LUUK
n sob gbauŋ siꞌa Yesu Kiristo labasuŋ
yela la nwa
1Gbauŋ la sobir yela
1Naa, ninvosuŋ Teofiluse, nidib bedego kpeꞌeŋi ba meŋ n sob bun line wusa tume ti saꞌan. 2Ba sob lin wusa ka nimbane daa nye pinꞌilugin ka mool labaar la, yeli ti ka ti wum. 3Dinzugo, Teofiluse, man n dolis yelbama suꞌuŋa ba pinꞌilugin la zug, ka m tenꞌes ka li a suꞌum ye m sobi tienn uf li yela wenne lin nar siꞌem. 4M niŋid neꞌeŋa ye fu baŋ ye, yel ban wusa ka ba paꞌal uf la ane sida.
Malek n kenn Zekaria saꞌan la yela
5Saŋkan ka Herod daa dit naꞌam Juuda teŋin la, dau soꞌ daa be anina ka o yuꞌur buon Zekaria. O da ane Winaꞌam maalmaan, one a maalmaan Abija doog nid. Ka o poꞌa one yuꞌure buon Elizabet a Aaron one da a Winaꞌam maalmaan la doog nid. 6Ba daa ane popielim dim Winaꞌam tuon, ka diꞌed Winaꞌam noor ne o noor yelug la wusa, ka kaꞌ taale. 7Ba da pu mor biiga, bozugo Elizabet da ane kunduꞌar, ka babayi la wusa me kudigne.
8Ka Zekaria ne o maalmaan taaba saŋa paae ye ba tum Winaꞌam puꞌusum yir tuuma. 9Maalmaanib daa yiti bugulumne gaŋ one na nyuꞌe tudaare, ka ban daa bugulum la, li daa lu Zekaria zug ye o kpenꞌ Winaꞌam maluŋ doogin n nyuꞌe tudaare n tis Winaꞌam. 10Ka tudaare la nyuꞌer saŋa la, ka nidib bedego kpelim yiiŋ n sosid Winaꞌam.
11Ka Zugsob malek nie o meŋ n paꞌal Zekaria n ziꞌe maan zinꞌig kan ka ba nyuꞌed tudaare la datiuŋ. 12Ka Zekaria n nye o la, ka yirig hale, ka dabiem kpenꞌ o. 13Ka malek la yel o ye, “Zekaria, da zot dabiem, bozugo Winaꞌam wumi fu sosug. Fu poꞌa Elizabet na duꞌa biribiŋ. Ka fu na pud o yuꞌur ye Joon. 14Ka ya sunya na maꞌae. Ka ya mor sumalisim bedego. Ka nidib bedego na mor sumalisim biig la duꞌam zug. 15Ka o na lieb nintitaꞌar Zugsob saꞌan, ka ku nu daam bee dankpiꞌuŋo. Winaꞌam Siig Suŋ na peꞌel o, hale o duꞌam saŋa zaŋ ken sa. 16Ka o na mor Israel nidib bedego n leb ba Zugsob saꞌan na, 17ka na deŋ Zugsob la tuon, ka mor Winaꞌam Siig ne paŋ kan ka Winaꞌam nodiꞌes Elija da pun mor la, ka na maal baꞌanam ne ba biis yela, ka ke ka nimbane kiꞌisid Winaꞌam noor la lieb popielim ne yaꞌam dim, ka ke ka Zugsob nidib la tiꞌeb ka gur ba Zugsob.”
18Ka Zekaria buꞌos malek la ye, “M na niŋ wala n siak nwa? Bozugo man ne m poꞌa wusa kudigne.”
19Ka malek la lebis o ye, “Man yuꞌur buon Gabirel, one ziꞌe Winaꞌam saꞌan la. Ka one tumi m na ye m tuꞌas uf ka yel uf labasuŋ nwa. 20Gosima, fu na lieb gik, ka ku tunꞌe pianꞌa, asee lin wusa ka m yel uf la ti niŋe naae, bozugo fu pu niŋi m pianꞌad la yaddaa. Li saŋa yaꞌa paae li na niŋ ameŋa.”
21Nidib la daa gur Zekaria yiib na, ka bood ye ba baŋ line ke ka o yuug Winaꞌam puꞌusum yin la. 22Ka on yi na la, o pu tunꞌe pianꞌada. Ka ba baŋ ye o nyene bunnyalima Winaꞌam puꞌusum yin la. Ka o paꞌani ba ne nuꞌus, ka kpelim a gik.
23Ka o tuuma saŋa daa naae la, ka o kul yin. 24Ka lin nyaꞌaŋ la, o poꞌa Elizabet daa tuk poog, ka suaꞌ li nwadis anu, ka pu yel soꞌ, ka yel ye, 25“Nwa ane Zugsob la tuuma, one yuꞌun gos m yela, ka yiis m nyan nidib soogin.”
Malek n kenn Meeri saꞌan la yela
26Ka Elizabet poog la nwadis ayuobu saŋa la, Winaꞌam daa lem tum malek Gabirel, Galilee soꞌolim lin be Nazaret teŋin la, 27ye o keŋ poꞌasadir one nan ziꞌ dau saꞌan. O ane Josef poꞌaꞌeliŋ. Ka o yuꞌur buon Meeri. Josef ane naꞌab David yaaŋ. 28Ka malek la keŋ Meeri saꞌan n puꞌus o ye, “Ne fu zugsuŋ. Zugsob la be ne fun, ka niŋ fu zug yelsum.”
29Malek yelug la zug ka Meeri yirig hale ka dabiem kpenꞌ o, ka o tenꞌesid ye, bo puꞌusum nwa? 30Ka malek la yel o ye, “Meeri, da zot dabiem, ka fu mor yelsum Winaꞌam saꞌan. 31Gosima, fu na tuk poog n duꞌa biribiŋ. Ka fu na pud o yuꞌur ye Yesu. 32O na ti a nintitaꞌar. Ka ba na buol o ye, Winaꞌam one gat bun wusa la Biig. Ka Zugsob Winaꞌam la na tis o, o yaab David naꞌam gbauŋ. 33O na niŋ Jakob yaas naꞌab, saŋa line kaꞌ naare. Ka o naꞌam saŋa ku mor benne.”
34Ka Meeri buꞌos malek la ye, “Li na niŋ wala ka m tuk pooga, man ziꞌ dau la?”
35Ka malek la lebisi n yel o ye, “Winaꞌam one gat siꞌel wusa la, na ke ka o Siig Suŋ sigi fu zugin, ka Winaꞌam paŋ na be fu ni, dinzugo popielim bikan ka fu na duꞌa la, ba na buol o ye Winaꞌam Biig. 36Gosima, fu duꞌad Elizabet one ka ba buon kunduꞌar la, tuk biribiŋ poog nwadis ayuobu nwana, laꞌam ne on a poꞌanyaꞌaŋ la. 37Bozugo siꞌel kaeꞌ ka Winaꞌam ku nyaŋe maale.”
38Ka Meeri lebis ye, “Man ane Winaꞌam tumtum poꞌak. Kel ka li niŋ ala n tisi m wuu fun yel siꞌem la.” Ka malek la bas o ka keŋ.
Meeri n keŋ ye o kaae Elizabet la yela
39Ka dabis ban ni, ka Meeri due toꞌoto n keŋ Juuda soꞌolim line a zueya teŋ la. 40Ka on paae Zekaria yin n puꞌus Elizabet la, 41ka Elizabet n daa wum puꞌusug la, biig la due o poogin. Ka Winaꞌam Siig Suŋ peꞌel Elizabet, 42ka o tans ye, “Fu mor yelsum poꞌab soogin. Biig kane ka fu na duꞌa la na mor yelsum. 43Bozug ka fun kane a m Zugsob ma la, kena ye fu kaae ma? 44Gosima, fun kena ka m wum fu puꞌusug la, biig kane be m poogin la duene ne sumalisim. 45Yelsum be ne one niŋ Winaꞌam pianꞌad la yadda, ye lin ka o yel la wusa na maal.”
Meeri n yuum yuma n pianꞌa Winaꞌam la yela
46Ka Meeri yel ye,
“M pianꞌad Winaꞌam yuꞌur ne m suunr wusa.
47M mor sumalisim, Winaꞌam one a m faangid la zug,
48bozugo o tiend man kane a o tumtum poꞌak tadiŋ la yela.
Ka nannanna ken sa, zumaana wusa na buon m ye yelsum sob.
49Winaꞌam one mor paŋ la maal bunsuŋtitaꞌar n tis man.
O yuꞌur ane yuꞌusuŋ.
50Ka o zot nimbaanlig ne bane zot o la zumaana wusa ni,
51ka o nuꞌug tum tuumtitaꞌar,
ka saꞌam nyeesim dim ne ba nyeesim potenda,
52ka yiis naꞌanam bane mor paŋi ba naꞌam gbana zut,
ka duꞌos tadimnam,
53ka diisid bane koꞌom zabid la ne disuma, ka ba tig,
ka ke ka kpanꞌamnam leb nuꞌuzaalis.
54-55Ka pu tam yel kan ka o daa tisi ti yaanam laa,
ka kena ye o suŋ o tumtum Israel,
ka tiend o nimbaanlzoor ne Abraham ne o yaas la wusa saŋkane kaꞌ benne.”
56Ka Meeri daa be ne Elizabet paae nwadis atanꞌ, ka leb kul o yin.
Joon one suud nidib ne Winaꞌam kuꞌom la yela
57Ka Elizabet duꞌam saŋa daa paae. Ka o duꞌa biribiŋ. 58Ka o kpiꞌes ne o duꞌadib wum ye Zugsob la zo o nimbaanlig bedego. Ka ba wusa maal sumalisim ne o.
59Ka daba anii daar la, ka ba kena ye ba kpenꞌes biig la baŋo, ka bood ye ba zaŋ o baꞌ Zekaria yuꞌur n pud o. 60Amaa o ma yel ye, “Ayei, o yuꞌur na ane Joon.”
61Ka ba lebis ye, “Fu duꞌadib baa yinni kaeꞌ ka o yuꞌur buon alaa.”
62Ka ba buꞌos biig la baꞌ ne nuꞌus ye ba baŋ on bood ye ba pud biig la yuꞌur siꞌa. 63Ka o paꞌali ba ne nuꞌug ye ba tisi o siꞌel ka o sob. Ka o diꞌe sob ye, “O yuꞌur ane Joon.” Ka li lidigi ba wusa. 64Ka aniŋa yim ka o zilim lak, ka o yaꞌae o noor n pianꞌad Winaꞌam yuꞌur. 65Ka dabiem kpenꞌ ba kpiꞌes la wusa. Ka labakaŋa yadig Juuda zueya teŋ la wusa. 66Ka ban wusa n daa wumi li yela la, daa tenꞌesid ka buꞌosid ye, “Bikaŋa na ti a anoꞌone? Bozugo Zugsob la nuꞌug be o ni.”
Zekaria n diꞌe Winaꞌam pianꞌad n tis nidib la yela
67Ka Winaꞌam Siig Suŋ kpenꞌ biig la baꞌ Zekaria ni. Ka o diꞌe Winaꞌam pianꞌad n yel ye,
68“Keli ka ti pianꞌ Winaꞌam one a Israel Zugsob la yuꞌur,
bozugo o kena ye o faaenn o nidib ka tisi ba yolisim.
69O tisi ti Faangir titaꞌar,
one yi o tumtum David gbinin na la,
70wuu on da pianꞌa n tis o nodiꞌesuma bane da be kudum kudum sa,
71ye, o na faaenn ti, ti biꞌemnam nuꞌusin,
ne bane kisi ti la nuꞌusin.
72Ala ka o paꞌal o nimbaanlzoor ne ti yaanam,
ka tiendi o noor ziꞌelug ne ba.
73Li ane poor kan ka o daa poꞌ ne ti yaab Abraham la,
74ye o na faaenn ti, ti biꞌemnam nuꞌusin,
ka ke ka ti tum o tuuma, ka dabiem kaeꞌ.
75Ka ti na be o tuon ne tuumsoma ne yelmeŋir
ti nyovur ben wusa ni.
76Ka fun, m biig nwa, ba na buon uf ye,
Winaꞌam one gat bun wusa la nodiꞌes,
bozugo fu na deŋ tuoni n maal suere n tis Zugsob la.
77Ka fu na yel nidib la ye,
Winaꞌam na faaenn ba ka yiisi ba tuumbeꞌed n bas.
78Li ane Winaꞌam nimbaanlzoor la zug
ka o yelsum daar na nie nyain
79n tis bane be likin ne bane ka kuꞌum kpenꞌesidi ba dabiem,
ka paꞌali ti suekane ka ti na dol ka nye sumalisim.”
80Ka biig la nobug, ka mor yaꞌam ne siig la paŋ, ka be moogin hale n ti paae saŋkan ka o yiisi o meŋ paalo ni Israel dim saꞌan.
2Yesu duꞌam la yela
1Saŋkan la ka Room naꞌab Ogestus daa tis noor ye ba sob nidib wusa yuda. 2Li daa ane yiiga nidib yuda sob saŋkan ka Kuirinius n daa a Siriya gomena la. 3Ka nidib wusa kul ba meŋ teensin ye ba sob ba yuda.
4Ka Josef me yi Nazaret, Galilee soꞌolim, n keŋ naꞌab David teŋ duꞌadig, line a Betilehem n be Juuda soꞌolim, bozugo o ane naꞌab David yaaŋ. 5On ne o poꞌaꞌeliŋ Meeri keŋ ye ba sob ba yuda. Saŋkan la ka Meeri mor poog. 6Ban nam be Betilehem la, ka o duꞌam dabisir paae. 7Ka o duꞌa o biribiŋ kpeŋ, ka vil biig la ne fuug n digil o konbid yaꞌam daka poogin, bozugo fal daa kaeꞌ saam yin ka ba na gbeenn.
Konbkemnib ne maleknam la yela
8Ka teŋ kan ni, konbkemnib daa guri ba konbid yuꞌuŋ kan. 9Ka Zugsob malek sigi ba saꞌan na. Ka Zugsob naꞌam paŋ nie ba saꞌan nyain. 10Ka dabiem kpenꞌe ba bedego hale. Ka malek la yeli ba ye, “Da zoti dabiem, ka m more labasuŋ ye m yeli ya. Ka li na malis nidib wusa bedego. 11Yuꞌuŋkaŋa nwa ka poꞌa duꞌa faangid la David teŋin, one a Zugsob Kiristo la. 12Ka dine na ke ka ya baŋ biig la, ya na nye o ka ba vil o ne fuug n digil konbid yaꞌam daka poogin.”
13Ka maleknam bedego kpelim sig na n paꞌas yinni la zug. Ka ba yuumne duꞌosid Winaꞌam yuꞌusuŋ 14ye, “Winaꞌam one be agol la ka laafe be dunia ni ne bane ka Winaꞌam sunf maꞌae ne ba.”
15Ka maleknam la n leb arazana ni naae la, ka konbkemnib la yel taaba ye, “Keli ka ti keŋ Betilehem n gos linnam ka Zugsob la yeli ti la.”
16Ka ba keŋ toꞌoto n nye Meeri ne Josef ne bilia la, ka o dig konbid yaꞌam daka poogin. 17Ka konbkemnib la n nye o la, ba pianꞌ biig la yela, wuu malek la paꞌa yeli ba siꞌem la. 18Ka ban wusa wum konbkemnib la yeli ba siꞌem la, li lidigi ba ne. 19Ka Meeri tienn yela nwa wusa n tenꞌesid o suunrin sa. 20Ka konbkemnib la daa lebid ka pianꞌad Winaꞌam yuꞌur bedego, bozugo ba wum ka nye malek la paꞌa yeli ba siꞌem la.
Yesu yuꞌur pudub la yela
21Ka daba anii la saŋa daa paae, ka ba na kpenꞌes biig la baŋo. Ka ba pud o yuꞌur ye Yesu, yuꞌur kan la ka malek daa yel ye ba ti pud o, saŋkan ka Meeri daa nam pu tuk o poog la.
Ba n zaŋ Yesu n tis Winaꞌam la yela
22Ka biig la zug zuŋur saŋa daa paae wuu Moses da ziꞌel la, ka ba mor biig la keŋ Jerusalem ye ba zaŋ o paꞌalim Winaꞌam, 23wen wuu lin sob siꞌem Winaꞌam wada la ni ye, “Biribiŋ kpeŋ wusa na ane Zugsob la din.” 24Ba daa keŋne ye ba maal maan n tis Winaꞌam wen wuu Zugsob wada la n yel siꞌem la ye ba tis “Sianꞌadawan ayi, bee naꞌadawan bibis ayi la.”
25Saŋkan la ka dau daa be Jerusalem, ka o yuꞌur buon Simeon. O ane popielim daan ka zot Winaꞌam. Ka Winaꞌam Siig Suŋ be ne o. Ka o guꞌusid Israel faangid la ken na. 26Ka Siig Suŋ la daa pun yel o ye, o ku kpii, asee o ti nye Zugsob Kiristo la. 27Ka Siig Suŋ la ke ka o keŋ Winaꞌam puꞌusum yin la, daakan ka Yesu baꞌ ne o ma daa mor o keŋ ye ba maal Winaꞌam wada maan la. 28Ka Simeon diꞌe biig la o nuꞌusin ka puꞌus Winaꞌam n yet ye,
29“Nannanna basim suer ka fu tumtum kpi ne sumalisim
wuu fun daa ziꞌel noor siꞌem la,
30bozugo m nini nye faangid kan ka fu tum na la,
31on ka fu tiꞌeb dunia dim wusa zug la,
32one ke ka li nie nyain n tis buudi wusa,
ka na ke ka Israel dim yuꞌur du.”
33Ka Simeon tuꞌas biig la yela. Ka li lidig biig la baꞌ ne o ma. 34Ka Simeon kaanb ba nosuŋ ka yel Meeri, biig la ma, ye, “Gosima, Winaꞌam gaŋ bikaŋa ye o ke ka Israel dim bedego lu, ka bedego me du. One a zanbin ka Winaꞌam tis na, ka nidib bedego na ti zanꞌas o, 35ka dina na nie paalo ni line suaꞌ ba potenda ni. Ka fu na paam susaꞌaŋ hale.”
36Saŋkan la men, ka Winaꞌam nodiꞌes poꞌak me daa be ka o yuꞌur buon Anna. Ka o baꞌ yuꞌur buon Panuel, one a Aser doog nid. On daa a poꞌasadir la ka o kul sid paae yuma ayopoi ka o sid la kpi. 37Ka o sid la kpi la, ka o kpelim pokoonr hale kudug n ti paae o duꞌam yuma piisnii ne anaasi. O daa bene Winaꞌam puꞌusum yin saŋa wusa ka pianꞌad Winaꞌam yela nintaŋ ne yuꞌuŋ wusa, ka pu basida, ka lood noor n sosid Winaꞌam. 38Saŋkan la ka o kena ye o puꞌus Winaꞌam bareka, ka tuꞌasid biig la yela n tisid ban wusa guꞌusid saŋkan ka Winaꞌam na lem diꞌe Jerusalem teŋ n lebisi tisi ba la.
39Ka ban naae siꞌel mekama wusa wuu Zugsob n ziꞌel siꞌem la, ka Josef ne Meeri leb kul Nazaret teŋin line be Galilee soꞌolim la. 40Ka biig la nobug n mor paŋ ne yaꞌam, ka Winaꞌam yelsum be o zug.
Yesu n daa a biig ka kpelim Jerusalem la yela
41Yuum yuum ka Yesu baꞌ ne o ma, ken Jerusalem maluŋ tienr la saŋa. 42Ka Yesu n daa a yuma piiga ne ayi la, ka ba ken maluŋ la wuu ban yiti niŋid siꞌem la. 43Ka maluŋ la dabisa naae la, ka ba lebid n kun. Ka Yesu kpelim Jerusalem teŋin ka o baꞌ ne o ma daa pu baŋ ye o kpelim yaa. 44Ba daa tenꞌes ye o dolne ba teŋ dim la, ka keŋ dabis mum ken. Ka ban ie o ba duꞌadib ne ba zuanam saꞌan ka pu nye o la, 45ba daa leb Jerusalem n ied o. 46Daba atanꞌ daar ka ba nye o Winaꞌam puꞌusum yin la, ka o zinꞌi ne paꞌanib la n kelisid ka buꞌosidi ba buꞌosa. 47Ka ban wusa daa wum la, daa tenꞌesid hale o baŋir ne o yaꞌam lebisa la zug. 48Ka li lidig o baꞌ ne o ma ban nye o la. Ka o ma buꞌos o ye, “M biiga, bo ka fu niŋi ti wala? Man ne fu baꞌ ie uf hale ne susaꞌaŋ.”
49Ka o lebisi ba ye, “Bo ka ya iedi ma? Ya ziꞌ ye li suꞌum ye m be m Baꞌ yin nee?” 50Ka ba pu baŋ o pianꞌad la gbin ne.
51Ka Yesu doli ba kul Nazaret teŋin, ka siaki ba noor. Ka o ma suaꞌ yelbama wusa o suunrin. 52Ka Yesu nobug ka mor yaꞌam ka Winaꞌam ne nidib kaanbsuŋ be o zugin.
3Joon one suud nidib Winaꞌam kuꞌom labasuŋ moolug la yela
(Mateo 3.1-12; Maak 1.1-8; Joon 1.19-28)
1Ka naꞌab Tiberius daa dit Room naꞌam la yuma piiga ne anu saŋa la, Pontus Pilate daa ane Juuda gomena. Ka Herod a Galilee naꞌab. Ka o baꞌabiig Filip, me a Ituria ne Trakonitis naꞌab. Ka Lisanius a Abilene naꞌab. 2Ka Annas ne Kaifas a Winaꞌam maalmaan kpeenmnam. Saŋkan la ka Joon, Zekaria biig la, daa be moogin, ka diꞌe Winaꞌam pianꞌad, 3n keŋ teens bane be Joodan moꞌar ben wusa, moon ye, “Tiakimi ne ya sunya ka diꞌe Winaꞌam kuꞌom suub, ka Winaꞌam tisi ya suguru ka yiisi ya tuumbeꞌed n bas.” 4Ka Winaꞌam nodiꞌes Azaya da sob gbauŋin ye,
“Soꞌ moon moogin n tansid ye,
‘Maalimi suer suꞌuŋa n tiꞌebi gur Zugsob la.
Keli ka suer a suꞌum n tis o,
5ka peꞌel bombuꞌa la wusa,
ka birig zueya wusa,
ka maal suegoluŋ ka li due sapi
ka pinꞌ suer bombuꞌa ka li niŋ suꞌuŋa.
6Ka ninsaalib wusa na nye Winaꞌam Faangir.’ ”
7Ka nidib bedego laꞌas n kenne o saꞌan na ye o suu ba ne kuꞌom. Ka o yeli ba ye, “Yanam bane wenne wiigi nwa, anoꞌon yeli ya ye ya zom yi Winaꞌam supeen line kenna la ni? 8Tumi tuuma bane paꞌan ye ya tiake ya sunya, ka da tenꞌesid n tisi ya meŋ ye, Abraham ane ya yaaba. Ka m yeti ya ye, Winaꞌam tunꞌe zaŋ kuga nwa maal yaas n tis Abraham. 9Nannanna lieŋ be tiis gbina ni, ka tikan wusa n pu wel welsuma la, ba na nwaꞌe li n lob bugumin.”
10Ka nidib la bedego buꞌos o ye, “Ti na niŋ wala?”
11Ka Joon lebisi ba ye, “One mor fuud ayi, on pudugum tis one kaeꞌ la. Ka one mor diib on me niŋim ala.”
12Ka lampodiꞌesidib me kena ye o suu ba ne Winaꞌam kuꞌom, ka buꞌos o ye, “Paꞌana, ti na niŋ wala?”
13Ka o lebisi ba ye, “Da diꞌe ligidi dine gaad ban yeli ya siꞌem la.”
14Ka sogianam me buꞌos o ye, “Ka tinama, ti na niŋ wala?”
Ka o yeli ba ye, “Da diꞌe soꞌ bun ne paŋa, bee gbanꞌe nidib zaalim zaalim, ka diꞌe siꞌela. Keli ka ya yood la siakiya.”
15Ka nidib bane da gur Kiristo one a Faangid ken na la, pinꞌile tenꞌesidi ba sunya ni ye Joon paꞌati ane Kiristo la. 16Ka Joon lebisi ba ye, “M suudi ya ne Winaꞌam kuꞌom, amaa soꞌ be mor paŋ gat man, one kenna ka m pu nar ye m pidig o taꞌadaa. O na suu ya ne Winaꞌam Siig Suŋ ne bugum. 17O zanl nwam kane yelegid ki o nuꞌusin, ka na yeleg o ki line be zieŋin la n vaae su buorin ka nyuꞌe udug ne bugum line pu kpiigida.” 18Pianꞌad bedego nwa ka Joon da zaŋ n saꞌal nidib on da moon Winaꞌam labasuŋ la.
19Amaa Joon pianꞌ zerig naꞌab Herod, on dii o meŋ pitu poꞌa one yuꞌur buon Herodias ka tum tuumbeꞌed sieba bedego la zug. 20Herod n daa gbanꞌe Joon n kpenꞌes sarega ni la, daa maligim paꞌas o tuumbeꞌed la.
Yesu kuꞌom suub la yela
21Joon n da su nidib wusa ne kuꞌom la, o daa su Yesu men. Ka Yesu n daa puꞌusid Winaꞌam la, ka arazana yoꞌog, 22ka Winaꞌam Siig Suŋ la sig o zugin na, ka ba nye o ka o wenne dawan ne. Ka kukor yi arazana na ye, “Fune a man meŋ bikan ka m noŋ hale, ka m sunf malis ne uf.”
Yesu yaanam la yela
23Ka Yesu n da pinꞌil o tuuma la, o da ane yuma piistanꞌ, ka nidib da tenꞌes ye o ane Josef biig. Josef saam da ane Heli, 24ka Heli saam da ane Matat, ka Matat saam da ane Levi, ka Levi saam da ane Melki, ka Melki saam da ane Janai, ka Janai saam da ane Josef, 25ka Josef saam da ane Matatias, ka Matatias saam da ane Amos, ka Amos saam da ane Nahum, ka Nahum saam da ane Esli, ka Esli saam da ane Nagai, 26ka Nagai saam da ane Maat, ka Maat saam da ane Matatias, ka Matatias saam da ane Semein, ka Semein saam da ane Josek, ka Josek saam da ane Joda, 27ka Joda saam da ane Joanan, ka Joanan saam da ane Resa, ka Resa saam da ane Zerubabel.
