Лукъаны Инжили

Лукъаны Инжили

Лукъа

Уьчюнчю Инжилни Лукъа язгъан. Касбусуна гёре Лукъа эмчи болгъан. Ят халкъланы арасындан чыгъып, Исагъа иман салгъанланы сыдраларына къошулуп, о Аллагьны ёлунда къайратлы кюйде чалышма башлай. Элчи Павелни Исаны гьакъындагъы Сююнч Хабарны билдирмек учун чыкъгъан сапарларында Лукъа кёп гезиклер ону булан бирче болгъан. Оьзюню Инжилин о Теофилге багъышлагъан. Лукъа огъар гьакъыкъатда Иса Ким болгъанын, инсанлагъа О не этип гетгенин гёрсетмеге сюйген. Оьзюн шо къаст бюс бютюнлей елеген Лукъа ишине бек тындырыкълы кюйде гиришген. О Исаны бу дюньядагъы яшавуна, этип гетген ишлерине шагьат болгъанлардан сорамагъа, Ону гьакъында язылып къалгъан маълуматланы жыймагъа къасткъылгъан.

Лукъа Инжилинде оьзюне белгили болгъан маълуматланы барын да гёрсетип берген. Китабыны лап башында о Ягьия пайхаммарны ва Иса Месигьни тувмакълыгъы булан байлавлу агьвалатланы гьакъында тындырыкълы кюйде хабарлай. Мисал учун, Исаны яшлыгъы гьакъда янгыз о яза. Лукъа Исаны яшавун шо девюрдеги тарихи агьвалатлар булан байлавлу этип гёрсете. Бары да шо агьвалатланы гьакъындагъы хабар янгыз Оьзю Исаны айланасындагъылагъа тюгюл, сав дюньягъа бакъдырылгъан болгъан.

Гиришив

¹Арабызда болуп гетген агьвалатланы гьакъында бир хыйлылар хабарлар тизме башлагъанлар. ²Башындан тутуп шо агьвалатланы оьзлер гёргенлер ва Аллагьны каламына къуллукъ этегенлер бизге шо гьакъда англатды. ³Мен де, гьей гьюрметли Теофил, башындан тутуп тындырыкълы кюйде ахтаргъандан сонг, шоланы барын да бир ягъадан сагъа язмагъа токъташдым, ⁴сагъа уьйретилген шо илмуну гьакълыгъын сен билсин деп айтып.

Ягьия пайхаммар туважагъы билдириле

⁵Ягьудеяны гьакими Гьиродну заманында дин къуллукъчу1:5 Дин къуллукъчу – ягьудилерде Ерусалимдеги ибадатханада этилеген къурбанны Къанунгъа къыйышывлу кюйде юрютеген адам болгъан. Абияны бёлюгюнден Закария деген бир дин къуллукъчу ва Гьарунну тухумундан Элизабет деген ону къатыны болгъан. ⁶Олар экевю де, Аллагьны алдында муъмин болуп, Раббибизни бары да буйрукъларындан ва насигьатларындан тайышмай иш гёргенлер. ⁷Оланы авлети болмагъан. Элизабетден яш болмай болгъан. Ондан къайры да, экевюне де хыйлы йыллар да бола болгъан.

⁸Бир керен ибадатханада къуллукъ этмеге ону бёлюгюне гезик гелген заманда, ⁹дин къуллукъчуланы адатына гёре чёп салгъанда, арив ийисли затлар яндырмакъ1:9 Арив ийисли затлар яндырыв – ибадатхананы Сыйлы Ерин Аллагьгъа макътав этмек учун арив ийислер чыгъарагъан къайда. учун, Раббибизни ибадатханасына гирмеге Закариягъа чёп чыгъа. ¹⁰Арив ийисли затлар яндырылып битгинче, ибадатханадан тышда токътап кёп халкъ дуа этип тура болгъан.

¹¹Шо заман Закариягъа Раббибизни бир малайиги гелип гёрюне. О арив ийисли затлар яндырылагъан ерни онг янында токътай. ¹²Малайикни гёргенде, Закария адай ва бек къоркъа. ¹³Малайик буса огъар булай дей:

– Къоркъма, Закария! Сени дуанг къабул этилди. Къатынынг Элизабет сагъа бир улан табажакъ, огъар да Ягьия деп ат къояжакъсан. ¹⁴О сагъа уллу сююнч ва шатлыкъ гелтирежек ва ону тувмакълыгъына кёплер сююнежеклер. ¹⁵Ягьия Раббибизни алдында уллу адам болажакъ, чагъыр ва оьзге ички ичмежек, анасындан тувгъандан тутуп онда Аллагьны Ругьуну гючю болажакъ. ¹⁶Исрайылны халкъындан кёплерин оьзлени Аллагьы болгъан Раббибизге иман салдыражакъ. ¹⁷О аталарын авлетлери булан ярашдыражакъ, енгилмейгенлени муъминликни ёлуна къайтаражакъ. Раббибизни геливюне халкъны гьазирлемек учун, о Илияс пайхаммарныки йимик ругь ва къудрат булан Ону алды булан гележек.

¹⁸Закария малайикге:

– Мен ону неден билермен? Мен чи бир къарт адамман, къатыныма да хыйлы йыллар бола, – деп сорай.

¹⁹– Мен Аллагьны алдында турагъан Жабрайылман, сени булан сёйлемек ва бу сююнчню сагъа билдирмек учун йиберилип гелгенмен. ²⁰Заманы етишгенде, гьакълыгъы билинежек мени сёзлериме инанмагъанынг саялы, сени тилинг тутулуп, бу затлар болгъунча, сёйлеп болмай туражакъсан, – деп жавап бере огъар малайик.

²¹Къырда Закарияны чыкъмакълыгъын къаравуллап токътагъан халкъ ону ибадатханадан чыкъмай олай узакъ къалып турагъанына тамашалыкъ эте. ²²Чыкъгъан заманда, Закария олагъа сёйлеп болмай. Олар да ибадатханада Закариягъа бир гёрюнюш гёрюнгенни англай. Закария олагъа ишаралар булан англата, тили тутулгъан кююнде къала.

²³Ибадат гюнлери битгенден сонг, о уьюне къайта. ²⁴Бир нечакъы замандан сонг, къатыны Элизабет яшгъа токътай ва беш ай уьюнден чыкъмай туруп, сонг:

²⁵– Мени учун муну этген Раббибиздир. Гьали адамланы арасында мени биябур гьалдан къутгъарды, – дей.

Исаны туважагъы билдириле

²⁶Элизабет айлы болуп алтынчы айда Жабрайыл малайик Аллагьны ягъындан Галилеяны Назарет деп айтылагъан шагьарына ²⁷Давутну ожагъындан болгъан Юсуп деген адамгъа гелешинген бир къызны янына йибериле. Къызны аты Мариям болгъан. ²⁸Малайик ону янына гирип:

– Салам сагъа, гьей оьзюне Аллагь рагьмулу болгъан къыз. Раббибиз сени буландыр, – дей.

²⁹Къыз буса, ону гёрюп, сёзлеринден тартына ва бу сёзлер нени англатмагъа бола деп ойлаша. ³⁰Малайик огъар булай дей:

– Къоркъма, Мариям! Аллагь сагъа рагьмулу болду. ³¹Айлы болуп, бир улан табажакъсан ва Огъар да Иса деп ат къояжакъсан. ³²О Аллагьны алдында уллу болажакъ, Огъар Аллагьу Тааланы Уланы деп айтылажакъ ва Раббибиз Аллагь Огъар уллу атасы Давутну тахын бережек. ³³О даим Якъубну халкъыны уьстюнде пача болуп туражакъ ва Ону гьакимлигини ахыры болмажакъ.

³⁴Мариям буса малайикге:

– Бу нечик болажакъ, мен чи гьали де эрге де бармагъанман? – деп сорай.

³⁵Огъар малайик булай жавап бере:

– Аллагьны Ругьу сени уьстюнге гележек ва Аллагьу Тааланы къудраты сени къуршап алажакъ. Шогъар гёре сенден туважакъ сыйлы Авлетге Аллагьны Уланы деп айтылажакъ. ³⁶Муна сени къардаш къатынынг Элизабет, о оьзю къарт буса да, уланъяшгъа токътады. Бары да халкъ ондан яш болмай дей эди. О айлы болгъанлы буса гьали алты ай бола. ³⁷Аллагь этип болмайгъан гьеч бир зат ёкъдур.

³⁸О заман Мариям:

– Мен Раббимни къулуман. Къой, магъа да сен айтгъан кюйде болсун, – дей. Малайик де ону янындан гете.

Мариям Элизабетни янына бара

³⁹Шо гюнлерде Мариям алгъасавлукъда тав бойда ерлешген Ягьудеядагъы бир шагьаргъа бара. ⁴⁰Закарияны уьюне гирип, о Элизабет булан саламлаша. ⁴¹Элизабет Мариямны саламын эшитгенде, ону къарнында яш тербенип йибере. Элизабет Аллагьны Ругьундан тола. ⁴²Гётеринки тавуш булан Элизабет булай дей:

– Къатынланы арасындан Аллагь инг сыйлагъаны сенсен. Сени къарнынгдагъы балангны да сыйлагъандыр. ⁴³Раббимни анасы яныма гелмеклик йимик насип болмагъа мен киммен? ⁴⁴Неге десенг, сени саламынгны сеси мени къулагъыма чалынгъандокъ, къарнымдагъы балам сююнмекден тербенип гетди. ⁴⁵Раббибиз оьзюне айтгъан сёзлер герти болажагъына иман салгъан къатын насиплидир!

⁴⁶Мариям булай дей:

– Жаным Раббибизге макътав эте,

⁴⁷Къутгъарывчум болгъан Аллагь учун юрегим сююне,

⁴⁸О Оьзюню инг гиччи бир къулу болгъан магъа тергев берди.

Энниден сонг бары да наслулар магъа насипли деп

айтажакълар.

⁴⁹Къудратны Еси мени учун зор уллу иш этди. Ону Аты

Сыйлыдыр!

⁵⁰Аллагьны рагьмусу Оьзюнден къоркъагъан

бары да наслулагъа болажакъ.

⁵¹О Оьзюню къолу булан къудратын гёрсетди, оьктемлени юреклериндеги яман къастларын тозду.

⁵²Гючлюлени тахларындан тюшюрдю, гючсюзлени буса гётерди.

⁵³Ачланы ниъматлардан толтурду, байланы буса бош къайтарды.

⁵⁴Аллагь Оьзюню къуллукъчусу болгъан

Исрайылгъа кёмекге табулду.

⁵⁵Бизин аталарыбызгъа сёз бергени йимик, О Ибрагьимге ва ону наслуларына даим рагьму этмеге унутмады.

⁵⁶Элизабет булан уьч айгъа ювукъ тургъандан сонг, Мариям уьюне къайта.

Ягьия пайхаммарны тувмакълыгъы

⁵⁷Элизабетни яш тапма чагъы етишип, о улан таба. ⁵⁸Хоншулары ва къардашлары, Раббибиз Элизабетге Оьзюню уллу рагьмусун гёрсетгенни эшитип, ону булан бирге сююне.

⁵⁹Сегизинчи гюн яшны сюннет этме гелелер ва огъар, атасына йимик, Закария деп ат къоймагъа сюелер. ⁶⁰Амма анасы:

– Тарыкъ тюгюл! Ону аты Ягьия болажакъ, – дей.

⁶¹– Сени тухумунгда шолай аты булан бирев де ёкъ, – дейлер олар.

