Paul n sob gbauŋ yiiga daan n tis

KORINT DIM

la nwa

1

1Man Paul on ka Winaꞌam da buol ne o boodim ka m a Yesu Kiristo Tumtum la, ne ti baꞌabiig Sostenes 2n sobid gbauŋ kaŋa nwa n tisid yanam bane a Winaꞌam nidib n be Korint teŋin la. Winaꞌam buoni yanam ne nidib bane be zinꞌig wusa n buoni ti Zugsob Yesu Kiristo yuꞌur la, ka ya a o nidib, ka o gaŋi ya ka ya a noor yinni ne Yesu Kiristo. O ane ba Zugsob ne tinam Zugsob men.

3Ti Baꞌ Winaꞌam ne ti Zugsob Yesu Kiristo na tisi ya yelsum ne sumalisim.

Winaꞌam tisi ya yelsum la yela

4M puꞌusid Winaꞌam bareka saŋa wusa ya yela, o popielim kan ka ya diꞌe Yesu Kiristo ni la zug. 5Yanam a noor yinni ne Kiristo la zug, Winaꞌam tisi ya miꞌilim buudi wusa, ka ke ka ya tunꞌe n pianꞌad o yela suꞌuŋa. 6Kiristo labaar kpenꞌ ya sunya ni kiŋkiŋ. 7Dinzugo yaname gur saŋkan ka ti Zugsob Yesu Kiristo na ti nie o meŋ na la, ya pu guꞌuŋ piini yinni diꞌere. 8Winaꞌam na guri ya kiŋkiŋ n paae dunia naar ben. Ka ti Zugsob Yesu Kiristo ken daar la, ka o ku nye yelbeꞌed siꞌa ya nii. 9Winaꞌam one buoli ya ka ya niŋ noor yinni ne ti Zugsob o Biig Yesu Kiristo la, a sida sob.

Bakir Winaꞌam nidib soogin la yela

10M baꞌabiise, m sosi ya ne ti Zugsob Yesu Kiristo yuꞌur zug ye ya wusa siakim taaba noor, ka bakir da bee ya soogine. Niŋimi noor yinni ne taaba ka more potenꞌer ne gbanꞌar yinni. 11M baꞌabiise, Kloe yidim sieba kena tuꞌas im nyain ye nogban nwaꞌar bee ya soogin. 12Li ane anwa, soꞌ yet ye, “Man dolne Paul,” ka soꞌ me yet ye, “Man dolne Apollos,” ka soꞌ me yet ye, “Man dolne Piita,” ka soꞌ me yet ye, “Man dolne Kiristo.”

13Kiristo weligne zinꞌis konꞌob konꞌoba? Li da kaꞌane Paul n da kpi dapuudir zug tisi yaa, li da ane Kiristo. Ba pu suu ya kuꞌom ye ya a Paul nyaꞌandoliba, amaa ye ya dolne Kiristo. 14M puꞌus Winaꞌam bareka ye m pu su ya yinni kuꞌom asee Krispus ne Gaius. 15Dinzugo soꞌ ku nyaŋe yel ye, ba da suu o kuꞌom ka o a Paul nyaꞌandol la. 16Eenn sida, m me da suu Stefanas ne o yidim kuꞌom. Amaa m pu lem baŋ man suu soꞌ yaꞌasa 17Kiristo pu gaŋi m ye m su nidiba kuꞌom, amaa ye m mool Winaꞌam labasuŋ la tis nidib, ka li kaꞌane wuu ninsaalib miꞌilim, ka da ke ka Kiristo kuꞌum dapuudir zug paŋa la lieb zaalim.

Kiristo kuꞌum paꞌani ti Winaꞌam yaꞌam a siꞌem la yela

18Nimbane bodig la nok Kiristo kuꞌum dapuudir zug labaar la, ka li ane yalimis. Ka tinam bane paam faanr la, miꞌ ye li ane Winaꞌam paŋ. 19Bozugo li sob Winaꞌam gbauŋin ye

“Winaꞌam ye,

‘M na saꞌam yaꞌam dim miꞌilim,

ka yiis baŋidib la baŋire ba ni.’ ”

20Anoꞌon a yaꞌam daana? Anoꞌon a gbauŋmiꞌida? Dunia nwa nogban nwaꞌar daan be yaani? Winaꞌam ke ka dunia kaŋa nwa yaꞌam ane yalimis. 21Winaꞌam yaꞌam poogin ka o ke ka nidib ku baŋ o ne ba meŋ yaꞌam, ka lee gbanꞌe ye o zaŋ yalimis labaar kan ka ti mool la n tilig bane niŋ o yadda. 22Jew dim bood ye bunnyalima maal ka ba niŋ o yadda, ka Greek dim bood yaꞌam. 23Ka tinam moonne Kiristo kuꞌum dapuudir zug la yela, labaar kane ka Jew dim nok ka li a sisin, ka bane kaꞌ Jew dim la nok ka li a yalimis. 24Ka Jew dim ne bane kaꞌ Jew dim ka Winaꞌam gaŋ la, miꞌ ye Kiristo kuꞌum labaar la ane Winaꞌam paŋ ne yaꞌam. 25Bun line ka Winaꞌam maal ka ninsaalib noki li ka li a yalimis, mor yaꞌam n gaadi ninsaalib yaꞌam. Ka bun line ka Winaꞌam niŋ la, ka li ke ka ninsaalib tenꞌes ye o kaꞌ paŋ la, mor paŋ n gaad ninsaalib paŋ.

26M baꞌabiise, nannanna tenꞌesimi yaname daa a siꞌem saŋkan ka Winaꞌam daa buoli ya la. Nidib daa gos ka ya biꞌela mor yaꞌam bee paŋ, ka me tenꞌes ye ya biꞌela a nintitada. 27Winaꞌam gaŋ dine ka dunia dim tenꞌes ka li a yalimis ye o diis yaꞌam dim nyan ka me gaŋ lin ka dunia dim tenꞌes ka li paŋ kaeꞌ la, ye o diis paŋ dim nyan, 28ka gaŋ din ka dunia dim pu gosi lii, ne dine ka ba neꞌes, ne din ka ba tenꞌes ka li a zaalim, ye o saꞌam din ka dunia dim tenꞌes ka li a nimmua bun. 29O niŋ neꞌeŋa ye nid ku nyaŋe duꞌos o meŋ Winaꞌam tuonne. 30Amaa Winaꞌam keya ka ya a noor yinni ne Yesu Kiristo, ka on zug, ti mor yaꞌam, ka a popielim dim Winaꞌam tuon, ka lieb o nidib, ka yi tuumbeꞌed soꞌolim ni. 31Alazug ka li sob Winaꞌam gbauŋin ye, “One bood ye o nweꞌe nyoꞌog, on nweꞌem nyoꞌog ne lin ka Zugsob la niŋ la.”

2

Kiristo kuꞌum dapuudir zug labaar la yela

1M baꞌabiise, man daa keŋe ya saꞌan na la, m daa pu mool Winaꞌam labaar la n tisi ya ne nomiꞌilim ne ninsaalib yaꞌam, 2ka daa gbanꞌe ye m ku mool siꞌel yela asee Yesu Kiristo yela gullim, ne on kpi dapuudir zug la. 3Man daa be ya saꞌan la, m daa kaꞌ paŋa, ka dabiem ne kikirug daa mori m. 4M daa pu tuꞌas labaar la ne miꞌilim pianꞌad line malis nidib n na ke ka ba siaki lii, ka lee daa tuꞌasi li ne, ka Winaꞌam Siig Suŋ paꞌal o paŋ, 5ye ya yadda niŋir Yesu Kiristo ni pu yi ninsaalib yaꞌamin naa, ka lee yine Winaꞌam paŋ ni na.

Winaꞌam yaꞌam a siꞌem la yela

6Ka laꞌam ne lin a sida la, ti me pianꞌad ne yaꞌam n tisid bane miꞌ Winaꞌam suꞌuŋa. Li kaꞌ dunia nwa nidib yaꞌam bee bane soꞌe dunia nwa yaꞌam. Nimbama nwa paŋ na lieb zaalim. 7Ka ti tuꞌasid ne Winaꞌam yaꞌam suaꞌadir line suaꞌ ka nidib ku baŋ laa. Li ane bun kan ka Winaꞌam da pun gaŋ ka dunia la nam pu siꞌiŋe, ye ti kpenꞌ Winaꞌam naꞌam ni. 8Bane soꞌe dunia kaŋa nwa soꞌ ziꞌ yaꞌam kaŋa. Ba yaꞌa daa miꞌine li, ba naan ku kpaꞌan Zugsob one a naꞌamtitaꞌar daan la dapuudir zugo. 9Ka li dolne lin sob Winaꞌam gbauŋ ni siꞌem la ye,

“Lin ka nid nan pu nye bee wum,

ne lin ka nid nan pu tenꞌes ye li na maal laa,

ye li ane lin ka Winaꞌam maal tiebi gur bane noŋ o la.”

10Ka Winaꞌam ke ka ti baŋi li, ka li yine o Siig Suŋ ni na.

Siig Suŋ la baŋid siꞌel kam zaꞌa hale Winaꞌam yel suaꞌada. 11Li ane ninsaal siig gullim line be o ni n miꞌ ninsaal kan potenda. Ala men soꞌ me ziꞌ Winaꞌam potendaa, asee Winaꞌam Siig la maꞌaa. 12Winaꞌam pu tisi ti dunia kaŋa nwa potendaa. O tisi ti o meŋ Siig Suŋ ka ti nyaŋe baŋ lin wusa ka o tisi ti. 13Ka ti pu pianꞌad ne pianꞌaban ka ninsaalib paꞌali ti ne ba yaꞌam, ka lee pianꞌad ne pianꞌaban ka Winaꞌam Siig Suŋ paꞌali ti, ka bigiside Winaꞌam yelsida n tisid nimbane ka Winaꞌam Siig bee ba ni. 14Amaa nid one ka Winaꞌam kaꞌ o nii, ku nyaŋe diꞌe piini bane yit Winaꞌam Siig ni naa, lin a yalimis o saꞌan la zug. Ka bane ka Winaꞌam Siig Suŋ la bee ba ni la maꞌaa baŋi li yela. 15One ka Winaꞌam Siig bee o ni na nyaŋe baŋ ka kad dine a suꞌum ne dine a beꞌed saria. Amaa soꞌ ku nyaŋe kad on daana saria. 16Li dolne lin sob Winaꞌam gbauŋin siꞌem la ye,

“Anoꞌone miꞌ Zugsob la potenꞌere,

ka na nyaŋe saꞌal oo?”

Amaa tinam yadda niŋidib mor Kiristo potenꞌer.

3

Winaꞌam tumtumnib la yela

1M baꞌabiise, sida, m daa pu tunꞌe n pianꞌ tisi ya wuu man pianꞌ n tisid nimbane mor Winaꞌam Siig Suŋ laa. Ka daa pianꞌ n tisi ya wenne dunia kaŋa nidib ka wenne bilies n be Kiristo ni. 2Ka yaname daa pu paae na diꞌe paꞌalug kpiꞌema wuu niŋkuda na niŋ siꞌem la zug, m daa tuꞌasi ya, ka ya wenne bilies n muꞌad binꞌisim ka pu dit dikpiꞌema. Hale nannanna ya nan pu paae na diꞌe lii, 3yaname nan kpelim n tumne wenne dunia kaŋa nidib la zug. Fufum yaꞌa bee ya soogin ka ya nwaꞌasid ne taaba, neꞌeŋa pu paꞌal ye ya ane dunia kaŋa nwa nidib ka tumne wenne ban bee? 4Ka ya yinni yaꞌa yel ye, “Man dolne Paul,” ka yinni ye, “Man dolne Apollos,” ya pu tumne wenne dunia nidib nee?