Ka Zerubabel saam da ane Sealtiel, ka Sealtiel saam da ane Neri, 28ka Neri saam da ane Melki, ka Melki saam da ane Addi, ka Addi saam da ane Kosam, ka Kosam saam da ane Elmadam, ka Elmadam saam da ane Er, 29ka Er saam da ane Josua, ka Josua saam da ane Elieza, ka Elieza saam da ane Jorim, ka Jorim saam da ane Matat, ka Matat saam da ane Levi, 30ka Levi saam da ane Simeon, ka Simeon saam da ane Juda, ka Juda saam da ane Josef, ka Josef saam da ane Jonam, ka Jonam saam da ane Eliakim, 31ka Eliakim saam da ane Melea, ka Melea saam da ane Mena, ka Mena saam da ane Matata, ka Matata saam da ane Natan, ka Natan saam da ane David.
32Ka David saam da ane Jese, ka Jese saam da ane Obed, ka Obed saam da ane Boaz, ka Boaz saam da ane Sala, ka Sala saam da ane Nahson, 33ka Nahson saam da ane Aminadab, ka Aminadab saam da ane Admin, ka Admin saam da ane Arni, ka Arni saam da ane Hezron, ka Hezron saam da ane Perez, ka Perez saam da ane Juda, 34ka Juda saam da ane Jakob, ka Jakob saam da ane Isaak, ka Isaak saam da ane Abraham.
Ka Abraham saam da ane Terah, ka Terah saam da ane Nahor, 35ka Nahor saam da ane Serug, ka Serug saam da ane Reu, ka Reu saam da ane Peleg, ka Peleg saam da ane Eber, ka Eber saam da ane Sela, 36ka Sela saam da ane Keinan, ka Keinan saam da ane Arfaksad, ka Arfaksad saam da ane Sem, ka Sem saam da ane Noa, ka Noa saam da ane Lamek, 37ka Lamek saam da ane Metusela, ka Metusela saam da ane Enok, ka Enok saam da ane Jared, ka Jared saam da ane Mahalaleel, ka Mahalaleel saam da ane Keinan, 38ka Keinan saam da ane Enos, ka Enos saam da ane Set, ka Set saam da ane Adam, ka Adam saam da ane Winaꞌam.
4Sutaana daa mak Yesu la yela
1Ka Winaꞌam Siig Suŋ la peꞌel Yesu ka o naam Joodan kodaugin la leb na, ka Winaꞌam Siig Suŋ mor o keŋ moogin. 2Anina ka Sutaana mak o dabisa piisnaasi. Ka o pu di siꞌel dabisban nii. Ka lin gaad la ka o koꞌom zabid.
3Ka Sutaana la yel o ye, “Fu yaꞌa a Winaꞌam Biig fun yelim kuga nwa ka li kilim diib.”
4Ka Yesu lebis o ye, “Li sob Winaꞌam gbauŋin ye, ‘Ninsaal pu voe diib yela maꞌanee.’ ”
5Ka Sutaana la mor o keŋ du zuer zug ka paꞌal o dunia soꞌolim wusa. 6Ka yel o ye, “M na tis uf paŋ kaŋa ne li kpanꞌam wusa. Ba tis mam ne ka man me na tis on wusa ka m bood. 7Dinzug fu yaꞌa siaki zunꞌe man, li wusa na niŋi fu din.”
8Ka Yesu lebis o ye, “Li sob ye, fu zunꞌem fu Zugsob Winaꞌam gullim ka tumi n tisid on maꞌaa.”
9Ka Sutaana la lem dol o keŋ Jerusalem n duꞌos o Winaꞌam puꞌusum yir zug, ka yel o ye, “Fu yaꞌa a Winaꞌam Biig fun basimi fu meŋ ka naami agol la n lu teŋin; 10ka li sob ye,
Winaꞌam na tumi o maleknam ka ba gur uf.
11Ka ba na mor uf ne ba nuꞌus
ka fu ku tuꞌugi fu nobir ne kugire.”
12Ka Yesu lebis ye, “Winaꞌam gbauŋ yel ye, mit ka fu maki fu Zugsob Winaꞌam.”
13Ka Sutaana la mak o naae la ka bas o saŋa biꞌela.
Yesu n pinꞌil o tuuma Galilee teŋin la yela
14Ka Yesu leb Galilee ne Winaꞌam Siig Suŋ la paŋ. Ka o labaar gilig teŋ kpemisin wusa. 15Ka o zamisi ba laꞌasug doodin ka ba wusa pianꞌ o yela suꞌum.
Ba n daa zanꞌas Yesu Nazaret teŋin la yela
16Ka Yesu daa keŋ Nazaret ban da ugus o teŋ siꞌa la. Ka Jew dim vuꞌusum daar, ka o kpenꞌ laꞌasug doogin wuu on yiti kpenꞌed siꞌem la, ka due ziꞌen ye o karem. 17Ka ba tis o gbauŋ kane ka Winaꞌam nodiꞌes Azaya da sob la. Ka o lak gbauŋ la, ka nye zinꞌig kan ka li sob ye,
18“Zugsob Siig la be m ni,
ka gaŋem ye m mool labasuŋ la tis noŋ dim
ka tumi m ye m mooli tis bane namisid la, ba yolisim yela,
ka nie zunzoos nini,
ka yiis bane be namisug poogin la n bas,
19ka mool saŋkan ka Zugsob na zo nidib nimbaanlig ka diꞌe ba.”
20Ka o kpilim gbauŋ la n lebis n tis one gur gbana la, ka zinꞌin. Ka nidib ban wusa be laꞌasug doogin la gosid o kii. 21Ka o pinꞌil n yeti ba ye, “Zina nwa lin ka ba sob Winaꞌam gbauŋin ka m karem nwa la niŋ ameŋa.”
22Ka ba pianꞌ taaba o pianꞌasuma la yela, ka buꞌosid ye, “Li kaꞌ Josef biig la nwaa?”
23Ka Yesu yeli ba ye, “M miꞌ ye ya na siilim siiliŋ kaŋa ye, ‘Tiim daana, tiꞌebim fu meŋ.’ ” Ka lem yel ye, “Bun lin ka fu daa niŋ Kapeenum teŋin ka ti wum la, niŋimi li fu meŋ teŋin kpela men.”
24Ka o yel ye, “Ameŋa ka m yeti ya ye, Winaꞌam nodiꞌes baa yinni ku nye pianꞌasuŋ o meŋ teŋine. 25Amaa li a ameŋa ka m yeti ya ye, pokonya bedego da be Israel teŋin Elija saŋa la, ka saa pu ni yuma atanꞌ ne nwadis ayuobu, ka koꞌom titaꞌar lu teŋin la wusa. 26Amaa Winaꞌam pu tum Elija ye o keŋ pokoonbama la saꞌane. Ka lee tum o ne pokoonr yinni one be Zarefat teŋin line be Sidon soꞌolim la. 27Ka kukoma bedego da be Israel teŋin Elisa saŋa la, amaa baa yinni pu nye laafe. Asee Naaman one yi Siriya soꞌolim la gullim nye laafe.”
28Ka ban wum ala laꞌasug doogin la, ba wusa susunya daa pelig hale. 29Ka ba kad o teŋ la poogin mor o n keŋ zuer la zug ye ba tebug o bas ka o lu na. 30Amaa ka o kpen buŋ nidib la sisoogin n gaad keŋ.
Dau kane ka kikirig dol o la yela
31Ka Yesu da keŋ Kapeenum teŋ kane be Galilee ni la. Ka vuꞌusum daar ka o zamisi ba. 32Ka o paꞌalug la lidigi ba, o pianꞌad la daa mor paŋ la zug.
33Ka dau daa be laꞌasug doogin la ka kikirig dol o. Ka o tans ne kukor titaꞌar 34ye, “Aa! Yesu one a Nazaret nida, fu baꞌa bo be ne ti? Fu kena ye fu saꞌami ti nee? M miꞌ fun a soꞌ. Fu ane Winaꞌam one a popielim sob la.”
35Ka Yesu yel kikirig la ye, “Kel vuud, ka yi o saꞌan!” Ka kikirig la lub o nidib la soogin ka yi o ni na, ka lee pu poaꞌalim oo.
36Ka ba wusa lidig n yet taaba ye, “Paꞌalug kaŋa a bo? Bozugo o mor paŋ ne kpiꞌeuŋ ka tansid kikiris ka ba yit.” 37Ka o labaar gilig teŋ kpemisin wusa.
Yesu n tiꞌeb nidib bedego la yela
38Ka Yesu due yi laꞌasug doogin la n kpenꞌ Simon yir. Ka Simon diem poꞌa benꞌed ka o niŋ tul. Ka ba pianꞌ o yela n tis Yesu. 39Ka o keŋ ziꞌen o saꞌan ka tans banꞌa la, ka li bas o. Ka o due toꞌoto n maali ba saauŋ
40Ka winig n kpenꞌed la ka ba mor banꞌadnam ban wiim a gun gun n kenn Yesu saꞌan na, ka o paꞌali o nuꞌus ba yinni yinni zugin n tiꞌebi ba. 41Ka kikiris me yi sieba ni bedego na n tansid ye, “Fu ane Winaꞌam Biig.” Ka Yesu tansi ba ka pu siak ye ba pianꞌa siꞌel siꞌela ban da baŋ ye o ane Kiristo one a Faangid la zug.
Yesu n moon Winaꞌam labasuŋ laꞌasug doodin la yela
42Ka beug nie la ka Yesu yi teŋ poogin la keŋ zinꞌig kane ka soꞌ kaeꞌ. Ka nidib la bedego ie o hale ti nye o, ka mood ye o da lem yi ba saꞌane. 43Amaa ka o yeli ba ye, “Asee ka m mool Winaꞌam labasuŋ la teŋ sieba ni men, ka lin yela ka Winaꞌam tum man na.” 44Ala ka o moon labasuŋ la Juuda teŋ laꞌasug doodin.
5Yesu n buol o yiiga nyaꞌandolib o saꞌan la yela
1Yesu daa ziꞌene n kpiꞌe Gennesaret beuŋ noorin, ka nidib muk o, ye ba wum Winaꞌam pianꞌad. 2Ka o nye aaruma ayi ka ba ziꞌe kpiꞌe beuŋ la ka ziŋgbanꞌadib yi ba poogin n piesidi ba laꞌad line ka ba more gbanꞌed zimi. 3Ka o kpenꞌ aaruŋ yinni ni line a Simon din ka yel o ye, “Daꞌami li ka li keŋ biꞌela.” Ka o niŋ ala. Ka Yesu zinꞌin aaruŋ la poogin n paꞌan nidib la.
4Ka on paꞌali ba naae la ka yel Simon ye “Daꞌam aaruŋ la n keŋ kuꞌozuluŋin ka sigis fu laꞌad line gbanꞌed zimi la.”
5Ka o lebis ye, “Zugsoba, ti namisne yuꞌuŋin sa ka pu gbanꞌe siꞌela, amaa fu yelug la zug m na sigisi m laꞌad line gbanꞌed zimi la.”
6Ka ba niŋ ala ka gbanꞌe zimi bedego hale ka ba laꞌad la bood aansug. 7Ka ba amisi buol ba taaba aaruŋ yinni la ni ye ba kena suŋi ba. Ka ba kena suŋ ba, ka ba peꞌel aaruma ayi la wusa ne zimi hale ka ba bood siimug.
8Simon Piita n nye neꞌeŋa la, ka o igin Yesu tuon n yel o ye, “Zugsoba, yimi m saꞌan, ka man ane tuumbeꞌed sob.” 9Bozugo on ne o taaba la daa nye zimi la gbanꞌabi a siꞌem la ka li lidigi ba. 10Ala men ka li daa lidig Zebedee biis Jemes ne Joon ban daa a Simon tumtum taaba la.
Ka Yesu yel Simon ye, “Da zot dabiem, ka nannanna waꞌae sa fu na laꞌased nidib wenne fun daa gbanꞌad zimi siꞌem la.”
11Ka ba mor aaruma la n duꞌos guur, ka bas siꞌel wusa ka dol Yesu.
Yesu n tiꞌeb kukom la yela
12Ka Yesu daa be teŋ siꞌa ni ka dau soꞌ daa a kukom n kenn anina. Ka on nye Yesu la, o lu vabin teŋin n puꞌus o, ka yel o ye, “M Zugsoba, fu yaꞌa bood, fu maali m ka m nye laafe nyain.”
13Ka Yesu tien o nuꞌug n siꞌis o ka ye, “M bood, nyem laafe nyain.” Ka wiim la bas o aniŋa yim.
14Ka Yesu yel o ye, “Mit ka fu yel soꞌ, amaa kem noki fu meŋi n paꞌal Winaꞌam maalmaan, ka maal maan n tis Winaꞌam wuu Moses da sob ye ba niŋ siꞌem la, ka li paꞌal nidib ye fu yuꞌun mor laafe.”
15Amaa Yesu labaar la daa lem yadig bedego ka nidib bedego kena ye ba kelis o pianꞌad ka o tiꞌebi ba wiim la. 16Amaa o yiti ken zinꞌikan ka nidib kaeꞌ la n sosid Winaꞌam.
Yesu n tiꞌeb ponꞌor la yela
17Ka daar yinni ka o paꞌan nidib ka Farisee dim ne wada paꞌanib bane be Galilee ne Juuda ne Jerusalem keenn o saꞌan na. Ka Zugsob paŋ daa be o ni ka o tiꞌeb banꞌadnam. 18Ka dap sieba kena n zeed dau ka o a ponꞌor ka o digi o digisig zug n kpeꞌeŋid ye ba mor o kpenꞌ yin la n digil o Yesu tuon. 19Ka nidib la muk la zug ka ba pu nyaŋe nye paalo mor o kpenꞌee, ka zee o n du mopil la zugin n kibig voonr n sigis o ne o digisig la nidib la soogin n digil o Yesu tuon.
20Ka Yesu nye bane zee ponꞌor la niŋ o yadda siꞌem la, ka yel ponꞌor la ye, “M zua, fu tuumbeꞌed yiya ka bas uf.”
21Ka wada paꞌanib la ne Farisee dim pinꞌili n buꞌosid taaba ye, “Anoꞌone nwa pianꞌadi saꞌamid Winaꞌam yuꞌure? Anoꞌone na nyaŋe n yiis tuumbeꞌed n basi, ka kaꞌane Winaꞌam gullimne”
22Amaa Yesu baŋ ban tenꞌesid siꞌel la ka buꞌosi ba ye, “Bo ka ya tenꞌesid neꞌeŋanama? 23Bo a naꞌana ne man naan yelin ka li niŋine? M yiisi fu tuumbeꞌed n bas la bee duom keŋe? 24M yuꞌun na paꞌali ya ye Ninsaal Biig mor paŋ dunia ni n na yiis tuumbeꞌed n bas.” Ka o yel ponꞌor la ye, “Duom ka noke fu digisig la n kul.” 25Aniŋa yim ka ponꞌor la due ba wusa tuon, n nok o digisig kan ka o digin la kun ka zunꞌod Winaꞌam. 26Ka ba wusa lidig ka dabiem kpenꞌe ba ka ba zunꞌod Winaꞌam n yet ye, “Ti nye yel nyalima zina.”
Yesu n buol Levi o saꞌan na la yela
27Neꞌeŋa nyaꞌaŋ ka Yesu yi ka nye lampodiꞌes ka o yuꞌur buon Levi ka o zinꞌi lampo diꞌesug doogin. Ka Yesu yel o ye, “Dol man.” 28Ka o due ka bas siꞌel wusa ka dol o.
29Ka Levi maal diib o yin n tis Yesu ka on ne lampodiꞌesidib ne nidib bedego zinꞌi dit. 30Ka Farisee dim sieba ne ba wada paꞌanib nyone tisid Yesu nyaꞌandolib la ye, “Bo ka ya dit ka laꞌam nuud ne lampodiꞌesidib ne tuumbeꞌed dima?”
31Ka Yesu lebis ye, “Nimbane mor laafe pu bood duꞌataa. Asee bane benꞌed maꞌaa bood. 32M pu kena ye m buol popielim dima, amaa m kena ye m buol tuumbeꞌed dim ka ba tiak.”
Noloor la yela
33Ka sieba yel o ye, “Joon nyaꞌandolib lood noor saŋa wusa ka puꞌusid Winaꞌam laꞌam ne Farisee dim nyaꞌandolib, amaa fun nyaꞌandolib ditne ka nuud.”
34Ka o lebis ye, “Ya tenꞌes ye bane keŋ poꞌadiir diꞌema na tunꞌe lo noor ka poꞌa saan la sid naan be ba ni bee? 35Amaa saŋa na kena ka ba na zaŋ poꞌa daan la yiisi ba saꞌan. Ka li saŋa ka ba me na lo noor.”
36Ka Yesu yeli ba siiliŋ ye, “Soꞌ pu zaŋid fupaali n ligid fukudugo. O yaꞌa niŋ ala o na saꞌam fupaalig la. Ka pien paal la ku diꞌe ne fukudug laa. 37Soꞌ men pu lied danpaal waa kudug nii. O yaꞌa niŋ ala danpaal la na ke ka waa la tans, ka daam la me kpaꞌe ka waa la saꞌam. 38Danpaal liedne wapaalis ni. 39Soꞌ pu nuud daam kane biꞌig ka lem bood pubiꞌire. O na yel ye, dakane biꞌig la a suꞌuŋa.”
6Vuꞌusum daar la yela
1Vuꞌusum daar yinni ka Yesu buŋid kipoog ka o nyaꞌandolib gisid ki la nweꞌemi n onbid. 2Ka Farisee dim sieba yel ye, “Bo ka ya tum line ka ti wada kis vuꞌusum daare?”
3Ka Yesu lebisi buꞌosi ba ye, “Ya pu karem David ne dap bane da be ne o ka ba koꞌom da zabid ka David niŋ siꞌem laa? 4O da kpenꞌ Winaꞌam puꞌusum doogin n di bodobodo line pu suꞌum ye nidib dit yoo yoogo, asee Winaꞌam maalmaan gullim.” 5Ka o yeli ba ye, “Ninsaal Biig la a one soꞌe vuꞌusum daar la.”
Dau kane ka o nuꞌug kpi la yela
6Vuꞌusum daar yinni yaꞌas ka Yesu kpenꞌ laꞌasug doogin n paꞌan nidib. Ka dau da be anina ka o datiuŋ nuꞌug kpi. 7Ka gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim gosid dau la kii ye Yesu na tiꞌeb nidib vuꞌusum daar la, bee o ku tiꞌebe. Ba da boodne suer kan ka ba na ye o tum taal on saꞌam vuꞌusum daar la. 8Ka Yesu baŋ ba tenꞌesa ka yel dau nuꞌukpiiliŋ la ye, “Duom n ziꞌen nidib la soogin.” Ka o due ziꞌen anina.
9Ka Yesu yeli ba ye, “Kel ka m buꞌosi ya, suer be ka soꞌ na maal suꞌum bee beꞌed vuꞌusum daare?” Ka lem buꞌos ye, “Li a suꞌum ka ti tilig nidib be ti ku?”
10Ka o gosi ba wusa gilig ka yel dau la ye, “Tienmi fu nuꞌug la.” Ka o tienn ka nuꞌug la leb niŋ suꞌuŋa wuu nuꞌug kaŋa la. 11Ka ba sunya pelig hale ka ba gbanꞌed ban na niŋ o siꞌem.
Yesu n gaans o tumtumnib piiga ne ayi la yela
12Ka saŋkan la ka Yesu daa yi teŋin n du zuer zug ye o sos Winaꞌam, ka be ani yuꞌuŋkan wusa n sosid Winaꞌam. 13Ka beugo nie la, ka o buol o nyaꞌandolib n gaans ban piiga ne ayi, ka buoni ba ye Tumtumnib. Li gbin ane bane ka o tum la. 14Ba da ane Simon on ka o tis o yuꞌur yaꞌas ye Piita, ne Andrew on a Piita baꞌabiig, ne Jemes ne Joon ne Filip ne Bartolomew 15ne Mateo ne Tomas ne Jemes one a Alfeus biig la, ne Simon one ka ba buon ye Zealot, 16ne Judas one a Jemes biig la, ne Judas Iskariot one daa lieb zam sob la.
17Ka Yesu ne o nyaꞌandolibi naan zuer la zug sig na la, nidib bedego laꞌas o saꞌan na ne nidib bedego bane yi Juuda ne Jerusalem ne ateuk noorin line be Taya ne Sidon soꞌolim. 18Ba kena ye ba kelis o pianꞌad la ka o lem maꞌae ba banꞌas. Ka ban ka kikiris daamne ba daa nye laafe. 19Ka nidib bedego wusa bood ye ba siꞌis o, bozugo paŋ yitne o ni tisid ba wusa laafe.
Yelsum ne yeltoog la yela
20Ka Yesu godigi o nini n gosi o nyaꞌandolib la ka ye,
“Yelsum be ne yaname a noŋdim la,
bozugo Winaꞌam naꞌam la a ya din la zug.
21Yelsum be ne yanam ban koꞌom zabid nannanna.
Ya na ti dii siak.
Yelsum be ne yanam bane kaasid.
Ya na ti laꞌad.
22Yelsum be ne yanam ban ka nidib kis
ka zanꞌasi ya ka tuꞌudi ya
wenne ya ane tuumbeꞌed dim,
Ninsaal Biig la zug.
23“Li yaꞌa niŋ ala yanam maalimi sumalisim dabiskan, ka waꞌ ne sumalisim, ya nyood titaꞌar n be arazana ni la zug. Ala men ka ba yaanam daa niŋ n tis Winaꞌam nodiꞌesidib la.
24‘Woo! Li na toe tis yanam kpanꞌamnam,
yanam pun nye yaname bood siꞌel la zug.
Woo! Li na toe tis yanam bane tig nannanna.
Ya na ti ken ne koꞌom.
25Woo! Li na toe tis yanam bane laꞌad nannanna.
Ya sunya na ti saꞌam ka ya kaas.
26Woo! Li na toe tis yanam ban ka nidib wusa na pianꞌ ya yela suꞌuŋa.
Ba yaanam daa niŋ ne ala n tis ziri nodiꞌesidib la.’
Biꞌemnam noŋir la yela
27“Amaa m yeti yanam bane wumi m pianꞌad la ye, noŋimi ya biꞌemnam, ka tumi suꞌum tisid bane kisi ya. 28Ka kaanbid suꞌum n tisid bane kaanb beꞌed n tisidi ya. Ka puꞌusid Winaꞌam tisid bane tuꞌudi ya. 29Soꞌ yaꞌa nweꞌ fu yier yinni fun kel ka o nweꞌ line kpelim la men. Ka soꞌ yaꞌa faaenn fu banaa fun kel ka o zaŋi fu dansik n paas. 30Ka one wusa sos uf siꞌel fun tisim o. Ka soꞌ yaꞌa zaŋ line a fu bun fun da diꞌe yaꞌase. 31Niŋim bam wuu fun bood ye ba niŋ uf siꞌem la.”
32“Ya yaꞌa noŋ bane noŋi ya maꞌaa li suꞌum a bo? Hale tuumbeꞌed dim noŋ bane noŋi ba. 33Ka ya yaꞌa maal suꞌum tis bane maal suꞌum n tisi ya maꞌaa, li suꞌum a bo? Hale tuumbeꞌed dim niŋidi ala. 34Ka ya yaꞌa peꞌeŋi tis bane gullim ka ya miꞌ ye ya na lem diꞌe li, li suꞌum a bo? Hale tuumbeꞌed dim peꞌeŋid tuumbeꞌed dim ka diꞌed yaꞌas. 35Amaa noŋimi fu biꞌemnam, ka maal suꞌum n tisi ba. Peꞌeŋim tis ka da tenꞌesid ye fu diꞌe yaꞌase, ka ya nyood na niŋ buntitaꞌar. Ka ya na a Winaꞌam one gaad bun wusa la biis. Bozugo o a suꞌum n tis bane ziꞌ bareka puꞌusum hale ne bugusum dim. 36Zom nimbaanlig wuu ya Baꞌ Winaꞌam n zot nimbaanlig siꞌem la.”
Taaba taal yelug la yela
37“Da pianꞌad ye ya taab maal beꞌede, ka ba ku niŋ ala tisi yaa. Da yel ye nidib kaꞌ boode, ka ba ku ye ya kaꞌ boode. Dimi ya taaba suguru, ka ba na niŋ ala n tisi ya. 38Tisim bam ka Winaꞌam na tisi ya mak suŋ ka li dinꞌisi peꞌeli yaam ka ya diꞌe li ya fuudin. Yaname mak siꞌem n tisi ya taaba la, ala ka Winaꞌam me na maki tisi ya.”
39Ka Yesu yeli ba siiliŋ kaŋa ye, “Zunzoŋ na nyaŋe veꞌ o zunzoŋ tiraan ka ba wusa ku lu bumbokinee? 40Zamis pu gati o paꞌana amaa zamis on wusa naae o zamisug, o na wen wuu o paꞌan ne.
41“Bo ka fu nye sauk bil kane be fu zua nifin amaa ka pu nye datitaꞌar kane be fu meŋ nifin ne? 42Fu na niŋ wala n yeli fu zua ye, kel ka m yiis sauk la fu nifin, amaa ka pu nye datitaꞌar kane be fu meŋ nifin ne? Zam daana, yiisim datitaꞌar la fu meŋ nifin yiiga ka naan nyaŋe nye suꞌuŋa ka yiis sauk bil kane be fu zua nifin la.”
Tiig ne li wela la yela
(Mateo 7.16-20; Mateo 12.33-35)
43Tisuŋ kaeꞌ n wen wel beꞌede. Tibeꞌed me kaeꞌ n wen wel sumaa. 44Ba baŋid tiis wusa, ne ba wela ni. Gonꞌos ku wel kekamaa, ka zaaŋ me ku wel ganyaa. 45Ninsuŋ niŋid tuumsuma ka li yitne o popielim ne potenꞌesuŋ line yit o sunfin. Ka nimbeꞌed me tumid tuumbeꞌed ka li yi potenꞌebeꞌed line be o sunfin. Ninsaal noor pianꞌad bun lin wusa be o sunfin.