⁶²Яшгъа не ат къойма сюегенин атасына ишаралар булан сорамагъа башлайлар. ⁶³Закария бир такъта гесек гелтирмекни тилей ва: «Ону аты Ягьиядыр», – деп яза. Барысы да тамаша болуп къалалар. ⁶⁴Шо мюгьлетде Закария сёйлеп болагъан бола. О Аллагьгъа макътав этмеге башлай. ⁶⁵Оланы бары да хоншуларына къоркъув тюше. Бары да бу агьвалатланы гьакъындагъы хабар Ягьудеяны бютюн тав ерлерине яйыла. ⁶⁶Шону эшитгенлени барысы да, бугъар тамаша болуп: «Ажайып бар, бу яш не болажакъ?» – дейлер. Гертилей де, Раббибизни къудраты ону булан бола.

Закария Аллагьны атындан сёйлей

⁶⁷Ягьияны атасы Закария Аллагьны Ругьундан тола ва шону таъсиринден адамлагъа булай сёйлей:

⁶⁸– Оьз халкъына кёмекге гелген ва огъар эркинлик гелтиреген Исрайылны Аллагьы Раббибизге макътав болсун!

^69-70Аллагь бырынгъы заманлардан берли Оьзюне тапшурулгъан пайхаммарлардан таба билдиргенине гёре,

О бизге Оьзюню къулу Давутну наслусундан къудратлы бир Къутгъарывчуну йиберди.

⁷¹О бизин душманларыбыздан ва бизин сюймейгенлени

барысындан да къутгъаражакъ.

⁷²Шолайлыкъда, аталарыбызгъа рагьму эте ва Оьзюню айтгъан сыйлы сёзюн унутмай.

^73-75Бютюн оьмюрюбюз Аллагьны алдында Оьзюне тапшурулуп ва муъмин болагъан кюйде биз къоркъувсуз Оьзюне ибадат этмек учун, душманларыбыздан къутгъараман деп, О

бизин уллу атабыз Ибрагьимге ант этди.

⁷⁶Сен де, балам, Аллагьу Тааланы пайхаммары деген атны

алажакъсан, неге тюгюл Огъар ёллар салмакъ учун,

Ону алды булан йиберилежексен,

⁷⁷халкъны гюнагьлары гечилгенин ва къутгъарылажагъын огъар билдирежексен.

⁷⁸Аллагьыбызны юреги рагьмудан толуп, кёклерден

къутгъарывну Гюнешин1:78 Къутгъарывну Гюнеши – мунда Исаны тувмакълыгъы гьакъында айтыла. йибережек.

О къарангылыкъда ва оьлюм тунлугъунда турагъанлагъа

барысына да ярыкъ бережек.

⁷⁹Бизге парахатлыкъны ёлун гёрсетежек.

⁸⁰Яш буса торая туруп, ругьун къуватландыра ва Исрайылны халкъына гёрюнежек гюнге ерли дангылларда къала.

Исаны тувмакълыгъы

¹Шо заман Август пача бютюн Рум дюньясындагъы халкъны санавун гьисапгъа алсын деп буйрукъ эте. ²Кивириний Сурияны гьакими болгъанлы, бу биринчилей оьтгерилеген гьисап алыв болгъан. ³Гьисапгъа алынмакъ учун, гьар ким оьзю тувгъан ерине гете. ^4-5Юсуп Давутну агьлюсюнден болгъан. Гьисапгъа алынмакъ учун, о Галилеядагъы Назарет шагьардан Ягьудеяда ерлешген Байтлагьам деген Давут тувгъан шагьаргъа багъып ёлгъа тюше. Юсуп булан шо вакътилерде айлы болгъан гелешмиши Мариям да бара. ⁶Олар онда турагъан вакътиде Мариямны яш тапмагъа чагъы етише. ⁷О оьзюню биринчи уланын таба, яшны къуннакълай. Ондагъы петерде оьзлер учун ер болмагъаны саялы, Ону отлукъгъа салып къоя.

Къойчулар ва малайиклер

⁸Шо ерлерден бираз ариде гече авлакъда къалып оьзлени сиривлерин багъагъан бир къойчулар болгъан. ⁹Бирден оланы алдына Раббибизни малайиги гелип токътай. Раббибизни сыйлы нюрю оланы юзлерин ярыкъландырып къоя. Къойчулар бек къоркъалар. ¹⁰Амма малайик олагъа булай дей:

– Къоркъмагъыз! Мен сизге кюллю халкъны сююндюрежек бир уллу сююнч гелтиргенмен. ¹¹Бугюн Давут тувгъан шагьарда сизге Къутгъарывчу тувду. О – Месигь2:11 Месигь – Бу сёзню маънасы «танглангъан» демекдир. Бу дюньягъа къутгъарылыв гелтирмек учун, Аллагь Иса Месигьни танглагъан. Сёзлюкге де къара. Раббидир. ¹²Муна сизге бир белги: сиз отлукъда ятгъан, бир къуннакълангъан Яшны табажакъсыз.

¹³Бирден бу малайик булан бирге кёкден гелген кёп башгъа малайиклер гёрюне. Олар Раббибизни алгъышлап:

¹⁴– Кёклердеги Аллагьгъа макътав ва ер юзюнде Аллагь сюеген инсанланы арасында парахатлыкъ болсун! – дейлер.

¹⁵Малайиклер кёкге чыкъгъан заманда, къойчулар бир бирине:

– Гелигиз, Байтлагьамгъа барайыкъ, онда не болгъанны, Раббибиз бизге билдирген хабар не экенни билейик, – деп сёйлейлер.

¹⁶Алгъасап гелип, къойчулар онда Мариямны, Юсупну ва отлукъгъа салынгъан Яшны табалар. ¹⁷Яшны гёрген сонг, Ону гьакъында оьзлеге малайик айтгъан хабарны адамлагъа айталар. ¹⁸Къойчулар айтгъанны эшитгенлер барысы да шогъар тамашалыкъ эте. ¹⁹Мариям буса къойчуланы сёзлерин эсинде сакълай ва шоланы гьакъында ойлаша тура. ²⁰Къойчулар, оьзлер эшитген ва гёрген бары да затлар учун Аллагьгъа алгъыш ва макътав эте туруп, гери къайталар: бары да зат олагъа малайик айтгъан кюйде болуп табула.

Исаны ибадатханагъа гелтирелер

²¹Арадан сегиз гюн оьтюп, яшны сюннетлемеге заман болгъанда, ананы къарнында амалгъа гелгинчеге де малайик айтгъанда йимик, Огъар Иса деп ат къоялар.

²²Мусаны Къанунуна гёре, тазаланыв адатны заманы етишгенде, Яшны Раббибизге тапшурмакъ учун, Мариям ва Юсуп Ону Ерусалимге элтелер. ²³Неге тюгюл де, Раббибизни Къанунунда башлап тувгъан гьар уланъяш Раббибизге тапшурулма герек деп язылгъан. ²⁴Къанунгъа гёре, олар къурбан этмек учун уьй ва къыр гёгюрчюнню эки баласын алып гелме герек болгъан.

²⁵О заман Ерусалимде Симон деген бир адам яшай болгъан. О муъмин ва динагьлю, Исрайылны къутгъарылмакълыгъын гёзлейген, оьзюнде Аллагьны Ругьу булангъы гиши болгъан. ²⁶Месигьни гёрмейли, оьзю оьлмежек деп Симонгъа Аллагьны Ругьуну ягъындан алданокъ билдирилген болгъан. ²⁷Аллагьны Ругьуну таъсиринден о ибадатханагъа геле. Къанунда язылгъан адатны этмек учун, ата анасы сабий Исаны ибадатхананы ичине алып гиргенде, ²⁸Симон, Ону къучагъына алып, Аллагьгъа макътав эте ва булай дей:

²⁹– Я Раббим, Сен сёз бергенинг йимик, Сен къулунгну гьали парахатлыкъда бу дюньядан гетмеге де къоярсан,

³⁰неге тюгюл бары да халкъланы гёз алдында

³¹ят халкъланы ярыкъландырагъан нюрюнгню

³²ва исрайыл халкъынгны гьюрметин артдырагъан

Къутгъарывчуну яратгъанынгны гёзлерим гёрдю.

³³Яшны ата анасы Исаны гьакъында Симон айтагъан сёзлеге гьайран болуп тынглайлар. ³⁴Симон олагъа Аллагьны яхшылыгъын тилеп дуа эте. Сонг Исаны анасы Мариямгъа булай дей:

– Бу ятгъан Яш Исрайылда бир хыйлыланы ер болмакълыгъыны ва оьр болмакълыгъыны себеби болажакъ. ³⁵Бу Раббибизни бир аламаты болажакъ, амма кёплер Огъар къаршы чыгъажакълар ва оьзлени юреклериндеги яшыртгъын сырланы ачыкъгъа чыгъаражакълар. Сени юрегинге де бир къылыч чанчылгъандай болажакъ.

³⁶Шонда Ашерни наслу бутагъындан болгъан Фануйылны Аллагьны атындан сёйлейген Анна деген къызы болгъан. О эрге барып, ону булан етти йыл яшагъан сонг, тул къалгъан. ³⁷Сексен дёрт яшындагъы бу тул къатын, гечеси гюню булан ибадатханадан чыкъмай, ораза тутуп, дуа этип, ибадат этип тура. ³⁸О да шо заман гелип, Раббибизге макътав эте ва Ерусалимни къутгъарылмакълыгъын гёзлейгенлени барысына да Ону гьакъында сёйлемеге башлай.

Назаретге къайтыв

³⁹Раббибизни Къануну буюрагъан бары да затланы тамам этгенден сонг, Юсуп булан Мариям Галилеягъа, оьз шагьары Назаретге къайталар. ⁴⁰Яш торая туруп, ругь якъдан гючлене ва гьакъылы арта. Аллагьны рагьмусу да Огъар бакъдырыла.

Иса ибадатханада

⁴¹Исаны ата анасы гьар йыл ягьуди Пасха байрамда Ерусалимге бара болгъан. ⁴²Яшгъа он эки йыл битгенде, олар гьаманда йимик байрамгъа Ерусалимге баралар. ⁴³Байрамдан сонг олар уьйлерине къайта, оьрюм чагъындагъы Иса буса Ерусалимде къалып къала. Яшны ата анасы шону билмей къалалар. ⁴⁴О башгъа къайтагъан адамлар булан бирге геледир деп ойлашалар. Бир гюнлюк ёл юрюген сонг буса, къардашларындан ва танышларындан Ону ахтармагъа башлайлар. ⁴⁵Тапмагъанда, Ерусалимге къайтып, яшны онда излейлер. ⁴⁶Янгыз уьч гюнден сонг олар Ону ибадатханада табалар. Иса, муаллимлени арасында олтуруп, олагъа тынглап, суаллар бере болгъан. ⁴⁷Исагъа тынглагъанлар барысы да Ону гьакъылына ва жавапларына тамашалыкъ этгенлер. ⁴⁸Исаны гёргенде, ата анасы гьайран болуп къала ва анасы Огъар:

– Балам! Сен бизге этгенинг недир? Атанг да, мен де Сени излей туруп, нечик талчыкъгъанны гёресен чи, – дей.

⁴⁹Яш буса олагъа:

– Мени негер излеп айландыгъыз? Яда сиз Мен Атамны уьюнде болма герекни билмедигизми? – деп сорай. ⁵⁰Амма олар Иса айтгъан сёзлени англамайлар.

⁵¹Иса ата анасы булан гете ва Назаретге геле, оланы изнусундан чыкъмай тура. Ону анасы буса бары да бу затланы эсде сакълай ва оланы гьакъында ойлаша тура. ⁵²Иса буса гьакъыл ва оьмюр якъдан оьсе. Йыллар гетген сайын Огъар Аллагьны ва инсанланы сюювю арта.

