Маркны Инжили

Маркны Инжили

Марк

Бу Инжилни Югьан Марк язгъан. «Элчилени ишлери» деген китапдан белгили болгъан кюйде, о бир вакътини ичинде элчи Павел булан ишлеген. Оьзюню Инжилин о элчи Павел де булан бирче Румда болгъан вакътисинде язгъан ва аслу гьалда ят халкълар ва Исагъа янгы иман салгъанлар учун язгъан. Исаны артына да тюшюп, Петер Ону булан бирче Аллагьны ёлунда чалышгъан. Марк Инжилин оьзю Петерден эшитген маълуматлагъа асасланып къура. Марк аслу тергевюн Иса Месигь этип гетген ишлеге бакъдыра, Аллагьны Уланы гьисапда Ону гьар къайсы аврувну, азап чегивню, оьлюмню уьстюнде де гьакимлиги барын гёрсетме къасткъыла.

Маркны шагьатлыгъына гёре, Иса гьакимлигин бир заманда да Оьзюню пайдасына къолламагъа къарамагъан – бары да къудратын О инсанны гюнагьны, яманлыкъны есирлигинден азат этмеге бакъдыргъан. Автор аслу гьалда Исаны яшавуну ахырынчы жумалары, гюнлери гьакъда, Ону азап чегивю, оьлюмю ва тириливю гьакъда хабарлай. Бу Инжил Иса оьлюмден уьст гелгенине ачыкъ кюйде шагьатлыкъ эте.

Ягьия пайхаммарны геливю

¹Аллагьны Уланы Иса Месигьни1:1 Месигь – бу сёзню маънасы «танглангъан» демекдир. Бу дюньягъа къутгъарылыв гелтирмек учун, Аллагь Иса Месигьни танглагъан. Сёзлюкге де къара. гьакъындагъы Сююнч Хабарыны аввалы. ^2-3Ешая пайхаммарны китабында булай язылгъан:

Муна, Мен Сени алдынга Оьзюмню чавушумну йиберемен.

О Сени алдынгда ёлунгну гьазирлежек

Дангылда биревню гючлю сеси эшитиле: «Раббибизге ёл

гьазирлегиз! Огъар ёлланы тюз этигиз!»

⁴Шолай Ягьия пайхаммар арагъа чыгъып, дангылда булай сёйлемеге башлай:

– Товба этигиз, сувгъа чомдуртуп, оьзюгюзню Аллагьгъа тапшуртугъуз, шо заман Аллагь сизин гюнагьларыгъызны гечежек.

⁵Бютюн Ягьудея топурагъындан ва Ерусалимден адамлар ону янына гелип, гюнагьларына мюкюр болалар. Ягьия да оланы, Ёрдан оьзенде сувгъа чомуп, Аллагьгъа тапшура. ⁶Ягьияны тюе юнден этилген опурагъы, белинде къайыш белбаву болгъан. Ону ашы къыр бал ва ченгертки болгъан. ⁷О инсанлагъа булай сёйлей:

– Менден сонг менден къудратлысы гележек. Мен Ону багъынчагъына да гелмеймен. ⁸Мен сизин, сувгъа чомуп, Аллагьгъа тапшураман, О буса сизин Аллагьны Ругьуна чомажакъ.

Ягьия, Исаны сувгъа чомуп, Аллагьгъа тапшура

⁹Шо гюнлерде Ягьия, Галилеяны Назарет шагьарындан гелген Исаны Ёрдан оьзенде сувгъа чомуп, Аллагьгъа тапшура. ¹⁰Иса сувдан чыгъып гелегенде, шоссагьат кёк ачылып, Аллагьны Ругьу гёгюрчюндей Ону янына гелегени гёрюне. ¹¹Кёкден:

– Сен Мени сююмлю Уланымсан. Сенде Мени къуванчым! – деген бир сес чалына.

Исаны дангылда сынав

¹²Шоссагьат Аллагьны Ругьу Исаны дангылгъа бармагъа борчлу эте. ¹³Онда Иса къыркъ гюнню узагъында иблисни ягъындан сыналып тура. Иса къыр гьайванланы арасында тура ва малайиклер Огъар къуллукъ этелер.

¹⁴Ягьияны тутуп туснакъгъа салгъан сонг, Иса, Аллагьны Сююнч Хабарын билдире туруп, Галилеягъа геле.

¹⁵– Заман етишди. Аллагь сизге гьакимлик этежек заман ювукълаша тура! Товба этигиз ва Сююнч Хабарны къабул этигиз, – дей О.

Исаны башлапгъы якъчылары

¹⁶Бир керен Галилея кёлню ягъасындан оьтюп барагъанда, Иса Симонну ва ону иниси Андрейни кёлге тор ташлай туруп гёре. Олар балыкъчылар болгъанлар. Иса олагъа:

¹⁷– Гелигиз! Мени артыма тюшюгюз! Мен сизин балыкъ тутагъанлар тюгюл, инсан тутагъанлар этермен, – дей.

¹⁸Олар торларын да къоюп, шоссагьат Ону арты булан гетелер. ¹⁹Бираз ари бара туруп, Иса Зеведейни уланы Якъубну ва ону иниси Югьанны гёре. Олар къайыкъда олтуруп, торлар ярашдыра болгъан. ²⁰Иса шоссагьат оланы чакъыра. Олар къуллукъчулары булан бирче атасы Зеведейни къайыкъда да къоюп, Ону арты булан гетелер.

Иса жинли адамланы ва аврувланы сав эте

²¹Олар Капернагьумгъа гелелер. Сонгугюн1:21 Сонгугюн – ягьудилерде сыйлы саналагъан гюн. Мусаны Къанунуна гёре, шо гюн Аллагьгъа ибадат этмекден оьзге ишни кютмек гери урула болгъан. Сёзлюкге де къара. Иса, шоссагьат синагоггъа барып, адамлагъа Аллагьны каламын англатмагъа башлай. ²²О англатагъан затлагъа барысы да гьайранлыкъ этелер. О дин алимлер йимик тюгюл, Аллагь берген гьакимлиги булангъы бир адам йимик уьйрете. ²³Шо вакъти синагоггъа жинли бир адам гирип геле. ²⁴О:

– Сен бизден не сюесен, гьей назаретли Иса? Бизин дагъытма гелгенмисен? Мен Сени Ким экенингни таныйман – Аллагьны Сыйлысысан, – деп къычыра.

²⁵Шонда Иса жинге:

– Тын! Ондан чыкъ! – деп буюра.

²⁶Сонг жин о адамны чайкъай, гючлю тавуш этип къычыра ва ондан чыгъып тая. ²⁷Барысы да шогъар гьайран болуп, бир бирине:

– Бу недир? Бу бир янгы уьйретивмю? О жинлеге гючю булан буйрукъ эте, олар да Огъар таби болалар, – деп бир бирине сёйлемеге башлайлар. ²⁸Шоссагьат Исаны гьакъындагъы хабар бютюн Галилеяны айлана якъларына яйыла.

²⁹Синагогдан чыгъып, Иса Якъуб ва Югьан булан бирче Симонну ва Андрейни уьюне бара. ³⁰Симонну къайнанасы гючлю иссиликден авруп ята болгъан ва гьазиринде шону гьакъында Исагъа айталар. ³¹О да къатынгъа ювукъ барып, къолундан тутуп тургъуза, ону иссилиги тайып къала. Сонг къатын да туруп, олагъа тепси къура.

³²Гюн артагъан заманда, Ону янына бары да авруйгъанланы ва жинли адамланы гелтирмеге башлайлар. ³³Бютюн шагьарны халкъы къапу алгъа жыйыла. ³⁴Иса гьар тюрлю аврувлардан азап чегип турагъан хыйлы аврувланы сав эте, хыйлы жинлени къувалай. Иса жинлеге Оьзю Ким экенни билегенин сёйлемесин деп къатты кюйде бувара.

³⁵Эртен кёп тез туруп, Иса къыргъа чыгъа ва янгыз ерге барып, онда дуа эте. ³⁶Симон ва ону булан бирге болгъанлар Исаны арты булан алгъасайлар. ³⁷Ону табып:

– Барысы да Сени излейлер, – дейлер.

³⁸Иса олагъа:

– Башгъа ерлеге, ювукъдагъы юртлагъа барайыкъ. Онда да Мен Сююнч Хабарны билдирме герекмен. Мен шону учун гелгенмен, – дей. ³⁹Синагогларда Аллагьны каламын англата ва жинлени къувалай туруп, О бютюн Галилеяны айлана.

Гён аврувлу адам сав бола

⁴⁰Яман гён аврувлу бир адам Огъар ювукълашып, тизден туруп:

– Эгер сюйсенг, Сен мени сав этип болажакъ эдинг, – деп ялбара.

⁴¹Иса языкъсына ва къолун узатып, авруйгъан адамгъа тийип:

– Сюемен, сав бол, – дей. ⁴²Шоссагьатына сав болуп, ону авруву тайып къала.

⁴³Иса шоссагьат аврувну йиберегенде, огъар къатты кюйде булай бувара:

⁴⁴– Вёре, биревге де айтмассан, барып дин къуллукъчугъа1:44 Дин къуллукъчу – ягьудилерде Ерусалимдеги ибадатханада этилеген къурбанны Къанунгъа къыйышывлу кюйде юрютеген адам болгъан. гёрюн. Аврувдан тазалангъанынг саялы, Муса буюргъан кюйде къурбан эт. Къурбан этгенинг сени къолай болгъанынга шагьатлыкъ этежек.

⁴⁵Амма бу адам чыгъып гетип, оьзюне болгъан ишни гьакъында айта туруп, токътавсуз хабар билдирмеге башлай. Бу себепден Иса ачыкъдан шагьаргъа дагъы гирип болмай, адам ёкъ чет ерлерде токътайгъан бола. Шо заманда да Ону янына бары да ерлерден адамлар гелелер.

«Балам, гюнагьларынг гечилди»

¹Бир нече гюнден сонг Иса Капернагьумгъа къайтып геле ва Ону уьйге къайтгъаны шагьаргъа белгили бола. ²Онча да кёп халкъ жыйыла чы, гьатта эшик алда сама бош ер болмай. Иса олагъа Сююнч Хабарны билдире. ³Дёрт адам ону янына тербенип болмай авруйгъан бир адамны гётерип гелтире. ⁴Амма жыйылгъан халкъны кёбюнден олар Исагъа ювукъ барып болмайлар. Шо заман олар уьйню Иса токътагъан ерини уьстюнден къалкъыны тешип, тешик этелер ва шондан таба аврувну тёшеги булан бирче тюпге тюшюрелер. ⁵Аврувну гелтиргенлени иманы барын гёрюп, Иса тербенмейген шо адамгъа:

– Балам, сени гюнагьларынгдан гечилди, – дей.

⁶Онда дин алимлерден бир нечеси олтуруп:

⁷– Неге Бу Адам капирлик эте? Бир Аллагьдан башгъа гюнагьларындан гечмеге ким бола? – деп ойлашалар.

⁸Иса шоссагьат дин алимлени ойларын ругьу булан билип, олагъа булай дей:

– Сиз неге олай ойлашасыз? ⁹Къайсы рагьатдыр, тербенмей авруйгъан адамгъа: «Сени гюнагьларынгдан гечилди», – демекми, ёгъесе: «Туруп, ятывунгну да алып, юрюп йибер», – демекми? ¹⁰Мени, Инсанны Уланыны, бу дюньяда гюнагьлардан гечмеге къудратым барны сиз гьали гёрежексиз. Сонг аврувгъа булай дей:

¹¹– Туруп, ятывунгну да алып, уьюнге бар.

¹²О туруп, шоссагьат ятывун да алып, барысыны да гёз алдында къыргъа чыгъа. Барысы да гьайран болуп къалалар ва биз булай затны бир заманда да гёрмегенбиз деп, Аллагьгъа макътав этелер.

Иса Левийни чакъыра

¹³Иса дагъы да кёлню ягъасына бара. Бютюн халкъ да Ону янына жыйыла. Иса олагъа Аллагьны каламын англатмагъа башлай. ¹⁴Оьтюп барагъанда, Иса ясакъ жыягъан ерде олтургъан Алфайны уланы Левийни гёре ва огъар:

– Гел, Мени артыма тюш! – дей. О да туруп, Ону булан гете.

¹⁵Бир керен Иса Левийни уьюнде олтуруп ашап турагъанда, Иса ва Ону якъчылары булан онда бир хыйлы ясакъчылар ва гюнагьлылар болгъан. Исаны артына тюшген бу кюйде кёп тюрлю халкъ болгъан. ¹⁶Иса ясакъчылар ва гюнагьлылар булан ашайгъанын гёрюп, дин алимлер ва фарисейлер2:16 Фарисейлер – ягьудилени арасында тувулунгъан дин ва сиясат бёлюк. Сёзлюкге де къара. Ону якъчыларына:

– О чу ясакъчылар ва гюнагьлылар булан бирче олтуруп ашап ичип тура – дейлер.

¹⁷Шону эшитип, Иса олагъа:

– Эмчи савлагъа тюгюл, аврувлагъа тарыкълы бола. Мен муъминлени тюгюл, гюнагьлыланы товба этмеге чакъырмакъ учун гелгенмен, – дей.

Оразаны гьакъында

¹⁸Шо гюнлерде Ягьияны якъчылары ва фарисейлени якъчылары ораза тута болгъан. Бир нече адам гелип Исагъа:

– Ягьияны ва фарисейлени якъчылары ораза туталар, Сени якъчыларынг неге тутмайлар? – деп сорайлар.

¹⁹Иса олагъа булай жавап бере:

– Гиевнёгерлер тойда гиев булан бирче олтургъанда, ораза тутармы? Оьзлер булан бирче гиев бар чакъы олар ораза тутуп болмаслар. ²⁰Амма оланы янындан гиевню алып гетеген гюн гелер, шо заман олар да ораза тутарлар.

²¹Эсги опуракъгъа бирев де янгы къумачдан ямав салмас. Шолай этсе, салынгъан ямав гирип, гиччи болур, опуракъны тартышдырып йыртар, йыртыгъы да дагъы да уллу болур. ²²Гьеч бирев де эсги тулукълагъа янгы чагъырны тёкмес. Тёксе, янгы чагъыр тулукъланы йыртар ва чагъыр да тёгюлер, тулукълар да ярахсыз болур. Янгы чагъырны янгы тулукълагъа тёгер.

Сонгугюнню гьакъында

²³Бир керен сонгугюн Иса ашлыкъ чачылгъан авлакъдан оьтюп бара болгъан. Ёл бойда Ону якъчылары будай башланы юлкъмагъа башлайлар. ²⁴Фарисейлер Огъар:

– Гёремисен, сонгугюн гьарам затны олар неге этелер? – деп сорайлар.

²⁵Иса олагъа булай жавап бере:

– Оьзю де, ону булангъылар да ач, гьажатлы болгъан заманда, Давут этген затны гьакъында сиз охумагъанмысыз? ²⁶Дин къуллукъчуланы башчысы Авиятарны заманында, Давут Аллагьны уьюне гирип, Аллагь учун гелтирилген ва Мусаны къанунуна гёре дин къуллукъчулардан башгъа биревге де ашамагъа буюрмайгъан экмеклени оьзю де ашап, оьзю булан болгъанлагъа да бергенни гьакъында охумагъанмысыз?

²⁷– Инсан сонгугюн учун тюгюл, сонгугюн инсан учун яратылгъан. ²⁸Шогъар гёре Мен, Инсанны Уланы, сонгугюнню де уьстюндеги гьакимимендир, – дей Иса олагъа.

«Сонгугюн яхшылыкъ этме герекми яда яманлыкъ этме герекми?»

¹Иса башгъа бир сонгугюн синагоггъа геле. Онда къолу къуругъан бир адам болгъан. ²Бир биревлер Исаны айыпламакъ учун, сонгугюн О биревню сама сав этмесми экен деп къаравуллап токътагъан болгъан. ³Иса къолу къуругъан адамгъа:

– Туруп, ортагъа чыкъ! – дей.