5Man ne Apollos a anoꞌone? Ti kuduŋ ane tumtumnib bane daa ke ka ya diꞌe Winaꞌam. Ti yinni yinni tum tuum kan ka Zugsob la tisi ti ye ti tum. 6Man daa tum wenne m butne biili ne, ka Apollos donꞌonsidi li. Ka li daa ane Winaꞌam n ke ka li nobug. 7One but ne one donꞌonsid ane zaalim. Winaꞌam maꞌaa ket ka biili la nobugid. 8Baragaŋ kaꞌ one but ne one donꞌonsid saꞌanne. Winaꞌam na yo soꞌ mekama wusa on tum siꞌem. 9Ti ane Winaꞌam tumtumnib ne taaba. Yanam wenne Winaꞌam poog ne, ka me lem wenne Winaꞌam yir ne.

10Man zaŋ piini kan ka Winaꞌam tis im la n tum wenne tanmeedsuŋ ne, n eenb eenbir, ka ninsoꞌ me sunꞌul ne li zug. Ka soꞌ mekama guꞌusime o meŋ on meed siꞌem. 11Winaꞌam da zaŋ Yesu Kiristo ka o a eenbir la. Eenbir siꞌa lem kaeꞌ ka soꞌ na nyaŋe eenbe. 12Ninsieba na zaŋ salima bee anzurifa bee kuga ban ka ba ligidi zuꞌe la n sunꞌul eenbir la zug. Ka sieba me na zaŋ daad bee mood n sunꞌul. 13Yesu Kiristo ken na daar la, soꞌ wusa tuuma a siꞌem la na nie paalo ni. Bugum na paꞌali li. Ka bugum la na mak nid wusa tuuma ka paꞌal lin a siꞌem. 14Bugum yaꞌa pu di soꞌ tuuma, o na di li nyood. 15Ka bugum yaꞌa di soꞌ tuuma, o ku di li nyoode. Amaa nid kan na tilig wenne one zo pons ne bugumin ne.

16Ya ziꞌ ye ya ane Winaꞌam yir ka o Siig Suŋ bee ya nii? 17Soꞌ yaꞌa saꞌam Winaꞌam yir, Winaꞌam me na saꞌam o. Winaꞌam yir ane o meŋ din gullim, ka yanam me aa o yir.

18Soꞌ da maꞌ o meŋa. Soꞌ yaꞌa be ya soogin ka tenꞌes ye o ane yaꞌam daan dunia kaŋa nwa ni, li a suꞌum ka on kilim yalim dunia nwa ni, lin na ke ka o niŋ yaꞌam daan. 19Lin ka dunia dim tenꞌes ka li a yaꞌam la, ane yalimis Winaꞌam saꞌan. Li dolne lin sob Winaꞌam gbauŋin siꞌem la ye, “Winaꞌam bent yaꞌam dimne gbanꞌadi ba ne ba miꞌilim poogin.” 20Ka lem sob zinꞌisiꞌa ye, “Zugsob miꞌ ye yaꞌam dim tenꞌesa ane zaalim.” 21Dinzugo soꞌ da nweꞌ nyoꞌog ne lin ka nidib na nyaŋe tum. Siꞌel wusa ane ya din. 22Man bee Apollos bee Piita bee dunia kaŋa nwa, bee nyovur bee kuꞌum, bee line be nannanna bee saŋa line na ti kena la, yaname soꞌe bama wusa. 23Ka Kiristo me soꞌe ya, ka Winaꞌam soꞌe Kiristo.

4

Bane ka Kiristo tum la a siꞌem la yela

1Kel ka ba gos ka ti a Kiristo tumtumnib ne yelmaanib ka Winaꞌam guꞌuli ba ne yelsuaꞌadir line a ameŋa la. 2Li nar ka one ka Zugsob nok tuuma niŋ o nuꞌusin a yelsida sob. 3Li pu daam man baa biꞌela ye yanam bee ninsieba n pianꞌade m yela wuu ya ane sariakatib la. Hale m pu pianꞌad m meŋ yela wuu sariakata. 4Man potenꞌer a nyain, amaa li pu paꞌal ye m pu maal beꞌede. Zugsob la a one kad man saria. 5Dinzugo, da wenne sariakatib n deŋi koos soꞌ ye o maal beꞌed, ka Zugsob la nam pu kenaa. O yaꞌa ti kena, o na ti yiis line suaꞌ likin paalo ni na, ka nie line be ninsaalib wusa potenda ni. Saŋkan la Winaꞌam na pianꞌ soꞌ wusa pianꞌasuŋ line nar o.

6M baꞌabiise, yanam suꞌum yela ka m nok neꞌeŋa wusa mak ne mam meŋ ne Apollos ye ya zamis tinam saꞌan yelug line ye, “Dol Winaꞌam gbauŋ la yel siꞌem la tituꞌaa.” Dinzug da nweꞌ nyoꞌog ne nid yinni ka neꞌes ayinni. 7Anoꞌone maali ya ka ya be ya konꞌ ne sieba? Bo ka ya mor ka li kaꞌa ye Winaꞌam tisi ya? Ka ya yaꞌa diꞌe li, wala ka ya duꞌosidi ya meŋ wenne ya pu diꞌe li?

8Ya pun mor yaname bood siꞌel wusa, ka pun mor Winaꞌam piini wusa. Ka me lieb naꞌanam hale ka tiname pu paꞌase. M naan boodin ka ya sid aan naꞌanam, ka ti wusa laꞌam di naꞌam. 9Man saꞌan, m tenꞌeseya ka Winaꞌam gaŋ tinam bane a Tumtumnib la ka ti a tadimnam, n wenne nidib bane ka ba kuud paalo ni la, ka dunia dim wusa ne maleknam laꞌam gosidi ti la. 10Tinam ane zon Kiristo zug, amaa yanam ane yaꞌam dim Kiristo ni. Tinam kaꞌ paŋa, amaa yanam mor paŋ. Nidib neꞌesid tinam amaa ba naꞌas yanam. 11Lin paae saŋkaŋa nwa, tinam gilig ne koꞌom ne kuꞌonuud ka yeed kparikeend n kene giligid zinꞌig zinꞌig ka ba buꞌud tinam, 12ka tum bedego n diisidi ti meŋ. Ba yaꞌa po noor tisi ti, ti lebisidne bareka puꞌusug. Ba yaꞌa namisi ti, ti modigidne. 13Ba yaꞌa pianꞌ ti pianꞌabeꞌed, ti lebisidne pianꞌamalisiŋ. Ti lieb tadimnam ka wenne dunia tampoor ne dunia bundianꞌadnam ne, hale n paae nannanna.

14M pu sob neꞌeŋa tisi ya ye m diisi ya nyan ne, amaa ye m paꞌali ya wenne ya ane man meŋ binoŋa. 15Hale baa ya yaꞌa mor suŋidib tusa piiga yaname dol Kiristo la, ya mor baꞌ yinni maꞌaa. Bozugo ya nyovur beilim ne Yesu Kiristo noor yinni laꞌasug la, mane lieb ya saam, man n mor labasuŋ la kena tisi ya la zug. 16Dinzugo m belimi ya, ye ya doli mane maan siꞌem la. 17Neꞌeŋa yela ka m tum Timoti ya saꞌan na. O ane m meŋ binoŋir, on a yelsida sob Zugsob ni. One na tienn ya man nyovur beilim Kiristo ni yela, lin na dol ne bun lin wusa ka m paꞌan yadda niŋidib n be zinꞌis wusa la.

18Ya sieba mor nyeesim n tenꞌesid ye m ku kena kaae yaa. 19Ka Zugsob la yaꞌa bood, li ku yuuge ka m na keen ya saꞌan, ka baŋ lin ka nyeesim dim bama na tunꞌe maal, ka kaꞌ ba pianꞌad la maꞌanee. 20Winaꞌam soꞌolim kaꞌane noor pianꞌade, amaa ka lee mor paŋ. 21Ya bood dine? M kena fiꞌebi ya ne kpaꞌasa bee m kena ne noŋilim ne sumbugusum na?

5

Poꞌasaꞌuŋ Winaꞌam nidib soogin la yela

1Ba sid yel asida ye poꞌasaꞌuŋ bee ya soogin hale, bun lin ka bane pu dol Yesu Kiristo kis. M wum ye nid yinni bee ya soogin n dig ne o saam poꞌa. 2Ka ya me mor nyeesim li yela. Li pu suꞌum ka ya sunya saꞌaminee? Li suꞌum ka ya yiisin dau one maal yelbeꞌed kaŋa la ya kallin. 3Hale man lale ya saꞌan ne niŋgbina la, m potenꞌer nam kpelim bee ya saꞌan. Man pun kad dau kane maal yelbeꞌed kaŋa nwa saria 4ne ti Zugsob Yesu paŋ, ka li wenne m bene anina ne yanam ne. Yaname laꞌased taaba ka m potenꞌer bee ya saꞌan ka ti Zugsob Yesu be ne ya ne o paŋ la, 5zaŋimi dau kaŋa n niŋ Sutaana nuꞌusin ka o saꞌam niŋkaŋa niŋgbina, ka ti Zugsob la ken daar na, ka o siig lee paam faangir.

6Li pu suꞌum ka ya mor nyeesim. Ya pu baŋ ye dabin fiinn nwa n ket ka bodobodo zom ukidaa? 7Yiisim tuumbeꞌed ban ka ya maal ka li wenne dabin kudug la ya saꞌan, ka ya na lieb nyain, ka wenne bodobodo zom kan ka dabin kaeꞌ. Sida m baŋya ye ya wenne bodobodo kane kaꞌ dabin ne. Bozugo ba daa ku Kiristo ka o wenne Winaꞌam kum malek gaadug tienr maluŋ peꞌebil ti yela. 8Dinzugo ti yiisim potenꞌebeꞌed ne tuumbeꞌed line wenne dabin kudug la, ka tum sida ne line a nyain tuuma, ka li wenne ti maal tienr maluŋ la, ka di bodobodo kane kaꞌ dabin ne.

9Man daa sob gbauŋ siꞌa la, m daa yeli ya ye ya da laꞌas ne bane a poꞌasaꞌamidiba. 10Ka li ane bane a poꞌasaꞌamidib ka yel ye ba dol Winaꞌam la yela ka m daa sob, ka kaꞌane bane pu dol Winaꞌam laa, bane a poꞌaboodib bee fufum dim bee naꞌayiis bee bane maan bada la yelaa, ka li yaꞌa a ala, yanam na yi dunia kaŋa ni. 11M daa sob n tisi ya ye ya da dol ne one yel o meŋ ye o ane Winaꞌam nid, ka a poꞌabood bee fufum daan bee maan baꞌar bee a nintuꞌud bee one nut daam koon bee one faand nidib laꞌade. Hale da zinꞌin ye fu di ne niŋkan soba.

12M baꞌa kaeꞌ ka m kad bane pu puꞌusid Winaꞌam la saria, Winaꞌam na kadi ba saria. Li ane ya taaba bane puꞌusid Winaꞌam ka li nar ka ya kad saria. 13Kadimi tuumbeꞌed daan la ya soogin.