Ягьияны Аллагьгъа къуллукъ этивю

¹Тиберия Румну пачасы болгъанлы он беш йыл битгенде, Понтий Пилат Ягьудеяны гьакими, Гьирод Галилеяны гьакими, ону иниси Филип Итуреяны ва Трагьонит вилаятланы гьакими, Лисаний Абиленаны гьакими, ²Гьанна булан Кайафа баш дин къуллукъчулар болуп турагъан заманда, дангылда Закарияны уланы Ягьиягъа Аллагьны каламы эшитиле. ³Ёрдан оьзенни боюндагъы бары да ерлерден айланып, о булай сёйлей:

– Товба этигиз, сувгъа чомдуртуп, оьзюгюзню Аллагьгъа тапшуртугъуз, шо заман Аллагь сизин гюнагьларыгъызны гечежек.

⁴Шону гьакъында Ешая пайхаммарны китабында булай язылгъан:

Дангылда биревню гючлю сеси эшитиле: Раббибизге ёл

гьазирлегиз! Огъар ёлланы тюз этигиз!

⁵Гьар ойтан толсун, гьар тав ва тёбе алаша болсун, айланмалар

тюзленсин, ойтанлы ёллар тегишленсин.

⁶Шо заман бары да инсанлар Аллагь къутгъарагъанын гёрер.

⁷Сувгъа чомуп, оьзлени Аллагьгъа тапшурсун деп янына гелеген халкъгъа Ягьия булай дей:

– Гьей йыланны наслулары! Аллагьны болажакъ жазасындан къутуларсыз деп сизге ким буварды? ⁸Сиз гертиден де товба этгенигизни гёрсетеген кюйде яшагъыз. Оьзюгюзге янгыз: «Атабыз Ибрагьимдир», – деп айтмакълыкъ таманлыкъ эте деп айтмагъыз. Неге тюгюл де, сизге айтаман: Аллагь Ибрагьимге бу ташлардан авлетлер яратмагъа да бола. ⁹Аллагь балтаны тереклеге тюзлеп тура. Яхшы емиш бермейген гьар бир терек гесилип, отгъа ташланар.

¹⁰Халкъ огъар:

– Биз не этмеге герекбиз? – деп сорай.

¹¹– Эки гёлеги барлар бирин гёлексизге берсинлер, ашама ашы барлар да шолай этсинлер, – дей Ягьия олагъа.

¹²Сувгъа чомуп, Ягьия оьзлени Аллагьгъа тапшурсун деп, ону янына ясакъ жыйывчулар гелелер. Олар Ягьиягъа:

– Устаз, биз не этейик? – деп сорайлар.

¹³– Сиз тийишлисинден артыкъ ясакъ талап этмегиз, – деп жавап бере Ягьия олагъа.

¹⁴Бир бир асгерлер де огъар:

– Биз не этейик? – деп сорайлар.

– Биревню де гюч булан яда къоркъутуп затын алмагъыз, алагъан алапагъызгъа рази болуп яшагъыз, – дей Ягьия олагъа.

¹⁵Халкъ Месигьни къаравуллап токътап тура. Барысы да Ягьияны гьакъында: «Бу Месигь сама тюгюлмю экен?» – деп ойлашып турагъанда, ¹⁶о олагъа булай жавап бере:

– Мен сизин, сувгъа чомуп, Аллагьгъа тапшураман. Амма менден де къудратлысы гележек. Мен Ону багъынчагъына да гелмеймен. О сизин Аллагьны Ругьуна ва отгъа чомажакъ. ¹⁷Иннырын тазаламакъ, будайын жыйып, беженине тёкмек учун, Ону къолунда кюреги бар, къувугъун буса сёнмежек отда яндыражакъ. ¹⁸Шолай сёзлер булан о халкъгъа дагъы да хыйлы яхшы насигьатлар бере.

¹⁹Ягьия пайхаммар Гьирод гьаким оьзюню агъасыны къатыны Гьиродиядагъа уьйленгенин ва оьзге бары да писликлени аян эте. ²⁰Оьзю этген бары да писликлеге бирдагъыны къошуп, Гьирод Ягьияны туснакъгъа салмагъа буйрукъну берген.

Сувгъа чомуп, Ягьия Исаны Аллагьгъа тапшура

²¹Бютюн халкъ йимик, Иса да, сувгъа чомдуртуп, Оьзюн Аллагьгъа тапшурта. Иса дуа этеген заманда, кёк ачыла. ²²Аллагьны Ругьу гёгюрчюндей Ону янына геле ва кёкден:

– Сен Мени сююмлю Уланымсан, Сенде Мени къуванчым! – деген бир сес чалына.

Исаны тайпа тухуму

²³Иса Аллагьгъа этеген къуллугъун башлагъан заманда, О отуз яшында бола. Адамлар токъташдырагъанына гёре, Иса – Юсупну уланы. Юсуп буса Гьелини уланы. Ону къалгъан тайпа тухуму: ²⁴Маттат, Левий, Малик, Яннай, Юсуп, ²⁵Маттатия, Амос, Нагьум, Гьесли, Наггай, ²⁶Маттат, Маттатия, Шимий, Ёсек, Ёда, ²⁷Ёгьан, Реса, Зерубабил, Шалтыйыл, Нери, ²⁸Малик, Адди, Косам, Элмадам, Эр, ²⁹Ешия, Элиезер, Ёрим, Маттат, Левий, ³⁰Симон, Ягьуда, Юсуп, Ёнам, Елгьаким, ³¹Малия, Минна, Маттата, Натан, Давут, ³²Есей, Обед, Боаз, Салимон, Нагьшон, ³³Аминадав, Админ, Арам, Гьесрон, Перес, Ягьуда, ³⁴Якъуб, Исгьакъ, Ибрагьим, Терагь, Нагьор, ³⁵Саруж, Рев, Пелег, Эбер, Шелагь, ³⁶Кайнан, Арпахшад, Сим, Нугь, Ламегь, ³⁷Матусалагь, Энош, Иеред, Магьалалел, Кайнан, ³⁸Энос, Сет, Адам – Аллагь.

Иса дангылда сынала

¹Аллагьны Ругьундан толгъан Иса, Ёрдан оьзенден къайтып гелген сонг, Аллагьны Ругьу Ону дангылгъа элте. ²Онда Иса къыркъ гюнню узагъында иблисни ягъындан сыналып тура ва шо гюнлерде бир зат да ашамай. Ахырда да О ач бола.

³Иблис Исагъа:

– Эгер Сен Аллагьны Уланы бусанг, бу таш ашгъа айлансын деп буюр, – дей.

⁴– Сыйлы Язывларда: «Инсан янгыз бир аш булан яшамас», – деп язылгъан, – дей Иса огъар.

⁵Сонг Исаны бир бийикликге чыгъарып, иблис бир мюгьлетни ичинде Огъар дюньяны бары да пачалыкъларын гёрсете. ⁶Иблис Огъар:

– Бары да бу пачалыкъланы бютюн къудратын ва байлыгъын Сагъа беремен, неге тюгюл шо магъа берилген, мен де, кимге сюйсем, шогъар беремен. ⁷Сен магъа сужда этсенг, булар барысы да Сеники болажакъ, – дей.

⁸– Сыйлы Язывларда: «Раббинг Аллагьгъа сужда эт ва бир Огъар къуллукъ эт», – деп язылгъан, – дей Иса.

⁹Сонг иблис Исаны Ерусалимге алып бара ва ибадатхананы инг бийик къалкъысына миндирип, Огъар:

– Эгер Сен Аллагьны Уланы бусанг, мундан тюпге багъып атыл, ¹⁰неге тюгюл: «О Оьзюню малайиклерине Сени сакъласын деп буйрукъ этежек. ¹¹Олар да, аягъынг ташгъа сюрюнмесин деп, Сени къолуна гётерип юрюжеклер», – деп язылгъан чы, – дей.

¹²– Сыйлы Язывларда: «Раббинг Аллагьны сынама», – деп де язылгъан, – дей Иса огъар.

¹³Иблис бары да сынавларын битдирген сонг, онгайлы бир заман гелгинче, Ону къоюп гете.

Иса Назаретдеги синагогда

¹⁴Иса Галилеягъа къайтгъанда, Аллагьны Ругьуну гючю Ону булан бола. Исаны гьакъындагъы хабар айлана якълагъа яйыла. ¹⁵О синагогларда адамлагъа Аллагьны каламын англата ва олар барысы да Ону макътай.

¹⁶Иса Оьзю оьсген Назаретге геле. Оьзюню адатына гёре, сонгугюн4:16 Сонгугюн – ягьудилерде сыйлы саналагъан гюн. Мусаны Къанунуна гёре, шо гюн Аллагьгъа ибадат этмекден оьзге ишни кютмек гери урула болгъан. Сёзлюкге де къара. О синагоггъа бара ва Сыйлы Язывланы охумакъ учун, ортагъа чыгъа. ¹⁷Исагъа Ешая пайхаммарны китабын берелер. Китапны ачып, О булай сёзлер язылгъан ерин таба:

¹⁸– Раббибизни Ругьу Мени уьстюмде, О Мени танглагъан.

О Мени пакъырлагъа Сююнч Хабарны, есирлеге азатлыкъ,

сокъурлагъа гёз ачыв гьакъда билдирмеге йиберген.

О Мени азап чегегенлени азат этмеге,

¹⁹инсанлагъа Раббибизни рагьмусуну заманы етишгенни

билдирмеге йиберген.

²⁰Китапны ябып ва синагогну къуллукъчусуна къайтарып берип, Иса олтура. Синагогдагъыланы барысыны да гёзлери Огъар тикленип тура. ²¹Иса олагъа:

– Мен сизге охугъан бу сёзлер эшитеген бары да халкъны алдында бугюн яшавгъа чыгъып тура, – деп сёйлеме башлай.

²²Барысы да шону арив гёрелер. Ону авзундан чыкъгъан бек тизив сёзлеге гьайранлыкъ этелер ва:

– Бу Юсупну уланы тюгюлмю дагъы? – деп сорайлар.

²³Иса олагъа:

– Озокъда, сиз Магъа «Гьей эмчи! Сен бир башлап Оьзюнге эм эт» деген айтывну айтма боласыз. Капернагьумда болгъан деп биз эшитген затланы мунда, Сени ватанынгда да, эт деп сёйлемеге боласыз, – дей.

²⁴Сонг булай дей:

– Гертисин сёйлеймен сизге: оьз ватанында абурлу болгъан гьеч бир пайхаммар да ёкъдур. ²⁵Сизге дагъы да айтаман: Илиясны заманында уьч йыл ярымны узагъында янгур явмай къургъакълыкъ болуп, бютюн уьлкеге уллу ачлыкъ къопгъан. Шо заман Исрайылда кёп тул къатынлар да болгъан. ²⁶Илияс оланы гьеч бирини янына йиберилмеген; янгыз Сайданны ювугъундагъы Сарапат шагьардагъы бир тул къатынны янына йиберилген. ²⁷Элиса пайхаммарны заманында да Исрайылда яман гён аврувлу кёп адамлар болгъан. Олардан гьеч бириси де тазаланмагъан. Янгыз Сурияда яшайгъан Наман тазалангъан.

²⁸Бу сёзлени эшитгенде, синагогдагъылар барысы да бек къазапланалар, ²⁹олар хозгъалыша ва Исаны шагьардан къувалай. Ону дёгеретип ташламакъ учун, оьзлени шагьары Назарет къурулгъан тавну башына сюйреп элтелер. ³⁰Амма Иса оланы арасындан оьтюп чыгъып гете.

Иса Капернагьумдагъы синагогда

³¹Иса Галилеяны Капернагьум шагьарына геле ва сонгугюн халкъгъа Аллагьны каламын англатмагъа башлай. ³²О англатагъан затлагъа барысы да гьайранлыкъ этелер. Неге тюгюл де, Иса Аллагь берген гьакимлиги булангъы бир адам йимик уьйрете болгъан.