⁴Олагъа буса:

– Сонгугюн яхшылыкъ этме герекми яда яманлыкъ этме герекми? Жанын къутгъарма герекми яда оьлтюрме герекми? – деп сорай.

Амма олар гьеч сёйлемей токътайлар. ⁵Иса айланасындагъылагъа къазапланып къарай. Оланы юреклерини енгилмейгенлиги Ону пашман эте. Сонг о адамгъа:

– Къолунгну узат! – дей.

О къолун узата, о да алда йимик сав болуп къала. ⁶Фарисейлер къыргъа чыгъып, шоссагьат Гьиродну якъчылары булан Исаны оьлтюрмек учун, Огъар къаршы бир питне къурмагъа башлайлар.

Кёлню ягъасында

⁷Иса буса якъчылары да булан кёлге багъып бара. Галилеядан ва Ягьудеядан гелген кёп халкъ да Ону арты булан гете. ⁸Ерусалимде, Идумеяда, Ёрдан оьзенни ари ягъында, Сурну ва Сайданны айлана якъларында яшайгъан кёп халкъ, Иса этеген ишлени эшитип, жыйылып Ону янына геле. ⁹Жыйылгъан шо халкъ Оьзюню уьстюне ябурулуп, таптап къоймасын учун, Иса якъчыларына бир къайыкъ гьазирлеп къойсун деп тапшура. ¹⁰Иса кёплени сав этгени саялы, Огъар къолу булан бир узатылып тиймек учун, аврувлар Ону уьстюне ябурулалар. ¹¹Жинлер Исаны гёрген заманда, Ону алдында ерге къапланып ятып:

– Сен Аллагьны Уланысан! – деп къычыра.

¹²Амма Иса Оьзюню гьакъында башгъалагъа билдирмесин деп, олагъа къатты кюйде бувара.

Иса он эки элчисин танглай

¹³Иса тавгъа оьрлене ва Оьзю танглагъанланы янына чакъыра. Олар да Ону янына гелелер. ¹⁴Олар Иса Оьзю танглагъан ва элчилер3:14 Элчи (грекче «апостолос») – Аллагь сайлап йиберген адам. Огъар ихтиярланы Иса Месигь берген. Исаны башлапгъы он эки якъчысы элчилер болуп токътагъанлар. деп ат берген он эки адам болгъан. Олар даим Иса булан бирче болмагъа герек болгъан. Иса оланы Сююнч Хабар билдирмек учун, ¹⁵аврувланы сав этмеге ва жинлени къуваламагъа гючю болсун учун сайлай.

¹⁶О сайлагъан он эки де адам булардыр: Симон (Иса огъар Петер деп ат берген), ¹⁷Зеведейни Якъуб деген уланы ва Якъубну иниси Югьан (Иса олагъа Бени Регеш, демек «Кёк кёкюревню уланлары» деп ат берген), ¹⁸Андрей, Филип, Бартолмай, Маттай, Тома, Алфайны уланы Якъуб, Тадай, Элинсюер3:18 Элинсюер – он эки элчиден бириси болгъан Симон алда «Элинсюерлер» деген дин жамият къурумну ортакъчысы болгъан буса ярай. Шо къурум Ягьудеяны румлуланы зулмусундан савутну гючю булан къутгъармагъа къаст эте болгъан. деп айтылагъан Симон ¹⁹ва артда Исагъа хыянатлыкъ этген Ягьуда Искариет.

Аллагьны Ругьун мысгъыллав

²⁰Сонг Иса уьюне къайта ва онда онча да кёп халкъ жыйыла чы, Исаны ва Ону якъчыларыны гьатта ашамагъа да имканлыгъы болмай. ²¹Исаны къардашлары шону эшитген заманда, Ону алмагъа геле, неге тюгюл: «О гьакъылдан тайышгъан», – дей болгъанлар.

²²Ерусалимден гелген дин алимлери: «Ону ичине Зензебил3:22 Зензебил – иблисге айтылагъан атлардан бириси. гирген» ва «Жинлени буса О жинлени башчысыны гючю булан къувалай», – деп сёйлейлер.

²³Шо заман Иса, оланы Оьзюню янына чакъырып, олагъа масаллар булан сёйлемеге башлай:

– Иблис иблисни нечик къувалап бола? ²⁴Эгер бир пачалыкъ экиге бёлюнсе, шолай пачалыкъ тозулар. ²⁵Яда бир агьлю экиге бёлюнсе, шолай агьлю яшап болмас. ²⁶Эгер иблис оьз оьзюне къаршы чыгъып, ону гючю бёлюнген буса, о сав къалмас, огъар ахыр къобар. ²⁷Гючлю бир адамны уьюне гирип, бир алдын ону байламаса, бирев де ону уьюн урламагъа болмас. Шондан сонг ону уьюн урламагъа бажарылар.

²⁸Гертисин сёйлеймен сизге: адамлар этген не гюнагь иш де, не капирлик де гечилежек. ²⁹Амма Аллагьны Ругьуна капир сёйлегенден бир заманда да гечилмес. О даимлик гюнагьы булан такъсырлы.

³⁰Иса бу сёзлени адамлар: «Огъар жин гирген», – деп сёйлейгени саялы айта.

Исаны анасы ва инилери

³¹Сонг Исаны анасы ва инилери гелелер. Оьзлер къырда къалып, Ону чакъырмагъа йиберелер. ³²Ону айланасында кёп халкъ олтургъан болгъан. Огъар:

– Къырда Сени ананг ва инилеринг гелип, Сени сорайлар, – дейлер.

³³Иса олагъа:

– Мени анам ва инилерим кимлердир? – деп жавап бере. ³⁴Оьзюню айланасында олтургъанлагъа гёз къаратып:

– Мени анам ва инилерим муна булардыр. ³⁵Аллагь сюегенни этеген гьар ким Мени иним, къызардашым, анамдыр, – дей.

Чачывчуну масалы

¹Иса дагъы да кёлню ягъасында халкъгъа Аллагьны каламын англатмагъа башлай. Ону айланасына оьтесиз кёп халкъ жыйыла. Шо саялы О къайыкъгъа да минип, бираз ари юзе, халкъ буса кёлню ягъасында къала. ²Иса олагъа масаллар булан кёп затланы уьйрете. О уьйрете туруп, булай дей:

³– Тынглагъыз! Чачывчу чачмагъа чыгъа. ⁴О чачагъанда, урлукъланы бирлери ёл ягъагъа тюшюп къала. Къушлар гелип оланы чёплеп ашайлар. ⁵Бирлери, топурагъы аз ташкъатыш ерге тюшюп, узакъ къалмай чыгъа, неге тюгюл онда топуракъны къатлаву сай. ⁶Гюн чыкъгъанда, оьсюмлюклер сёнюп къала. Тамуру терен болмагъангъа гёре, олар къуруп къала. ⁷Бирлери тегенекликге тюше. Тегенеклер оьсюп, урлукъланы оьсме къоймай, янча ва олар тюшюм бермей. ⁸Башгъа урлукълар берекетли топуракъгъа тюше, оьсюп оьрге гётерилмеге башлай. Оланы да бирлери юз, оьзгелери алтмыш, башгъалары буса отуз керен артыкъ тюшюм бере.

⁹Сонг Иса:

– Къулакълары барлар эшитсинлер! – дей.

¹⁰Халкъ тозулгъанда, Исаны он эки элчиси ва оьзге якъчылары Огъар масалланы гьакъында сорай. ¹¹О да олагъа булай дей:

– Аллагь нечик гьакимлик этегенни сырларын сизге билмеге гюч берилген. Амма башгъалагъа бары да зат масаллар булан сёйлене. ¹²Мен олагъа масаллар булан сёйлейгенимни себеби:

Олар тынглап туражакълар – амма англамажакълар, къарап

туражакълар – амма гёрмежеклер.

Ёгъесе, олар товба этер эди ва оланы гюнагьлары гечилмеге

болур эди.

¹³Иса сонг олагъа булай дей:

– Сиз бу масалны англамадыгъызмы? Олай буса башгъа масалланы нечик англамагъа болурсуз? ¹⁴Чачывчуну чачагъаны Аллагьны каламыдыр. ¹⁵Бир биревлер ёл ягъагъа чачылгъан урлукълагъа ошайлар. Олар каламны эшите, амма шоссагьат иблис гелип, оланы юреклерине чачылгъан каламны чыгъарып ала. ¹⁶Башгъалары буса ташкъатыш ерлеге чачылгъан урлукълагъа ошайлар. Олар Аллагьны каламын эшитгенде, ону бек сююп, шоссагьатына къабул этелер. ¹⁷Амма олар оьзлени юреклеринде каламны тамурлашма къоймайгъаны саялы, о ончакъы узакъ турмай. Бир тюрлю аваралар чыкъгъанда яда калам учун гьызарлав башлангъанда буса, олар шоссагьат иманындан чыгъып къалалар. ¹⁸Бирлери тегенекли ерге чачылгъан урлукълагъа ошай. Олар каламны эшителер, ¹⁹амма бу дюньяны къайгъысы, байлыкъгъа дамагькарлыкъ ва башгъа хыяллар оларда ону сёндюре, о да тюшюм гелтирмей. ²⁰Башгъалары берекетли топуракъгъа чачылгъан урлукълагъа ошай. Олар каламны эшитип къабул этегенлердир. Олар яхшы тюшюм гелтирелер, бириси юз, оьзгеси алтмыш, башгъасы буса отуз керен артыкъ тюшюм гелтирелер.

Ярыкъны гьакъында

²¹Иса олагъа булай дей:

– Чыракъны уьйге уьстюне бёттёбен савут къаплап яда тахны тюбюне салмакъ учун гелтиреми? Чыракъны гёрюнеген ерге орнатмакъ учун тюгюлмю дагъы гелтирегени? ²²Бир яшыртгъын зат да билинмей къалмажакъ, бир сыр да ачылмай къалмажакъ. ²³Эшитме къулакълары барлар эшитсинлер!

²⁴Иса булай давам эте:

– Эшитген затыгъызны уьстюнден ойлашыгъыз. Башгъаланы нечик оьлчев булан оьлчесегиз, сизге де шолай оьлченер, дагъы да къошулар. ²⁵Кимники бар буса, огъар дагъы да берилежек. Кимники ёкъ буса, барлары да алынажакъ.

Урлукъну гьакъындагъы масал

²⁶– Аллагьны гьакимлиги нечик затдыр? Айтайыкъ, бир адам топуракъгъа урлукъ чача. ²⁷Гечелер о юхлай, гюндюзлер тура. Шо вакътини ичинде урлукъ чыгъа, оьсе. О буса шо нечик болагъанны билмей. ²⁸Топуракъ оьзлюгюнден гелим бере: башлап отну, сонг башын, ондан сонг баш толтуруп бюртюкню чыгъара. ²⁹Бюртюк бишгенде буса, шо гьазиринде о оракъ ора. Неге тюгюл де, оракъны заманы етишген.

Гиччинев урлукъну гьакъында

³⁰– Аллагьны гьакимлигин дагъы да не булан тенглешдирме болабыз? Яда ону не масал булан англатмагъа бажарыла? ³¹О гиччинев урлукъ йимик. Шо урлукъ бары да урлукълардан инг де гиччиси, ³²оьсген заманда буса, бары да оьсюмлюклерден бек оьсюп, терек йимик болуп къала. Ону уллу бутакъларыны салкъынында къушлар уялар тигип сыйынма болалар.

³³Адамлар англап болагъан чакъы Иса оланы дагъы да булай кёп масаллар булан уьйретип тура. ³⁴Масалсыз олагъа гьеч бир зат да айтмай. Оьзюню якъчыларына буса янгыз къалгъанда, бары да затны англатып бере.

Алатолпанны токътатыв

³⁵Шо гюн ахшам болгъанда, Иса якъчыларына:

– Кёлню бириси ягъына барайыкъ, – дей.

³⁶Олар да халкъны къоюп, Исаны янына къайыкъгъа минип, ёлгъа тюшелер. Олар булан бирче башгъа къайыкълар да бола. ³⁷Гючлю алатолпан гётерилип гете. Толкъунлар уруп, къайыкъны сувдан толтурмагъа башлай. ³⁸Иса къайыкъны арт янында, ястыкъгъа баш да этип, юхлап тура. Якъчылары Ону уятып:

– Устаз! Бизин батып бара турагъаныбызда Сени гьеч аваранг ёкъму? – деп сорайлар.

³⁹О да уянып, елге токътамагъа буюра ва кёлге:

– Токъта! Сабур бол! – дей. Ел тына ва бир шыплыкъ болуп къала. ⁴⁰Иса якъчыларына:

– Неге булай къоркъасыз? Сизин бир де иманыгъыз ёкъму? – дей. ⁴¹Олар оьтесиз бек къоркъалар ва:

– Еллер де, кёл де Оьзюне таби болагъан Бу Кимдир? – деп бир бирине сёйлейлер.

Жинли бир адамны сав болуву

¹Олар Галилея кёлню бириси ягъына, герасалыланы топурагъына гелелер. ²Иса къайыкъдан чыкъгъанда, бир жинли адам къабурлардан чыгъып, шоссагьат Ону къаршылай. ³Биревню де къабурларда яшайгъан бу адамны къолларын шынжырлар булан байлап, бутларын бугъавлап токътатма гючю етмей болгъан. ⁴Бир нече керенлер шынжырлар ва бугъавлар булан бегитсе де, о шынжырланы уьзюп, бугъавланы бузуп къутула болгъан. Биревню де ону енгип токътатма гючю етмей болгъан. ⁵Даим гечеси гюню булан тавларда ва къабурларда акъыра ва ташлагъа уруна туруп тура болгъан.

⁶Исаны гелегенин арекденокъ гёрюп, о чабып барып, Ону алдында тобукъларындан тура. ⁷Гючлю тавуш булан къычырып:

– Гьей Иса, Аллагьу Тааланы Уланы! Менден не сюесен? Аллагьны аты булан тилеймен Сагъа: магъа азап берме! – дей. ⁸Неге тюгюл де, Иса: «Гьей жин! Бу адамны ичинден чыгъып тай!» – деп айтгъан болгъан.

⁹Сонг Иса огъар:

– Сени атынг кимдир? – деп сорай.

– Легион5:9 Легион – румлуланы бир нече минг адамы булангъы асгер бёлюгю. Мунда «оьтесиз кёп» деген маънада. , – деп жавап бере о, неге тюгюл ону ичине кёп жинлер гирген болгъан.

¹⁰Жинлер Исагъа оьзлени бу ерлерден къуваламасын деп кёп ялбаралар. ¹¹Онда тав бетде отлайгъан бир уллу донгуз сирив болгъан. ¹²Жинлер Исагъа:

– Бизин шу донгузланы ичине гирме къой, шоларда ерлешейик, – деп тилейлер.

¹³Иса да олагъа шоссагьат изну бере. Жинлер де, адамлардан чыгъып, донгузланы ичлерине гирелер. Эки мингге ювукъ донгузу булангъы сирив чабып йиберип, учурумдан таба кёлге тюшюп, сувгъа бата.

¹⁴Донгуз сакълагъанлар къачып гетип, шагьарда ва юртларда бу хабарны яя. Адамлар да болгъан бу ишлеге къарамагъа чыгъалар. ¹⁵Олар Исаны янына гелгенде, ичинден жинлер чыкъгъан адам гийинип олтургъанын, ону башында гьакъылы барын гёргенде, къоркъалар. ¹⁶Бу ишни гёргенлер жинли адам ва донгузлар булан не болгъанын гелгенлеге англаталар. ¹⁷Шо заман бары да адамлар Исагъа оьзлени ерлеринден гетсин деп тилемеге башлайлар.