6

Antuꞌa morem koto ni la yela

1Ya yinni yaꞌa mor antuꞌa ne o baꞌabiig, ka pu more keŋ bane a Winaꞌam nidib saꞌan ka ba laꞌase maali, ka more keŋ bane kaꞌ Winaꞌam nidib koto ni maal, li pu mor nyannee? 2Ya ziꞌ ye Winaꞌam nidib na ti kad dunia dim saria? Ka ya yaꞌa na ti kad dunia dim saria, ya ku nyaŋe tuꞌas antuꞌabibis yela nannanna? 3Ya ziꞌ ye tiname na ti kad maleknam saria, ka kelle dunia kaŋa nwa yela? 4Ka ya yaꞌa mor antuꞌa bama, bo ka ya more ken bane pu dol Winaꞌam saꞌane? 5Neꞌeŋa ane nyan n tisi ya. Winaꞌam nidib soogin sieba yaꞌa nwaꞌas ne taaba, nid soꞌ kaꞌ ya soogin mor yaꞌam na tunꞌe maal ba pianꞌad la bee? 6Ka Winaꞌam nidib soogin sieba more ba antuꞌa ka pu tuꞌasi li ba meŋa, ka lee more li keŋ bane kaꞌ yadda niŋidib la koto ni ka ba tuꞌasi li.

7Asida ya pun poꞌogne, yanam mor ya antuꞌa kenn koto ni ne ya yadda niŋidib taaba la. Li a suꞌum ka ya siak poꞌogir, bee ban na zu ya laꞌad ka ya bas taal n gaad yaname na mor ya yadda niŋidib taaba n keŋ koto ni. 8Amaa yaname maan taaba beꞌed ka zuud taaba, bane a ya baꞌabiis, Winaꞌam dolim ni.

9Ya pu baŋ ye tuumbeꞌed dim ku ti kpenꞌ Winaꞌam soꞌolim la nii? Da maꞌa ya meŋa. Nimbane a poꞌasaꞌamidib bee bane maan bada bee dap bane dig ne ba dap taaba la, 10bee naꞌayiis bee bane mor fufum, bee bane nut daam n koon bee bane tuꞌud nidib bee faandib, baa ba yinni ku kpenꞌ Winaꞌam soꞌolim la nii. 11Ya sieba daa ane ala. Ka Winaꞌam daa pie ya tuumbeꞌed ka ya lieb o meŋ nidib, ka o ke ka ya a popielim dim o tuon, yaname a yinni ne ti Zugsob Yesu Kiristo ne Winaꞌam Siig Suŋ.

Ba naꞌasimi Winaꞌam ne ba niŋgbina la yela

12Soꞌ na yel ye, “M mor suer na maal man bood siꞌel wusa.” Sida. Amaa li kaꞌ siꞌel wusa a suꞌum n tisid oo. O ye, “M mor suer na maal man bood siꞌel wusa.” Sida. Amaa m ku siak n lieb siꞌel yamugo. 13“Diib be ne poor yela, ka poor me be ne diib yela.” Sida! Amaa Winaꞌam na saꞌam babayi la wusa. Niŋgbiŋ la kaꞌane dausaꞌuŋ bee poꞌasaꞌuŋ yelle, li ane Zugsob yela. Zugsob la me be ne ti, ti niŋgbina yela. 14Winaꞌam vuꞌug Zugsob la kumin, ka o paŋ la me na vuꞌugi ti. 15Ya ziꞌ ye Kiristo soꞌe ya niŋgbina lua wusa? Dinzugo li na a suꞌum ye m zaŋ Kiristo niŋgbina n laꞌas ne poꞌagoonda niŋgbina bee? Ayei baa biꞌelaa. 16Ya ziꞌ ye one laꞌas o meŋ ne poꞌagoondir on ne poꞌagoondir la lieb ne niŋgbiŋ yinni? Li sob Winaꞌam gbauŋin, dau ne o poꞌa yela ye, “Babayi la na lieb niŋgbiŋ yinni.” 17Amaa one laꞌas o meŋ ne Zugsob la on ne Zugsob la ane yinni siig la ni.

18Luakim dausaꞌuŋ ne poꞌasaꞌuŋ. Bozugo tuumbeꞌed wusa ban ka ninsaal maan la pu be o niŋgbinaa. Amaa tuumbeꞌed dine a poꞌasaꞌuŋ la be ne ninsaal niŋgbina ni. 19Ya ziꞌ ye ya niŋgbina la ane Winaꞌam Siig Suŋ la yire, one bee ya ni la on ka ya diꞌe Winaꞌam saꞌan laa? Ya pu soꞌe ya meŋa. 20Winaꞌam daꞌa ya ne. Dinzugo naꞌasimi Winaꞌam ne ya niŋgbina.

7

Paul lebisa poꞌa diir la yela

1Nannanna, yaname daa sob gbauŋ siꞌa la ka m ye m sob lebisi ya. Li suꞌum ka dau da di poꞌa. 2Amaa poꞌasaꞌuŋ bedego bee ya teŋin la zug, dau mekama suꞌum ye o mor o meŋ poꞌa ka poꞌa me mor o meŋ sid. 3Li suꞌum ka dau tum dau tuum tis o poꞌa, ka poꞌa me niŋ ala n tis o sid. 4Bozugo poꞌa pu soꞌe o meŋ niŋgbinaa. Ka li ane o sidi soꞌe li. Ka dau me pu soꞌe o meŋ niŋgbinaa. Ka li ane o poꞌa soꞌe li. 5Poꞌa ne o sid da zanꞌasi taaba. Asee ban na gbanꞌe noor n zaŋ saŋa biꞌela ye ba sos Winaꞌam, ka naam lem laꞌas ne taaba, ka Sutaana da maki ba, bozugo ba ku tunꞌe nyaŋe ba meŋa. 6Neꞌ ane m meŋ tenꞌesug ka kaꞌane wadaa. 7M tenꞌesug ane dau wusa naan a wuu mane a siꞌem la. Amaa ninsaal mekama mor o meŋ piini kan ka Winaꞌam tis o. Ti wusa yinni yinni mor piini gun gun.

8M yet neꞌeŋa tisidi nidib bane kaꞌa poꞌab bee kaꞌa sidib la ne pokonya, ye li a suꞌum n tisi ba ka ba kpelim be ban gullim wuu man be siꞌem la. 9Amaa ba yaꞌa ku nyaŋe gbanꞌe ba meŋa, dap on dim poꞌab ka poꞌab me kul sidib. Li a suꞌuŋa ka ya niŋ ala n sonꞌe yaname na ti more li yaꞌamleog ka li zabid wuu bugum.

10M mor noyelug n na tis nidib bane mor poꞌab bee mor sidib la. Ka li ane Zugsob la din ka li kaꞌ man dine. Li ane ye poꞌa da bas o sida. 11Amaa o yaꞌa bas o sid, on zinꞌi, ka da toom kul sida, bee on ne o sid la naalim taaba. Ka dau me da bas o poꞌa.

12Neꞌeŋa ane man meŋ noyelug ka m yet nimbane kpelim. Li kaꞌ Zugsob la yelugo. Li ane ye one siak Winaꞌam yaꞌa mor poꞌa sa, ka poꞌa la kaꞌ yadda niŋid, ka siak ye ba laꞌam be, on da bas oo. 13Poꞌa one siak Winaꞌam yaꞌa kul sid sa, ka dau la kaꞌ yadda niŋida, ka siak ye ba laꞌam be, on da bas oo. 14Poꞌa kane a Winaꞌam nid la tunꞌe ke ka o sid a nyain, ka dau kane a Winaꞌam nid la tunꞌe ke ka o poꞌa a nyain. Neꞌeŋa yaꞌa kaꞌane ala, ba biis naan aan dianꞌad. Ka lin a siꞌem la, biis la me a nyain.

15Amaa one kaꞌ yadda niŋid yaꞌa bood ye o bas one a yadda niŋid, on niŋimi ala. Li kaꞌa mugusug ye poꞌa bee dau one a yadda niŋid laꞌasem ne one kaꞌ yadda niŋida. Winaꞌam buoli ti ye ti be ne sumalisim. 16“Poꞌa one a yadda niŋida, fu niŋ wala baŋ ye fu ku tunꞌe tiligi fu sida? Ka dau one a yadda niŋida, fu niŋ wala baŋ ye fu ku tunꞌe tiligi fu poꞌa?”

Ba dolim ba beilim kan ka Winaꞌam tisi ba la yela

17Soꞌ mekama dol beilim kan ka Winaꞌam tis o, ne on daa a siꞌem ka Winaꞌam buol o la. Neꞌeŋa a lin ka m tis noor Winaꞌam nidib bane be zinꞌis wusa. 18One kpenꞌ baŋo, ka Winaꞌam nyaan buol o, on da mood ye o yiis baŋo la isir n base. One me pu kpenꞌ baŋo ka Winaꞌam buol o, on da kpenꞌe. 19Ka one kpenꞌ baŋo ne one pu kpenꞌ baŋo wusa ane zaalim. Lini pak ane Winaꞌam noyelug la siakir. 20Soꞌ mekama kpelim be on daa a siꞌem ka Winaꞌam buol o la. 21Fu yaꞌa daa ane yamug saŋkan ka Winaꞌam buol fu, fun da ke ka li paki fu. Amaa fu yaꞌa na nye yolisim suer fun diꞌem. 22Ka on ka Zugsob la buol, ka o a yamug, ane Zugsob la yolisim nid. Ala men, yolisim nid on ka Kiristo buol, ane o yamug. 23Winaꞌam daꞌa ya ne. Dinzugo, da liebi wuu yamis n tis nidiba. 24Dinzugo m baꞌabiise, soꞌ mekama daa a siꞌem ka Winaꞌam buol o la, on be ala ne Winaꞌam noor yinni.

Paul lebisa sieba poꞌadiir la yela

25Neꞌ bipumis bane pu kul sidib yela, m pu diꞌe noor Zugsob la saꞌane. Amaa m tuꞌasidne m potenꞌer mor siꞌel line ka m paam Zugsob la saꞌan o nimbaanlzoor la yela ye ya na siak ye mane yel siꞌel la ane yelsida. 26Toꞌogi a siꞌem nannanna la zug, man tenꞌes ye li suꞌum ka nid na kpelim zinꞌin wuu o beilim a siꞌem la. 27Fu yaꞌa mor poꞌa, fun da mood ye fu bas oo. Ka fu yaꞌa a dakoonr men fun da ied ye fu di poꞌa. 28Ka fu yaꞌa liaꞌ poꞌa ka o kul uf, fu pu tum tuumbeꞌede. Ka one me pu mor sid yaꞌa kul sid, o pu tum tuumbeꞌede. Ka m bood ye ya luak yela ban ka bane mor poꞌab bee mor sidib la na nye dunia nwa ni la.

29M baꞌabiise, lin ka m yel la gbin ane ye, saŋa kan ka Winaꞌam ziꞌel n tisi ti la pu lem zuꞌe. Nannanna waꞌae sa, li a suꞌum ka bane mor poꞌab la wenne wuu ba kaꞌ poꞌaba, 30ka bane kaasid wenne ba sunya pu saꞌam, ka bane laꞌad wenne ba kaꞌa sumalisim, ka bane daꞌad wenne ba pu soꞌe lii, 31ka bane mor dunia laꞌad n maan ban bood siꞌem da ke ka li yela loo ba zute. Ka dunia kaŋa a siꞌem nannanna nwa, ye li gaad ne.

