HIBIRU DIM

n diꞌe gbauŋ siꞌa la nwa

Winaꞌam pianꞌadi yuꞌun yit o Biig saꞌan la yela

¹Winaꞌam da ke ka o nodiꞌesidib pianꞌade o yela kudumin tisidi ti yaanam saŋa bedego ne sueya konꞌob konꞌob bedego. ²Amaa tinam saŋa nwa, Winaꞌam pianꞌad tisidi ti yiti o Biig la saꞌan, one ka o gaŋ o ye o soꞌe siꞌel wusa la, ka li yine o saꞌan na ka Winaꞌam maal dunia ne line be saŋgbauŋin la wusa. ³O Biig la nyeene ne Winaꞌam naꞌam la paŋ, ka Winaꞌam a siꞌem la, o me ane ala. Ka li yine o pianꞌad line mor paŋ la ni ka o gosid bun wusa. Ka on pie ninsaal tuumbeꞌed la, ka yuꞌun zinꞌi Winaꞌam one a kpiꞌeuŋ sob n gat siꞌel wusa la datiuŋ.

Winaꞌam Biigi gat maleknam siꞌem la yela

⁴Winaꞌam duꞌos o ka o gat maleknam. Ka yuꞌur kan ka o diꞌe la gat maleknam yuda.

⁵Ka Winaꞌam nan ziꞌ yel malek ye,

“Fune a m Biig, ka zina ka m liebi fu Baꞌ.”

Ka me pu yel malek ye,

“Mane na a fu Baꞌ ka fun na a m Biiga.”

⁶Ka on tumi o bikpeŋ dunia ni na la, o lem yel ye,

“Kel ka Winaꞌam maleknam wusa naꞌas o.”

⁷Ka yel maleknam bane aa o tumtumnib la yela ye,

“O ke ka o maleknam la a wuu pebisim ne,

ka o tumtumnib la me a wuu bugum zilima ne.”

⁸Amaa o Biig la yela, o yel ye,

“Winaꞌam, fu naꞌam gbauŋ la na be saŋa line kaꞌ benne.

Ka zanli fu naꞌam duor ne popielim.

⁹Fu noŋ yelsida,

ka kis line a ziri.

Dinzug ka Winaꞌam, one aa fu Winaꞌam la,

zaŋ kpaam line a sumalisim suenn uf

ka fu gaadi fu taaba.”

¹⁰Ka lem ye,

“Zugsoba, fune maal dunia pinꞌilugin,

ka saazug wusa ane fu nuꞌug tuuma.

¹¹Li wusa na saꞌam,

ka kudig wuu fuugi kudigid siꞌem la,

amaa fun na kpelim be.

¹²Fu na kpilimi li wuu kparib ne,

ka tiake a bunpaal.

Amaa fu pu tiakeda,

ka fu yuma ku mor benne.”

¹³Ka malek kane ka Winaꞌam da yel o ye,

“Zinꞌinim m datiuŋ,

ka m ti ke ka fu no fu dataas ne noba?”

¹⁴Ka maleknam a bo? Ba ane siis ne, ka tumne tisid Winaꞌam. Ka o tumi ba ye ba suŋ bane na ti paam faangir la.

Faangir titaꞌar la yela

¹Dinzugo li nar ka ti gbanꞌe tiname wum yelsida la suꞌuŋa, ka da basi lii. ²Ka pianꞌ kan ka maleknam da yel la yaꞌa pu lu teŋa, ka one zanꞌas ka pu doli lii na diꞌe namisug line nar o. ³Ka ti yaꞌa neꞌes Winaꞌam faangir titaꞌar nwa, ti na niŋ wala pons namisug la? Zugsob la da deŋim pianꞌ faangir la yela yiiga, ka bane wumi li la paꞌali ti ye li a sida. ⁴Ka Winaꞌam me paꞌal ye li a sida, ne tuumnyalima ne tuumkpiꞌema buudi buudi ne o Siig Suŋ piini line ka o pudugidi li ne o meŋ boodim la.

Faangir la soꞌod la yela

⁵Ka Winaꞌam pu ke ka maleknam soꞌe dunia line ka o da nan ye o maal ka ti pianꞌad li yela laa. ⁶Li sob Winaꞌam gbauŋin zinꞌisiꞌa ka soꞌ yel ye,

“Ninsaal a bo, ka fu tenꞌesidi o yela?

Ka ninsaal biig a bo, ka fu gosidi o yelle?

⁷Fu maal o ka maleknam gaad o ne biꞌela,

ka fu yuꞌun pid o naꞌam zugpibig ne naꞌasi,

⁸ka ke ka o soꞌe siꞌel wusa.”

Ka on ke ka ninsaal soꞌe siꞌel mekama la, o pu bas siꞌel ka li kaꞌa o soꞌolim. Ka lin a siꞌem la, ti nam pu nye ka o soꞌe siꞌel mekamaa. ⁹Amaa ti nye Yesu, on ka Winaꞌam sie n gaad maleknam saŋa biꞌela la, ka o yuꞌun pid naꞌam zugpibig ne naꞌasi, kuꞌum namisug la yela. Ka li ane Winaꞌam popielim ke ka o kpi n tis soꞌ mekama yela ka nye naꞌasi la. ¹⁰Li suꞌum ye Winaꞌam one maan ka gosid siꞌel wusa la, ke ka Yesu one aa ti faangir la a suꞌuŋa one namis la yela ye, Winaꞌam zaŋ o biis bedego ka ba kpenꞌe o naꞌamin la.

¹¹Ka on ne nimbane ka o maal ka ba a popielim dim la, babayi wusa mor Baꞌ yinni. Dinzug ka o pu zot nyan ye on na buoli ba ye o baꞌabiise. ¹²Ka yel Winaꞌam ye,

“M na pianꞌ fu yuꞌur la tisi m baꞌabiis,

ka na yuum yuma pianꞌ fu yuꞌur fu nidib bedego tuon.”

¹³Ka lem ye,

“M na tie ne Winaꞌam.”

Ka lem yel yaꞌas ye,

“Mane nwa be ne Winaꞌam biis bane ka o tisi m la.”

¹⁴Ka biis la wusa sadigim mor niŋgbiŋ ne ziim kaŋa nwa, on meŋ da mor niŋgbiŋ kan la men, ye o kum la yela ka o na nyaŋe saꞌam Sutaana one mor paŋ na soꞌe kum ¹⁵ka tis bane ka kum zotim yela ke ka ba a yamis ba beilim wusa ni la yolisim. ¹⁶Ka li a sida ye o baꞌa kaeꞌ ne maleknama, amaa Abraham yaas ka o baꞌa be ne ba. ¹⁷Dinzug ke ka o maal o meŋ wenne o baꞌabiis ne, yel mekama wusa ni, ye o lieb maalmaan kpeenm n mor yelsida ka zot nimbaanlig Winaꞌam tuuma ni, n maan ye Winaꞌam bas o supeen o nidib tuumbeꞌed yela. ¹⁸Ka Sutaana daa ye Yesu maal siꞌel ka o gos ka pu nye la zug, ka Yesu na tunꞌe suŋ bane be panꞌasugin la.

Yesu n gat Moses siꞌem la yela

¹M Baꞌ Winaꞌam biis bane ka Winaꞌam laꞌam buoli ya la, tenꞌesimi Yesu yela, one a Winaꞌam tumtum ne maalmaan kpeenm ka ti peligidi ti poog n yet o yela o nidibin la. ²O a yelsida sobi tis one gaŋ o la wuu Moses da a yelsida sob siꞌem Winaꞌam yidimin la. ³Dau kane meed yir diꞌed naꞌasi gat yir la meŋ. Ala men ka Yesu nar naꞌasi bedego n gat Moses. ⁴Yir mekama, ti miꞌ ye soꞌ mee li, ka Winaꞌam a one meed siꞌel mekama wusa. ⁵Ka Moses da ane tumtum ka a sida sob Winaꞌam yidimin wusa, ka da yel yelkane ka ba na ti pianꞌ li yela la. ⁶Ka Kiristo me da a biig ka a yelsida sob ka gur Winaꞌam yidim, dinzug ti yaꞌa mor sukpiꞌem ne tiꞌir ye ti ane o yidim, ti na nweꞌed nyoꞌog li yela.