¹⁸Иса гетмеге деп къайыкъгъа минген заманда, ичинден жинлер чыкъгъан адам Ону булан бирче бармагъа оьзюне де изну берсин деп тилей. ¹⁹Амма Иса огъар изну бермей ва:

– Уьюнге барып, Раббинг сагъа этген бары да затны ювукъларынга айт, Раббинг сагъа Оьзюню рагьмусун нечик гёрсетгенни англат, – дей.

²⁰О адам гетип, оьзю учун Иса нелер этгенин Оншагьар деген ерде айтмагъа башлай. Барысы да тамаша болуп къалалар.

Къызны тириливю ва авруйгъан къатынны сав болуву

²¹Иса къайыкъ булан дагъы да къайтып бириси якъгъа чыкъгъанда, Ону янына кёп халкъ жыйыла. О кёлню ягъасында къала. ²²Онда синагогну башчысы болгъан Яир деген бир адам геле. Исаны гёргенде, о ерге къапланып, Ону аякъларына баш ура.

²³– Къызым авруп оьле тура. Гелип, огъар къолунгну бир тийдирсенг, о сав болуп, яшап къалажакъ эди! – деп ялбармагъа башлай. ²⁴Иса ону артына тюшюп гете.

Исаны арты булан, Огъар ябурулуп кёп халкъ да юрюй. ²⁵Онда он эки йылны узагъында къаны гетип авруйгъан бир къатын болгъан. ²⁶О кёп азап чегип тура болгъан. Огъар кёп эмчилер кёмек этме къарагъан. Олар учун о барын ёгъун чыгъаргъан. Амма ону гьалы къолайлашмагъан, дагъы да бузукълашгъан. ²⁷Исаны гьакъындан эшитгенде, халкъны арасындан артдан таба Ону ювугъуна барып, бу къатын узатылып Ону опурагъына тие. ²⁸Неге тюгюл де: «Ону опурагъына бир сама тийсем, сав болуп къалажакъ эдим», – деп ойлаша. ²⁹Шоссагьатына ону къаны гетегени токътай ва къатын къаркъарасы аврувдан тазалангъанын гьис эте.

³⁰Шоссагьат Иса, Оьзюню эмли къудраты таъсир этгенни билип, бурулуп халкъгъа къарай ва:

– Мени опурагъыма ким тийди? – деп сорай.

³¹Якъчылары Огъар:

– Халкъ Сагъа багъып ябурулуп гелегенни гёресен чи, Оьзюнг: «Магъа ким тийди?» – деп сорайсан, – дейлер.

³²Амма Оьзюне тийген ким экенни билме сююп, О айланасына къарай. ³³Шо заман оьзюне не болгъанны англап, бу къатын къоркъуп къартыллай туруп, Исаны аякъларына баш ура ва Огъар болгъан затны герти кюйде айта. ³⁴Иса огъар:

– Къызым, иманынг сени сав этди. Эсен аман бар, аврувунгдан дагъы инжиме, – дей.

³⁵Иса шо сёзлени сёйлеп турагъанда, синагогну башчысы Яирни уьюнден адамлар гелип:

– Сени къызынг оьлдю. Устазны негьакъ авара этмеге негер тарыкъдыр? – дейлер.

³⁶Амма Иса оланы сёзлерин эшитгенде, Яирге:

– Къоркъма, янгыз иман салып къой, – дей.

³⁷Иса Петерден, Якъубдан ва Якъубну иниси Югьандан башгъа биревге де Оьзю булан гелмеге изну бермей. ³⁸Олар синагогну башчысыны уьюне гелелер ва Иса къавгъаны, къычырып йылап яс этеген адамланы гёре. ³⁹О ичине гире ва олагъа:

– Бу пашманлыкъ, яс негер тарыкъдыр? Къыз оьлмеген, о юхлап тура, – дей.

⁴⁰Олар буса Ону уьстюнден кюлеп къоялар. О бары да адамланы къыргъа чыгъартдыргъан сонг, къызны атасын, анасын ва Оьзю булан болгъан уьч де якъчысын да алып, къыз ятгъан ерге гире. ⁴¹Къызны къолундан тутуп, огъар:

– Талита къум! – дей. Бу сёз: «Къызым, сагъа айтаман, тур!» – демекдир.

⁴²Он эки яшындагъы къыз, шоссагьат туруп, юрюмеге башлай. Муну гёргенлер бу ишге бек гьайранлыкъ этип къалалар. ⁴³Иса олагъа:

– Бу ишни бирев де билмесин! – деп къатты кюйде бувара ва къызгъа ашамагъа бир зат беригиз деп буюра.

Назаретлилер Исаны къабул этмейлер

¹Иса, ондан чыгъып, оьз шагьарына геле. Якъчылары да Ону булан гелелер. ²Сонгугюн болгъанда, Иса синагогда адамлагъа Аллагьны каламын англатмагъа башлай. Кёплер Огъар тынглагъан сонг, тамаша болуп къалалар. Олар булай дей:

– Бу Адам бу затланы къайдан уьйренген? Бугъар берилген бу гьакъыл недир? Муну къоллары булан этилеген бу аламатлар нени англата? ³Мариямны уланы, Якъубну, Юсупну, Ягьуданы ва Симонну агъасы агъач уста Бу сама тюгюлмю? Къызардашлары мунда, бизин арабызда, яшамаймы? – деп сорайлар.

Олар да Исагъа абур этмей. ⁴Иса да олагъа:

– Пайхаммарны бары да ерлерде абуру бардыр, янгыз оьз ватанында, оьзюню адамларыны арасында ва оьз уьюнде ону абуру ёкъдур, – дей.

⁵Шо саялы онда Иса гьеч бир муъжизат гёрсетип болмай. Янгыз бир нече авруйгъан адамланы уьстюне къолун узатып, оланы сав эте. ⁶Оланы имансызлыгъына къарап, Иса тамашалыкъ эте. Сонг адамлагъа Аллагьны каламын англатмагъа айланадагъы юртлагъа гете.

Иса элчилерин Сююнч Хабарны билдирмеге йибере

⁷Он эки де элчисин Оьзюню янына чакъырып, Иса оланы экев экев этип йибермеге башлай, олагъа жинлени къувалама къудрат бере. ⁸Ёлгъа оьзлер булан бир таякъдан башгъа дагъы бир зат да – не экмек, не дорба, не кисесине акъча алмасынлар деп тапшура. ⁹Олагъа чарыкълар гийсинлер ва уьстюне де гийгенинден башгъа дагъы гёлек алмасынлар деп буюра. ¹⁰Олагъа булай дей:

– Къайсы ерде бир уьйге гирсегиз, о ерден гетгинче, шо уьйде къалыгъыз. ¹¹Баргъан еригизде сизин къабул этмесе ва сёзлеригизге тынгламаса, ондан чыгъагъанда, аякъларыгъыздагъы чангны да силкип тайдырыгъыз. Бу олар учун буварыв болажакъ.

¹²Олар ёлгъа чыгъалар ва инсанланы товба этмеге чакъыралар. ¹³Олар хыйлы жинлени къувалайлар ва бир кёп аврувланы зайтун май сюртюп сав этелер.

Ягьия пайхаммарны оьлюмю

¹⁴Гьирод гьаким Исаны гьакъында эшите, неге тюгюл Ону аты яхшы белгили болгъан. Халкъ: «Бу Адам оьлюмден тирилген Ягьия пайхаммардыр. Шо саялы бу муъжизатланы О гёрсете», – дей. ¹⁵Башгъалары да: «О Илияс пайхаммардыр», – дей. Бирлери де: «О бырынгъы пайхаммарлар йимик бир пайхаммардыр», – дей.

¹⁶Муну эшитгенде, Гьирод: «О мен башын гесдирген Ягьиядыр, о оьлюмден тирилген», – дей. ^17-18Ягьия Гьиродгъа: «Сагъа агъанг Филипни алдынгъы къатыны Гьиродияда булан уьйленмеге ярамай», – деп бир нече керенлер айтгъан болгъан. Гьиродияда себеп болуп, Гьирод, Ягьияны тутуп бугъавлап, туснакъгъа салмагъа буйрукъ берген.

¹⁹Гьиродияда Ягьиядан ачув алма сююп, ону оьлтюртмеге сюе, тек шону этип болмай. ²⁰Неге тюгюл де, Ягьия бир сыйлы ва муъмин адам экенин билип, Гьирод ондан къоркъа ва ону къоруп сакълай. Гьирод Ягьияны сёзлерине бек сююп тынгласа да, олар ону даим рагьатсызландыра болгъан.

²¹Оьзю тувгъан гюнюн белгилеп, Гьирод оьзюню айтылгъан адамлары, асгербашчылары, ва Галилеяны абурлу адамлары учун къонакълыкъ къургъанда, онгайлы гюн гелип къала. ²²Гьиродияданы къызы шонда гирип гелип, бийиме башлагъанда, о Гьиродну ва ону булан олтургъанланы кепине геле. Пача бу къызгъа:

– Сен менден не тилесенг де, мен сагъа бережекмен. ²³Менден не зат тилесенг де, гьатта пачалыгъымны яртысын тилесенг де, бережекмен, – деп ант эте.

²⁴Къыз да чыгъып, анасына:

– Не тилейим? – деп сорай.

– Ягьия пайхаммарны башын гес деп тиле, – дей анасы.

²⁵Къыз шоссагьат алгъасап, пачаны янына барып, огъар:

– Тепсиге де салып, магъа буссагьат Ягьия пайхаммарны башын бергенингни сюемен, – дей.

²⁶Пача бек пашман бола. Амма къонакъланы да алдында ант этгени саялы, къызны тилевюн гери урма сюймей. ²⁷Пача гьазиринде жаллатны чакъырып, огъар Ягьияны башын гесип гелтирмекни буюра. Жаллат, туснакъгъа барып, Ягьияны башын гесе. ²⁸Ону башын, тепсиге салып гелтирип, къызгъа бере. Къыз да ону элтип анасына бере. ²⁹Ягьияны якъчылары муну эшитгенде, гелип, ону сюегин алалар ва къабургъа салалар.

Беш минг адамны тоймакълыгъы

³⁰Элчилер, Исаны янына жыйылып, Огъар оьзлер не этгенни ва не уьйретгенни айталар. ³¹Иса да олагъа:

– Гьали бир чет ерге барайыкъ, шонда бираз рагьатланыгъыз, – дей.

Неге тюгюл де, гелеген гетегенлер онча да кёп бола чы, оланы гьатта ашамагъа сама заманы болмай. ³²Олар къайыкъгъа да минип, халкъдан ари бир чет ерге баралар.

³³Барагъанын гёрген бир кёп гишилер оланы таныйлар. Бары да юртлардан жыйылгъан халкъ чабып олардан алдын шонда барып токътай. ³⁴Къайыкъдан ягъагъа чыкъгъанда, Иса бир кёп адамланы гёре. Ону адамлагъа языгъы чыгъа, неге десе олар къойчусуз къалгъан къойлар йимик болгъан. Сонг олагъа кёп затланы англатмагъа башлай. ³⁵Заман геч болуп барагъанына гёре, якъчылары Исаны янына гелип:

– Бу чет ер де дюр, геч де болгъан. ³⁶Халкъны къайтар, айланадагъы махилеге ва юртлагъа барып, оьзлеге ашамагъа зат алсынлар, – дейлер.

³⁷– Олагъа ашама зат сиз беригиз, – деп жавап бере Иса.

– Биз барып аш сатып алып, оланы тойдурайыкъмы? Шону алмакъ учун чу, эки юз гюмюш акъча сама герек, – дейлер олар.

³⁸– Сизин нече экмегигиз бар? Барып къарап гелигиз, – дей Иса.

Олар билип:

– Беш экмегибиз де, эки балыгъыбыз да бар, – дейлер.

³⁹Иса олагъа бютюн халкъны гюп гюп этип яшыл отну уьстюнде олтуртмагъа буйрукъ эте. ⁴⁰Халкъ да юз юз, элли элли адамдан гюплер болуп олтура. ⁴¹Иса беш экмекни де, эки балыкъны да алып, кёкге багъып къарап, шюкюр дуа эте. Сонг, сындырып, экмеклени якъчыларына бере, олар да халкъгъа пайлайлар. Иса эки балыкъны да шолай барысына да пайлай. ⁴²Барысы да ашап тоя. ⁴³Къалгъан гесеклени жыйып, он эки земгилни экмекден де, балыкъдан да толтуралар. ⁴⁴Ашайгъанлар буса беш мингге ювукъ адам болгъан.

Иса сувну уьстю булан юрюй

⁴⁵Иса шоссагьат, халкъны йибергинче, якъчыларына, къайыкъгъа минип, Оьзюнден алда о бириси якъгъа, Байтсайдагъа, чыгъып турмагъа буюра. ⁴⁶Халкъны ёлгъа салгъандан сонг, дуа этмек учун, Иса тавгъа чыгъа.

⁴⁷Ахшам болгъанда, къайыкъ кёлню ортасында, Иса буса ягъада къуру ерде янгыз бола. ⁴⁸Къаршы гючлю ел эшегени саялы, О якъчыларына кюсмен чалмагъа къыйын экенни гёре. Танг къатгъынча Иса кёлню уьстю булан юрюп, оланы янына бара. Оланы янындан оьтюп гетмеге де сюе, ⁴⁹амма Ону кёлню уьстю булан юрюп гелегенин гёрюп, олар шо бир гёзге гёрюнеген затдыр деп ойлашалар ва барысы да бирче къоркъуп къычырып йиберелер. ⁵⁰Олар бары да Исаны гёрюп, бек къоркъалар. О буса шоссагьат олагъа булай дей:

– Гьалекленмегиз! Менмен! Къоркъмагъыз!

⁵¹Сонг Иса оланы янына къайыкъгъа мине. Ел сел бола. Олар бек тамашалыкъ этип къалалар, ⁵²неге тюгюл олар экмеклер булангъы аламатны агьамиятлыгъын гьали де англап битмеген болгъан. Буланы барын да олар юреклерини енгилмейгенлигинден англап болмагъан.

Галилеяда аврувланы сав этив

⁵³Кёлню бириси ягъасына чыкъгъан сонг, олар Генисаретге баралар. Онда къайыкъны ягъагъа байлайлар. ⁵⁴Олар къайыкъдан чыгъып гелегенде, адамлар шоссагьат Исаны таный. ⁵⁵Олар айланадагъы бары да ерлеге бара. Иса къайда барса да, аврувлуланы тёшекде ятгъан гьалында Ону янына гелтирмеге башлайлар. ⁵⁶Шагьар болсун, юрт яда махи болсун – О къайда барса да, бары да ерлерде аврувланы майданлагъа гелтирелер. Аврувлар да, янгыз Оьзюню опурагъыны этегине сама бир тиймеге къойсун деп, Исагъа ялбаралар. Тийгенлени барысы да сав болалар.

Ата бабаланы адатлары

¹Ерусалимден гелген бир бир фарисейлер ва дин алимлер Исаны янына жыйылалар. ²Олар Исаны бир бир якъчылары мурдар кюйде, демек жувулмагъан къоллары булан ашайгъанны гёрелер. ³Фарисейлер, бары да оьзге ягьудилер йимик, оьзлени ата бабаларыны адатына гёре, къолларын тындырыкълы кюйде жувмай туруп ашамай болгъанлар. ⁴Базардан гелгенде де, жувунмай туруп, ашамай болгъанлар. Олар дагъы да хыйлы адатланы юрюте болгъанлар. Масала, сукараланы, кажинлени ва багъыр къазанланы жувуп тазалай болгъанлар.

⁵Шо саялы фарисейлер ва дин алимлер Исагъа:

– Сени якъчыларынг ата бабаларыбызны адатларын неге бузалар, мурдар къоллары булан неге аш ашайлар? – деп сорайлар.

⁶Иса олагъа булай жавап бере:

– Ешая пайхаммар сизин гьакъыгъыздан алданокъ не яхшы айтгъан дагъы. Ону китабында булай язылгъан:

Бу халкъ Магъа авзу булан гьюрмет эте,

амма оланы юреклери Менден йыракъда.