Tan meedib ayi la yela
46“Bo ka ya buon man ye, ‘Zugsoba, Zugsoba,’ ka lee pu tum lin ka m yeti ya? 47On wusa kenn m saꞌan na ka kelisi m pianꞌad ka tumi li, m na paꞌali ya on wen soꞌ. 48O wenne dau one bood ye o mee o yir ka tuu paae tampiing zug n meꞌ. Ka saa ni ka kuꞌom peꞌel kolis n badigi du na geel yikaŋa, ka li pu luu, lin meꞌ suꞌuŋa la yela. 49Amaa one wum m pianꞌad ka pu tumi lii, o wen wuu dau one mee o yir teŋ zug, ka pu tu eenbire. Ka saa ni ka kuꞌom peꞌel kolis n badigi du na geel yir la, ka li lu yimmo n saꞌam hale.”
7Yesu n tiꞌeb Room sogia kpeenm tumtum la yela
1One tuꞌas nidib la neꞌeŋanam wusa n naae la ka keŋ paae Kapeenum. 2Ka Room sogia kpeenm be anina n more o tumtum on ka o noŋ ka o benꞌed n bood kuꞌum. 3Ka o wum Yesu labaar ka tum Jew dim kpeenm sieba o saꞌan n sos o ye o kena n tiꞌeb o tumtum la. 4Ka ba kenn Yesu saꞌan na n belim o hale n yel ye, “Li nar ka fu suŋ dau kaŋa. 5Bozugo o noŋi ti buudi ka meꞌ laꞌasug doog n tisi ti.”
6Ka Yesu n doli ba waꞌae, n ti liꞌel yir la, ka sogia kpeenm la tum o zuanam ye ba yel o ye, “Zugsoba, da namisi fu meŋa. M pu nar ka fu keenn m yin naa, 7dinzug ka m pu tenꞌes ye mam meŋ nar ka m keenn fu saꞌan naa. Kudim pianꞌam ne noor maꞌaa ka m tumtum la nye laafe. 8Ka man meŋ ane sogia, ka more sogianam kpeenmnam bane soꞌe man, ka man me soꞌe sieba. Ka m yaꞌa yel oŋa ye o kem, o kenne, ka m yaꞌa yel o ye kem na, ka o kenna. Ka m yaꞌa yeli m tumtum ye o niŋim neꞌeŋa, o niŋidne.”
9Yesu n wum neꞌeŋa la o daa lidig ne ka fendigi n yel nidib bane dol o la ye, “M nam pu nye yadda niŋir daan wenne dau kaŋaa, hale Israel teŋin ne.” 10Ka bane ka o tum la lebi ba sogia kpeenm la yin n nye ka tumtum la mor laafe.
Yesu n vuꞌug pokoonr biig la yela
11Ka beug nie yaꞌas ka Yesu keŋ Nain teŋin ka o nyaꞌandolib ne nidib bedego dol o. 12Ka on paae teŋ la yaŋirin la o nye ka ba zeed kuꞌum yit na. Dau one kpi la daa ane pokoonr biyimir ka teŋ la nidib bedego be o saꞌan. 13Ka Zugsob nye pokoonr la ka nimbaanlig gbanꞌ o ka o yel o ye, “Da kaasida.”
14Ka Yesu keŋ n siꞌis soŋduoya la. Ka nidib bane zeed la ziꞌen ka o ye, “Dasaŋ bila, m yet uf ye, duom.” 15Ka one kpi la vuꞌug due zinꞌin ka pinꞌili pianꞌad. Ka o zaŋ o tis o ma.
16Ka dabiem kpenꞌ soꞌ mekama ka ba zunꞌe Winaꞌam ka yel ye, “Winaꞌam nodiꞌes titaꞌar nie ti saꞌan na.” Ka lem ye, “Winaꞌam kena kaae o nidib.” 17Ka labakaŋa gilig Juuda teŋgbauŋin ne teens bane kpiꞌe la wusa.
Joon n daa tum o nyaꞌandolib Yesu saꞌan la yela
18Ka Joon nyaꞌandolib n tuꞌas Joon neꞌeŋanam wusa la, ka o buol o nyaꞌandoliba ayi 19n tumi ba Zugsob la saꞌan ye ba buꞌos o ye, “Fune la a on ka ba da ye o na kena laa, bee ti guꞌusim soꞌ?”
20Ka ba paae Yesu saꞌan na n yel o ye, “Joon one suud nidib kuꞌom la tumi ti na ye ti buꞌos uf ye, ‘Fune la a on ka ba da ye o na kena laa, bee ti guꞌusim soꞌ?’ ”
21Saŋkan la ka Yesu tiꞌeb banꞌadnam bedego bane mor wiim buudi buudi ne bane ka kikiris doli ba la, ka ke ka zunzoos bedego nini yuꞌun nyet. 22Ka o lebis ban ka Joon tum na la ye, “Lem yeli Joon yaname nye siꞌel ka laꞌam wum siꞌel la. Zunzoos nini nyet, ka wabis ken, ka kukoma nyet laafe, ka tobkpida wum ka bane kpi vuꞌug kumin, ka labasuŋ la mooli n tis tadimnam. 23Sumalisim be ne one pu biꞌesid ne man yelaa.”
Yesu n tuꞌas Joon one suud nidib kuꞌom la yela
24Ban ka Joon tum na la, leb la, ka Yesu pinꞌil n buꞌos nidib Joon yela ye, “Ya daa yii keŋ moogin la n bood ye ya nye bo? Ya nye moog kan ka pebisug daꞌad ka li del bee? 25Bo ka ya daa yi ye ya nye? Ya nye dau ka o yeꞌ naꞌam fuude? Nidib bane yeed naꞌam fuud ka ba laꞌad wusa a suꞌum bene naꞌayin. 26Yelimini ma, ya daa yi ye ya nye ne Winaꞌam nodiꞌes bee? Asida ka m yeti ya ye, ya daa nye one gat nodiꞌes. 27Ka Joon a one ka li sobi o yela ye, ‘Winaꞌam yel ye, “Oŋa a m tumtum ka m tum o ye o deŋimi fu tuon maal suer.” ’ ”
28Ka Yesu yel ye, “Poꞌabi duꞌa sieba wusa pu gaadi Joon ne, amaa one kpelim kpaanr Winaꞌam naꞌamin la gat Joon.”
29Ka nidib la wusa ne lampodiꞌesidib la n wum neꞌeŋa la ka zunꞌe Winaꞌam. Ba ane bane ka Joon daa pun su ba kuꞌom. 30Amaa Farisee dim la ne gbauŋmiꞌidib zanꞌas line ka Winaꞌam bood ye o mooli n tisi ba la. Ba ane bane pu siak ka Joon suu ba kuꞌom la.
31Ka Yesu buꞌos ye, “Dinzugo bo ka m na nok mak ne zumaaŋkaŋa nwa nidiba. Ba wen wuu bo? 32Ba wen wuu biis n diꞌem daꞌan ka yel taaba ye, ‘Ti zaŋ wiigi pieb ka ya pu waꞌada. Ka ti daꞌa kuur ka ya pu kaasida.’ 33Joon one suud nidib kuꞌom la daa kena n lo noor ka pu nuud daam ka ba yel ye, kikirig dol o. 34Ka Ninsaal Biig la kena n dit ka nuud ka ba yel ye, gosim dau kaŋa a dindiis ne danuud, ka a lampodiꞌesidib ne tuumbeꞌed dim zua. 35Bane dol yaꞌam suer la paꞌal ye ba mor yaꞌam.”
Yesu n be Simon one a Farisee nid yin la yela
36Farisee dim nid yinni daa buol Yesu ye, o kenn o yin na, ka ba di. Ka o keŋ yin la n zinꞌin ye o di. 37Ka teŋ la dim poꞌa soꞌ, one a tuumbeꞌed sob, wum ye Yesu be Farisee nid la yin n dit diib, ka kena, n mor tudaare ka li be kolibveniŋin, ka li nyuug malis. 38Ka o kena n ziꞌe n kpiꞌe Yesu noba baba n kum. Ka o nintoꞌom yi n mad Yesu noba. Ka poꞌa la duus Yesu noba la ne o zuobid, ka muak o noba, ka suenn ba ne tudaare la.
39Ka Farisee nid one buol Yesu la n nye li la, o yel o poogin ye, “Dau kaŋa yaꞌa ane Winaꞌam nodiꞌes, o naan baŋin poꞌa kane siꞌis o la a soꞌ, bozugo poꞌa nwa ane tuumbeꞌed sob.” 40Ka Yesu yel dau la ye, “Simon, m mor siꞌel ye m yel uf.”
Ka o lebis n buꞌos ye, “Paꞌana, li a bo?”
41Ka Yesu yel o ye, “Dau da be, ka mor o samditib ayi. Ka arakonꞌ sam a ligidi yolug kobusnu. Ka arakonꞌ la me mor piisnu. 42Ka bane da pu nyaŋ yo la zug, o bas ligidi la n tisi ba. Babayi la, anoꞌon na noŋ ligidi daan la bedego?”
43Ka Simon lebis o ye, “M tenꞌes ye, one ka o sam zuꞌe la.”
Ka Yesu yel o ye, “Fu lebisug la a sida.”
44Ka o giꞌe n gos poꞌa la, ka buꞌos Simon ye, “Fu nye poꞌa nwaa?” Ka yel o ye, “Man kpenꞌ fu yin na la, fu pu tisi m kuꞌom ye m pie m nobaa. Amaa poꞌa la pie m noba ne o nintoꞌom, ka duusi ba ne o zuobid. 45Fu pu naꞌasi m, n muak m noore. Amaa man n kpenꞌ na la, poꞌa la pu bas man noba muakire. 46Fu pu tisi m kpaam ye m suenn m zugoo, amaa o suenn man noba ne tudaare. 47Dinzugo m yet uf ye, Winaꞌam yiis o tuumbeꞌed bane zuꞌe la n bas, ka o noŋilim line zuꞌe la paꞌani li. Amaa on ka Winaꞌam yiis o tuumbeꞌed biꞌela n bas la, o noŋilim ane biꞌela men.”
48Ka Yesu yel poꞌa la ye, “Fu tuumbeꞌed la yiya ka bas uf.”
49Ka bane daa dit ne o la, pianꞌad ne taaba n buꞌosid ye, “Anoꞌon nwa n yiisid nidib tuumbeꞌed n basida?”
50Ka Yesu yel poꞌa la ye, “Fu yadda niŋir la faann uf. Kem ne sumalisim.”
8Poꞌab bane dol Yesu la yela
1Neꞌeŋa nyaꞌaŋ la ka Yesu keŋ teŋ poosin ne teŋkpemisin n moon Winaꞌam naꞌam labasuŋ la yela. Ka o nyaꞌandolib piinayi la dol o, 2laꞌam ne poꞌab bane ka o kad kikiris yiis ba ni ka tiꞌeb ba wiim la. Poꞌa yinni yuꞌur buon Meeri Magdalene, on ka kikirisa ayopoi daa yii o ni la, 3ne Joanna one a Kuza poꞌa. Kuza a kpeenm kane gosid naꞌab Herod laꞌad. Ka Susaana ne poꞌab bedego me paas bane more ba meŋ laꞌad suŋid Yesu ne o nyaꞌandolib la.
One yi ye o waal o bunbuuda la siiliŋ
4Ka nidib kpelim yit teens konꞌob konꞌob n kenn Yesu saꞌan na. Ka ban daa ti laꞌas bedego na la, ka o siilim ba siiliŋ ye, 5“Dau daa yi ye o waali o bunbuuda. On waan la ka sieba lu suer zug ka nidib noo li ka niis kena di, 6ka sieba lu tampiing zug ka bul ka maꞌasim kaeꞌ la zug ka li zenrigi kpi. 7Ka bunbuud sieba lu gonꞌos soogin n due ne gonꞌos la ka gonꞌos la sianki ba. 8Ka sieba lu teŋ suŋin due n wel biili bedego.”
Ka o tansi yel ye, “One na wum on wum.”
Winaꞌam yelsuaꞌada la yela
(Mateo 13.10-17; Maak 4.10-12)
9Ka o nyaꞌandolib la buꞌosi o siiliŋ la gbin. 10Ka o yel ye, “Winaꞌam ke ka ya baŋ Winaꞌam naꞌam yelsuaꞌada la. Amaa bane kpelim la wumi line siilis poogin, ka ba na gos ka ku nyee, ka na wum ka ku baŋi li gbin ne.”
Bunbuuda siiliŋ la gbin
(Mateo 13.18-23; Maak 4.13-20)
11Siiliŋ la gbin ane anwa. Bunbuuda la ane Winaꞌam pianꞌad la. 12Ka bunbuuda bane lu suer zug la ane bane wum pianꞌad la amaa ka Sutaana kena yiisidi li ba sunya ni ka ba ku nyaŋe siak ka tilige. 13Ka bunbuuda bane lu tampiing zug la ane bane wum pianꞌad la ka diꞌe li ne sumalisim, amaa ka li pu kpenꞌe ba sunya ni suꞌuŋaa, ka ba siak li biꞌela. Ka makir saŋa yaꞌa kena ka ba bas. 14Ka bunbuuda bane lu gonꞌos soogin la ane bane wum pianꞌad la, ka dunia yela ne dunia boodim ne arazaꞌas yaꞌamleog kpenꞌe ba n sianki ba ka ba pu nyaŋe wel wela. 15Ka bunbuuda bane lu teŋ suŋ ni la ane bane wum pianꞌad la ka gbanꞌe li suꞌuŋa ne ba sunya wusa ka modig n wel wela la.
16“Soꞌ pu nyuꞌed fitla ka nok siꞌel pibin na bee suaꞌ li dug leuŋune. O na suunli li siꞌel zug, ka bane kpenꞌed la nye neesim. 17Siꞌel kaeꞌ na suaꞌ ka li ku yinaa, ka siꞌel kaeꞌ na ligil ka ba ku baŋi, bee ba more li yi paalo nii. 18Dinzugo baŋimi yanam wum siꞌem la suꞌuŋa. Ka on wusa mor siꞌel ba na paas o, amaa one kaꞌa siꞌela hale one tenꞌes ye o mor biꞌela la ba na diꞌe li o saꞌan.”
Yesu ma ne o pitib la yela
(Mateo 12.46-50; Maak 3.31-35)
19Ka Yesu ma ne o pitib kena ka pu nyaŋe paae o saꞌane, nidib la zuꞌe la zug. 20Ka soꞌ yel o ye, “Fu ma ne fu pitib be samanin n bood uf.”
21Ka o lebisi ba wusa ye, “Bane a m ma ne m pitib la ane bane wum Winaꞌam pianꞌad ka siaki li la.”
Yesu ne sisiꞌem la yela
22Ka daar yinni, ka Yesu ne o nyaꞌandolib kpenꞌ aaruŋin, ka yeli ba ye, “Keli ka ti loꞌoŋ beuŋ la gbeug.” Ka ba due keŋ. 23Ka ban loꞌoŋid la, ka gbeenm zeeg Yesu ka o gbisid. Ka sisiꞌetitaꞌar due kuꞌom la zug, ka kuꞌom kpenꞌed aaruŋ la poogin, ka li lieb toog n tisi ba.
24Ka ba keŋ nie Yesu n yel o ye, “Paꞌanaa, paꞌanaa, kuꞌom boodi dii ti.”
Ka on nie la, o yel sisiꞌem la ne kuꞌopila la ye, “Niŋimi foonn.” Ka li kpelim lebi a baanlim. 25Ka o buꞌosi ba ye, “Bo ka ya pu niŋ man yadda?”
Ka dabiem kpenꞌe ba. Ka ba lidig n buꞌos taaba ye, “Dau kaŋa a bo n pianꞌad ne sisiꞌem ne kuꞌom ka ba siakid o noore?”
Yesu ne kikirig sob la yela
26Ka ba paae Gerasene teŋgbauŋin line kpiꞌe Galilee soꞌolim la. 27Ka Yesu yi aaruŋ poogin la. Ka teŋ la nid yinni tuꞌos o, on ka kikiris dol o. O pu yeed fuugo, hale ka li yuug, ka o me pu gbeend yin ne, ka bene yaad zinꞌigin. 28-29Noor bedego ka kikirig la yiti gbanꞌ o. Ka ba gur o, ka lo o noba ne o nuꞌus wusa ne bana. Ka o kens bana la. Ka kikirig la kad o kpenꞌes moogin. Ka Yesu yel kikirig la ye, “Yim ka bas dau la.” Ka dau la nye Yesu la, ka igin o tuon n tansid ne kukotitaꞌar n buꞌosid ye, “Yesu, Winaꞌam one kaꞌa tiraan la biiga, bo be man ne fun sisoogine? M sosid uf ye fu da daami ma.”
30Ka Yesu buꞌos o ye, “Fu yuꞌure?”
Ka o lebis ye, “M yuꞌuri buon Legion.” (Li gbin a ye, bedego.) O yel ala bozugo kikiris bedego dol o. 31Ka kikiris la sos Yesu ye, o da kadi ba ka ba keŋ bumbok zuluŋ la nii.
32Ka kukurnam bedego be zuer zugin n onbid mood. Ka kikiris la sos Yesu ye o tisi ba noor, ka ba kpenꞌ kukurnam la ni. Ka o siak tisi ba. Ka kikiris la bas dau la ka keŋ kpenꞌ kukurnamin la. 33Ka kukurnam la wusa zo sig beuŋ poogin, ka kuꞌom dii ba.
34Ka bane guru ba la nye bun line maal la, ba zo keŋ teŋ poogin ne teŋ kpemis n pianꞌad line maal la wusa. 35Ka nidib keŋ ye ba gos bun line n paꞌa maal la, ka kenn Yesu saꞌan na n nye dau kane ka kikiris yi ka bas o la. Ka o yeꞌ fuud n zinꞌi Yesu tuon ka yuꞌun mor yaꞌam suꞌuŋa. Ka dabiem kpenꞌe ba. 36Ka bane nye la tuꞌasi ba, Yesu n niŋ siꞌem ka tiꞌeb dau kane ka kikiris paꞌa dol o la. 37Ka Gerasene teŋ gbauŋ nidib la wusa sos Yesu ye, o yimi ba teŋin, bozugo dabiem bedego kpenꞌe ba. Ka Yesu kpenꞌ aaruŋ ye o leb kul.
38Ka dau kane ka kikiris la yi ka bas o la, sos Yesu noor ye o dol o. Ka Yesu zanꞌas ka yel o ye, 39“Lem kul fu meŋ yin n paꞌal bun lin wusa ka Winaꞌam maal tis uf la.” Ka o keŋ teŋ poogin wusa n moon Yesu n niŋ siꞌel bedego tis o la.
Jairus poꞌayua ne poꞌa one siꞌis Yesu fuug la yela
40Ka Yesu lem loꞌoŋ beuŋ la guur ayinni la, ka nidib bedego pun laꞌas ziꞌe gur o. 41Ka dau yinni one a laꞌasug doog kpeenm ka o yuꞌur buon Jairus kena igin Yesu tuon n sos o ye, o kem o yin na; 42ka o poꞌayua yimir one a yuma piina ayi bood kuꞌum. Yesu n dol o waꞌae la, ka nidib bedego dol ka mik o. 43Ka poꞌa soꞌ daa be anina n benꞌed ka ziim yuod o ni yuma piina ayi, ka o saꞌam on mor siꞌel wusa tiim dim saꞌan, amaa soꞌ pu nyaŋe tiꞌeb oo. 44Ka o kena n paae Yesu nyaꞌaŋ n siꞌis o fuug noor ka o ziim la yuob guꞌe.
45Ka Yesu buꞌos ye, “Anoꞌone siꞌis ma?”
Ka soꞌ wusa kiꞌis. Ka Piita yel ye, “Zugsoba, nidib la wusa laꞌase giligi uf mik siꞌem nwaa.”
46Ka Yesu yel ye, “Soꞌ siꞌis m, bozugo paŋi n yi m saꞌan la zug ka m baŋ.”
47Poꞌa la baŋ ye o ku nyaŋe suꞌa ne Yesu la ka o kena ne kikirug n lu vabin o tuon, ka pianꞌ ka nidib bane be anina wusa wum dinzug ka o siꞌis Yesu, ne on paam laafe vuguri la yela. 48Ka Yesu yel o ye, “M poꞌayua, fu yadda niŋir ke ka fu nye laafe. Kem ne sumalisim.”
49Ka on nam kpelim pianꞌad la ka nid yi laꞌasug doog kpeenm la yin na, n yel Jairus ye, “Fu poꞌayua la kpiya. Dinzug da lem daam paꞌan la yaꞌase.”
50Ka Yesu wum ka yel Jairus ye, “Da zoꞌ dabiem, amaa niŋim ne yadda gullim ka fu poꞌayua la na paam laafe.”
51Ka Yesu keŋ paae yin la ka pu ke ka soꞌ dol o kpenꞌ yin laa, asee Piita ne Jemes ne Joon ne biig la saam ne o ma. 52Ka one wusa be yin la kum ka fabin biig la yela. Ka Yesu yeli ba ye, “Da kaasida, ka biig la gbisidne ka o pu kpii.”
53Ka ba laꞌ o, ban miꞌ ye biig la kpine la zug. 54Ka Yesu gbanꞌe biig la nuꞌug ka buol o ye, “Biiga duom.”
55Ka o nyovur leb na, ka o due toꞌoto. Ka o yeli ba ye, “Tisim biig la siꞌel ka o di.” 56Ka o baꞌ ne o ma daa lidig hale, amaa ka Yesu yeli ba ye ba da yel soꞌ line maali.
9Yesu n tum o nyaꞌandolib piina ayi la yela
1Yesu daa buol o nyaꞌandolib piina ayi la laꞌas, ka tisi ba paŋ ne kpiꞌeuŋ ye ba nyaŋe kad kikiris ka maꞌae banꞌas, 2ka tumi ba ye ba mool Winaꞌam naꞌam ka tiꞌeb banꞌadnam. 3Ka yeli ba ye, “Da zaŋ siꞌeli keŋe ya ken la zugo. Da zaŋ dansaar bee kolug, bee diib, bee ligidi hale baa fuuda ayii. 4Zinꞌikan wusa ka ba diꞌe ya, yanam zinꞌinim yikan ni n ti paae yanam na ti yi teŋ kan ni. 5Ka zinꞌikan wusa ka nidib pu diꞌe yaa, yanam yim teŋ kan ni ka kpaꞌasi ya noba titan bas anina. Ka dine na paꞌali ba ye ba pu tum tuumsuma.” 6Ka nyaꞌandolib la yi keŋ teŋkpemis wusa ni n moon labasuŋ la ka tiꞌebid banꞌadnam.
Herod n ziꞌ Yesu a soꞌ la yela
7Naꞌab Herod daa wum line wusa niŋid la, ka li pak o hale bedego, bozugo ninsieba daa yel o ye Joon one daa suud nidib kuꞌom la vuꞌug kumin. 8Ka sieba ye Elija kena, ka sieba ye Winaꞌam nodiꞌes kudug yinni vuꞌug kumin. 9Ka Herod yel ye, “Man daa fiꞌig Joon zug, ka oŋa a anoꞌon ka m wumi o yela nwa?” Ka o kpeꞌeŋid ye o nye Yesu.
Yesu n diis dap tusa la yela
(Mateo 14.13-21; Maak 6.30-44; Joon 6.1-14)
10Ka tumtumnib la leb na ka tuꞌas Yesu ban tum siꞌel wusa. Ka o dol ban maꞌaa yii keŋ teŋ siꞌa ka li buon Besaida. 11Ka nidib la n baŋ la ka dol o. Ka o diꞌe ba ka pianꞌ Winaꞌam yela n tisi ba ka tiꞌeb banꞌadnam.
12Ka winig n bood kpenꞌeb la ka nyaꞌandolib piina ayi la keenn o saꞌan na n yel o ye, “Kel ka nidib la keŋ teŋbibisin ne teŋkpemisin bane kpiꞌe ba saꞌan la n nye diib ne gbeensa; ka zinꞌikaŋa nwa kaꞌa siꞌela.”
13Amaa ka Yesu yeli ba ye, “Yanam meŋ tisimi ba siꞌel ka ba di.”
Ka ba lebis ye, “Tinam mor siꞌel wusa la ane bodobodo bibisa anu ne zimi ayi, asee ka ti keŋ daꞌ diib na n tis nimbama wusa.” 14Dap kal daa ane wuu tusa anu.
Ka Yesu yel nyaꞌandolib la ye, “Keli ka nidib la zinꞌin, zinꞌig zinꞌig, piisnu nu.” 15Ka ba ke ka ba zinꞌin ala. 16Ka Yesu zaŋ bodobodo gbila anu ne zimi ayi la ka godigi gos saazug n puꞌus Winaꞌam bareka, ka gbenꞌes bodobodo la tis o nyaꞌandolib la ka ba tot nidib la. 17Ka ba wusa di tig ka nyaꞌandolib la vaae line kpelim la ka li peꞌel peed piiga na ayi.
Piita n yel Yesu a soꞌ la yela
(Mateo 16.13-19; Maak 8.27-29)
18Daar yinni ka Yesu maꞌaa sosid Winaꞌam ka o nyaꞌandolib la be o saꞌan, ka o buꞌosi ba ye, “Nidib yet ye m a anoꞌone?”
19Ka ba lebis ye, “Sieba ye fu ane Joon one suud nidib kuꞌom la ka sieba ye, fu ane Elija, ka sieba ye fu ane Winaꞌam nodiꞌes kudug yinni one vuꞌug kumin na.”
20Ka o buꞌosi ba ye, “Ka yanam yel ye man a anoꞌone?” Ka Piita lebis ye, “Fu ane Kiristo on ka Winaꞌam gaŋ la.”
Yesu n tuꞌas o namisug la yela
(Mateo 16.20-28; Maak 8.30-9.1)
21Ka Yesu saꞌali ba suꞌuŋa ye ba da yel soꞌo, 22ka ye, “Li nar ye Ninsaal Biig la namis bedego ka teŋgbauŋ kpeenmnam ne maalmaan kpeenmnam ne gbauŋmiꞌidib n zanꞌas o, ka ku o, ka daba atanꞌ daar ka o vuꞌug kumin.”
23Ka o yeli ba wusa ye, “Soꞌ yaꞌa ye o dol man, asee o kiꞌis o meŋ yela ka zaŋ o kuꞌum dapuudir daar wusa dol man. 24Ninkane wusa bood ye o guꞌ o nyovur on daana na koꞌoŋi li, amaa ninkane koꞌoŋi o nyovur man zug o na guꞌ li. 25Li nyood a bo ka nid diꞌe dunia wusa ka o meŋ bodige? 26On mekama zo man ne m paꞌalug nyan, Ninsaal Biig la me na zo o nyan o yaꞌa ti kena ne o naꞌam paŋ ne maleksuma la. 27M yeti ya ne sida ye, ya sieba be kpela n ku kpii asee ba ti nye Winaꞌam naꞌam la.”