³³Синагогда жинли бир адам болгъан. О гючлю сес булан:

³⁴– Сен бизден не сюесен, гьей назаретли Иса? Бизин дагъытма гелгенмисен? Мен Сени Ким экенингни таныйман. Аллагьны Сыйлысысан, – деп къычыра.

³⁵– Тын, ону ичинден чыгъып тай! – деп буюра Иса жинге.

Жин, о адамны синагогну ортасында йыгъып, огъар гьеч бир зарал да этмейли, ону ичинден чыгъып тая. ³⁶Барысы да гьайран болуп:

– Бу не демекдир? О жинлеге гючю булан буйрукъ эте, олар да чыгъып тая, – деп бир бири булан сёйлейлер. ³⁷Ону гьакъындагъы хабар айлана якълагъа яйыла.

Иса кёп адамланы сав эте

³⁸Синагогдан чыгъып, Иса Симонну уьюне бара. Симонну къайнанасы гючлю иссиликден авруп ята болгъан. Исагъа огъар къарасын деп тилейлер. ³⁹Аврувну башлыгъында токътап, О къатынны иссилигин тайдыра, о да сав болуп къала. Къатын, шоссагьат аякъгъа туруп, олагъа тепси къура.

⁴⁰Гюн артагъан заманда, адамлар Ону янына гьар тюрлю аврувлары булангъыланы гелтирелер. Иса да, оланы гьарисини уьстюне къолларын салып, сав эте. ⁴¹Бир кёплеринден жинлер:

– Сен Аллагьны Уланысан! – деп къычыра туруп чыгъып таялар. Жинлер Оьзю Месигь экенни билегени саялы, Иса олагъа сёйлемесин деп къатты кюйде бувара.

Иса Ягьудеяда Сююнч Хабарны билдире

⁴²Эртен болгъанда, шагьардан чыгъып, Иса бир янгыз ерге бара. Халкъ Исаны ахтарып айлана ва янына гелип, оьзлени къоюп гетмесин деп, Ону сакъламагъа сюе. ⁴³Амма Иса олагъа:

– Аллагьны гьакимлигини гьакъындагъы Сююнч Хабарны башгъа шагьарларда да билдирмеге герекмен. Мен шону учун йиберилгенмен, – дей.

⁴⁴О Ягьудеяны синагогларында Аллагьны каламын англата туруп айлана.

Исаны башлапгъы якъчылары

¹Бир керен Иса, Галилея кёлню5:1 Галилея кёл – Генисарет кёлге айтылагъан башгъа ат. ягъасында токътап, айланадагъы ябурулуп жыйылгъан халкъгъа Аллагьны каламын англата болгъан. ²О кёлню ягъасында токътагъан эки къайыкъны гёре. Балыкъчылар, къайыкълардан чыгъып, торларын жува болгъан. ³Иса къайыкълардан бирине, Симонну къайыгъына мине. О Симонгъа Оьзюн ягъадан бираз ари элтсин деп тилей. Къайыкъда олтургъан кююнде Иса халкъгъа Аллагьны каламын англата.

⁴Англатып битген сонг, Симонгъа:

– Терен ерге багъып юз ва балыкъ тутмакъ учун торларынгны ташла, – дей.

⁵– Устаз, биз сав гечени узагъында доландыкъ, гьеч бир зат да тутмадыкъ. Амма Сен айтгъан сонг, торланы ташлажакъман, – деп жавап бере Симон Огъар.

⁶Шолай этген сонг, олар оьтесиз кёп балыкъ туталар, балыкъны кёбюнден гьатта торлары йыртылмагъа башлай. ⁷Гелип оьзлеге кёмек этгенни сююп, олар башгъа бир къайыкъдагъы ёлдашларына ишара этелер. Олар да гелелер, эки де къайыкъны балыкъдан толтуралар. Авурлукъдан къайыкълар сувгъа батмагъа башлай.

⁸Шону гёрюп, Петер деп де айтылагъан Симон:

– Я Раббим, менден ари тай, неге тюгюл мен бир гюнагьлы адамман, – дей ва Исаны тизлерине къаплана.

⁹Тутулгъан шолай кёп балыкъны гёрген Симон ва ону булангъы бары да адамлар, ¹⁰ону ёлдашлары болгъан Зеведейни уланлары Якъуб ва Югьан бек къоркъалар. Иса Симонгъа:

– Къоркъма! Бугюнден сонг балыкъны орнуна сен инсанлар тутажакъсан, – дей.

¹¹Къайыкъланы ягъагъа чыгъарып, бары да затны еринде де къоюп, олар Исаны арты булан гетелер.

Яман гён аврувлу адамны сав болуву

¹²Бир керен Иса бир юртгъа бара. Ону янына яман гён аврувлу бир адам геле. Исаны гёргенде, ятып ерге де къапланып, Огъар:

– Я Раббим! Эгер сюйсенг, Сен мени сав этип болажакъ эдинг, – деп ялбара.

¹³Иса, къолун узатып:

– Сюемен, сав бол, – деп, авруйгъан адамгъа тие.

Шоссагьатына ону авруву тайып къала. ¹⁴Иса огъар:

– Шону, вёре, биревге де айтмассан. Барып дин къуллукъчугъа гёрюн, аврувдан тазалангъанынг саялы, Муса буюргъан кюйде къурбан эт. Къурбан этгенинг сени къолай болгъанынга шагьатлыкъ этежек, – дей.

¹⁵Буса да Исаны гьакъындагъы хабар бек яйыла. Огъар тынгламакъ ва оьзлени аврувларындан сав болмакъ учун, Ону янына оьтесиз кёп халкъ жыйылып гелмеге башлай. ¹⁶Оьзю Иса буса, янгыз ерлеге гетип, дуа этип тура.

Капернагьумда тербенмейген бир аврувну сав болуву

¹⁷Бир керен Иса Аллагьны каламын англатып турагъанда, Огъар тынглайгъанланы арасында Галилеяны, Ягьудеяны бары да юртларындан ва Ерусалимден гелген фарисейлер5:17 Фарисейлер – ягьудилени арасында тувулунгъан дин ва сиясат бёлюк. Сёзлюкге де къара. ва дин алимлер болгъан. Аллагьдан гелген гюч булан Иса аврувланы сав этип тура. ¹⁸Бир нече гиши тербенип болмай авруйгъан бир адамны ятывдагъы кююнде гелтирип, ону уьйню ичине гийирмеге ва Исаны алдына салмагъа къарайлар. ¹⁹Адамланы кёплюгюнден аврувну уьйню ичине гийирмеге кюй тапмай, уьйню къалкъысын тешип, ондан таба ону ятыву да булан уьйню ортасына, Исаны алдына, тюшюрелер. ²⁰Аврувну гелтиргенлени иманы барын гёрюп, Иса аврувгъа:

– Балам, сени гюнагьларынгдан гечилди, – дей.

²¹Дин алимлер ва фарисейлер:

– Капир затланы сёйлейген Бу Адам Кимдир? Бир Аллагьдан башгъа гюнагьларындан гечмеге ким бола? – деп ойлашмагъа башлайлар.

²²Оланы ойларын билип, Иса булай дей:

– Сиз неге олай ойлашасыз? ²³Къайсы рагьатдыр: «Сени гюнагьларынгдан гечилди», – демекми, ёгъесе: «Туруп, юрюп йибер», – демекми? ²⁴Мени, Инсанны Уланыны, бу дюньяда гюнагьлардан гечмеге къудратым барны сиз гьали гёрежексиз, – деп жавап бере. Авруйгъан адамгъа буса:

– Сагъа айтаман: туруп, ятывунгну да алып, уьюнге бар, – дей.

²⁵О шоссагьат бары да халкъны гёз алдында тура, ятывун да алып, Аллагьгъа шюкюр де эте туруп, уьюне гете. ²⁶Барысы да гьайран болуп къалалар ва Аллагьгъа макътав этелер. Къоркъгъан гьалында:

– Бугюн биз бек гьайран ишлер гёрдюк, – дейлер.

Левийни Исаны якъчыларына къошулуву

²⁷Шондан сонг Иса ондан гете. О ясакъ жыягъан ерде олтургъан Левий деген ясакъчыны гёре ва огъар:

– Гел, Мени артыма тюш! – дей.

²⁸Левий де туруп, бары да затын да къоюп, Ону булан гете. ²⁹Левий оьзюню уьюнде Иса учун бир уллу къонакълыкъ эте. Къонакъланы арасында бир хыйлы ясакъчылар ва оьзге адамлар да бола. ³⁰Фарисейлер ва дин алимлер буса Исаны якъчыларына:

– Сиз неге ясакъчылар ва гюнагьлылар булан бирче олтуруп ашап ичип турасыз? – деп сорай.

³¹– Эмчи савлагъа тюгюл, аврувлагъа тарыкълы бола. ³²Мен муъминлени тюгюл, гюнагьлыланы товба этмеге чакъырмакъ учун гелгенмен, – деп жавап бере Иса олагъа.

Оразаны гьакъында

³³Олар шо заман Исагъа:

– Ягьияны якъчылары чакъда чакъда ораза туталар ва дуа этелер. Фарисейлени якъчылары да шолай этелер, Сеникилер буса ашап ичип туралар, – дейлер.

³⁴Иса олагъа булай жавап бере:

– Тойда гиевню янында олтургъан гиевнёгерлени ашама къоймай сакълама бажарылармы? ³⁵Амма оланы янындан гиевню алып гетеген гюн гелер, шо гюнлерде олар да ораза тутарлар.

³⁶Иса олагъа булай бир масал айта:

– Гьеч бирев, янгы опуракъдан гесек алып, эсги опуракъгъа ямав салмас. Салса, янгы опуракъ бузулар. Янгы опуракъдан алынгъан ямав эсгисине ярашмас. ³⁷Гьеч бирев де эсги тулукълагъа янгы чагъырны тёкмес. Тёксе, янгы чагъыр тулукъланы йыртар, чагъыр да ерге тёгюлер ва тулукълар да ярахсыз болур. ³⁸Янгы чагъыр янгы тулукълагъа тёгюлме герек! ³⁹Гьеч бирев эсги чагъырны ичгенден сонг, янгысын ичмеге сюймес, неге тюгюл: «Эсгиси яхшы бола», – дейлер.

Сонгугюнню масъаласы

¹Бир керен сонгугюн Иса ашлыкъ чачылгъан авлакъдан оьтюп бара болгъан. Ону якъчылары, будай башланы юлкъуп, къоллары булан увуп ашамагъа башлайлар. ²Фарисейлени бирлери олагъа:

– Сонгугюн гьарам затны сиз неге этесиз? – дейлер.

³Иса олагъа булай жавап бере:

– Оьзю де, ону булангъылар да ач болгъан заманда, Давут этген затны гьакъында сиз охумагъанмысыз? ⁴О Аллагьны уьюне гирген ва янгыз дин къуллукъчулардан къайры дагъы биревге де ашама яратылмайгъан къурбан экмеклени алып ашагъан ва оьзю булан бирче болгъанлагъа да берген, – деп жавап бере. ⁵Сонг:

– Мен, Инсанны Уланы, сонгугюнню де уьстюндеги гьакимимендир, – дей.

Къолу къуругъан адам

⁶Башгъа бир сонгугюн Иса синагоггъа геле ва онда Аллагьны каламын англата. Онда онг къолу къуругъан бир адам болгъан. ⁷Дин алимлер булан фарисейлер, Исаны айыпламакъ учун, сонгугюн О биревню сама сав этмесми экен деп къаравуллап токътагъан болгъан. ⁸Тек оланы хыялларын билип, Иса къолу къуругъан адамгъа:

– Туруп, ортагъа чыкъ! – дей.

