ni, ka lob bunbeꞌednam la bas. ⁴⁹Li me na a ala dunia naar saŋa. Winaꞌam maleknam na kena n gaans nimbeꞌednam la ninsuma soogin, ⁵⁰ka lobi ba bas bugum zinꞌigin, ka ba na kum ka gaꞌad nyina.”

Bunsuma bane a bunkuda ne bunpaala la yela

⁵¹Ka Yesu buꞌosi ba ye, “Ya baŋ neꞌenam gbin ne?”

Ka ba lebis o ye, “Eenn.”

⁵²Ka o yeli ba ye, “One a gbauŋmiꞌid Winaꞌam gbauŋ kudigin la ka yuꞌun zamis bam Winaꞌam gbauŋ paalig la Winaꞌam soꞌolim la yela, wenne yidaan one yiisidi o bunsuma bane a bunkuda ne bunpaala ne.”

Ba n zanꞌas Yesu o meŋ teŋin la yela

(Maak 6.1-6; Luuk 4.16-30)

⁵³Ka Yesu n siilim siilis la naae la ka o ⁵⁴kuli o teŋin ka paꞌali ba, ba laꞌasug doodin. Ka li lidigi ba, ka ba yel ye, “Ka oŋa nye yaꞌam kaŋa ne tuumnyalima nwa yaani? ⁵⁵O kaꞌane dakpiꞌed biiga? Ka li kaꞌane o ma ka ba buon Meeri laa? Ka li kaꞌane o pitib a Jemes ne Josef ne Simon ne Judas laa? ⁵⁶Ka kaꞌane o tanpi nwa ziꞌe ne ti laa? Ka yaani ka dau kaŋa nye neꞌenama?” ⁵⁷Ka ba zanꞌas o.

Amaa Yesu yeli ba ye, “Ba naꞌasid nodiꞌes zinꞌig wusa, asee o meŋ teŋin ne o yidimin ka ba ku naꞌas oo.”

⁵⁸Ban pu niŋ o yadda la zug, ka o pu tum tuumnyalima bedego anina.

Joon one suud nidib kuꞌom la kuꞌum yela

(Maak 6.14-29; Luuk 9.7-9)

¹Saŋkaŋa nwa ka naꞌab Herod da wum Yesu labaar, ²ka yeli o samanzinꞌidib ye, “Oŋa ane Joon one daa suud nidib kuꞌom la, vuꞌug kumin. Dinzug ka o mor paŋ n tum tuum kaŋa.”

^3-4O yel neꞌeŋa bozugo Joon daa yel Herod ye, “Li pu nar ye fu di fu baꞌabiig poꞌa Herodiase.” Ka Herodias yela ka o gbanꞌe Joon n loo more keŋ kpar sarega ni, ⁵ka bood ye o kuu o ka giꞌig nidib la bozugo ba tenꞌes ye o ane Winaꞌam nodiꞌes.

⁶Ka Herod duꞌam tienr daar diꞌema paae ka Herodias poꞌayua waꞌ nidib tuon ka Herod sunf maꞌae hale, ⁷ka o po yel bipuŋ la ye, “Fun n bood siꞌel wusa m na tis uf.” ⁸Ka o ma paꞌal o suer ka o yel naꞌab Herod ye, “Tisim man Joon zug laa nwa ni nannanna.” ⁹Ka naꞌab la sunf saꞌam, ka amaa on po saam tuon la zug ka o tis noor ye ba tisim bipuŋ la on bood siꞌel. ¹⁰Ka tum soꞌ sarega ni ka o fiꞌig Joon zug. ¹¹Ka ba niŋ zug la laan na tis bipuŋ la, ka o zaŋi li tis o ma. ¹²Ka o nyaꞌandolib kena zaŋ o niŋgbina la mum ka keŋ yel Yesu.

Yesu n diis dap tusa anu la yela

(Maak 6.30-44; Luuk 9.10-17; Joon 6.1-14)

¹³Ka Yesu wum labaar la ka kpenꞌ aaruŋin yi teŋkan la, n toom zinꞌi kane ka nidib kaeꞌ. Ka nidib bedego n baŋ li la ka ba yi teensin la benn o ne noba. ¹⁴Ka on yi aaruŋin la na o nye nidib bedego ka ba nimbaanlig mor o ka o tiꞌeb bane benꞌed la.

¹⁵Ka zaami maꞌae la ka o nyaꞌandolib la kena ka yel o ye, “Kpela ane moogin, ka saŋa la me toogid, dinzugo basim nidib la ka ba keŋ teensin n daꞌ diibi di.”

¹⁶Ka Yesu yeli ba ye, “Keli ka ba kpelim ka tisini ba diib ka ba di.”

¹⁷Ka ba lebis o ye, “Ti more bodobodo gbila anu ne zimi ayi maꞌaa.”

¹⁸Ka Yesu yeli ba ye, “More li na tisi m.” ¹⁹Ka o yel nidib la ye ba zinꞌinim mood la zug. Ka o nok bodobodo gbila anu la ne zimi ayi la gosi agol n puꞌus Winaꞌam bareka ka gbenꞌes bodobodo la n tis o nyaꞌandolib la, ka ba tis nidib la. ²⁰Ka soꞌ mekama dii tig. Ka nyaꞌandolib la vaae line kpelim la, ka li peꞌel peed piinayiŋa. ²¹Ka bane di diib la kal da a wuu dap tusanu hale ka poꞌab ne biis kal pu paꞌase.

Yesu n ken kuꞌom zug la yela

(Maak 6.45-52; Joon 6.15-21)

²²Ka Yesu ke ka o nyaꞌandolib kpenꞌ aaruŋin la gaad tuoni loꞌoŋ beuŋ la gbeug sa, ka on kpelim ye o keꞌes nidib la, ka ba kul. ²³Ka on keꞌesi ba naae la, ka du zuer zug ye o sos Winaꞌam. Ka zaam ti maꞌae ka o konꞌo konꞌ be anina. ²⁴Aaruŋ la daa bene beuŋ la teŋsuk, ka kuꞌopila nweꞌedi li, ka sisiꞌem tuꞌusidi li.

²⁵Ka bekenkeung asubaa ka Yesu kenne kuꞌom zug n waꞌae o nyaꞌandolib saꞌan. ²⁶Ka ban nye ka o ken kuꞌom zug la dabiem kpenꞌe ba hale. Ka ba yet ne dabiem ye, “Lina ane silinsiug.”

²⁷Ka Yesu kpen kpemisi ba ye, “Kpeꞌeŋimi ya sunya ka li ane man. Da zoti dabiem.”

²⁸Ka Piita yel ye, “Zugsoba, li yaꞌa sid ane fun, tisimi m noor ka m tuꞌus uf kuꞌomin la.”

²⁹Ka o yel ye, “Kem na.” Ka Piita yi aaruŋin la ken kuꞌom la zug tuꞌusid Yesu. ³⁰Ka on nye sisiꞌem la daꞌad la, ka dabiem kpenꞌ o, ka o pinꞌili sim ka tansid ye, “Zugsoba faanmi m bas.”

³¹Ka Yesu tieli gbanꞌ o nuꞌug toꞌoto ka yel o ye, “Dau kane yadda niŋir pu zuꞌe la, bo ka fu biꞌesida?”

³²Ka ba kpenꞌ aaruŋin la ka sisiꞌem la guꞌe. ³³Ka o nyaꞌandolib la naꞌas o n yet ye, “Asida oŋa a Winaꞌam Biig la.”

Yesu n tiꞌeb banꞌadnam la yela

(Maak 6.53-56)

³⁴Ka ba loꞌoŋ beuŋ la n kenn Gennesaret teŋin na. ³⁵Ka nidib la nye Yesu ka baŋ o la, ka tum buol teŋbane kpiꞌe anina nidib, bane benꞌed wusa, ka ba more ba kenn o saꞌan na, ³⁶ka sos o ye o kudim kel ka banꞌadnam la siꞌisi o fuug noor. Ka nidib bane wusa daa siꞌisi li la, nye laafe.

Jew dim yaanam paꞌala la yela

(Maak 7.1-13)

¹Ka Farisee dim sieba ne gbauŋmiꞌidib la yi Jerusalem n kena buꞌos Yesu ye, ²“Bo ke ka fu nyaꞌandolib la zanꞌas ti yaanam malima la? Ba pu piesidi ba nuꞌus suꞌuŋa ka nan dita.”

³Ka o lebisi buꞌosi ba ye, “Bo ke ka ya zanꞌas Winaꞌam noyelug la ka doli ya meŋ malima? ⁴Winaꞌam noyelug la ye, ‘Naꞌasimi fu baꞌ ne fu ma.’ Ka lem yel ye, ‘Nid yaꞌa poꞌogi o baꞌ bee o ma, o suꞌum ye ba kuu o.’ ⁵Amaa yanam lee paꞌan ye, soꞌ yaꞌa mor siꞌel ka na suŋ o baꞌ bee o ma, ka yele ba ye bun la ane Winaꞌam din, li pu mugus ye o noki li n tis o baꞌ laa. ⁶Lina ke ka ya zanꞌas Winaꞌam noyelug ka doli ya meŋ malima. ⁷Yanam zam dima, Azaya da mor sida on da diꞌe Winaꞌam noyelug tisi ya ka li yel ye,

⁸‘Nimbama nwa naꞌasid mam Winaꞌam ne ba pianꞌad,

amaa ba sunya lalli mam hale.

⁹Ka ba naꞌasi la ane zaalim tis mam,

bozugo ba paꞌan ne ninsaalib noyelug

wenne li ane mam Winaꞌam paꞌalug ne.’ ”

Bun line ket ka nidib a dianꞌad la yela

(Maak 7.14-23)

¹⁰Ka Yesu buol nidib ka yeli ba ye, “Kelisimi ka baŋi li gbin. ¹¹Kaꞌa line kpenꞌed ninsaal noorin la ket ka o a dianꞌade, amaa line yit ninsaal noorin la ket ka o a dianꞌad daan.”

¹²Ka o nyaꞌandolib la buꞌos o ye, “Fu miꞌ ye Farisee dim la sunya peligne ne fun yel siꞌem laa?”

¹³Ka Yesu lebis ye, “Bunbutir mekama wusa ka m Baꞌ one be arazana ni la pu bud la, ba na voonn li bas. ¹⁴Keli ba sa. Ba wenne zunzoŋ naani veꞌed zunzoŋ ne. Ka zunzoŋ yaꞌa ti veꞌed zunzoŋ asee ka ba wusa lu bumbokin.”

¹⁵Ka Piita yel o ye, “Paꞌalimi ti siiliŋ kaŋa gbin a siꞌem.”

¹⁶Ka o buꞌosi ba ye, “Yanam pu tunꞌe baŋida? ¹⁷Ya pu baŋ ye line ka soꞌ dit la sigidne poorin ka lem yit o niŋgbina nii? ¹⁸Amaa line yit ninsaal noorin la yit ne o suunrin ka neꞌeŋa ket ka o a dianꞌad daan. ¹⁹Ka potenꞌer beꞌed yitne suunrin na. Line ket ka o a ninkuud, ka saꞌamid poꞌab, ka tum dianꞌad tuuma, ka faand nidib, ka maꞌad damaꞌam, ne yuꞌur saꞌaŋ. ²⁰Neꞌeŋa a dianꞌad nidibin ka kaꞌane a dit ka pu pied nuꞌusi a dianꞌade.”

Poꞌa niŋ Yesu yadda siꞌem la yela

(Maak 7.24-30)

²¹Ka Yesu toomi anina n keŋ teens bane kpiꞌe Taya ne Sidon la. ²²Ka Keinan dim poꞌa yi teŋ ban na n kenn o saꞌan na sos o ye, “David yaaŋa, zomi m nimbaanlig, ka m poꞌayuꞌa ka kikirig dol o ka li namisid o hale.”

²³Ka Yesu sin. Ka o nyaꞌandolib la sos o ye, “Kadim poꞌa la ka o keŋ sa; ka o maan tukpeedug.”

²⁴Ka o yeli ba ye, “Winaꞌam tum man ne Israel dim saꞌan gullim, bane wenne konbid bane bodig la.”

²⁵Ka poꞌa la kena igin o tuon ka yel ye, “Zugsoba suŋimi m.”

²⁶Ka o lebis ye, “Li pu nar ye soꞌ zaŋ biis diibi lobi tis baase.”

²⁷Ka poꞌa la lebis ye, “Zugsoba, li a sida. Ka baa daan yaꞌa dit ka dizora lut teŋin, baas la na piꞌisi li.”

²⁸Ka o lebis ye, “Poꞌaa, fu mor yadda niŋir bedego. Ka fun bood siꞌel la, li na a ala n tis uf.” Ka anina yim ka o poꞌayuꞌa la nye laafe.

²⁹Ka Yesu yi anina denꞌed Galilee beuŋ la noorin, ka keŋ du zuer zug zinꞌin anina. ³⁰Ka nidib bedego kenn o saꞌan na, n mor wabis, ne zunzoos, ne ponda, ne gigis, ne wiim sieba bedego kena digili ba o tuon. Ka o tiꞌebi ba. ³¹Ka li lidig nidib la, ban nye ka gigis pianꞌad, ka ponda tiake a suꞌuŋa, ka wabis ken, ka zunzoos nyet, ka ba naꞌasid Winaꞌam on ka Israel dim puꞌusid la.

Yesu n diis dap tusa anaasi la yela

(Maak 8.1-10)

³²Ka Yesu buol o nyaꞌandolib la, ka yele ba ye, “M zot nidib nwa nimbaanlig bozugo li paae daba atanꞌ ka ba be m saꞌan ka me pu mor diib na dii. Ka m pu bood ye m basi ba ka ba kul ne koꞌom. Li yaꞌa kaꞌ ala ba na ti vip sueren.”

³³Ka o nyaꞌandolib la buꞌos o ye, “Ka ti ye ti nye diib yaani moogin nwa diis nidib bedego bama nwa?”

³⁴Ka Yesu buꞌosi ba ye, “Ya mor bodobodo gbila ala?”

Ka ba lebis ye, “Ayopoi ne zimbibis biꞌela.”

³⁵Ka Yesu yel nidib la ye ba zinꞌinim teŋin. ³⁶Ka o zaŋ bodobodo gbila ayopoi la ne zimi la, ka puꞌus Winaꞌam, ka gbenꞌes diib la n tis o nyaꞌandolib la. Ka ba zaŋi pudug tis nidib la. ³⁷Ka ba wusa dii tig. Ka ba vaae dikane kpelim la laꞌas ka li peꞌel peed ayopoi. ³⁸Ka bane di diib la kal a tusa anaasi, hale ka poꞌab ne biis kal pu paꞌase. ³⁹Ka o bas nidib la, ka kpenꞌ aaruŋin keŋ Magadan teŋin.

Ba n bood ye Yesu maal bunnyalima la yela

(Maak 8.11-13; Luuk 12.54-56)

¹Ka Farisee dim ne Sadusii dim sieba kenn Yesu saꞌan na n bood ye ba bend o, ka yet o ye o maal bunnyalima line sid yi arazana ni.