Winaꞌam nidib vuꞌusum la yela

⁷Ala zugo, wenne Siig Suŋ la yet siꞌem la ye,

“Zina, ya yaꞌa wum Winaꞌam kukor,

⁸da endi ya toba

wuu saŋkan ka ya yaanam da zanꞌas Winaꞌam

ka mak o moogin la.

⁹Zinꞌikan ka ya yaanam da mak man,

ye ba kpans la,

ka nye m tuuma yuma piisnaasi.

¹⁰Dinzug ka m sunf da pelig

ne zumaaŋ kan dim la.

Ka ye, ‘Saŋa wusa ba poꞌogid man,

ka pu baŋ man sueya la a siꞌem.’

¹¹Man sunf pelig ne ba ka m po noor ye,

‘Ba kudum ku kpenꞌ m vuꞌusum zinꞌiginee.’ ”

¹²M baꞌabiise, guꞌusimi ka ya soꞌ da mor sunf beꞌed line pu niŋid Winaꞌam yadda, ka o fendig ka bas Winaꞌam one voe la suere. ¹³Amaa kpemisimi taaba daar wusa line buon ye Zina la, ka baꞌa yinni ya saꞌan da kpeꞌeŋi o suunr ne tuumbeꞌed damaꞌam. ¹⁴Ti diꞌedne ti poor ne Kiristo, ti yaꞌa mor ti pinꞌilug yadda la kiŋ kiŋ ti paae ti dunia nwa beilim. ¹⁵Ka Winaꞌam gbauŋ pun yel ye,

“Zina, ya yaꞌa wum Winaꞌam kukor,

da endi ya tobaa wuu saŋkan ka ya yaanam da zanꞌas Winaꞌam la.”

¹⁶Anoꞌonami da wum ka zanꞌas la? Li kaꞌ bane n da dol Moses ka bas Egipiti laa? ¹⁷Ka anoꞌonam ka Winaꞌam sunf da pelig ne ba yuma piisnaasi la? Li da kaꞌane bane da tum beꞌed ka kpi moogin laa? ¹⁸Ka anoꞌonam ka o da po noor ye ba kudum ku kpenꞌe o vuꞌusum zinꞌigin la? Li da kaꞌane bane da zanꞌasi o noor laa? ¹⁹Ka ti baŋ ye ba da pu nyaŋe kpenꞌe, ban pu niŋ Winaꞌam yadda la zug.

¹Dinzugo keli ka ti zo dabiem ka ya soꞌ da wenne o guꞌuŋ Winaꞌam vuꞌusum zinꞌigin kpenꞌebo saŋkan ka o noziꞌel la nan be la. ²Ka labasuŋ la paae ti saꞌan na wenne labasuŋ paae ba saꞌan siꞌem la, ka labakan ka ba wum la pu mor nyoodi ba nii, bozugo ban wumi li la pu diꞌe li ne yadda. ³Ka tinam bane niŋ o yadda la kpenꞌed o vuꞌusum zinꞌigin wuu on yel siꞌem la ye,

“M sunf da peligeya

ka m po noor ye ba kudum ku kpenꞌe m vuꞌusum zinꞌiginee.”

O yel neꞌeŋa hale baa ne o dunia maalug tuuma la naae la. ⁴Ka o gbauŋ la yel zinꞌisiꞌa dabis kane a Yopoi Daar la yela, ye,

“Ka Winaꞌam da vuꞌus o tuuma wusa zinꞌigin,

dabis kane a Yopoi Daar la.”

⁵Ka o lem yet kpela yaꞌas ye,

“Ba kudum ku kpenꞌe m vuꞌusum zinꞌiginee.”

⁶Li kpelimne ye sieba kpenꞌe li ni, ka bane da deŋim wum labasuŋ la guꞌuŋ kpenꞌeb ba zanꞌasug la zug, ⁷ka Winaꞌam lem gaŋ dabis siꞌa yaꞌas ka li buon ye Zina. Ka naꞌab David da pianꞌ li yela yuma bedego line gaad la wenne lin daa deŋim yel la ye,

“Zina, ya yaꞌa wum Winaꞌam kukor,

da endi ya tobaa.”

⁸Bozugo Josua yaꞌa da tisini ba vuꞌusum zinꞌig, Winaꞌam da ku lem pianꞌ dabis siꞌa yela yaꞌase. ⁹Ka lin a siꞌem la, vuꞌusum dabis siꞌa kpelim be Winaꞌam nidib la yela. ¹⁰Dinzugo one kpenꞌed Winaꞌam vuꞌusum zinꞌigin la me na vuꞌus ne o meŋ tuuma wenne Winaꞌam n da vuꞌusi o tuuma ni siꞌem la. ¹¹Dinzugo ti kpeꞌeŋimi ti meŋ ka kpenꞌ vuꞌusum zinꞌigin la, ka soꞌ da tuas bane da zanꞌas ka guꞌuŋ kpenꞌeb laa.

¹²Ka Winaꞌam pianꞌad la voene ka tum. Li pulim ka diti gat zaba suꞌug mekama kane dit noya ayi la, ka kunsidne n ti paae siig ne vuꞌusum ben, wuu suꞌug la kensid niŋgbina sunꞌula ne konba poogin biim siꞌem la. Ka pianꞌad la paꞌan nidib potenda a siꞌem. ¹³Ka Winaꞌam maal siꞌel wusa la ku nyaŋe suaꞌa o saꞌanee. Li wusa digne paalo ni, one tuon ka li a tilas ye ti ziꞌen n tuꞌas ti yela la.

Yesu n a maalmaan kpeenm la yela

¹⁴Ka tiname pun mor maalmaan kpeenm titaꞌar one a Winaꞌam Biig, Yesu, ka deŋim gaad arazana ni la, ti gbanꞌami ti yadda la kiŋ kiŋ. ¹⁵Ka ti mor maalmaan kpeenm one zoti ti nyoog ne, tiname pu kpiꞌem la yela, ka o da nye makir buudi wusa wenne tiname nye siꞌem la. Ka laꞌam ne wala o pu tum tuumbeꞌede. ¹⁶Dinzug keli ka ti liꞌel o yelsum naꞌam gbauŋ la ne sukpiꞌeuŋ ka diꞌe o nimbaanlzoor bareka la, ka li suŋi ti, ti yelpakir saŋa.

¹Ba gaŋ maalmaan kpeenm ninsaalib buudi wusa soogin ye o ziꞌeni ba noba zug, ban ne Winaꞌam soogin n tis piini ka maal maan n tis Winaꞌam ba tuumbeꞌed yela. ²Ka o na tunꞌe zo ba nimbaanlig ne bane pu baŋi ne bane yidig la, on meŋ pu kpiꞌem ka lut tuumbeꞌedin la zug. ³Ka li nar ye o maal maana tis Winaꞌam o meŋ tuumbeꞌed zug laꞌam ne nidib la tuumbeꞌed. ⁴Ka soꞌ pu duꞌosidi n gaŋidi o meŋ ye o a maalmaan kpeenm, amaa Winaꞌam gaŋid o wuu on da gaŋ Aaron siꞌem la.

⁵Ala mene Kiristo da pu duꞌosi o meŋ ye o lieb maalmaan kpeenm, amaa ka Winaꞌam da gaŋ o, ka yel o gbauŋin ye,

“Fu aa m Biig,

ka zina ka m lieb fu Baꞌ”

⁶Ka lem yel o zinꞌisiꞌa ye,

“Fu ane maalmaan saŋa wusa,

fune ledig Melkizedek zinꞌig la.”