⁷Олар этеген ибадат негьакъ:

олар Мени насигьатларыма тюгюл, инсанлар ойлашып

чыгъаргъан насигьатлагъа уьйрете.

⁸Сиз Аллагьны буйругъун къоюп, инсанланы адатларын юрютесиз. ⁹Аллагьны буйругъун гери уруп, оьзюгюзню адатларыгъызны юрютмеге нечакъы да устасыз! ¹⁰Муса: «Атанга да, ананга да гьюрмет эт» ва: «Атасына яда анасына яман сёйлейген адам оьлюмге тарылма герек», – деп айтгъан. ¹¹Сиз буса атасына яда анасына: «Менден кёмек къаравулламагъыз. Мен сизге берме болагъан чакъы затымны Аллагьгъа къурбан этип бергенмен», – деп айтма ярай дейсиз. ¹²О адамгъа оьзюню атасы ва анасы учун бир зат да этмей къоймагъа ихтияр бересиз. ¹³Шолайлыкъда, наслудан наслугъа бериле гелеген адатыгъыз саялы Аллагьны буйругъун оьзюгюз бузасыз. Огъар ошагъан дагъы да хыйлы затланы этесиз.

«Инсанны не зат мурдар эте?»

¹⁴Янына халкъны чакъырып, Иса булай дей:

– Барыгъыз да Магъа тынглап, англамагъа къарагъыз! ¹⁵Инсанны мурдар этеген авзуна гиреген зат тюгюл, ону мурдар этеген авзундан чыгъагъан сёзлеридир. [ ¹⁶]7:16 Бир бир грекче къолъязывларда «Эшитмеге къулакълары барлар эшитсинлер!» деген аят да ёлугъа.

¹⁷Халкъны янындан тайып, уьйге гиргенде, якъчылары Исагъа бу тапшурманы гьакъында сорайлар. ¹⁸Иса:

– Гертилей де, сиз шону гьали де англамаймысыз? Инсанны ичине тышдан гелип гиреген бир зат да ону мурдарлама болмайгъанны сиз гёрмеймисиз дагъы? ¹⁹Неге десе, о ону юрегине бармай, къарнына гире ва ондан таба чыгъып тая, – дей. Шолайлыкъда, Иса бары да ашайгъан затлар таза экенин айта.

²⁰Сонг Иса булай давам эте:

– Инсандан чыгъагъан зат инсанны мурдар эте. ²¹Неге тюгюл де, яман хыяллар, зиналыкъ, пасатлыкъ, оьлтюрювлер, ²²уручулукъ, сутурлукъ, къылыкъсызлыкъ, гьиллачылыкъ, уятсызлыкъ, гюнчюлюк, бугьтанчылыкъ, хохабазлыкъ, авлиялыкъ – инсанны юрегинден, ичинден чыгъагъан затлар. ²³Бары да бу яман ишлер ичинден чыгъа ва инсанны мурдар эте.

Финикиялы къатынны иманы

²⁴Ондан чыгъып, Иса Сур ва Сайдан деген топуракълагъа бара. Мунда О бир уьйде токътай ва онда Оьзюн гиши таныгъанны сюймей, амма яшынмагъа бажарылмай. ²⁵Оьзюню гиччи бир къызъяшыны ичине жин гирген бир къатын, Исаны гелгенин эшитип, шоссагьат гелип Ону аякъларына баш ура. ²⁶О Сурия Финикиясында тувгъан бир ят къатын болгъан. О къызындан жинни къуваласын деп, Исагъа ялбарып тилей. ²⁷Иса огъар:

– Бир алдын яшланы ашдан тоймагъа къой. Яшланы ашын алып, итлеге бермек тюз тюгюл, – дей.

²⁸– Я Раббим! Итлер де тепсини тюбюнде яшлардан къалгъан аш увакъланы ашай чы, – деп жавап бере къатын.

²⁹– Сёйлеген бу сёзюнг учун парахатынга уьюнге барма боласан, сени къызынгдан жин чыкъды, – дей Иса огъар.

³⁰Къатын уьюне гелгенде, къызны жинден къутулуп, тёшекде ятып турагъанын гёре.

Къыйынлача сёйлейген сангыравну сав этив

³¹Сур топурагъындан чыгъып, Иса Сайданны ичинден Оншагьар деген ерни ортасындан таба дагъы да Галилея кёлню ягъасына геле. ³²Ону янына сангырав ва къыйынлача сёйлейген бир адамны гелтирелер ва огъар къолун тийдирсин деп тилейлер. ³³Ону адамлардан ари тайышдырып, Иса бармакъларын бу адамны къулакъларына сугъа ва тюкюрюп ону тилине тие. ³⁴Сонг кёкге багъып къарап, кюстюнюп, огъар: «Эффата!» Демек, «Ачыл!» – дей.

³⁵Шоссагьат ону къулакълары эшитеген болуп къала ва къыйынлача сёйлейгени тайып, тап таза сёйлемеге башлай. ³⁶Иса олагъа шуну гьакъында биревге де айтмасын деп бувара. Амма бек буваргъан чакъы, бу хабарны дагъы да бек яялар. ³⁷Адамлар бу ишге оьтесиз бек тамаша болалар ва:

– О бары да затны яхшы эте. Гьатта сангыравланы эшитеген эте, сёйлеп болмайгъанланы буса сёйлете! – дейлер.

Дёрт минг адамны тойдурув

¹Шо гюнлерде дагъы да бир кёп халкъ жыйыла ва олагъа ашама зат болмай. Иса, якъчыларын янына чакъырып, олагъа булай дей:

²– Адамлагъа языкъсынаман. Мени янымда турагъаны муна уьч гюн бола, олагъа ашама зат ёкъ. ³Оланы ашамагъан кююнде уьйлерине йиберсем, олар ёлда гьалсыз болурлар. Оланы бирлери буса йыракъдан гелген.

⁴– Бу къадар халкъны тойдурмагъа чакъы ашны бирев де ёкъ ерден къайдан табайыкъ? – деп сорав булан жавап берелер якъчылары Огъар.

⁵– Сизин нече экмегигиз бар? – деп сорай Иса олагъа.

– Етти, – деп жавап берелер олар.

⁶Шо заман Иса халкъгъа ерде олтурсун деп буюра. Сонг етти де экмекни алып, бир башлап шюкюр дуа эте. Сонг сындырып якъчыларына бере, олар да халкъгъа пайлайлар. ⁷Оланы бир нече гиччи балыкълары да бола. Иса, шюкюр дуа этип, оланы да уьлешсин деп буюра. ⁸Барысы да ашап тоя. Артыкъ къалгъан гесеклени жыйып, етти земгилни толтуралар. ⁹Ашайгъанлар дёрт мингге ювукъ адам болгъан. Халкъны ёлгъа салгъандан сонг, ¹⁰якъчылары да булан къайыкъгъа да минип, Иса Далманута якълагъа чыгъып гете.

Фарисейлер аламат гёрсетмекни талап эте

¹¹Фарисейлер гелип, Иса булан эришмеге башлайлар. Ону сынап къарамакъ учун, О оьзлеге кёкден бир аламат гёрсетсин деп тилейлер. ¹²Иса теренден кюстюнюп:

– Неге бу гьалиги наслу Менден аламат гёрсетмекни талап эте? Гертисин сёйлеймен сизге: бу наслугъа аламат гёрсетилмес, – дей. ¹³Оланы да къоюп, Иса къайтып къайыкъгъа мине ва кёлню бириси ягъына багъып гете.

Фарисейлени ва Гьиродну маясы

¹⁴Якъчылары экмек алмагъа унутуп къалалар ва къайыкъда олар булан бир экмек тюгюл болмай. ¹⁵Иса олагъа:

– Вёрегиз! Фарисейлени маясындан ва Гьиродну маясындан сакъ туругъуз, – деп бувара.

¹⁶Олар оьз арасында:

– Гьали бизин экмеклерибиз ёкъ саялы булай айтадыр, – деп сёйлейлер.

¹⁷Олар не сёйлейгенни билип, Иса:

– Экмеклеригиз ёгъу гьакъда неге сёйлейсиз? Гьали де гьакъылыгъыз етишип, англап битмеймисиз? Юреклеригиз гьали де шону англамаймы? ¹⁸Гёзлеригиз бар буса да, гёрмеймисиз? Къулакъларыгъыз бар буса да, эшитмеймисиз? ¹⁹Мен беш минг адамгъа беш экмекни пайлагъанда, къалгъан гесеклерден толтуруп, нече земгилни жыйгъаныгъыз эсигиздеми? – дей.

– Он эки, – деп жавап берелер олар.

²⁰– Етти экмекни дёрт минг адамгъа пайлагъанда, къалгъан затдан нече земгилни толтуруп жыйдыгъыз? – деп сорай Иса.

– Етти, – деп жавап берелер олар.

²¹Шо заман Иса олагъа:

– Неге сиз гьали де англамайсыз? – дей.

Байтсайдада сокъурну сав этив

²²Иса якъчылары булан Байтсайдагъа геле. Онда къолун тийдирсин деп тилеп, Ону янына бир сокъур адамны гелтирелер. ²³Иса сокъурну къолундан тутуп, ону юртдан чыгъара. Сонг ону гёзлерине тюкюрюгюн тийдирип, ону уьстюне къолларын сала ва:

– Гьеч зат гёремисен? – деп сорай.

²⁴Бу адам къарап:

– Мен адамланы гёремен, олар тереклер йимик, тек олар юрюйлер, – дей.

²⁵Сонг Иса къолларын дагъы да ону гёзлерине сала. Бу адам гёзлерин ачып къарай. Ону гёзлери ачыла ва дагъы да къайтып яхшы гёреген бола. ²⁶Иса ону:

– Уьюнге бар, амма юртгъа гирме, – деп йибере.

Петерни мюкюрлюгю

²⁷Мундан таба Иса якъчылары да булан бирге Филиппа Къайсарияны юртларына багъып бара. Ёлда О якъчыларына:

– Адамлар Мени ким деп гьисап эте? – деп сорай.

²⁸– Бирлери Ягьия пайхаммар, башгъалары Илияс, биревюлери буса пайхаммарланы бириси деп гьисап эте, – деп жавап берелер якъчылары Огъар.

²⁹– Сиз Мен кимдир деп ойлашасыз? – деп сорай Иса олагъа.

– Сен Месигьсен! – деп жавап бере Петер. ³⁰Оьзюню гьакъында гьеч биревге де сёйлемесин деп, Иса олагъа къатты кюйде бувара.

Иса Оьзюне болажакъ азапланы гьакъында айта

³¹Иса олагъа Оьзю, Инсанны Уланы, кёп азап чекмеге герекли болажагъын, тамазалар8:31 Тамазалар – Исаны заманында ягьудилени арасындагъы абурлу адамлар. Олагъа бир бир дин адатланы юрютмек ва жамият борчлар тапшурула болгъан. , баш дин къуллукъчулар ва дин алимлер Оьзюн инкар этежегин, оьлтюрюлежегин ва уьч гюнден сонг къайтып тирилежегин айтмагъа башлай. ³²Шону гьакъында Иса олагъа ачыкъдан айта. Петер буса, Исаны бир якъгъа чакъырып, Огъар къаршы чыгъып сёйлемеге башлай. ³³Амма Иса бурулуп якъчыларына багъып къарай ва Петерге:

– Менден ари тай, иблис! Сени Аллагь сюеген затлар тюгюл, инсан сюеген затлар ойлашдыра! – деп къатты кюйде жавап бере.

³⁴Сонг Иса, халкъны ва якъчыларын янына чакъырып, булай дей:

– Ким Мени булан гелмеге сюе буса, оьзюню хыялларын гери урсун, хачын да гётерип, Мени артыма тюшсюн. ³⁵Ким оьзюню жанын къутгъармагъа сюе буса, о шону тас этер. Амма ким Мени ва Сююнч Хабар учун оьзюню жанын тас этсе, о шону къутгъарар. ³⁶Инсан бютюн дюньяны къазанып, жанын тас этсе, ондан огъар не пайда болур? ³⁷Инсан жанын сакъламакъ учун, бары да затын бермесми? ³⁸Шогъар гёре бу гюнагьлы ва имансыз наслуну алдында яшайгъан ким буса да бирев Менден ва Мени сёзлеримден илыкъса, Инсанны Уланы да Атасыны макътавлугъунда сыйлы малайиклер булан гелген заманда, о адамдан оьзюнден илыгъар.

¹Иса булай узата:

– Гертисин сёйлеймен сизге: мунда токътагъанланы арасында Аллагь нечик гьакимлик этежегин гёрмей туруп оьлмежеклер бар.

Исаны тюрленивю

²Алты гюнден сонг, Иса Петерни, Якъубну ва Югьанны Оьзю булан алып, оланы бир бийик тавгъа чыгъара. Онда оланы гёз алдында бирден Исаны гёрюнюшю тюрленип йибере. ³Ону опуракълары йыртыллайгъан, гёз къамашдырагъан кюйде ап акъ бола; ер юзюнде гьеч бир опуракъ жувувчу да дагъы артыкъ акъ этип болмасдай шолай акъ бола. ⁴Олагъа Илияс ва Муса гёрюнелер. Илияс ва Муса Иса булан лакъыр этмеге башлайлар. ⁵Петер Исагъа:

– Устаз! Бизин мунда болмакълыгъыбыз не яхшыдыр! Бирин Сени учун, бирин Муса учун, бирин де Илияс учун уьч чатыр къурайыкъ, – дей.

⁶Олар о даражада бек къоркъгъан чы, гьатта о не айтгъанын да билмей. ⁷Бу арада бир булут гелип, оланы уьстюнде салкъынлыкъ болдура. Булутдан таба:

– Бу Мени сююмлю Уланым. Огъар тынглагъыз! – деген сес чалына. ⁸Бирден башларын гётерип, олар онда Исадан башгъа дагъы биревню де гёрмейлер.

⁹Тавдан энишлеп гелегенде, Иса якъчыларына Оьзюн, Инсанны Уланын, оьлюмден тирилгинче, мунда гёрген затыгъызны биревге де айтмасын деп буюра.

¹⁰Олар да бу сёзню ичинде сакълайлар, амма:

– «Оьлюмден тирилмек» демек не демекдир? – деп бир бирине сорайлар.

¹¹– Башлап Илияс гелме герек деп дин алимлер неге айталар дагъы? – деп сорайлар олар.

¹²Иса олагъа булай жавап бере:

– Бары да затны янгыдан тюзлемек учун, гертиден де, башлап Илияс гелмеге герек. Амма Инсанны Уланы кёп азап чегежек ва хорланажакъ деп Сыйлы Язывларда неге язылгъан? ¹³Буса да Мен сизге айтайым: Илияс гелди ва лап ону гьакъында язылгъаны йимик, огъар сюйген сюйгенин этдилер.

Жинли уланны сав этив

¹⁴Иса якъчыларыны янына гелгенде, оланы къуршап токътагъан кёп халкъны ва олар булан эришеген дин алимлени гёре. ¹⁵Шоссагьат Исаны гёрюп, бютюн халкъ тамашалыкъ эте ва чабып гелип, Огъар салам бере. ¹⁶Иса якъчыларына:

– Булар булан сиз нени гьакъында эришесиз? – деп сорай.

¹⁷Халкъны арасындан чыгъып, бириси Огъар булай жавап бере:

– Устаз, мен Сени янынга ичинде жини булангъы уланымны алып гелгенмен. О жин уланымны тилсиз этип къоя. ¹⁸Шо жин себеп болуп, ону не ерде аврув тутса да, о ерге йыгъыла, ону авзундан гёбюк геле, тишлерин къыжырата ва санлары къурушуп къала. Ону ичинден шо жинни чыгъарсын деп, мен якъчыларынга тилеген эдим, амма олар шону чыгъарып болмадылар. ¹⁹Иса олагъа:

– Гьей имансыз адамлар! Къачан болгъунча Мен сизин булан туражакъман? Къачан болгъунча сизге чыдап туражакъман? Ону мунда, Мени яныма гелтиригиз! – дей.