О адам да, туруп, чыгъа. ⁹Шо заман Иса дин алимлер булан фарисейлеге:

– Мен сизге сорайман: сонгугюн не этме ярай? Яхшылыкъмы яда яманлыкъмы? Жанын къутгъарма герекми яда оьлтюрме герекми? – дей. ¹⁰Оланы барысына да къарап, Иса о адамгъа: – Къолунгну узат, – дей.

О да шолай эте ва ону къолу сав болуп къала. ¹¹Дин алимлер булан фарисейлер буса ачувундан бирден бир къазаплана ва Исагъа не этме герек деп оьз арасында сёйлешелер.

Иса он эки элчисин танглай

¹²Бир керен шо гюнлерде, дуа этмек учун, Иса тавгъа чыгъа ва сав гечени Аллагьгъа дуа эте туруп оьтгере. ¹³Эртен болгъанда, Оьзюню якъчыларын янына чакъырып ва оланы арасындан он экисин танглап, олагъа элчилер6:13 Элчи (грекче «апостолос») – Аллагь сайлап йиберген адам. Огъар ихтиярланы Иса Месигь берген. Исаны башлапгъы он эки якъчысы элчилер болуп токътагъанлар. деп ат бере. Танглангъанлары булардыр: ¹⁴Иса оьзюне Петер деп ат берген Симон ва ону иниси Андрей, Якъуб, Югьан, Филип, Бартолмай, ¹⁵Маттай, Тома, Алфайны уланы Якъуб, Элинсюер6:15 Элинсюер – он эки элчиден бириси болгъан Симон алда «Элинсюерлер» деген дин жамият къурумну ортакъчысы болгъан буса ярай. Шо къурум Ягьудеяны румлуланы зулмусундан савутну гючю булан къутгъармагъа къаст эте болгъан. деп айтылагъан Симон, ¹⁶Якъубну уланы Ягьуда ва артда Исагъа хыянатлыкъ этген Ягьуда Искариет.

Яхшылыкъ ва налат

¹⁷Олар булан бирге тюпге тюшюп, Иса бир тюз ерде токътай. Онда Ону кёп якъчылары ва бютюн Ягьудеядан, Ерусалимден, денгиз ягъадагъы Сайдандан ва Сурдан гелген кёп халкъ жыйылгъан болгъан. ¹⁸Халкъ Огъар тынгламакъ, оьзлени аврувларындан сав болмакъ учун гелген болгъан. Жинли адамлар да сав болгъанлар. ¹⁹Бютюн халкъ Исагъа къолу булан бир тиймеге къаст эте, неге тюгюл Ону ичинден чыгъагъан гюч оланы барысын да сав эте болгъан.

²⁰Оьзюню якъчыларына гёз къаратып, Иса булай дей:

– Гьей пакъырлар, сиз насиплилерсиз. Аллагьны гьакимлиги сизин учундур. ²¹Гьали ач къалгъанлар, сиз насиплилерсиз. Сизин Аллагь тойдуражакъ. Гьали йылайгъанлар, сиз насиплилерсиз. Сиз кюлежексиз. ²²Инсанны Уланы учун сизин адамлар гёрме сюймейгенде, сизин къувалайгъанда, сизин сёгюп, атыгъызны яманлайгъанда, сиз насиплилерсиз. ²³Шо гюн къуваныгъыз ва сююнмеклигигизден оьрге атылыгъыз. Неге тюгюл де, кёклерде сизин уллу савгъат къаравуллагъан. Пайхаммарлар булан бу адамланы ата бабалары да шолай этген.

²⁴Сизге буса, гьей байлар, адаршай. Сиз сюйген чакъы кеп чекгенсиз. ²⁵Сизге, гьей гьалиги токълар, адаршай. Сиз ач болажакъсыз. Сизге, гьей гьали кюлейгенлер, адаршай. Сиз яс этип йылажакъсыз. ²⁶Бары да адамлар сизин макътайгъан болгъан заманда, сизге адаршай: бу адамланы ата бабалары ялгъан пайхаммарланы да шолай макътагъанлар.

«Душманларыгъызны сююгюз»

²⁷– Амма сизге, Магъа тынглайгъанлагъа, айтаман: душманларыгъызны сююгюз, сизин сюймейгенлеге яхшылыкъ этигиз. ²⁸Сизге налат берегенлеге Аллагьны яхшылыгъын ёрагъыз ва сизин хорлайгъанлар учун дуа этигиз. ²⁹Ким сени бир яягъынга ура буса, огъар урма бириси яягъыгны да бакъдыр. Ким сени уьст опурагъынгны ала буса, гёлегингни де чыгъарып алмагъа пуршав этме. ³⁰Сенден гьар тилейгенге бер ва сеникин алгъанлардан къайтарып талап этме. ³¹Адамлар сизин учун не этгенни сюе бусагъыз, олар учун сиз де шолай этигиз.

³²Эгер сиз янгыз оьзюгюзню сюегенлени сююп къойсагъыз, ону учун неге макътав къаравуллайсыз? Неге тюгюл де, гюнагьлылар да оьзлени сюегенлени сюелер. ³³Эгер сиз янгыз оьзюгюзге кёмек этегенлеге кёмек этип къоя бусагъыз, ону учун неге макътав къаравуллайсыз? Неге тюгюл де, гюнагьлылар да шолай этелер. ³⁴Эгер янгыз къайтарып алмагъа умут булан борчгъа бере бусагъыз, ону учун неге макътав къаравуллайсыз? Неге тюгюл де, берген чакъысын къайтарып алмакъ учун, гюнагьлылар да гюнагьлылагъа борчгъа берелер.

³⁵Сиз буса шолай этмегиз. Сиз оьзюгюзню душманларыгъызны сююгюз, олагъа кёмек этигиз ва къайтарар деп умутламай, борчгъа беригиз. Сизге шо заман Аллагь разилигин гёрсетежек ва сиз Аллагьу Тааланы авлетлери болажакъсыз, неге тюгюл О яхшылыкъны билмейгенлеге де, яманлагъа да бир йимик яхшыдыр. ³⁶Атагъыз нечик рагьмулу буса, сиз де шолай рагьмулу болугъуз.

«Башгъаны айыпламагъыз»

³⁷– Башгъаланы кем гёрмегиз, Аллагь сизин де кем гёрмес, биревню де айыпламагъыз, Аллагь сизин де айыпламас, гечигиз, сизден де гечилер. ³⁸Беригиз, сизге де берерлер; басылып сыкълашгъан, тёбеси чыгъып толгъан кюйде сизин этегигизге гелип тёгерлер. Сиз къайсы оьлчев булан оьлчесегиз, шолай оьлчев булан сизге де оьлченер.

³⁹Иса олагъа булай бир масал айта:

– Сокъур сокъурну башын тутуп юрюп болурму? Экевю де чунгургъа тюшюп гетмесми? ⁴⁰Муталим муаллиминден оьр болмас. Янгыз охувун тамамлагъан сонг, гьар муталим оьз муаллими йимик болур.

⁴¹Къардашынгны гёзюндеги чёпню сен неге гёресен, оьзюнгню гёзюнгдеги аркъалыкъны гёрмейсен? ⁴²Яда къардашынга: «Къардашым, къайда, сени гёзюнгдеги чёпню тайдырайым», – деп нечик айтма боласан, оьзюнгню гёзюнгдеги аркъалыкъны буса гёрмейсен? Гьей экиюзлю! Башлап оьзюнгню гёзюнгдеги аркъалыкъны тайдыр, къардашынгны гёзюндеги чёпню нечик тайдырма герекни шо заман гёрерсен.

Терек ва емиши

⁴³– Яхшы терек яман емиш бермес, яман терек де яхшы емиш бермес. ⁴⁴Терек емишине къарап танылыр. Гоган уьлкюлерден инжир чёпленмес, тегенек уьлкюлерден де юзюм жыйылмас. ⁴⁵Яхшы адам юрегини яхшы хазнасындан яхшы затлар чыгъарыр. Яман адам буса юрегини яман хазнасындан яман затлар чыгъарыр. Неге тюгюл де, юрекде бар зат тилинден таба чыгъар.

Эки башгъа кюрчю

⁴⁶– Неге сиз Магъа: «Раббим, Раббим!» – деп айтасыз, оьзюгюз буса Мени айтгъанымны этмейсиз? ⁴⁷Мени яныма гелеген, Мени сёзлериме тынглайгъан ва оланы кютеген адамны ким булан тенглешдирме ярайгъанны Мен сизге гёрсетермен. ⁴⁸Ону уьй къурагъанда терен къазып кюрчюсюн ташны уьстюне салагъан адам булан тенглешдирмеге ярар. Оьзенлер ташып, ташгъын гелип, сув урунгъан заманда, шолай ишленген уьйню тербетмеге болмай, неге тюгюл о яхшы ишленген. ⁴⁹Мени сёзлериме тынглап, оланы кютмейген адамны топуракъны уьстюнде кюрчюсюз уьй къургъан адам булан тенглешдирмеге ярай: оьзен ташып, сув гелип урунгъан заманда, шолай уьй шоссагьат чёгюп къала, олай уьйню бузулуву къоркъунч гелтире.

Юз асгерни башчысыны иманы

¹Оьзюне тынглагъан халкъгъа бары да айтагъанын айтып битгенде, Иса Капернагьумгъа гире. ²Онда бир юз асгерни башчысы болгъан. Ону кёп сюеген бир къулу бек авруп оьле тура болгъан. ³Юз асгерни башчысы, Иса гелгенни эшитип, оьзюню къулун сав этсин деп, Огъар тилемеге ягьудилени тамазаларын7:3 Тамазалар – Исаны заманында ягьудилени арасындагъы абурлу адамлар. Олагъа бир бир дин адатланы юрютмек ва жамият борчлар тапшурула болгъан. йибере. ⁴Олар Исаны янына гелип, Огъар бек ялбарып тилеп:

– О Сен оьзюне шолай кёмек этмеге лайыкълы адам, ⁵о бизин халкъыбызны сюе ва бизге синагогну да о къуруп берген, – дейлер.

⁶Иса олар булан гете ва юз асгерни башчысыны уьюне ювукълаша. Шо юз асгерни башчысы оьзюню янына ювукъларындан Исагъа шулай айтсын деп йибере:

– Я Раббим, авара болма! Сен мени уьюмню ичине гирмеклигинге мен лайыкълы тюгюлмен. ⁷Шо саялы Сени янынга гелмеге оьзюмню де лайыкълы гёрмедим, тек Сен бир сёз сёйлесенг, мени къулум сав болуп къалажакъ эди. ⁸Мен де оьзюмню гьакимимни табилигиндеги бир адамман, мени табилигимде де асгерлер бар. Бирине: «Гет!» – деймен – гете, башгъасына: «Гел!» – деймен – геле, къулума да: «Муну эт!» – деймен – эте.

⁹Иса бу сёзлени эшитгенде, огъар тамашалыкъ этип, Оьзюню арты булан гелеген халкъгъа булай дей:

– Сизге айтаман, гьатта Исрайылда да Мен бу къадар уллу имангъа къаршы болмадым.

¹⁰Йиберилген адамлар уьйге къайтып гелгенде, авруйгъан къулну сав болуп табалар.

Наинде бир тул къатынны уланыны тириливю

¹¹Шондан сонг, узакъ къалмай, Иса Наин деген бир шагьаргъа гете. Иса булан бирге Ону якъчылары ва кёп халкъ да бола. ¹²Иса шагьарны къапуларына ювукълашгъан заманда, онда бир тул къатынны биргине бир уланыны сюегин алып чыгъып геле болгъан. Шагьардан бу къатын булан кёп халкъ геле болгъан. ¹³Къатынны гёрюп, Раббини огъар языгъы чыгъа. Къатынгъа О:

– Йылама, – дей.

¹⁴Ювукълашып, табутгъа тие ва гётерип алып барагъанлар токътайлар.