Yesu tiaker la yela
28Ka daba anii nyaꞌaŋ la ka Yesu zaŋ Piita ne Jemes ne Joon n du zuer zug ye o sos Winaꞌam. 29On nam sosid Winaꞌam la ka o nindaa tiak ka o fuud peligi nyeen. 30Ka dapa ayi nie o saꞌan vuguri na n pianꞌad ne o. Ba daa ane Moses ne Elija 31bane nie nyeen hale n pianꞌad ne Yesu on na kpi Jerusalem wuu Winaꞌam da yel siꞌem la. 32Ka Piita ne o taaba la gbisid, ka due n nye Yesu nyeen siꞌem ne nidiba ayi bane laꞌam ziꞌe o saꞌan la. 33Ka nidib ayi la n daa bood ken la Piita yel Yesu ye, “M Zugsoba, li a suꞌum ye ti kpelim kpela. Kel ka ti tiꞌ suga atanꞌ, fun din yinni, Moses din yinni, Elija men din yinni.” O daa kudun pianꞌane ka ziꞌ on yet siꞌela.
34On nam pianꞌad la ka saŋgbauŋ kena n lusi ba ne maꞌasim. Ka dabiem gbanꞌe nyaꞌandolib la saŋgbauŋ la lusi ba la zug. 35Ka kukor yi saŋgbauŋ la ni na n yel ye, “Oŋa a m Biig, on ka m gaŋ. Kelisimi ne o.” 36Kukor la pianꞌa naae la ka ba nye ka Yesu gullim ziꞌe. Ka ba sin saŋkan la ka pu yel soꞌ baa biꞌela ban nye siꞌel saŋgbana ni laa.
Yesu n tiꞌeb bikan ka kikirig mor o la yela
(Mateo 17.14-18; Maak 9.14-27)
37Ka beugo daa nie ka ba sig zuer la zug na la, nidib bedego daa tuꞌos Yesu. 38Ka dau soꞌ kpen tans nidib la soogin n yel ye, “Paꞌana m belim uf ne, gosimi m biyimir zaŋ zaŋ on ka m duꞌa. 39Ka kikirig gbanꞌad o ka o kpelim kaasid ka ket ka o lut kpisiŋkpiꞌir, ka nintoond yit o noorin. Ka kudun pu siak ye li yi ka bas o 40Ka m belimi fu nyaꞌandolib ye ba kadi li n yiis ka ba pu nyaŋe.”
41Ka Yesu lebis ye, “Abba! Yanam a bonam nidibi kudun pu mor yadda ka me pun ziꞌ lin nar ye ya tum. Abu la ka m ye m modig ne ya?” Ka Yesu yel dau la ye, “Mor biig la na.”
42Ka biig la kenna la, ka kikirig la lub o ka o nwiꞌe. Ka Yesu tans kikirig la ye, “Basim biig la.” Ka kikirig la bas o ka o paam laafe, ka Yesu zaŋ o n lebisi tisi o saam. 43Ka Winaꞌam paŋ titaꞌar tuuma la lidigi ba wusa.
Yesu n tuꞌas o kum la yela
(Mateo 17.22-23; Maak 9.30-32)
Nidib la wusa daa nam kpelim lidig ne Yesu niŋid siꞌel la, ka o yel o nyaꞌandolib la ye, 44“Keli ka pianꞌabama kpenꞌe ya toba ni ka da tameyaa. Ba na zaŋ Ninsaal Biig n niŋ ninsaalib nuꞌusin.” 45Amaa ka pianꞌad la gbin ligili ba saꞌan, ka ba pu baŋi li gbin ne. Ka dabiem more ba ne ban na buꞌos o.
Kpiꞌeuŋ nwaꞌasug la yela
46Ka ba nwaꞌasid taaba kpiꞌeuŋ yela. 47Ka Yesu baŋ line be ba sunya ni ka nok biig n ziꞌel o saꞌan, 48ka ye, “One wusa diꞌe bikaŋa m yuꞌur zug diꞌene man, ka one me diꞌe man diꞌene one tum man la na, bozugo one wusa a biigi ya saꞌan la aa ya kpeenm.”
One me aa ti tumtum tiraan la yela
49Ka Joon yel ye, “Zugsoba, ti nye dau ka o kat kikiris yiisid fu yuꞌur zug, ka on kaꞌ tinam nid yinni la zug ka ti yel o ye o basim.”
50Ka Yesu lebis ye, “Da katin oo, ka on mekama pu kisi ti ane ti nid.”
Samaria teŋ siꞌa zanꞌas Yesu la yela
51Dabisa la daa liꞌelne ban na zaŋ Yesu keŋ agol la, ka o gbanꞌe ye asee ka o keŋ Jerusalem. O daa tum nidib o tuon. 52Ka ba keŋ kpenꞌ Samaria teŋbilin ye ba tiꞌeb gur o. 53Ka nidib bane daa be anina la pu diꞌe oo, on ken Jerusalem la zug. 54Ka o nyaꞌandolib Jemes ne Joon baŋ neꞌeŋa la ba buꞌos o ye, “Zugsoba, fu bood ye ti buol bugum, ka li yi agol na n dii baa?” 55Ka Yesu fendig n saꞌali ba ye ba kel, 56ka ba toom teŋ.
Bane n ye ba bood Yesu dolim la yela
57Ka ban ken suer zug la ka dau soꞌ yel Yesu ye, “Man na dol uf n ken fun na ken zinꞌisiꞌa wusa.”
58Ka Yesu lebis ye, “Teŋin bumis more ba vont, ka niis more teed, amaa Ninsaal Biig la pu mor zinꞌikan ka o na digine vuꞌuse.”
59Ka o yel dau soꞌ me ye, “Dolim.”
Amaa ka dau la yel o ye, “Kel ka m keŋ mumi m saam yiiga.”
60Ka Yesu lebis o ye, “Kel ka bane kpi mumi ba meŋ kuꞌum. Amaa fun kem mool Winaꞌam naꞌam labaar la.”
61Ka dau yinni yel ye, “Zugsoba, m na dol uf, amaa kel ka m keŋ keesi m yidim.”
62Ka Yesu lebis o ye, “One wusa gbanꞌe naꞌakuoda kuunr ye o kua ka gosid nyaꞌaŋ, o pu suꞌum ye o tum Winaꞌam soꞌolim tuumaa.”
10Yesu n tum o nyaꞌandolib piisyopoi la yela
1Neꞌeŋa nyaꞌaŋ ka Yesu lem gaŋ dap piisyopoi sieba n tumi ba ayi yi ye ba gaad tuon n keŋ teens ne zinꞌis ban wusa ka o meŋ bood ye o keŋ. 2Ka o yeli ba ye, “Poog la zuud zuꞌeya, amaa ka tumtumnib la pood. Dinzug sosim poog la sob ka o bo tumtumnib na paas poogin la. 3Kemne ka m tumi ya ne wenne peꞌebibis n be kunduna soogin. 4Da zaŋ potmaan, bee kolugo, bee taꞌadaa, ka da ziꞌeni puꞌus soꞌ suer zugo.
5“Ka ya yaꞌa kpenꞌ yi siꞌa ni, yiiga, yanam yelim ye, sumalisim be ne yikaŋa. 6Ka sumalisim nid yaꞌa be anina, ya sumalisim na be o zugin. Ka sumalisim nid yaꞌa kaeꞌ, li na lebi ya ni. 7Sigim yikan ni n nuud ka dit ban tisi ya siꞌel, bozugo li nar ye tumtum diꞌe o yood. Ka da kenne gin nidib yaa.
8“Ya yaꞌa yiti kpenꞌ teŋ siꞌa ni ka ba diꞌe ya yanam dim line ka ba tisi ya la, 9ka tiꞌeb banꞌadnam teŋkan ni ka yel nidib la ye, ‘Winaꞌam naꞌam la liꞌeli ya saꞌan.’ 10Ka ya yaꞌa kpenꞌ teŋ siꞌa ni ka ba pu diꞌe ya anina yanam yim sueren ka yel ye, 11‘Hale ya teŋ uusug lin taae ti noba la, ti kpaꞌasi li ka li a ya zug yel. Amaa baŋimi ne ye Winaꞌam naꞌam la liꞌeli ya.’ 12M yeti ya ne ye, saria kadib daar la li na toe n tis teŋkan dim n gat Sodom teŋ.”
Teens bane pu niŋ Yesu yadda la yela
13“Woo, Korazin ne Besaida dima, li na toe n tisi ya. Tuum titada line daa niŋi ya saꞌan la, yaꞌa daa niŋin ne Taya ne Sidon teensin ba naani tiakini ba tuumbeꞌedin ka yeen boto fuud n zinꞌin tampeligimin n paꞌal ye ba tiakeya. 14Ka saria kadib daar la li ku toe n tis Taya ne Sidon dimi n paae yanama. 15Ka yanam Kapeenum dima, ya tenꞌes ye ya na du n ti paae saazugo? Ayei, ya na sig kuꞌum zinꞌigin.”
16Ka Yesu yel o nyaꞌandolib la ye, “One wumi ya pianꞌad wum ne man pianꞌad, ka one kiꞌisi ya, kiꞌis ne man. Ka one kiꞌisi man la kiꞌis ne one tum man la na.”
Nyaꞌandolib piisyopoi la n leb na la yela
17Ka dap piisyopoi la yuꞌun leb na ne sumalisim n yet ye, “Zugsoba, hale ti nyaŋ kikiris fu yuꞌur la zug.”
18Ka Yesu lebisi yeli ba ye, “M nye ka Sutaana naane arazana ni n lu wenne saa yiti iank siꞌem la. 19Gosimi ya, m tisi ya paŋ ye ya noom namis ne wiigi hale ka nyaŋ dataa la ne o paŋ wusa ka siꞌelsiꞌel kaeꞌ na daami yaa. 20Ka laꞌam ne wala da ke ka ya sunya malis yaname nyaŋ kikiris la zugo, amaa ke ka ya sunya malis ne ya yuda sob arazana ni la zug.”
Yesu n maal sumalisim la yela
21Saŋkan la ka Siig Suŋ la ke ka Yesu sunf malis ka o yel ye, “M Baꞌ one soꞌe arazana ne dunia la, m puꞌus uf bareka ne fun suaꞌ yelbama ka gbauŋmiꞌidib ne miꞌilim dim ziꞌ li, ka lee nie li n paꞌal bibibis la. Asida, m Baꞌ, neꞌeŋa a fu boodim suŋ la zug.”
22“M Baꞌ tisi m siꞌel wusa. Ka soꞌ ziꞌ Biig la a soꞌo, asee Baꞌ la, ka soꞌ me ziꞌ Baꞌ la a soꞌo, asee Biig la, ne ban ka Biig la bood ye o nie n paꞌali ba la.”
23Ka Yesu fendigi gosi o nyaꞌandolib la ka yeli ba baanlim ye, “Yelsum bene bane ka ba nini nyet yanam nyet siꞌel la. 24Ka m yeti ya ye, Winaꞌam nodiꞌesidib ne naꞌanam bedego da bood hale ye ba nye li ka pu nyee, ka bood ye ba wum line ka ya wum la ka pu wum.”
Samaritan ninsuŋ la siiliŋ
25Ka wada paꞌan soꞌ due ziꞌe ye o mak Yesu, ka yel ye, “Paꞌana, m na niŋ wala ka nye nyovur line kaꞌa naare?”
26Ka Yesu lebis n yel o ye, “Bo ka ba sob Winaꞌam wada la ni? Fu karem ka li gbin a bo?”
27Ka o lebis o ye, “Noŋimi fu Zugsob one a Winaꞌam ne fu sunf wusa, ne fu siig wusa, ne fu paŋ wusa, ne fu yaꞌam wusa, ka noŋ fu taab wenne fun noŋi fu meŋ siꞌem la.”
28Ka Yesu lebis o ye, “Fu yel suꞌuŋa. Niŋim wala, ka fu na voe.”
29Ka on bood ye o paꞌal ye o ane ninvosuŋ la, o buꞌos Yesu ye, “Anoꞌone a m tiraana?”
30Ka Yesu lebis o ye, “Dau soꞌ daa yi Jerusalem teŋin n ken Jeriko teŋin. Ka faandib ginꞌ o ka yeesi o fuud, ka buꞌ o koosir, ka bas o ka keŋ. 31Ka li niŋ nyalima ka Winaꞌam maalmaan yinni dol suekaŋa. Ka on nye o la, o biene gaad ka bas o. 32Ala men ka Winaꞌam maalmaan suŋid kena nye o ka bie n gaad ka bas o. 33Amaa Samaritan nid (on buudi ka Jew dim kis) daa kena nye o, ka zo o nimbaanlig, 34ka kenn o saꞌan na ka zaŋ kpaam ne daam buꞌe niŋ o fenꞌed la ka viligi ba, ka zaŋ o n banꞌal o buŋ zugin mor o keŋ saan yir n gos o yela. 35Ka beug nie, ka o yiis anzurifa ligidi ayi n tis saan yir gur la, ka yel o ye, ‘Gosim o yela. Ka ligidi la yaꞌa poꞌog, m yaꞌa ti leb na, m na yo uf.’ ”
36Ka Yesu buꞌosi o ye, “Nidib atanꞌ nwa, anoꞌon ka fu tenꞌes ye o niŋ dau kan ka faandib ginꞌ la wuu o ane o tiraana?”
37Ka wada paꞌan la lebis ye, “One zo o nimbaanlig la.”
Ka Yesu yel o ye, “Kem, ka me niŋ ala.”
Meeri ne Marta la yela
38Ka ban daa ken la, Yesu daa ti kpenꞌ teŋbil siꞌa ni. Ka poꞌa one ka o yuꞌur buon ye Marta diꞌe ba o yin. 39Ka o mor pitu, ka o yuꞌur buon Meeri. Ka Meeri zinꞌin Zugsob la tuon n kelisid o paꞌalug la.
40Amaa tuuma la daa galis n tis Marta bedego, ka o keŋ Yesu saꞌan n yel o ye, “M Zugsoba, li pu daam uf ne m pitu la ke ka man tumi m konꞌo konꞌ la? Yelim o ka o kena suŋi m.”
41Ka Zugsob la lebis n yel o ye, “Marta, Marta, siꞌelnam bedego daami fu suunr. 42Amaa bun yinni maꞌaa a suꞌum ye fu paam. Meeri gaŋ bunsuŋ, din ka ba ku maligim diꞌe o nii.”
11Winaꞌam sosug paꞌalug yela
1Yesu daa sosid Winaꞌam zinꞌisiꞌa, ka on ti naae la, o nyaꞌandolib la yinni yel o ye, “Zugsoba, paꞌalimi tiname na sos Winaꞌam siꞌem wenne Joon ne paꞌal o nyaꞌandolib siꞌem la.”
2Ka o yeli ba ye, ya yaꞌa sosid, yanam yelim ye,
“Ti Baꞌ,
kel ka fu yuꞌur nye pianꞌasuŋ,
ka ke ka fu naꞌam kena.
3Tisimi ti dabisir wusa ne li diib,
4ka yiisi ti taal n bas,
ka tinam me ke bane tumi ti taal la n bas.
Ka da ke ka ti kpenꞌ makir pooginee.”
5Ka o yeli ba ye, “Anoꞌone be ya saꞌan n mor o zua, ka o na keŋ o ni yuꞌuŋ tisoos, n yel o ye, ‘M zua, tisim saꞌapela atanꞌ, 6ka m zua yi suer zug n sigi m na, ka m kaꞌ siꞌel na tis o ka o dii.’
7“Ka one be doog poogin la lebis yel o ye, ‘Da daami ma, ka m yoo m zaꞌanoor ka m digne ne m biis, ka ku nyaŋe due n tis uf fun bood siꞌela.’ 8Amaa m yeti ya ye, o yaꞌa pun ku nyaŋe due n tis o siꞌela ban a zuod la zugo, o na due n tis on bood siꞌel la, bozugo on pu zo nyan ne sosug la zug.
9“Ka m yeti ya ye, sosimi, ka ya na diꞌe. Iemi, ka ya na nye. Kabirimi, ka ba na siak ka yoꞌog n tisi ya. 10Bozugo, on wusa sos na diꞌe. Ka one ied na nye. Ka one kabirid, ba na yoꞌog n tis o.
11“Anoꞌone be ya soogin nwa, ka o biig yaꞌa sos ziŋ, ka fu zaŋ waaf n tis o? 12Bee o yaꞌa sos gel, ka fu zaŋ naŋ n tis o? 13Yanam bane a nimbeꞌednam la yaꞌa baŋ ye ya zaŋ piini line a suꞌum n tis ya biis la, ya Baꞌ one be arazana ni niŋid line a suꞌum n gat yanam la ka na zaŋi o Siig Suŋ n tis nimbane sosid o la.”
Yesu ne Beelzebul la yela
(Mateo 12.22-30; Maak 3.20-27)
14Ka Yesu da kat kikirig kane da a gik, ka kikirig la da yi ka dau gik la yuꞌun pinꞌil pianꞌad ka li pak nidib la. 15Ka nidib la sieba yel ye, “O kat kikiris la ne Beelzebul one a kikiris naꞌab la paŋ.” 16Ka sieba bood ye ba mak o gos, ka ye o maalim tuum nyaluŋ siꞌa line yi arazana ni na ka ba nye.
17Ka on baŋi ba potenda la, ka yeli ba ye, “Naꞌab soꞌolim dim yaꞌa nwaꞌas ne taaba n welig, soꞌolim kan na saꞌam. Ala men yir mekama me yaꞌa mor weligir li me waꞌae ne saꞌuŋun 18Ka weligir yaꞌa be Sutaana naꞌam soꞌolimine li ye li niŋ wala ziꞌene? Yanam pun ye mam kat kikiris ne Beelzebul paŋ. 19Ka mam yaꞌa kat kikiris ne Beelzebul paŋa, ka yanam nyaꞌandolib la mor bo paŋi kati ba? Dinzugo ya nyaꞌandolib la na kadi ya pianꞌad la saria. 20Ka li yaꞌa ane Winaꞌam paŋ ka m more kat kikiris, alaa Winaꞌam soꞌolim la paae ya.
21“Ka dau kane mor paŋ yaꞌa tiꞌeb suꞌuŋa ne o budaalim laꞌadi guri o yir laꞌade, siꞌel siꞌel ku bodige. 22Amaa one mor paŋi gat o yaꞌa kena zabi nyaŋ o, o na faaenn o zaba laꞌad ban ka o tiꞌeb la yiiga, ka nyaan faaenn o yir laꞌad la keŋ ka ba pudug.
23“Ka on mekama pu be ne ma kisimne ka on mekama pu laꞌased ne m la, widigidne.”
Kikirig yiib ne li lebug la yela
24Ka Yesu lem ye, “Kikirig yaꞌa yi nid saꞌan o dolisidne pipirigin n ied zinꞌig ye o be, ka o yaꞌa ie zinꞌig la guꞌuŋ, o yetne ye, ‘M na lebne m yikudug kan ka m yi na la.’ 25O yaꞌa leb na nyene ka li piis nyain n maal venliŋa n digil, 26o waꞌene n mor kikiris ayopoi bane tuumbeꞌedi gat on meŋ din la na ka ba kpenꞌe peꞌes o anina, ka saŋkan la, dau kaŋa beilim yuꞌun na maligim a beꞌede gaad o yiigin beilim la.”
Sida yelsum la yela
27Ka Yesu n yel ala naae la, ka poꞌa soꞌ pianꞌ bedego nidib la sisoogin ye, “Yelsum na be ne poꞌa kane duꞌa uf ka moꞌas uf la.”
28Ka Yesu lebis yel ye, “Yelsum lee na be ne bane wum Winaꞌam pianꞌad ka more li.”
Nyalima tuuma boodim la yela
29Ka nidib maligim paasid la ka Yesu yel ye, “Zumaaŋ beꞌed nwa dim ane bane ied tuum nyaluŋ, amaa ba ku lem nye tuum nyaluŋ siꞌa, asee Winaꞌam nodiꞌes Jona tuum nyaluŋ la maꞌaa. 30Ka wenne lin da niŋ Jona siꞌem la ka li lieb zabin n tis Nineve teŋ dim la, ala men ka Ninsaal Biig la me a zabine n tis zumaaŋ kaŋa dim. 31Ka saria kadib daar la poꞌanaꞌab one da yi Seba teŋin la na, na due n zerig zumaaŋ kaŋa nwa dim ba tuumbeꞌed yela. Bozugo o da yine hale lallisa na ye o kelis naꞌab Solomon yaꞌam pianꞌad la, amaa one gat Solomon be kpela. 32Ka Nineve dim me na due saria kadib daar la n zerig zumaaŋ kaŋa nwa dim ba tuumbeꞌed yela. Bozugo ban da tiake ba sunya ka bas tuumbeꞌed, Jona da mool Winaꞌam pianꞌad la. Ka gosima, soꞌ be kpela n gat Jona.
Niŋgbina n a nyain la yela
33“Soꞌ ku nyuꞌe fitla ka zaŋi suꞌa bee noki li n pibil ne peogo, amaa o nokidne n sunꞌul siꞌel zug ka li nie nyain n tis bane kpenꞌed la. 34Ya nini aa ya niŋgbina fitla, ka ya nini yaꞌa a suꞌuŋa, ya niŋgbina wusa a nyain, ka ya nini yaꞌa kaꞌa suꞌuŋa, ya ane lik biridi. 35Dinzugo baŋimi ka ya niŋgbina wusa line nie nyain la da lieb lika. 36Ka niŋgbina wusa yaꞌa nie nyain ka lua siꞌa kaꞌa lika, li wusa na nie nyain, wuu fitla nie siꞌem n tisid nidib la.”
Yesu n zerig Farisee dim ne wada paꞌanib la yela
(Mateo 23.1-36; Maak 12.38-40; Luuk 20.46)
37Ka Yesu n da nam pianꞌad la, ka Farisee dim nid yinni buol o ye, o kena ka ba laꞌam di. Ka o kpenꞌe zinꞌin ye ba di. 38Ka li pak Farisee nid la on nye ka Yesu pu pie o nuꞌuse ka nyaan di la.
39Ka Zugsob la yel o ye, “Yanam Farisee dim piesidne ya nwama ne ya laas nyaꞌaŋ, amaa ka ba poogin lee peꞌelne dianꞌad wenne ya sunya peꞌel ne faaung ne tuumbeꞌed siꞌem la. 40Zon na! Li kaꞌane Winaꞌam one maane li nyaꞌaŋ la me maane li poogin nee? 41Nokimi line be nwama la ne laas la poogin la n tis noŋ dim ka siꞌel wusa na lieb nyain n tisi ya.”
42“Woo! Farisee dima, li na toe tisi ya. Bozugo zenvaand line laꞌam pu nara, hale ne dine ka ya nye wusa ya pudugid zinꞌis piiga ka zaŋid yinni n tisid Winaꞌam ka lee pu tum yel sida ne Winaꞌam n noŋ siꞌel la. Bama narin ye ya niŋin hale ne tuumsuma sieba.
43“Woo! Farisee dima, li na toe tisi ya. Ya bood zinꞌisuma laꞌasug doodin hale ka bood naꞌasi puꞌusum daꞌasin.
44“Woo! Yanam, bane wenne yaad line naalim ne teŋ ka nidib noodi ba zuti gat ka ziꞌ ye yaad be anina.”
45Ka wada paꞌan yinni yel o ye, “Paꞌana, fu yaꞌa pianꞌad ala, fu laꞌam poꞌogidne ti wusa.”
46Ka Yesu lebis ye, “Woo! Yanam bane a wada paꞌaniba, li na toe tisi ya. Ya paꞌan wada la ka li wenne zetebisa ka ya ziil nidib, ka yanam meŋ lee pu siꞌisidi li ne ya nuꞌubila.
47“Woo! Li na toe tisi ya. Yaname meed nodiꞌesidib bane ka ya yaanam da ku la yaad la. 48Ka yaname meed ban ku sieba la yaad la, paꞌal ye ya siaki ye ya yaaname da tum siꞌel la a suꞌum. 49Dinzug ka Winaꞌam one mor yaꞌam la yel ye, ‘M na tum nodiꞌesidib ne Tumtumnib tisi ya, ka ya na ku sieba ka na namis sieba,’ 50ka zumaaŋ kaŋa nwa dim na diꞌe ba tuumbeꞌed namisug ban da ku nodiꞌesidib hale dunia pinꞌilugin sa la, 51ka li pinꞌilne Abel kuubin la n ti paae Zekaria kuub saŋa, one ka ba kuu o maan maalug bimbim zug la ne Winaꞌam zinꞌisuŋ teŋsuk la. Ka asida ka m yeti ya ye, zumaaŋ kaŋa dim na nye namisug li wusa yela.
52“Woo! Yanam bane a wada paꞌanib, li na toe tisi ya. Bozugo ya kpiank baŋir saafi la ya saꞌan, ka yanam meŋ pu kpenꞌeda, ka me giŋ nidib bane mood ye ba kpenꞌe la.”
53Ka Yesu toomi anina ka gbauŋmiꞌidib ne Farisee dim pinꞌil n boodi o noorin ka buꞌosid o buꞌosa bedego. 54Ka bood ye ba bend o, ka o noor ti fanꞌ pianꞌ pianꞌabeꞌed ka ba gbanꞌ o.
12Zam dim saꞌalug la yela
1Ka saŋkan la ka nidib maligim laꞌase mik hale ka ba nood taaba noba, ka Yesu yeli o nyaꞌandolib la ye, “Guꞌusimi ne ya meŋ ne Farisee dim dabin line a zam tuuma la. 2Line wusa ka ba pibil la na ti pibig, ka line wusa me suaꞌ la na ti nie paalo ni. 3Ka lin wusa ka ya pianꞌa likin la, ba na wumi li nintaŋin, ka lin ka ya nyaꞌam doodin la, ba na ti pianꞌ li bedego nidib wusa ni.”
One ka ya na zot la yela
4“M zuanama, m yeti ya ye, da zoti dabiem ne bane kuud niŋgbin maꞌaa ka lee ku nyaŋe niŋ siꞌel paꞌas laa. 5Amaa m na paꞌali ya one ka ya na zo. Li ane Winaꞌam one na nyaŋe ku, ka li nyaꞌaŋ ka o lem mor paŋ kane na tunꞌe kpenꞌesi ya bugum teŋin la. Eenn, asida zomini Winaꞌam. 6Ba pu kuosid niimbibisa ayiꞌiŋa ne kobiree? Hale Winaꞌam pu tamidi yinni yelle. 7Hale ne ya zuobid men, Winaꞌam miꞌ ba wusa kalli a siꞌem. Dinzugo da zoti dabiem; ka Winaꞌam noŋi ya n gat niis la babiga.”