²⁰Яшны Исаны янына гелтирелер. Жин Исаны гёргендокъ, яшны аврув тута: о ерге йыгъыла, талашмагъа, авзундан гёбюк гелмеге башлай.

²¹Шо заман Иса ону атасына:

– Бугъар булай болагъаны кёп боламы? – деп сорай.

О булай жавап бере:

– Гиччи чагъындан берли. ²²Оьлтюрмек учун, муну жин бир кёп керенлер отгъа, сувгъа салды. Эгер Сен гьеч бир зат этип бола бусанг, бизге языкъсын, бир кёмек эт хари!

²³– Эгер сен бола бусанг дегенинг недир? Иман салагъан адамны бары да затны этмеге имканлыгъы бола, – дей Иса огъар.

²⁴Яшны атасы шоссагьат:

– Иман саламан! Мени имансызлыгъымны енгмеге бир кёмек эт! – деп къычырып йибере.

²⁵Оьзлени янына кёп халкъ чабып гелегенни гёргенде, Иса жинге:

– Гьей тилсизликни ва сангыравлукъну жини! Мен сагъа буйрукъ этемен: мундан чыкъ, дагъы къайтып огъар гирме! – дей.

²⁶Жин бек акъырып ва яшны гючлю кюйде аврув тутдуруп, ондан чыгъып тая. Яш оьлгендей болуп, сойралып къала ва кёплер:

– О оьлдю! – дейлер. ²⁷Амма Иса ону къолун тута ва гётерип тургъуза. Яш тура.

²⁸Иса уьйге гиргенде, якъчылары Ону булан янгыз къалып, Огъар:

– Неге биз ону чыгъарып болмагъан эдик дагъы? – деп сорайлар.

²⁹– Бу тайпа жинлени янгыз дуа этип чыгъармагъа бола9:29 Бир бир грекче къолъязывларда бу аятда «дуа этип ва ораза тутуп» деген сёзлер де ёлугъа. , – деп жавап бере Иса.

Иса Оьзюню оьлюмю ва тириливю гьакъында янгыдан айта

³⁰Ондан чыгъып, олар Галилеядан таба баралар. Иса шо гьакъда бирев де билгенни сюймей. ³¹Неге тюгюл де, О якъчыларына Аллагьны каламын англатмагъа сюе болгъан. Иса олагъа:

– Мени, Инсанны Уланын, инсанланы къолуна бережек. Мени оьлтюрежеклер, уьчюнчю гюн Мен къайтып тирилежекмен, – деп сёйлей.

³²Амма олар бу сёзлени маънасын англамайлар. Огъар къайтарып сорамагъа да къоркъалар.

«Ким уллудур?»

³³Олар Капернагьумгъа къайталар. Иса уьйге гиргенде, олагъа:

– Ёл бойда оьз арагъызда нени гьакъында эрише эдигиз? – деп сорай.

³⁴Олар иннемей токътайлар, неге тюгюл ёл бойда олар оьзлени арасында лап уллусу кимдир деп эришген болгъанлар. ³⁵Иса олтуруп, он эки де якъчысын янына чакъыра. Иса олагъа:

– Ким биринчи болмагъа сюе буса, о барыны да ахырынчысы, барына да къуллукъчу болсун, – дей.

³⁶Гиччи бир яшны алып, орталыкъгъа сала, сонг ону къучакълап, олагъа:

³⁷– Бир гиччи яшны Мени атымны гьюрметинден ким къабул эте буса, шо Мени де къабул этер. Мени ким къабул эте буса, о бир Мени тюгюл, Мени йибергенни де къабул этер, – дей.

³⁸– Устаз! Биз Сени атынг булан жинлени къувалайгъан бир адамны гёрдюк, бизинки болмагъаны саялы, биз ону токътатмагъа къарадыкъ, – дей Югьан Огъар.

³⁹Иса булай жавап бере:

– Ону токътатмагъыз, неге тюгюл Мени атым булан муъжизат гёрсетип, шоссагьат Мени гьакъымдан яман сёйлемеге бирев де болмас. ⁴⁰Бизге къаршы тюгюллер бизин якъчыларыбыздыр! ⁴¹Гертисин сёйлеймен сизге: Месигьге амин болгъаныгъыз учун, ким сизге бир шинжа сув ичирсе, шо адам тийишлисин алажакъ.

Гюнагьны гьакъында

⁴²– Магъа иман салагъан бу гиччилерден бирин ким гюнагьгъа тартса, бойнуна тирменташ да тагъып, ону денгизге батдырмакъ оьзю учун яхшы болур. ⁴³Эгер къолунг сени гюнагьгъа тарта буса, ону гес! Эки къолунг да булан жагьаннемни сёнмейген отуна тюшмекден эсе, даимлик яшавгъа бир къолунг булан гирмек сагъа яхшыдыр. [ ⁴⁴]9:44 Бир бир грекче къолъязывларда «Жагьаннемде даим оланы къаркъарасын хуртлар талап турар ва оту сёнмес» деген аят да ёлугъа. ⁴⁵Эгер аягъынг сени гюнагьгъа тарта буса, ону гес! Эки де аягъынг да булан жагьаннемге тюшмекден эсе, даимлик яшавгъа бир аягъынг булан гирмек сагъа яхшыдыр. [ ⁴⁶]9:46 Бир бир грекче къолъязывларда «Жагьаннемде даим оланы къаркъарасын хуртлар талап турар ва оту сёнмес» деген аят да ёлугъа. ⁴⁷Эгер сени гёзюнг сени гюнагьгъа тарта буса, ону тюртюп чыгъарып къой! Эки де гёзюнг де булан жагьаннемге тюшмекден эсе, бир гёзюнг булан Аллагьны гьакимлигини тюбюне тюшмек сагъа яхшыдыр. ⁴⁸Жагьаннемде даим оланы къаркъарасын хуртлар талап турар ва оту сёнмес. ⁴⁹Къурбангъа союлгъан гьайван туз булан тазаланагъаны йимик9:49 Бир бир грекче къолъязывларда «Къурбангъа союлгъан гьайван туз булан тазалагъаны йимик» деген гесек ёлукъмай. , гьар ким де от булан тазаланажакъ.

⁵⁰Туз яхшы зат. Амма туз тузлу татывун тас этсе, огъар тузлу татывну не булан бермеге болур? Ичигизде тузугъуз болсун, бир биригиз булан татывлукъда яшап къалыгъыз.

Уьйленмекни ва айрылмакъны гьакъында

¹Ондан чыгъып, Иса Ягьудея якъгъа, Ёрдан оьзенни бириси ягъына бара. Ону янына янгыдан кёп адам жыйыла ва О, Оьзюню адатына гёре, олагъа Аллагьны каламын англатмагъа башлай.

²Исаны янына гелген бир нече фарисейлер, Ону сынап къарамакъ учун:

– Эргишиге къатынындан айрылмагъа Мусаны Къануну ихтияр береми? – деп сорайлар.

³– Муса сизге не буюргъан? – деп сорав булан жавап бере Иса олагъа.

⁴– Муса айрылыв шагьатнама язмагъа ва къатындан айрылмагъа изну берген, – дейлер олар.

⁵Иса олагъа булай жавап бере:

– Юреклеригизни хырча болмакълыгъына гёре, Муса сизге къатынларыгъыздан айрылмагъа изну берген. ⁶Амма Аллагь дюньяны яратагъанда, адамланы «эргиши ва къатынгиши этип яратгъан. ⁷Шогъар гёре адам ата анасыны уьюнден чыгъып, къатыны булан бирлешежек, ⁸экевю де туташ бир къаркъара болуп къалажакъ». Олар экев тюгюл, туташ бир къаркъарадыр, биревдюр. ⁹Шолайлыкъда, Аллагь бирлешдиргенни инсан айырмасын!

¹⁰Уьйде якъчылары Огъар дагъы да шо гьакъда сорайлар. ¹¹Иса олагъа булай дей:

– Къатынындан айырылып, башгъасын алагъан адам биринчи къатынына бакъгъан якъда зина этеген бола. ¹²Эгер къатынгиши эринден айрылып, башгъагъа эрге барса, о да зина этеген бола.

Иса Аллагьдан яшлар учун рагьму тилей

¹³Къолу булан тийсин деп, Исаны янына гиччи яшланы гелтирелер. Якъчылары буса оланы гирме къоймай, алып гелгенлеге урушма башлайлар. ¹⁴Шону гёргенде, Иса ачувлана ва олагъа:

– Къоюгъуз, яшлар Мени яныма гелсинлер, олагъа пуршав этмегиз! Неге тюгюл, Аллагьны гьакимлиги тап яшлар йимиклер учундур. ¹⁵Гертисин сёйлеймен сизге: бир гиччи яш йимик, ким Аллагьны гьакимлигин къабул этмесе, о бир заманда да шо гьакимликни тюбюне тюшмес, – дей.

¹⁶Иса, яшланы къучакълап, уьстюне къолларын салып, олагъа Аллагьны рагьмусун тилеп дуа эте.

Байлыкъ ва къутгъарылыв

¹⁷Иса ёлгъа чыгъа турагъанда, Ону янына чабып бир адам геле ва тизлеринден туруп, Огъар:

– Яхшы Устаз, даимлик яшав алмакъ учун, мен не этме герекмен? – деп сорай.

¹⁸Иса огъар булай дей:

– Магъа яхшы деп сен неге айтасан? Бир Аллагьдан башгъа дагъы бирев де яхшы тюгюлдюр. ¹⁹Сен Ону буйрукъларын билемисен? Адам оьлтюрме, зина этме, урлама, ялгъан шагьатлыкъ этме, гишини алдатма, атанга ва ананга гьюрмет эт, – дей.

²⁰Бу адам Огъар:

– Устаз! Мен буланы барысын да яш заманымдан берли юрютемен, – деп жавап бере.

²¹Иса огъар сююв булан къарай ва:

– Сагъа юрютме тарыкъ дагъы да бир зат къалгъан. Барып бар чакъы затынгны сатып, пакъырлагъа уьлеш. Шо заман кёклерде сени хазналарынг болур. Сонг гел, Мени артыма тюш! – дей.

²²Бу сёзлени эшитгенде, о адамны бети алышынып гете ва пашман болуп, ари тая, неге тюгюл о бек бай гиши болгъан.

²³Эки ягъына къарап, Иса якъчыларына:

– Бай гишиге Аллагьны гьакимлигини тюбюне тюшмеге нечик къыйындыр! – дей.

²⁴Якъчылары Ону сёзлерине тамаша болалар. Амма Иса олагъа дагъы да булай дей:

– Балаларым! Бай адамгъа Аллагьны гьакимлигини тюбюне тюшмеге нечакъы да къыйын болар! ²⁵Бай гишиге Аллагьны гьакимлигини тюбюне тюшмекден эсе, тюеге инени гёзюнден оьтмеге рагьатдыр!

²⁶Олар оьтесиз бек тамаша бола ва бир бирине:

– Олай буса, ким къутгъарылмагъа болур дагъы? – деп сорайлар

²⁷Иса, олагъа къарап:

– Инсанлар учун бу имкансыз зат, амма Аллагь учун буса тюгюл. Аллагь учун бары да зат имканлы, – дей.

²⁸– Къара гьали! Муна, биз бары да затларыбызны да къоюп, Сени артынг булан юрюп турабыз, – деп сёйлемеге башлай Петер Огъар.

²⁹– Гертисин сёйлеймен сизге: Мени атымны гьюрмети ва Сююнч Хабар учун уьюн эшигин, агъаларын, инилерин, къызардашларын, аталарын, аналарын, яшларын, топуракъларын къоягъан гьар бир адам, ³⁰гьали бу дюньяда болагъан азаплагъа да къарамайлы, юз керен артыкъ уьйлер, агъалар, инилер, къызардашлар, аналар, яшлар, топуракълар алажакъ, гележек дюньяда даимлик яшав алажакъ. ³¹Амма биринчилени бир кёплери ахырынчы, ахырынчылар буса биринчи болажакълар, – деп жавап бере Иса.

Зеведейни уланларыны тилевю

³²Иса ёлдашлары да булан Ерусалимге бармагъа ёлгъа чыгъа. Иса оланы алды булан юрюй. Ону арты булан барагъан ёлдашларын гьалеклик ва къоркъув къуршай. Он эки де якъчысын янына чакъырып, Иса Оьзюне не болажагъын сёйлемеге башлай:

³³– Муна биз Ерусалимге бара турабыз. Мен баш дин къуллукъчуланы ва дин алимлени къолуна берилежекмен. Олар да Мени оьлтюрмеге дуван этип, ят халкъланы къолуна бережеклер. ³⁴Ят халкълар Мени хорлажакълар, бетиме тюкюрежеклер, къамучу булан тюежеклер ва оьлтюрежеклер. Уьч гюнден сонг буса Мен къайтып тирилежекмен.

³⁵Зеведейни уланлары Якъуб ва Югьан, Исаны ювугъуна барып:

– Устаз! Сен биз сюеген затны этсин деп, Сагъа тилемеге сюебиз, – дейлер.

³⁶– Мен сизин учун не этгенни сюесиз? – деп сорай Иса олагъа.

³⁷– Сен макътавлу болгъанда, бирибизге Сени онг янынгда, бирибизге сол янынгда олтурмагъа изну бер, – дейлер олар.

³⁸– Сиз не тилейгенигизни билмейсиз. Башыма тюшежек азаплардан Мен оьтежек йимик, сиз де оьтюп болурмусуз? – деп сорай Иса олагъа.

^39-40– Болурбуз, – деп жавап берелер олар.

– Мени йимик сиз де азаплардан оьтежексиз. Амма Мени онг янымда яда сол янымда олтурмагъа изну бермеклик Мени ихтиярымда тюгюл. О ерлер янгыз Аллагь белгилегенлер учундур, – дей Иса олагъа.

⁴¹Къалгъан он якъчысы шону эшитгенде, Якъубгъа ва Югьангъа къазапланмагъа башлайлар. ⁴²Иса буса, оланы барын да янына чакъырып, булай дей:

– Сиз билесиз: бу дюньяны башчылары халкъларына буйрукъ этелер, уллу гьакимлери де олагъа гьакимлигин гёрсетелер. ⁴³Амма сизин арагъызда олай болмасын. Арагъызда уллу болма сюегенигиз къалгъанларыгъызгъа къуллукъчу болуп къалсын! ⁴⁴Арагъызда биринчи болма сюегенигиз барыгъызгъа да къул болуп къалсын! ⁴⁵Инсанны Уланы да Оьзюне къуллукъ этдирмек учун тюгюл, башгъалагъа къуллукъ этмек, бир хыйлыланы къутгъармакъ ва Оьз яшавун къурбан этмек учун гелди.

Иса сокъур Бартимайны сав эте

⁴⁶Олар Еригьонгъа гелелер. Иса якъчылары ва кёп халкъ да булан Еригьондан чыгъагъан заманда, Тимайны уланы Бартимай деген бир сокъур ёл ягъада олтуруп, садагъа тилей болгъан. ⁴⁷Назаретли Иса онда экенин эшитип, о:

– Гьей Давутну Наслусу Иса! Магъа бир рагьму эт! – деп къычыра. ⁴⁸Сокъур иннемей турсун деп, бир хыйлылар огъар къайнашалар. О буса:

– Давутну Уланы! Магъа бир рагьму эт! – деп бирден бир бек къычыра.

⁴⁹Иса токътап:

– Ону чакъырыгъыз, – дей.

Олар сокъурну чакъырып, огъар:

– Тез бол, тур! О сени чакъыра, – дейлер.

⁵⁰Бартимай уьстюндеги абасын чечип ата ва туруп Исаны янына геле. ⁵¹Иса огъар:

– Мен сагъа не этгенни сюесен? – деп сорай.