²Ka Yesu lebis ye, “Winig yaꞌa kpenꞌed ya yet ye zinꞌig la a nyain bozugo saŋgbana la a zenꞌug la zug. ³Ka bekeeung ka ya yet ye saa na ni, bozugo saŋgbana la a zenꞌug ka sobug la zug. Ya tunꞌe paꞌal saŋgbana la a siꞌem, amaa ya ku nyaŋe baŋ zabina line paꞌan saŋa la a siꞌem. ⁴Zumaaŋ kaŋa nidib bane a nimbeꞌednam ne dianꞌad tuuma dim ka pu dol Winaꞌam suer la, bood tuumnyalima amaa ba ku nyee asee Jona tuumnyalima zabin la.” Ka o basi ba ka toom.

Farisee dim ne Sadusii dim dabin la yela

(Maak 8.14-21)

⁵Ka nyaꞌandolib la loꞌoŋ beuŋ gbeug la sa, ka tam bodobodo morem. ⁶Ka Yesu yeli ba ye, “Guꞌusimi ya meŋ ne Farisee dim ne Sadusii dim dabin la yela.”

⁷Ka nyaꞌandolib la pianꞌad ne taaba ye, “Tiname pu mor bodobodo na la zug ka o yel ala.”

⁸Ka Yesu baŋi li ka buꞌosi ba ye, “Yanam bane yadda niŋir pood nwa, bo ka ya pianꞌad yaname pu mor bodobodo la yela? Ya nam pu baŋ li gbin nee? ⁹Ya pu tenr bodobodo gbila anu la ka dap tusa anu daa di laa? Ka ya daa vaae dikane daa kpelim la n peꞌel peeda ala? ¹⁰Bee bodobodo gbila ayopoi la ne dap tusa anaasi la? Peeda ala ka ya daa vaae dikane daa kpelim la? ¹¹Ka bo ka ya pu baŋ ye m pu pianꞌadi ya bodobodo yela? Guꞌusimi yanam ne Farisee ne Sadusii dim dabin la yela.” ¹²Ka ba naam baŋ ye o pu yeli bane ye ba guꞌusimi ba meŋ ne dabin kane gendig bodobodo ni laa, amaa Farisee dim ne Sadusii dim paꞌala la.

Piita n yel Yesu a soꞌ la yela

(Maak 8.27-30; Luuk 9.18-21)

¹³Ka Yesu paae Sizerea Filipi teŋin ka buꞌos o nyaꞌandolib la ye, “Nidib yet ye man one a Ninsaal Biig la a anoꞌone?”

¹⁴Ka ba lebis n yel ye, “Sieba ye, fu ane Joon, one da suud nidib kuꞌom la. Ka sieba ye Elija. Ka sieba ye, Jeremia, bee one a Winaꞌam nodiꞌes soꞌ.”

¹⁵Ka o lebis n buꞌosi ba ye, “Ka yanam on yet ye man a anoꞌone?”

¹⁶Ka Simon Piita lebis n yel o ye, “Fu ane Kiristo, Winaꞌam one voe la Biig.”

¹⁷Ka Yesu lebis n yel o ye, “Simon, Joon biig, yelsum be fu zug, bozugo li kaꞌ ninsaal paꞌal fu nwaa, amaa li ane m Baꞌ one be arazana ni la. ¹⁸M yet uf ye, fu ane Piita. Ka tampiing kaŋa ka m na ziꞌel m yadda dim laꞌasug. Ka kuꞌum ku mor paŋ ne baa. ¹⁹M na tis uf arazana soꞌolim saafibiis. Bun lin wusa ka fu na lo dunia nwa zug la, lin me na lo arazana ni. Ka bun lin wusa ka fu na idig dunia nwa zug la, lin me na idig arazana ni.” ²⁰Ka Yesu saꞌal o nyaꞌandolib la ye, ba da yel soꞌ ye, one a Kiristo laa.

Yesu n paꞌal o kuꞌum la yela

(Maak 8.31-9.1; Luuk 9.22-27)

²¹Saŋkan la ka Yesu pinꞌil n paꞌan o nyaꞌandolib la ye, “Li a tilas ye m keŋ Jerusalem n paam namisug bedego teŋin kpeenmnam ne Winaꞌam maalmaan kpeenmnam ne gbauŋmiꞌidib saꞌan. Ka ba na ku m. Ka daba atanꞌ daar ka m na vuꞌug kumin.”

²²Ka Piita buol o n yi kpeŋ n pinꞌil n saꞌan o ye, “Winaꞌam na yiis uf yelkaŋa ni, ka li da niŋ uf alaa.”

²³Ka Yesu fendig n yel Piita ye, “Lem m nyaꞌaŋ, Sutaana nwa. Fu giŋid man ne. Fu tenꞌesug ane ninsaal potenꞌer ka kaꞌ Winaꞌam din ne.”

²⁴Ka Yesu yel o nyaꞌandolib la ye, “Nid yaꞌa bood ye o dol man, asee ka o zanꞌas o meŋ boodim ka zaŋ o kuꞌum dapuudir n dol man. ²⁵On wusa bood ye o suaꞌ o nyovur la, o nyovur la na bodig. Amaa on wusa n bas o nyovur man zug la, o na nye o nyovur. ²⁶Nid yaꞌa nye dunia nwa laꞌad wusa, ka o meŋ nyovur la bodig, o nyood a bo? Bozugo siꞌel kaeꞌ dunia ni ka nid na zaŋ n tiak o nyovure. ²⁷Ninsaal Biig la na ti kena ne o Baꞌ naꞌam line nyeen pil pil ne o maleknam, ka saŋkan la o na tis soꞌ kam wusa yood line zemisi ba tuuma. ²⁸Yelmeŋir ka m yeli ya ye, ninsieba ziꞌe kpela ka ku kpii, ka na nye Ninsaal Biig la n kenna ne o naꞌam.”

Yesu n tiak o meŋ la yela

(Maak 9.2-13; Luuk 9.28-36)

¹Ka daba ayuobu nyaꞌaŋ la, ka Yesu zaŋ Piita ne Jemes ne Jemes baꞌabiig Joon n du zuetitaꞌar zug. Ka ban gullim be anina. ²Ka o tiak ba tuon. Ka o nindaa niene nyain wuu nintaŋ ne. Ka o fuud pelig hale. ³Ka ba nye Moses ne Elija, ka ba kena n sonsid ne Yesu.

⁴Ka Piita yel Yesu ye, “M Zugsoba, li a suꞌum ye ti be kpela. Fu yaꞌa siak, m na tiꞌ suga atanꞌ n tis fun yinni, Moses yinni, Elija me yinni.”

⁵Ka on nam kpelim pianꞌad la, ka saŋgbauŋ line nie nyain kena n ligili ba. Ka kukor yi saŋgbauŋ la ni n yel ye, “Oŋa ane m binoŋir, one paae m yaꞌam bedego. Kelisimi ne o pianꞌad.”

⁶Ka o nyaꞌandolib la n wum la, ka ba vabin teŋin ne dabietitaꞌar. ⁷Ka Yesu liꞌel n siꞌisi ba n yel ye, “Duomi, ka da zot dabiem.” ⁸Ka ba godig ba zut n gos, ka pu lem nye nidaa, asee Yesu gullim.

⁹Ka ban sigid zuer zug la na, Yesu saꞌali ba ye, “Mit ka ya yel nid bun kan ka ya nye la, hale ka Ninsaal Biig la ti vuꞌug ka bas kuꞌum.”

¹⁰Ka o nyaꞌandolib la buꞌos o ye, “Wala ka gbauŋmiꞌidib yel ye, Elija na deŋi kena?”

¹¹Ka o lebis yeli ba ye, “Li ane ameŋa ye Elija na deŋ kena, ka lebis siꞌel wusa li zinꞌigin. ¹²Amaa man yeti ya ne ye, Elija pun kena sa, ka ba pu baŋ on a soꞌ, ka niŋ o ban bood siꞌem la. Ala men ka Ninsaal Biig la na nye namisugi ba nuꞌusin.” ¹³Ka o nyaꞌandolib la yuꞌuŋ baŋ ye o yeti ba ne Joon one suud nidib kuꞌom la yela.

Yesu n tiꞌeb kpisiŋkpiꞌir daan la yela

(Maak 9.14-29; Luuk 9.37-43a)

¹⁴Ka ban paae nidib bedego la saꞌan la ka dau soꞌ kena igin Yesu tuon, ¹⁵ka yel ye, “M Zugsoba, zomi m biig nimbaanlig ka o lutne kpisiŋkpiꞌir ka li namisid o hale. Ka li yaꞌa yiti due o, o lutne bugumin bee kuꞌomin. ¹⁶Dinzug ka m mor o na amaa fu nyaꞌandolib la pu nyaŋe tiꞌeb oo.”

¹⁷Ka Yesu lebisi ba ye, “Zumaaŋ kaŋa nidib bane kaeꞌ yadda ka me kaꞌa yelmeŋir dim la. Saŋa wala ka ya bood ye m be ne ya? Saŋa wala ka ya bood ye m gbenn ne ya?” Ka o yel dau la ye, “Mor biig la na.” ¹⁸Ka Yesu kad kikirig la biig la ni, ka anina yim ka biig la nye laafe.

¹⁹Ka nyaꞌandolib la keŋ Yesu saꞌan baanlim na buꞌos o ye, “Bo niŋ ka ti pu nyaŋe kad kikirig la yiise?”

²⁰Ka o lebisi ba ye, “Ya yadda pu zuꞌe la zug. Li a sida ka m yeti ya ye ya yaꞌa niŋ Winaꞌam yadda hale ka li kudim pood biꞌela nwa wenne soꞌod biili ne, ya na tunꞌe yel zuer kaŋa ye, ‘Toom keŋ zinꞌisiꞌa sa,’ ka li na niŋ ala. Ka siꞌel kaeꞌ ka ya ku nyaŋe maali. ²¹Asee Winaꞌam sosug ne noloor ka ya na tunꞌe kad neꞌenam buudi.”

Yesu lem pianꞌa o kuꞌum la yela

(Maak 9.30-32; Luuk 9.43-45)

²²Ka nyaꞌandolib la laꞌas taaba n kenn Galilee na, ka Yesu yeli ba ye, “Ba na ti gbanꞌe Ninsaal Biig la n niŋ o nidib nuꞌusin ²³ka ba ku o, ka daba atanꞌ daar o na ti vuꞌug ka bas kuꞌum.” Ka ba sunya saꞌam bedego.

²⁴Ka Yesu ne o nyaꞌandolib la paae Kapeenum teŋin, ka Winaꞌam puꞌusum yir lampodiꞌesidib buꞌos Piita ye, “Ya paꞌan la yood puꞌusum yir lampo bee?”

²⁵Ka o lebis ye, “O yood walla.” Ka Piita n kul yin la Yesu deŋin pianꞌ o ye, “Simon, fu tenꞌesid ye bo? Anoꞌon saꞌan ka dunia nwa naꞌanam diꞌesid ba lampo? Teŋin dimin bee bane a saam la ni?”

²⁶Ka Piita ye, “Saam la ni.” Ka Yesu yel o ye, “Ala teŋin dim la baꞌa kaeꞌ. ²⁷Tiname pu bood ye ti ziemi ba la zug, kem los guꞌa beuŋin la ka fun gbanꞌe ziŋ siꞌa yiiga la, fun yaꞌami o noor ka fu na nye anzurifa laꞌaf line ka fu na yo man ne fu yela.”

Nyaꞌandolib la n buꞌos one a kpeenm Winaꞌam soꞌolimin la yela

(Maak 9.33-37; Luuk 9.46-48)

¹Saŋkan la, nyaꞌandolib la da kenn Yesu saꞌan na, yet ye, “Anoꞌone a kpeenm Winaꞌam soꞌolimin la?”

²Ka Yesu buol biigi ziꞌeli ba soogin na, ³ka yeli ba ye, “Asida ka m yeti ya ye, ya yaꞌa pu tiake ya sunya a wuu biis ne, ya ku kpenꞌ Winaꞌam soꞌolimin naa. ⁴Ka one wusa siedi o meŋ wenne biig ne, o na a kpeenm Winaꞌam soꞌolimin la.

⁵“Ka one diꞌe bibil ka o wenne oŋa, man yuꞌur zug, o diꞌe man.”

Yesu paꞌalug panꞌasug la yela

(Maak 9.42-48; Luuk 17.1-2)

⁶“One ke ka bibibis bama yinni bane niŋi m yadda la tum tuumbeꞌed, li aan suꞌum o saꞌan ka ba deŋim nokin neertitaꞌar n lo kolo o niŋgoonr ka losin o moꞌar zuluŋin ka kuꞌom dii o.”

⁷Ka ye, “Dunia dima, ya na namis, yaname panꞌas nidib ka ba tum tuumbeꞌed la zug. Asee ka panꞌasug be, amaa namisug na be n tis one ket ka panꞌasug be la.

⁸“Fu nuꞌug bee fu nobir yaꞌa ket ka fu tum tuumbeꞌed, fun fiꞌigime li bas. Li a suꞌum ne fun na nye nyovur ka nuꞌug bee nobir koꞌog, n gaad fun na mor nuꞌus ne noba wusa ka kpenꞌ bugum kane pu kpiisida. ⁹Fu nif yaꞌa ket ka fu tum tuumbeꞌed, fun likimi li bas. Li a suꞌum ne fun na nye nyovur ka nif kaeꞌ n gaad fun na mor nini ayi ka ba lob uf bas bugum teŋ.”

Peꞌog kane bodig la siiliŋ

(Luuk 15.3-7)

¹⁰Ka Yesu yel ye, “Baŋimi ka da poꞌogi bibama yinnii. M yeti ya ye ba maleknam bane be arazana ni la be m Baꞌ tuon saŋa mekama. ¹¹(Ninsaal Biig la ken na la, ane ye o faaene bane bodig la.)”

¹²“Ya tenꞌesid bo? Ka soꞌ naan more peꞌes kobuga ka yinni bodige, o ku bas piiswai ne awai la zuer zugin ka ba onbid, ka o keŋ ia yinni laa? ¹³Ka o yaꞌa nye li, o sunf na maꞌae ne yinni la gaad piiswai ne awai bane pu bodig laa. ¹⁴Li ane ala n tis m Baꞌ one be arazana ni la. O pu bood ye biis la yinni bodige.

Yesu paꞌalug baꞌabiig one tum taal la yela

(Luuk 17.3)

¹⁵“Fu baꞌabiig one a yadda niŋid yaꞌa tum uf taal, kem yel o taali a siꞌem, fu ne on maꞌaa. Ka o yaꞌa siaki fu noor o kpelim ane fu baꞌabiig. ¹⁶Amaa o yaꞌa zanꞌas fu noor, fun dol nid yinni bee ayi paꞌasi fu zug n keŋe o saꞌan. Ka nidib ayi bee atanꞌ na di kaset yel la maalug zug. ¹⁷Ka o yaꞌa pu siaki ba, fun yelimi li Winaꞌam nidib laꞌasugin. Ka o yaꞌa pu siak Winaꞌam nidib la sooginee, yanam basimin o wenne one pu dol Winaꞌam bee lampodiꞌes.