32M pu bood ye siꞌelnam daami yaa. Dakoonr gosidne on na niŋ siꞌem tum Zugsob la tuuma, ka niŋ siꞌel ka li na malis Zugsob la. 33Ka poꞌa daan gosidne dunia laꞌad ne on na niŋ siꞌem ka li malis o poꞌa. 34Dinzugo o yaꞌamboodim pudugne. Ka poꞌa one kaꞌ sid, gosidne Zugsob la tuuma yela, on na niŋ siꞌem ka o niŋgbina ne o siig na ti a Winaꞌam din. Ka one mor sid, gosidne dunia laꞌad ne on na niŋ siꞌem ka li malis o sid. 35Yanam suꞌum zug ka m yel neꞌeŋa ye m suŋi ya. M pu kpeꞌeŋid ye m zuol dine kisi ya zutine. Amaa m boode ye ya tum dine a suꞌum ne dine nar, ka zaŋi ya meŋ wusa n pesig Zugsob la.

36Nid yaꞌa more o bipuŋ ka o biꞌig n tuꞌug sid kulig, ka li mor poꞌogir, on kel ka o kul sid wenne on tenꞌes siꞌem o suunrin la. O yaꞌa zaŋ o bipuŋ la tis sid, o maal suꞌuŋa. 37Ka niŋkane suunre kpiꞌem ne yelkaŋa, ka o tenꞌes o potenꞌerin ka gbanꞌe o yaꞌamin ye o na mor o bipuŋ la ka o da kul sida, ka mugusug kaeꞌ, o yaꞌa mor paŋ na maal nwa, o maal suꞌuŋa. 38Ala zugo, one tisidi o bipuŋ sid maane suꞌuŋa. Ka one me pu tisidi o bipuŋ sida, maan suꞌuŋa gaad.

39Poꞌa one kul sid, ka o nam voe, o pu soꞌe o meŋ. Ka o sid yaꞌa kpi, suer be ka o na tunꞌe kul on ka o bood, asee ka li a Zugsob la boodim. 40Ka man tenꞌeseya ka o yaꞌa kpelim be on a siꞌem la, li na malis o gaad on na kul dau. Ka m miꞌ ye m me mor Winaꞌam Siig n paꞌani ya.

8

Baꞌar diib la yela

1Nannanna m sobidne yeti ya bada diib yela. Ti miꞌ ye yaname yel siꞌem ye, ti wusa mor miꞌilim la, ane sida. Miꞌilim ketne ka ninsaal duꞌosidi o meŋ. Amaa noŋir kpeꞌeŋidne nidib. 2Soꞌ yaꞌa tenꞌes ye on miꞌ siꞌel, o miꞌilim nan pu paae wuu lin suꞌum ye o naan miꞌin siꞌem laa. 3Amaa nid yaꞌa noŋ Winaꞌam, Winaꞌam miꞌ o, ka gosid o.

4Aa to, m yeti ya ne bada diib yela. Ti miꞌ ye baꞌar ane bun line pu voeya, ka me miꞌ ye Winaꞌam yinni maꞌaa be. 5-6Hale siꞌelnam yaꞌa be agol bee teŋin, ka ninsaalib buon ye Winaꞌamnam, tinam miꞌ ye Winaꞌam yinni be. Hale ka li a sida ye siꞌelnam bedego be ka ninsaalib buon ye winaꞌamnam ne zugsobnam, amaa Winaꞌam yinni be, ka ane ti Baꞌ one maal siꞌel wusa ka on zug ka ti voe. Ka ti lem miꞌ ye Zugsob yinni maꞌaa be. O ane Yesu Kiristo, ka ti nyovur ne siꞌel wusa yi ne o ni na.

7Ka li kaꞌ soꞌ wusa miꞌ neꞌeŋa. Ninsieba miilim bada hale ka ba yaꞌa di baꞌar diib ba kpelim tenꞌesid li yela ye li sid ane baꞌar diib. Ba potenda pu kpiꞌema, ka ba tenꞌes ye diib la miligi ba ne. 8Diib pu ke ka ti malis Winaꞌam. Ti yaꞌa pu dii, li pu ket ka ti kpelim nyaꞌaŋa, ka ti yaꞌa di, li pu ket ka ti gat tuone.

9Amaa guꞌusimi ka ya yolisim kan ka ya more na di bada diib la, da ke ka nidib bane potenda Winaꞌam ni pu kpiꞌem la kpenꞌ tuumbeꞌed ni. 10Dau one yadda pu kpiꞌem neꞌeŋa yela, yaꞌa nye fun one mor miꞌilim, ka fu be baꞌamaalug zinꞌigin n dit diib, neꞌeŋa ku ke ka o di baꞌar diib bee? 11Ka fun miꞌilim la na ke ka fu baꞌabiig on yadda pu kpiꞌema ka Kiristo kpii o zug la saꞌam. 12Fu yaꞌa niŋid wala n tum tuumbeꞌedi saꞌam fu baꞌabiig on yadda pu kpiꞌema, fu tumne tuumbeꞌed n poꞌogid Kiristo. 13Dinzugo diib yaꞌa ke ka m baꞌabiig tum tuumbeꞌed m meŋ kudin ku onb niꞌim yaꞌasa, ka m da ke ka m baꞌabiig kpenꞌ tuumbeꞌed ni.

9

Paul n mor suer n niŋid siꞌel la yela

1Li ane sida ye m more yolisim, ka a Kiristo Tumtum ka da nye ti Zugsob Yesu la. Ka m tuuma lin ka m tum n tis Zugsob la ke ka yanam a yadda niŋidib. Bee m maꞌanee? 2Hale sieba yaꞌa pu siak ye m ane Kiristo Tumtum, li nar ka yanam siak. Yaname a yadda niŋidib la, nie bigis ye m ane Kiristo Tumtum.

3Nidib yaꞌa yel ye m kaꞌa Kiristo Tumtum na, anwana ka m na lebis yiisi m meŋ yel la ni. 4Man ne Barnabas pu mor suer ye ba tisi ti diib ne nuub ti tuuma zugo? 5Ti pu mor suer n na ke ka poꞌa kane me puꞌusid Winaꞌam doli ti goond wenne ti Tumtum taaba la ne Zugsob pitib la ne Piita niŋid siꞌem la bee? 6Ya tenꞌes ye man ne Barnabas maꞌaa nar ye ti tum n diisi ti meŋa? 7Sogia be yaani n tum zaalim ka pu diꞌed yoode? Anoꞌon seed tiis ka ku di li wela? Ka anoꞌon kim niigi ka ku di ba binꞌisim.

8M pu yel neꞌeŋa ne ninsaalib paŋa, Winaꞌam wada la me yele ala. 9Li sob wada ban ka Winaꞌam da tis Moses la gbauŋin ye, “Mit ka ya liꞌa naꞌaraad bane kuod la ne yuko.” Li ane niigi ka Winaꞌam daa yet bee? 10Ayei, li ane tinam yela, bee kaꞌa alaa? Eenn nwa sobne ti zug. Bozugo one kuod ki la kuodne ka one buꞌudi li la me buꞌudne, ka babayi wusa mor tiꞌir ka mor potenꞌer ye ba na pudugi li n di. 11Ti tum tuuma bane a suꞌum n tisi ya siis wenne wuu bane but biili. Li a suꞌum ka ti diꞌe laꞌad bane a suꞌum ya saꞌan wenne wuu bunib. 12Sieba yaꞌa mor suer kan ka ba na diꞌe laꞌasuma bama ya saꞌan, tinam mor suer hale ka li gaad ala.

Amaa ti pu zaŋ suer kan la ye ti diꞌe siꞌel ya saꞌanee. Amaa ti siak ye ti ku maal siꞌel line na giŋ Kiristo labasuŋ la moolugo. 13Ya miꞌ ye bane tum Winaꞌam puꞌusum yin la, ba diib bene anina. Ka bane maan maana n tisid Winaꞌam ka tum maan maalug zinꞌig la tuuma la, ba me diꞌedi ba diib anina. 14Ala men, Zugsob la tis noor ye bane moon labasuŋ la na paamidi ba siꞌel wusa ne anina.

15Amaa man pu zaŋ sueya ban ka m mor la yinni diꞌe siꞌel, ka me pu sobid neꞌeŋa ye ya tis im siꞌela. Hale m yaꞌa kpi, sonꞌe soꞌ naa ke ka m ku nyaŋe nweꞌe nyoꞌogo. 16Man moon labasuŋ la pu ke ka m tunꞌe nweꞌe nyoꞌogo. Li ane tilas ka m niŋid ala. M yaꞌa pu mool labasuŋ la, yeltoog na be m zugin. 17M yaꞌa mool labasuŋ la ne m meŋ boodim, m na diꞌe li nyood. Amaa m yaꞌa pu mool li ne m meŋ boodim, lin ane ye m kun moole sa. 18Ka neꞌ yaꞌa a sida bo a man nyoode? Li ane man yiti moon labasuŋ la zaalim ka pu zaŋ suer kan ka m na diꞌe siꞌel labasuŋ moolug tuuma la nii.

19Hale baa man mor yolisim ka soꞌ pu soꞌe man la, m zaŋi m meŋ lieb yamug n tis nidib wusa ye m more ba bedego n kenn Kiristo saꞌan na. 20M yaꞌa be Jew dim saꞌan, m liebid wuu Jew nid ne, ye m more ba kenn Kiristo saꞌan na. Ka m yaꞌa be ne bane dol wada ban ka Winaꞌam da tis Moses la saꞌan, m liebid wuu ba nid yinni baa ne man pu dol wada la, ye m more bane dol wada la kenn Kiristo saꞌan na. 21Ka bane pu dol wada la saꞌan ka m daa me lieb wuu ban nid yinni, ye m more ba kenn Kiristo saꞌan na. Ka neꞌeŋa pu paꞌalne ye m pu dol Winaꞌam wada laa. M dolne Kiristo wada. 22Ka ban yadda pu zuꞌe la saꞌan, ka m daa me lieb wuu ba yinni ye m suŋi ba. M dolne sueya konꞌob konꞌob nidib buudi wusa saꞌan, ye m tiligi ba sieba. 23Labasuŋ la zug m niŋid neꞌeŋa wusa ye m ti diꞌe li bareka.

24Ya miꞌ ye zoogin, zotzotib wusa zotne, amaa ba yinni maꞌaa dit ka diꞌed piini. Dinzugo kpeꞌeŋimi ya meŋ bedego, wuu zotzotib n zot siꞌem la, ye ya ti diꞌe piini Winaꞌam saꞌan. 25Zotzot wusa gbanꞌedi ba meŋ siꞌel wusa ni ye ba diꞌe piini kane ku yuug ka saꞌam. Ka tinam gbanꞌedi ti meŋ ye ti ti diꞌe piini kane kaꞌ naare. 26Dinzug man pu zot yoo yoogo, ka me pu zabid yoo yoogo wuu one zabid nweꞌed sisiꞌem laa. 27M mugusidi m meŋ tum wenne yamug ne. Ka mam mool labasuŋ la n tisid nidib la, mam meŋ da koꞌoŋ nyood Winaꞌam saꞌanee.