⁷Ka Yesu n da be dunia nwa ni saŋsiꞌa la, o sos ka belim Winaꞌam one mor paŋi na tunꞌe faaenn o kum zinꞌigin, ne tansug bedego ne nintoꞌom. Ka on naꞌas Winaꞌam la zug ka o wumi o sosug la. ⁸Hale baa on a o Biig la, o zamis noyelug siakiri o namisugin. ⁹Ka on lieb suꞌum naae la zug ka faangir line kaꞌ naar la yiti o saꞌan na, n tisid bane wusa siakidi o noyelug la, ¹⁰ka Winaꞌam nok o paꞌal ye o a maalmaan kpeenm one ledig Melkizedek zinꞌig.

Bane basid Winaꞌam dolim saꞌalug la yela

¹¹Ti mor pianꞌad bedego yelkan yela, amaa li toe ne man na paꞌali ya siꞌem ka ya baŋ nyain, bozugo ya maꞌas ne zamisug. ¹²Ka saŋa paaeya ka li nar ka ya a paꞌanib, ka ya nan kpelim bood ye ba lem paꞌani ya Winaꞌam yela yiiga paꞌala la, wen wuu biise bood binꞌisim ka kaꞌ diganꞌalug la. ¹³Ka one mekama muꞌad binꞌisim ane biig ka nan kaꞌ yaꞌam na baŋ yelsida yela. ¹⁴Ka bane biꞌ la dit diganꞌalug, bozugo ba zamisne n miꞌ line a suꞌum ne beꞌed.

¹Dinzugo Kiristo paꞌalug kan ka ti daa zamis pinꞌilugin la, ti basimi tiname da a siꞌem pinꞌilugin la, ka niŋ Winaꞌam yadda, ka keŋ tuon n nobug ka da kpelim wenne ti pinꞌilne n bood ye ti paam tiaker ti tuumbeꞌed yela laa. Ka da kpelim be tuum kane taꞌasid kuꞌum laa. ²Ne kuꞌom suub paꞌalug ne nok nuꞌus paal nidib zutin yela, ne kuꞌum vuꞌugir yela, ne sariakadib yela line ka li saŋa kaꞌ ben la yela. ³Winaꞌam yaꞌa siak, ti na niŋ ala.

⁴Ka bane da wum Winaꞌam labasuŋ ka baŋi li, ka nye o piini, ka diꞌe o Siig Suŋ, ⁵ba miꞌ Winaꞌam labaar yelsum ne tuumkpiꞌema paŋ line na ti kena la, ⁶ba yadda yaꞌa lu, ba ku nyaŋe len leb na n tiake bas ba tuumbeꞌed la yaꞌase, bozugo ba na lem kpaꞌ Winaꞌam Biig la kuꞌum dapuudir zug ka diis o nyan nidib soogin.

⁷Teŋ kane diꞌed sakuꞌom line niid bedego la, teŋ kan duꞌadi biis tisid kpaadib ka ba nyet Winaꞌam yelsum. ⁸Ka teŋ kane yit gonꞌos ne mobeꞌed, li kaꞌ nyoode, li pu lal ne nopoore. Ka li baꞌasug ane bugum na dii li.

⁹M zuanoŋa, hale baa ti pianꞌade anwa, ti mor sukpiꞌem ne ya, ka miꞌ ye ya mor yelsum line dolne faangir. ¹⁰Ka Winaꞌam kaꞌ ziri soba na tami ya tuuma ne noŋir line ka ya niŋ o yela n tisi o nidib ka nam kpelim niŋid la. ¹¹Ka ti bood hale ye ya yinni yinni maal ala men ne nimmua ka ya mor tiꞌir ka pu biꞌesida n ti paae li ben. ¹²Ti pu bood ye ya mor gbanyaꞌam, amaa wenne ne ya taaba bane niŋ Winaꞌam yadda, ka modig ka diꞌe Winaꞌam noziꞌel kan ka o digil la.

Winaꞌam noziꞌel la yela

¹³Winaꞌam n da ziꞌel noore n tis Abraham la, ka soꞌ kaeꞌ n gat on Winaꞌam la zug, ka o noki o meŋ n po noor, ¹⁴ka ye, “Asida, m na niŋi fu zug bareka ka fu yaas na ti a bedego.” ¹⁵Ka Abraham da modig ka diꞌe Winaꞌam noziꞌel la.

¹⁶Ka ninsaal yaꞌa ye o po noor, o pood ne one gat o la, ka li guꞌe noŋgban nwaꞌar wusa. ¹⁷Winaꞌam da bood ye o nie li nyain n paꞌali bane na diꞌe o noziꞌel la, ye o kudum ku tiake o yelug la, linzug ka o po n peꞌes o noziꞌelugin la. ¹⁸Ka yelbama ayi nwa bane pu tunꞌe tiakeda, ka ban yela ka Winaꞌam ku maꞌ baa biꞌela. Dinzug ka tinam bane zo keŋ o saꞌan ye o faaenn ti la na mor sukpiꞌeuŋ ye ti mor tiꞌir ne line digi ti tuon la. ¹⁹Ti tiꞌir kaŋa nwa wenne aaruŋ kpaꞌare baꞌ kuꞌomin kaŋ kaŋ siꞌem la. Ka one yela ka ti mor tiꞌir la ane Yesu. One paae Winaꞌam zinꞌigin la. ²⁰Ka Yesu lieb maalmaan kpeenm saŋa kane kaꞌ ben la n ledig Melkizedek zinꞌigin la. Ka ti tiꞌir be o ni, ka o ziꞌe ti noba zug n gaadi ti tuon n kpenꞌed Winaꞌam zinꞌigin la.

Maalmaan Melkizedek la yela

¹Melkizedek nwa, one daa a Salem naꞌab ne Winaꞌam one gat siꞌel wusa la maalmaan. Abraham n daa keŋ tanpin n nyaŋe naꞌanam anaasi ka kun na la, Melkizedek tuꞌos o ka niŋ o zug bareka. ²Ka Abraham n zabi nyaŋ ka nok laꞌasieba la wusa, o yiisne yinni piiga puugin n tis Melkizedek. Melkizedek yuꞌur la gbin ane ye, “Popielim naꞌab,” ka lem a Salem naꞌab, ka li gbin ane “Sumalisim naꞌab.” ³Siꞌel kaeꞌ paꞌal ye o mor baꞌ ne ma ne yaanama. Siꞌel kaeꞌ me paꞌal o duꞌam ne o kuꞌum saŋa, ka o kpelim a maalmaan saŋa wusa wenne Winaꞌam Biig la ne.

⁴Baŋimi Melkizedek n mor kpiꞌeuŋ siꞌem. Abraham, ti yaa yalin yak tis o yinni piiga wusa puugin line a laꞌad line ka ba nok zaba ni la. ⁵Ka Winaꞌam tis noor siꞌa ye bane a Levi yaas ka me a Abraham yaas ka a Winaꞌam maalmaanib la, diꞌes nidibin la ayinni piiga wusa puugin. Ba diꞌesi ba buudi ni hale baa ban a Abraham yaas la. ⁶Ka Melkizedek kaꞌa ba yaanam yaaŋa, amaa o diꞌe Abraham saꞌan ayinni piiga wusa puugin, ka niŋ Abraham zug bareka, on Abraham one diꞌe Winaꞌam noziꞌela la. ⁷Li a sida ye one tisid yelsum gat one diꞌedi li. ⁸Ka maalmaanib la yela la, ka bane na kpiid la diꞌed yinni pudugir piiga la ni, ka nyaꞌal ka Melkizedek one ka Winaꞌam gbauŋ sob ye o voe la, me niŋidi ala. ⁹Soꞌ tunꞌe yel ye hale Levi meŋ one diꞌesid ayinni piiga wusa puugin la da yo yinni piiga wusa puugin ka li naan o yaab Abraham nuꞌusin, n keŋ Melkizedek saꞌan, ¹⁰bozugo Melkizedek n da tuꞌos Abraham la, saŋkan ka Levi nan kpelim be o yaab Abraham poogin.