– Гьей улан, сагъа айтаман, тур! – дей Иса.

¹⁵Оьлю туруп олтура ва сёйлемеге башлай. Иса ону анасына тапшура. ¹⁶Барысын да къоркъув къуршай ва:

– Бизин арабызда бир уллу пайхаммар белгили болду. Аллагь Оьзюню халкъына кёмекге гелди, – дей туруп, Аллагьгъа макътавлар этелер. ¹⁷Ону гьакъындагъы шолай хабар бютюн Ягьудеягъа ва айлана якълагъа яйылып гете.

Иса ва Ягьия пайхаммар

¹⁸Ягьия пайхаммарны якъчылары огъар бары да бу хабарны билдире. ¹⁹Ягьия, оьзюню якъчыларындан экевюн янына чакъырып, оланы Рабби Исаны янына:

– Гелмеге герекли Сенмисен яда биз башгъасын гёзлейикми? – деп айтмагъа йибере.

²⁰Исаны янына гелип, олар:

– «Гелмеге герекли Сенмисен яда биз башгъасын гёзлейикми?» – деп сорамагъа Сени янынга бизин Ягьия йиберген, – дейлер.

²¹Шо заман О кёплени аврувлардан, сыркъавлардан ва жинлерден сав этип ва бир кёп сокъурланы гёзюн ачдырып турагъан заман болгъан. ²²Иса олагъа булай дей:

– Барып, эшитген ва гёрген затларыгъызны Ягьиягъа айтыгъыз: сокъурлар гёз ача, акъсакълар юрюй, яман гён аврувлулар сав бола, сангыравлар эшите, оьлюлер тириле ва пакъырлагъа Сююнч Хабар билдириле. ²³Насиплидир Магъа шеклик этмейген.

²⁴Ягьия йиберип гелгенлер гете. Сонг Иса халкъгъа Ягьияны гьакъында айтмагъа башлай:

– Дангылгъа не гёрмеге деп баргъан эдигиз? Ел чайкъайгъан бир къамушну гёрмегеми? ²⁵Дагъы кимни гёрмеге баргъан эдигиз дагъы? Тизив опуракълар гийген адамны гёрмегеми? Тизив опуракълар гиегенлер, кюрлюкде яшайгъанлар пачаланы къалаларында болалар. ²⁶Кимни гёрмеге деп баргъан эдигиз? Пайхаммарны гёрмегеми? Дюр! Сизге айтаман: сиз гёрген адам пайхаммардан да уллудур. ²⁷Ягьия пайхаммарны гьакъында Сыйлы Язывларда булай язылгъан:

Муна, Мен Сени алдынга Оьзюмню чавушумну йиберемен.

О Сени алдынгда ёлунгну гьазирлежек.

²⁸Сизге айтаман: инсанланы арасында Ягьиядан оьр болуп дагъы бирев де ёкъдур, амма Аллагьны гьакимлигини тюбюндегилени инг гиччиси де ондан уллудур.

²⁹Исагъа тынглагъан бары да халкъ, гьатта ясакъчылар да, Аллагьны ёлу адилли экенине мюкюрлюк этген. Неге тюгюл де, сувгъа чомуп, Ягьия оьзлени Аллагьгъа тапшурсун деп, олар ону янына гелелер. ³⁰Фарисейлер ва дин алимлер буса Ягьия, сувгъа чомуп, оьзлени Аллагьгъа тапшурмагъанына гёре, Ону ёлун гери уралар.

³¹О заман Иса булай дей:

– Бу наслуну адамларын Мен ким булан тенглешдирейим? Олар кимге ошайлар? ³²Олар майданда олтуруп: «Биз сизге зурнай сокъдукъ, сиз буса бийимедигиз, биз сизге мунглу йырлар йырладыкъ, сиз буса тююнюп йыламадыгъыз», – деп бир бирине къычырагъан яшлагъа ошайлар. ³³Ягьия гелгенде, ораза тутду ва чагъыр ичмеди, амма сиз: «О жинли адам», – дейсиз. ³⁴Мен, Инсанны Уланы, гелгенде, ашадым ва ичдим. Сиз буса: «Къарагъыз, ашама ва чагъыр ичме сюеген адам, ясакъчыланы ва гюнагьлыланы къурдашы!» – дейсиз. ³⁵Амма Аллагьны гьакъылыны гертилиги Ону ёлуна тюшгенлени ишлеринде гёрюнедир.

Иса ва бир гюнагьлы къатын

³⁶Фарисейлерден бириси Исаны тюш ашгъа чакъыра. Фарисейни уьюне гирип, Иса ону тепсисинде олтура. ³⁷Шонда о шагьарда яшайгъан гюнагьлы бир къатын, Иса фарисейни уьюнде олтургъанны билип, ичинде бек арив ийисли майы булангъы чыны кажинни гелтире. ³⁸Исаны аякълары бар якъда токътап йылай туруп, бу къатын Ону аякъларына гёзьяшларын акъдырмагъа башлай. Сонг оьзюню чачлары булан гёзьяшларын сибирип, Ону аякъларын оьбе ва шо арив ийисли майны сюрте.

³⁹Исаны уьюне чакъыргъан фарисей шону гёргенде: «Бу Адам герти пайхаммар болгъан эди буса, Оьзюне тиеген къатын ким ва нечик къатын экенни билер эди. Бу чу бир гюнагьлы къатын», – деп ойлаша. ⁴⁰Иса булай дей:

– Симон, мени сагъа бир эки айтагъаным бар.

– Айт чы, Устаз, – дей о.

⁴¹– Бир бай адамны эки борчлусуну бири огъар беш юз гюмюш акъча, биревюсю элли гюмюш акъча борчлу болгъан. ⁴²Оланы тёлемеге бир заты да болмагъаны саялы, о экевюнден де гечген. Энни айт чы сен, шо адамланы къайсы бай адамны кёп сюежек? – дей Иса.

⁴³Оьзюне кёпню гечгени деп ойлайман, – деп жавап бере Симон.

– Сен тюз ойлайсан, – дей Иса.

⁴⁴Къатынгъа багъып къарап, Иса Симонгъа булай айта:

– Гёремисен бу къатынны? Мен сени уьюнге гелдим, сен Магъа аякъларымны жувмагъа сув сама бермединг. Бу къатын буса Мени аякъларымны гёзьяшлары булан жувуп, чачлары булан сибирди. ⁴⁵Сен мени оьпмединг, о буса Мен гелгенден берли токътавсуз Мени аякъларымны оьбюп тура. ⁴⁶Сен Мени башыма зайтун май сюртмединг, о буса Мени аякъларыма арив ийисли май сюртдю. ⁴⁷Мен сагъа айтайым неге экенни: о кёп сюе, неге тюгюл де кёп гюнагьлары гечилген. Кимни гюнагьлары аз гечиле буса, о аз сюе. ⁴⁸Иса къатынгъа:

– Сени гюнагьларынг гечилди, – дей.

⁴⁹Ону булан бирче тепсиде олтургъанлар: «Гюнагьланы да гечеген Бу кимдир?» – деп ойлашмагъа башлайлар. ⁵⁰Амма Иса къатынгъа:

– Иманынг сени къутгъарды, сен буса гьали парахатынга уьюнге гет, – дей.

Исаны узатагъан къатынлар

¹Шондан сонг узакъ къалмай Иса, шагьарлагъа ва юртлагъа барып, Аллагьны гьакимлигини гьакъындагъы Сююнч Хабарны халкъгъа билдирип юрюй. ²Ону булан бирче он эки де элчи, жинлерден ва аврувлардан сав болуп тазалангъан бир нече къатын, оьзюню ичинден етти жин къуваланып тайгъан Маждаллы Мариям, ³Гьиродну уьй къуллукъларыны башын тутгъан Гьузну къатыны Ёгьанна, Сусанна ва кёп оьзгелери бола. Олар оьзлени харжы булан Исагъа ва Ону элчилерине кёмек этелер.

Чачывчуну масалы

⁴Кёп халкъ жыйылып, бары да шагьарлардан Исаны янына адамлар гелген заманда, О олагъа масал айтмагъа башлай:

⁵– Чачывчу урлукъ чачмагъа чыкъгъан болгъан. Чачагъанда, урлукъланы бирлери ёл ягъагъа тюшюп, аякъ тюпде тапталып къала. Къушлар гелип оланы чёплеп ашайлар. ⁶Бирлери ташкъатыш ерге тюшюп, чыкъгъан сонг, къуруп къала, неге тюгюл онда дымлыкъ ёкъ. ⁷Бирлери тегенекликге тюше. Тегенеклер оьсюп, оланы оьсме къоймай, янча. ⁸Башгъа урлукълар берекетли топуракъгъа тюше ва оьсюп, юз керен артыкъ тюшюм бере.

Буланы айтып, Иса:

– Къулакълары барлар эшитсинлер! – дей.

Масалны баяны

⁹Исаны якъчылары Огъар:

– Бу масалны маънасы недир? – деп сорайлар.

¹⁰Иса булай жавап бере:

– Аллагь нечик гьакимлик этегенни сырларын билмеге сизге гюч берилген. Мен башгъалагъа масаллар булан сёйлейгенимни себеби: олар тынглап туражакълар, амма англамажакълар; къарап туражакълар, амма гёрмежеклер.

¹¹Бу масалны маънасы будур: урлукъ Аллагьны каламыдыр. ¹²Ёлну ягъасына тюшгенлери – каламны эшитегенлер. Сонг, оланы янына иблис гелип, олар иман салмасын ва къутгъарылмасын деп, оланы юреклеринден каламны алып гете. ¹³Ташкъатыш ерлеге чачылгъаны буса – сёзню эшитип, ону сююнч булан къабул этегенлер. Амма оланы тамурлары болмайгъаны саялы, бир аз заман иман салалар, сынавгъа тюшгенде буса, иманындан тайып къалалар. ¹⁴Тегенекли ерге чачылгъанлары – каламны эшитегенлер, амма яшавну аваралары, байлыкъ ва кеп чегив булан бувулуп къала ва оланы тюшюмю болмай. ¹⁵Берекетли топуракъгъа чачылгъанлары буса – каламны эшитип, ону яхшы ва таза юрекде сакълайгъанлар ва чыдамлыкъда тюшюм берегенлер.

Бары да зат аянгъа чыгъажакъ

¹⁶– Бирев де чыракъ ягъып, ону уьстюне я савут къапламас, яда тахны тюбюне салмас, уьйге гирегенлер ярыкъны гёрсюн учун, гёрюнеген бийик ерге салыр. ¹⁷Неге тюгюл де, ачыкъ болмай къалагъан бир сыр да ёкъдур, билинип аянгъа чыкъмай къалагъан бир яшырылгъан зат да ёкъдур. ¹⁸Шолайлыкъда, сизин тынглайгъан кююгюзге тергев этигиз: кимники бар буса, огъар дагъы да берилежек. Кимники ёкъ буса, ону оьзю бар деп хыял этеген заты да алынажакъ.

Исаны анасы ва инилери

¹⁹Бир керен Исаны янына Ону анасы ва инилери геле. Амма халкъны кёплюгюнден олар Ону ювугъуна барып болмайлар. ²⁰Огъар:

– Сени ананг ва инилеринг, Сени гёрме сююп, къырда токътагъанлар, – деп билдирелер.

²¹– Мени анам ва инилерим, Аллагьны каламына тынглап, ону кютегенлердир, – деп жавап бере Иса олагъа.

Иса алатолпанны токътата

²²Бир керен Иса, Оьзюню бир нече якъчылары да булан бир къайыкъгъа да минип, олагъа:

– Кёлню бириси ягъына барайыкъ, – дей.