¹⁸“Li ane asida ka m yeti ya ye, lin ka ya lo dunia nwa ni la Winaꞌam me na lo. Ka lin ka ya idig la Winaꞌam me na idig.

¹⁹“M yeti ya yaꞌas ye nidib ayi yaꞌa naal noor ka sos m Baꞌ Winaꞌam siꞌel, o na maali li tisi ba. ²⁰Ka nidib ayi bee atanꞌ yaꞌa laꞌas man yuꞌur zug, m na be ne ba.”

Tumtum one pu dit suguru la yela

²¹Ka Piita kena n buꞌos Yesu ye, “M Zugsoba, m baꞌabiig na tum tuumbeꞌed n poꞌogi m, noor ala ka m na tis o suguru? Noor ayopoi bee?”

²²Ka Yesu yel o ye, “M pu yel ye noor ayopoi maꞌanee. Amaa m ye hale noor piisyopoi bu yopoi.

²³“Dinzugo arazana soꞌolim wenne naꞌab soꞌ one bood ye o gelig o sama ne o tumtumnib. ²⁴Ka one pinꞌil geligir la, ba mor nid yinni na, one di o sam ligidi yon tusa piiga. ²⁵Ka on ku nyaŋ n yo laa, o zugsob tis noor ye ba kuosim o ne o poꞌa ne o biis ne o laꞌad wusa n yo o sam la.

²⁶“Ka o vabin o zugsob tuon n sos o ye, o dim o suguru, ka o na yo sam la wusa. ²⁷Ka o zugsob la zo o nimbaanlig, ka bas sam la, ka ke ka o keŋ.”

²⁸“Amaa tumtumkan n yi la, o tuꞌus o tumtum tiraan kane di o sam anzurifa ligidi kobug (li pu paae yolug yinnii,) ka gbanꞌ o n siank o kukor, ka yel o ye, ‘Yoom m sam la n tisi m.’

²⁹“Ka o tumtum tiraan la vanbin o tuon n sos o ye, ‘Dim suguru, ka m na yo fu sam la.’

³⁰“Ka o zanꞌas, ka zaŋ o kpenꞌes sarega ni ye, asee o yo o sam la. ³¹Ka o tumtum taaba la nye ala la, ka ba sunya saꞌam hale. Ka ba keŋi ba zugsob saꞌan n tuꞌas o line niŋ la wusa.

³²“Ka o zugsob buol o n yel ye, ‘Tumtumbeꞌed daana nwa, sam kan wusa ka fu di la, m kee li bas, fun sosim la zug. ³³Li me pu suꞌum ye fun zo fu tiraan nimbaanlig, wuu man zo fun nimbaanlig siꞌem laa?’ ³⁴Ka o zugsob la suunr pelig hale. Ka o ke ka ba zaŋ o n kpenꞌes sarega ni ye ba namis o ka yel ye, asee o yo sam la wusa.

³⁵“Ala men ka m Baꞌ one be arazana ni la na niŋ ne ya, ya yaꞌa pu tisi ya baꞌabiis suguru ne ya sunya wusa.”

Yesu paꞌalug poꞌa lebisug la yela

(Maak 10.1-12; Luuk 16.18)

¹Ka Yesu n pianꞌ naae la, o yi Galilee n kpenꞌ Juuda zinꞌisiꞌa line be Joodan moꞌar nyaꞌaŋ. ²Ka nidib bedego dol o ka o maꞌae banꞌadnam la wusa banꞌas anina.

³Ka Farisee dim kenn o saꞌan na ye ba kpansi o pianꞌadi gos, ka buꞌos ye, “Ti wada puugine, suer be ye dau lebisi o poꞌa, yelsiꞌa yelaa?”

⁴Ka Yesu lebis ye, “Ya pu karem Winaꞌam gbauŋ laa? Pinꞌilugin la Winaꞌam maal dau ne poꞌa, ⁵ka yel ye neꞌeŋa yela ka dau basi o baꞌ ne o ma, ka on ne o poꞌa babayi la taꞌal taaba a yinni. ⁶Ka ba leŋ kaꞌ babayi yaꞌase. Amaa ba yuꞌun liebne yinni. Ban ka Winaꞌam taꞌal taaba la, soꞌ da weligi baa.”

⁷Ka Farisee dim la buꞌos o ye, “Ka wala ka Moses da sobi tis noor ye dau tunꞌe tis o poꞌa lebisug gbauŋ ka kad o?”

⁸Ka Yesu lebis ye, “Ya sukpiꞌeuŋ la zug, ka Moses da tis noor ye ya tunꞌe lebisi ya poꞌab. Amaa pinꞌilugin sa la li da kaꞌ alaa. ⁹Ka m yeti ya ye, soꞌ yaꞌa lebis o poꞌa ka li kaꞌ dianꞌad tuuma yela, o yaꞌa toom di poꞌa yaꞌas, on sob tum ne poꞌa saꞌuŋ.”

¹⁰Ka o nyaꞌandolib la yel o ye, “Dau ne o poꞌa yela yaꞌa ane ala, li pu suꞌum ka dap di poꞌaba.”

¹¹Ka o yeli ba ye, “Li kaꞌ nidib wusa na nyaŋe diꞌe pianꞌ kaŋaa, asee bane ka Winaꞌam tisi ba la. ¹²Ba duꞌa dap sieba ka ba daulim kaeꞌ. Ka nidib me fua dap sieba. Ka Winaꞌam yela sieba pu dit poꞌaba wenne ba fua ba meŋ ne. Ka one na nyaŋe diꞌe yelkaŋa, on diꞌem.”

Yesu n puꞌus Winaꞌam n tis bibibis la yela

(Maak 10.13-16; Luuk 18.15-17)

¹³Ka ba mor biis kenn Yesu saꞌan na ye o nok nuꞌug n paꞌal ba zutin ka puꞌus Winaꞌam tisi ba. Ka o nyaꞌandolib la kad nidib la.

¹⁴Ka Yesu yel ye, “Kel ka biis la kena ka da kadi baa. Winaꞌam soꞌolim ane bamanam taaba din.” ¹⁵Ka noke o nuꞌug paꞌali ba zutin ka keŋ.

Dasaŋ one a arazak daan la yela

(Maak 10.17-31; Luuk 18.18-30)

¹⁶Daar yinni ka dau kenn Yesu saꞌan na, ka buꞌos o ye, “Paꞌana, m na tum tuumsuŋ bo ka nye nyovur dine kaꞌ naare?”

¹⁷Ka o lebis o ye, “Bo ka fu buꞌosidi m one a suꞌum yela? Yinni maꞌaa be, one a suꞌum. Fu yaꞌa bood ye fu nye nyovur, fun tumi o noyelug la yet siꞌem la.”

¹⁸Ka o buꞌos ye, “Nooryelug bane saꞌane?”

Ka Yesu lebis yel o ye, “Da ku nida, da saꞌam poꞌa, da zuu, da dit ziri kaseta, ¹⁹naꞌasimi fu baꞌ ne fu ma ka noŋi fu tiraan wuu fu meŋ.”

²⁰Ka dasaŋ la yel o ye, “Neꞌenam wusa man niŋiya, ka bo lem kpelim?”

²¹Ka Yesu lebis o ye, “Fu yaꞌa bood ye fu zemis fun kem kuos fun mor siꞌel wusa tis noŋ dim. Ala ka fu na nye kpanꞌam arazana ni. Ka kena dol man.”

²²Ka on wum neꞌeŋa la ka o keŋ ne susaꞌaŋ, bozugo o da ane kpanꞌa.

²³Ka Yesu yel o nyaꞌandolib la ye, “Asida ka m yeti ya ye, li na toe tis arazak daan ne on na kpenꞌ Winaꞌam soꞌolim la ni. ²⁴M yeti ya yaꞌas ye, li na a naꞌana ye yugum kpenꞌ kparipiim voonrin n gat arazak daan na kpenꞌ Winaꞌam soꞌolim la ni.”

²⁵Ka o nyaꞌandolib la n wum neꞌe la ka li paki ba hale. Ka ba yet ye, “Anoꞌon yuꞌun na nye faangire.”

²⁶Ka Yesu gosi ba ka yel ye, “Yel kane toe tis ninsaal la, li pu toe tis Winaꞌam.”

²⁷Ka Piita lebis o ye, “Ti bas siꞌel wusa ka dol uf. Ka ti na nye bo?”

²⁸Ka Yesu yeli ba ye, “Asida ka m yeti ya ye, dunia paal la ni, ka Ninsaal Biig yaꞌa zinꞌini o naꞌam gbauŋ venliŋ la zug la, yanam bane doli m la me na zinꞌin naꞌam gbana piinayiiŋa la zug, ka kad Israel buudi piinayiiŋa la saria. ²⁹Ka bane wusa basi ba ya, bee ba bieya, bee ba pitib, bee ba tanp, bee ba baꞌanam, bee ba manam, bee ba biis, bee ba pood, mam yuꞌur zug, ba na diꞌe ban bas siꞌel la, noor kobuga, ka lem nye nyovur line kaꞌ naare. ³⁰Ka bedego bane a tuon dim la na leb nyaꞌaŋ, ka bane be nyaꞌaŋ la na be tuon.”

Tumtumnib bane be poogin la yela

¹Ka Yesu yel ye, “Winaꞌam soꞌolim wenne yidaan, one yi bekeeung n keŋ nok tumtumnib ye ba tum o poogin. ²Ka ba siak ye o yo ba anzurifa laꞌaf daar yinni poogin. Ka o tumi ba o poogin la.

³“Ka nintaŋ ziankir saŋa, ka o yi ka nye ninsieba ka ba ziꞌe daꞌan, ka pu tumma. ⁴Ka o yeli ba ye, ‘Yanam me kemi m poogin la tum. Ka m na yo ya line nar.’ Ka ba due keŋ poogin la. ⁵Ka nintaŋ tisoos ne nintaŋ gbeligir ka o yi lem niŋ ala yaꞌas. ⁶Ka zaam noor ka o lem nye ninsieba ka ba ziꞌe. Ka o buꞌosi ba ye, ‘Bozugo ka ya ziꞌe beugin sa, ka pu tum siꞌela?’

⁷“Ka ba lebis ye, ‘Soꞌ pu noki ti tuuma la zug.’ Ka o yeli ba ye, ‘Yanam me kemi m poogin la tum.’

⁸“Ka winlir saŋa paae ka poogdaan yel o tumtumnib kpeenm ye, ‘Buolim tumtumnib la na, ka yo ba. Pinꞌilim yo bane yuolim kena la n ti paae bane deŋ na la.’

⁹“Ka bane keŋ zaam noor la wusa diꞌe anzurifa laꞌaf yinni yinni. ¹⁰Ka bane deŋi kena la mor potenda ye ba na diꞌe gaad bane yuolim kena la. Ka ba wusa diꞌe anzurifa laꞌaf yinni yinni wenne bane yuolim kena diꞌe siꞌem la. ¹¹Ka ban diꞌe la, ka nyon ne yidaan la, ¹²ka yet ye, ‘Bane yuolim la tum ne saŋa biꞌela nwa. Amaa fu ke ka ba diꞌe azinzema ne tinam bane tum hale beugin sa n namis ne nintaŋ tuulug.’

¹³“Ka o lebisi yel ba nid yinni ye, ‘M zua, m pu tum uf taale. Fu paꞌa pu siak ye fu na diꞌe anzurifa laꞌaf yinnii? ¹⁴Nokimi fu yood n keŋ. Li ane man boodim ye o yo bane yuolim la azinzema ne fun. ¹⁵Li pu nar ye m zaŋi m laꞌad niŋ lin ka m booda? Bee m tuumsoma la ka fu nen naa?

¹⁶“ ‘Dinzugo tuon dim na lieb nyaꞌaŋ dim, ka nyaꞌaŋ dim lieb tuon dim.’ ”

Yesu lem pianꞌa o kuꞌum la yela

(Maak 10.32-34; Luuk 18.31-34)

¹⁷Ka Yesu daa waꞌae Jerusalem la, o da buoli o nyaꞌandolib la gullim ka yeli ba ye, ¹⁸“Gosimi ya, ti waꞌane Jerusalem, ka ba na gbanꞌe Ninsaal Biig la n tis Winaꞌam maalmaan kpeenmnam ne gbauŋmiꞌidib, ka ba na kad o saria ka koos o yela ye o suꞌum ne kuꞌum. ¹⁹Ka nok o tis bane kaꞌ Jew dim ka ba na laꞌad o, ka fieb o, ka kpaꞌ o dapuudir zug n kuu o. Ka daba atanꞌ daar, ka o na lem vuꞌug ka bas kuꞌum.”

Zebedee biis ma n sos Yesu siꞌel la yela

(Maak 10.35-45)

²⁰Ka Zebedee poꞌa dol o biis n kenn Yesu tuon na igin ka sos o ye o maal siꞌel tis o. ²¹Ka Yesu buꞌos o ye, “Fu bood ye m maal bo tis uf fo?”

Ka poꞌa la lebis ye, “M bood ye fu siak ka fu yaꞌa ti di fu naꞌam la, fun ke ka m biribis ayi nwa, ka ayinni zinꞌini fu datiuŋ ka ayinni la me zinꞌini fu dagobug.” ²²Amaa Yesu lebisi ba ye, “Ya ziꞌ yaname sosid siꞌel yelaa. Ya na nyaŋe nu m nwam kane aa m namisug ka m ye m nu laa?”

Ka ba ye, “Ti na nyaŋ.”

²³Ka o lebis ye, “Ya sid na nu li. Amaa man lee pu mor suere na ke ka soꞌ zinꞌini m datiuŋ bee m dagobuga, asee ban ka m Baꞌ tiꞌebi guri ba la.”

²⁴Ka nyaꞌandolib bane kpelim piiga la n wum neꞌeŋa la, ka ba sunya pelig ne babayi la. ²⁵Ka Yesu buoli ba n yel ye, “Ya miꞌ ye bane a naꞌanam dunia nwa ni mugusidi ba nidib hale. ²⁶Amaa ne yanama, ya ku niŋ alaa. Ka one bood ye o a kpeenm ya saꞌan, li nar ka o liebi ya tumtum. ²⁷Ka one me bood ye o a tuon sob, on na liebi ya yamug wenne Ninsaal Biig la. ²⁸O pu kena ye nidib tum tis oo, amaa o kena ye o tum tisi ba ka yiisi o nyovur ka ke ka nidib bedego nye yolisim.”

Yesu n tiꞌeb zunzoos ayi la yela

(Maak 10.46-52; Luuk 18.35-43)

²⁹Ka ban daa yit Jeriko la, ka nidib bedego dol Yesu. ³⁰Ka zunzoos ayi zinꞌi suer kukpeŋ ka wum ka Yesu gaad la, ka ba tansid ye, “David Yaaŋa, zomi ti nimbaanlig.”