¹¹Li da ane Levi yaas bane a maalmaanib saŋa la, ka Winaꞌam tis nidib la wada. Ka Levi maalmaanib tuuma yaꞌa da nyaŋe keen ka nidib aan suꞌum naae, li pu narin ye maalmaan buud siꞌa kena yaꞌase, one ledig Melkizedek zinꞌigin la ka kaꞌ Aaron zinꞌiginee. ¹²Ka maalmaan yela yaꞌa tiak, asee ka wada me mor tiaker. ¹³Ka ti Zugsob one yela ka ba yel neꞌeŋa la, ane Israel dim buud siꞌa nid, buudi kan nid nan ziꞌ tum maalmaan tuuma. ¹⁴Li a sida ye Zugsob la ane Juda buudi, amaa Moses da pu pudug buudkaŋa yela on da pianꞌad maalmaanib yela laa.

Maalmaan soꞌ one wenne Melkizedek la yela

¹⁵Ka maalmaan soꞌ one a Yesu kena one wen wuu Melkizedek la, ka maalmaan yela maligim nie nyain. ¹⁶Li kaꞌane wada line dol ninsaal duꞌam yela, amaa li ane nyovur line kaꞌ saꞌuŋ la paŋ yela ka o lieb maalmaan. ¹⁷Ka Winaꞌam gbauŋ yel ye,

“Fu na ledig Melkizedek zinꞌig

n a maalmaan saŋa wusa.”

¹⁸Yel yinni ane ye, noyelug kudug la pu kpiꞌemaa, ka kaꞌ tumire ka pu ket ka siꞌel siꞌel a suꞌum la zug, ka Winaꞌam basi li. ¹⁹Moses noziꞌelug la da pu nyaŋe ke ka siꞌel siꞌel a suꞌuŋa. Amaa tiꞌir suŋ line ke ka ti liꞌel Winaꞌam kena.

²⁰Winaꞌam da po ne gaŋ o. ²¹Ka bane deŋim lieb maalmaanib la da pinꞌili ba tuuma ka poor kaeꞌ. Ka Winaꞌam maal Yesu ka o a maalmaan ka yel ye,

“Zugsob la poya ka ku tiake o potenꞌere.

Fu ane maalmaan saŋa wusa.”

²²Neꞌeŋa ke ka Yesu ziꞌe ti nyaꞌaŋ n a nonaar suŋ.

²³Ka maalmaan kuda la da ane babig, ka kuꞌum yela ka ba pu kpelimi ba tuuma la nii. ²⁴Ka Yesu n pu kpiid la o a maalmaan saŋa wusa. ²⁵Dinzugo ban wusa ken Winaꞌam saꞌan na, ka li yi ne Yesu maꞌasim zug o nyaŋe faandi ba wusa. Bozugo on voe la, o be Winaꞌam tuon n nweꞌed Winaꞌam nuꞌug ba zug.

²⁶Li nar ka ti mor maalmaan kpeenm wuu oŋa nwa, one a nyain ka gbaꞌar ne dianꞌad kaeꞌ, ka fuue o meŋ yiis tuumbeꞌed dim zinꞌigin, ka Winaꞌam duꞌos o gaad saŋgbauŋ. ²⁷O pu wenne maalmaan kpeenm bamma, bane ka li nar ye ba maal maana daar wusa ba meŋ tuumbeꞌed yela yiiga, ka nyaan yuolim maal nidib yela la. On lee nokne o meŋi maal maan ba tuumbeꞌed la zug vuguri. ²⁸Wada la gaŋ dap bane tuumsoma poꞌog ka ba a maalmaan kpeenmnam. Amaa Winaꞌam poor yela line yuolim kena la gaŋ Biig la one a suꞌum saŋa wusa la.

Yesu one a maalmaan kpeenm la yela

¹Nwa a ti pianꞌad la wusa zug. Ti mor maalmaan kpeenm wuu tiname deŋim pianꞌ soꞌ yela siꞌem la, ka o zinꞌi arazana ni, kpiꞌem sob naꞌam gbauŋ datiuŋ. ²O tum Winaꞌam tuuma Winaꞌam zinꞌig ameŋa ni line ka o meŋ maal, ka kaꞌ fuug doog kane ka saalib maali n puꞌusid Winaꞌam laa.

³Ba gaŋ maalmaan kpeenm wusa ye ba tis piini ka maal maana tis Winaꞌam. Ala ka li nar ye maalmaan kaŋa nwa me mor siꞌel n na tis Winaꞌam. ⁴Ka o yaꞌa bein dunia nwa ni, o ku aan maalmaan baa biꞌelaa, bozugo maalmaan bane tisid piini line dol wada suer la be. ⁵Ba tuuma zinꞌig nwaasne Winaꞌam zinꞌig line be arazana ni. Ka Moses n da ye o tiꞌ fuug doog line na aa Winaꞌam zinꞌig la, Winaꞌam da paꞌal o ye, “Baŋim ka maali li ka li wen wuu bun kan ka m paꞌal fu zuer zug la.” ⁶Ka lin a siꞌem la nonaar kan ka Kiristo a nuꞌunweꞌed la, a suꞌum n gat nonaar kudug la, bozugo li mor noziꞌel suma. Ala yaꞌas ka o tuuma me a suꞌum n gati ba tuumkudug la.

⁷Ka nonaar yiiga la yaꞌa da pu moren gbadaa, li pu narin ye ti mor nonaar yinni yaꞌase. ⁸Ka Winaꞌam da nye ka gbada be la, ka yeli o gbauŋin ye,

“ ‘Dabisa la na kena ka m na maal nonaar paal,

man ne Israel dim ne Juda dim zug.

⁹Li ku wenne nonaar kan ka m da maal ne ya yanam,

saŋkan ka m da gbanꞌe ba nuꞌug

ka doli ba yi Egipiti teŋin la.

Ka ba pu dol nonaar la suer suꞌuŋa

dinzug ka m basi ba.’

Man Zugsob n yet ala.

¹⁰‘Neꞌeŋa a nonaar kan ka m na maal ne Israel dim

dabisbama nwa nyaꞌaŋ la.’

Man Zugsob yeti ya ye,

‘M na noki m wada la niŋ ya potenꞌerin,

ka sobi li ya sunya ni.

Ka m na aa ba Winaꞌam,

ka ban me na aa m nidib.

¹¹Soꞌ kaeꞌ na ti lem paꞌani o tiraan bee o baꞌabiig ye,

“Baŋim Zugsob laa,”

bozugo ba wusa na baŋ man,

line pinꞌil ne kpeenm n ti paae biig.

¹²M na zoo ba nimbaanlig

ka tisi ba suguru ba tuumbeꞌed yela,

ka ku lem tienn li yela yaꞌas baa biꞌela.’ ”

¹³Ka Winaꞌam n buon nonaar kaŋa ye, “bunpaal” la zug, ke ka yiiga bun la a bunkudir. Ka line lieb bunkudir ka lem kaꞌa tuum la na bodig.

Nonaar kudug ne nonaar paal la maluŋ yela

¹Nonaar kan da maal yiiga la da mor maana sueya ne Winaꞌam puꞌusum zinꞌig line be dunia ni. ²Ba maal fuug doog ka beŋi li, ka fitla ziꞌeg be li ni, ne teebul ne bodobodo line a piini n tisid Winaꞌam. Zinꞌikan la ka ba buon ye Zinꞌig Suŋ. ³Ka fugobug line beŋ fuug doog la nyaꞌaŋ la a doog poogin line buon ye Winaꞌam Zinꞌisuŋ Ameŋa. ⁴Ka li mor maan maalug zinꞌig line ka ba nok salima maal. Li zug ka ba nyuꞌe tudaare, ka nonaar daka line bulig ne salima me be. Ka daka la poogin ka salima yubig be li ni, ka mor “Manna” line da a diib kan ka Winaꞌam tisi ba moogin la, ne Aaron dansaar line da bus vaand la, ne kuglama bane ka Winaꞌam nonaar sobir be ani la. ⁵Ka salima bunkonbid line paꞌan Winaꞌam paŋ la be daka la zug, ka ba kpukpama ligil zinꞌikan ka Winaꞌam zot nidib nimbaanlig la. Saŋkaŋa nwa ti ku nyaŋe pianꞌ bama yela naae nyain ne.