– Устаз! Мен гёрмеге сюемен, – дей сокъур.

⁵²– Бар, иманынг сени къутгъарды, – дей Иса огъар. О шоссагьат гёреген болуп къала ва ёл булан Исаны артындан бара.

¹Ерусалимни къырыйындагъы Зайтун тавну бетинде ерлешген Байтагия булан Байтаниягъа ювукълашгъан заманда, якъчыларындан экевюн алгъа йибере туруп, ²Иса олагъа булай дей:

– Тувра къаршыгъыздагъы юртгъа барыгъыз. Юртгъа гиргенде, оьзюне бирев де минмеген байлангъан бир къодукъну табажакъсыз. Ону чечип, мунда гелтиригиз. ³Эгер гьеч гиши сизге: «Муну сиз неге этесиз?» – деп айтса: «Бу Раббибизге тарыкъ, О ону шоссагьат къайтаражакъ», – деп айтарсыз.

⁴Олар гетелер ва орамда къапугъа байлангъан бир къодукъну табалар. Ону байлангъан еринден чечелер. ⁵Шо ерде токътап турагъанланы бирлери олагъа:

– Не этесиз? Къодукъну неге чечесиз? – деп сорайлар.

⁶Олар оьзлеге Иса буюргъан кюйде айталар, олар да къодукъну чечип алмагъа къоялар. ⁷Къодукъну Исаны янына гелтирип, огъар уьст опуракъларын юклейлер ва Иса ону уьстюне минип олтура. ⁸Исагъа гьюрмет этип, бир хыйлы адамлар, уьст опуракъларын чечип, ёлгъа яялар, башгъалары, тереклерден бутакълар гесип алып, ёлгъа яялар. ⁹Адамлар Исаны алдындан ва артындан юрюй туруп:

– Гьосанна!11:9 Гьосанна! – грек тилден тувра гёчюргенде, «бизин къутгъар» деген маънаны берсе де, «сююнч, къуванч, алгъыш этив» деген маъналарда къоллангъан. Раббибизни аты булан Гелегенге Аллагьны яхшылыгъы болсун! ¹⁰Атабыз Давутну болажакъ гьакимлигине Аллагьны яхшылыгъы болсун! Кёклердеги Аллагьгъа гьосанна! – деп къычыралар.

¹¹Ерусалимге гелгенде, Иса, ибадатханагъа гирип, айланасындагъы бары да затгъа къарай. Гече геч болгъанда, он эки де якъчысы де булан Байтаниягъа гете.

Емишсиз инжир терек

¹²Артындагъы гюн олар Байтаниядан гетип барагъанда, ач болуп, Иса ашамагъа сюе. ¹³Йыракъда бир инжир терекни гёрюп, ону ягъына бара. Терекде япыракълардан къайры бир зат да тапмай, неге тюгюл де инжир бишеген заман етишмеген болгъан. ¹⁴Шо заман Иса терекге:

– Энниден сонг бир заманда да бирев де сени емишингни ашамасын! – дей. Якъчылары да шону эшителер.

Иса ибадатханадагъы савдюгерчилени къувалай

¹⁵Ондан олар Ерусалимге гелелер. Иса, ибадатханагъа гирип, ондагъы сатывчуланы ва алывчуланы къуваламагъа башлай. О акъча алышдырагъанланы такъчаларын ва гёгюрчюн сатагъанланы шанжалларын авдара. ¹⁶Юк ташыйгъан гьеч биревге ибадатханадан оьтюп юрюмеге изну бермей. ¹⁷Сонг Иса олагъа Аллагьны каламын англатмагъа башлап:

– Сыйлы Язывларда: «Мени уьюм бары да халкълар учун дуа этеген уьйдюр», – деп язылгъан. Сиз буса ону талавурчуланы уясына айландыргъансыз! – дей.

¹⁸Баш дин къуллукъчулар ва дин алимлер шону эшитгенде, Исаны оьлтюрмек учун, бир ёл излемеге башлайлар. Олар Исадан къоркъа болгъанлар. Неге тюгюл де, бютюн халкъ О уьйретеген затлагъа гьайран болуп тынглай болгъан.

¹⁹Ахшам болгъанда, Иса якъчылары да булан шагьардан гете.

Иманны гючю

²⁰Артындагъы гюн эртен инжир терекни янындан оьтюп барагъанда, терекни тамурларындан баш бутакъларына ерли къуругъанын гёрелер. ²¹Петер, тюнегюн болгъан затны эсге алып, Исагъа:

– Устаз, къара гьали! Сен налатлагъан инжир терек къуруп къалгъан, – дей.

²²Иса булай дей:

– Аллагьгъа иман салыгъыз. ²³Гертисин сёйлеймен сизге! Эгер бирев бу тавгъа: «Гётерилип, денгизге атыл!» – деп айтса, шо огъар таби болур эди. Ким юрегине шеклик гелтирмей, оьзю айтгъаны болажагъына иман салса, лап айтгъан кюйде болажакъ. ²⁴Шогъар гёре сизге айтаман: дуа этегенде, не зат тилесегиз де, шо сизге болажакъгъа инаныгъыз, сиз де шону алажакъсыз. ²⁵Дуа этмеге тургъан заманда, сизге къаршы ким буса да бирев гюнагь этген буса, ондан гечигиз. Кёклердеги Атагъыз да сизин гюнагьларыгъыздан гечер. [ ²⁶]11:26 Бир бир грекче къолъязывларда «Эгер башгъаланы гюнагьларындан гечмесегиз, кёклердеги Атагъыз да сизин гюнагьларыгъыздан гечмес» деген аят да ёлугъа.

Исаны ихтияры гьакъында

²⁷Олар дагъы да къайтып Ерусалимге гелелер. Иса ибадатханагъа гирип айланагъанда, Ону янына баш дин къуллукъчулар, дин алимлер ва тамазалар гелелер. ²⁸Огъар:

– Бу ишлени Сен кимден ихтияр булан этесен? Буланы этмеге ихтиярны Сагъа ким берген? – деп сорайлар.

²⁹Иса олагъа булай жавап бере:

– Мен де сизге бир зат сорайым. Шогъар жавап берсегиз, бу ишлени кимден ихтияр булан этегенимни Мен де сизге айтарман. ³⁰Ягьияны, адамланы сувгъа чомуп, Аллагьгъа тапшурмагъа ихтияры Аллагьданмы эди яда адамларданмы эди? Магъа жавап беригиз!

³¹Олар бир бири булан эришмеге башлай:

– Эгер: «Аллагьдан эди», – десек, шо заман О: «Неге дагъы сиз огъар инанмадыгъыз?» – деп соражакъ. ³²Эгер «Инсанлардан эди», – десек ... (Олар халкъдан къоркъалар. Неге тюгюл де, бютюн халкъ Ягьияны герти пайхаммар деп гьисап эте болгъан.) ³³Шо саялы олар Исагъа:

– Биз билмейбиз, – деп жавап берелер.

– Бу ишлени кимден ихтияр булан этегенимни сизге Мен де айтмасман, – дей Иса олагъа.

Рагьмусуз юзюмчюлени гьакъындагъы масал

¹Иса олагъа масаллар булан сёйлемеге башлай:

– Бир адам юзюм бав орната, айланасын бегите, юзюм сыкъмакъ учун бир къую къаза ва бийик къаравул къош къура. Сонг бавну юзюмчюлеге ижарагъа берип, оьзю башгъа якълагъа чыгъып гете. ²Юзюм бишгенде, юзюм бавдан гелген тюшюмню оьзюне тиеген пайын алмакъ учун, юзюмчюлени янына оьзюню бир къулун йибере. ³Юзюмчюлер буса къулну тутуп тююп, бир зат да бермей, бош къайтаралар. ⁴Юзюм бавну еси оланы янына башгъа бир къулун йибере. Олар ташлар булан уруп, башын да ярып, ону да биябур этип йиберелер. ⁵Сонг бирдагъы бирин йибере. Олар ону оьлтюрелер. О дагъы да хыйлы къулларын йибере. Олар да бирлерин токъалайлар, бирлерин оьлтюрелер. ⁶Ону кёп сюеген биргине бир уланы бола. Ахырда: «Уланыма сама абур этерлер бугъай», – деп, ону да юзюмчюлени янына йибере. ⁷Амма юзюмчюлер бир бири булан: «Бу гелегени – варис. Гелигиз, ону да оьлтюрейик, шо заман ону мюлкю бизинки болуп къалыр», – деп сёйлешелер. ⁸Олар тутуп ону да оьлтюрелер ва юзюм бавдан къыргъа чыгъарып ташлайлар.

⁹Энни юзюм бавну еси не этежек? Гелип юзюмчюлени оьлтюрежек, бавну да башгъаларына бережек. ¹⁰Иса олагъа:

– Сиз Сыйлы Язывларда язылгъанны бир де охумагъанмысыз дагъы?

Усталар ташлап къойгъан таш

кюрчюню аслу ташы болуп токътады.

¹¹Раббибиз этген шо ишни гёрмеге де гьайран чы!

¹²Иса оьзлер булан сёйлейгенлер бу масал оьзлеге къаршы бакъдырылгъанын англап, Ону тутмагъа сюелер, тек халкъдан къоркъмакълыкъдан Ону къоюп, гери таялар.

Пачаныкин – пачагъа

¹³Исаны терс айтылгъан сёзюн багьана этип тутмакъ учун, Ону янына фарисейлени ва Гьиродну якъчыларын йиберелер. ¹⁴Олар да гелип Исагъа:

– Устаз! Сен туврасын айтагъан адам экенни, Аллагьны ёлунда тюз ва ачыкъ кюйде нечик яшама герекни уьйретегенингни билебиз. Биревден де къоркъмайгъанынгны, биревге де бет хатир этмейгенингни гёребиз. Румну пачасына ясакъ бермеге герекми яда тюгюлмю? – дейлер.

¹⁵Иса, гелгенлени экиюзлюлюгюн билип, олагъа:

– Сиз Мени неге сынап къарама сюесиз? Магъа бир гюмюш акъча гелтиригиз чи, къарайым, – дей. ¹⁶Олар алып гелтирелер. Иса олагъа:

– Бу сурат кимникидир? Мунда кимни аты язылгъан? – деп сорай.

– Румну пачасыныки, – деп жавап берелер олар.

¹⁷– Шолай буса, Румну пачасыныкин пачагъа, Аллагьныкин Аллагьгъа беригиз, – дей Иса.

Олар Ону жавабына тамаша болуп къалалар.

Оьлюлени тирилмеклиги гьакъында

¹⁸Оьлюмден сонг тирилмек ёкъ деп сёйлейген саддукейлер12:18 Саддукейлер – ягьудилени арасында тувулунгъан дин ва сиясат бёлюк. Сёзлюкге де къара. , Исаны янына гелип, Огъар булай сорайлар:

¹⁹– Устаз, Муса бизин учун: «Эгер биревню агъасы яда инисини оьлюп, олардан авлети де болмай къатыны къалса, оьлген агъасыны наслусун узатмакъ учун, къалгъаны шо къатынны алып, авлетлер тувдурмагъа герек», – деп язгъан. ²⁰Етти агъа ини болгъан. Оланы биринчиси къатын алып, авлети болмагъан кюйде оьлюп къала. ²¹Шо къатынны экинчи иниси ала ва авлети болмайлы, о да оьле. Уьчюнчю иниси булан да лап шолай бола. ²²Етти де агъа инини биринден де авлет къалмай. Барындан да артда къатын да оьле. ²³Энни оьлюлер тирилегенде, о къатын етти де агъа иниден къайсыны къатыны болажакъ? Неге тюгюл де, оланы барысы да ону эри болгъан эди чи.

²⁴Иса олагъа булай жавап бере:

– Сиз не Сыйлы Язывланы, не Аллагьны къудратын билмейгенигиз саялы янгылышасыз. ²⁵Тирилген сонг, оьлюлер я къатын алмажакълар, я эрге бармажакълар, кёклердеги малайиклер йимик болуп къалажакълар. ²⁶Оьлюмден тирилмекге гелгенде буса, Мусаны китабында яллайгъан тегенек бёлекден туруп Аллагь Мусагъа: «Мен Ибрагьимни Аллагьыман, Исгьакъны Аллагьыман ва Якъубну Аллагьыман», – деп язгъан сёзлерин охумагъанмысыз? ²⁷Аллагь оьлюлени Аллагьы тюгюл, савланы Аллагьы. Сиз бек адашасыз.

Инг аслу буйрукъ

²⁸Дин алимлерден бири гелип, оланы эришивюне тынглай ва Исаны олагъа яхшы жавап берегенин гёргенде:

– Буйрукъланы инг биринчиси къайсыдыр? – деп сорай.

²⁹Иса огъар булай жавап бере:

– Инг биринчи буйрукъ шудур: «Тынгла, гьей Исрайыл! Аллагьыбыз болгъан Раббибиз бирдир. ³⁰Раббинг Аллагьны бютюн юрегинг булан, бютюн жанынг булан, бютюн гьакъылынг булан ва бютюн гючюнг булан сюй». ³¹Экинчи буйрукъ муна шолай: «Ювугъунгну оьзюнгню йимик сюй». Булардан уллу болуп дагъы буйрукъ ёкъдур.

³²Дин алим Огъар булай дей:

– Бек яхшы, Устаз! Аллагь бир ва Ондан къайры дагъы Аллагь ёкъ деп айтып, Сен тюз айтасан. ³³Ону бютюн юрек булан, бютюн гьакъыл булан, бютюн гюч булан сюймек, ювугъунгну оьзюнгню йимик сюймек отгъа салынып яндырылагъан бары да къурбан гьайванлардан да, бары да союлагъан къурбанлардан да артыкъдыр.

³⁴Ону гьакъыллы кюйде жавап берегенин эшитип, Иса огъар:

– Сен Аллагьны гьакимлигини тюбюне тюшмекден йыракъда тюгюлсен, – дей.

Мундан сонг гьеч бирев де Огъар бир зат да сорамагъа болушлукъ этмей.

«Месигь кимни Уланыдыр?»

³⁵Ибадатханада халкъгъа Аллагьны каламын англата туруп, Иса булай дей:

– Месигь Давутну Наслусу деп дин алимлер нечик айтып болалар? ³⁶Аллагьны Ругьуну таъсиринден Давут булай сёйлеген чи:

Аллагь Мени Раббиме айтды:

«Мен Сени душманларынгны аякъ тюбюнге салгъынча,

гелип Мени онг ягъымда олтуруп тур».

³⁷Давут Исагъа Рабби деп айта болгъан сонг, О Давутну Наслусу нечик бола дагъы?

³⁸Уьйрете туруп, Иса булай дей:

– Дин алимлерден сакъ болугъуз. Олар узун опуракълар гийип юрюмеге сюелер, базар майданларда оьзлени гьюрметлегенни сюелер, ³⁹синагогларда, гьюрметли ерлерде, шатлыкъ мажлислерде тёрге чыгъып олтурмагъа сюелер. ⁴⁰Олар тул къатынланы мал матагьын юталар, гёземелик учун узун узун дуалар этелер! Олар Аллагьдан инг авур жазаны алажакълар!

Тул къатынны садагъасы

⁴¹Садагъа сандыкъны къаршысында олтуруп, Иса адамланы онда акъча салагъанына къарай. Бир кёп бай гишилер кёп акъча салалар. ⁴²Бир ярлы тул къатын гелип, гьарангъа бир нохурат болар чакъы эки увакъ акъча сала. ⁴³Якъчыларын янына чакъырып, Иса булай дей:

– Гертисин сёйлеймен сизге: бу ярлы тул къатын садагъа сандыкъгъа барындан да артыкъ акъча салды. ⁴⁴Неге тюгюл де, оланы барысы да акъчасыны кёплюгюнден салды, бу къатын буса оьзюню касиплигинден яшавлукъ учун къойгъан бары да затын салды.