³¹Ka nidib la kadi ba ye ba kel vuud. Ka ba maligim tans gaad ala ye, “Zugsoba, one a David Yaaŋa, zomi ti nimbaanlig.”

³²Ka Yesu ziꞌen ka buoli ba, ka buꞌosi ba ye, “Ya bood ye m tum bo tisi ya?”

³³Ka ba lebis ye, “Zugsoba, ti bood ye ti nini lak ka ti nyet.”

³⁴Ka Yesu zo ba nimbaanlig ka siꞌisi ba nini, ka ba nini lak ka ba nyet, ka ba kpelim dol o.

Yesu n kpenꞌ Jerusalem la yela

(Maak 11.1-11; Luuk 19.28-40; Joon 12.12-19)

¹Ka ban liꞌel Jerusalem la ba paae Befage, Olive zuerin la. Ka Yesu tumi o nyaꞌandoliba ayi, ²ka yeli ba ye, “Kemi teŋkpeŋ kane be ya tuon la ka ya na nye, ka ba lo buŋe ziꞌel ne o biig. Idigim o more ba na. ³Ka soꞌ yaꞌa yeli ya siꞌel, yanam on yelim ye Zugsob la bood o, ka o na tisi ya. Ka ya mor o na.”

⁴Neꞌeŋa niŋe ye li paꞌal Winaꞌam nodiꞌes la n da pianꞌ siꞌel la ye li aa ameŋa ye,

⁵“Zion dima ya naꞌab kenna.

O sie o meŋi banꞌ buŋ.

O banꞌad bunkonbbil kane ka ba more tum tuuma.”

⁶Ka nyaꞌandolib la keŋ tum on yeli ba siꞌem la. ⁷Ka ba mor buŋ ne o biig la na, ka ba noki ba fuud n paꞌal buŋ la zug ka o banꞌ. ⁸Ka nidib bedego yadigi ba fuud sueren, ka sieba me nwaꞌe tiis vaandi yadig. ⁹Ka nidib bane be o tuon ne bane be o nyaꞌaŋ la wusa yet ne kukotitaꞌar ye, “Hosaana, naꞌab David Yaaŋa. Yelsum be ne one ken na ne Zugsob la yuꞌur zug. Bane be agol na yel ye, Hosaana.”

¹⁰Ka ban n kpenꞌed Jerusalem la, ka li lidig teŋ la dim wusa, ka ba buꞌosid ye, “Anoꞌone nwa?”

¹¹Ka nidib la lebis ye, “One a Winaꞌam nodiꞌes Yesu la, one yi Nazaret, Galilee soꞌolimin la.”

Yesu n kpenꞌ Winaꞌam puꞌusum yin la yela

(Maak 11.15-19; Luuk 19.45-48; Joon 2.13-22)

¹²Ka Yesu kpenꞌ Winaꞌam puꞌusum yin, ka nye bane kuosid ne bane daꞌad laꞌad. Ka o kadi ba yiis, ka lidigi bane tiad ligidi la teebulnam lub, laꞌam ne bane kuosid dawana la kogus men. ¹³Ka o yeli ba ye, “Li sob Winaꞌam gbauŋin ye, ‘Ba na buoni m yir la ye Winaꞌam puꞌusum yir.’ Ka yanam lebigi li ka li a naꞌayiis suak zinꞌig.”

¹⁴Ka zunzoos ne wabis kenn o saꞌan na ka o tiꞌebi ba. ¹⁵Ka Winaꞌam maalmaan kpeenmnam ne gbauŋmiꞌidib nye tuumnyalimban ka o tum la, ka biis maan vuud puꞌusum yin la, n yet ye, “Hosaana, yelsum be ne naꞌab David Yaaŋ la.” Neꞌ ke ne ka ba sunya pelig.

¹⁶Ka ba yel Yesu ye, “Fu wum ban yet siꞌem laa?”

Ka Yesu lebis ye, “Eenn, m wumiya. Amaa ya pu karem lin yet ye,

‘Fu diꞌe pianꞌar dine yit biis ne bilies noya ni laa.’ ”

¹⁷Ka Yesu yi ani keŋ Betani teŋin gbeenn anina.

Yesu ne kekaŋ la yela

(Maak 11.12-14, 20-24)

¹⁸Ka beug nie ka o lebid Jerusalem ka o koꞌom zabid, ¹⁹ka o nye kekaŋ ka li ziꞌe suer la kukpeŋ. Ka o keŋi ani ka pu nye kekamaa ka li ane vaand gullim. Ka o yel tiig la ye, “Fu ku lem wel yaꞌase.” Ka anina yim ka tiig la kudug.

²⁰Ka o nyaꞌandolib la nye li la ka li lidig ba, ka ba ye, “Li niŋ wala ka tiig nwa kpelim kudug toꞌoto?”

²¹Ka Yesu lebis ye, “Asida ka m yeti ya ye, ya yaꞌa niŋ Winaꞌam yadda ka pu biꞌesida, kaꞌa ye ya tum wen wuu man tum tikaŋa siꞌem la maꞌanee. Amaa ya na tunꞌe yel zuekaŋa ye li vikim keŋ lu moꞌarin la sa, ka li na niŋ ala. ²²Ka ya yaꞌa niŋ yadda ka sos siꞌel Winaꞌam saꞌan, ya na diꞌe.”

Yesu kpiꞌeuŋ la yela

(Maak 11.27-33; Luuk 20.1-8)

²³Ka on kpenꞌ puꞌusum yin n paꞌan la, ka maalmaan kpeenmnam ne kpeenmnam sieba kena buꞌos o ye, “Fu nye suer yaani tum tuum bama? Ka anoꞌon tis uf noore?”

²⁴Ka Yesu lebisi ba ye, “Mam me na buꞌosi ya siꞌel. Ya yaꞌa lebisi ma, m na yele ya one tis man noor la. ²⁵Ka buꞌosi ba ye, ‘Joon kuꞌom suub la da yine Winaꞌam saꞌan na bee ninsaalib saꞌan ne?’ ”

Ka nidib la gbanꞌad noor yinni ne taaba ka yet ye, “Ti yaꞌa yel ye, ‘Winaꞌam din,’ o na yele ti ye, ‘ka bo ka ti pu siaki?’ ²⁶Ka ti yaꞌa ye, ‘dunia din,’ ti giꞌid nidib la, bozugo ba siak ye Joon daa ane Winaꞌam nodiꞌes.”

²⁷Ka ba lebis Yesu ye, “Ti ziꞌ.”

Ka o me yeli ba ye, “Alaa mam me ku yele ya mam nye noor la soꞌ saꞌan ne.”

Biis ayi siiliŋ la yela

²⁸“Ya tenꞌes ka siiliŋ kaŋa gbin a bo? Dau soꞌ daa be more o biis ayi ka keŋ yinni saꞌan yel o ye, ‘M biiga, kem tum lombonꞌogin la zina.’

²⁹“Ka biig la lebis o ye, ‘M ku keŋe.’ Ka li niŋ biꞌela ka o tiak o yaꞌam ka keŋ.

³⁰“Ka o keŋ oŋa la saꞌan ye o me kem tum. Ka o yel o ye, ‘M zugsoba m na keŋ.’ Amaa o pu keŋe.

³¹“Ka babayi nwa, anoꞌone tumi o baꞌ boodim la?”

Ka ba lebis ye, “Yiiga sob la.”

Ka Yesu yeli ba ye, “Asida ka m yeti ya ye, lampodiꞌesidib ne poꞌagoonda na deŋi ya tuon kpenꞌ Winaꞌam soꞌolim la ni. ³²Bozugo Joon daa kena ye o paꞌali ya popielim suer. Ka yanam pu niŋ o yadda, amaa lampodiꞌesidib ne poꞌagoonda daa niŋ o yadda. Hale baa yanam nye bama nwa la, ya pu siaki tiake ya sunyaa.

Kpaadib bane tum lombonꞌogin la siiliŋ

(Maak 12.1-12; Luuk 20.9-19)

³³“Kelisimi siiliŋ yinni yaꞌas. Yidaan da be ka maali o tiis poog, ka me zaŋguoma n giligi li, ka me poguꞌud doog, ka tu bumbok kane ka ba na nwiaꞌasid wela la kuꞌom, ka bas n tis poguꞌudib ka nwie. ³⁴Ka li ponꞌob saŋa liꞌel la, o tumi o tumtumnib ye ba diꞌe wela line na aa o din na.

³⁵“Ka bane diꞌe poog la tum la gbanꞌe o tumtumnib la yinni buꞌ o, ka ku yinni ka lob oŋa la ne kuga. ³⁶Ka o lem tum sieba ka ba zuꞌe gaad yiiga dim la. Ka ba lem niŋe ba ala yaꞌas. ³⁷Ka o yuꞌun tumi o meŋ biig ka tenꞌesid ye, ‘Lin a m meŋ biig la. Ba na naꞌas o.’

³⁸“Ka kpaadib la nye o la ka yel ye, ‘Eheenn, oŋa soꞌe faar la. Keli ka ti kuu o ka ti na soꞌe faar la.’ ³⁹Ka ba veꞌ o yiis poogin la ka kuu o.”

⁴⁰Ka Yesu ye, “Poog la daan yaꞌa kul na, ya baŋ ye o na niŋ poguꞌudib la wala?”

⁴¹Ka ba lebis ye, “O na namis nimbeꞌednam la hale kuu ba, ka tiake ninsieba ka ba diꞌe poog la tum, bane na tis o wela line aa o din, ponꞌob saŋa yaꞌa ti paae.”

⁴²Ka Yesu buꞌosi ba ye, “Ya pu karem Winaꞌam gbauŋ line yet ye,

‘Kugkan ka tan meedib da zanꞌas la,

lieb lodigin kugsuŋ.

Nwa ane Zugsob la niŋir

ka ti nyee li ka li a tuumnyalima.’ ”

⁴³Ka Yesu yeli ba ye, “M yeti ya ye, Winaꞌam soꞌolim la, m na diꞌe li ya saꞌan ka noke tis buudi bane na wel welsuma.” ⁴⁴Ka on mekama lu kugkaŋa zug o na pusig n yaam. Ka kugir la yaꞌa lu soꞌ zug li na medig o.

⁴⁵Ka maalmaan kpeenmnam ne Farisee dimi wum siilis la, ka ba baŋ ye o pianꞌadi ban yela. ⁴⁶Ka ba boodin ye ba gbanꞌ o ka giꞌig nidib la, bozugo ba siak ye o ane Winaꞌam nodiꞌes.

Poꞌapaal diꞌema siiliŋ la

(Luuk 14.15-24)

¹Ka Yesu lem pianꞌa ba ne siilis, ka yel ye, ²“Winaꞌam soꞌolim la wenne naꞌatitaꞌar one maali o biig poꞌadiir diꞌema. Ka o tumi o tumtumnib ye ba buol nidib ban ka o daa deŋi tienn ba la. ³Ka ba pu bood ye ba kenaa.

⁴“Ka o lem tum tumtumnib sieba yaꞌas n ye, ‘Yelim ban ka m daa deŋi tienn la ye m tiꞌeb diibi ziꞌel, hale ka ku naꞌaraad ne konbbeda, ka siꞌel mekama wusa tiꞌebeya.’

⁵“Ka ba zanꞌas ka keŋe ba ken. Ka yinni keŋe o poogin, ka yinni keŋe o kuosim zinꞌigin. ⁶Ka bane kpelim la gbanꞌe o tumtumnib la tuꞌu ba yaal ka kuu ba. ⁷Ka naꞌab la sunf pelig, ka o tum o zabzabidib, ka ba ku ninkuudib la ka nyuꞌe ba ya.

⁸“Ka o buol o tumtumnib la ka ye, ‘Siꞌel mekama tiꞌebeya, ka man daa tienn sieba la kaꞌ ninsuma, ⁹dinzugo kemi suekita ni, ka ya yaꞌa nye nidib siꞌem, yanam buolimi ba diꞌema la ni na.’ ¹⁰Ka tumtumnib la niŋ ala ka ba keŋ suekita ni ka buol ban nye sieba wusa, ninsuma ne nimbeꞌednam. Ka nidib peꞌel diꞌema zinꞌigin la.

¹¹“Ka naꞌab la keŋ ye o gos nidib la, ka nye ka dau soꞌ pu ye diꞌema fuugo. ¹²Ka o yel o ye, ‘M zua, li niŋ wala ka fu kenn diꞌema la na, ka pu yee li fuugo?’ Ka o pu nyaŋe lebis siꞌela.

¹³“Ka naꞌab la yel o tumtumnib ye ba loom o nuꞌus ne o noba yiis o lob likin sa. Ka anina ka nidib na ti kum ka gaꞌadi ba nyina.”

¹⁴Ka Yesu lem yel ye, “Nidib bedego ka ba buon amaa biꞌela ka ba gaans.”

Lampo yoob la yela

(Maak 12.13-17; Luuk 20.20-26)

¹⁵Ka Farisee dim keŋ gbanꞌad noor ban na niŋ siꞌem bend o, pianꞌad la poogin. ¹⁶Ka ba tum ba nyaꞌandolib o saꞌan na ne naꞌab Herod nidib, ka ba yet ye, “Paꞌana, ti miꞌ ye fu ane yelmeŋir sob, ka paꞌan Winaꞌam suer suꞌuŋa, ka pu giꞌigid nidiba, ka me pu gaansid kpiꞌemnam ne tadimnama. ¹⁷Yelimi ti fun tenꞌesid siꞌel. Li dol suer ye ti zaŋ lampo n tis naꞌab Kaisa bee li pu dol suere?”

¹⁸Ka Yesu baŋi ba potenꞌebeꞌed la, ka yeli ba ye, “Zam dima, bo ka ya makid mane? ¹⁹Bigisim man lampo laꞌaf yinni.” Ka ba mor laꞌaf na. ²⁰Ka o buꞌosi ba ye, “Anoꞌon foto ne anoꞌon yuꞌure n sobi tabili li ni?”

²¹Ka ba yel ye, “Li ane Kaisa din.”

Ka o yeli ba ye, “Tisimi naꞌab Kaisa o din ka me tis Winaꞌam line a o din.”

²²Ka ban wum neꞌe la, ka li lidigi ba, ka ba bas o ka keŋ.

Kuꞌum vuꞌugir la yela

(Maak 12.18-27; Luuk 20.27-40)

²³Ka daar kan la ka Sadusii dim bane yiti yet ye kuꞌum ku vuꞌug la, kenn o saꞌan na ye ba buꞌos o siꞌel, ²⁴ka buꞌos o ye, “Paꞌana, Moses da sob ye, dau soꞌ yaꞌa kpi ka kaꞌ biiga, asee ka o bier bee o pitu di pokoonr la, n duꞌa biise tis one kpi la.