Kiristo siakir ne o kiꞌisug la yela
(Mateo 10.19-20, 32-33; 12.32)
8“Ka m yeti ya ye, one mekama siak yel nidibin ye man Yesu Kiristo one a Ninsaal Biig la soꞌe o, m me na niŋ o ala Winaꞌam maleknam la tuon. 9Ka one mekama kiꞌisi m nidibin, m me na kiꞌis o Winaꞌam maleknam la tuon. 10Ka one mekama poꞌog mam Ninsaal Biig la, Winaꞌam na di suguru ne o ka yiis o tuumbeꞌed la n bas, amaa one mekama n saꞌam Winaꞌam Siig Suŋ la yuꞌur, Winaꞌam ku yiis o tuumbeꞌed la base.
11“Ba yaꞌa gbanꞌe ya keŋ laꞌasug doodin ne naꞌanam tuon laꞌam ne kpiꞌemnam tuon na, yanam da ke ka yaname na lebis siꞌel bee yaname na pianꞌ siꞌel yela paki yaa. 12Bozugo Winaꞌam Siig Suŋ na paꞌali ya yaname na pianꞌ siꞌel saŋkan la.”
Arazak daan one kaꞌ yaꞌam la yela
13Ka nid yinni one be nidib bedego la sisoogin, yel Yesu ye, “Paꞌana, yelim m bier la, ka o pudug faar la n tisi man m din.”
14Ka Yesu lebis n buꞌos o ye, “Anoꞌon tisi m noor ye m tuꞌa antuꞌa ka pudug faar n tisi ya?” 15Ka Yesu yeli ba ye, “Baŋimi, ka guꞌusi ya meŋ ne line a fufum wusa, bozugo li kaꞌ ye nid naan mor arazaꞌas bedego la zug ka o na mor nyovure.”
16Ka o siilimi ba siiliŋ nwa ye, “Dau daa be, n a arazak daan. Ka o poog zood maal bedego. 17Ka o tenꞌes o potenꞌerin ye, ‘Paalo kaeꞌ ka m na su m zood laa. Dinzug m na niŋ wala?’
18“Ka o yel o meŋ ye, ‘M miꞌ man na niŋ siꞌem. M na nwaꞌe m buya la n me buya line yalim n su m ki la ne m siꞌelnam la wusa, 19ka yuꞌun na yeli m meŋ ye, m sunf maꞌeya. M na di ka nu bedego, bozugo m mor diib bedego dine na diis m yuma bedego.’
20“Ka Winaꞌam yel o ye, ‘Zoluga, yuꞌuŋ kaŋa nwa m na buol fu siig ka li yi fu ni. Ka anoꞌon na soꞌe laꞌad bane ka fu maal la? ’ ”
21Ka Yesu lem yel ye, “Ala men ka li na niŋ ne bane bood arazaꞌase digin ba meŋ yela, ka lee pu mor Winaꞌam yir arazaꞌase.”
Winaꞌam n gosi ti yela siꞌem la yela
22Ka Yesu yeli o nyaꞌandolib la ye, “Dinzug ka m yeti ya ye, da ke ka ya beilim yela paki ya ne lin ka ya na di yela, bee fuud lin ka ya na yeꞌ n lusi ya niŋgbina yelle. 23Nyovur yela gat diib, ka niŋgbiŋ yela me gat fuud. 24Tenꞌesimi gosi niise. Ba pu but bee buna, ka me pu suaꞌad diib zinꞌisiꞌa bee suud buya nii, ka laꞌam ne wala, ka Winaꞌam diisidi ba. Ka tinam pu gat niis la noor piiga ne abuyi bee? 25Ka anoꞌone be ya soogin ka o nyovur yela pak o ka neꞌe na tunꞌe ke ka o tugisi o nyovur dabisir biꞌela? 26Ka o yaꞌa ku nyaŋe niŋ bun line pu toe nwa, o ye o niŋ wala ne bane kpiꞌem la?
27“Tenꞌesimi tipuum venla la yela, ban nobugid siꞌem. Ba pu tumma bee wugid fuud n yeeda, amaa m yeti ya ye, hale baa naꞌab Solomon naꞌam laꞌad n venl siꞌem la wusa, li pu venne paae tipuum la yinni mene. 28Yanam bane ka ya yadda niŋir pu zuꞌe, Winaꞌam yaꞌa ket ka mood venl suꞌuŋa wenne li yene fuvenliŋ ne, ka li be zina maꞌaa ka beug ka ba vaa li n los bugumin, o ku gosi ya suꞌuŋa n gaad ala bee? Ya yadda niŋir pood hale. 29Da iedi line ka ya na di bee line ka ya na nuu, bee more potenda ka li yela paki yaa. 30Dunia dim wusa ied neꞌenam, ka ya Baꞌ Winaꞌam miꞌ ye ya boodi ba. 31Line gaad wusa, iemini Winaꞌam naꞌam soꞌolim la, ka o na zaŋ bamanami n paꞌasi ya.
Kpaꞌam line be arazana ni la yela
32“Yanam yadda niŋidiba, da zot dabiem; ka li ane ya Baꞌ boodim ka o na tisi ya o soꞌolim la. 33Kuosimini yaname mor siꞌel wusa, n tod bane a noŋdim, ka iene ligidi buoris bane ku kudug ka aanse n tisi ya meŋ ne kpanꞌam line be arazana ni ka pu mor saꞌuŋ la, ka naꞌayiis ku paae zuu, ka yala me ku paae saꞌam. 34Bozugo, ya kpanꞌam n be siꞌela, anina ka ya potenꞌer me be.
Tumtumnib bane ziꞌe ka guꞌusid la yela
35“Tiꞌebime n nyuꞌe ya fitlanam n ziꞌel, 36wenne dap bane gur ye ba zugsob naan poꞌadiir diꞌema zinꞌigin kul na n buol ka ba yoꞌog gam toꞌoto siꞌem la. 37Yelsum na be ne tumtumnib bane ka ba zugsob paae na ka ba ziꞌe gur o la. Asida ka m yeti ya ye, o na ke ka ba zinꞌin ka o meŋ kena n todi ba diib. 38O yaꞌa ti kul na hale ka li ane yuꞌuŋ tisoose bee beugo bood niere, ka nye ka o tumtumnib la kpelim gur o, ba na nye yelsum. 39Ala men, baŋimi neꞌ, ye yidaan yaꞌa miꞌin saŋa kan ka naꞌayiig naan zuun o, o naan tiꞌebin hale gurin o yir ka ku gbise ka naꞌayiig la ku nyaŋe kpenꞌe zuun oo. 40Yanam meŋ me tiꞌebimi ka ziꞌe suꞌuŋa, ka Ninsaal Biig la kenne saŋa kane ka soꞌo soꞌ ziꞌisige.”
Sida bee ziri tumtum la yela
41Ka Piita buꞌos o ye, “Zugsoba, fu siilim ne tinam bee soꞌ mekama wusa?”
42Ka Zugsob la lebis ye, “Ka anoꞌone a yisob tumtum kpeenm ka a yaꞌam ne sida soba? Li na ane on ka o zugsob na zaŋi o yir ben wusa n guꞌul o ye o tisi tumtumnib la ba diib saŋa kan nar wusa. 43Yelsum na be ne tumtum kpeenm kan ka o zugsob la yaꞌa kul na nye ka o tum wenne on yel siꞌem la. 44Asida ka m yeti ya ye, o zugsob la na ke ka o tumtum la lieb kpeenm n guri line wusa ka o soꞌe la. 45Amaa tumtum kpeenm kan yaꞌa yeli o sunfin ye, o zugsob ku kul toꞌo naa, ka pinꞌili buꞌud dap ne poꞌab bane a tumtumnib n be yin la, ka dit ka nuud hale n ti kool, 46o zugsob la na kul saŋkan ka o ziꞌ ka li na libig o. Ka o zugsob la na saans o hale ka laꞌas o ne bane pu niŋ yadda la.
47“Ka tumtum kane miꞌ o zugsob boodim ka pu niŋi dolisi o boodim la ka pu tiꞌebe, ba na buꞌ o hale. 48Amaa tumtum one pu baŋ o zugsob boodim ka lee tum line pu nara ba na buꞌ o ne biꞌela. One ka ba tis o ka li zuꞌe, ba me mor potenꞌer ye o na lebis line zuꞌe, ka one ka ba guꞌul bedego, ba me na mor potenꞌer ye o na lebis hale bedego men.”
Yesu na mor nwaꞌasug na la yela
49“M kena ye m zaŋne bugum lob dunia nwa zugin, ka m bood ye li pun ditin sa. 50Amaa yiiga asee m namis hale ti paae li ben ka nyaan paam sumalisim. 51Ya tenꞌes ye m more sumalisim kenn dunia ni naa? Ayei, m yeti ya ye, m lee more weligir na. 52Ka nannanna kudum waꞌae sa, yir yinni ni, nidiba anu yaꞌa be, weligir na be. Ka nidiba atanꞌ na kis nidiba ayi, ka nidiba ayi na kis nidiba atanꞌ la. 53Ka dau na kisi o dakoonr, ka o dakoonr me na kisi o saam. Ka poꞌa na kisi o poꞌayua, ka poꞌayua me na kisi o ma. Ka bipoꞌa na kisi o dayaam, ka o dayaam me na kisi o bipoꞌa la.”
Saŋa baŋir la yela
54Ka Yesu yel nidib la ye, “Ya yaꞌa nye saŋgbauŋ ya tuon ka li sobugi okidi tuꞌae ya, ya yetne ye saa na ni, ka li sid ni. 55Ka yaꞌa lem nye ka pebisug daꞌad ya dagobug baba na ya yetne walusug na kena, ka li sid niŋ ala. 56Zam dima! Ya maki dunia ne saŋgbauŋ, ka miꞌ li saa beilim ne li kaꞌalim saŋa, ka lee niŋ wala n ziꞌ nannanna nwa yela?”
Yela koosug la yela
57“Bo ka ya meŋ ku tunꞌe baŋ ye neꞌeŋa nwa dol suere? 58Soꞌ yaꞌa mor antuꞌa ne uf ka ya dol taaba n waꞌae koto ni, kpeꞌeŋimi fu meŋ ka ya koos yel la sueren, ka li yaꞌa kaꞌ ala ka li paae saria kat la saꞌan on me na tolis uf n tis poluŋ ka on me mor uf n keŋ kpar sarega ni. 59Asida ka m yet uf ye, fu ku nyaŋe yi naa, asee ka fu yo fu sam la wusa hale ka kobir ku kpelim, ka fu naan nye suer.”
13Tuumbeꞌedin tiaker la yela
1Ka saŋkan la ninsieba da be ani ka yel Yesu, Galilee dim yela, bane ka Pilate da ku, ban da maal maan n tis Winaꞌam ka ba ziim gendig ne maana ziim la. 2Ka o lebisi ba ye, “Ya tenꞌes ye Galilee dim ban ka ba ku nwa la, da a tuumbeꞌed dimi n gat Galilee dim bane kpelim la, ban namis namiskaŋa nwa zugoo? 3Ayei, m yeti ya ye, asee ka ya tiake ya sunya tuumbeꞌedin, ka yaꞌa kaꞌ alaa, ya me na bodig. 4Ya me tenri Jerusalem nidib piiga ne ayiꞌiŋa la yela, bane ka Siloam yir kane meꞌ tugis agol la da lu diinli ba n ku siꞌem la. Ya tenꞌes ye ban da ane tuumbeꞌed dim n gat bane da kpelim n be Jerusalem laa? 5Ayei, m yeti ya ye, asee ka ya tiake ya sunya tuumbeꞌedin, ka li yaꞌa kaꞌ alaa, ya me na saꞌam.”
Kekaŋ line pu wel wela la siiliŋ
6Ka o yeli ba siiliŋ kaŋa ye, “Dau soꞌ more kekaŋ, o tiis lomboꞌogin, ka kena ye o punꞌe kekama la ka pu nyee. 7Ka yel lomboꞌogur la ye, ‘Gosima, yuma atanꞌ nwana ka m ken ka pu nye kekama kekaŋ nwa nii, hale baa yinni m pu nyee. Nwaami li bas, ka li saꞌamidne teŋ zaalim.’
8“Ka o lebis o ye, ‘Zugsoba, keli li yuum kaŋa maꞌaa, ka m na kua li gbinin ka bo bugulim n bas, 9ka yuum yaꞌa paae ka li wel, li a suꞌum, ka li yaꞌa pu lem wel yaꞌase, fun on yuꞌun kuu li.’ ”
Yesu n tiꞌeb poꞌa vuꞌusum daar la yela
10Li da ane vuꞌusum daar yinni ka Yesu be laꞌasug doogin n paꞌan nidib. 11Ka poꞌa yinni be anina one ka kikirig dol o ka o pu nye laafe yuma piiga ne anii, ka pond ka ku nyaŋe due o meŋi ziꞌe sapii. 12Ka Yesu nye poꞌa la ka buol o ka yel o ye, “Poꞌaa, fu banꞌa la bas uf.” 13Ka noki o nuꞌuse n paꞌal poꞌa la zugin, ka aniŋa yim ka banꞌa la bas poꞌa la ka o kpelim tienn sapi ka zunꞌod Winaꞌam yuꞌur.
14Ka laꞌasug doog kpeenm suunr pelig ne Yesu on tiꞌeb poꞌa la vuꞌusum daar la zug. Ka yet nidib la ye, “Daba ayuobu bane be la ane tuuma dabisa, ka tuuma wusa naan pun tum naae. Ba kemi dabis ban na n tiꞌebi ba meŋ ka lee da ken vuꞌusum daar na n tiꞌebidi ba meŋa.”
15Ka zugsob la lebisi ba ye, “Zam dimaa! Vuꞌusum daare, ya yinni yinni pu idigidi ya lolis bee ya bumisi ba doodin kenne nulisidi ba kuꞌom? 16Ka poꞌa kaŋa nwa one a Abraham yaaŋ ka Sutaana lo yuma piiga ne anii nwa la, li pu nar ye m idig o vuꞌusum daare?”
17Ka on yel neꞌeŋa nwa la ka li kpenꞌes bane kiꞌisid o la nyan, ka nidib la sunya maꞌae ne o tuum nyalima bane ka o niŋ la.
Soꞌod biili la siiliŋ
(Mateo 13.31-32; Maak 4.30-32)
18Ka Yesu buꞌos ye, “Winaꞌam naꞌam la wen wuu bo? Ka m na zaŋ bo n mak ne li? 19Li wen wuu soꞌod biili line ka dau budi li o lombonꞌogin ka li nobugi kilim tiig. Ka niis kena n tee ba teedi li wila ni.”
Dabin la siiliŋ
20Ka o lem yel yaꞌas ye, “Bo ka m na zaŋi mak ne Winaꞌam naꞌam? 21Li wen wuu poꞌa mak bodobodo zom tansilabeda atanꞌ n gendig dabin ka li uk siꞌem la.”
Zaꞌanoor kane pood la yela
22Yesu n ken Jerusalem la o daa buŋid teŋ titada ne teŋbibisin n paꞌan nidib. 23Ka soꞌ buꞌos o ye, “Zugsoba, ka nidib biꞌela maꞌaa ye ba nye faangir bee?”
Ka o lebisi ba ye, 24“Kpeꞌeŋi ya meŋ ye ya kpenꞌ zaꞌanoor kane pood ni, ka m yeti ya ye, nidib babiga n zigid kpenꞌeb ka ku nyaŋe. 25Ka saŋa yaꞌa paae, yisob la na due n keŋ yo yaŋir la, ka ya na kena ziꞌe yiiŋe kabiridi n yet ye, ‘Zugsoba, yoꞌogum ka ti kpenꞌ.’
“Ka o na yel ye, ‘M ziꞌ yaname yi siꞌel naa.’
26“Ka ya yuꞌun na pinꞌili n yet ye, ‘Li kaꞌ tinam ne fun daa laꞌam dit ka nuudaa, ka fu kenne ti teŋin n paꞌanaa?’
27“Amaa o na lem yeli ya ye, ‘M ziꞌ yaname yi zinꞌisiꞌa naa, dinzugo toomini m saꞌan yanam bane a tuumbeꞌed dim la.’
28“Ka yanam yuꞌun ti nye ka Abraham ne Isaak ne Jakob ne Winaꞌam nodiꞌesidib la ka ba be Winaꞌam naꞌamin, ka ba lee kat yaname bas ka ya na kum ka gaꞌadi ya nyina. 29Ka nidib na yit teens bane be lallisa na kena zinꞌin di diib Winaꞌam soꞌolimin la. 30Gosimiya, bane a yiiga dim la na yuolim, ka bane yuolim la na a yiiga dim.”
Yesu n noŋ Jerusalem dim siꞌem la yela
31Ka saŋkan la ka Farisee dim sieba kena yel Yesu ye, “Toom kpela, ka Herod boodne ye o ku uf.”
32Ka o lebisi ba ye, “Kemi n yeli yaꞌam beꞌed sob la ye, ‘Gosima, m na kat kikiris yiis nidibin ka lem tiꞌeb nidib zina nwa ne beug maꞌaa, ka daba atanꞌ daar la ka m naae m tuuma la wusa.’ 33Amaa ne wala sa m kudun ku guꞌuŋe m ken la zina, ne beug ne daar, bozugo li pu nar ye ba namis Winaꞌam nodiꞌesi n kuu o zinꞌisiꞌa ka li yaꞌa kaꞌ Jerusalem nii.
34“Ou Jerusalem dima, Jerusalem dima, ya kuud Winaꞌam nodiꞌesidib ka lobid bane ka Winaꞌam tumi ba ya saꞌan la ne kuga. Noorim babiga sa ka m bood ye m laꞌase ya gumm wuu nonyaꞌaŋi umi o biise o kpukpama ni siꞌem la ka ya pu siakida. 35Gosimi ya, m na basi ya yiri n tisi ya ka li lieb daboog, m lem yeti ya ye ya kudun ku lem nyee ma, asee ka ya ti ye, yelsum be ne one kenna ne Zugsob la yuꞌur.”
14Yesu n tiꞌeb dau vuꞌusum daar la yela
1Li da ane vuꞌusum daar yinni ka Yesu keŋ ye o di ne Jew dim kpeenmnam yinni one a Farisee nid, ka ba gosid o. 2Ka ba nye ka dau soꞌ be anina ka o niŋgbin mod. 3Ka Yesu pianꞌad ne wada paꞌanib ne Farisee dim la ka buꞌos ye, “Li dol suer ye ba tiꞌeb nidib vuꞌusum daar bee li pu dol suere?” 4Ka ba lebi fonꞌ a baanlim. Ka o tiꞌeb dau la ka ke ka o keŋ kul.
5Ka o buꞌosi ba ye, “Anoꞌone be ya ni ka o buŋ bee o lolug na lu bulugin vuꞌusum daar ka o ku zo toꞌoto n keŋ yaae o?” 6Ka ba mak ye ba lebis o guꞌuŋ.
Sumniŋir diꞌema ni la yela
7Ka on nye ka sieba gaŋ ninsoma zinꞌisa n zinꞌin la, ka o yel nidib bane dit la siiliŋ ye, 8“Soꞌ yaꞌa more poꞌadiir diꞌema ka buol uf, fun da paae n kpelim zinꞌinid ninsoma zinꞌisa nii, ka daasiꞌeree o me buol soꞌ ka o gat fun. 9Ka on kane buoli ya wusa la na kena yel ye, ‘Duom ka nyaꞌal zinꞌikaŋa.’ Saŋkan la ka fu yuꞌun due ne nyan n keŋ zinꞌin tadimnam zinꞌigin la. 10Amaa soꞌ yaꞌa buol uf, kem zinꞌin nyaꞌaŋ ka one buol uf la yaꞌa kena nye uf, ka yel ye, ‘M zua, zinꞌinim tuon.’ Anina ka fu yuꞌun na nye zunꞌor ne naꞌasi, nimbane ka fu laꞌam zinꞌi la tuon. 11On mekama ye o duꞌosi o meŋ ba na sie o, ka on mekama sie o meŋ, ba na duꞌos o.”
12Ka Yesu yel one buol o diibin la ye, “Fu yaꞌa maal nintaŋ diib be yuꞌuŋ diib, da buoni fu zuanam bee fu baꞌabiis bee fu nidib bee fu kpanꞌa taab bane a fu kpiꞌese, bozugo ba me na ti maal ala daar siꞌa ka me buoli ya n lebisi li sam. 13Amaa ya yaꞌa maal diꞌema, buolimi noŋ dim ne ponda ne wabis ne zunzoos, 14ka ya na nye yelsum, bozugo ba ku nyaŋe yoo li sam nee. Ya sam yoob ane yelsida kum vuꞌugir daar la.”
Diꞌem titaꞌar la siiliŋ
15Ka ban laꞌase zinꞌi diibin ne Yesu la, ba wum on yel siꞌel la, ka nid yinni yel o ye, “Yelsum bene one na di diib Winaꞌam soꞌolimin la.”
16Ka o lebis o ye, “Dau da be saŋsiꞌa ka maal diib bedego ka yel nidib bedego ye ba kena di. 17Ka diib la diib saŋa paae ka o tumi o tumtum la ye o kem nimban ka o yel la ye, ‘Kemi na ka m tiꞌeb diib guri ya.’
18“Ka li wenne ba niŋne noor yinni ne, n yet lin paki ba siꞌem n sosid suer. Ka yiiga sob la yel o ye, ‘M daꞌane kariyauŋ ka sosid suer ye m keŋ gosi lin a siꞌem.’
19“Ka yinni yel o ye, ‘M daꞌane naꞌakuoda piiga ka bood ye m maki ba kuobo gos, dinzugo tisi m suer ka m keŋ.’
20“Ka nyaꞌal ka oŋa la me ye, ‘M nye ne poꞌasaan, lin ka m ku nyaŋe kenaa.’
21“Ka tumtum la lebi n nok neꞌeŋa n tuꞌasi o zugsob la. Line a o sunf pelig ya hale ka o yeli o tumtum la ye, ‘Yim toꞌoto keŋ teŋ poodin sueya ni ne pal yalima ni n dol noŋ dim ne ponda ne zunzoos ne wabis na.’
22“Ka tumtum la yel ye, ‘M zugsoba, fun ye m niŋim siꞌem la m niŋeya, amaa ba pu zuꞌe n siaꞌalee.’
23“Ka zugsob la yeli o tumtum la ye, ‘Yim keŋ poodin sueya ni ne sueraadin n kpeꞌeŋi fu meŋ ka nidib la siaꞌal. 24Ka asida ka m yeti ya ye, nimbane ka m deŋim yeli ba ka ba zanꞌas la, ba soꞌo soꞌ kudun ku lem di m diib laa.’ ”
Nyaꞌandol liebug la yela
25Ka on ken la ka nidib bedego dol o ka o giꞌe yeli ba ye, 26“Soꞌo yaꞌa ye o doli man ka pu zanꞌas o meŋ saam ne o ma ne o poꞌa ne o baꞌabiis ne o tanpa, hale ka pu zanꞌas o meŋ nyovur yelle, o ku nyaŋe liebi m nyaꞌandol la. 27Ka on mekama pu zee o meŋ kum dapuudir la, ka doli ma, o ku nyaŋe liebi m nyaꞌandol la.”
28“Ka anoꞌone bee ya soogin n bood ye o mee o yir line meꞌ tugus agol ka ku deŋim zinꞌin yiiga n gelig o sami na a siꞌem ka baŋ ye o na nyaŋe mee li naae bee o ku nyaŋe? 29Li yaꞌa kaꞌa alaa, o yaꞌa eenb eenbir ka pu nyaŋe naae lii, ban wusa nyee li la na laꞌa o 30n yet ye, ‘Dau kaŋa pinꞌil ne n mee o yiri guꞌuŋ naar.’
31“Bee naꞌab kan be yaa ni n waꞌae ye o zab ne o naꞌab tiraan, ka pu deŋim gbanꞌe yiiga ye o na zaŋ nidib tusa piiga n keŋ zab ne on kane mor nidib tusa pisi la? 32Ka o yaꞌa baŋ ka o ku nyaŋe, o deŋidne tum nuꞌug ka ba nan lal hale la n bo laafe suer. 33Li ane ala men, ya soꞌ ku nyaŋe liebi m nyaꞌandol la, asee ka o bas lin wusa ka o mor.”
Yaarum line kaꞌ tuum la yela
34“Yaarum a suꞌum, amaa li mimilim yaꞌa naae, li mimilim la ye li lem niŋ wala leb na yaꞌase? 35Ka li kudun pu nar ne teŋa ka me ku kilim bugulum, ba lobigidne n basid.
“Ka one mor toba ka na wum, on wum.”
15Peꞌog kane bodig la yela
1Lampodiꞌesidib ne tuumbeꞌed dim daa kenn Yesu saꞌan na, ye ba kelis o pianꞌad. 2Ka Farisee dim ne gbauŋmiꞌidib la nyon n yet ye, “Dau kaŋa diꞌesid tuumbeꞌed dim, ka dit ne ba.”
3Ka o siilim ba siiliŋ nwa n buꞌos ye, 4“Dau kane be ya sisoogin mor peꞌes kobuga ka arakonꞌ yaꞌa bodig, ka o ku ke peꞌes piiswai ne awai la moogin la, ka keŋ ia arakonꞌ kane bodig la hale n ti nye o? 5Ka o yaꞌa nye o, o na buk o ne sumalisim. 6Ka o yaꞌa kul yin, o na buol o zuanam ne o kpiꞌes n yeli ba ye, ‘Keli ka ti diꞌem ne sumalisim, bozugo m nye m peꞌog kane bodig la.’ 7Ala men ka m yeti ya ye, tuumbeꞌed sob yinni yaꞌa tiak o suunr, sumalisim na be arazana ni gaad popielim dim piiswai ne awai bane pu boodi ba sunya tiakere.”
Laꞌaf kane bodig la yela
8Ka o lem buꞌosi ba ye, “Poꞌa kane be ka o yaꞌa mor anzurifa ligidi piiga, ka arakonꞌ bodig, ka o ku nyuꞌe fitla n piis yir la n ia laꞌaf la suꞌuŋa, hale n ti nye lii? 9O yaꞌa nye li, o na buol o zuanam ne o kpiꞌes n yeli ba ye, ‘Keli ka ti diꞌem ne sumalisim, bozugo m nye m laꞌaf kane bodig la.’ 10Ala men ka m yeti ya ye, tuumbeꞌed daan yinni yaꞌa tiak o suunr, sumalisim na be Winaꞌam maleknam saꞌan.”