10

Baꞌa dolim la yela

1M baꞌabiise, m bood ye ya tenꞌes line da niŋi ti yaanam bane da dol Moses la. Winaꞌam da nok saŋgbauŋ n guri ba wusa, ka ba wusa loꞌoŋ ateuk line buon ateuk Zenꞌug la. 2Ban ne Moses da dol saŋgbauŋ ka loꞌoŋ ateuk la ka ala ka Winaꞌam da suu ba ye ba a yinni ne Moses. 3Ba wusa da di ne diib yinni ka nu kuꞌom kan ka Winaꞌam da tum nyalima maal la. 4Ba da nune tampiing kan ni ka Winaꞌam da tisi ba, ka li doli ba keŋ la. Tampiing kan da ane Kiristo meŋ. 5Amaa ne wala wusa, Winaꞌam sunf da pu malis ne ba sieba bedego ka ba kpi, ka ba niŋgbina dig zinꞌis konꞌob konꞌob moogin la.

6Neꞌeŋanam wusa da ane zanbin n tisi ti n saꞌali ti ye ti da bood bunbeꞌednama wenne ban laa. 7Da maani baꞌar wuu ba sieba da niŋ siꞌem laa. Ka li sob Winaꞌam gbauŋin ye, “Nidib da zinꞌin n di, ka nu, ka due waꞌ baꞌar maanib waꞌ.” 8Ti da saꞌam poꞌab wuu ba sieba da niŋ siꞌem laa. Ka daar yinni poogin ka ba tusa piisi ne atanꞌ n kpi laa. 9Ti me da mak ye ti kpans Zugsob la wuu ba sieba da niŋ siꞌem, ka wiigi da kuu ba la. 10Ka ti da nyon ne Winaꞌam wuu ba sieba da nyon siꞌem, ka kuꞌum malek da kuu ba laa.

11Neꞌeŋa wusa da niŋ ne, ye li saꞌali ba. Ka ba sobi li ka li a nimmua saꞌalug n tis tinam bane be saŋa kan ka dunia liꞌel naar la. 12Dinzugo, one tenꞌes ye o niŋid suꞌum, ka ziꞌe suꞌuŋa, on guꞌusim, ka yaꞌa kaꞌ ala, o na lu. 13Makir ban buudi paadi ya la, nan miꞌ paae sieba. Ka Winaꞌam ane yelsida sob, ka ku ke ka makir kane gaadi ya paŋ la paae yaa. Ne makir puugin, o na maal suer tisi ya paŋ, ka ya nyaŋe li.

14Dinzug, m baꞌabiise, luakimi ne bada maalug. 15M pianꞌade tisidi ya wenne ya ane nidib bane mor yaꞌam. Yanam meŋ baŋim man yet siꞌel la gbin. 16Nwam kan ka ti yiti zaŋi puꞌus bareka tis Winaꞌam la, ti yaꞌa nu nwam kaŋa ni, ti pu naalimne ne Kiristo ziim bee? Ka bodobodo kan ka ti gbenꞌesid la, ti yaꞌa di bodobodo kaŋa, ti pu naalimne ne Kiristo niŋgbiŋ bee? 17Tiname pudugid bodobodo gbil yinni n dit la zug, ti ane niŋgbiŋ yinni laꞌam ne tinam zuꞌe la.

18Gosimi Israel dim niŋid siꞌem la. Bane dit diib bane ka ba maali tis Winaꞌam maan maalug zinꞌig ni la, ba a yinni ne Winaꞌam one soꞌe maan maalug zinꞌig la. 19Bo ka m yet nwa? Ya tenꞌes ye man yel ye baꞌar bee diib line ka ba maani tisidi li la ane siꞌel bee? 20Ayei, m yet ye, lin ka baꞌamaanib maani tisid bada la, ba maani tisidne kikiris, ka pu maani tisidne Winaꞌam. M pu bood ye ya a yinni ne kikirise. 21Ya ku nyaŋe nu Zugsob nwam la ni, ka lem nu kikiris nwam la nii, ka me ku nyaŋe di Zugsob la diib, ka lem di kikiris diibo. 22Ti bood ye fufum kpenꞌ Zugsob la bee? Ya tenꞌes ka ti mor paŋ gaad o bee?

23Ba ye, “Suer be ka ti na maal siꞌel wusa.” Eenn, sida. Amaa li kaꞌ siꞌel wusa mor nyoode. “Suer be ka ti na maal siꞌel wusa.” Amaa li kaꞌ siꞌel wusa kpeꞌeŋid nidiba. 24Soꞌ da tenꞌesid o meŋ yelsum maꞌanee. Amaa o me tenꞌesimi o taaba yela.

25Dimi niꞌim kan wusa ka ba kuosid daꞌan. Ka da ke ka ya potenda ke ka ya buꞌosi buꞌosaa. 26Li sob Winaꞌam gbauŋin ye, “Dunia ne siꞌel wusa line bee li ni ane Zugsob la din.”

27Fu yaꞌa keŋ one kaꞌa yadda niŋid yin ka o tis uf diib, fun dim line ka o mora ziꞌeli fu tuon, ka da buꞌos ye bo niꞌim nwa. 28Amaa soꞌ yaꞌa yel uf ye, “Dikaŋa nwa ane baꞌar diib” fun da dii. Ka li na suŋ fun ne one yel uf la potenda. 29Li kaꞌane fun meŋ potenꞌer yelaa, amaa li ane soꞌ potenꞌer yela.

Bozug ka m mor yolisim ka soꞌ potenꞌer kati m saria? 30M yaꞌa puꞌus Winaꞌam bareka ka di diib, bo ka soꞌ na poꞌogi man ne bun lin ka m puꞌus Winaꞌam bareka li yela?

31Ya yaꞌa di bee nu bee niŋ siꞌel mekama, yanam niŋimi li wusa ka li duꞌos Winaꞌam yuꞌur. 32Da niŋ siꞌel Jew dim bee Greek dim bee Winaꞌam nidib saꞌan ka li daami baa. 33Niŋimi wuu man niŋid siꞌem la. Hale m mood ye m tum line malis soꞌ mekama siꞌel wusa puugin. Bozugo m pu bood man meŋ yel suꞌum ne, amaa nidib wusa suꞌum yela, ye ba paam faangir.

11

Zugpilib Winaꞌam puꞌusugin la yela

1Tuꞌasimi man tuuma wuu man tuꞌas Kiristo tuuma siꞌem la.

2M pianꞌadi ya yaname tiendi m yela siꞌel wusa ni ka mor paꞌalug kan ka m tolisi tisi ya la zug.

3Amaa m bood ye ya baŋ ye Kiristo a dau wusa zugsob, ka dau me a o poꞌa zugsob, ka Winaꞌam me a Kiristo Zugsob. 4Dinzugo, dau one puꞌusid Winaꞌam bee diꞌed Winaꞌam pianꞌad n tisid nidib, ka siꞌel pil o zug, diisne Kiristo nyan. 5Ka poꞌa one puꞌusid Winaꞌam bee diꞌed Winaꞌam pianꞌad n tisid nidib, ka siꞌel pu pili o zugo, o diisne o sid nyan. Li wenne wuu o puni o zug ne. 6Poꞌa yaꞌa zanꞌas ka pu pili o zugo, on kiesimi o zuobid. Lin sadigim a nyan n tis poꞌa ka o puni o zug la, bee kiesi o zuobid la, o pilimi o zug. 7Winaꞌam n maal dau wenne o meŋ la ka o mor girima tisid Winaꞌam la, li pu suꞌum ka o zaŋ siꞌeli pil o zugo. Poꞌa me mor girima tisid dau. 8Winaꞌam da pu zaŋ poꞌa konbir n maal dau, amaa o da zaŋ ne dau konbir n maal poꞌa. 9Winaꞌam me da pu maal dau poꞌa zugo, amaa o da maali poꞌa dau zug. 10Maleknam la zug, li suꞌum ka poꞌa zaŋ siꞌeli pili o zug n paꞌal ye o be ne o sid la nuꞌusin.

11Amaa Zugsob nidib la puugin, poꞌa bene dau nuꞌusin, ka dau me be poꞌa nuꞌusin. 12Winaꞌam da zaŋ dau n maal poꞌa. Ala men ka poꞌab me duꞌad dap. Ka siꞌel wusa yitne Winaꞌam saꞌan na. 13Ya meŋ tenꞌesim n gos. Li a suꞌuŋa ka poꞌa puꞌus Winaꞌam paalo ni ka siꞌel kaꞌ o zuginee? 14Ti malima pun paꞌali ya ye dau yaꞌa bas o zuobid ka li waꞌam, o diisidi o meŋ nyan. 15Amaa li ane venlim poꞌa saꞌan. Winaꞌam maali o zuobid ka li waꞌam ye li a o zugpibig. 16Amaa soꞌ yaꞌa bood ye o nwaꞌasi li yela, man na lebis siꞌel ane ye, tinam bee Winaꞌam nidib pu mor maluŋ siꞌa line be zugpilib puugine.

Zugsob nonaar diib la yela

17M pu zunꞌodi ya yel kan ka m ye m yeli ya laa, bozugo ya yiti laꞌas taaba ka ya tuumbeꞌed gati ya tuumsoma. 18Yiiga zinꞌigin, m wumya ye ya yaꞌa yiti laꞌas taaba ye ya puꞌus Winaꞌam, weligir be ya soogin. M me siak ye labaar la sieba ane sida. 19Biꞌesug kaeꞌ, ye weligir na bee ya soogin ye ba baŋ bane dol sida suer la paalo ni. 20Ya yaꞌa laꞌas taaba n tenꞌes ye ya ditne Zugsob Diib la, li kaꞌ walaa. 21Bozugo ya yaꞌa laꞌas, soꞌ mekama ditne o meŋ diib, ka sieba koꞌom zabid ka sieba nuu kool. 22Ya pu mor yaꞌ na di ka nuu? Bee ya kudum bood ye ya neꞌesne Winaꞌam nidib ka diis noŋdim nyane? M na yeli ya ye bo? M zunꞌe ya neꞌ zug bee? Ayei, m ku zunꞌe yaa.

(Mateo 26.26-29; Maak 14.22-25; Luuk 22.14-20)

23M daa diꞌe paꞌalug kaŋa ne Zugsob la saꞌan, ka tolisi tisi ya. Ye yuꞌuŋ kan ka ba zam ti Zugsob la, ka o zaŋ bodobodo 24n puꞌus Winaꞌam bareka, ka gbenꞌesi li, ka ye, “Neꞌeŋa ane m niŋgbiŋ kan ka m tisi ya. Niŋim ala ka li a tienri m yela.” 25Ala ka o lem zaŋ nwam, bane di diib la naae la, ka yel ye, “Nwam kaŋa ane Winaꞌam nonaar paal line a man ziim. Ya yaꞌa yiti nuu li, yanam niŋimi li ka li tienn m yela.” 26Ya yaꞌa yiti niŋ neꞌeŋa ka di bodobodo la ka nu nwam kaŋa ni, ya mooni Zugsob la kuꞌum yela n guri o lebig na.