²⁵“Kelisima. Dau daa be ti saꞌan ne o pitib ayuobu, ka di poꞌa ka kpi ka pu mor biiga. ²⁶Ka one tiaꞌal la di pokoonr la ka me kpi. Ka atanꞌ sob la me niŋi ala n ti kaligi ba wusa. ²⁷Ka poꞌa la yuꞌun kpi. ²⁸Ka ba yaꞌa vuꞌug kumin ne, anoꞌone na soꞌe poꞌa la, ban wusa di o la zugo?”

²⁹Ka Yesu lebisi ba ye, “Ya yidig ne, yaname ziꞌ Winaꞌam gbauŋ la gbin ne Winaꞌam paŋ la zug. ³⁰Kuꞌum vuꞌugir daar la ba pu dit poꞌaba ka poꞌab me pu kun dapa. Ba wenne maleknam bane be arazana ni la. ³¹Ka li yaꞌa ane kuꞌum vuꞌugir la, ya pu karem lin ka Winaꞌam yele ya ye, ³²‘Man ane Abraham Winaꞌam ne Isaak Winaꞌam ne Jakob Winaꞌam la.’ Zugsob a Winaꞌam one pu kpiida, amaa o voe dinzug Winaꞌam saꞌan ka nidib wusa na voe.”

³³Ka nidib la wum ka on paꞌal neꞌeŋa la ka li lidigi ba.

Nooryelug kane kpiꞌem la yela

(Maak 12.28-34; Luuk 10.25-28)

³⁴Ka Farisee dim la wumi ye Yesu nyaŋ Sadusii dim la, ba laꞌas o saꞌan na. ³⁵Ka ba yinni, one a wada sob bood ye o zam o, ka buꞌos o ye, ³⁶“Paꞌana, wada kane kpiꞌem wada la wusa ni?”

³⁷Ka o lebis o ye, “ ‘Noŋimi Winaꞌam one a fu Zugsob la ne fu sunf wusa, ne fu siig wusa, ne fu yaꞌam wusa.’ ³⁸Neꞌeŋa a wada kpiꞌeuŋ line a yiiga la. ³⁹Ka line tiaꞌal la wenne lina ye, ‘Noŋimi fu tiraan wuu fu meŋ ne.’ ⁴⁰Ka Moses wada la ne Winaꞌam nodiꞌesidib sob siꞌel wusa la be ne bama nyaꞌaŋ.”

Kiristo la yela

(Maak 12.35-37; Luuk 20.41-44)

⁴¹Ka Farisee dim laꞌas taaba ziꞌe la, Yesu buꞌosi ba ⁴²ye, “Ya tenꞌesid bo Kiristo yela? Anoꞌon yaaŋ a o?”

Ka ba lebis ye, “David yaaŋ.”

⁴³Ka o yeli ba ye, “Li niŋ wala ka David buon o ye, Zugsob, on pianꞌad lin ka Winaꞌam Siig Suŋ tis o la, ye

⁴⁴‘Zugsob Winaꞌam yeli m Zugsob ye,

“Zinꞌinimi m datiuŋ,

hale ka m ti maal fu biꞌemnam

ka ba be fu noba teŋir.” ’ ”

Ka Yesu buꞌosi ba ye, ⁴⁵“David yaꞌa buon o ye, Zugsoba, li niŋ wala ka o a David yaaŋa?” ⁴⁶Ka soꞌ pu lem nyaŋe lebis o siꞌela. Ka dabis kan la gaad, soꞌ pu lem nyaŋe buꞌos o siꞌel yaꞌasa.

Yesu n saꞌal gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim la yela

(Maak 12.38-39; Luuk 11.43, 46; 20.45-46)

¹Ka Yesu yel o nyaꞌandolib ne nidib la ye, ²“Gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim diꞌe Moses zinꞌig. ³Dinzugo ba yaꞌa paꞌali ya siꞌem, yanam tum ala ka da gosidi ba tuuma, bozugo ba paꞌane ka pu dol ban paꞌan siꞌem laa. ⁴Ba paꞌalug la wenne zetebisa ka ba lo ziil nidib ne, amaa ba meŋ ku siꞌisi li ne ba nuꞌubila ye ba suŋi baa.

⁵“Bozugo ba zaŋ Winaꞌam gbauŋ la sobsieba n sobi niŋ daka bibisin n tabil ba gbeedin ne ba nuꞌusin. Ka paꞌasidi ba futusa waꞌalim. ⁶Ba bood kpeenmnam zinꞌisa diꞌema maluŋin ne zinꞌisuma laꞌasug doodin, ⁷ka bood ye nidib puꞌusidi ba daꞌasin ye, ‘Naa, paꞌana.’

⁸“Da ke ka ba buoni ya ye ‘Paꞌana.’ Bozugo ya more paꞌan yinni maꞌaa, ka yanam wusa a baꞌabiis ne taaba. ⁹Da buoni soꞌ ye, ‘Ti baꞌ’ dunia nwa nii. Bozugo ya more Baꞌ yinni, one be arazana ni. ¹⁰Ka da ke ka soꞌ buoni ya ye, ‘Zugsoba.’ Bozugo ya more Zugsob yinni, one a Kiristo la. ¹¹One a kpeenm ya saꞌan o suꞌum ye o a ya tumtum. ¹²Ka one bood ye o duꞌos o meŋ, Winaꞌam na sigis o. Ka one bood ye o sigis o meŋ Winaꞌam na duꞌos o.

Yesu n yel gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim zam la yela

(Maak 12.40; Luuk 11.39-42, 44, 52; 20.47)

¹³“Farisee dim ne gbauŋmiꞌidib bane a zam dima, ya na paam toog, bozugo ya yoꞌ Winaꞌam soꞌolim la ye nidib ku kpenꞌe. Yanam pu kpenꞌeda, ka me ku bas suer ye nidib kpenꞌe.

¹⁴“Farisee dim ne gbauŋmiꞌidib bane a zam dima. Ya na paam toog, bozugo ya faand pokonya ya ka maꞌad nidib n puꞌusid Winaꞌam ne puꞌus waꞌa.

¹⁵“Gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim, bane a zam dima. Ya na paam toog, bozugo ya loꞌoŋidne ateuk ne teŋ bane lal hale. Ka ya yaꞌa paam nid yinni ka o siaki dol ya suer ya na ke ka o keŋ bugum teŋ hale n gat yanam meŋ noor ayiꞌiŋa.

¹⁶“Yanam bane a tuongatib ka a zunzoos la, ya na paam toog, bozugo ya yet ye, soꞌ yaꞌa po panꞌalim ne Winaꞌam puꞌusum yin la, li ane zaalim. Amaa soꞌ yaꞌa po panꞌalim ne salima line be yir la poogin la, li ane tilas ye o na lebis o panꞌaluŋ la. ¹⁷Zunzoos bane a zon ne, line kpiꞌema? Salima la bee puꞌusum yir line ket ka salima la a Winaꞌam bunsuma la? ¹⁸Ya lem paꞌan ye soꞌ yaꞌa po panꞌalim ne Winaꞌam maan zinꞌig la li ane zaalim. Amaa soꞌ yaꞌa po ne piini line be maan zinꞌig la, li ane tilas ye o na lebis o panꞌaluŋ la. ¹⁹Zunzoose, line kpiꞌema? Piini la bee maan zinꞌig line ket ka piini la a Winaꞌam bunsuma la? ²⁰Ka one po ne maan maalug bimbim la me po ne laꞌam ne line be anina wusa. ²¹Ka one po ne puꞌusum yir la me po ne laꞌam ne Winaꞌam one be anina la. ²²Ka one po arazana la me po ne Winaꞌam naꞌam gbauŋ, ne one zinꞌi li zug la.

²³“Gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim, bane a zam dima. Bozug ka ya pudugidi ya zenmaꞌasa zinꞌis piiga, ka yiisid yinni tisid Winaꞌam, ka pu niŋid yela bane kpiꞌem wada la poogin line a popielim ne nimbaanlzoor ne yadda niŋir laa. Li a suꞌum ka ya maalin yelbama ka da yiis sieba n base. ²⁴Yanam bane a tuongatib ka a zunzoose, ya yiisid pompuꞌos ya bunnuuda ni basid, ka lee von yugum.

²⁵“Gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim bane a zam dima, ya na paam toog. Ya piesidi ya laas ne butiis nyaꞌaŋ la ka ba a nyain, ka ba poogin la peꞌel ne filuŋ ne fufum bunam. ²⁶Farisee dim bane wenne zunzoose! Piemi line be ya laas poogin yiiga la ka li nyaꞌaŋ me na a nyain.

²⁷“Gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim bane a zam dima. Ya wenne yaad ka ba pent ne penti piel ne ka li venl hale, ka li poogin peꞌel ne kuꞌum konba ne ponꞌosug. ²⁸Ya ane ala men. Ya ket ka nidib tenꞌesid ye ya ane ninsuma ka ya poogin peꞌel ne zam ne tuumbeꞌed.

Yesu n yel gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim saansug la yela

(Luuk 11.47-51)

²⁹“Gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim, bane a zam dima. Ya meed Winaꞌam nodiꞌesidib yaad ka maan Winaꞌam ninsoma la yaad ka li venl hale. ³⁰Ka yel ye, yanam yaꞌa da beene ya yaanam saŋa la, ya ku suŋini ba n kuun Winaꞌam nodiꞌesidib laa. ³¹Ya dine ya meŋ kaset ye ya ane bane da ku nodiꞌesidib la yaas, ³²ka kpelim naae lin ka ya yaanam da pinꞌil la.

³³“Yanam wiigi ne wiigi biise, ya na niŋ wala luak ne saria kadib daan la ka o ku kpenꞌesi ya bugum teŋine? ³⁴Dinzugo m tum nodiꞌesidib ne yaꞌamdim ne gbauŋmiꞌidib, ka ya na ku sieba, ka kpaꞌ sieba dapuuda zut, ka bu sieba ne kpaꞌasa ya laꞌasug doodin ka doli ba buga teŋ teŋ n namisidi ba. ³⁵Lin ke ka popielim dim wusa bane ka nidib ku dunia ni la ziim na zuoni ya zutin, line pinꞌil Abel kuub n ti paae Barakia biig, Zekaria kuub saŋa la, one ka ya ku Winaꞌam puꞌusum doog ne maan maalug bimbim teŋsuk la. ³⁶Sida ka m yeti ya ye, nwa me na paae zumaaŋ kaŋa nidib wusa.

Yesu n noŋ Jerusalem dim siꞌem la yela

(Luuk 13.34-35)

³⁷“Jerusalem dima, Jerusalem dima, bane kuud Winaꞌam nodiꞌesidib ka lobid ban ka Winaꞌam tumi ba la ne kuga. Noorin babiga ka m bood ye m laꞌase ya wenne nonyaꞌaŋ laꞌasedi o biise o kpukpama ni siꞌem la, ka ya me pu siakida. ³⁸Baŋimi Winaꞌam na basi ya ka ya teŋ lieb zaalim. ³⁹M yeti ya ye, ya ku len nyee m yaꞌasa, asee ka ya ti yel ye, ‘Winaꞌam yelsum be ne one kenna ne Zugsob la yuꞌur.’ ”

Yesu n yet Winaꞌam puꞌusum yir saꞌuŋ la yela

(Maak 13.1-2; Luuk 21.5-6)

¹Ka Yesu yi Winaꞌam puꞌusum yin la n ken sa. Ka o nyaꞌandolib keŋ o saꞌan ye ba bigis o Winaꞌam puꞌusum yir dood la. ²Ka o yeli ba ye, gosim neꞌenam wusa. Li a sida ka m yeti ya ye, hale kugir yinni ku ti kpelim o tiraan zuginee. Ba na lobi ba wusa bas teŋin.

Yesu n yet yeltood ne namisug la yela

(Maak 13.3-23; Luuk 21.7-20; 17.22-24)

³Ka on keŋ zinꞌin Olive zuer zugin la, o nyaꞌandolib maꞌaa kenn o saꞌan na, ka yel o ye, “Yelimi ti saŋa kan ka neꞌenam nwa na naam, ne zanbin line na paꞌali ti fu ken saŋa ne dunia naar saŋa.”

⁴Ka o lebisi ba ye, “Da ke ka soꞌ maꞌa yaa. ⁵Bozugo nidib bedego na kena n pianꞌad m yuꞌur n yet ye, ‘Mane a Kiristo la,’ ka na panꞌas nidib bedego ka ba yidig. ⁶Ka ya na wum tanp tukpeedug yamma, ka lem wum li labaar lallisa. Da ke ka dabiem more yaa. Neꞌeŋa na niŋ, ka lee kaꞌ dunia naar benne. ⁷Ka buudi na zab ne buudi, ka naꞌab soꞌolim me na zab ne naꞌab soꞌolim, ka koꞌom titaꞌar na lu hale, ka teens na dam zinꞌis bedego. ⁸Ka namisug neꞌeŋa wenne poꞌa naani saꞌa ye o duꞌa ne.

⁹“Ba na gbanꞌe ya n tis, ka ba namisi ya, ka buudi wusa na kisigi ya man yuꞌur zug. ¹⁰Ka nidib bedego na bas yelsida suer la lieb tuumbeꞌed dimi n gbiꞌid taaba, ka kis taaba. ¹¹Ka ziri nodiꞌesidib bedego na due panꞌas nidib bedego ka ba yidig. ¹²Ka tuumbeꞌedi peꞌesid la zugoo ka nidib bedego noŋilim na sie. ¹³Ka one na modigi paae li ben la na nye faangir. ¹⁴Ka Winaꞌam soꞌolim labakaŋa nwa na mooli gilig dunia, ka buudi wusa na wumi li, ka li ben nyaan paae.

Ninsaal Biig ken na la yela

(Maak 13.14-23; Luuk 17.22-24; 21.20-24)

¹⁵“Ka ya yaꞌa nye bun kisa line saꞌamid siꞌel mekama, lin ka Winaꞌam nodiꞌes Daniel da sob li yela la, ka li ziꞌe Winaꞌam zinꞌisuŋin la, (kel ka one karem la baŋ neꞌe gbin,) ¹⁶bane be Juuda teŋin zom keŋ zueya ni. ¹⁷Ka bane be yiiŋ da lem kpenꞌ doodin ye ba zaŋ siꞌela. ¹⁸Ka one be poogin da fendigi leb yin ye o zaŋ o fuugo. ¹⁹Li na toe saŋkan la tis poꞌab bane mor poos ne bane mor bilies. ²⁰Sosimi Winaꞌam ka ya zoos saŋa da siaꞌal waad saŋa bee Jew dim vuꞌusum daare. ²¹Ka namistitaꞌar na kena n toe hale n gaad dunia pinꞌilugin la n ti paae saŋkan la, ka namisug ku len bee zem wuu neꞌeŋa yaꞌasa. ²²Ka Winaꞌam yaꞌa pu deŋim sien dabisa laa, ka ba gima, soꞌ naan ku tiliginee. Amaa nidib ban ka o gaans la zug, o na sie dabisa la.