Biribiŋ one zo la yela
11Ka o yel ye, “Dau daa be, ka mor o biribis ayi. 12Ka pit la yel ye, ‘M baꞌ, pudugim fu faar n tisi man m din.’ Ka o baꞌ pudug o laꞌad wusa tisi ba.
13“Li pu yuuge ka pit la laꞌas o laꞌad wusa n yi keŋ teŋ lalle sa n saꞌam o laꞌad la yori yori. 14Ka on saꞌam laꞌad la wusa naae la, koꞌomtitaꞌar lu teŋ la ni, ka fara yuꞌun kpenꞌ o. 15Ka o keŋ kpenꞌ teŋin biig yinni samkpanꞌasim. Ka o zaŋ o niŋ poogin ye o gur kukurnam. 16Hale ka o kudum bood ye o poog peꞌel ne kukurnam diib la. Amaa soꞌ pu tis o siꞌela.
17“Ka o yaꞌam ti zulug leb na la, ka o yel o meŋ ye, ‘M baꞌ mor tumtumnib ala ka ba dit n tigid ka nyaꞌali basid ka m be kpela kpiid ne koꞌom!’ 18Ka o yel ye, ‘M na due ken m baꞌ saꞌan n yel o ye, m tum tuumbeꞌed poꞌog Winaꞌam ne fun, 19ka pu lem suꞌum ye ba buol m ye fu biiga. Kel ka m lieb fu tumtum yinni.’ 20Ka o due ken o baꞌ saꞌan.
“Ka on nam be lalle la, ka o baꞌ nye o, n zo o nimbaanlig, ka zo bibug o, ka selim o.
21“Ka biig la yel o saam ye, ‘M tum tuumbeꞌed n poꞌog Winaꞌam ne fun, ka m pu suꞌum ye ba lem buol m ye fu biiga.’
22“Ka o baꞌ yel o tumtumnib ye, ‘Kem toꞌoto n zaŋ fusuŋ la n mor na yeel o, ka pid baŋ o nuꞌubilin, ka pid o taꞌada, 23ka gbanꞌe naꞌarazol na n ku, ka ti onb, ka ti diꞌem diꞌema. 24Bozugo m biig nwa da wenne o kpine, ka lem vuꞌug. O da bodigne, ka ti lem nye o yaꞌas.’ Ka ba pinꞌili maan sumalisim.
25“Ka o bikpeŋ la yi poogin n kun na. Ka on liꞌel yin na la o wum duudis n nweꞌed, ka ba waꞌad. 26Ka o buol o baꞌ tumtum arakonꞌ n buꞌos o ye, ‘Bo yele maali?’ 27Ka tumtum la lebis o ye, ‘Fu pitu kul na. Ka fu baꞌ ku naꞌarazol, on nye o ne laafe la zug.’
28“Ka kpeenm la suunr pelig hale. Ka o zanꞌas ye o ku kpenꞌ yin laa. Ka o baꞌ yi na n belim o ye, o kpenꞌem na. 29Ka o lebis o baꞌ ye, ‘Gosima, yuma bedego ka m tumne fu tuuma, ka pu zanꞌas fu noor baa daar yinni. Amaa baa daar yinni fu pu tis m boog ye m ku ka man ne m zuanam maal sumalisim. 30Amaa fu biig kane saꞌam fu laꞌad ne poꞌagoonda la, on kul la na, ka fu ku naꞌarazol n tis o.’
31“Ka o baꞌ lebis o ye, ‘M biiga, man ne fun laꞌam be saŋa wusa. Ka man mor siꞌel wusa la ane fu din. 32Li suꞌum ye ti diꞌem diꞌema, ka maal sumalisim, bozugo fu pitu la daa wenne o kpine, ka vuꞌug. O daa bodigne. Ka ti lem nye o yaꞌas.’ ”
16Yir gur one a yaꞌam daan la yela
1Ka Yesu lem yeli o nyaꞌandolib la ye, “Dau soꞌ daa be a kpanꞌa, ka zaŋ dau soꞌ ka o aa one gosidi o yir laꞌad wusa. Ka ba kena yel kpanꞌa la ye dau la saꞌamidi o laꞌad la ne. 2Ka o buol o yel ye, ‘Neꞌeŋa a bo ka m wumi fu yela nwa? Geligim paꞌal m fun niŋ siꞌem ne m laꞌad la. Fu ku lem gosidi m yir la yaꞌase.’
3“Ka dau la yeli o meŋ ye, ‘Ka m na niŋ wala, m zugsob la gbanꞌe ye o kadi m tuuma ni la? Ka m me kaꞌa paŋ tituꞌaa ka na nyaŋe kuaa. Ka li me mor nyan ne mam na ginne n sosid. 4M miꞌ mam na niŋ siꞌem, ka o yaꞌa kadi m, m na mor zuanam bane na diꞌe man ba yaan, ka diisi m.’
5“Ka o buoli o zugsob samditib la yinni yinni, ka buꞌos yiiga sob la ye, ‘M zugsob sam a wala doli fu?’
6“Ka o lebis ye, ‘O sam ane kpaam garuwaa titada kobiga n dol man.’
“Ka o lebis o ye, ‘Zaŋimi fu gbauŋo geligi gos ka sob ye, piisnu.’
7“Ka o buꞌos oŋa la ye, ‘Ka fun sam a wala?’ Ka o lebis ye, ‘O sam ane mui botonam kobiga n dol man.’
“Ka o yel o ye, ‘Zaŋimi gbauŋo gelig ka sob ye piisnii.’
8“Tumtum kan ka soꞌ ku baŋ o poog nwa, o zugsob pianꞌ o bozugo o tum ne yaꞌam goluŋ. Ka dunia kaŋa nwa dim mor yaꞌam goluŋ n tum gat bane dol Winaꞌam la.” 9Ala zug man yeti ya, “Nokimi ya dunia arazaꞌas line kaꞌa suꞌum la n maal zuanam, ka li yaꞌa naae ne, ba na diꞌe ya n kpenꞌes yikane kaꞌ saꞌuŋo.
10“Ka one mekama a yelsida sob ne bun line a biꞌela me a sida sob ne bun line zuꞌe men. Ka one pu mor yelsida ne bun line a biꞌela me pu mor yelsida ne bun line zuꞌe. 11Ka ya yaꞌa pu niŋ sida ne dunia nwa kpanꞌam la, anoꞌone na guꞌuli ya ne kpanꞌam line a suꞌum ameŋa la? 12Ka ya yaꞌa pu niŋ sida dim ne soꞌ morem, anoꞌone na noki ya meŋ bun n guꞌuli ya.
13“Tumtum kaeꞌ na tunꞌe tum tis zugsobnama ayi saŋa yinnii. O na baꞌasi kisig yinni ka noŋ yinni. Ya ku nyaŋe kpanbi n a Winaꞌam tumtum ka me a one lem bood arazaꞌase.”
Yesu pianꞌasieba
14Ka Farisee dimi n a bane noŋ ligidi hale la wumi li la, ka pinꞌilne poꞌogid o n laꞌad o. 15Ka Yesu yeli ba ye, “Ya ane nimbane bood ye saalib tenꞌes ye ya a suꞌum. Amaa Winaꞌam miꞌ ya sunya ni a siꞌem. Bun lin ka saalibi gos ka li a bunsuŋ hale la, li ane bunyaalis Winaꞌam saꞌan.
16“Wada ne Winaꞌam nodiꞌesidib da pun deŋim bene ti paae saŋkan ka Joon da moon Winaꞌam naꞌam labasuŋ la, ka soꞌ mekama zigid kpenꞌeb yela. 17Arazana ne dunia gaadug pu toe yaa, amaa Wada la bunbil baa yinni ku niŋ zaalim.
(Mateo 5.31-32; 19.1-12; Maak 10.1-12)
18“Ka one mekama lebis o poꞌa ka toom di poꞌa, o daana niŋ poꞌasaꞌuŋ, ka one mekama di poꞌakan ka o sid lebis la me niŋ poꞌasaꞌuŋ.”
Arazak daan ne Lazarus yela
19Ka Yesu yel ye, “Arazak daan daa be n yeed fuvenlis ban ligidi zuꞌe, ka dit disuma hale ne sumalisim daar wusa. 20Ka noŋ daan yinni me daa be. Ka o yuꞌur buon Lazarus. Ka o niŋgbina wusa a fenꞌed. Ka ba yiti mor o keŋ zinꞌil arazak daan la zaꞌanoorin. 21Ka o tenꞌesid ye o na di dizora bane lut arazak daan la tuon. Ka baas kenna n lien o fenꞌed la.
22“Ka o kpi. Ka Winaꞌam maleknam zaŋ o n keŋ Abraham saꞌan. Ka arazak daan la me daa kpi. Ka ba mum o. 23Ka arazak daan la n daa be bugum teŋin ka dit fara la, ka o godigi o nindaa, ka nye Abraham hale lalle sa, ka Lazarus zinꞌi o tuon. 24Ka arazak daan la buol Abraham ye, ‘M baꞌ Abraham zom m nimbaanlig, ka tum Lazarus ka o zaŋ o nuꞌubil n tien’ kuꞌom n maꞌal m zilim, bozugo m bene bugum poogin n dit fara.’
25“Amaa ka Abraham yel o ye, ‘M biiga tienm ye fun daa be dunia ni saŋsiꞌa la fu daa mor bunsuma, ka Lazarus me daa mor bumbeꞌednam. Amaa nannanna o mor sumalisim kpela, ka fu me dit fara. 26Ka line paas la, bumbok zuluŋ be tinam ne fun sisoogin. Ka soꞌ yaꞌa bood ye o yi kpela n keŋe fu saꞌan, o ku nyaŋee. Ka soꞌ me ku nyaŋ n yi fu saꞌan la n kenn tinam saꞌan naa.’
27“Ka o yel ye, ‘M baꞌ Abraham, li yaꞌa aa ala, m sosid uf ye fu tum Lazarus m baꞌa yin, 28bozugo m mor baꞌabiis anu, ye o keŋ saꞌali ba. Ka li yaꞌa kaꞌ alaa, ba me na ti kenn fara nwa zinꞌig na.’
29“Ka Abraham yel o ye, ‘Moses ne Winaꞌam nodiꞌesidib be ba saꞌan. Kel ka ba diꞌe ban saꞌalug la.’
30“Ka o lebis yel ye, ‘Ayei m baꞌ. Amaa soꞌ yaꞌa vuꞌug kumin ka keŋe ba ni, ba na tiake ba sunya.’
31“Ka o yel o ye, ‘Ba yaꞌa ku siak Moses ne Winaꞌam nodiꞌesidib la noore, ba me ku tunꞌe n siak n diꞌe one vuꞌug kumin la noore.’ ”
17Tuumbeꞌed la yela
(Mateo 18.6-7, 21-22; Maak 9.42)
1Ka Yesu yeli o nyaꞌandolib la ye, “Apanꞌas nidibi kpenꞌes tuumbeꞌedin dim na kena, ka li lee na toe hale n tis bane ke ka li kena la. 2Li naani soꞌon ba yaꞌa nokin neertitaꞌare loon kollin o niŋgoonr ka zaŋ o lobi bas kolugin, n gati on na keen ka yadda niŋidib bama nwa tum tuumbeꞌed. 3Guꞌusimini ya meŋ.
“Fu baꞌabiig yaꞌa tum beꞌed, fun saꞌal o, ka o yaꞌa tiake o tuumbeꞌed la, fun keli o taali n bas. 4Ka o yaꞌa tum uf ne beꞌed noora ayopoi daar yinni, ka yiti keŋ ka leb na yel ye, ‘M tum taal, basi m taal m tuumbeꞌed la zug,’ asee ka fu kee o taali n bas.”
Yadda niŋir la yela
5Ka Tumtumnib la yel Zugsob la ye, “Kel ka ti yadda niŋir zuꞌe.”
6Ka Zugsob la yeli ba ye, “Ya yadda niŋir yaꞌa zuꞌen n zemin soꞌod biilif, ya naani tunꞌe yelin tiig titaꞌakaŋa nwa ye, ‘Vuenm ne fu nyaꞌa la wusa n keŋ lu moꞌarin la sa,’ ka li naani siakini ya noor.
Tumtum n naani tum siꞌem la yela
7“Anoꞌone be ya saꞌan na mor tumtum ka o kuod bee guri o konbid ka tumtum la yaꞌa yiti naan poogin paae na o na yel o ye, kem na ka ti laꞌam di? 8Ayei, o lee na yel o ne ye, ‘Maalimi m diib ka sonꞌ fuug kane a nyain ka mor na n tisi m, ka m yaꞌa di, ka nuu naae, ka li nyaꞌaŋ, ka fu me kena di ka nu.’ Li kaꞌ alaa? 9O na puꞌus tumtum la bareka on yel o ye o tum siꞌel ka o tum laa bee? 10Li ane ala mene n tisi ya, ya yaꞌa niŋ line ka ya Zugsob yeli ya ye ya niŋim, yelimi ye, ‘Ti ane tumtum bane pu nar yoode, bozugo li ane ti tuuma la ka ti tum.’ ”
Yesu n tiꞌeb kukoma piiga la yela
11Ka on da waꞌae Jerusalem la, o daa doli yit Samaria ne Galilee teŋsuk. 12Ka paae teŋkpeŋ siꞌa ni ka kukoma piiga tuꞌos o ka ziꞌe lalle sa 13n kaasidi n yet ye, “Yesu Zugsoba, zomi ti nimbaanlig.”
14Ka on nyee ba la, ka yeli ba ye, “Kemi maalmaanib la saꞌan n paꞌali ya meŋ.” Ka ban ken la ka wiim la basi ba, ka ba a nyain.
15Ka ba yinni n nye ka o kukom la bas o la, o fendigne n zunꞌod Winaꞌam yuꞌur ne kukotitaꞌar 16n kena igin Yesu tuon n sunri n tisid o bareka puꞌusug. O me da ane Samaria nid.
17Ka Yesu yel ye, “Li daa kaꞌane ba piiga nyee laafee? Ka awai la be yaani? 18Bo ka one a saan la maꞌaa n leb na ye o puꞌus Winaꞌam bareka?” 19Ka o yel o ye, “Duom gaadi fu gaadug, ka fu yadda niŋir n tis uf laafe.”
Winaꞌam naꞌam ken na la yela
20Ka Farisee dim buꞌos Yesu saŋa kan ka Winaꞌam naꞌam la na kena. Ka o lebisi ba ye, “Winaꞌam naꞌam la pu kena ne paꞌal siꞌa ka nidib na baŋi. 21Ka soꞌ ku yel ye, ‘Gosima, line nwa kpela bee line be kpeꞌesa la.’ Baŋimi, ka Winaꞌam naꞌam la bene ya soogin.”
22Ka Yesu yeli o nyaꞌandolib la ye, “Dabisa kenna ka ya na bood hale ye ya nye Ninsaal Biig la dabisa la yinni, ka ku nyee lii. 23Ka ba na yeti ya ye, ‘Gosimi kpeꞌe sa, bee, gosimi kpela.’ Mit ka ya keŋ, bee ya doli ba. 24Wenne saa yiti iank saŋgbauŋin ka li nie nyain siꞌem la, ala men ka Ninsaal Biig la na anꞌ, o lebug dabisir la na. 25Asee ka o lee deŋim namis namisug bedego yiiga hale ka zumaaŋ kaŋa nwa dim kiꞌis o.
26“Wuu Noa saŋa ka li da niŋ siꞌem la, ala men ka li na niŋ Ninsaal Biig la ken dabisa la. 27Ba da ditne, ka nuud, ka dit poꞌab, ka ke ka poꞌab kun sidib, n ti paae dabiskan ka Noa kpenꞌ aaruŋin la, ka nyaꞌal ka kuꞌom la kena di ba wusa.
28“Li me na ane ala wuu Lot dabisa da a siꞌem la, ba da ditne, ka nuud, ka daꞌad, ka kuosid, ka but, ka meed, 29ka dabiskan ka Lot toom Sodom teŋin la ka bugum ne titan tuulug n naan saazug lu teŋin na ku ba wusa.
30“Ala men ka li na ae Ninsaal Biig nier dabisa la. 31Ka dabis ban ni, kel ka one be mopil zug ka o laꞌad be yir poogin, o sob da sig na zaŋi o laꞌade keŋe. Ka ala men yaꞌas, one be o poogin da leb na mene. 32Tenꞌesimi line niŋ Lot poꞌa la. 33Ka one mekama ied ye o faaenn o nyovur, bodigidi li ne, ka one bodigidi o nyovur, faandi li. 34M yeti ya ye, yuꞌuŋkan ni, dap ayi na laꞌase gbisid soŋ yinni zug, ka ba na nok yinni ka bas yinni la. 35Ka poꞌaba ayi na laꞌam be neerin ka ba na nok yinni ka bas yinni la. 36Dapa ayi na laꞌam be poogin ka ba na nok yinni ka bas yinni la.”
37Ka nyaꞌandolib la buꞌos Yesu ye, “Zugsoba, yaani?”
Ka o yeli ba ye, “Zinꞌikan wusa ka niꞌim ponꞌosir be la, zinꞌikan la ka zuund me na laꞌas taaba.”
18Pokoonr ne saria kat la yela
1Ka Yesu siilim ba siiliŋ dine na paꞌali ba ye ba sosim Winaꞌam saŋa wusa, ka da genn basi. 2Ka o yeli ba ye, “Saria kat daa be teŋ siꞌa, ka pu zot Winaꞌam ka pu naꞌasid nidibaa. 3Ka pokoonr be teŋ la ni n keŋ o saꞌan n sinꞌigid o saŋa wusa ye, ‘Suŋim maali m yel la tisi m.’
4“Ka pokoonr la kenn saŋa bedego na. Ka o pu bood ye o suŋ oo. Amaa ka saria kat la ti yel o potenꞌerin ye, ‘Baa man pu zot Winaꞌam, ka pu naꞌasid nidib la, 5pokoonr kaŋa n sinꞌigi m siꞌem la zug m na due suŋ o. Ka li yaꞌa kaꞌ alaa, o na giilim ka m meŋ ti genn.’ ”
6Ka Zugsob la yel ye, “Ya wum saria kat beꞌed la daana n yet siꞌem laa?” 7Ka buꞌosidi ba ye, “Winaꞌam ku suŋ o nidib bane sosid o yuꞌuŋ ne nintaŋ, ka di suguru ne baa? O na yuug ka suŋi ya bee? 8M yeti ya ne ye, o na suŋi ya toꞌoto. Amaa Ninsaal Biig la yaꞌa ti leb dunia nwa na, o na nye nidib bane naŋ kpelim niŋid yaddaa?”
Farisee dim ne lampodiꞌes la siiliŋ
9Ka o siilim siiliŋ kaŋa n tis nimbane yel ye, ban miꞌi ba meŋ poos ka ba a popielnam ka neꞌesid bane kpelim la sieba, ye, 10“Dapa ayiꞌiŋa keŋ Winaꞌam puꞌusum yir ye ba sos Winaꞌam, ka yinni a Farisee nid ka oŋa la me a lampodiꞌes. 11Ka Farisee nid la due ziꞌe ka pinꞌil sosidi o meŋ yela yet ye, ‘Winaꞌam, m puꞌus uf bareka, ne man pu wen wuu ninsieba bane a zamdim ne poosa ayi dim ne poꞌasaꞌuŋ dim, bee ka pu wen wuu lampodiꞌes kaŋaa. 12Daba ayopoi wusa puugin man lood noor daba ayi, ka tisid Winaꞌam line mekama ka m kua n nye, yinni, pudugir piiga puugin.’
13“Amaa lampodiꞌes la, on ziꞌene lalle sa, ka pu siaki godigi o nindaa kpaꞌa saazugo. O kudum nweꞌedne o meŋ ka fabin ne yet ye, ‘Winaꞌam, zomi m nimbaanlig; ka m ane tuumbeꞌed sob.’ ”
14Ka Yesu ye, “M yeti ya ne ye, dau kaŋa nwa kul yin ne popielim, ka Farisee nid la kul neem, bozugo, one mekama duꞌosi o meŋ ba na sie o, ka one mekama sie o meŋ ba na duꞌos o.”
Yesu n niŋ biis zut bareka la yela
(Mateo 19.13-15; Maak 10.13-16)
15Ninsieba da more ba biise kena ye Yesu noke o nuꞌus paꞌali ba zutin. Ka o nyaꞌandolib la nye la, ka kad nidib la. 16Ka Yesu buoli ba n yet ye, “Keli ka biis la keenn m saꞌan na ka da kadi baa, bozugo Winaꞌam soꞌolim la ane bamanam taaba din. 17Asida ka m yeti ya ye, on mekama pu diꞌe Winaꞌam naꞌam la wuu biiga, o ku nyaŋe kpenꞌ li nii.”
Kpanꞌa la yela
(Mateo 19.16-30; Maak 10.17-31)
18Ka Jew dim kpeenm yinni buꞌos ye, “Paꞌan suꞌuŋo, ka m na niŋ wala ka na nye nyovur line kaꞌ naare?”
19Ka Yesu buꞌos o ye, “Bo ka fu buoli m ye suꞌum soba? Soꞌo kaeꞌ a suꞌum, asee Winaꞌam gullim. 20Fu miꞌ Winaꞌam noyelug line ye, ‘Da saꞌam poꞌa, da ku nidaa, da zuuda, da di ziri kaseta, naꞌasimi fu baꞌ ne fu ma.’ ”
21Ka o lebis o ye, “Neꞌenam wusa mam dolisi ba sueya m biilimin sa ne anwa.”
22Ka Yesu n wumi li la, ka yel o ye, “Yel yinni maꞌaa kpelim ka fu pu niŋe. Kuosim fun mor siꞌel wusa ka zaŋ ligidi la tod noŋ dim ka fu na mor kpanꞌam arazana ni, ka lem kena doli m.”
23Ka dau la wum neꞌeŋa la ka o sunf saꞌam, bozugo o da ane kpanꞌa hale. 24Ka Yesu gos o kii ka yel ye, “Li toe hale ne bane mor kpanꞌam n na kpenꞌ Winaꞌam naꞌamin. 25Li pu toe ne yugumi na kpenꞌ kparipiim voonrine n paae kpanꞌa na ye o kpenꞌ Winaꞌam naꞌaminee.”
26Ka bane wumi li la yel ye, “Ka anoꞌone na nye faangir yuꞌuse?”
27Ka o yeli ba ye, “Lin ka saalib ku nyaŋ maal la ane naꞌana Winaꞌam saꞌan.”
28Ka Piita yel o ye, “Gosima, ti basi ti ya ka dol uf.”
29Ka Yesu lebisi ba ye, “Asida ka m yeti ya ye, one basi o yir, bee o poꞌa, bee o baꞌabiis, bee o baꞌ ne o ma bee o biis, Winaꞌam naꞌam la yela, 30o na diꞌe ka li gaad bama zumaaŋ kaŋa nwa ni, ka me lem diꞌe nyovur dine kaꞌ naare, saŋkane ken la na.”
Yesu n lem tuꞌas o kuꞌum la yela
(Mateo 20.17-19; Maak 10.32-34)
31Ka o doli o nyaꞌandolib piiga ne ayiꞌiŋa la yi kpeŋi n yeli ba ye, “Kelisimi, ti kenne Jerusalem, ka line mekama ka Winaꞌam nodiꞌesidib da sob gbauŋin Ninsaal Biig la yela la na niŋe ameŋa. 32Ka ba na gbanꞌ o n tis bane kaꞌ Jew dima, ka ba na laꞌ o, ka yaal o, ka tubis nintoondi n mad o, 33ka na buꞌ o ka ku o, amaa li daba atanꞌ daar o na vuꞌug kumin.”
34Ka ba pu baŋ on yet siꞌel la gbin ne, o da pianꞌ pianꞌad la ka li pu kpenꞌe ba yaꞌamine ka ba pu baŋi li gbin ne.
Yesu n tiꞌeb zunzoŋ la yela
(Mateo 20.29-34; Maak 10.46-52)
35Ka Yesu n ti ponr Jeriko la ka nye zunzoŋ ka o zinꞌi suer kukpeŋi n sosid, 36ka on wum nidib la gat la ka buꞌos ye, “Boo la?” 37Ka ba yel o ye, “Yesu one a Nazaret nid la gat.”
38Ka o tansid ye, “Yesu, David yaaŋa, zomi m nimbaanlig.”
39Ka nimbane be o tuon la tansid o, n yet o ye, “Kel vuud.” Ka o maligim tansidi agola gola ye, “David yaaŋa, zomi m nimbaanlig.”
40Ka Yesu ziꞌen ka yeli ba ye ba dol o kenn o saꞌan na. Ka on ti liꞌel Yesu la ka Yesu buꞌos o ye, 41“Fu bood ye m niŋ bo n tisi fu?”
Ka o lebis o ye, “Zugsoba m boodne ye m nyet.”
42Ka Yesu yel o ye, “Nyem yaꞌas, ka fu yadda niŋire tis uf laafe.” 43Ka o nini kpelim lak ka o dol Yesu n zunꞌod Winaꞌam yuꞌur. Ka nidib la wusa nyee li la, ka me tisid Winaꞌam naꞌasi.
19Yesu ne Zakeyus yela
1Ka Yesu da ti yi Jeriko teŋin. 2Ka dau soꞌ be anina, ka o yuꞌur buon Zakeyus. O da ane lampodiꞌes kpeenm, ka mor ligidi bedego. 3O daa bood ye o baŋ Yesu n a soꞌ, amaa ka ku nyaŋee, bozugo nidib la galisne, ka o me a niŋgiŋ. 4Dinzug ka o zo gaad tuon n keŋ du tiig ye o nye Yesu, bozugo o na ti yi zinꞌikan.
5Ka Yesu n ti paae zinꞌikan la, ka o gos agola, ka nye o ka ye, “Zakeyus, sigim toꞌoto na, bozugo m ye m gbenne fu yin zina.” 6Ka o sig toꞌoto na, ka diꞌe o ne sumalisim.
7Ka ban nye li la, ba pinꞌili nyaꞌamidi nyon n tisid taaba ye, “O keŋ ye o sig tuumbeꞌed la sob yin.”
8Ka Zakeyus ziꞌen, ka yel ye, “M Zugsoba, m na zaŋi m arazak pusuk n tis noŋdim. Ka m yaꞌa zamne soꞌ siꞌel, m na lebis n tis o zinꞌisa anaasi.”