27Ala zugo, on mekama zanꞌa di Zugsob la bodobodo ka nu o nwam la ni, ka li pu suꞌum ye o di ka nu, o tumne tuumbeꞌed tis Zugsob la niŋgbiŋ ne o ziim la. 28Soꞌ wusa tenꞌesim suꞌuŋa ka naan di bodobodo kaŋa ka me nu nwam kaŋa ni. 29On mekama pu baŋ Zugsob la niŋgbiŋ la gbin ne, ka me di ka nu, o na nye saria kad beꞌed on di ka nu la zug. 30Dinzug ka ya bedego a banꞌadnam, ka sieba kaꞌ paŋa, ka sieba kpi la. 31Ti yaꞌa maki ti meŋ yiiga suꞌuŋa, ti ku kpenꞌ Winaꞌam sariakadib nii. 32Ka Zugsob la kat tinam saria ka namisidi ti ye ti zamis ka ti da ti laꞌas ne dunia nidib n nye saria kad beꞌede.

33Dinzugo, m baꞌabiise, ya yaꞌa laꞌas taaba ye ya di Zugsob diib la, yanam on gur taaba. 34On koꞌom zabid, on dimi o yin ka naan kena, ka da kpenꞌ Zugsob la sariakadib nii.

Yela bane kpelim la, m yaꞌa kena, m na saꞌali ya li yela.

12

Winaꞌam Siig Suŋ piini la yela

1M baꞌabiise, nannanna m yeti ya ne piini line yit Winaꞌam Siig Suŋ ni na la yela. M bood ye ya baŋi li yela a sida siꞌem. 2Ya miꞌ ye yaname daa nan kaeꞌ yadda niŋidib la, baꞌa kpiilima daa more ya n dol suer beꞌed. 3Dinzugo, m bood ye ya baŋ ye Winaꞌam Siig Suŋ la yaꞌa be soꞌ ni, o ku tunꞌe pianꞌ Yesu yela beꞌede. Ka soꞌ me ku tunꞌe yel ye Yesu ane Zugsoba, li yaꞌa kaꞌa ye Winaꞌam Siig Suŋ la bee o nii.

4Siig Suŋ la tisid piini konꞌob konꞌob. Amaa li wusa yitne Siig Suŋ yinni la ni. 5Tuuma konꞌob konꞌob be. Amaa li ane Zugsob yinni ka ti tumi tisid. 6Tuuma konꞌob konꞌob be. Amaa li ane Winaꞌam yinni tisid nidib yaꞌam ka ba tumi li.

7Winaꞌam Siig Suŋ la tisid yadda niŋidib wusa piini siꞌa line paꞌan Siig Suŋ la paŋ ye li suŋ Winaꞌam nidib wusa. 8Siig Suŋ la tisid ninsieba piini ka ba pianꞌad yaꞌam pianꞌad, ka tisid sieba miꞌilim pianꞌad, 9ka tisid sieba yadda titaꞌar Winaꞌam ni, ka tisid sieba piini line na tiꞌeb banꞌadnam, 10ka tisid sieba paŋ ka ba na nyaŋe tum tuumnyalima, ka tisid sieba piini ka ba diꞌed Winaꞌam pianꞌad n tisid nidib, ka tisid sieba yaꞌam ka ba na nyaŋe baŋ line yi Siig Suŋ la saꞌan na ne line pu yi aninaa, ka tisid sieba piini ka ba na tunꞌe pianꞌ pianꞌazuna, ka tisid sieba ka ba na tunꞌe tuꞌas pianꞌazuna la gbin ne a siꞌel. 11Li ane Siig Suŋ yinni la n niŋid neꞌenam wusa. O tisid soꞌ mekama ne piini gun gun wuu on bood siꞌem.

Niŋgbiŋ yinni ne luas bedego la yela

12Kiristo nidib wenne niŋgbiŋ yinni ne, n mor luas bedego. Hale ne lin mor luas buudi konꞌob konꞌob la li kpelim ane niŋgbiŋ yinni. 13Tinam wusa bane a Jew dim ne bane kaꞌ Jew dim, yamis ne bane kaꞌa yamise, Kiristo suu ti wusa ne Winaꞌam Siig Suŋ ka ke ka ti liebi wenne niŋgbiŋ yinni. Winaꞌam tumi o Siig Suŋ yinni la n tisi ti wusa.

14Niŋgbiŋ la meŋ pu mor lua yinni maꞌanee. Li more luas bedego. 15Nobir yaꞌa yelin ye, “Man kaꞌa nuꞌug la zug, m kaꞌ niŋgbiŋ la nii,” lin ku nyaŋen keen ka o kaꞌ niŋgbiŋ nii. 16Tobir me yaꞌa yelin ye, “Man kaꞌa nif la zug, m kaꞌ niŋgbiŋ la nii,” lin ku nyaŋen keen ka o kaꞌ niŋgbiŋ nii. 17Niŋgbiŋ la wusa yaꞌa aane nifo, li ye li niŋin wala n wum pianꞌade? Ka li yaꞌa aane tobir, li ye li niŋin wala n wum nyuugo? 18Lin a siꞌem la, Winaꞌam maalne niŋgbiŋ luas wusa toꞌoŋ wuu on bood siꞌem. 19Li wusa yaꞌa aane lua yinni maꞌaa, niŋgbin naan ku beene. 20Lin a siꞌem la, luas bedego be, amaa li ane niŋgbiŋ yinni.

21Dinzugo nif ku nyaŋe yel nuꞌug ye, “M pu bood fu suŋire.” Zug me ku nyaŋe yel noba ye, “M pu boodi ya suŋire.” 22Ka ti niŋgbiŋ la luas bane wenne ba kaꞌ paŋ la yaꞌa kaeꞌ, niŋgbiŋ la ku tum. 23Ti gosid niŋgbina luas bane ka ti neꞌes la suꞌuŋa, ka naꞌasid nyan luas bane ka ti pu bood ye nidib nye la n ligini ba. 24Ka li pu nar ka ti ligin luasuma laa. Winaꞌam meŋ maal ti niŋgbina ka tis luas bane ka ti gos ka ba nyood pu zuꞌe la naꞌasi n gaad lua mekama. 25Dinzugo weligir kaeꞌ ti niŋgbina nii. Luas konꞌob konꞌob la bood taaba suŋir. 26Dinzugo lua yinni yaꞌa namisid, luas la wusa me namisidne. Lua yinni yaꞌa nye naꞌasi, luas la wusa more sumalisim.

27Ya wusa wenne Kiristo niŋgbiŋ ne. Ka soꞌ kam zanꞌasa me wenne o niŋgbiŋ la lua sieba. 28Ka Winaꞌam gaŋne Tumtumnib o nidib soogin ka ba a kpeenmnam, ka gaŋ nodiꞌesidib ka ba tiaꞌali ba, ka nan gaŋ paꞌanib, ka yuꞌuŋ gaŋ bane maan tuumnyalima, ka lem gaŋ sieba ka ba na tunꞌe maꞌae banꞌadnam, ka gaŋ sieba ka ba suŋid nidib ka gaŋ sieba ka ba gosid ka bigisid nidib tuuma a siꞌem, ka gaŋ sieba ka ba pianꞌad pianꞌazuna. 29Ti wusa kaꞌ Tumtumnib bee nodiꞌesidib bee paꞌaniba. Li kaꞌ ti wusa mor paŋ na maal tuumnyalima 30bee tiꞌeb banꞌadnam bee pianꞌ pianꞌazuna, bee nyaŋe tuꞌas pianꞌazuna la gbin ne. 31Boomi piintitada n gaad bun wusa.

Ka m na paꞌali ya suer line gati ba wusa.

13

Noŋilim la yela

1M yaꞌa pianꞌad ninsaalib pianꞌad buudi ne maleknam pianꞌad, ka pu mor noŋilim, m kudum wenne lumir bee binnir bane vuudne. 2Ka m yaꞌa mor nodiꞌesug piini line ka Winaꞌam tisid ka nyaŋe baŋ yelsuaꞌada wusa, ka mor miꞌilim wusa, ka m yadda kpiꞌem Winaꞌam ni ka na nyaŋe yel zuer ka li viki toom, ka pu mor noŋilim, m ane zaalim. 3Ka m yaꞌa zaŋ man mor siꞌel wusa tis noŋdim, hale ka zaŋi m niŋgbiŋ n tis ka ba nyuꞌe ne bugum, ka pu mor noŋilim, m kaꞌ nyoode.

4Nimbane mor noŋilim, me mor suguru, ka suŋid nidib, ka pu mor fufum bee duꞌosi meŋa. 5Ba kaꞌ nyeesim bee titaꞌalim bee boodi o meŋ suŋir maꞌane bee soꞌ yaꞌa maal o beꞌed o pu tiend li o suunrine. 6Noŋilim pu mor sumalisim ne tuumbeꞌede, amaa li mor sumalisim ne bunsuma. 7Noŋilim dit suguru ne siꞌel wusa. Ka yadda ne tiꞌir ne modigir kaꞌ siere.

8Noŋilim pu naae da. Nodiꞌesug ne pianꞌazuna ne miꞌilim na gaad. 9Ti miꞌilim ne ti nodiꞌesug pu paae Winaꞌam miꞌ siꞌem la. 10Ka Kiristo one siaꞌal ameŋa la yaꞌa ti paae na, line kaꞌa ameŋa la na gaad.

11Man daa a biig la, m daa pianꞌad ka tenꞌesidi wenne biig ne, ka gbanꞌadi wenne biig. Ka man yuꞌun nobug la ka bas biilim tuuma. 12Tiname miꞌ siꞌel nannanna la ane biꞌela wenne tiname gosid gotiŋin ka li a zibisug siꞌem la. Amaa saŋkan la ti na nye siꞌel wusa nyain. Man miꞌ siꞌel nan ane biꞌela. Amaa m na ti baŋi li suꞌuŋa nyain wenne Winaꞌam miꞌ man nyain siꞌem la.

13Yadda ne tiꞌir ne noŋilim, bunama atanꞌ nwa, na be saŋa wusa. Amaa noŋilim gati ba wusa.

14

Winaꞌam Siig Suŋ piini la yela yaꞌas

1Keli ka noŋilim a ya bunboodim gaad siꞌel wusa, ka boomi Siig Suŋ piini la bedego. Line gaad li wusa ane nodiꞌesug piini line yi Winaꞌam saꞌan. 2One pianꞌad pianꞌazuna o pu pianꞌadi tisid nidiba, amaa o pianꞌadne tisid Winaꞌam, ka soꞌ ku baŋ on yet siꞌel laa bozugo o pianꞌadne yelsuaꞌada la ne Siig la paŋ. 3Ka one diꞌesid Winaꞌam pianꞌad n tisid nidib, pianꞌadne n suŋid nidib ka me kpeꞌeŋidi ba, ka belisidi ba. 4One pianꞌad pianꞌazuna suŋidne o meŋ. Ka one diꞌesid Winaꞌam noor pianꞌad n tisid nidib suŋidne Winaꞌam nidib. 5M bood ye ya wusa pianꞌad pianꞌazuna, ka bood ye ya diꞌesid Winaꞌam noor pianꞌad la n tisid nidib gat ala. One diꞌesid Winaꞌam noor pianꞌad la tisid nidib gat one pianꞌad pianꞌazuna. Amaa o yaꞌa tuꞌas pianꞌazuŋ la gbin ka li suŋ nidib, ba pu gat taabaa.