⁶Ka ban tiꞌeb bama nwa naae la, maalmaanib la kpenꞌed zinꞌikane beŋ la ni saŋa mekama maani ba maana. ⁷Ka doog poogin la ka maalmaan kpeenm la maꞌaa kpenꞌed yuum wusa noor arakonꞌ. O pu kpenꞌed neem amaa maan ziim ka o more kpenꞌed n tisid Winaꞌam, o meŋ yela ne nidib ziꞌilim tuumbeꞌed yela. ⁸Neꞌeŋa ka Winaꞌam Siig Suŋ paꞌal ye suer nam kaeꞌ Winaꞌam Zinꞌisuŋ Ameŋa la nii, beŋir la nan be la. ⁹Neꞌeŋa nwa mamsug paꞌan saŋa nwa yela. Nonaar kudug saŋa la ba da tisid piini ka kuud konbid maan maana ka li ku nyaŋe ke ka bane puꞌusid la potenꞌer nie nyain ne. ¹⁰Li yela ane diib ne nuub ne kuꞌom soob konꞌob konꞌob ne niŋgbiŋ wada maꞌaa line ziꞌen n ti paae saŋkan ka Winaꞌam yuꞌun na maali li suꞌuŋa la.

¹¹Ka Kiristo n nie a maalmaan kpeenm la, yelsum line kena la ni, o gaadi kpenꞌ doog kane beŋ line a buntitaꞌar ne line a bunsuŋ gaad li wusa, ka kaꞌa fuug doog line ka saal maali li la. Li ane ye, li kaꞌa dunia nwa din ne. ¹²O daa pu kpenꞌ Winaꞌam Zinꞌig Suŋ la vuguri maꞌaa, ne buus ziim ne niigi ziim n maal maana tis Winaꞌam. Amaa o lee zaŋne o meŋ ziim n bo faangir suer line kaꞌa naare n tisi ti. ¹³Ka niigi ziim ne buus ziim ne naꞌasaꞌabil ka ba nyuꞌe la tampeligim yugusug yaꞌa nyaŋe pie ba ka ke ka ba niŋgbina a nyain ne, ¹⁴Kiristo ziim yuꞌun na niŋi gaad ala bedego, ka na pie ti tuumbeꞌed line taꞌasid kuꞌum ka ke ka ti potenꞌer a nyain, ka ti tum Winaꞌam one voe la tuuma. Li ane Kiristo one noki o meŋ n tis Winaꞌam ka gbaꞌar kaeꞌ, ka li yi ne Winaꞌam Siig Suŋ kane be saŋa line kaꞌa naar la ni na.

¹⁵Dinzugo, o a nuꞌunweꞌed nonaar paalin la, ka bane ka Winaꞌam buoli ba la na diꞌe yelsum kane kaꞌa naare. Lin tunꞌe naam, bozugo Kiristo kum tisi ba yolisim ba tuumbeꞌed ban ka ba da niŋ nonaar kudugin la.

¹⁶Faar noziꞌelug pu kpiꞌemaa, asee ka ba ti baŋ ye one ziꞌel noor la kpiya. ¹⁷Ka one ziꞌel noor la yaꞌa kpelim voe, pianꞌuk la pu kpiꞌema, asee ka o ti kpi ka li yela due. ¹⁸Ala men ka Winaꞌam nonaar yiiga la da pu kpiꞌema, n ti paae saŋkan ka ziim yi ka li tum. ¹⁹Ka Moses n mool Winaꞌam noyelug wusa nidib la wusa ni la, o nok naꞌabibis ziim ne buus ziim ne kuꞌom ka nok peꞌog konbid ne vaand line buon hissop la zuꞌasid nonaar gbauŋ la ne nidib la wusa n yel ye, ²⁰“Ziim kaŋa a nonaar ziim line ka Winaꞌam tis noor ye ba siaki li la.” ²¹Ala men ka Moses da zuꞌas ziim la fuug doog la zug ne Winaꞌam maluŋ laꞌad wusa zug. ²²Ka wada suer la ni, biꞌela ka bunam wusa lieb nyain ne ziim. Ka ziim yaꞌa pu yii, tuumbeꞌed yiisib ku be.

Kiristo maluŋ line yiis tuumbeꞌed la yela

²³Ala ka li da nar ye bun bama line tuꞌas arazana bunam la lieb nyain ne maluŋ bama, ka arazana bunam me nar maana line a suꞌum n gaad bama. ²⁴Ka Kiristo pu kpenꞌ Winaꞌam zinꞌig line ka saal nuꞌus maali li la, ka tuꞌasid bun line a ameŋa laa, ka lee kpenꞌ arazana meŋirin ka nie Winaꞌam tuon ti noba zug. ²⁵Ka o pu noki o meŋ maal maan tis Winaꞌam daar wusa wuu maalmaan kpeenm n kpenꞌed Winaꞌam zinꞌigin yuum yuum ne ziim line kaꞌa o meŋ ziim laa. ²⁶Li yaꞌa ane ala, o naani namisidin daar wusa dunia pinꞌilugin na. Ka lin a siꞌem la o nie vuguri yuma naar ben, ye o kad tuumbeꞌed ne on noki o meŋ maal maan la. ²⁷Ka wen wuu lin ziꞌel ye saalib kpi vuguri ka lin nyaꞌaŋ ka saria kadib be, ²⁸ala men ka Kiristo one noki o meŋ maal maan vuguri ye o diꞌe nidib bedego tuumbeꞌed n yiis la, na len nie ti faaenn bane gur o ne nimmua la, ka kaꞌ tuumbeꞌed yela yaꞌase.

¹Wada kan ka Winaꞌam da tis Jew dim la nwaasne bunsuma line a ameŋa ka na kena la, ka lee kaꞌ yinni ne line a ameŋa laa. Bozugo ba da maan maana yuum yuum ka li pu ke ka bane liꞌel Winaꞌam la lieb suꞌum nyain ne. ²Li yaꞌa kaꞌa ala, ba naani basin maana tisib, ka maluŋ yaꞌa da keen ka bane puꞌusid la liebin nyain, ba ku lem miꞌin tuumbeꞌed siꞌa ba potenda nii. ³Amaa ka maan bama tiensidi ba tuumbeꞌed yela yuum yuum; ⁴ka naꞌaraad ne buus ziim ku nyaŋe kad tuumbeꞌede.

⁵Dinzug Kiristo n da kenn dunia ni na la, o da yel Winaꞌam ye,

“Fu pu bood maana ne piini,

amaa ninsaal niŋgbiŋ kane a man la.

⁶Fu pu mor sumalisim ne konbid piini line nyuꞌed ne bugum bee maana line a tuumbeꞌed yela.

⁷Ala ka m yel ye m Zugsoba,

man kena ye m tum fu boodim a siꞌem la

wuu lin sob siꞌem fu gbauŋ puugin mam yela la.”

⁸Ka o yel yiiga ye, “M pu bood konbid piini line nyuꞌed ne maan ne piini wusa, ka li pu malis man suunre.” O yel neꞌeŋa hale baa ban dol wada suer maani li laa. ⁹Ka yuꞌun yel ye, “Gosima, m kena ye m niŋ fu boodim.” Winaꞌam kpiis yiiga malima la, ka ziꞌel line tiaꞌal la. ¹⁰Ka Yesu n niŋ Winaꞌam boodim ka noki o meŋ niŋgbiŋ maal maan tis o vuguri zug la, ka ti lieb Winaꞌam nidib ka a nyain.

¹¹Ka maalmaanib wusa ziꞌe ba tuuma ni daar wusa n maan maan kane a yinni noor siꞌem pendigid ka lin ku nyaŋe yiis tuumbeꞌede. ¹²Ka Kiristo da tis o meŋi n maal maan vuguri, nidib tuumbeꞌed yela line na siak saŋa wusa, ka yuꞌun zinꞌi Winaꞌam datiuŋ, ¹³n ti paae saŋkan ka o dataas lieb o noba gbauŋ. ¹⁴Ka maan vuguri la ke ka bane ka o ke ka ba lieb Winaꞌam nidib la a suꞌum nyain saŋa wusa.