9Ka Yesu yel o ye, “Faangir la kpenꞌ yikaŋa zina, bozugo Zakeyus me ane Abraham yaaŋ. 10Ka Ninsaal Biig la kena ye o ia bane bodig la, n faann ba.”
Salima laꞌaf la siiliŋ
11Ka ban daa nan kpen kelisid la, ka Yesu siilimi ba siiliŋ. O da pu lal ne Jerusalem ka nidib la tenꞌesid ye Winaꞌam soꞌolim na nie saŋkan la. 12Dinzug ka o yel ye, “Naꞌabiig daa be, ka keŋ teŋ lalle ye o di naꞌam n leb na. 13Ka on nam pu keŋ la, ka o buol o tumtumnib piiga n tisi ba salima laꞌaf yinni yinni, n yeli ba ye, ‘Nokim ligidi la n tolim, ka m keŋ ka leb na.’
14“Amaa o soꞌolim nidib kis o, ka on gaad la ka ba tum tumtumnib ye ba yel o ye, ‘Ti pu bood ye dau kaŋa a ti naꞌaba.’
15“Ka on di naꞌam la, ka leb kul na ka ke ka ba buol tumtumnib ban ka o daa tis ligidi la, ka ba kena, ka o buꞌosi ba ye o baŋ nid wusa tolim nye nyood siꞌem.
16“Ka one kenn yiiga la yel o ye, ‘M Zugsoba, fu laꞌaf la nyood duꞌalne bu piiga.’
17“Ka o yel o ye, ‘Tumtumsuŋ nwa! Fu maal yelmeŋir ne bunbiꞌela, dinzugo fu na soꞌe teens piiga.’
18“Ka one paas ayi la me kena n yel ye, ‘M Zugsoba, fu laꞌaf la nyood duꞌalne abu nu.’
19“Ka o yel o men ye, ‘Fun na soꞌe teens anu.’
20“Ka one paas me kena n yel ye, ‘M Zugsoba, fu laꞌaf la nwa, lin ka m vilig ne pien n suaꞌ la, 21bozugo m zot uf ne, fune a kpiꞌeuŋ sob la zug. Fu nokidne bun lin ka fu pu digile, ka bun lin ka fu pu bude.’
22“Ka o yel o ye, ‘Tumtumbeꞌug nwa, fu noor pianꞌad la gbanꞌ uf. Fu baŋ ye m ane kpiꞌeuŋ sob, ka nokid bun lin ka m pu digile, ka bun lin ka m pu bude? 23Bo yela ka fu pu zaŋ m ligidi la n niŋ banki ni, ka man leb na la m naan ku diꞌen m ligidi ne nyoode?’
24“Ka o yel bane ziꞌe anina la ye, ‘Diꞌem o laꞌaf yinni la n tis one mor ligidi piiga la.’
25“Ka ba yel o ye, ‘Zugsoba, on pun mor ligidi piiga sa.’
26“Ka o lebisi ba ye, ‘On mekama mor la, ba na lem tis o. Ka one pu mor la, hale on mor siꞌel la ba na diꞌe li. 27Amaa m biꞌemnam bane pu bood ye m soꞌe ba la, more ba na kuu ba m tuon.’ ”
Yesu n daa kpenꞌ Jerusalem teŋin la yela
(Mateo 21.1-11; Maak 11.1-11; Joon 12.12-19)
28Ka Yesu n daa paꞌal nidib la naae la, o daa gaad tuon n ken Jerusalem. 29Ka on daa paad Betfage ne Betani, teens bane kpiꞌe Olives zuer la, o daa tum o nyaꞌandolib ayi 30ye, “Kem teŋ kane be suer kukpeŋ la. Ya yaꞌa paae, ya na nye buŋsiaꞌasiŋ, ka ba lo ziꞌel, on zug ka soꞌ nam pu banꞌa. Yidigim o mor o na. 31Ka soꞌ yaꞌa buꞌosi ya ye wala ka ya yidigid o, yanam lebisim ye, Zugsob la bood o.”
32Ka bane ka o tum la, paae nye wuu on yeli ba siꞌem la. 33Ka ban yidigid buŋsiaꞌasiŋ la, li daan buꞌosi ba ye, “Bo ka ya yidigid buŋ la?”
34Ka ba lebisi ba ye, “Zugsob la bood o.”
35Ka ba mor o kenn Yesu saꞌan na, ka zaŋ ba fuud n paꞌal buŋ la zug n banꞌal Yesu. 36Ka on ken la, ba yadigi ba fuud suer la zug.
37Ka on daa liꞌel Olives zuer sigsirin la, o nyaꞌandolib la wusa daa pinꞌil n maan sumalisim n duꞌosi ba kukoya n pianꞌad Winaꞌam yuꞌur ne o tuumtitada ban ka ba nye la zug, 38n yet ye, “Yelsum be ne naꞌab kane kenna ne Zugsob Winaꞌam yuꞌur la. Sumalisim be arazana ni, ka Winaꞌam yuꞌur suŋ la nye duꞌosug.”
39Ka Farisee dim sieba be nidib sisoogin anina, ka yel o ye, “Paꞌana, tansimi fu nyaꞌandolib la, ka ba bas vuud.”
40Ka o lebisi ba ye, “M yeti ya ye, bama yaꞌa ke vuud, kuga gbaꞌ na pianꞌa man.”
Yesu n daa kum Jerusalem nidib la yela
41Ka on daa liꞌel, ka nye Jerusalem teŋ la, o daa kumne teŋ la zug, 42n yeti ba ye, “Ya yaꞌa miꞌine zina nwa, dine na tisi ya laafe, li naan aan suꞌum! Amaa li suaꞌane, ka ya nini ku nyee li. 43Bozugo li saŋa na kena, ka ya biꞌemnam na ti tu n maal zaŋguom n giligi ya teŋ, ka ya nidib ku tunꞌe yii. 44Ba na kuu ya, laꞌam ne nimbane ka ba gilig la, ka ku ke ka tandianꞌan baa yinni sunꞌul li tiraan zugo, bozugo, ya pu baŋ faangir la ken la saŋa.”
Yesu n daa kpenꞌ Winaꞌam puꞌusum yin la yela
(Mateo 21.12-17; Maak 11.15-19; Joon 2.13-22)
45Ka Yesu kpenꞌ Winaꞌam puꞌusum yin la n pinꞌil n kat bane kuosid kuosim la n yiisid, 46ka yeti ba ye, “Li sobne Winaꞌam gbauŋin ye, Winaꞌam ye, ‘M yir na ane puꞌusum yir.’ Amaa yanam zaŋi li n maal naꞌayiis yir.”
47Ka daar wusa ka o be Winaꞌam puꞌusum yin la n paꞌan nidib. Ka Winaꞌam maalmaan kpeenmnam la ne gbauŋmiꞌidib la ne teŋ la kpeenmnam daa ied sueya ye ba ku o. 48Amaa ba da guꞌuŋne, bozugo nidib la wusa daa kelisid o pianꞌad la suꞌuŋa.
20Yesu paŋ nyeeb la yela
(Mateo 21.23-27; Maak 11.27-33)
1Daar yinni ka Yesu be Winaꞌam puꞌusum yin n paꞌan nidib ka moon labasuŋ la n tisidi ba la, ka maalmaan kpeenmnam ne gbauŋmiꞌidib ne kpeenmnam sieba 2kena n yel o ye, “Yelimi ti fun nye paŋ kaŋa zinꞌisiꞌa. Ka anoꞌone tis uf ka fu more niŋid neꞌenam la?”
3Ka o lebisi ba ye, “Mam me na buꞌosi ya buꞌosug yinni. Yelimini m. 4Ka Joon kuꞌom suub la da yine Winaꞌam saꞌan na bee saalib saꞌane?”
5Ka ba pinꞌile nweꞌed taaba suora n yet ye, “Ti yaꞌa ye li yine Winaꞌam saꞌan na, o na yeli ti ye, ka bo ka ti pu siaki? 6Ka ti me yaꞌa ye li yine saalibin na, nidib la wusa na lobi ti ne kuga, bozugo nidib la siak ye Joon da ane Winaꞌam nodiꞌes.”
7Ka ba guꞌuŋ ka lebis o ye, “Ti ziꞌ lin yi zinꞌisiꞌa naa.”
8Ka Yesu me yeli ba ye, “Mam me ku yeli ya mam nye paŋ kan ka m more tum neꞌenam la yi zinꞌisiꞌa naa.”
Lombonꞌog sob tumtumnib la siiliŋ
(Mateo 21.33-44; Maak 12.1-12)
9Ka Yesu yeli ba siiliŋ kaŋa ye, “Dau soꞌ da maali o lombonꞌogo n seꞌ tiis. Ka nwienn keŋ teŋ lalug sa n yuug ka noki o lombonꞌog la n niŋ poguꞌudib nuꞌusin. 10Ka bunib saŋa paae ka o tum tumtum ye o keŋ poguꞌudib la saꞌan n diꞌe o din na. Ka ba buꞌ o n lebis o ne nuꞌuzaalis. 11Ka o lem tum yinni ba saꞌan na ka ba buꞌ o beꞌed beꞌede n kad o bas ne nuꞌuzaalis men. 12Ka o sin ka maligim tum yinni n paꞌasi atanꞌ, ka ba poaꞌalim o ka yiis o lombonꞌogin la n bas.
13“Ka lombonꞌog sob la yel ye, ‘M yuꞌun na niŋ wala? M yaꞌa na zaŋne m meŋ biigi n tum ka li yaꞌa a one ba na naꞌas o.’
14“Ka poguꞌudib la nye o meŋ biig la, ba yel ye, ‘Eheenn! Oŋa soꞌe faar la, keli ka ti kuu o ka faar la liebi ti din.’ 15Ka ba gbanꞌ o n veꞌegi yi lombonꞌogin la n kuu o.”
Ka Yesu buꞌosi ba ye, “Ya tenꞌes ka lombonꞌog la sob na niŋ nimbama wala? 16O na kena n ku nidib la ka toom nimpaala n ke ka ba gur lombonꞌog la.”
Ka nidib la wumi ala la, ka ye, “Neꞌeŋa ku naam baꞌa biꞌelaa.”
17Ka Yesu gosi ba ka yel ye, “Ka neꞌeŋa gbin a bo ka ba sob Winaꞌam gbauŋin la, ye,
‘Kugkan ka tanmeedib neꞌes la
lieb lodigin kugsuŋo.’
18Ka one pansigi lu kugkan zug na benim benim, ka li yaꞌa lu diinl soꞌ zug, li na medig o.”
Lampo yoob la yela
(Mateo 21.45-46; 22.15-22; Maak 12.12-17)
19Ka gbauŋmiꞌidib ne maalmaan kpeenmnam baŋ ye o siilim siiliŋ kaŋa ne ban la ka bood ye ba gbanꞌ o saŋkan, amaa ka zot nidib la dabiem.
20Ka ba maligim bo yaꞌa n bo nimbiꞌes bane maꞌ ye ba ane sida dimi tumi ba ye ba maal yaꞌam ne yaꞌam gbanꞌ o ne o pianꞌadin, ka mor o keŋ niŋ gomena nuꞌusin. 21Line a ban buꞌos o ye, “Paꞌana, ti miꞌ ye, fu pianꞌad ka paꞌane line dol suer ka pu mor baragaŋaa, ka paꞌane Winaꞌam yela ne sida. 22Li dol suer ye ti yo lampo n tis naꞌab Kaisa bee li pu dol suere?”
23Ka o baŋi ba zam la ka yeli ba ye, 24“Mor laꞌaf yinni na.” Ka ba mor na. Ka o buꞌosi ba ye, “Anoꞌon foto ne anoꞌon yuꞌure n sobi tabili li ni?”
25Ka ba lebis ye, “Li ane naꞌab la din.”
Ka Yesu yeli ba ye, “Tisimi naꞌab Kaisa line aa o din ka me tisi Winaꞌam line aa o din.”
26Ka ban ye ba zam o ka gbanꞌ o nidibin la, ka mak o guꞌuŋ ne on pianꞌ siꞌem la, ka on lebisi ba siꞌem la paki ba ka ba lebi a baanlim.
Kuꞌum vuꞌugir la yela
(Mateo 22.23-33; Maak 12.18-27)
27Ka Sadusii dim bane ye kuꞌum vuꞌugir kaeꞌ la sieba kenn o saꞌan na 28n buꞌos o ye, “Paꞌana, Moses da sob wada gbauŋin digili ti ye, ‘Soꞌ baꞌabiig yaꞌa kpi ka mor poꞌa ka o kaꞌa biise, on dim o pokoonr la n duꞌa biise n tis one kpi la.’ 29Gosima, baꞌabiisa ayopoi da be, ka yiigsob la di poꞌa ka o nam pu duꞌa ka o kpi, 30ka one tiaꞌal la me di pokoonr la ka kpi men. 31Ka one paas atanꞌ la me niŋ ala. Ka ba di pokoonr la yinni yinni n kaligi ba wusa ka me kpii ba bayopoi la wusa ka ba soꞌ saꞌan pu duꞌa biiga. 32Ka li nyaꞌaŋ la ka poꞌa la me kpi. 33Ba bayopoi la wusa di poꞌa la, ka kuꞌum vuꞌugir daar yaꞌa paae anoꞌon na soꞌe poꞌa la?”
34Ka Yesu lebisi ba ye, “Zumaaŋ kaŋa dim sieba dit poꞌab ka kun sidib, 35amaa bane ka Winaꞌam gbanꞌe ka ba nar ye ba kpenꞌ dunia kane ken la na ne kuꞌum vuꞌugirin la, pu dit poꞌab bee kun sidiba. 36Ba ku nyaŋe lem kpii, bozugo ban ne maleknam zemne ka a Winaꞌam biis ka a nimbane vuꞌug kumin. 37Ka Moses paꞌali li nyain nyain ye, bane kpi la na vuꞌug kumin, ne zinꞌikan ka li sob tituug bugum diib yela la, ka o buol Zugsob la ye ‘Abraham Winaꞌam ne Isaak Winaꞌam ne Jakob Winaꞌam la.’ 38Dinzugo Zugsob la ane Winaꞌam one gur bane voe ka niŋ o yadda, bozugo o saꞌan ka nidib wusa mor nyovur.”
39Ka gbauŋmiꞌidib la sieba lebis o ye, “Paꞌana, fu pianꞌ suꞌuŋa.” 40Ba yuꞌun da zot ne ban na lem buꞌos o siꞌel yaꞌas.
Kiristo la yela
(Mateo 22.41-46; Maak 12.35-37)
41Ka Yesu yeli ba ye, “Wala ka ba yel ye, Kiristo ane David yaaŋa? 42Ka David pun deŋim yel Winaꞌam yuuma gbauŋin ye,
‘Zugsob la yeli m Zugsob ye,
“Zinꞌinimi m datiuŋ,
43hale ka m ti maal fu biꞌemnam la,
ka ba be fu noba teŋir.” ’
44Ka David meŋ sadigim buol o ye, ‘Zugsoba’ la, li niŋ wala ka o a David yaaŋa?”
Gbauŋmiꞌidib la yela
(Mateo 23.1-36; Maak 12.38-40)
45Ka nidib la wusa toba ni ka o yeli o nyaꞌandolib la ye, 46“Guꞌusimi ya meŋ ne gbauŋmiꞌidib bane bood ye ba giligid ne fubeda, ka bood ye nidib puꞌusi ba daꞌan, ne zinꞌisuma laꞌasug doodin, ne zinꞌibane a naꞌasi zinꞌis diꞌema zinꞌisin, 47ka faand pokonya ya ka maꞌ sosid Winaꞌam ne pianꞌatoog. Ba na nye koosbeꞌed bedego.”
21Pokoonr piini la yela
1Ka o godigi gos ka nye kpanꞌamnam la more ba piini n suud puꞌusum yir ligidi daka ni la, 2ka nye pokoonr noŋ daan ka o kena n su koba ayiꞌiŋa. 3Ka o ye, “Asida ka m yeti ya ye, pokoonr noŋ daan kaŋa nwa su bedego gaadi ba wusa. 4Ban wusa yiisne bun bedug kan ni ka ba more na n suud. Amaa on one a noŋ daan la, nok o zanꞌa zanꞌa n tis ka ke zaalim.”
5Ka sieba pianꞌ puꞌusum yir yela ban nok kugsuma n maali li la ka li venl hale laꞌam ne piini line ka ba tisid la. 6Ka Yesu yeli ba ye, “Dabisir kenna ka bun ban ka ya nyet la, ba ku ke ka kugir yinni kpelim li tiraan zuginee. Ba na lobi ba wusa bas teŋin.”
Daamug ne namisug la yela
7Ka ba buꞌos ye, “Paꞌana, saŋkan ka li ye li naam? Ka lin n ti ye li naam saŋsiꞌa la, nyalim bo na ti be ka ti nye?”
8Ka Yesu yel ye, “Guꞌusimi ka da ke ka ba maꞌa ya ka ya yidige; ka nidib bedego na ti noki m yuꞌuri kena n yet ye, ‘Mane la,’ bee yet ye, ‘Saŋa la liꞌeliya.’ Da doli nimbamanam taaba. 9Ka ya yaꞌa wum tanp yela ne zaba yela, yanam da zoti dabiem, ka asee ka neꞌenam naam yiiga, amaa naar la lee ku kpelim doli lii.”
10Ka yeli ba ye, “Teens na zabid ne taaba, ka naꞌab soꞌolim zabid ne naꞌab soꞌolim men, 11ka teens miꞌuŋ na be hale galis ka koꞌom na lu zinꞌis bedego ka wibeꞌednam line lomisid nidib la na be, ka ya na nye bunnyalima line mor dabiem saazug.
12“Ka neꞌeŋanami ti ye li naam la, ba na gbanꞌe ya namisi ya n more ya keŋ laꞌasug doodin ne sareganamin, ka more ya kenn naꞌanam ne gomenanam tuon na mam yuꞌur zug. 13Saŋa kan ka ya yuꞌun mor suere ye ya pianꞌ m yela. 14Li yaꞌa ti a ala, yanam gbanꞌamini ya meŋ ka da ke ka yaname na lebis siꞌem la paki yaa. 15Ka m na tisi pianꞌad ne yaꞌamsuŋ line ka ya dataas la ku nyaŋe lebisi ya, bee kiꞌisi yaa. 16Ya saamnam ne manam ne ya baꞌabiis ne ya teŋin dim ne ya zuanam na gbanꞌe ya n tis kpiꞌeuŋ dim ka ba na kuu ya sieba, 17ka nidib wusa na kisi ya mam yela. 18Ka ya zuobid baa yinni ku bodige. 19Ka ya modigir la zug ka ya na faaenn ya nyovur.
Yesu n tuꞌas Jerusalem saꞌuŋ la yela
(Mateo 24.15-21; Maak 13.14-19)
20“Ya yaꞌa ti nye ka sogianam giligid Jerusalem, yanam baŋim ka li saꞌuŋ liꞌeliya. 21Keli ka bane be Juuda teŋin zoo du zueya, ka ke ka bane be teŋpoodin la widig ka bas teŋpood la, ka bane be teŋ la teŋkpemis da kena kpenꞌee. 22Ka neꞌeŋa a tuumbeꞌed namisug dabisir la, ye li ke ka line da sob Winaꞌam gbauŋin la niŋ sida. 23Woo! Li na toe n tis bane mor poos ne bane mor bilies saŋkan la. Namistitaꞌar na paae teŋkan la ni ka Winaꞌam sunf na pelig ne nimbama. 24Ka ba na zaŋ zaba suꞌus n kuu ba, ka buudi bane kaꞌ Jew dim na gbanꞌe ba wuu sarega dim ne n more kenn ba teensin ka poligim Jerusalem n saꞌami li ka ba saŋa nyaan ti paae.
Ninsaal Biig la ken la na yela
(Mateo 24.29-31; Maak 13.24-27)
25“Nyalima na be winigin ne nwadigin ne nwadibibisin ka dunia ni ka buudi na nye yelpakir ka li na lidigi ba, ateuk ne kuꞌopila n na leꞌed hale ka maan tukpeedug la zug. 26Ka dabiem na ke ka nidib lidig ne ban na nye yel kane na naam dunia ni la, Winaꞌam n na dam bunam line mor kpiꞌeuŋ saazugin ka ba toom la zug. 27Saŋkan la ka ba na nye ka Ninsaal Biig la be saŋgbana ni kenna ne o paŋ wusa ne naꞌam pipilim. 28Ka neꞌenam yaꞌa ti pinꞌili naamid, duom ziꞌen, ka godigi gos agol; ka ya yolisim la pu lallaa.”
Tiis la siiliŋ
(Mateo 24.32-35; Maak 13.28-31)
29Ka Yesu yeli ba siiliŋ ye, “Gosim kekaŋ ne tiis wusa. 30Ya yaꞌa ti nye ka ba vaand soog, ya meŋ miꞌ ye seeung ponri. 31Ala men ya yaꞌa ti nye ka neꞌenam naamid, ya nam baŋim ka Winaꞌam naꞌam la ponri.
32“Asida ka m yeti ya ye, neꞌenam na naam ka zumaaŋ kaŋa nyaan gaad. 33Saazug ne dunia na gaad ka mam pianꞌuk la ku gaade.
Meŋ guꞌusug la yela
34“Guꞌusimi ne ya meŋ ka ya soꞌ yaꞌam da peꞌel ne diꞌema ne danuur ne siꞌelnam yela line paki ya beilim laa, ka daakan la da ti libigi ya 35wuu baŋi gbanꞌad siꞌel siꞌem laa. Ala men li na ti libig nidib bane be dunia ni la wusa. 36Baŋimi ka kpelim be suꞌuŋa ne Winaꞌam sosug ye ya ti nye paŋkan ka ya na ti nyaŋ luak line na ti naam, ka me nyaŋe ziꞌen Ninsaal Biig la tuon.”
37Ka daar mekama ka o paꞌani ba Winaꞌam puꞌusum yin, ka zaam yiti maꞌae ka o keŋ gbenn soꞌ saꞌan zuekan ka ba buon ye Olives zuer la zug. 38Ka bekeeung asuba ka nidib wusa laꞌased o saꞌan Winaꞌam puꞌusum yin la n kelisidi o pianꞌad.
22Judas n ye o zam Yesu la yela
(Mateo 26.1-5, 14-16; Maak 14.1-2, 10-11; Joon 11.45-53)
1Maluŋ kane buon ye kum malek gaadug ka ba onbid bodobodo kane ka dabin pu gendig la da ponre. 2Ka maalmaan kpeenmnam ne gbauŋmiꞌidib la makid ban na nye suesiꞌa n kuu Yesu ka lee zot nidib la dabiem.
(Mateo 26.14-16; Maak 14.10-11)
3Ka Sutaana kpenꞌ Judas one ka ba buon ye Iskariot la ka a Yesu nyaꞌandolib la yinni sunfin. 4Ka o keŋ maalmaan kpeenmnamin ne kpiꞌemnam bane gur Winaꞌam puꞌusum yir la saꞌan, n yeli ba on na niŋ siꞌem zam Yesu ka ba gbanꞌ o. 5Ka ba sunya maꞌae hale ka ba ye ba na tis o ligidi. 6Ka o siak ka bo yaꞌa saŋa kan ka nidib la kaeꞌ la ye o zam Yesu.
Yesu n ye o di maluŋ tienr la yela
(Mateo 26.17-25; Maak 14.12-21; Joon 13.21-30)
7Ka maluŋ la dabisir paae, dabiskan ka ba na ku malek gaadug peꞌog la, 8ka o tum Piita ne Joon n yeli ba ye, “Kem tiꞌebi maluŋ la diib n digil ka ti kena di.”
9Ka ba buꞌos o ye, “Yaani ka ti na keŋ tiꞌebi li n digile?”
10Ka Yesu yeli ba ye, “Gosimi ya, yaname kpenꞌed teŋpoogin la, ya na nye dau ka o zeed yuur ne kuꞌom, yanam on dol o kpenꞌ on kpenꞌed yisiꞌa la, 11ka yel yisob la ye, ‘Paꞌan la buꞌosid ye, saam dokan ka o na di maluŋ la diib ne o nyaꞌandolib la be yaani?’ 12Ka o na paꞌali ya yir ka ba mee li tugis agol. Tiꞌebimi anina n guri ti.”
13Ka ba keŋ, ka on yeli ba siꞌem la, li sid niŋi ala, ka ba tiꞌeb maluŋ la yela.
Zugsob diib la yela
(Mateo 26.26-30; Maak 14.22-26; 1 Kor. 11.23-25)
14Ka li saŋa paae la ka Yesu zinꞌin ne o Tumtumnib la, 15ka yeli ba ye, “M pun bood hale ye man ne yanam di malek gaadug dikaŋa ka m nyaan namis. 16Ka m yeti ya ye, m ku lem dii li yaꞌase, asee ka li niŋ sida Winaꞌam soꞌolimin la.”
17Ka o zaŋ nwam, ka on tis Winaꞌam bareka puꞌusum naae la o yel ye, “Zaŋimi neꞌeŋa n pudugi n tisi taaba; 18ka m yeti ya ye nannanna kulim waae sa, m ku lem nu tiwela daam n ti paae Winaꞌam soꞌolim la ken saŋa.”
19Ka o nok bodobodo, ka on tis Winaꞌam bareka puꞌusum naae la, ka gbenꞌesi li n tisi ba n yet ye, “Neꞌeŋa aa m niŋgbiŋ lin ka m zaŋi tisi ya. Niŋimi neꞌeŋa ka tenri m yela.”
20Ka ala men ban di diib la naae la, o zaŋ nwam la n yel ye, “Nwam kaŋa nwa daam la ane m ziim line maal nonaar paal ka na yi ya yela la. 21Amaa gosimi ka one ye o zam man la nuꞌug ne mam nuꞌug laꞌam be diibin kpela. 22Ka Ninsaal Biig la na kpi wuu Winaꞌam pun deŋim gbanꞌe siꞌem la, ka one na zam o la, li na toe hale tis o.” 23Ka ba yuꞌun pinꞌili buꞌosid taaba one na niŋ lina?
Ninvosuŋ nwaꞌasug la yela
24Ka noŋgban nwaꞌar due ba soogin hale, one na a ba ninvosuŋ yela. 25Ka o yeli ba ye, “Dunia kaŋa naꞌanam paꞌan nidibi ba paŋ, ka kpiꞌeuŋ dim la ke ka nidib buoni ba ye, ‘Nidib la zuanam.’ 26Da ke ka li ane ala ya nii, amaa keli ka ya kpiꞌeuŋ dim lee liebi wuu bunbil ka ya kpeenm lieb one tumi tisidi ya. 27Ka anoꞌone a kpiꞌeuŋ soba, one zinꞌi dit diib bee one tumi tisid o? Li kaꞌa biꞌesugo, li ane one zinꞌi dit la. Amaa mam be ya soogin nwaa n wen wuu one tumi tisidi ya.