6M baꞌabiise, m yaꞌa keenn ya saꞌan na n pianꞌad pianꞌazuna, m na niŋ wala suŋi yaa? M ku suŋi yaa, asee ka m paꞌali ya bun line yi Winaꞌam ni na, bee m ke ka ya baŋ siꞌel, bee m diꞌe Winaꞌam noor pianꞌad siꞌa n tisi ya, bee m paꞌali ya siꞌel. 7Bun line kaꞌa nyovur yaꞌa maan vuud wenne wiigi piebid bura bura ka li kaꞌa gbin ne, fu ye fu niŋ wala baŋ line piebid siꞌel yela? 8Naꞌatan yaꞌa piebid ka pu pieb tanp piebugo, anoꞌone na tiꞌebi yi tanpo? 9Ala men ya yaꞌa pianꞌad pianꞌazuŋ ka li gbin kaꞌ nyainee, soꞌ na niŋ wala baŋ yanam yet siꞌela. Ya pianꞌad la na ane zaalim. 10Pianꞌad buudi bedego be dunia ni, ka ba yinni kaeꞌ pu mor gbin ne. 11M yaꞌa ziꞌ pianꞌad gbin ne, m ane saani tis one pianꞌad la. Ka one pianꞌad la me a saani tisi m. 12Yanam sadigim bood Siig Suŋ piini la, boomi piini line na kpeꞌeŋ Winaꞌam nidib bedego.

13Dinzugo, one pianꞌad pianꞌazuŋ, on sosim Winaꞌam ka o ke ka o nyaŋe tuꞌasi li gbin. 14M yaꞌa puꞌus Winaꞌam ne pianꞌazuŋ, m siig puꞌusid, amaa m yaꞌam kaꞌ li nii. 15Ka bo ka m na niŋ yuꞌuse? M na puꞌus ne m siig ka me lem puꞌus ne m yaꞌam, ka yum ne m siig ka me lem yum ne m yaꞌam. 16Fu yaꞌa puꞌus Winaꞌam bareka ne fu siig, nid one laꞌas ne fu ka ziꞌ fun yet siꞌela, na niŋ wala siaki fu puꞌusum ye, “Ami?” 17Hale fu Winaꞌam puꞌusum la yaꞌa a suꞌuŋa gba, li kaꞌ suŋir n tis ninkaŋa la.

18M puꞌus Winaꞌam bareka man pianꞌad pianꞌazuna n gat yanam wusa la. 19Amaa Winaꞌam nidib laꞌasugin m bood ye m pianꞌ pianꞌuk anu ne m yaꞌam ye m paꞌal nidib n gaad man na pianꞌ pianꞌuk tusa piiga ne pianꞌazuŋ.

20M baꞌabiise, da wenne biise ya potenda nii. Amaa aae wuu biise ya tuumbeꞌed poogin. Kel ka ya potenda wenne kpeenmnam potenda ne. 21Li sob Winaꞌam gbauŋin ye,

“Zugsob la yel ye,

‘M na ke ka ninsieba ne saam

pianꞌ m labaar tisi m nidib,

ka li a pianꞌazuŋ ba saꞌan.

Laꞌam ne wala wusa, ba ku kelise.’ ”

22Dinzug, pianꞌazuna ane siꞌel line na saꞌal bane kaꞌ yadda niŋidib, ka kaꞌ bane a yadda niŋidib. Ka nodiꞌesug a line na paꞌal n tis bane a yadda niŋidib ka kaꞌ bane kaꞌ yadda niŋidiba. 23Yadda niŋidib wusa yaꞌa laꞌas taaba, ka soꞌ wusa pinꞌili pianꞌad ne pianꞌazuna, ka yiiŋ dim kpenꞌ na, ba ku yel ye ya geemnee? 24Amaa yadda niŋidib wusa yaꞌa laꞌas taaba ka soꞌ wusa diꞌesid Winaꞌam noor pianꞌad n tisid nidib ka yiiŋ nid kpenꞌ na, on wum siꞌel wusa la na ke ka o baŋi o tuumbeꞌed, ka kad o meŋ saria. 25Yelsuaꞌada bane be o suunrin na nie paalo ni, ka o na igin puꞌus Winaꞌam ka peligi o poog yel ye, “Asida, Winaꞌam bee ya ni.”

Yadda niŋidib laꞌasug sueya dolim la yela

26Dinzugo m baꞌabiise, ya yaꞌa laꞌas taaba ye ya puꞌus Winaꞌam, soꞌ more yuum, ka soꞌ me more paꞌalug, ka soꞌ more siꞌel line ka Winaꞌam nie paꞌal o, ka soꞌ more pianꞌazuŋ, ka soꞌ me more pianꞌazuŋ la gbini na tuꞌasi tis nidib. Niŋimi siꞌel wusa ka li suŋ Winaꞌam nidib. 27Ninsieba yaꞌa ye ba pianꞌ ne pianꞌazuna, nidiba ayi bee nidiba atanꞌ gullim pianꞌam yinni yinni, ka soꞌ me tuꞌas ban yel siꞌel la gbin. 28Amaa soꞌ yaꞌa kaeꞌ na nyaŋe tuꞌas pianꞌazuna la gbin ne, one pianꞌad pianꞌazuŋ la da pianꞌ yadda niŋidib laꞌasugin ne, ka lee pianꞌ tis o meŋ ne Winaꞌam.

29Keli ka nodiꞌesidiba ayi bee atanꞌ pianꞌ. Ka ban kpelim la geligim gos ye li a suꞌuŋa bee. 30Ka nid yinni yaꞌa pianꞌad ka Winaꞌam Siig Suŋ nie siꞌel paꞌal soꞌ laꞌasugin la, one deŋim pianꞌad la na bas pianꞌad. 31Ya wusa yinni yinni na nyaŋe diꞌe Winaꞌam noor pianꞌad n tis nidib, ka ya wusa zamis ka kpeꞌeŋ. 32Nimbane mor Winaꞌam Siig nodiꞌesug la piini la tunꞌe gbanꞌe ba meŋ ne nodiꞌesug piini la yela. 33Bozugo Winaꞌam pu buoli ti ye ti tum yori yorii amaa ye ti be baanlim.

34Poꞌab sini ba noya yadda niŋidib laꞌasug doogin, wenne zinꞌig wusa ka Winaꞌam nidibi n maan siꞌem la. Suer pu be ka ba pianꞌad laꞌasugin ne. Amaa ba siakimi ba sidib noya wuu Jew dim wada la yel siꞌem la. 35Siꞌel yaꞌa be ka ba bood ye ba baŋ, ban on buꞌosimi ba sidib ba yaan. Li ane nyan ne poꞌab n na pianꞌad yadda niŋidib laꞌasugin.

36Ya tenꞌes ye li ane yanam ni ka Winaꞌam labaar la pinꞌile? Ka ane yanam gullim ni ka li kenaa? 37One tenꞌes ka o a Winaꞌam nodiꞌes bee o ane on ka Winaꞌam Siig Suŋ bee o ni, on siakim ye lin ka m sobidi tisidi ya nwa ane Zugsob la noyelug. 38Amaa soꞌ yaꞌa pu kelis neꞌeŋa, yanam on da kelisi ne oo.

39Dinzug m baꞌabiise, boomi Winaꞌam nodiꞌesug, ka da zanꞌasi pianꞌazunaa. 40Maalimi siꞌel wusa suꞌuŋa, ka da ke ka li a yori yorii.

15

Kiristo kuꞌum vuꞌugir la yela

1M baꞌabiise, nannanna m bood ye m tienn ya labasuŋ kan ka m da mooli tisi ya, ka ya diꞌe li mor kiŋ kiŋ la yela. 2Ya yaꞌa mor li kiŋ kiŋ, li na faaenn ya. Ka li yaꞌa kaꞌa alaa, ya yadda niŋir ane zaalim.

3M tolis man diꞌe siꞌeli tisi ya line a buntitaꞌar n gaad siꞌel wusa, ye Kiristo kpi ti tuumbeꞌed zug, ka li dolne lin da sob Winaꞌam gbauŋin siꞌem la. 4Ka ba da mum o, ka Winaꞌam vuꞌug o kumin daba atanꞌ daar, ka li me dolne lin da sob siꞌem la. 5Ka o da nie o meŋ n paꞌal Piita, ka naan nie o meŋ n paꞌal Tumtumnib piina ayi la. 6Ka lin nyaꞌaŋ ka o nie o meŋ saŋa yinni o nyaꞌandolib bane gaad kobus nu la saꞌan. Ba sieba bedego nan voe, ka sieba kpi. 7Ka o nie o meŋ Jemes saꞌan, ka yuꞌun nie o meŋ Tumtumnib la wusa saꞌan.

8Lin wusa nyaꞌaŋ ka o nyaan nie o meŋ paꞌal man one wenne one ka ba yuolim duꞌa la. 9Mane a kpaanr Tumtumnib la wusa saꞌan, ka pu nar ka ba buoli m ye Tumtum na, man da namis Winaꞌam nidib la zug. 10Winaꞌam popielim zug ka m kilim man a siꞌem nannanna nwa. Ka popielim kan ka Winaꞌam tisi m la kaꞌ zaalim, ka man tum gaad bama wusa. Ka li daa kaꞌ m meŋi tumi lii. Winaꞌam popielim zug ka m daa nyaŋe tumi li. 11Dinzugo, li yaꞌa daa ane man one moon labaar la bee ban, ti wusa moon labaar line ka m pun tienn ya li yela, ne line ka ya daa siak la.

Ti kuꞌum vuꞌugir la yela

12Ka ti labaar yaꞌa a ye Kiristo vuꞌug kumin, wala ka ya sieba yel ye, bane kpi ku vuꞌug kumine? 13Ka li yaꞌa a sida ye bane kpi ku vuꞌug kumine, ala li paꞌale ye Kiristo da pu vuꞌug kumine. 14Ka Kiristo yaꞌa da pu vuꞌug kumine, alaa ti labasuŋ la moolug ane zaalim, ka yanam yadda la me a zaalim. 15Li yaꞌa a sida ye bane kpi pu vuꞌugid kumine, ala Winaꞌam da pu vuꞌug Kiristo kumine, ka lin paꞌal ye tinam maꞌade ziri Winaꞌam yela, tiname yel ye Winaꞌam vuꞌug Kiristo kumin la zug. 16Bane kpi yaꞌa pu vuꞌug kumine, ala Winaꞌam da pu vuꞌug Kiristo kumine. 17Ka Kiristo yaꞌa pu vuꞌug kumine, ya yadda niŋir la ane zaalim, ka ya tuumbeꞌed kpelim bee ya ni. 18Li me na paꞌal ye bane a Kiristo yadda niŋidib ka kpi la, bodigne. 19Ti yaꞌa mor tiꞌir Kiristo ni ti dunia beilim nwa, ti mor nimbaanligi gat soꞌ mekama dunia ni.

20Amaa neꞌeŋa ane sida ye Winaꞌam vuꞌug Kiristo kumin, ka o sid a one vuꞌug kumin yiiga. 21Din a ninsaal yinni n mor kum n kenn dunia ni la na, ala men kum vuꞌugir yine ninsaal yinni ni na. 22Adam zug ka nidib wusa kpiid. Ala men ka bane a Kiristo nidib na vuꞌug kumin. 23Amaa soꞌ mekama mor o saŋa, ka Kiristo n vuꞌug kumin yiiga, bane aa o nidib me na ti vuꞌug o ken daar la na. 24Dunia naar na kenn Kiristo lebig nyaꞌaŋ na, ka Kiristo na saꞌam bane soꞌe dunia nwa paŋ ne kpiꞌeuŋ dim ne naꞌanam wusa paŋ, ka zaŋ soꞌolim la yuꞌun lebisi tisi o Baꞌ Winaꞌam. 25Bozugo li ane tilas ye Kiristo di naꞌam hale ti paae saŋkan ka o dataas wusa na be o nuꞌusin. 26Kuꞌum ane dataa kane ka o na ti yuolim saꞌam. 27Li yel Winaꞌam gbauŋin ye, “Winaꞌam zaŋ siꞌelnam wusa n niŋ Kiristo nuꞌusin.” Amaa li pu paꞌal ye siꞌelnam wusa la paas Winaꞌam one lee zaŋ siꞌel mekama wusa n niŋ Kiristo nuꞌusin laa. 28Siꞌelnam wusa yaꞌa ti be Kiristo nuꞌusin, on one a Winaꞌam Biig la me na niŋ o meŋ Winaꞌam nuꞌusin. Li ane Winaꞌam one zaŋ siꞌelnam wusa n niŋ o nuꞌusin la. Ka Winaꞌam na a siꞌelnam wusa naꞌab.