Ахыр заманны аламатлары

¹Иса ибадатханадан чыгъагъанда, якъчыларындан бири Огъар:

– Устаз! Къара чы, не тизив ташлардыр, не тизив биналардыр! – дей.

²– Сен бу уллу биналагъа гьайранлыкъ этемисен? Мунда ташны уьстюнде таш да къалмажакъ, бары да зат дагъылажакъ! – деп жавап бере Иса.

³Иса Зайтун тавда, ибадатхананы къаршысында олтуруп турагъанда, Петер, Якъуб, Югьан ва Андрей Огъар айрыча:

⁴– Айт чы бизге, бу ишлер къачан болажакъ? Бу ишлер узакъ къалмай болажагъын биз нечик билербиз? Ону нечик аламаты болажакъ? – деп сорайлар.

⁵Иса олагъа англатмагъа башлай:

– Вёрегиз, сакъ болугъуз, сизин алдатмасынлар! ⁶Бир кёплер: «Мен Месигьмен», – деп, Мени атым булан гелип, хыйлыланы алдатажакълар. ⁷Сиз гележекде давланы да, оланы гьакъындагъы хабарланы да эшитгенде, къоркъмагъыз! Олар болмагъа герекли затлар. Амма шо заманда да ахыр заман гелип битмегендир. ⁸Бир миллет башгъа миллетге, бир пачалыкъ башгъа пачалыкъгъа къаршы гётерилежек. Хыйлы ерлерде ачлыкъ ва ер тербенивлер болажакъ. Шолар барысы да, къатынгиши яш табагъанда азап чегегенде йимик, азапгъа тарывугъузну биринчи белгилери болуп токътажакъ.

⁹Амма сиз гьазир болуп туругъуз! Мени атымны макътап юрюгенигиз саялы, сизин тутуп дуванханалагъа бережеклер, синагогларда тюежеклер, гьакимлени, пачаланы алдында токътатажакълар. Шо заман Мени гьакъымда шагьатлыкъ этежексиз. ¹⁰Амма ахыр къопгъунча, башлап бары да халкълар Сююнч Хабарны эшитмеге герек. ¹¹Сизин тутуп дуванханагъа алып баргъанда, не айтайыкъ деп алданокъ инжинмегиз, шо заман Аллагь сизин эсигизге не салса, шону сёйлегиз, неге тюгюл сёйлейген сиз болмажакъсыз, Аллагьны Ругьу болажакъ.

¹²Агъасы инисин, иниси агъасын, атасы авлетлерин оьлюмге бережек, авлетлери ата анасына къаршы чыгъажакълар, оланы оьлтюртежеклер. ¹³Мени атымны макътап юрюгенигиз саялы, бары да халкълар сизин гёрюп ярамайгъан болажакълар. Амма ахыргъа ерли чыдагъан къутгъарылажакъ.

¹⁴«Мурдар этеген затны» тийишсиз ерде токътагъанын гёрген заманда (охуйгъан англасын!), ягьудеядагъылар тавлагъа къачсынлар. ¹⁵Къалкъыдагъылар, уьйдеги затын алабыз деп, тюпге тюшюп, ерге гирмесинлер. ¹⁶Авлакъдагъылар, уьст опуракъларын алабыз деп, уьюне къайтмасынлар. ¹⁷Шо гюнлерде айлы болгъан ва эмчек ичиреген къатынланы гьалына адаршай! ¹⁸Бу ишлер къышда болмасын деп дуа этигиз. ¹⁹Шо гюнлерде олай уллу бир балагь болажакъ чы! Шолай балагь Аллагь дюньяны яратгъан замандан гьалиге ерли бир де болмагъан, гьеч болма да болмажакъ! ²⁰Эгер Раббибиз шо гюнлени къысгъартмагъан эди буса, бары да жанлы зат ёкъ болажакъ эди. Амма Оьзюню сайлангъанлары себеп болуп, О шо гюнлени къысгъартгъан.

²¹Шо заманда сизге бирев: «Къарагъыз! Муна Месигь!» – яда: «Она О», – деп айтса, инанмагъыз. ²²Ялгъан месигьлер, ялгъан пайхаммарлар арагъа чыгъажакълар. Эгер имканлыкъ болса, аламатлар ва муъжизатлар гёрсетип, сайлангъанланы да алдатажакълар. ²³Амма сиз сакъ болугъуз! Мен сизге алданокъ бары да затны айтып бувардым.

Инсанны Уланыны экинчи керен геливю

²⁴– Шо гюнлени балагьындан сонг,

бирден гюнеш къаралажакъ, айны ярыгъы сёнежек,

²⁵юлдузлар кёкден тюшежек, кёклени къудратлары чайкъалажакъ.

²⁶Шо заман Инсанны Уланын уллу къудрат ва сыйлы нюр булан булутларда гелегенин гёрежеклер. ²⁷Ондан сонг О алдын алдын малайиклерин йиберип, ер юзюню бир къырыйындан кёкню къырыйына ерли дюньяны дёрт де ягъындан Оьзюню сайлангъанларын бир ерге жыйдыражакъ.

²⁸Инжир терекден мисал алып къоюгъуз: ону бутакъларына сув тюшюп, япыракълар чыгъарагъан заманда, яй ювукълашгъанны билигиз. ²⁹Шолай сиз де бу затланы болагъанын гёргенде, Инсанны Уланы ювукъда экенни, етип геле турагъанны билигиз. ³⁰Гертисин сёйлеймен сизге: бу затлар барысы да, гьали бар наслу яшай туруп, яшавгъа чыгъажакъ. ³¹Кёк де, ер де ёкъ болуп таяжакъ, амма Мени сёзлерим бир заманда да ёкъ болмажакъ.

³²О гюнню де, о сагьатны да бирев де, гьатта кёклердеги малайиклер де, Оьзю Уланы да билмей, янгыз Атам биле. ³³Вёрегиз, юхлап турмагъыз! Шону сагьаты къачан гележегин билмейсиз. ³⁴О ёлгъа чыгъагъан бир адамны гьалына ошай: о адам уьюнден гетегенде, къулларыны гьарисине оьз ишин тапшуруп, уьйге къарамакъны, къапучугъа буса даим айыкъ турмакъны буюра. ³⁵Гьасили, айыкъ туругъуз! Неге тюгюл де, уьйню еси не вакъти гележегин – ахшаммы, гечортадамы, хоразлар къычырагъан тавукъчакъдамы яда гюн чыкъгъанда эртенми – билмейсиз. ³⁶О хапарсыздан гелип, сизин юхлай туруп тапмасын! ³⁷Сизге айтагъанымны бары да адамлагъа айтаман: айыкъ туругъуз!

Исагъа къаршы питне

¹Ягьуди Пасха ва Маясыз Экмекни байрамы болма эки гюн къала. Баш дин къуллукъчулар ва дин алимлер Исаны гьилла булан тутуп оьлтюрмеге ёл излей. ²Олар:

– Байрам гюнлерде этмеге тарыкъ тюгюл, дагъы ёгъесе халкъ баш гётережек, – дейлер.

³Иса Байтанияда яман гён аврувдан авруйгъан Симонну уьюнде къонакълыкъда болгъан. О янтайып турагъанда, ичинде бек багьалы нард деген атир ийисли таза май къуюлгъан чыны кажинни де тутуп, онда бир къатынгиши гирип геле. Кажинни сындырып, о майны Исаны башына тёге. ⁴Къонакъланы бирлери огъар ачувлана ва бир бирине:

– Булай багьалы майны не учун шолай зая эте? ⁵Шону чу уьч юз гюмюш акъчадан да артыкъгъа сатып, пакъырлагъа садагъа этип бермеге ярай эди! – деп сёйлейлер ва къатынгъа бек айып этмеге башлайлар.

⁶Амма Иса булай дей:

– Къатынны парахат къоюгъуз! Огъар неге къайнашасыз? Мени учун о бир яхшы иш этди! ⁷Пакъырлар даим сизин яныгъызда болажакъ, не заман сюйсегиз де, олагъа яхшылыкъ этмеге болажакъсыз. Мен буса даим яныгъызда болмажакъман. ⁸Къатын къолундан гелеген затын этди. Гёммеге гьазирлемек учун, о Мени чархыма май тёкдю. ⁹Гертисин сёйлеймен сизге: бу Сююнч Хабар бютюн дюньяны не еринде билдирилсе де, бу къатын этген иш сёйленежек ва оьзю эсге алынажакъ.

Ягьуданы хыянатлыгъы

¹⁰Шо вакъти Исаны он эки де якъчысыны бири болгъан Ягьуда Искариет, Ону баш дин къуллукъчуланы къолуна бермек учун, оланы янына гете. ¹¹Олар шону эшитип, сююнелер ва огъар акъча бермеге сёз берелер. Ягьуда Исагъа хыянатлыкъ этмек учун онгайлы мюгьлет ахтарып айлана.

Пасха байрам аш

¹²Ягьуди Пасхагъа къурбан къозусу союлагъан Маясыз Экмекни байрамыны биринчи гюнюнде якъчылары Исагъа:

– Пасха ашны Сен къайда ашама сюесен? Биз барып гьазирлейик, – дейлер.

¹³Иса якъчыларындан экевюн йибере туруп, олагъа булай дей:

– Шагьаргъа барыгъыз. Сизге онда кажин булан сув алып барагъан бир адам къаршылашар. Ону арты булан барарсыз. ¹⁴О гирген уьйню есине: «Устаз, Пасха байрам аш ашамакъ учун якъчыларым да булан уьюнгде жыйылма болагъан ер къайдадыр деп сорай эди», – деп айтарсыз. ¹⁵О сизге оьрде ясалгъан, бары да зат гьазирленген бир уллу отав уьйню гёрсетежек. Бизин учун ахшам ашны шонда онгарыгъыз.

¹⁶Якъчылары ёлгъа тюшелер ва шагьаргъа гелгенде, бары да затны Иса айтгъан кюйде болуп табалар. Онда олар ягьуди Пасха ашны гьазирлейлер.

¹⁷Ахшам он эки якъчысы да булан Иса шонда геле. ¹⁸Олар тепсиде олтуруп ашап турагъанда, Иса:

– Гертисин сёйлеймен сизге: Мени булан бирге тепсиде олтуруп ашап турагъанлардан биригиз Магъа хыянатлыкъ этежексиз, – дей.

¹⁹Олар бек пашман болалар ва бирерлеп:

– Шо мен тюгюлмендир чи? – деп сорамагъа башлайлар.

²⁰Иса олагъа булай жавап бере:

– Он экевден шо бирев экмегин Мени булан бир сукарагъа мандырагъаныгъыз болажакъ! ²¹Сыйлы Язывларда Оьзюню гьакъында язылгъаны йимик, Мен, Инсанны Уланы, оьлме герекмен. Амма Инсанны Уланына хыянатлыкъ этген адамны гьалына адаршай! О адам анадан тувмай къалгъан буса яхшы эди!

²²Олар ашайгъанда, Иса экмек алып, шюкюр дуа да этип, сындырып якъчыларына пайлай. Сонг:

– Алыгъыз, бу Мени къаркъарамдыр! – дей.

²³Сонг О бир аякъны ала, шюкюр дуа да этип, олагъа бере ва барысы да ондан ичелер. ²⁴Иса булай дей:

– Бу аякъ хыйлыланы гюнагьларын гечдирмек учун тёгюлежек къанымдыр. О къан Аллагьны ва Ону халкъыны арасындагъы разилешивню белгисидир. ²⁵Гертисин сёйлеймен сизге: Аллагь толу кюйде гьакимлик этеген заман гелгинче, Мен юзюмден этилген чагъырны дагъы ичмежекмен. О заман янгы чагъыр ичежекмен. ²⁶Аллагьгъа макътав йыр йырлагъандан сонг, олар Зайтун тавгъа гетелер.

Петер Исаны инкар этмежекге сёз бере

²⁷Шонда Иса якъчыларына булай дей:

– Сиз барыгъыз да Мени къоюп гетежексиз. Сыйлы Язывларда: «Къойчуну оьлтюрежек, сиривдеги къойлары чачылышажакъ», – деп язылгъан чы. ²⁸Мен оьлюп тирилген сонг, сизден алда Галилеягъа барып туражакъман.

²⁹– Эгер Сени бары да инкар этсе де, мен инкар этмесмен! – дей Петер Огъар.

³⁰Шо заман Иса огъар:

– Гертисин сёйлеймен сизге: бугюн, гьатта бу гече хораз эки керен къычыргъынча, сен Мени уьч керен инкар этежексен, – дей.

³¹Амма Петер:

– Магъа Сени булан бирге оьлюп гетмеге тюшсе де, мен Сени инкар этмесмен! – деп дагъы да къаныгъывлу кюйде такрарлай. Оьзгелери де шолай дейлер.

Иса Гетсамания бавунда

³²Мундан сонг олар Гетсамания деген бир ерге гелелер. Иса якъчыларына:

– Мен дуа этип битгинче, сиз мунда олтуруп туругъуз, – дей.

³³О Петерни, Якъубну ва Югьанны Оьзю булан ала, къайгъырмагъа ва гьалекленмеге башлай. ³⁴Олагъа:

– Юрегимни терен къайгъы басгъан, мунда Мени булан къалып, юхламай туругъуз! – дей.

³⁵Бираз ари тайып, ерге къапланып, шо мюгьлет болма тарыкълы зат, имканлы буса, Оьзюне етмесин деп, дуа этмеге башлай. ³⁶Иса:

– Атам! Сени къудратынг етмейген зат ёкъ. Мени бу къысматдан къутгъар! Амма Мен сюеген кюйде тюгюл, Сен сюеген кюйде болсун, – дей.

³⁷Иса къайтып якъчыларыны янына гелгенде, оланы юхлай туруп таба. Петерге булай дей:

– Сен юхлаймысан? Бир сагьат сама юхламай туруп болмадынгмы? ³⁸Юхламагъыз. Болажакъ сынавлардан оьтмек учун дуа этигиз. Юрек хыял этсе де, къаркъараны буса гючю ёкъдур!

³⁹О дагъы да ари тайып, алдагъы дуасындагъы сёзлени айта туруп дуа эте. ⁴⁰Къайтып гелгенде, якъчыларын дагъы да юхлай туруп таба. Олар юхусундан гёзлерин ачып болмайлар. Огъар не жавап берегенин билмейлер.

⁴¹Уьчюнчю гезик де оланы янына гелип, Иса:

– Сиз гьали де ятып юхлап рагьатланамысыз? Таманыгъыз! Заман етишген. Мен, Инсанны Уланы, гюнагьлыланы къолуна бериле тураман. ⁴²Туругъуз, гетейик! Муна, гьали Магъа хыянатлыкъ этеген адам да ювукълашып геле, – дей.

Исаны тутулуву

⁴³Иса бу сёзлени сёйлеп турагъанда, шоссагьат он эки якъчысыны бириси болгъан Ягьуда геле. Ону булан бирге баш дин къуллукъчулар, дин алимлер ва тамазалар йиберген къылычлары ва таякълары булангъы кёп халкъ да бола. ⁴⁴Исагъа хыянатлыкъ этеген Ягьуда олар булан:

– Мен Оьзюн оьбежек Адам Исадыр. Ону тутарсыз, тек Ону сакълыкъ булан элтерсиз, – деп алданокъ сёйлешген болгъан.

⁴⁵Шоссагьат о Исагъа ювукълашып:

– Устаз, – деп, Ону оьбе.

⁴⁶Шо заман Исаны туталар. ⁴⁷Ону янында токътагъан якъчыларындан бири, къылычын да сувуруп, уруп дин къуллукъчуланы башчысыны къулуну къулагъын гесип тюшюре. ⁴⁸Шо заман Иса олагъа булай дей:

– Сиз Мени уьстюме, бир жинаятчыны тутагъанда йимик, къылычлар да, таякълар да булан гелгенсиз. ⁴⁹Мен гьар гюн сизин булан ибадатханада болуп, сизге Аллагьны каламын англатып турдум, сиз де Мени тутмадыгъыз. Амма Сыйлы Язывларда язылгъан сёзлер яшавгъа чыкъмагъа герек!