28“Yaname a bane modig ka laꞌam be ne m saŋa kan ka m be makir poogin la. 29M Baꞌ Winaꞌam tisi m soꞌolim suer la, ala men ka m tisidi ya soꞌolim suer. 30Ya na dit ka nuud ne man, ka zinꞌin naꞌam gbana zutin n kat Israel dim buudi piiga ne ayi la saria.”
Yesu n yel Piita na kiꞌis o la yela
(Mateo 26.31-35; Maak 14.27-31; Joon 13.36-38)
31Ka Yesu yel ye, “Simon, Simon, guꞌusim ka Sutaana sosid suer ye o dami ya gaans wuu ki ne, 32amaa m sos Winaꞌam tisid uf ye fu yadda niŋir da guꞌuŋe. Ka fu yaꞌa ti tiake lem doli m yaꞌase, fun on kpeꞌeŋi fu baꞌabiis la.”
33Ka Piita lebis yel o ye, “Zugsoba, mam tiꞌebne ye m dol uf, hale baa ba yaꞌa kpenꞌesidi uf sarega bee kuub zinꞌigin gba.” 34Ka o yel ye, “Piita, m yet uf ne ye, yuꞌuŋa nwa noraug ku kaase ka fu na kiꞌis noora atanꞌ ye fu ziꞌi ma.”
Buorig ne kolug ne zaba suꞌug la yela
35Ka o buꞌosi ba ye, “Mam tumi ya ka ya pu mor buoris ne kon ka pu pit taꞌada la, siꞌel poꞌogi yaa?”
Ka ba lebis ye, “Ayei.”
36Ka o yeli ba ye, “Amaa nannanna, kel ka one mor buorig zaŋi li ka one me mor kolug me zaŋi li. Ka ke ka one kaꞌa zaba suꞌug la kuosi o kparib n daꞌ. 37Ka m yeti ya neꞌeŋa ye, line sob Winaꞌam gbauŋin ye, ‘Ba laꞌam kaal o peꞌes tuumbeꞌed dimin la’ ane man yela ka li me sid na niŋ asida. Ka line da sobi m yela la saŋa pun paae.”
38Ka ba yel ye, “Zugsoba, gosima zaba suꞌus ayiꞌiŋa nwa.”
Ka o yeli ba ye, “Li siaꞌaleya.”
Yesu n sos Winaꞌam Olives zuerin la yela
(Mateo 26.36-46; Maak 14.32-42)
39Ka o yi doogin la n toom wuu on yiti niŋid siꞌem la n ken Olives zuer zug ka o nyaꞌandolib dol o. 40Ka o paae zinꞌigin la ka yeli ba ye, “Sosimi Winaꞌam ka ya da kpenꞌ maksiꞌa nii.” 41Ka o vurigi ba saꞌan biꞌela n igin n sosid Winaꞌam ye, 42“M Baꞌa, li yaꞌa ane fu boodim, nokim nwam kaŋa line a namisug la m saꞌan sa. Amaa kaꞌane ye m sunf boodim, amaa kel ka fu boodim maal.” 43Ka Winaꞌam malek yi arazana ni na n kpeꞌeŋid o. 44Ka o be anina namisid ka maligim sosid hale ka onsir yuꞌun wen wuu ziim tuꞌadi lut teŋ kora, kora.
45Ka on due o Winaꞌam sosugin la n lebi o nyaꞌandolibin la, o paae ka ba gbisidne ba susaꞌaŋ zug, 46ka o buꞌosi ba ye, “Bo ka ya gbisida? Niemi n sosi Winaꞌam ka ya da kpenꞌ makirine.”
Ba n gbanꞌe Yesu siꞌem la yela
(Mateo 26.47-56; Maak 14.43-50; Joon 18.3-11)
47Ka on daa nam be anina pianꞌad la, ka nidib bedego kpelim kena ka o nyaꞌandolib yinni one yuꞌur buon Judas la be ba tuon. Ka o deŋim mir Yesu saꞌan n puꞌus o. 48Ka Yesu yel o ye, “Judas, fu ye fu zam Ninsaal Biig la ne puꞌusugo?”
49Ka o nyaꞌandolib bane laꞌam ziꞌe ne o ka nye line naamid la yel ye, “Zugsoba, ti zaŋi ti suꞌus la zab bee?” 50Ka yinni kia maalmaan kpeenm yamug datiuŋ tobiri fiꞌig.
51Ka Yesu yel ye, “Ayei, da lem niŋ neꞌ yaꞌase.” Ka siꞌis dau la tobir ka li lebi tug.
52Ka Yesu yel maalmaan kpeenm ne Winaꞌam puꞌusum yir kpiꞌemnam ne kpeenmnam sieba bane ye ba gbanꞌ o la ye, “Ya ken ne suꞌuraad ne balaya ye ya gbanꞌ m wuu m ane naꞌayiig bee? 53Mam daa yiti be ne ya daar mekama puꞌusum yin la, ya pu gbanꞌe ma. Amaa saŋa kane ka Sutaana one soꞌe lik paŋ be la ka ya mor yaꞌa.”
Piita n kiꞌis Yesu la yela
(Mateo 26.57-58, 69-75; Maak 14.53-54, 66-72; Joon 18.12-18, 25-27)
54Ka ba gbanꞌe Yesu n mor o keŋ maalmaan kpeenm yin, ka Piita be nyaꞌaŋi labisidi dol biꞌel biꞌel lale sa. 55Ka ba nyuꞌe bugum zak la teŋsuk ka laꞌase zinꞌi ka Piita me zinꞌi ne ba. 56Ka Piita laꞌam zinꞌi ne ba ka bugum la nie ka poꞌasad bil yinni one a tumtum nye o ka yel ye, “Dau kaŋa me dol Yesu.”
57Ka Piita kiꞌis nyain n yet ye, “Poꞌaa, man kulim ziꞌ o.”
58Ka li lem niŋ biꞌela yaꞌas ka ninsoꞌ nye o ka yel ye, “Fu me ane ba yinni.” Ka Piita yel ye, “Dauu, mam kaꞌa ba yinnii.”
59Ka li lem niŋ biꞌela peꞌes yaꞌas ka yinni lem mudigid yet ye, “Biꞌesug kaꞌasige ka dau kaŋa yiti laꞌam be ne o, bozugo o ane Galilee nid.”
60Ka Piita yel ye, “Dauu, mam pu baŋ fun pianꞌad siꞌel la gbin ne.” Ka on nam kpelim be anina pianꞌad la ka noraug kpelim kaas. 61Ka Zugsob la giꞌe gos Piita. Ka Piita tenꞌes Zugsob la pianꞌuk la, on paꞌa yel o siꞌem ye, “Noraug ku ti kaas zina nwaa, ka fu na kiꞌisi m noora atanꞌ.” 62Ka o yi yiiŋe n kaas hale.
Ban n laꞌ Yesu ka fiꞌeb o la yela
63Ka dap bane gur Yesu la laꞌ o ka buꞌ o, 64ka zaŋ fuugu viligi o nindaa ka yiti nweꞌ o ka yel o ye, “Kel ka Winaꞌam yel uf one nweꞌ uf la.” 65Ka tuꞌo hale n yaal yaal.
Yesu n be koto ni la yela
(Mateo 26.59-66; Maak 14.55-64; Joon 18.19-24)
66Ka beog nie ka maalmaan kpeenmnam ne gbauŋmiꞌidib ne kpeenmnam wusa laꞌas na ka ba mor Yesu keŋi ba koto ni, ka yel o ye, 67“Yelimi ti, fun a Kiristo laa?”
Ka o yeli ba ye, “M yaꞌa yeli ya, ya ku siake, 68ka m yaꞌa buꞌosi ya, ya me ku lebise. 69Amaa nannanna nwa kulim waꞌae sa, Ninsaal Biig la na zinꞌin Winaꞌam one a paŋtitaꞌar sob la datiuŋ.”
70Ka ba wusa buꞌos o ye, “Fu sid ane Winaꞌam Biigaa?”
Ka o lebisi ba ye, “Yaname yel ye mane la.”
71Ka ba yel ye, “Ti lem bood kasetib ye ti niŋ bo? Ti meŋ wumi li o meŋ noorin.”
23Yesu n be Pilate tuon la yela
(Mateo 27.1-2, 11-14; Maak 15.1-5; Joon 18.28-38)
1Ka nidib la wusa mor o kenn Pilate tuon na 2n yet on niŋ siꞌem ye, “Ti nye dau kaŋa ne ka o paꞌane nidib la ne suer line kaꞌ suꞌum, ka kati ti ye ti da yood lampo n tisi naꞌab Kaisa, ka ye, on a Kiristo ka one a naꞌab la.”
3Ka Pilate buꞌos o ye, “Fune a Jew dim naꞌab laa?”
Ka o lebis ye, “Fune yeli ala.”
4Ka Pilate yel maalmaanib ne nidib la ye, “M pu nye gbaꞌasiꞌa dau nwa nii.”
5Ka ba kpelim mudigid ye, “O paꞌan nidib Juuda teŋin wusa ye o ke ka teŋ dam, ka li pinꞌil Galilee n ti paae kpela na.”
Yesu n be Herod tuon la yela
6Ka Pilate wumi li ka buꞌos ye, “Dau kaŋa ane Galilee nidaa?” 7Ka Pilate n wum ye o bene naꞌab Herod soꞌolimin la, ka ke ka ba mor o keŋ tis naꞌab Herod; ka saŋkan la ka o da be Jerusalem.
8Ka Herod n nye Yesu la, ka o sunf maꞌae hale bozugo o wumi o yela ka li yuug ka o mor potenꞌer ye o yaꞌa nyee Yesu o na tum tuumnyaluŋ siꞌa. 9Ka Herod buꞌos o buꞌosa bedego amaa o pu lebise. 10Ka maalmaanib ne gbauŋmiꞌidib due ziꞌen o tuon ka pianꞌad ne kpiꞌeuŋ ye o tum beꞌed. 11Ka Herod ne o sogianam laꞌ o ka tum o tuum yalis, ka bo fuvenliŋi n yeel o n mor o lebis Pilate saꞌan. 12Ka daakan la ka Herod ne Pilate lem maal taaba zuod, ka neꞌeŋa da nam pu niŋ la ba da ane dataas ne taaba.
Pilate n koos Yesu ye o kpi la yela
(Mateo 27.15-26; Maak 15.6-15; Joon 18.39-19.16)
13Ka Pilate buol maalmaan kpeenmnam ne teŋin kpeenmnam ne nidib gbiliga 14n yeli ba ye, “Ya mor dau kaŋa na tisi m, ka yel ye o saꞌam nidib la on paꞌale ba line kaꞌ suer la zug. Ka m mak o ya soogin kpela nii gos ka yaname pianꞌa o yela siꞌem la wusa m pu nye gbaꞌare o saꞌane. 15Ka Herod me pu nye o gbaꞌasiꞌa ka lem lebis o n tisi ti na. Dau nwa pu tum taal kane ka ba na ku o. 16M na ke ka ba buꞌ o suꞌuŋa ka bas o ka o keŋ.” 17Ka kuꞌum malek gaadug maluŋ diꞌema saŋa, asee ka Pilate yiis sarega dim yinni bas.
18Ka ba wusa kpelim tansid hale ye, “Kuumi dau kaŋa ka yiisi Barabbas n tisi ti.” 19Barabbas da zabid ne teŋ la gomena ka me ku nid ka ba kpenꞌes o sarega.
20Ka Pilate lem pianꞌa ba yaꞌas ka mor potenꞌer ye o bas Yesu. 21Ka ba kpelim zanꞌas ka tansid buŋ buŋ ye, “Kpaꞌam o dapuudir zug n ku, kpaꞌam o.”
22Ka o lem buꞌosi ba n paasi abutaꞌaŋa ye, “Dau kaŋa tum taal bo? M pu nye gbaꞌarkan ka o tum ka li siak kuubo. M na ke ka ba buꞌ o suꞌuŋa ka zaŋ o bas.”
23Ka ba kpelim mudigid tansid agola gola ye ba kpaꞌam o. Ka Pilate guꞌuŋi siak. 24Ka Pilate koos ye ba niŋim o ban bood ye ba niŋ o siꞌem. 25Ka o yiis dau kane daam gomena ka ku nid la sarega ni n zaŋ o bas, on ka nidib ye ba zaŋ o bas la, ka nok Yesu n tisi ba ye ba niŋimi ba yaꞌam boodim.
Ba n waꞌae ye ba kpaꞌ Yesu la yela
(Mateo 27.32-44; Maak 15.21-32; Joon 19.17-27)
26Ka ban gbanꞌ o more ken la, ba tuꞌos dau soꞌ ka o yuꞌur buon Simon ka o a Sairene nid ka yi teŋpoogin la na, ka ba mugus o ka o ze dapuudir la n dol Yesu nyaꞌaŋ. 27Ka nidib bedego dol o, ka poꞌab laꞌam gendigi n kaasid ka kum o yela. 28Ka Yesu fendigi ba baba ka yeli ba ye, “Jerusalem poꞌaba, da kummi tisidi mane, amaa lee kummi tis ne ya meŋ ne ya biis. 29Guꞌusimi ka dabisa la kenna ka ba na yel ye, ‘Yelsum be ne bane a kunduꞌada, ne bane binꞌisa ka biis ku muꞌa.’ 30Ka nidib na pinꞌili yuꞌun yet zueya ne zuebibis ye, ‘Lum diinli ti ka suꞌa ti.’ ” 31Ka o siilim ye, “Ba yaꞌa niŋ nwannam n tis daug line voe la, ba na niŋ line kudug wala?”
Ba n kpaꞌ Yesu dapuudir zug la yela.
32Ka ba mor tuumbeꞌed dima ayiꞌiŋa ye ba laꞌam ku o ne ba. 33Ka ban paae zinꞌikan ka ba buon ye, “Zugwauŋ la,” ba kpaꞌ Yesu n tabil dapuudir zug anina ne tuumbeꞌed dim la, ka yinni bee o datiuŋ ka yinni bee o dagobug.
34Ka Yesu yel ye, “M Baꞌa, yiisimi ba tuumbeꞌed bas ka ba ziꞌ ban niŋid siꞌela.” Ka ba vaae o fuud la ka maal bugulum bugulum n zaŋ o fuud la pudug taaba.
35Ka nidib bane ziꞌe kpiꞌe la gosid o, ka kpeenmnam la laꞌa o n yet ye, “O faaenn sieba, o faanmi o meŋ, o yaꞌa sid ane Kiristo one ka Winaꞌam gaŋ la.”
36Ka sogianam la me laꞌa o, ka zaŋ danmiꞌisug tis o 37n yet ye, “Fu yaꞌa ane Jew dim naꞌab fun faanmi fu meŋ.”
38Ka ba sob sobir n tabili o zug baba ye,
“OŊA NWA A JEW DIM NAꞌAB LA.”
39Ka tuumbeꞌed dim bane ka ba kpaꞌa kpiꞌel Yesu la yinni n tuꞌud o yet ye, “Kaꞌa fune a Kiristo laa? 40Faanmi fu meŋ ne tinam.”
Ka oŋa la tans o tiraan la n yet ye, “Fu pu zot Winaꞌam, tiname wusa laꞌam bene kuꞌumkan ni laa? 41Li yaꞌa a yelsida puuginee, tinam namisug la ane sam yiꞌer, ka dau kaŋa kudum pu tum tuumbeꞌesiꞌaa.” 42Ka yel Yesu ye, “Fu naꞌam yaꞌa ti nie, fun on tenri m yela.”
43Ka Yesu yel o ye, “Asida ka m yet uf ye, zina nwa fu na be ne m arazana ni.”
Yesu kuꞌum la yela
(Mateo 27.45-56; Maak 15.33-41; Joon 19.28-30)
44Li da ane wuu nintaŋ soog ka teŋ la wusa lieb lik biridi n ti paae zaamnoor karefa atanꞌ, 45hale ka nintaŋ nam pu nie. Ka fugobug line beŋ gon Winaꞌam puꞌusum doog la aaenn buak zinꞌisa ayi. 46Ka Yesu tansi agola gola n yet ye, “M Baꞌa, fu nuꞌusin ka m niŋi m siig.” Ka on yel neꞌeŋa naae la ka kpelim bas o meŋ.
47Ka Room sogia kpeenm la nye line naam la wusa, o zunꞌe Winaꞌam yuꞌur, ka ye, “Asida, dau nwa pu tum tuumbeꞌesiꞌaa.” 48Ka nidib la wusa bane laꞌas ye ba gos line na niŋ la, nye line naam la, ka lebidi kun ka li paki ba ka ba mor susaꞌaŋ bedego. 49Ka o nimmiꞌidib la wusa ne poꞌa sieba bane dol o Galilee la na n ziꞌe kukpeŋ ka gosid line naam la.
Ban mum Yesu la yela
(Mateo 27.57-61; Maak 15.42-47; Joon 19.38-42)
50Dau da be ka o yuꞌur buon Josef. O da ane Arimatea teŋ nid, ka a Jew dim koto la nid yinni, ka a ninsuŋ ne popielim daan hale, 51ka pu doli ba tuuma ne ba gbanꞌare, ka gurine Winaꞌam naꞌam la. 52Ka dau kaŋa keŋ Pilate saꞌan n sos Yesu niŋgbiŋ la, 53ka noki o niŋgbiŋ la sigis na n bobigi li ne kasiŋ n suꞌa o yaug kane a tampiing ka ba tu ka me nam pu mum nid anina laa. 54Li da ane Arazumdaar zaam ka vuꞌusum daar la na pinꞌil.
55Ka poꞌa bane dol Yesu yi Galilee la na dol Josef n keŋ nye yaug la ne ban digil Yesu niŋgbiŋ la siꞌem, 56ka lebi kuli tiꞌeb bo bun nyubus suma ne tudaare. Ka vuꞌusum daar la ka ba vuꞌus wuu wada la ziꞌel siꞌem la.
24Yesu kuꞌum vuꞌugir la yela
(Mateo 28.1-10; Maak 16.1-8; Joon 20.1-10)
1Ka Alasidaar line a bakoi la pinꞌilug daar la, bekenkeung asuba ni, ka ba isigi keŋ yaugin la ka more ba bun nyubusa line ka ba tiꞌeb la. 2Ban paae la ba nye ka kugir la biligi dig losiꞌa sa ka bas yaug la, 3ka ba kpenꞌ poogin n gos ka pu nye Yesu niŋgbiŋ la. 4Ka lin nam paki ba la yim, ba nyene ka nidiba ayi ziꞌe kpiꞌe ba ka ye fuud ka li nyeen hale. 5Ka dabiem gbanꞌe poꞌab la hale, ka ba zaŋi ba zuti kpaꞌ teŋ. Ka dap la buꞌosi ba ye, “Bo ka ya ied one voe la bane kpi la zinꞌigne? 6O kaꞌ kpela. O vuꞌug kumin. Tenri on daa nam be Galilee ka yeli ya siꞌem la ye, 7‘Ba na gbanꞌe Ninsaal Biig la ne n tis tuumbeꞌed dim, ka ba kpaꞌ o dapuudir zug, ka li daba atanꞌ daar la, o na vuꞌug kumin.’ ”
8Ka ba tienn o pianꞌuk la, 9ka naam yaugin la lebidi kun ka zaŋ line naam la wusa n yeli o nyaꞌandolib piiga ne yinni la ne nidib bane kpelim la wusa.
10Li da ane Meeri Magdalene ne Joanna ne Jemes ma Meeri ne poꞌa sieba la da laꞌam zaŋ neꞌeŋa n yel Tumtumnib la. 11Ka ba tenꞌes ye poꞌab la yeli ba siꞌel la kaꞌ sida ka pu siake. 12Ka Piita due zoo keŋ yaugin la kuni gosi nye kasiŋ la maꞌaa, ka o lebi kul n tenꞌesid line naam la gbin.
Nyaꞌandolib ayi ban daa keŋ Emaus teŋin la yela
13Daakan la ka Yesu nidib ayi daa ken teŋ kan ka li yuꞌur buon Emaus la. Li ane wuu maila ayopoi ne Jerusalem. 14Ka ba pianꞌad ne taaba bun lin wusa n maal la. 15Ka ban nam kpelim pianꞌad ka tuꞌasid ne taaba la, ka Yesu meŋ liꞌeli ba, ka ba laꞌam ken. 16Ka li ligil ba yaꞌam, ka ba pu baŋ oo.
17Ka o buꞌosi ba ye, “Bo sonsig ka ya sonsid ne taaba?”
Ka ba ziꞌe baanlim ne susaꞌaŋ. 18Ka nid yinni on yuꞌur buon Kleopas la, buꞌos o ye, “Fun gullim a saan n kenn Jerusalem na, ka pu baŋ bun lin maal dabisa nwa la bee?”
19Ka o buꞌosi ba ye, “Bo maali?”
Ka ba yel o ye, “Li ane Yesu one yi Nazaret na la, one daa a Winaꞌam nodiꞌes la, ka tum tuum nyalima, ka pianꞌad ne paŋ, Winaꞌam ne nidib saꞌan la yela. 20Ka ti maalmaan kpeenmnam ne naꞌanam daa ke ka ba kad o saria, ka koos ye asee ba kpaꞌ o n tabil dapuudir zug n ku o. 21Ka ti daa mor potenꞌer ye one na faaenn Israel dim la. Amaa li ane daba atanꞌ zina, ka yelkaŋa nwa maal. 22Ka poꞌa sieba ban be ti saꞌan la, ke ka ti lidig hale. Ba isig n keŋ yaugin la, 23ka pu nye niŋgbiŋ laa, ka leb na n yel ye, ba nye maleknam bane yeli ba ye, o vuꞌugiya. 24Ka ti ninsieba me keŋ yaugin la, ka nye ka li ane wuu poꞌab la yel siꞌem la. Ka ba me pu nye oo.”
25Ka Yesu yeli ba ye, “Zon ne yaꞌam poodum dima, bo ka ya pu niŋ Winaꞌam nodiꞌesidib la n da yel siꞌel la wusa yadda! 26Li pu nar ye Kiristo namis ne buna nwa wusa, ka naan yuꞌun di o naꞌam laa?” 27Ka o pinꞌil n paꞌani ba o meŋ yela, wuu Moses ne Winaꞌam nodiꞌesidib wusa n da sob Winaꞌam gbauŋ poogin siꞌem la.
28Ka ban daa ti liꞌel teŋ kan ka ba waꞌae la, o daa maal wuu o bood ye o gaadne. 29Ka ba sos o ye, “Doli ti n ken n gbenn, bozugo zaam maꞌene ka yuꞌuŋ bood sob.” Ka o siak, ka doli ba.
30Ka ban daa zinꞌin ye ba di la, o daa zaŋ bodobodo n puꞌus Winaꞌam bareka, ka gbenꞌes n tisi ba. 31Ka ba yaꞌam yuꞌun nie, ka ba baŋ on a soꞌ. Ka o kpen melim ba tuon. 32Ka ba buꞌos taaba ye, “On paꞌa pianꞌad ne ti ka tuꞌasid line be Winaꞌam gbauŋ la sueren la, li pu niŋ ti sunya malisim halee?”
33Ka ba due saŋkan la n leb Jerusalem n nye o nyaꞌandolib piiga ne yinni ne bane bee ba saꞌan la, ka ba pun laꞌas taaba sa, 34ka yet ye, “Ameŋa, Zugsob la vuꞌugiya, ka nie o meŋ n paꞌal Simon.” 35Ka ba nidib ayi me tuꞌasi ba bun line maal sueren la ne on gbenꞌes bodobodo la siꞌem, ka ba baŋ o la.
Yesu n nie o meŋ o nyaꞌandolib saꞌan la yela
(Mateo 28.16-20; Maak 16.14-18; Joon 20.19-23; Tuuma 1.6-8)
36Ka ban nam be anina pianꞌad neꞌeŋa la, ka Yesu meŋ ziꞌeni ba soogin ka yeli ba ye, “Sumalisim be ne ya”
37Ka ba yirig hale ka li lidigi ba ka ba tenꞌes ye, ba nyene silinsiug. 38Ka o yeli ba ye, “Bo ka li paki ya ka ya more biꞌesug potenda ya sunya ni? 39Gosimini m nuꞌus ne m nobpanpana, li ane m meŋi la. Babilimini m n goseya, silinsiug mor niŋgbiŋ ne konbaa wuu yaname nyee m ka m a siꞌem laa?”
40Ka on pianꞌ neꞌeŋa naae la ka noki o nuꞌus ne o nobpanpana paꞌale ba. 41Ka ban nam biꞌesid bun nyalima line ka ba nye ka li lidigi ba ka me maꞌae ba sunya la zug, ka o buꞌosi ba ye, “Ya mor siꞌeli na dii?” 42Ka ba zaŋ ziŋdugida n tis o, 43ka o noki li n onbi ba nini ni.
44Ka o yeli ba ye, “Pianꞌabama nwa a m pianꞌuk ka m daa pianꞌa tisi ya mam daa nam be ne ya la ye, lin wusa sobi m yela, ka li be Moses wada gbana ni ne Winaꞌam nodiꞌesidib gbana ni ne yuuma gbana ni la niŋ sida.”
45Ka o ke ka ba potenda yoꞌog ye ba baŋ line be Winaꞌam gbauŋin la gbin, 46n yeli ba ye, “Ala ka li sob ye, Kiristo la na namis ka daba atanꞌ daar ka o vuꞌug kumin. 47Ka ye o yuꞌurin ka moonmoonib na mool n tis buudi wusa ye ba tiak ba tuumbeꞌedin ka Winaꞌam na yiisi li bas, ye ka lin na pinꞌilne Jerusalem. 48Ka yanam nye neꞌenam ka na yeli li. 49Ka gosima, m na tumi m Baꞌ ziꞌel noor soꞌ yela la n tisi ya, amaa bei teŋpoogin la n ti paae saŋa kan ka ya na peꞌel ne one be saazug la paŋ.”
Yesu n kpenꞌ arazana ni la yela
50Ka o doli ba laligi paae wuu Betani, ka uki o nuꞌus agola ka tisi ba yelsum. 51Ka on tisi ba yelsum la ka kpelim dut arazana ni ka basi ba. 52Ka ba leb Jerusalem ne sumalisim bedego, 53ka kpelim be Winaꞌam puꞌusum yir la daar wusa n tisid Winaꞌam bareka puꞌusug.