²³“Ka soꞌ yaꞌa yeli ya ye, ‘Gosimi, Kiristo nwa, bee Kiristo la be kpeꞌe sa,’ da siakiyaa. ²⁴Ka ziri Kiristonam ne ziri nodiꞌesidib na due tum tuumnyalima ne tuum kpiꞌema line na paꞌal ye ba mor paŋ, hale n ti boodin ye ba naani panꞌasin ban ka Winaꞌam gaans la (li yaꞌa tunꞌe niŋin.) ²⁵Man yeti ya neꞌeŋa ne ye ya guꞌus ka li nan pu paa na.

²⁶“Ka ba yaꞌa yeli ya ye, ‘Gosimi, o be moogin,’ da keŋi anii. Bee ba yaꞌa ye ‘O suaꞌ doogin,’ yanam da siaki. ²⁷Ka Ninsaal Biig la ken la na, na wenne wuu saa naani iank ya nyaꞌaŋ n ti paae ya tuona la. ²⁸Bunkpiiluŋ yaꞌa be zinꞌisiꞌa, zuund na laꞌas ani.

(Maak 13.24-27; Luuk 21.25-28)

²⁹“Ka namis kaŋa yaꞌa kpelim naae, ‘winig na lieb zibisug, ka nwadig ku nie, ka nwadibibis na naam saazug n lut na. Ye ka siꞌelnam bane mor paŋ agol na dam.’

³⁰“Ka Ninsaal Biig ken la na, zanbin na nie saazug. Ka dunia buudi wusa na kaasidi nweꞌedi ba meŋ. Ka ba na nye Ninsaal Biig la n kenna n be saŋgbana zug ne paŋ ne o naꞌam ka li nyeen pil pil. ³¹Ka o na tum o maleknam ka naꞌatan piꞌeb hale ka ba laꞌas ninban ka Winaꞌam gaans la, dunia zinꞌis ben wusa.

Kekaŋ siiliŋ la paꞌan siꞌem la yela

(Maak 13.28-31; Luuk 21.29-33)

³²“Keli ka kekaŋ paꞌali ya siꞌel. Kekaŋ yaꞌa ti bus vanpola n ti nobugi sobig la, ya miꞌ ye seeung liꞌeliya. ³³Ala men ya yaꞌa nye neꞌenam wusa ya na baŋ ye Ninsaal Biig la lebug liꞌelne, hale n paae zaꞌanoorin. ³⁴Asida ka m yeti ya ye, zumaaŋ kaŋa nwa nidib ku gaade, asee neꞌenam wusa naam. ³⁵Saazug ne dunia na gaad, ka man pianꞌad la lee ku gaade.

Soꞌ n ku baŋ Yesu ken la na saŋa la yela

(Maak 13.32-37; Luuk 17.26-36)

³⁶“Ka li dabisa ne li saŋa la, soꞌ ku baŋi lii, hale baa maleknam bane be arazana ni bee Biig la meŋa, asee Baꞌ one a Winaꞌam la gullim. ³⁷Ninsaal Biig la ken na, na wenne Noa saŋa la ne. ³⁸Kuꞌom da nan pu di dunia la, saŋkan la nidib daa dit ka nuud, ka dit poꞌab ka tisid ba biis sidib hale n ti paae daakan ka Noa kpenꞌ aaruŋ titaꞌarin la. ³⁹Ka ba pu baŋi li yela hale saa ni ka kuꞌom di ba wusa. Li me na ane ala n tis Ninsaal Biig ken la na. ⁴⁰Ka dapa ayi na be poogin ka ba na zaŋ yinni ka bas yinni. ⁴¹Poꞌaba ayiꞌiŋa na be neerin, ka ba zaŋ yinni ka bas yinni.

⁴²“Guꞌusimi; ka ya ziꞌ ya Zugsob la na leb daasiꞌer naa. ⁴³Baŋimi ye yidaan la yaꞌa baŋ saŋkan ka naꞌayiig na kena ye o zuu, o na tiꞌebi gur, hale ka naꞌayiig la ku nyaŋe kpenꞌ zuu. ⁴⁴Dinzugo yanam me tiꞌebimi; ka Ninsaal Biig la na kena saŋkan ka ya ku baŋi.

Yesu paꞌalug tumtumsuŋ ne tumtumbeꞌed la yela

(Luuk 12.41-48)

⁴⁵“Dinzugo anoꞌone lee a tumtum kane a yelsida sob ne yaꞌamdaana, ka o zugsob noke o yir wusa guꞌul o, ka tisi o noor ye o diisim bane be ani la saŋa kane nara. ⁴⁶Tumtum kan na paam yelsum o zugsob yaꞌa leb na nye ka o tum ne wuu one yel o siꞌem la. ⁴⁷Li ane asida ka m yeti ya ye o zugsob la na ke ka o gur on soꞌe siꞌel wusa. ⁴⁸Ka o yaꞌa a tumtum one a bugis, ka tenꞌes o meŋ yela ye, o zugsob ku kul toꞌo naa. ⁴⁹Ka o pinꞌili buꞌud o tumtum taaba la, ka dit ka nuud ne danuudib, ⁵⁰ka o zugsob na leb na daakan ka o ku baŋi, ⁵¹ka o na namis o, ka ke ka o laꞌas ne zam dim. Anina ka ba na kum ka gaꞌad nyina.

Yesu siiliŋ poꞌasada piiga yela

¹“Dinzugo saŋkan la Winaꞌam soꞌolim na a wuu poꞌasada piiga bane zaŋ ba fitlanam n keŋ ye ba tuꞌos poꞌadit la. ²Ka anu mor yaꞌam. Ka anu kaꞌa yaꞌam. ³Ka bane kaꞌa yaꞌam la, mor ba fitlanam, ka pu mor kpaam. ⁴Amaa bane mor yaꞌam la, mor kpaam ne ba laas. ⁵Ka poꞌadit la yuug la zug ka ba wusa zoonsim gbis.

⁶“Ka yuꞌuŋ tisoos, ka kuŋ kaas ye, poꞌadit la kenna, duom n yi n tuꞌos o.

⁷“Ka poꞌasada la wusa due n maali ba fitlanam lauŋ. ⁸Ka bane kaꞌa yaꞌam la, yel bane mor yaꞌam la ye, ‘Buꞌomi ya kpaam la n tisi ti; ka ti fitlanam kpigidne.’

⁹“Ka bane mor yaꞌam la lebis ye, ‘Ayei, ti yaꞌa niŋ ala, kpaam la ku siak tinam ne yanam wusa. Kemi bane kuosid kpaam saꞌan n daꞌe na.’

¹⁰“Ka ban ken ye ba daꞌ la, ka poꞌadit la paae na, ka bane tiꞌebi naae la, dol o kpenꞌ diꞌema la zinꞌigin. Ka ba yoꞌ zaꞌanoor la.

¹¹“Ka bane kpelim la, paae na n buon n yet ye, ‘Zugsoba, zugsoba, yoꞌogum n tisi ti.’

¹²“Ka o lebis ye, ‘Li ane ameŋa ka m yeti ya ye, m ziꞌ yaa.’ ”

¹³Ka Yesu ye, “Dinzugo yanam me guꞌusimi, bozugo ya ziꞌ daakan ka Ninsaal Biig la na kenaa.

Tumtumnib atanꞌ la yela

(Luuk 19.11-27)

¹⁴“Yelkaŋa yaꞌas na wenne dau soꞌ one daa tiꞌebid ye o nwie. Ka buol o tumtumnib n zaŋ o arazaꞌas niŋi ba nuꞌusin, ¹⁵ka tis yinni ligidi yon anu, ka tis yinni yon ayi, ka tis yinni yolug yinni. O tisne soꞌ wusa on na tunꞌe siꞌem ben, ka nwie. ¹⁶Ka one diꞌe yon anu la pu yuuge, ka due nok o ligidi la n tolum n nye yon anu nyood. ¹⁷Ala men ka one diꞌe yon ayi la, nye yon ayi nyood. ¹⁸Amaa ka one diꞌe yolug yinni la keŋ n tu bok n pinꞌ o zugsob ligidi la.

¹⁹“Ka li yuug hale, ka ba zugsob leb kul na ye o gelig ban tum siꞌem. ²⁰Ka one diꞌe yon anu la, kena ne yon anu n paas n yel ye, ‘M zugsoba, fu daa tisi m yon anu. Gosima, m nye yon anu n paas.’

²¹“Ka o zugsob yel o ye, ‘Li a suꞌum. Fu ane tumtumsuŋ one tum ne sida. M tis uf bun biꞌela, ka fu tum sida ne li. Dinzugo m na ke ka fu soꞌe bunam bedego. Zinꞌinim n maal sumalisim ne fu zugsob.’

²²“Ka one diꞌe yon ayi me kena n yel ye, ‘M zugsoba, fu daa tisi m yon ayi. Gosima, m nye yon ayi n paas.’

²³“Ka o zugsob yel o ye, ‘Li a suꞌum. Fu ane tumtumsuŋ one tum ne sida. M tis uf bun biꞌela ka fu tum sida ne li. Dinzugo m na ke ka fu soꞌe bunam bedego. Zinꞌinim n maal sumalisim ne fu zugsob.’

²⁴“Ka one diꞌe yolug yinni la, kena n yel ye, ‘M zugsoba, m miꞌ fu ane sukpiꞌeuŋ daan. Ka fu bunne zinꞌig kan ka fu pu bude, ka kuꞌon zinꞌig kan ka fu pu yadige. ²⁵Din ka m zo dabiem, ka keŋ pinꞌ fu ligidi la teŋin. Diꞌemi fu bun.’

²⁶“Ka o zugsob lebis ye, ‘Tumtumbeꞌed nwa. Fu ane gbanyaꞌa. Fu miꞌ ye m bun zinꞌig kan ka m pu bude, ka kuꞌon zinꞌig kan ka m pu yadige. ²⁷Li suꞌum ka fu daa naan zaŋin m ligidi n digil banki ni. Ka m yaꞌa kena la, man naan diꞌen m ligidi la ne nyood. ²⁸Diꞌem o ligidi la n tis one mor yon piiga la. ²⁹Bozugo ban wusa mor la, ba na nye paas, ka ba morem zuꞌe. Amaa one pu mor la, ba na diꞌe on mor siꞌel wusa la.’ ³⁰Ka o zugsob yel ye, ba yiisimi dau beꞌed kaŋa n bas likin. Anina ka ba na ti kaasid ka gaꞌadi ba nyina.

Soꞌolimnam antuꞌa la yela

³¹“Saŋkan ka man, Ninsaal Biig la, na ti kena ne m naꞌam titaꞌar ne m maleknam wusa la m na zinꞌi m naꞌam gbauŋ venliŋ la zugin. ³²Ka dunia soꞌolim wusa na laꞌas m tuon, ka m na baki ba ben ben wenne konbkem bakid o peꞌes ne o boos ben ben siꞌem la, ³³ka ziꞌel peꞌis m datiuŋ ka ziꞌel boos m dagobug.

³⁴“Ka naꞌab la na yel bane be o datiuŋ la ye, ‘Kemi na yanam bane mor m Baꞌ Winaꞌam yelsum la. Ya na diꞌe soꞌolim kan ka Winaꞌam pun tiꞌeb ye o tisi ya, hale ka dunia nam pu pinꞌil la. ³⁵Bozugo m koꞌom daa zabid, ka ya tisi m diib. Kuꞌonuud daa more m, ka ya tisi m kuꞌom ka m nu. M daa ane saan, ka ya diꞌe m. ³⁶M daa ane biel, ka ya tisi m fuud, ka daa benꞌed, ka ya kaae m, ka daa be sarega ni, ka ya kenn m saꞌan na.’

³⁷“Ka bane a tuumsuma dim la na lebis ye, ‘Zugsoba, saŋkan ka ti nye uf, ka fu koꞌom zabid, ka ti tis uf diibo? bee kuꞌonuud mor uf, ka ti tis uf kuꞌom? ³⁸Bee saŋkan ka ti nye uf ka fu ane saan, ka ti diꞌe fo? Bee saŋkan ka fu a biel, ka ti tis uf fuude? ³⁹Bee saŋkan ka ti nye uf, ka fu benꞌed, bee fu be sarega ni, ka ti kaae uf?’

⁴⁰“Ka naꞌab na lebisi ba ye, ‘Li ane ameŋa ka m yeti ya ye, yanam daa niŋ ala n tis m baꞌabiig one kpelim kpaar la, li ane mane la ka ya niŋ tis.’

⁴¹“Ka o na yel bane be o dagobug la ye, ‘Kemi sa, yanam bane ka Winaꞌam po noor n tisi ya la. Kemi kpenꞌ bugum kane pu kpiigida la, bugum line ka Winaꞌam tiꞌeb ye o kpenꞌes Sutaana ne o nyaꞌandolib la. ⁴²Bozugo m koꞌom daa zabid, ka ya pu tisi m diibo. Kuꞌonuud daa mor m, ka ya pu tisi m kuꞌom ye m nu. ⁴³M daa ane saan, ka ya pu diꞌe ma. M daa ane biel, ka ya pu tisi m fuude. M daa benꞌed bee m daa be sarega ni, ka ya pu kaae ma.’

⁴⁴“Ka ba na lebis o ye, ‘Ti Zugsoba, saŋkan ka ti nye uf, ka fu koꞌom zabid, bee kuꞌonuud mor uf, bee fu a saan, bee fu a biel, bee fu benꞌed, bee fu be sarega ni, ka ti pu suŋi fu?’

⁴⁵“Ka o na lebisi ba ye, ‘Ameŋa ka m yeti ya ye, yanam daa pu niŋ ala n tis m baꞌabiig one kpelim kpaar la, li ane mane la ka ya pu niŋ tise.’

⁴⁶“Ka ba na keŋ kpenꞌ namisug line kaꞌ ben la ni. Amaa tuumsuma dim la na diꞌe nyovur line kaꞌ naare.”

Yesu gbanꞌar la yela

(Maak 14.1-2; Luuk 22.1-2; Joon 11.45-53)

¹Yesu n daa pianꞌ pianꞌad nwa naae la, ka yel o nyaꞌandolib la ye, ²“Baŋimi ye li kpelim daba ayi ka kuꞌum malek gaadug maluŋ la tienr dabisir paae. Ba na zaŋ Ninsaal Biig la n tis ka ba kpaꞌ o tabil dapuudir zug.”

³Ka Winaꞌam maalmaan kpeenmnam ne teŋin kpeenmnam laꞌas taaba n ken Kaifas yin. Kaifas da ane Winaꞌam maalmaan kpeenm. ⁴Ka ba tuꞌas ne taaba n gbanꞌe noor yinni ban na niŋ siꞌem n suaꞌ gbanꞌe Yesu n ku o. ⁵Ka ba yel ye, “Kaꞌa maluŋ la daar laa, bozugo nidib la na ti zabidi o zug.”