29Nidib yaꞌa ku vuꞌug kuminee, bo ka ninsieba diꞌed kuꞌom suub tisid bane pun kpi la? Kuꞌum yaꞌa kudin ku vuꞌugi, bo ka ba niŋid neꞌeŋa? 30Ka bo ka ti kpenꞌesidi ti meŋ yela ni saŋa wusa? 31M baꞌabiise, m nweꞌed nyoꞌog ya yela, yanam be siꞌem Zugsob Yesu Kiristo ni la zug. Neꞌeŋa zug ka m yeti ya ye m pu lal ne kuꞌum daar wusa la. 32M daa nye yela Efesus teŋin wenne one zab ne gbigima ne, ka lin yaꞌa a dunia nwa yela maꞌaa, li nyood a bo? Kuꞌum yaꞌa pu vuꞌugida, siiliŋ la yel sida ye,

“Keli ka ti di ka nu,

ka beog ti saa kpiidne.”

33Da ke ka soꞌ maꞌa yaa. Siiliŋ ane sida ye, “Dolim taab beꞌed saꞌamid ninsuŋ.” 34Keli ka ya yaꞌam leb na, ka da lem tum tuumbeꞌede. Sieba ziꞌ Winaꞌam. Ka m sobid ye m diisi ya nyan.

Niŋgbiŋ kuꞌum vuꞌugir la yela

35Ka soꞌ na buꞌos ye, “Wala ka bane kpi la na ti vuꞌug kumine? Niŋgbiŋ bo buudi ka ba na ti mora?” 36Zoluga! Fu ziꞌ ye fu yaꞌa but siꞌel biili ka li bul, asee pak la punꞌe ka bul la yuꞌun vuꞌugi? 37Fun but siꞌel la kuduŋ ane biilif. Li tunꞌe a ki biilif bee biil sieba. Ka lin ka fu but la niŋgbiŋ ku wenne line na ti yi na laa. 38Amaa Winaꞌam tisid biilif kan ka fu but la ne on Winaꞌam bood niŋgbiŋ siꞌa, ka me tisid biilif buudi wusa niŋgbiŋ konꞌob konꞌob.

39Li kaꞌ niŋgbina wusa n wen na. Ninsaalib more niŋgbiŋ buudi yinni, ka bunkonbid me niŋgbina bee li konꞌ, ka niis niŋgbina me bee li konꞌ, ka zimi me niŋgbina bee li konꞌ. 40Saazug bunam more ba meŋ niŋgbina, ka dunia bunam me more ba meŋ niŋgbina. Venlim be saazug bunam niŋgbina la ni, ka venlim me be dunia bunam niŋgbina la ni. 41Winig mor o meŋ venlim, ka nwadig me mor venlim siꞌa. Ka nwadibibis venlim me bee li gunni. Hale nwadibibis la soogin ba venlim be gun gun.

42Ala ka li me na ti a kumvuꞌugir saŋa. Niŋgbiŋ yaꞌa sig teŋin, li punꞌodne. Amaa Winaꞌam yaꞌa ti vuꞌugi li, li pu punꞌoda. 43Kuꞌum mumne ne ziemis, ka na ti vuꞌug ne venlim. Li mumne ne tadimis ka na ti vuꞌug ne paŋ. 44Li yaꞌa sig teŋin, li ane dunia ni niŋgbiŋ. Amaa Winaꞌam yaꞌa ti vuꞌugi li, li ane arazana ni niŋgbiŋ. Ti mor niŋgbina line a dunia ni din. Ala men ti na ti mor niŋgbina line a arazana ni din. 45Li sob Winaꞌam gbauŋin ye, “Adam ane niŋkane da deŋi be yiiga.” Yesu one a niŋkane kpelim nyaꞌaŋ la ane siig one tisid nyovur. 46Li kaꞌ arazana ni niŋgbina la ka ti diꞌed yiiga. Ti diꞌed dunia ni din la yiiga, ka naan diꞌed arazana ni din. 47Winaꞌam da maal deŋir dau, Adam la, ne teŋ titan. Amaa dau one tiaꞌal la yi ne arazana ni na. 48Dunia nidib wusa n wenne nid on ka Winaꞌam da zaŋ teŋ titan maal la. Ka Winaꞌam nidib me wenne nid one da yi arazana ni na la. 49Tiname wenne nid one ka Winaꞌam maal ne teŋ titan la, ala men ti na ti wenne nid one yi arazana ni na la.

50M baꞌabiise, neꞌeŋa ka m sobidi yeti ya ye, ninsaal niŋgbina ane dunia ni din, ka ku nyaŋe kpenꞌ Winaꞌam soꞌolim nii. Niŋgbiŋ line punꞌod la ku nyaŋe diꞌe nyovur line kaꞌ naare.

51Kelisimi yelsuaꞌadir kaŋa. Sieba na kpi, amaa li kaꞌ wusaa. 52Ka dunia naar, naꞌatan yaꞌa ti pieb, ti wusa na tiak yimmo, wenne nini amisid siꞌem la. Naꞌatan na pieb, ka bane kpi na vuꞌug ne niŋgbina line kudin ku kpii, ka Winaꞌam na tiake ti niŋgbina. 53Li ane tilas ye dunia ni niŋgbiŋ kane punꞌod la na gaad, ka ti na diꞌe niŋgbiŋ kane pu punꞌoda. Ka niŋgbiŋ kane me kpiid na gaad, ka ti na diꞌe niŋgbiŋ line pu kpiida. 54Dinzugo neꞌeŋa yaꞌa ti niŋ, ala ka line sob Winaꞌam gbauŋin ye, “Winaꞌam nyaŋ kuꞌum, ka kuꞌum len kaeꞌ la,” na niŋ ameŋa. Li lem sob ye,

55“Kuꞌum, fu paŋ kane nyaŋed nidib ka toondi ba wenne naŋi yiti tonꞌ nidib siꞌem la be yaa ni?”

56Li ane tuumbeꞌed ket ka kum nyet paŋ na tonꞌ nidib. Ka li ane wada la ket ka tuumbeꞌed nyet paŋ. 57Ka ti puꞌus Winaꞌam bareka on tisi ti kum nyaŋer paŋ ti Zugsob Yesu Kiristo ni la.

58Dinzugo m baꞌabinoŋa, yaname sadigim miꞌ ye bun lin ka ya niŋid Zugsob yela kaꞌ zaalim la, yanam modigimi n ziꞌene kiŋ kiŋ ka kpeꞌeŋi ya meŋ saŋa wusa ya tuuma ni n tis Zugsob la.

16

Ligidi laꞌasug n tis Jerusalem yadda niŋidib la yela

1M sobid neꞌeŋa ne ye m yeli ya ligidi kan ka ya laꞌased ye ya suŋ Winaꞌam nidib bane be Juuda teŋin la yela. Doli paꞌalug kan ka m paꞌal Winaꞌam nidib bane be Galatia teŋin la. 2Alasidaar wusa, soꞌ wusa yiisim zemis on tum nye ligid siꞌa digil, ka m yaꞌa ti paa na ligidi laꞌasug ku lem be. 3M yaꞌa ti paa na, m na sob gbauŋ n tum nimbane ka ya meŋ na ti gaŋ la, ka ba more piini la keŋ Jerusalem. 4Ka li yaꞌa lem nar ye m keŋ, ban on doli m, ka ti keŋ.

Paul gbanꞌar la yela

5M gbanꞌe ye m doli yi Masedonia teŋin, ka lin nyaꞌaŋ m na kena n kaae ya. 6Daasiꞌer m na yuugi ya saꞌan biꞌela bee be ne ya ka waad saŋa ti gaad, ka ya suŋi m ka m gaadi keŋ zinꞌig kan wusa ka m na keŋ. 7M pu bood ye m kaae ya nannanna, li wenne m gaadne ka yina ye m kaae ya. M mor tiꞌir ye m na be ya saꞌan n yuug, Zugsob la yaꞌa maal suer tisi m. 8Amaa m na kpelim be Efesus teŋin n paae Pentekost daar. 9Suer yoꞌog kpela tisi m, ka m na tum Winaꞌam tuuma kane mor nyood, amaa dataas la zuꞌeya.

10Timoti yaꞌa keenn ya saꞌan na, yanam on diꞌem o ka o be ya saꞌan, ka da ke ka o sunf saꞌam. Bozugo o tumne Zugsob la tuuma wenne man tum siꞌem la. 11Soꞌ da neꞌes oo, ka lee suŋimin o, ka o gaadi keŋ ne sumalisim n nyaŋe lebi m saꞌan na. M tenꞌesid ye on ne ti baꞌabiis bama la na leb na.

12Ti baꞌabiig Apollos yela. M kpeꞌeŋid o saŋa wusa ye on ne baꞌabiis bama la kena kaae ya. Ka o kudim pu bood ye o kenn nannanna naa. O yaꞌa paam suer, o na kena.

Saꞌalug ne puꞌusug

13Guꞌusimi, ka ziꞌe kiŋ kiŋ ka da bas ya yadda niŋir Winaꞌam nii. More sukpiꞌeuŋ ne paŋ. 14Tumini ya tuuma wusa ne noŋilim.

15Ya miꞌ Stefanas ne o yidim yela, bane deŋi niŋ yadda niŋidib Akaia teŋin yiiga. Ba zaŋi ba meŋ n tumi tisid Winaꞌam nidib. 16M belimi ya ne, ke ka ya beilim wenne nimbama, ne ya tumtum taaba wusa ne bane tum bedego suŋid Winaꞌam nidib la. 17M mor sumalisim Stefanas ne Fortunatus ne Akaikus ken la yela na. Bozugo ba daa suŋi m ne suŋir kan ka yanam pu nyaŋe suŋim la. 18Ba kpeꞌeŋ man ne yanam sunya. Naꞌasimi nimbane wenne bama.

19Winaꞌam nidib bane be Asia soꞌolim puꞌusidi ya. Akuila ne Prisila ne Winaꞌam nidib bane laꞌasedi ba yin la puꞌusidi ya suꞌuŋa, yaname wusa a yinni ne ti Zugsob la zug. 20Baꞌabiis la wusa puꞌusidi ya. Puꞌusimi taaba ne noŋilim.

21Man meŋ nuꞌug ka m sobid neꞌeŋa, ye man Paul n puꞌusidi ya.

22On mekama pu noŋ Zugsob la, kaanb beꞌed be on sob zugin. Ti sosid ti Zugsob ye o kena.

23Ti Zugsob Yesu yelsum be ne ya.

24M noŋilim be ne ya wusa, tiname a yinni ne Kiristo Yesu la zug.