¹⁵Ka Winaꞌam Siig Suŋ me dii o kaset n tisi ti ka ye man Zugsob yel ye,

¹⁶“Neꞌeŋa a nonaar kan ka m na maal ne ba,

dabis ban nyaꞌaŋ.

M na niŋi m wada la ba sunya ni

ka sobi li ba yaꞌamin.”

¹⁷Ka lem paꞌas ye,

“Man kudum ku lem tenꞌesi ba tuumbeꞌed ne ba taal yela yaꞌase.”

¹⁸Ka Winaꞌam n yiisi ba tuumbeꞌed n bas la, li pu len nar ye ba maal maan tuumbeꞌed yela.

Tinam na liꞌel Winaꞌam siꞌem la yela

¹⁹M baꞌabiise, tinam baŋ ye ti yuꞌun mor sukpiꞌem n na kpenꞌ Winaꞌam zinꞌigin Yesu ziim la yela, ²⁰line ka o noki maal suepaal ameŋa line gat lin daa giŋ Winaꞌam doog la line aa o niŋgbiŋ. ²¹Ka tiname mor maalmaan titaꞌar one gur Winaꞌam yidim. ²²Dinzugo keli ka ti liꞌel Winaꞌam ne ti sunf ne yadda niŋir line kpiꞌem ne ti sunya line ka ziim zuꞌasug ke ka siꞌel line a beꞌed tenꞌesug da be ti potenda ni, ne ti niŋgbina pier ne kuꞌosuŋ. ²³Ka ti gbanꞌe kiŋ kiŋ tiꞌir kan ka ti yel paalo la, bozugo Winaꞌam one ziꞌel noor la a sida sob. ²⁴Ti tenꞌesimi ti taab yela ka kpeꞌeŋidi taaba n mor noŋilim ne tuumsuma. ²⁵Ka da bas taaba laꞌasug wuu sieba niŋid siꞌem laa, amaa ka kpeꞌeŋ taaba, bedego yaname nye ka Yesu ken daar la liꞌel la.

²⁶Ka maana pu lem be n na kad tuumbeꞌede, ti yaꞌa diꞌe Winaꞌam sida la ka kpelim niŋid tuumbeꞌed ne ponꞌosim. ²⁷Asee ka ti mor dabiem potenꞌer ne saria kadib ne bugum line ye li di Winaꞌam dataas ne nimmua la. ²⁸Soꞌ yaꞌa da saꞌam Moses wada la, ka kasetib ayi bee atanꞌ be, ba ku zo o nimbaanliga, asee o daana kpi. ²⁹One neꞌes Winaꞌam Biig la, ka nok nonaar ziim line ket ka o a Winaꞌam nid la niŋid yoo yoog ka tuꞌud Siig Suŋ line paꞌan Winaꞌam yelsum la, namisug na a wala. Asida, on din na gaad ala. ³⁰Ka ti miꞌ one yel ye, “Sam yier ane m din ka man na yo li.” Ka len yel yaꞌas ye, “Zugsob la na kadi o nidib saria.” ³¹Li ane yeltoog tis one lu Winaꞌam one voe la nuꞌusin.

³²Ka tenꞌesimi saŋsiꞌen yanam n da nye Winaꞌam yelsida la. Ya modig ne sukpiꞌem ka nye namisug bedego ka nyaŋe ziꞌen kiŋ kiŋ. ³³Ka saŋsiꞌa ka ba tuꞌudi ya ka namisidi ya nidibin. Ka ya lem ziꞌen ne ya taaba bane ka ba namisi ba ala la. ³⁴Ka ya zo bane be sarega ni la nimbaanlig, ka maal sumalisim ne bane faann ya laꞌad, ka ya miꞌ ye ya meŋ mor laꞌasuma line gat neꞌeŋa line ku saꞌam.

³⁵Dinzugo da basi ya sukpiꞌem line mor nyood bedego la. ³⁶Ka li nar ye ya mor sumodigir ye ya niŋ Winaꞌam boodim ka diꞌe o noziꞌelug la. ³⁷Ka li sob ye, Winaꞌam yel ye,

“Li kpelim biꞌela, ka one ken na la, kena,

ka li ku yuuge.

³⁸Ka man popielim dim na voe

ne ba yadda niŋir zug.

Ka soꞌ yaꞌa nyobugidi lebid nyaꞌaŋ,

man sunf ku malis ne on daana.”

³⁹Tinam kaꞌa bane nyobugid lebid nyaꞌaŋ ka saꞌam la, amaa ti ane bane niŋ yadda ka paam faangir.

Yadda niŋir la yela

¹Yadda niŋir zug ka ti mor tiꞌir ne line ka ti gur la ne line ket ka ti miꞌ bun lin ka ti pu nyet ne nini la yela. ²Ka li da ane kudumin dim yadda niŋir yela ka Winaꞌam da tisi ba pianꞌasuŋ.

³Yadda niŋir zug ka ti baŋ ye Winaꞌam maal dunia ne o pianꞌad, ka bun kane ka ti nyet la, kaꞌane bun line da be ka nidib nyeta.

⁴Yadda niŋir zug ka Abel da maal maan n tis Winaꞌam, ka li a suꞌum n gaad Kain maan la. O yadda niŋir zug ka Winaꞌam diꞌe o piini la ka tisi o pianꞌasuŋ ye o a popiel sob la. Ka o yadda niŋir zugo, hale baa on kpi la, ba kpelim tiendi o tuuma yela.

⁵Yadda niŋir zug ka Winaꞌam da nok Enok du agol ka o pu kpii, ka ba da pu nye oo, on da nok o la zug. Ka on da nam pu nok o la, ka Winaꞌam yel ye o tuuma maꞌed o suunr. ⁶Ka yadda niŋir yaꞌa kaeꞌ, soꞌ ku nyaŋe maꞌae Winaꞌam suunre. Ka one bood ye o liꞌel Winaꞌam, asee o siak ye o be, ka me siak ye o na tis bane ied o ne yelmeŋir la ba yood.

⁷Yadda niŋir zug ka Winaꞌam da deŋim saꞌal Noa ne nimmua ne yelbane ka soꞌ nan ziꞌ nye la, ka o siaki maal aaruŋ titaꞌar n faaenn o yidim la. Noa yadda niŋir tuuma paꞌal ye dunia dim kaꞌa suꞌum. Ka o diꞌe noziꞌelug line a popielim ka yi o yadda niŋirin la.

⁸Abraham yadda niŋir zug ka Winaꞌam da buol o la, ka o siak Winaꞌam noor ka yi keŋ teŋ kan ka o na ti diꞌe digil o yaas ka li a ba faar, hale baa on da ziꞌ one ken teŋsiꞌa ni la. ⁹Ka yadda niŋir zug, ka Abraham daa kpenꞌ teŋ kan ka Winaꞌam da puꞌulum tis o la wuu o ane saan n be teŋzuŋin ka tiꞌ fuug doog n be la. Isaak ne Jakob me daa diꞌe faar kan la. ¹⁰Ka o mor potenꞌer ne teŋ kan ka li eenbir kpiꞌem. One maan teŋ la ka ba meed, ne one meedi li la, a Winaꞌam.

¹¹Yadda niŋir zug ka baa Abraham n daa kudug, ka o poꞌa Sara a kunduꞌar la, o daa nyaŋe duꞌa, on daa miꞌ ye Winaꞌam one ziꞌel noor la a sida sob la zug. ¹²Dinzug ka dau nwa, one kudug ka pu lal ne kuꞌum, ka yaas bedego yi o ni na n a bedego wuu nwadibibis la, ka len a wuu moꞌar noorin titanbiise la.

¹³Ka nimbama wusa kpine ne yadda niŋir ka nam pu diꞌe noziꞌela laa, amaa ka nyee li lalli, ka ba sunya malis, ka siak ye ba da a saam ne zooma dunia ni. ¹⁴Ka bane siakid anwa la, paꞌal ye ba iedne ba meŋ teŋ. ¹⁵Ba yaꞌa da tenꞌesid teŋ kan ka ba yi la na, ba naani moren suer ye ba leb ani. ¹⁶Ka lin a siꞌem la, ba boodne arazana line a teŋsuŋ hale la. Dinzugo, Winaꞌam pu zot nyan ye ba buol o ye ba Winaꞌam, on tiꞌeb teŋi tisi ba la zug.