²³Олар юзюп барагъанда, Иса юхлап къала. Кёлде гючлю ел гётерилип гете. Толкъунлар къайыкъгъа урунуп, олар бир къоркъунчлу гьалгъа тюшелер. ²⁴Ювугъуна барып, олар Исаны уятып:

– Устаз! Устаз! Биз батыла турабыз, – дейлер.

Уянып, О елни ва сувну гьалекленивюн токътата. Олар да токътап, бир шыплыкъ болуп къала. ²⁵Иса олагъа:

– Сизин иманыгъыз къайдадыр? – дей.

Олар буса къоркъуп ва гьайран болуп, бир бирине:

– Еллеге де, сувлагъа да буйрукъ этеген ва олар да Оьзюне таби болагъан Бу Кимдир? – дейлер.

Жинли бир адамны сав болуву

²⁶Олар Галилея кёлню къаршысында ерлешген герасалыланы топурагъына гелелер. ²⁷Иса ягъагъа чыкъгъанда, Огъар юртдан бир адам къаршылаша. Бу адам жинли болуп турагъаны, уьстюне опуракъ гиймейгени ва уьйде тюгюл, къабурларда яшайгъаны хыйлы заман бола болгъан. ²⁸Исаны гёргенде, О акъырып, Ону аякъларына баш ура ва:

– Гьей Иса, Аллагьу Тааланы Уланы! Менден не сюесен? Ялбараман Сагъа, магъа азап берме, – деп къычыра.

²⁹Неге тюгюл де, Иса жинге шо адамдан чыгъып тайсын деп буюргъан болгъан, о буса узакъ заманны боюнда огъар азап берип тургъан. О адамны енгмек учун, ону аркъанлар ва шынжырлар булан байлагъанлар. О адам буса байлавларын да уьзюп, жинлер къувалап, гиши турмайгъан ерге чыгъып гете болгъан. ³⁰Иса огъар:

– Сени атынг кимдир? – деп сорай.

– Легион8:30 Легион – румлуланы бир нече минг адамы булангъы асгер бёлюгю. Мунда «оьтесиз кёп» деген маънада. , – деп жавап бере о, неге тюгюл ону ичине кёп жинлер гирген болгъан.

³¹Жинлер, оьзлеге оьлюлер болагъан ерге тюшюп гетмекни буюрмасын деп, Исагъа ялбаралар. ³²Онда тав бетде отлайгъан бир уллу донгуз сирив болгъан. Жинлер де Исагъа оьзлеге донгузланы ичлерине гирмеге изну берсин деп тилейлер. Иса да изну бере. ³³Жинлер де, адамлардан чыгъып, донгузланы ичлерине гирелер. Сирив чабып йиберип, учурумдан таба кёлге тюшюп, сувгъа бата.

³⁴Донгуз сакълайгъанлар, болгъан ишни гёрюп, къачып гете, шагьарда ва юртларда бу хабарны яя. ³⁵Халкъ болгъан ишни гёрмеге чыгъа ва Исаны янына геле. Ичинден жинлер чыкъгъан адамны Исаны аякъларыны алдында гийинген кюйде ва гьакъылы да къайтып гелип, олтуруп турагъанын гёрюп, бек къоркъа. ³⁶Бу ишни гёргенлер буса жинли адам нечик сав болгъанны гелгенлеге англаталар. ³⁷Герасаны айланасындагъы бютюн халкъ Исагъа ондан гетмекни тилей, неге десе олар бек къоркъа. О да къайыкъгъа да минип гете.

³⁸Ичинден жинлер чыкъгъан адам оьзюн Ону булан бармагъа къойсун деп тилей. Амма Иса ону къайтарып йибере ва:

³⁹– Уьюнге къайт ва Аллагь сагъа не этгенни айт, – дей. О да гетип, Иса оьзюне этген затны бютюн шагьаргъа билдире.

Тирилген къыз ва сав болгъан къатын

⁴⁰Иса гери къайтгъанда, Ону кёп халкъ къаршылай. Ону барысы да гёзлеп тура болгъан. ⁴¹Шонда синагогну башчысы болгъан Яир деген бир адам гелип, Исаны аякъларына баш ура ва Огъар оьзюню уьюне гелсин деп тилей. ⁴²Неге тюгюл де, ону он эки йыллыкъ бир къызы бек авруп оьле тура болгъан.

Иса онда бара. Халкъ Огъар ябурула ва айланасын къуршап ала. ⁴³Он эки йылдан берли къаны гетип авруйгъан, бары да байлыгъын эмчилеге берген, амма оланы гьеч бириси де оьзюн сав этип болмагъан бир къатын, ⁴⁴артындан таба барып, Исаны опурагъыны этегине тие ва шоссагьат ону къаны гетегени токътай. ⁴⁵Иса:

– Магъа ким тийди? – деп сорай.

Гьариси оьзю тиймегенни айта. Шо заман Петер:

– Устаз, сени айланангда кёп халкъ бар ва бары да якълардан ябурулуп геле, – дей.

⁴⁶Амма Иса:

– Магъа ким буса да бирев тийди, неге тюгюл Мен оьзюмден чыгъып барагъан бир къудратны гьис этдим, – дей.

⁴⁷Шо къатын, болгъан зат билинмей къалмажагъын англагъанда, къартыллай туруп гелип, Ону аякъларына баш ура. Бютюн халкъны алдында Огъар не себепден тийгенин ва шоссагьат сав болгъанын айта. ⁴⁸Иса да огъар:

– Къызым, иманынг сени сав этди, эсен аман бар, – дей.

⁴⁹Иса шо сёзлени сёйлеп турагъанда, синагогну башчысы Яирни уьюнден бир адам гелип:

– Сени къызынг оьлдю. Устазны негьакъ авара этме, – дей.

⁵⁰Шо сёзлени эшитгенде, Иса синагогну башчысына:

– Къоркъма, иман салып къой, о да тирилежек, – дей.

⁵¹Уьйге гелгенде буса, О Петерден, Югьандан, Якъубдан ва къызны ата анасындан башгъа биревню де уьйге гирме къоймай. ⁵²Барысы да къызгъа тююнюп яс этип йылайлар. Амма О:

– Йыламагъыз, о оьлмеген, юхлап тура, – дей.

⁵³Къызны оьлгенин билип, олар Иса айтагъанны мысгъыллап кюлеме къарайлар. ⁵⁴О буса къызны къолун тута ва:

– Гьей къызым, тур! – дей.

⁵⁵Къызны ругьу гери къайта ва шоссагьат о аякъгъа тура. Иса да огъар ашама зат берсин деп буюра. ⁵⁶Къызны ата анасы гьайран болуп къала. Иса буса болгъан бу ишни гьакъында биревге де сёйлемегиз деп тапшура.

Иса он эки элчисин Сююнч Хабарны билдирме йибере

¹Он эки де элчисин чакъырып, Иса олагъа бары да жинлени къуваламакъ ва аврувланы сав этмек учун гьакимлик ва къудрат бере. ²Оланы Аллагьны гьакимлиги гьакъда билдирмеге ва аврувланы сав этмеге йибере. ³Иса олагъа булай дей:

– Ёлгъа бир зат да алмагъыз: не таякъ, не дорба, не экмек, неде акъча, эки гийим опурагъыгъыз болмасын. ⁴Эгер де сиз биревню уьюне гирсегиз, гетмеге заман болгъунча, онда къалыгъыз. ⁵Сизин къабул этмеген ерде буса, о шагьардан чыгъагъан заманда, аякъларыгъыздагъы чангны да силкип тайдырыгъыз. Бу олар учун буварыв болажакъ.

⁶Исаны якъчылары ёлгъа чыгъалар ва юртлагъа барып, Сююнч Хабарны яя туруп, гьар ерде аврувланы сав этелер.

Гьиродну гьалекленивю

⁷Гьирод гьаким, бу ишлени барын да эшитип, гьайран бола, неге тюгюл бирлери: «Ягьия пайхаммар оьлюмден тирилген», ⁸башгъалары: «Илияс пайхаммар гелген», биревюлери буса: «Бырынгъы пайхаммарланы бири тирилген», – дейлер.

⁹– Мен Ягьияны башын гесдим. Оьзюню гьакъында мен бу затланы эшитеген Бу ким болажакъ дагъы? – дей Гьирод. Сонг о Исаны гёрмеге сюе.

Беш минг адамны тойдурув

¹⁰Къайтгъан сонг, элчилер Исагъа оьзлер этген ишлени гьакъында айталар. О да оланы Оьзю булан алып, Байтсайда деп айтылагъан шагьарны ювугъундагъы бир чет ерге гете. ¹¹Амма халкъ билип, Ону артындан бара. Иса адамланы арив къабул эте, олагъа Аллагьны гьакимлиги гьакъда англата ва сав болмагъа сюйгенлени сав эте.

¹²Гюн артылып, ахшам болмагъа башлай. Он эки де элчиси Исагъа ювукъ гелип:

– Халкъны къайтар, олар айланадагъы юртларда ва махилерде оьзлеге турмагъа ер ва ашама аш тапсынлар, неге тюгюл биз мунда бир адам да ёкъ чет ердебиз, – дейлер.

¹³– Олагъа ашама затны сиз беригиз, – дей Иса олагъа.

– Бизин мунда янгыз беш экмегибиз де, эки балыгъыбыз да тюгюл ёкъ. Бары да бу адамлар учун ашама затны биз барып сатып алгъанны сюемисен? – деп сорайлар олар.

¹⁴Олар онда беш мингге ювукъ адам болгъан. Иса якъчыларына:

– Оланы элли элли этип, гюп гюп этип олтуртугъуз, – дей.

¹⁵Шолай этип, олар барысын да олтурталар. ¹⁶Иса беш экмекни де, эки балыкъны да алып, кёкге багъып къарап, шюкюр дуа эте. Сонг сындырып, экмеклени якъчыларына бере, олар да халкъгъа пайлайлар. ¹⁷Барысы да ашап тоя. Къалгъан гесеклени жыйып, он эки земгилни толтуралар.

Петер Иса Месигь экенге шагьатлыкъ эте

¹⁸Бир керен Иса янгыз ерде дуа этегенде, Ону янына якъчылары геле. Иса олагъа:

– Халкъ Мени ким деп гьисап эте? – деп сорай.

¹⁹– Бирлери Ягьия пайхаммар, башгъалары Илияс, биревюлери буса бырынгъы пайхаммарлардан бири тирилген деп гьисап эте, – деп жавап берелер олар.

²⁰– Сиз Мен кимдир деп ойлашасыз? – деп сорай Иса олагъа.

– Аллагь йиберген Месигь! – деп жавап бере Петер.

²¹Иса шо гьакъда биревге де айтмасын деп, олагъа къатты кюйде бувара ва ²²булай дей:

– Магъа, Инсанны Уланына, кёп азап чекмеге, тамазаланы, баш дин къуллукъчуланы ва дин алимлени янындан гери урулмагъа, оьлтюрюлмеге ва уьчюнчю гюн тирилмеге герек болажакъ.

²³Сонг Иса барысына да булай дей:

– Ким Мени булан гелмеге сюе буса, оьзюню хыялларын гери урсун ва гьар гюн хачын да гётерип, Мени артыма тюшсюн. ²⁴Ким оьзюню жанын къутгъармагъа сюе буса, о шону тас этер. Амма ким жанын Мени учун тас этсе, о шону къутгъарар. ²⁵Эгер инсан бютюн дюньяны къазанып, оьзюн пасат этсе яда оьзюне зарал этсе, ондан не пайда болур? ²⁶Ким Менден ва Мени сёзлеримден илыкъса, Инсанны Уланы да Оьзюню, Атасыны ва Аллагьны малайиклерини сыйлы нюрю булан гелген заманда, о адамдан оьзюнден илыгъар. ²⁷Гертисин сёйлеймен сизге: мунда токътагъанланы арасында Аллагь нечик гьакимлик этежегин гёрмей туруп оьлмежеклер бар.