Poꞌa kane daa mor tudaare na walig Yesu la yela

(Maak 14.3-9; Joon 12.1-8)

⁶Ka Yesu daa be Simon one da a kukom la yin n be Betani teŋin. ⁷Ka Yesu da be ani n dit ka poꞌa soꞌ da kenn o saꞌan na n mor alabasta kugir kolibir ne tudaare din ligidi zuꞌe hale bedego n kpaꞌe n waligi Yesu zug.

⁸Ka o nyaꞌandolib n nye li la, ba sunya pelig ne. Ka ba buꞌos ye, “Bo ligsaꞌuŋi nwa? ⁹Bozugo ba naani kuosin tudaare nwa ligidi bedego n zaŋi li suŋ noŋ dim.”

¹⁰Amaa Yesu baŋ ba tenꞌesug ka yeli ba ye, “Bo ka ya daam poꞌa la ala? O maal man yelsum. ¹¹Noŋ dim bene ya saꞌan daar wusa, amaa man ku be ne yanam saŋa wusa. ¹²On kpaꞌe tudaare niŋe m niŋgbiŋ nwa, paꞌal ye o tiꞌebidi ban na ti mum mam siꞌem. ¹³Yelmeŋir ka m yeti ya ye, labasuŋ la n ken zinꞌisiꞌa wusa dunia zug, ba na yel poꞌa nwa yela, ka li niŋ o tienr.”

Judas n zam Yesu la yela

(Maak 14.10-11; Luuk 22.3-6)

¹⁴Ka Yesu nyaꞌandol yinni, on yuꞌur buon Judas Iskariot, daa keŋ maalmaan kpeenmnam saꞌan ¹⁵n yeli ba ye, “Ya na tisi m bo, ka m zaŋ Yesu niŋ ya nuꞌugine?” Ka ba yo o anzurifa ligidi piistanꞌ. ¹⁶Ka din saŋa, ka o pinꞌil n bo suer kan ka o na zam Yesu.

Yesu n di maluŋ tienr diib ne o nyaꞌandolib la yela

(Maak 14.12-25; Luuk 22.7-23; Joon 13.21-30; 1 Kor. 11.23-26)

¹⁷Maluŋ pinꞌilug daar kan ka ba na di bodobodo lin ka ba pu niŋ dabin la, Yesu nyaꞌandolib kenn o saꞌan na n buꞌos o ye, “Fu bood ye ti maal zinꞌikane ka fu na di maluŋ tienr diib la?”

¹⁸Ka o lebis n yeli ba ye, “Kemi teŋ poogin la soꞌ saꞌan n yel o ye, ‘Ti Paꞌan la yel ye, “M saŋa paaeya. Ka m na maal maluŋ tienr fu yin, man ne m nyaꞌandolib.” ’ ” ¹⁹Ka o nyaꞌandolib la niŋ wenne Yesu n yeli ba la, n maal maluŋ tienr la diib.

²⁰Ka zaam maꞌae, ka o zinꞌin ne o nyaꞌandolib pii ne yi la ye ba di. ²¹Ka ban dit la, Yesu yeli ba ye, “Yelmeŋir ka m yeti ya ye, nid yinni ya saꞌan nwa na zam man.”

²²Ka ba sunya saꞌam hale, ka ba pinꞌil n buꞌosid o yinni yinni ye, “Zugsoba, li ane man bee?”

²³Ka Yesu lebisi n yeli ba ye, “On ka o nuꞌug na siaꞌal ne m nuꞌug laan la, one na zam man. ²⁴Ninsaal Biig la na kpi wenne din pun da sob m yela siꞌem la. Amaa toog be one zam Ninsaal Biig la zug. Li da pu suꞌum ye o ma duꞌa o.”

²⁵Ka Judas one na zam Yesu la lebis n yel ye, “Paꞌana, li ane man bee?”

Ka Yesu yel o ye, “Fun yel ala.”

Zugsob la diib yela

(Maak 14.22-26; Luuk 22.14-20; 1 Kor. 11.23-25)

²⁶Ka ban daa dit la, Yesu zaŋ bodobodo n puꞌus Winaꞌam bareka ka gbenꞌes n tis o nyaꞌandolib la, ka yeli ba ye, “Diꞌem nwa n di. Lina a m meŋ niŋgbiŋ.”

²⁷Ka o zaŋ nwam n puꞌus Winaꞌam bareka ka tisi ba ye, “Ya wusa diꞌem nu. ²⁸Bozugo nwa ane man ziim line ane nonaar yela. Ziim line yi ye nidib bedego nye suguru. ²⁹M yeti ya ne ye, m ku lem nu daam nwa yaꞌase, asee daar kan ka m na lem nu danpaal ne ya, m Baꞌ soꞌolim ni la.”

³⁰Ka ban daa yuum Winaꞌam yuuma n naae la, ba yi n ken Olives Zuerin la.

Yesu n daa tuꞌas Piita na ti kiꞌis o siꞌem la yela

(Maak 14.27-31; Luuk 22.31-34; Joon 13.36-38)

³¹Ka Yesu yeli ba ye, “Yanam wusa na kiꞌis ka bas man zina yuꞌuŋa, bozugo li sobne ye,

‘M na ku konbkem la ka peꞌes na widig.’

³²Amaa man yaꞌa ti vuꞌug ka bas kuꞌum, m na deŋi ya tuon keŋ Galilee.”

³³Ka Piita lebis ye, “Hale baa bama wusa yaꞌa na zo ka bas fun, man ku bas foo.”

³⁴Ka Yesu yel Piita ye, “Yelmeŋir ka m yet uf ye, zina yuꞌuŋa nwa, fu na kiꞌis man noor atanꞌ ka noraug naan kaas.”

³⁵Ka Piita lebis yel ye, “Hale baa li yaꞌa suꞌum ye man kpi ne fun, m ku kiꞌisi fu.” Ka o nyaꞌandolib la wusa me yel ala.

Yesu Winaꞌam sosug Gesemane la yela

(Maak 14.32-42; Luuk 22.39-46)

³⁶Ka ban ne Yesu yi ken zinꞌikan buon Gesemane la, ka o yel o nyaꞌandolib la ye, “Kpelimi kpela, ka man keŋ tuon n sos Winaꞌam.” ³⁷Ka Yesu dol Piita ne Zebedee biis ayi. Ka o suunr saꞌam bedego. ³⁸Ka o yeli ba ye, “M suunr saꞌameya, hale ka li wenne mam ye m kpine. Kpelimi kpela ka guri m.”

³⁹Ka o keŋ tuon biꞌela n vanbin teŋin, ka sos Winaꞌam ye, “M Baꞌ, li yaꞌa a suꞌum, ke ka daam nwam nwa line paꞌal m namisug la, gaad ka ke mam. Amaa kaꞌane ye m sunf boodim, amaa lin ka fu bood ye li niŋ la.”

⁴⁰Ka o leb o nyaꞌandolib la saꞌan n nye ka ba gbisidne. Ka o buꞌos Piita ye, “Yanam ku tunꞌe nie ne man baa biꞌela? ⁴¹Niemi, ka sos Winaꞌam ka ya da kpenꞌ makirine. Siig la bood Winaꞌam dolim, amaa ya niŋgbina kaꞌ paŋa.”

⁴²Ka o lem leb yaꞌas n sos Winaꞌam n yel ye, “M Baꞌ, daam nwam nwa yaꞌa ku gaad ka ke mam asee m nu li, kel ka li niŋne fu yaꞌam boodim.”

⁴³Ka o lem leb o nyaꞌandolib la saꞌan na yaꞌas, ka nye ka ba kpelim gbisidne, bozugo gbenn um daa more ba hale.

⁴⁴Ka o ke ba, ka leb yaꞌas, noor atanꞌ daan n sos Winaꞌam ne pianꞌad yin la gullim. ⁴⁵Ka o lem leb o nyaꞌandolib la saꞌan na, ka buꞌosi ba ye, “Ya kpelim gbisidne ka vuꞌusidaa? Gosimi, saŋa paae na, ka ba pun zam Ninsaal Biig la, ka zaŋ o niŋ tuumbeꞌed dim nuꞌusin. ⁴⁶Duomi ka ti keŋ. Gosim one n zam man la paae na.”

Ba n gbanꞌe Yesu la yela

(Maak 14.43-50; Luuk 22.47-53; Joon 18.2-11)

⁴⁷Ka on nam kpelim pianꞌad la, ka Judas one a o nyaꞌandolib pii ne yi la nid yinni, kenna ne nidib bedego bane yi maalmaan kpeenmnam ne kpeenmnam saꞌan na, ne suꞌuraad ne balaya. ⁴⁸One zam o la, pun paꞌali ba siꞌel ye, “On ka m muak o noor la, one la. Gbanꞌam o.” ⁴⁹Ka Judas paae Yesu saꞌan na ka kpelim puꞌus o ye, “Naa, Paꞌana,” ka muak o noor.

⁵⁰Ka Yesu buꞌos o ye, “M zua, fu kena ye fu niŋ bo?”

Ka ba kena gbanꞌe Yesu. ⁵¹Ka Yesu nid yinni fue o suꞌuraug n kiaꞌ maalmaan tumtum tobir n fiꞌig.

⁵²Ka Yesu yel o ye, “Lebisim fu suꞌuraug la su li teongun, bozugo bane zabid ne suꞌus la na kpi ne suꞌus.” ⁵³Ka Yesu buꞌos o ye, “Fu pu baŋ ye m tunꞌe sos m Baꞌ ka yimmo ka o na tis man maleknam tusa siꞌem naa? ⁵⁴Ka li yaꞌa niŋ ala, Winaꞌam gbauŋ n daa yel siꞌel la, na niŋ wala ka li a ameŋa?”

⁵⁵Ka Yesu buꞌos nidib bedego la ye, “Ya kena ne suꞌuraad ne balaya ye ya gbanꞌe m wenne faand bee? Daar wusa ka m be Winaꞌam yin n zamisid nidib, ka ya pu gbanꞌe ma. ⁵⁶Amaa nwa wusa niŋne n paꞌal ye Winaꞌam nodiꞌesidib n daa yel siꞌel n sob Winaꞌam gbauŋin la, ane ameŋa.” Ka o nyaꞌandolib la wusa bas o ka zo.

Ban daa mor Yesu n keŋ Kaifas saꞌan la yela

(Maak 14.53-65; Luuk 22.54-55, 63-71; Joon 18.12-14, 19-24)

⁵⁷Ka bane gbanꞌ o la, mor o keŋ maalmaan kpeenm Kaifas yin. Anina ka gbauŋmiꞌidib ne kpeenmnam daa pun laꞌas. ⁵⁸Ka Piita be nyaꞌaŋ sa n dol hale n paae maalmaan kpeenm la samanin. Ka o kpenꞌ zakin zinꞌi ne tumtumnib, ye o baŋ li koosug a siꞌem.

⁵⁹Ka maalmaan kpeenmnam ne nimbane yiti gbanꞌe noor Jew dim yela la zanꞌasa, bo ziri kaset dim ye ba maꞌ tis Yesu, ka ba ku o. ⁶⁰Ka ba pu nye baa yinni, hale baa ziri kaset dim bedego daa maꞌ ziri tis o.

Li nyaꞌaŋ la ka nidib ayi due ⁶¹n ziꞌe, ka yel ye, “Dau nwa daa yel ye, o na tunꞌe nwaꞌe Winaꞌam puꞌusum yir la, ka lem nok daba atanꞌ n meꞌ li naae.”

⁶²Ka maalmaan kpeenm la due n ziꞌe, ka buꞌos Yesu ye, “Fu ku lebis siꞌel ne bane yet siꞌem wusa tis uf laa?” ⁶³Amaa ka Yesu pu lebis siꞌela.

Ka maalmaan kpeenm lem pianꞌad ne Yesu yaꞌas ye, “Poom ne Winaꞌam one voe la, ka yele ti, fu yaꞌa ane Kiristo one a Winaꞌam Biig la.”

⁶⁴Ka Yesu lebis n yel o ye, “Fun yel ala.” Amaa m yeti ya ye, “Lin pinꞌil zina zaŋ ken sa, ya na ti nye Ninsaal Biig la ka o zinꞌin Winaꞌam one soꞌe paŋ la datiuŋ ka kenna ne saŋgbana.”

⁶⁵Ka maalmaan kpeenm aaenn o meŋ fuud, ka yel ye, “Fu tuꞌud Winaꞌam. Ti pu lem bood ye soꞌ lem di kaset yaꞌase. Ya pu wum on tuꞌud Winaꞌam siꞌem la. ⁶⁶Ya tenꞌesid ye bo?”

Ka ba lebis ye, “O suꞌum ne kuꞌum.”

⁶⁷Ka ba tubis nintoond n mad o nindaa, ka nweꞌ o ne kpisinkpila. Ka sieba nweꞌ o ne tampianꞌas ⁶⁸n yel o ye, “Fun Kiristo, baŋim one nweꞌ uf la.”

Piita n daa kiꞌis Yesu la yela

(Maak 14.66-72; Luuk 22.56-62; Joon 18.15-18, 25-27)

⁶⁹Ka Piita daa zinꞌi zakin la, ka bipuŋ keŋ o saꞌan na n yel o ye, “Fu me daa bene ne Yesu, one yi Galilee la.”

⁷⁰Ka o kiꞌis ba wusa tuon n yel ye, “M pu baŋ fun yel siꞌel laa.”

⁷¹Ka o yi yaŋirin ka bipuŋ soꞌ lem nye o, ka yel bane be anina la ye, “Oŋa me daa be ne Yesu, one yi Nazaret la.”

⁷²Ka Piita kiꞌis yaꞌas, ka po ye, “M ziꞌ oo.”

⁷³Li niŋ biꞌela, ka bane ziꞌe la liꞌel Piita ka ye, “Ameŋa, oŋa ane Yesu nid yinni, bozugo o pianꞌad viig o gbin.”

⁷⁴Ka Piita pinꞌili po, ka kaanb kaanbbeꞌed tis o meŋ ye, “Mam ziꞌ dau nwaa.” Ka saŋkan la ka noraug kaas. ⁷⁵Ka Piita yuꞌun tienn Yesu n sa yel siꞌel la ye, “Fu na kiꞌis noor atanꞌ ye, fu ziꞌ ma, ka noraug nyaan kaas.” Ka o yi yiŋ n kum hale bedego.

Ba n mor Yesu n keŋ Pilate saꞌan la yela

(Maak 15.1; Luuk 23.1-2; Joon 18.28-32)

¹Ka beug nie ka maalmaan kpeenmnam ne kpeenmnam sieba gbanꞌe noor ye ba ku Yesu. ²Ka ba loo o more keŋ Pilate one a Gomena la saꞌan.

Judas kuꞌum la yela

(Tuuma 1.18-19)

³Ka Judas one zam Yesu la n nye ka ba gbanꞌ o lo ye ba ku o la, ka o sunf saꞌam ka o mor anzurifa ligidi piistanꞌ la n lebi tis kpeenmnam la ⁴ka yel ye, “M tum taalne man zam nid kane pu tum beꞌede ka ba na kuu o la.”