^17-18Ka yadda niŋir zug ka Abraham da nok o biyimir, Isaak, ye o maal maani tis Winaꞌam on da tis o noor ye o mak o la. Li ane Isaak on yela ka o diꞌe noziꞌel la ye, o yaas na yi ne Isaak saꞌan na la. Ka o sin ka nok o ye o maal maan. ¹⁹Abraham da miꞌ ye Winaꞌam na tunꞌe vuꞌug Isaak kumin. Wuu pianꞌad wen ne, Abraham da diꞌe Isaak kumin.

²⁰Ka yadda niŋir zug ka Isaak tis Jakob ne Esau wusa yelsum.

²¹Ka yadda niŋir zug ka Jakob tis Josef biis ayi yelsum, on da bood kuꞌum la, ka zaŋi duore tik n sunri n sosid Winaꞌam la.

²²Yadda niŋir zug ka Josef, on da bood kuꞌum la, ka yel Israel dim ye ba na ti yi Egipiti teŋin la, ka ziꞌel noor ye ba yaꞌa ti yit n lebidi ba meŋ teŋin la, ban nokim o niŋgbiŋ n mum anina.

²³Ka yadda niŋir zug ka ban da duꞌa Moses la ka o baꞌ ne o ma suaꞌa o nwadis atanꞌaŋa, ban nye ka o a bivenliŋ la, ka pu zot dabiem naꞌab wada yela la.

²⁴Yadda niŋir zug ka Moses, on da nobug la, ka zanꞌas ye ba da buol o naꞌab Faaro poꞌayua biiga. ²⁵O gaŋ ye o laꞌam namis ne Winaꞌam nidib n gat ye o nye tuumbeꞌed malisim line pu yaꞌasid naare. ²⁶Ka siak ye ba yaꞌa tuꞌ on Kiristo zug, li a suꞌum n gat kpanꞌam line be Egipiti teŋgbauŋin wusa, bozugo o mor potenꞌer ye o yood be tuon. ²⁷Ka yadda niŋir zug ka o bas Egipiti ka pu zot dabiem ne naꞌab la supeene, ka da modig, bozugo o nye one ka ninsaalib pu nyet ne ba nini la. ²⁸Yadda niŋir zug ka o maal kuꞌum malek gaadug maan, ka zuꞌas ziim la ye malek one kuud bikpeenmnam la da ku Israel dim bikpeenmnama.

²⁹Ka yadda niŋir zug ka Israel dim da loꞌoŋ Ateuk Zenꞌug la wen wuu kuꞌomi kpinꞌei ka ke teŋ la kpiꞌemis siꞌem la, ka Egipiti dim me tuꞌas ye ba loꞌoŋ ka kuꞌom la dii ba.

³⁰Yadda niŋir zug ka Jeriko teŋ zaŋguom beda la lu, saŋkan ka Israel dimi da keŋ giligi teŋ la daar wusa noor yinni keŋ paae daba ayopoi.

³¹Ka yadda niŋir zug ka Rahab one da a poꞌagoondir la tilig, on da diꞌe nimbane kena ye ba labisi gos Jeriko teŋ la, ka pu kpi wenne bane da zanꞌas laa.

³²Ka m na yel bo yaꞌase? M kaꞌa saŋa na pianꞌ Gideon ne Barak ne Samson ne Yefta ne David ne Samuel ne Winaꞌam nodiꞌesidib la yelaa. ³³Yadda niŋir zug ka ba nyaŋ naꞌanam soꞌolim, ka soꞌe nidib ne yelsida, ka diꞌe noziꞌela, ka kpar gbigima noya, ³⁴ka buk bugum la paŋ, ka pons ne zaba suꞌuraug, ka nye paŋi ba tadimisin ka lieb paŋ dim zaba ni, ka nyaŋ saam zabzabidib. ³⁵Ka poꞌab len diꞌe ba nidib bane kpi ka vuꞌug la. Ka sieba namisid bedego ka zanꞌas ye ba paam yolisug, bozugo ba bood ye ba ti vuꞌug kumin ka nye nyovur suŋ. ³⁶Ka ba laꞌad ka fiꞌebid sieba, ka lo sieba more kpenꞌes sarega ni, ³⁷ka lob sieba ne kuga n ku, ka nok kampenta suꞌugo sonꞌ sieba n ku, ka ku sieba ne suꞌuraad. Ka sieba yirid ka yeꞌ peꞌes ne buus gbana, ka pu mor siꞌel siꞌela, ka di fara ne namisug. ³⁸Ba ane bane ka dunia la pu nar ne ba laa, ka yiridne moogin ne zueya ni ka gbeend bunboꞌadin ne tampiilema ni.

³⁹Hale baa ba yadda niŋir yela ke ka ba nye yuꞌusuŋ la, ba soꞌ pu diꞌe Winaꞌam noziꞌel laa. ⁴⁰Ka Winaꞌam pun deŋim maal bunsuma tisi ti la, ye li yaꞌa kaꞌane ti yelaa, ba ku lieb bunsuma ameŋa ka gbaꞌar kaeꞌ.

Winaꞌam niŋi ti siꞌem la yela

¹Dinzugo nidib bedego bane modig namisugin sadigim giligi ti la, keli ka ti me basi zetebisa ne tuumbeꞌed line gbanꞌe ti kiŋ kiŋ la, ka modigi zo zoos line be ti tuon la. ²Ka gosid Yesu one a ti yiiga sob ti yadda niŋir yela ne one naadi li la. Sumalisim line digi gur o la zug ka o modig dapuudir la zug, ka pu zoo li nyane, ka yuꞌun zinꞌi Winaꞌam naꞌam gbauŋ datiuŋ.

³Tenꞌesim o yela a siꞌem, tuumbeꞌed dim bedego daa kiꞌis o, ka on modigi n nyaŋ la, da geenn ka ya sunya buke. ⁴Ya zabid tuumbeꞌed yela hale ka pu zot ne ban na kuu yaa. ⁵Da tam saꞌalug line be Winaꞌam gbauŋin line kpemisidi ya wuu saamnami saꞌal ne ba biis siꞌem la ye,

“M biiga, more Zugsob la saꞌalug ne nimmua

ka da ke ka fu suunr saꞌam,

o yaꞌa tansi fu.

⁶Bozugo Zugsob la saꞌane bane ka o noŋ la

ka namisid on mekama ka o diꞌe la wuu o biig ne.”

⁷Siakimi namisug wuu baꞌ mugusidi o biis siꞌem la, bozugo ya namisug la paꞌal ye Winaꞌam saꞌal ne ya wuu o biis ne. Biig be yaa ni, ka o saam pu saꞌan oo? ⁸Ba yaꞌa basi ya ka pu saꞌani ya wuu ban saꞌan biis wusa siꞌem laa, ya kaꞌa o meŋ biise, ya ane tampiinb. ⁹Ti ninsaalib baꞌanam saꞌali ti, ka ti tisi ba naꞌasi. Ka li nar ye ti siaki ti Baꞌ Winaꞌam noor hale bedego gaad ti baꞌanam noya la. Bee m maꞌanee? ¹⁰Ba meŋ boodim ka ba saꞌali ti saŋa biꞌela. Amaa on saꞌani ti ne ti meŋ suŋid yela ye ti a popielim dim wuu on ne. ¹¹Ka saꞌalug saŋa la ka li zabidi ti ka pu malis tii. Li nyaꞌaŋ ka li nyood a sumalisim line yit popielim ni na n tisid bane ka o saꞌali ba la.