⁵⁰Шо заман бары да якъчылары Исаны къоюп къачалар. ⁵¹Исаны артындан гелегенлени арасында ялангъач къаркъарасына кетен шаршав чырмалгъан бир жагьил улан болгъан. Олар ону да туталар. ⁵²Амма о улан, оланы къолунда шаршавун да къоюп, сыпкъырылып, ялангъач кююнде къачып гете.

Ягьудилени оьр мажлисини алдында

⁵³Исаны дин къуллукъчуланы башчысыны янына гелтирелер. Онда бары да баш дин къуллукъчулар, тамазалар ва дин алимлер де жыйылалар. ⁵⁴Петер буса дин къуллукъчуланы башчысыны абзарына ерли, арекден туруп, Исаны арты булан юрюй. Онда отну алдында да олтуруп, къаравулчулар булан бирге исси болуп тура. ⁵⁵Баш дин къуллукъчулар ва бютюн ягьудилени оьр мажлиси буса Исаны оьлтюрмек учун Огъар къаршы ялгъан шагьатлар ахтарып айланалар. Амма Ону айыбын тапмайлар. ⁵⁶Кёплер Огъар къаршы ялгъан шагьатлыкъ этсе де, оланы шагьатлыкълары бир бирине къыйышмай.

⁵⁷Огъар къаршы булай ялгъан шагьатлыкъ этегенлери де бола:

⁵⁸– Биз Ону къол булан ишленген бу ибадатхананы Мен дагъытажакъман, уьч гюнден къол булан ишленмеген башгъасын тигежекмен деп сёйлейгенин эшитдик.

⁵⁹Амма оланы ялгъан шагьатлыкълары мунда да бир бирине къыйышмай. ⁶⁰Шо заман дин къуллукъчуланы башчысы ортагъа чыгъып, Исагъа:

– Неге бир жавап да бермейсен? Буланы Сагъа айтагъанларына къаршы айтмагъа затынг ёкъму? – деп сорай.

⁶¹Иса сёйлемей токътай ва гьеч жавап бермей. Шо заман дин къуллукъчуланы башчысы Огъар:

– Аллагьу Тааланы Уланы ва Месигь Сенмисен? – деп дагъы да сорай.

⁶²– Менмен. Инсанны Уланын да бары да затгъа гючю етеген Аллагьны онг ягъында олтуруп, кёкню булутларыны уьстюнде гелегенин гёрежексиз, – деп жавап бере Иса.

⁶³Шо заман дин къуллукъчуланы башчысы, уьст опуракъларын йыртып йиберип:

– Бизге дагъы шагьатлар негер тарыкъдыр? ⁶⁴Муну Аллагьгъа къаршы капир затланы сёйлейгенин эшитдигиз! Сиз нечик ойлашасыз? – дей.

Оланы барысы да О айыплы ва оьлтюрюлме герек деп гьисап эте. ⁶⁵Бирлери Ону бетине тюкюрмеге, гёзлерин байлап, токъаламагъа башлайлар.

– Къайда, пайхаммарлыгъынгны гёрсет, – дей. Къаравулчулар да Ону аралап тюймеге башлайлар.

Петер Исаны инкар эте

⁶⁶Петер тюпде, абзарда турагъанда, ону янына дин къуллукъчуланы башчысыны къаравашларындан бириси геле. ⁶⁷Отда исинип турагъан Петерни гёргенде, огъар яхшы тикленип къарап:

– Шо назаретли Иса булан сен де бар эдинг чи, – дей.

⁶⁸– Сен нени гьакъында сёйлейгенингни билмеймен ва англамайман, – деп инкар этип, Петер къабакъ тюпге багъып чыгъып гете. Шо заман хораз къычыра.

⁶⁹Къараваш, Петерни дагъы да гёрюп, янында токътагъанлагъа:

– Бу да олардан биревю, – деп сёйлемеге башлай.

⁷⁰Петер дагъы да инкар эте. Арадан бираз заман оьтген сонг, онда токътагъанлар Петерге дагъы да:

– Сен оланы биревю экенинг герти. Сен де галилеялысан чы, – дейлер.

⁷¹– Сиз айтагъан Адамны мен танымайман, – деп, ант этмеге башлай о.

⁷²Шо заман хораз экинчи керен де къычыра. «Хораз эки керен къычыргъынча, сен Мени уьч керен инкар этежексен», – деп Иса айтгъан сёзлени Петер шо заман эсине гелтире ва гьынкъ этип йыламагъа башлай.

Исадан сорав алына

¹Эртен тез вакъти баш дин къуллукъчулар, тамазалар, дин алимлер ва ягьудилени оьр мажлисини оьзге бары да ортакъчылары генгеш этгенден сонг, Исаны байлап алып барып, Пилатгъа берелер. ²Пилат Огъар:

– Сен ягьудилени пачасымысан? – деп сорай.

– Оьзюнг айтып бердинг чи! – деп жавап бере Иса огъар.

³Баш дин къуллукъчулар Ону кёп ишлерде айыпламагъа башлайлар. ⁴Пилат дагъы да Огъар:

– Сен гьеч жавап бермежекмисен? Гёремисен, Сени нечакъы ишлерде айыплайлар! – деп сорай. ⁵Амма Иса огъар дагъы бир жавап да бермей. Шо Пилатны бек тамаша эте.

«Исамы, Бараббамы?»

⁶Гьакимни тутулуп туснакъ этилгенлени бирисин ягьуди Пасха байрамда халкъны тилевюне гёре азат этеген адаты болгъан. ⁷Шо вакътилерде хозгъавулну заманында адам оьлтюрген башгётеривчюлер булан бирче туснакъда турагъан Барабба деген бирев болгъан. ⁸Халкъ гелип:

– Бизге адатлы гьалда этеген затынгны эт, – деп Пилатгъа тилемеге башлай.

⁹– Сюйсегиз, мен сизин учун ягьудилени пачасын чыгъараймы? – дей Пилат олагъа.

¹⁰Неге тюгюл де, Пилат баш дин къуллукъчулар Исаны гюллемекликден тутдургъанын биле. ¹¹Баш дин къуллукъчулар буса Исаны тюгюл, Бараббаны чыгъарсын деп тилемеге халкъны бакъдыралар. ¹²Амма Пилат олагъа:

– Олай буса, ягьудилени пачасы деп айтылагъан адамгъа мен не этейим дагъы? – деп дагъы да сорай.

¹³Олар да жавап бере туруп, къычырып:

– Ону хачгъа ил! – дейлер.

¹⁴– Бу не яманлыкъ этген? – деп сорай о.

– Ону хачгъа ил! – деп дагъы да бек къычыралар олар.

¹⁵Шо заман Пилат халкъны рази этмек учун, Бараббаны чыгъара, Исаны буса къамучу булан тюйдюрген сонг, хачгъа илмек учун йибере.

Исаны хорлайлар

¹⁶Асгерлер Исаны бекликни ичине, преторий деген ерге гийирелер ва Ону айланасына оьзлени асгер бёлюгюн жыялар. ¹⁷Огъар бир авур къызыл аба, башына да тегенеклерден эшилип этилген бир таж гийдирелер.

¹⁸– Яшасын ягьудилени пачасы! – деп къычырып, мысгъылламагъа башлайлар.

¹⁹Ону башына таякълар булан уралар, бетине тюкюрелер, Огъар сужда этеген болуп гёрюнюп, Ону алдында тизлеринден югюнелер. ²⁰Ону мысгъыллап ялкъгъан сонг, авур къызыл абаны уьстюнден чечип алалар. Къайтара оьзюню опуракъларын гийдирип, хачгъа илмеге алып гетелер.

Исаны хачгъа илелер

²¹Искендер булан Руфну атасы, киринейли Симон деген бирев авлакъдан къайтывунда шо ерден оьтюп бара болгъан. Исаны илежек хачны гётерип юрюмеге ону борчлу этелер. ²²Исаны Голгота, демек «Такъаны ери» деп айтылагъан ерге гелтирелер. ²³Огъар ичмеге эсден тайдырагъан затлар къошулгъан чагъыр берелер. Амма Иса ону ичмей. ²⁴Сонг асгерлер Ону хачгъа илелер ва ким не алажакъ деп чёп салып, Ону опуракъларын пайлап алалар.

²⁵Ону хачгъа илгенде, эртен сагьат тогъуз вакъти болгъан. ²⁶Ону айыбын гёрсетеген такътагъа «Ягьудилени пачасы» деп языла. ²⁷Ону булан бирге, бирин онг ягъында, биревюн де сол ягъында, эки талавурчуну да хачгъа илелер. [²⁸]15:28 Бир бир грекче къолъязывларда «Сыйлы Язывларда: „О жинаятчыланы арасына салынды“, – деп лап язылгъан кюйде болгъан» деген аят да ёлугъа. ^29-30Ондан оьтегенлер, башларын чайкъай туруп, Огъар:

– Гьы, Сен чи, ибадатхананы дагъытып, уьч гюнден ону къайтарып къурагъан Адам эдинг! Энни Оьзюнгню къутгъар! Илинген хачынгдан тюш гьали! – деп мысгъыллап сёйлейлер.

³¹Шолай баш дин къуллукъчулар ва дин алимлер, Ону мысгъыллай туруп:

– Башгъаланы къутгъара эди, Оьзюн буса къутгъарып болмай! ³²Къой, гёрейик, Исрайылны пачасы, Месигь хачдан тюшсюн гьали, шону гёрсек, биз де иман саларбыз, – деп бир бирине сёйлейлер. Ону булан бирче илингенлер де Огъар сёгюшелер.

Исаны оьлюмю

³³Тюшде сагьат он экиден уьчге ерли бютюн уьлкени къарангылыкъ къуршай. ³⁴Тюшде сагьат уьч вакътиде Иса гючлю тавуш булан:

– Эли, Эли, лама сабакътаны? Демек, «Аллагьым, Аллагьым! Мени не саялы ташлап къойдунг?» – деп къычыра.

³⁵Онда болгъанлардан бирлери муну эшитгенде:

– Къарагъыз чы! О Илиясны чакъыра! – дей.

³⁶Бирев чабып барып, чюпюрекни ачыгъан чагъыргъа чомуп, ону таякъны башына да илип, Исагъа авзун бавукъ этмеге узата. Сонг:

– Къой, къарайыкъ, Илияс гелип, Ону хачдан тюшюрерми экен? – дей.

³⁷Иса буса бек къычырып аваз этип, жан бере.

³⁸Шо мюгьлетде ибадатханадагъы перде, уьстден тюпге ерли ярылып, эки бёлюне. ³⁹Ону къаршысында токътагъан юз асгерни башчысы, Иса жан береген кююн гёргенде:

– Гертилей де, Бу Адам Аллагьны Уланы болгъан, – дей.

⁴⁰Мунда йыракъдан туруп къарагъан къатынгишилер де бола. Оланы арасында Маждаллы Мариям, Юсупну ва гиччи Якъубну анасы Мариям ва Саломия да бола. ⁴¹Иса Галилеяда турагъанда, олар Ону арты булан гелгенлер ва Огъар кёмек этгенлер. Онда Иса булан бирче Ерусалимге гелген дагъы да кёп къатынгишилер де бола.

Исаны гёмюв

⁴²О гюн гьазирлик гюню, демек сонгугюнню алдындагъы гюн болгъан ва геч заман болгъан. ⁴³Ягьудилени оьр мажлисини гёрмекли ортакъчыларындан бири болгъан ва Аллагьны гьакимлик этеген заманын къаравуллайгъан ариматеялы Юсуп геле ва Пилатны янына гирмеге тавакаллыкъ этип, Исаны сюегин бермекни тилей. ⁴⁴Пилат Исаны шолай тез оьлгенине тамашалыкъ эте ва юз асгерни башчысын чакъырып:

– Оьлгени хыйлы боламы? – деп сорай.

⁴⁵Юз асгерни башчысыны хабарын эшитгенде, Пилат Юсупгъа сюекни алма изну бере. ⁴⁶О сатып кетен гебин ала, Исаны хачгъа илинген еринден тюшюре, Ону кетен гебинге чырмай ва ярны оюп этилген бир къабургъа салып, ону алдын таш булан яба. ⁴⁷Маждаллы Мариям ва Ёсейни анасы Мариям къарап Исаны къайда салгъанын гёрелер.

Исаны тирилмеклиги

¹Сонгугюн оьтгенден сонг, Маждаллы Мариям, Якъубну анасы Мариям ва Саломия барып Исаны сюегине сюртмек учун атирлер сатып алалар. ²Къаттыгюн эртен кёп тез вакъти гюн чыкъгъандокъ, олар къабургъа гелелер. ³Олар:

– Къабурну алдындагъы ташны бизге ким тайдырып берир, – деп бир бирине сёйлейлер. ⁴Къараса, олар ташны къабурну алдындан йылышгъанын гёрелер. Таш буса бек уллу таш болгъан. ⁵Къабургъа гиргенде, олар акъ опуракълар да гийип, онг якъда олтургъан бир жагьил уланны гёрелер, ондан бек къоркъалар.

⁶О улан олагъа:

– Къоркъмагъыз! Сиз хачгъа илинген назаретли Исаны излейсиздир. О тирилди. О мунда тюгюл. Муна О салынгъан ер. ⁷Гьали барып Петерге де, Исаны оьзге якъчыларына да айтыгъыз: Иса сизден алда Галилеягъа барып туражакъ. Сизге айтгъаны йимик, Ону онда гёрежексиз, – дей.

⁸Къатынлар къабурдан чыгъып къачалар, къоркъуп, бек гьайран болалар. Къоркъмакълыкъдан биревге бир зат да айтып болмай къалалар.

Тирилген Иса булан ёлугъув

⁹Жуманы биринчи гюнюнде эртен тез тирилген Иса башлап Маждаллы Мариямгъа гёрюне. Бу къатындан Иса етти жинни къувалап чыгъаргъан болгъан. ¹⁰Мариям да барып шо гьакъда Иса булан бирче болгъанлагъа айта. Олар буса яс тутуп терен къайгъыда болгъан. ¹¹Амма олар Иса тирилгенни ва огъар гёрюнгенни эшитгенде, инанмайлар.

¹²Мундан сонг Иса юртгъа барма деп ёлгъа чыкъгъан якъчыларыны экевюне башгъа бир келпетде гёрюне. ¹³Олар да къайтып гелип, шо гьакъда къалгъанлагъа айталар, амма олагъа да инанмайлар.

¹⁴Ахырда да О ашап турагъан он бир якъчысына гёрюне. Иса Оьзюню тирилгенин гёргенлеге инанмагъаны учун, имансызлыгъы ва юреклерини енгилмейгени учун, олагъа айып эте.

Иса якъчыларын бютюн дюньягъа йибере

¹⁵Иса олагъа булай дей:

– Бютюн дюньягъа барып айланыгъыз, Сююнч Хабарны бары да адамлагъа билдиригиз. ¹⁶Сююнч Хабаргъа иман салып, сувгъа чомдурулуп, Аллагьгъа тапшурулгъанлар къутгъарылажакълар. Иман салмайгъанлагъа буса дуван этилежек. ¹⁷Иман салагъанлар булай аламатлар гёрсетмеге болажакълар: Мени атым булан жинлени къувалажакълар, янгы тиллерде сёйлежеклер. ¹⁸Олар къоллары булан йыланланы тутуп болажакълар, гьатта оьлтюреген загьруну ичсе де, олагъа зарал болмажакъ, къолун тийдирип, аврувланы сав этежеклер.

¹⁹Раббибиз Иса олар булан сёйлегенден сонг, кёкге гётериле ва Аллагьны онг янында олтура. ²⁰Якъчылары буса барып Раббибизни сёзюн бары да ерлерде билдирелер. Раббибиз олагъа кёмек эте, гьайран аламатлар гёрсетмек булан оланы сёзлерин гертилей.