Ka ba yel ye, “Ti baꞌa kaeꞌ. Li ane fu zugin yela.”

⁵Ka Judas lob ligidi la bas ka keŋ yul o meŋi kpi.

⁶Ka kpeenmnam la zaŋ ligidi la ka ye, “Li ane ziim ligidi. Li pu nar ka ti zaŋ ligidi la n gendig puꞌusum yin ligidi nii.” ⁷Ka ba gbanꞌe noor yinni ye ba nok ligidi la daꞌ yaꞌab yaꞌab poog ye ba mum saam. ⁸Hale laꞌam ne zina ba kpelim buon zinꞌikan la ye ziim poog. ⁹Ka lin ka Winaꞌam nodiꞌes, Jeremia da sob la sid niŋ sida ye, “Ka ba nok anzurifa ligidi piistanꞌ, ligikan la ka Israel yaas da gbanꞌe noor yinni ye ba yoo la ¹⁰n daꞌ yaꞌab yaꞌab poog la wenne Zugsob la yeli m siꞌem la.”

Pilate n buꞌos Yesu la yela

(Maak 15.2-5; Luuk 23.3-5; Joon 18.33-38)

¹¹Ka Yesu ziꞌe Gomena la tuon ka o buꞌos o ye, “Fune a Jew dim naꞌab laa?”

Ka o lebis o ye, “Eenn, fune yel ala.”

¹²Ka kpeenmnam la yel ye o niŋ siꞌelnam ka li a tuumbeꞌed. Ka o pu lebis siꞌela. ¹³Ka Pilate yel o ye, “Fu pu wum ban yet siꞌem la wusa n ziꞌel uf laa?” ¹⁴Ka o pu lebis siꞌel siꞌela, ka li lidig Gomena la hale.

Ba n koos Yesu ye o na kpi la yela

(Maak 15.6-15; Luuk 23.13-25; Joon 18.38-19.16)

¹⁵Li da ane anwa kuꞌum malek gaadug daar tienr diꞌema saŋa la, ka li mor suer ye Gomena la yiis sarega nid yinni bas, on ka nidib bedego na gaŋ la. ¹⁶Saŋkan la ba daa mor nimbeꞌug one be sarega ni, ka ba buon o Barabbas. ¹⁷Ka nidib la laꞌas bedego na, ka Pilate buꞌosi ba ye, “Anoꞌon ka ya bood ye m basi, Barabbas bee Yesu, on ka ba buon Kiristo la?” ¹⁸Pilate baŋ ye li ane nennim yela ka ba gbanꞌ Yesu.

¹⁹Ka Pilate n zinꞌin saria kadib zinꞌigin la, ka o poꞌa tolim tis o labaar ye, “Yiisimi fu nuꞌug ne popielim daana la yela ni; ka man zaansim o yela yuꞌuŋ ka li daam man bedego.”

²⁰Ka kpeenmnam la nyaŋe ke ka nidib la yel Pilate ye, o basim Barabbas, ka ku Yesu.

²¹Ka Gomena la lem buꞌosi ba yaꞌas ye, “Nidib ayi nwa, ya bood ye m basi anoꞌone?”

Ka ba lebis ye, “Barabbas.”

²²Ka Pilate buꞌosi ba ye, “Ya ye m niŋ Yesu, on ka ba buon Kiristo la wala?”

Ka ba tansid ye, “Kpaꞌam o dapuudir zug kuu o.”

²³Ka o buꞌosi ba ye, “O tuumbeꞌed a bo?”

Ka ba lem tansid bedego ye, “Kpaꞌam o dapuudir zug, kpaꞌam o dapuudir zug.”

²⁴Ka Pilate nye ka o ku nyaŋe niŋ siꞌel la, ka tukpeedug duꞌed bedego la, ka o nok kuꞌom pie o nuꞌusi ba wusa tuon ka yel ye, “Mam baꞌa kaeꞌ dau kaŋa kuub yela nii. Li ane ya yela.”

²⁵Ka nidib la lebis ye, “O kuub la yela doli tinam ne ti yaas.”

²⁶Ka o bas Barabbas tisi ba, ka ke ka ba buꞌ Yesu ne kpaꞌasa ka nok o tis ye ba kpaꞌ o dapuudir zug.

Sogianam n laꞌad Yesu la yela

(Maak 15.16-20; Joon 19.2-3)

²⁷Ka Gomena la sogianam mor Yesu kpenꞌ Gomena la yin ka ba wusa laꞌase giligi o, ²⁸ka pilig o fuug ka yeel o fuzenꞌug, ²⁹ka maal gonꞌos zugpibigi n pid o ka nok dansaar niŋi o datiuŋ nuꞌugin, ka laꞌad o yet ye, “Naa, Jew dim naꞌaba.” ³⁰Ka tubis nintoond mad o, ka nok dansaar nweꞌ o zug. ³¹Ka bane laꞌ o naae la ka ba zaŋ fuzenꞌug la ka lebis o meŋ fuudi yeel o, ka mor o keŋ ye ba kpaꞌ o tabil dapuudir zug.

Ban kpaꞌ Yesu dapuudir zug la yela

(Maak 15.21-32; Luuk 23.26-43; Joon 19.17-27)

³²Ban daa yit la, ka nye dau one yi Sairene teŋin, ka o yuꞌur buon Simon, ka ba mugus o ye o ze dapuudir la. ³³Ka ba paae zinꞌisiꞌa ka li yuꞌur buon Golgota, li gbin ane zunwana zinꞌig. ³⁴Ka ba nok daam gendig ne buntoogi n tis o ye o nu. Ka on lemi li la ka zanꞌas nuub. ³⁵Ka ba kpaꞌ o dapuudir zug ka nok o fuud n bugul bugulum n pudugi tis ba meŋ, ³⁶ka yuꞌun zinꞌi gosid o. ³⁷Ka ba sobi tabili o zug baba yelkan zug ka ba gbanꞌ o la,

“Oŋa a Yesu, one a Jew dim naꞌab la.”

³⁸Ka ba me kpaꞌ naꞌayiis baba ayi n kpiꞌel Yesu, ka yinni be o datiuŋ ka oŋa la be o dagobug. ³⁹Ka bane gati anina baba ka nye o la gomisidi ba zut ka tuꞌud o yet ye, ⁴⁰“Fune yet ye fu na nwaꞌe Winaꞌam puꞌusum yir la ka lem meꞌ li daba atanꞌ poogin la, dinzugo faaenmi fu meŋ. Fu yaꞌa sid ane Winaꞌam Biiga, fun naamim dapuudir la zug sig na.”

⁴¹Ala men ka maalmaan kpeenmnam ne gbauŋmiꞌidib ne kpeenmnam sieba laꞌad o n yet ye, ⁴²“O suŋid sieba, ka lee ku nyaŋe suŋ o meŋa. One n a Israel dim naꞌab la, din la o sigim dapuudir zug nannanna na, ka ti naan siak o. ⁴³O niŋ Winaꞌam yadda ye o a sida sob, ka Winaꞌam yaꞌa noŋ o, on faaenmi o nannanna, bozugo o ye o ane Winaꞌam Biig.” ⁴⁴Ka naꞌayiis bane ka ba kpaꞌa kpiꞌel o la me tuꞌud o ala.

Yesu kuꞌum la yela

(Maak 15.33-41; Luuk 23.44-49; Joon 19.28-30)

⁴⁵Ka nintaŋ buluŋ ka zinꞌig wusa lebug lik n ti paae zaamnoor, karefa atanꞌ. ⁴⁶Saŋkan la ka Yesu tans ne kukotitaꞌar ye, “Eli, Eli, lama sabaktani.” Li gbin ane ye, “M Winaꞌam, m Winaꞌam, bo ka fu basi ma?”

⁴⁷Ka bane ziꞌe kpiꞌe anina ka wumi li la sieba yel ye, “Dau la buoni Elija.”

⁴⁸Ka yinni zo keŋ zaŋ sooso n los danmiꞌisugin niŋ kikanꞌar zugin n tis o ye o nu. ⁴⁹Ka bama la yet ye, “Ti guꞌusim ka gos ye Elija na kena suŋ o bee.”

⁵⁰Ka Yesu tans ne kukotitaꞌar ka nyaan kpi.

⁵¹Ka fuug lin beŋ Winaꞌam puꞌusum doog zinꞌis ayi la aaenn zugini, hale ti paae teŋin, zinꞌis ayi. Ka teŋ dam, ka tampiins nwaꞌ, ⁵²ka yaad yoꞌos ka popielim dim bedego bane daa kpi la vuꞌug kumin, ⁵³ka yi yaadin la na. Ka Yesu n ti vuꞌug kumin la ka ba kpenꞌ Jerusalem ka nidib bedego nye ba.

⁵⁴Ka sogianam ne ba kpeenm bane ziꞌe gur Yesu la nye ka teŋ la dam la, ne line naam la, ka dabiem kpenꞌe ba hale ka ba yel ye, “O sid ane Winaꞌam Biig.”

⁵⁵Ka poꞌab bedego bane yi Galilee n daa suŋid Yesu la, doli kena ziꞌe lalle sa n gosid o. ⁵⁶Ba sieba ane Meeri Magdalene ne Meeri one a Jemes ne Josef ma la, ne Zebedee biis la ma.

Ban mum Yesu siꞌem la yela

(Maak 15.42-47; Luuk 23.50-56; Joon 19.38-42)

⁵⁷Ka zaam maꞌae ka dau soꞌ paae na ka o yuꞌur buon Josef one yi Aramatea na, o ane kpanꞌa ka lem a Yesu nyaꞌandol, ⁵⁸ka kenn Pilate saꞌan na n sos o ye o tis suer ka o zaŋ Yesu niŋgbiŋ la keŋ mum. Ka Pilate bas noor ye ba tisim o. ⁵⁹Ka Josef zaŋ kuꞌum la vilig ne pien pielig, ⁶⁰ka mum kuꞌum la, on Josef meŋ yapaalig kane ka ba tu tampiing zug la. Ka bilig kugtitaꞌar ligil yaug la noor. ⁶¹Meeri Magdalene ne Meeri soꞌ da zinꞌi anina kpaꞌa yaug la. Daar kan la ka Jew dim tiebid ba vuꞌusum daar yela.

⁶²Ka vuꞌusum daar kane pinꞌin daar kan zaam la, ka maalmaan kpeenmnam ne Farisee dim laꞌas Pilate saꞌan na ⁶³n yel o ye, “Zugsoba, ti tenr ye damaꞌa la da nan voe la, o da yel ye, ‘M na vuꞌug kumin daba atanꞌ daar.’ ⁶⁴Dinzugo basim noor tisi ti ka ti gur yaug la suꞌuŋa n ti paae daba atanꞌ la, ka li yaꞌa kaꞌa ala o nyaꞌandolib la na zu kuꞌum la keŋ, ka maꞌ nidib ye o vuꞌug kumin, ka damaꞌa kaŋa nwa yuꞌun na gaad yiigin la.”

⁶⁵Ka Pilate yeli ba ye, “Ya mor sogianam bane gur, kel ka ba gur yaug la ka soꞌ ku nyaŋe kpenꞌe wuu yaname na bood siꞌem la.” ⁶⁶Ka ba keŋ niŋ ala, n zanbil kugir la ka ke ka sogianam guri li.

Yesu vuꞌug kumin la yela

(Maak 16.1-8; Luuk 24.1-12; Joon 20.1-10)

¹Ka Jew dim vuꞌusum daar n gaad la, Alasidaar bekeeung, ka Meeri one yi Magdala ne Meeri soꞌ isig keŋ ye ba kaae yaug la.

²Ka teŋgbauŋ dam hale, bozugo Zugsob malek yi arazana sig na n bilig kugir la, ka ke yaug la noor, ka zinꞌi kugir la zug. ³Ka o nindaa nyeen wuu saa iansug ne. Ka o fuug pelig hale nyain. ⁴Ka dabiem kpenꞌ bane gur yaug la. Ka ba kirid wenne kuꞌum la.

⁵Ka malek yel poꞌab la ye, “Da zoti dabiem, bozugo m miꞌ ye ya boodne Yesu, on ka ba daa ku la. ⁶O kaꞌ kpelaa. O vuꞌugne wenne on daa yel siꞌem la. Kemi na gos ban daa digil o ziꞌig siꞌa la. ⁷Kem toꞌoto n yel o nyaꞌandolib la ye, o vuꞌugiya ka bas kuꞌum. Ka o na deŋi ya tuon n keŋ Galilee teŋin. Anina ka ya na nye o. Li ane ameŋa ka m yeti ya.” ⁸Ka poꞌab la bas yaug la ne dabiem amaa ba daa mor sumalisim bedego ka keŋ toꞌoto ye ba yel o nyaꞌandolib la.

⁹Toꞌoto yim ka Yesu tuꞌosi ba n puꞌusi ba. Ka ba kena igin o tuon n puꞌus o. ¹⁰Ka Yesu yeli ba ye, “Da zoti dabiem ka keŋ yel m baꞌabiis ye, ba kem Galilee teŋin, ka ba na nye m anina.”

Bane gur yaug la n yel siꞌel la yela

¹¹Ka ban daa waꞌae la, sogianam sieba bane guri yaug la leb teŋ poogin la yel maalmaan kpeenmnam la line naam wusa. ¹²Ka ba laꞌas ne kpeenmnam sieba n gbanꞌe noor yinni ka tis sogianam ligidi bedego, ¹³ka yeli ba ye, “Yelimi nidib la ye o nyaꞌandolib la kene yuꞌuŋ na ka ya gbisid ka ba zu niŋgbiŋ la. ¹⁴Ka gomena la yaꞌa wum neꞌeŋa ti na maal suer ka ya yi yela ni.” ¹⁵Ka sogianam la diꞌe ligidi la ka tum wuu ban yeli ba siꞌem la. Ka labaar kaŋa yadig n gilig Jew dimin ti paae nannanna nwa.

Yesu n nie o meŋ o nyaꞌandolib saꞌan la yela

(Maak 16.14-18; Luuk 24.36-49; Joon 20.19-23; Tuuma 1.6-8)

¹⁶Ka nyaꞌandolib piinayinni la keŋ Galilee n du zuekan ka Yesu daa yeli ba ye ba keŋ la. ¹⁷Ka ban nye o la, ka ba igini o tuon n naꞌas o, amaa sieba biꞌes o. ¹⁸Ka Yesu liꞌeli ba saꞌan ka yeli ba ye, “M diꞌe paŋ kane be arazana ne dunia ni wusa. ¹⁹Dinzugo kemi nidib buudi wusa ni, ka ke ka ba liebi nyaꞌandolib. Suumi ba Winaꞌam kuꞌom ne Baꞌ la yuꞌur zug ne Biig la yuꞌur zug ne Siig Suŋ la yuꞌur zug. ²⁰Ka paꞌali ba m noyelug kan wusa ka m tisi ya la, ye ba siaki li. Baŋimi ka m na be ne ya saŋa wusa n ti paae dunia naar.”