Saꞌalug

¹²Dinzugo ugusimi ya nuꞌus bane a zela la, ka kpeꞌeŋi ya duma bane buk la, ¹³ka maal popielim suere n dol, ka bane yadda niŋir pu zuꞌe la, ka nwaas wuu wabis la da ponꞌolim naae, ka lee nyene laafe. ¹⁴Kpeꞌeŋimi ya meŋ n nye sumalisim ne nidib wusa, ne popielim. Ka popielim yaꞌa kaꞌasige, soꞌ ku nye Zugsob laa. ¹⁵Baŋimi ka soꞌ da guꞌuŋ Winaꞌam popielim piini la diꞌere, ka soꞌ da mor putoog line daamid nidib bedego. ¹⁶Ka soꞌ da tum dianꞌad tuuma bee pu dol Winaꞌam suere wuu Esau one da zaŋi o kpeenm faar n kuos diib yinni yela laa. ¹⁷Ka ya baŋ ye lin nyaꞌaŋ ka o bood ye o diꞌe o kpeuŋ faar ka o saam zanꞌas o la, o pu nyaŋe tiak line ka o gbanꞌe laa, hale baa on zigi li ne nimmua la.

¹⁸Ka ya pu kenne line ka ninsaal na tunꞌe siꞌis, wuu Israel dim da keŋ Sinai zuer baba la. Ba nye bugum titaꞌar ne lik ne zibisug ne sisiꞌem ¹⁹ka wum naꞌatana vuud ne kukor kan ka nidibi wumi li ka belim ye li da lem pianꞌ labaar yaꞌasi n tisi baa. ²⁰Ka ba ku nyaŋe modig noyelug lin ka ba diꞌe laa ye, “Hale baa bunkonbug yaꞌa siꞌis zuer la, ban lom o ne kuga n ku o.” ²¹Ban nye siꞌel la da toe hale, ka Moses yel ye, “M zot dabiem ka kirid.”

²²Amaa ya kenn Zion zuerin line a Winaꞌam one voe la teŋ, ka a Jerusalem ameŋa line be arazana ni na. Ka anina ka maleknam bane kaꞌ ben la, be, ka laꞌas n diꞌem diꞌema. ²³Ka bikpeenmnam bane mor kal arazana ni me laꞌased anina. Ka Winaꞌam one a siꞌel wusa sariakat ka soꞌe siꞌel mekama la, ne popielim dim siis bane ka ba maali ba suꞌum naae la me be anina. ²⁴Ka Yesu one a nonaar paal nuꞌunweꞌed la one ziim zuꞌas, ka li paꞌal line a suꞌum n gat Abel ziim a siꞌem la.

²⁵Baŋimi ka da zanꞌas one pianꞌad laa. Ka bane zanꞌas one saꞌali ba dunia ni la sadigim pu nyaŋe luak namisug la, ti na niŋ wala yuꞌun luak namisug ti yaꞌa zanꞌas one be arazana ni n saꞌani ti la? ²⁶O kukor la da ke ka teŋ miꞌim, ka nannanna o noziꞌel la kpelim be ye, “M na lem miꞌim dunia noor yinni yaꞌas, ka kaꞌane dunia maꞌanee, amaa laꞌam ne saazug.” ²⁷Pianꞌagiŋ kaŋa nwaa line ye, “Yinni yaꞌas la,” paꞌal ne ye line ka o maal la na naae. O yaꞌa miꞌim, ka line ku tunꞌe miꞌim la na kpelim.

²⁸Dinzugo keli ka ti sunya maꞌae ne o; ka tiname na diꞌe naꞌam soꞌolim line ku tunꞌe miꞌim la, keli ka ti puꞌus Winaꞌam bareka ne naꞌasi ne dabiem, ²⁹bozugo ti Winaꞌam ane bugum kane kanbid.

¹Kpelim noŋi taaba wenne baꞌabiis ne. ²Da bas saam diꞌesugo, ka ala ka sieba maal maleknam sauŋ ka pu baŋ ye ba ane maleknama. ³Tenri bane be sarega ni la yela, wenne wuu fu laꞌam be ne ba ne, ne bane ka ba namisidi ba, wenne fu laꞌam namisid ne ba ne.

⁴Tenꞌesimi ka poꞌadiir dolisi li suer suꞌuŋa, ka da ke ka dianꞌad tuuma bee; ka Winaꞌam na kad poꞌasaꞌuŋ dim ne niŋgoonda la saria. ⁵Ka da ke ka ligidi noŋir kpenꞌe yaa. Ke ka ya sunya malis ne yaname more siꞌel la; ka Winaꞌam yel ye,

“On kudum ku basi fuu.”

⁶Dinzugo, ti yinni yinni na tunꞌe pianꞌ ne sukpiꞌem ye,

“Zugsob la aa m suŋid,

anoꞌon ka m na zo dabiem?

Ka saal na niŋi m bo?”

⁷Tenri ya tuongatib bane pianꞌade Winaꞌam pianꞌad tisidi ya la. Ya nye ba nyovur beilim n daa a siꞌem, ka me tuꞌasi ne ba yadda niŋir la. ⁸Yesu Kiristo pu tiakeda. On sa a siꞌem suꞌos la, o ane ala zina, ka na kpelim aa ala saŋa mekama.

⁹Da dol ziri paꞌala line a konꞌob konꞌoba; ka li a suꞌum ka ya sunya kpeꞌeŋ ne Winaꞌam popielim piini ka kaꞌane diib wada line pu tisid bane dit la nyoode. ¹⁰Yesu nok o meŋ maal maani tisi ti ka bane tum Jew dim maan zinꞌigin la pu mor suere n na diꞌe.

¹¹Ka bunkonbid niŋgbina bane ziim ka maalmaan kpeenm more kpenꞌed Winaꞌam maan zinꞌisuŋin tuumbeꞌed yela la, ka ba nyuꞌe li teŋ la kpeŋ. ¹²Ala men ka Yesu namis teŋ la kpeŋ ye o meŋ ziim la ke ka nidib lieb Winaꞌam nidib bane a nyain. ¹³Dinzugo keli ka ti yii paae teŋ kpeŋ la n laꞌam namis ne o tuꞌud la; ¹⁴ka dunia nwa ni ti pu mor teŋ kane na yuuge ka boodne teŋ kane na kena la.

¹⁵Ne Yesu suŋire keli ka ti maal maan n tis Winaꞌam. Ka li a ti zunꞌor n tis o, ka yi tinam bane siak ye Winaꞌam aa ti Zugsob la. ¹⁶Da bas tuumsuma niŋire, ka da tam taaba yelaa, ka tuum bamanami maꞌed Winaꞌam suunr.

¹⁷Siakimi ya tuongatib noya ka tum ban yeli ya siꞌel; ka dap bama guri ya ka a bane na yel Zugsobi ba tuuma a siꞌem la. Siakimini ba, ka ba na tumi ne sumalisim ka da nyonaa. Ka ba yaꞌa nyonin, lin ku moren nyood tisi yaa.

¹⁸Puꞌusum Winaꞌam tisi ti; ka ti miꞌ ye ti mor popielim yaꞌam, ka bood ye ti tum siꞌel wusa suꞌuŋa. ¹⁹M kpeꞌeŋidi ya bedego sa ye ya puꞌusum, ka m na nyaŋe lebi ya saꞌan na toꞌoto.

²⁰Winaꞌam one soꞌe sumalisim ka vuꞌugi ti Zugsob Yesu kumin la, one aa ti peꞌegur kpeenm la, one ziim ke ka ti mor nonaar ne Winaꞌam, saŋa kane kaꞌ ben la. ²¹Winaꞌam na maali ya suꞌuŋa ne siꞌel mekama ni ye ya tumi o boodim, ka tumi ya poogin line maꞌedi o sunf ka yi Yesu Kiristo one na diꞌe naꞌasi saŋkane kaꞌ ben la. Ami.

²²M baꞌabiise, saꞌalkan ka m sob la, m bood ye ya noki li; ka m sobi line giŋa.

²³Baŋimi ye ba yiisi ti baꞌabiig Timoti sarega ni bas, ka o yaꞌa leb toꞌoto na, on ne mam na laꞌam kena kaae ya.

²⁴Puꞌusimi ya tuongatib la wusa ne Winaꞌam nidib la men wusa. Bane yi Itali teŋin la puꞌusidi ya.

²⁵Winaꞌam yelsum na be ne ya wusa. Ami.