Исаны тюрленивю

²⁸Бу сёзлени сёйлеп сегиз гюнден сонг, Петерни, Югьанны ва Якъубну да алып, Иса дуа этмек учун тавгъа чыгъа. ²⁹Дуа этип турагъан заманда, Исаны гёрюнюшю алышынып гете ва уьстюндеги опурагъы гёз къамашдырагъан кюйде ап акъ болуп къала. ³⁰Ону булан оьзлерден нюр тёгюлюп гелеген экев лакъыр эте. Олар Муса ва Илияс болгъан. ³¹Олар Иса булан Ону бу дюньядан гетмеклиги гьакъында сёйлегенлер. Шо иш Ерусалимде кютюлме тарыкъ болгъан.

³²Петер ва ону булан болгъанлар терен юхугъа баталар. Уянгъанда буса, Исаны, Ону булан токътагъан экевню ва Исаны сыйлы нюрюн гёрелер. ³³Олар Исаны янындан гетме айланагъан заманда, Петер Огъар:

– Устаз, бизин мунда болмакълыгъыбыз не яхшыдыр! Бирин Сени учун, бирин Муса учун, бирин де Илияс учун уьч чатыр къурайыкъ, – дей.

Шо заман не сёйлейгенин о оьзю де билмей. ³⁴О бу сёзлени сёйлеп турагъанда, бир булут гелип, оланы уьстюнде салкъынлыкъ болдура. Оьзлер булутгъа гиргенде, Исаны якъчылары бек къоркъалар. ³⁵Амма булутдан таба:

– Бу Мени Сайлангъан Уланымдыр, Огъар тынглагъыз, – деген бир сес чалына.

³⁶Бу сес токътагъанда, олар онда Исадан башгъа дагъы биревню де гёрмейлер. Олар тынып токътайлар ва шо гюнлерде гёргенлерин биревге де айтмайлар.

Жинли яшны сав болуву

³⁷Артындагъы гюн олар тавдан тюшюп гелегенде, Исаны кёп халкъ къаршылай. ³⁸Бирден халкъны арасындан бирев къычыра:

– Устаз! Сагъа ялбараман, мени уланыма къара, о мени биргине бир уланым! ³⁹Бир жин уланымны тута, о да хапарсыздан къычырып йибере, ону аврув тута, авзундан гёбюк геле. Уланымны инжитген сонг да, ондан гьарангъа айрыла. ⁴⁰Шону къуваласын деп, Сени якъчыларынга тиледим, тек олар болмадылар.

⁴¹– Гьей имансыз ва бузукъ адамлар! Къачан болгъунча Мен сизин булан туражакъман? Къачан болгъунча сизге чыдап туражакъман? Гелтир мунда сени уланынгны! – дей Иса.

⁴²Яш гелегенде, жин ону ерге йыгъып тёбелемеге башлай, амма Иса жинге чыкъ деп буюра ва, уланны сав этип, ону атасына къайтарып бере. ⁴³Барысы да Аллагьны къудратына гьайранлыкъ этип къала. Олар Оьзю этген бары да затлагъа тамашалыкъ этип турагъанда, Иса якъчыларына:

⁴⁴– Мен сизге айтагъангъа тынглап, ону эсигизде сакълагъыз: Мени, Инсанны Уланын, инсанланы къолуна бережек, – дей.

⁴⁵Амма олар бу сёзлени англамайлар ва шолар олар учун сырлы кюйде къала. Шону олар Исагъа сорамагъа да къоркъалар.

«Ким уллудур?»

⁴⁶Исаны якъчыларыны арасында оьзлени къайсы уллудур деген бир эришивлюк тува. ⁴⁷Иса, оланы юреклериндеги ойну билип, бир гиччи яшны алып, Оьзю булан янаша сала ⁴⁸ва олагъа:

– Бир гиччи яшны Мени атымны гьюрметинден ким къабул эте буса, шо Мени де къабул этер. Мени ким къабул эте буса, шо Мени йибергенни де къабул этер, неге тюгюл сизден ким барындан да гиччи буса, шо барындан да уллу болажакъ, – дей.

«Сизге къаршы тюгюллер сизин яныгъыздыр»

⁴⁹Бу заман Югьан:

– Устаз! Биз Сени атынг булан жинлени къувалайгъан бир адамны гёрдюк, бизинки болмагъаны саялы, биз ону токътатмагъа къарадыкъ, – дей.

⁵⁰– Ону токътатмагъыз, неге тюгюл сизге къаршы тюгюллер сизин яныгъыздыр, – дей Иса огъар.

Самариялылар Исаны сюймей

⁵¹Оьзю дюньядан алынажакъ гюнлер ювукълашгъанда, Иса Ерусалимге бармагъа токъташа. ⁵²Оьзюнден алда О адамланы йибере. Ону къаршыламакъ учун, о адамлар бары да затны гьазирлемеге самариялыланы бир юртуна баралар. ⁵³Онда Исаны къабул этмейлер, неге тюгюл о юртдагъылар Ону Ерусалимге бармагъа чыкъгъанын гёре. ⁵⁴Шону гёрюп, Ону якъчылары Якъуб ва Югьан:

– Я Рабби! Сюе бусанг, Илияс этгенде йимик, кёкден от ялын тюшюп, оланы къырсын деп айтайыкъмы? – дейлер. ⁵⁵Иса, бурулуп къарап, олагъа шону этмесин деп къатты кюйде бувара. ⁵⁶Сонг олар бир башгъа юртгъа гетелер.

Исаны якъчыларыны алдына салынагъан талаплар

⁵⁷Олар ёлун узаталар. Ёлда бирев Исагъа:

– Сен къайда барсанг да, мен Сени артынг булан гележекмен, – дей.

⁵⁸– Тюлкюлени инлери, кёкде учагъан къушланы уялары сама бар. Мени, Инсанны Уланыны, буса башымны сыйындырмагъа ерим де ёкъ, – дей Иса огъар.

⁵⁹Башгъа биревюне Иса:

– Гел, Мени артыма тюш, – дей.

– Я Раббим! Бир алдын уьйге барып, атамны гёмюп гелмеге изну бер, – дей о.

⁶⁰– Оьлюлени оьзлер оьлюлер гёмсюнлер, сен буса бар, Аллагьны гьакимлиги гьакъда билдир, – дей Иса огъар.

⁶¹Башгъа бирдагъысы:

– Я Раббим, мен Сени якъчыларынга къошулажакъман, тек бир алдын магъа мени уьйдегилерим булан савболлашма изну бер, – дей Исагъа.

⁶²– Сабан бутакъны тутгъан гьар ким артына гёз къарата буса, огъар Аллагьны гьакимлигини тюбюнде болмагъа къыйышмас, – дей Иса огъар.

Иса Оьзюню етмиш эки якъчысын йибере

¹Сонг Раббибиз Иса, якъчыларыны арасындан дагъы да етмиш экисин10:1 Бир бир грекче къолъязывларда бу санав етмиш деп геле. сайлап, Оьзю барма герекли гьар шагьаргъа ва юртгъа Оьзюню алдындан жут жут этип, оланы йибере. ²Иса олагъа булай дей:

– Тюшюм кёп, амма ишчилер аз. Шолай болгъанда, Оьзюню тюшюмюн жыймагъа ишчилер йиберсин деп, тюшюмню Есине тилегиз! ³Барыгъыз! Мен сизин бёрюлени арасына къозуланы йимик йиберемен. ⁴Оьзюгюз булан не дорба, не хуржун, неде аякъгийим алмагъыз. Ёлда биревге де салам бермегиз.

⁵Биревню уьюне гирсегиз, башлап: «Бу уьйде парахатлыкъ болсун», – деп айтыгъыз. ⁶Эгер онда парахатлыкъ сюеген адам бар буса, сиз ёрагъан парахатлыкъ огъар болажакъ, ёкъ буса, сизге къайтажакъ. ⁷Шо уьйде къалыгъыз, олар берген бар затны ашагъыз, ичигиз, неге тюгюл ишлейген адамгъа оьз къыйыны учун гьакъ тийишлидир. Уьйден уьйге гёчмегиз.

⁸Къайсы шагьаргъа гелсегиз ва сизин къабул этсе, сизге берген затны ашап къоюгъуз. ⁹Ондагъы аврувланы сав этигиз, олагъа: «Аллагь сизге гьакимлик этежек заман ювукълаша тура», – дегиз. ¹⁰Баргъан шагьарларыгъыздан къайсында сизин къабул этмесе, орамгъа чыгъып: ¹¹«Сизин шагьарыгъыздан аякъларыбызгъа къонгъан чангны да силкип, сизге къоюп гетебиз, тек, билип къоюгъуз, Аллагь сизге гьакимлик этежек заман ювукълаша тура», – дегиз. ¹²Мен сизге айтаман: къыяматгюн Содомда яшагъан адамланы гьалы о шагьардагъы адамланыкинден къолай болажакъ!

Имансызлагъа буварыв

¹³– Адаршай сагъа, Гьоразин! Адаршай сагъа, Байтсайда! Эгер сизде болгъан аламатлар Сурда ва Сайданда болгъан эди буса, олар тезокъ товба этер эди. Шону гёрсетмек учун, кирлер де гийип, кюлню ичинде олтурар эди10:13 Къайгъыны белгиси гьисапда уьстюне без гийип ва кюлню ичинде олтуруп, ону башына себе болгъанлар. . ¹⁴Къыяматгюн Сурда ва Сайданда яшайгъан адамланы гьалы сизинкинден къолай болажакъ. ¹⁵Сен де, Капернагьум, кёклеге ерли гётерилежекмен деп эсинге гелеми? Сен жагьаннемге ерли тёбен тюшюрюлежексен.

¹⁶Сизге тынглайгъан Магъа тынглар, сизин инкар этеген Мени де инкар этер. Мени инкар этегенлер буса Мени йиберген Атамны да инкар этер.

Жинлени таби болуву

¹⁷Исаны етмиш эки де якъчысы шат болуп къайта ва:

– Я Рабби! Сени атынгны айтгъанда, бизге жинлер де таби болду, – дейлер олар.

¹⁸Иса да олагъа булай дей:

– Мен яшмын йимик болуп кёкден тюшеген иблисни гёрдюм. ¹⁹Шолайлыкъда, сизге оьзюгюзге гьеч бир заралсыз йыланланы, акъырапланы ва душманны бютюн гючюн аякъ тюпге салып таптап янчмакъ учун ихтияр беремен. ²⁰Тек жинлер сизге таби бола деп сююнмегиз, амма сизин атларыгъыз кёклерде язылгъанына сююнюгюз.

Исаны сююнчю

²¹Шо сагьатда Иса, Аллагьны Ругьундан сююнюп, булай дей:

– Гьей кёкню де, ерни де Раббиси болгъан Атам! Бу затланы гьакъыллылардан ва англавлулардан яшырып, яшлагъа ачгъанынг саялы, Сагъа шюкюрлюк этемен. Дюр, Атам! Сени сюегенинг де тап шолай эди.

²²Атам Магъа бары да затны инанып тапшурду. Атадан башгъа гьеч бирев Уланын танымас. Атаны да Уланындан ва Уланы Ону оьзюне аян этмеге сюеген гишиден къайры бирев де танымас.

²³Сонг Оьзюню якъчыларына багъып бурулуп, олагъа:

– Сиз гёрегенни гёрген гёзлер насиплидир. ²⁴Сизге айтаман: кёп пайхаммарлар ва пачалар сиз гёреген затланы гёрмеге сюйгенлер, тек гёрмегенлер, сиз эшитеген затланы эшитмеге сюйгенлер, тек эшитмегенлер, – дей.

Рагьмулу самариялыны гьакъында

²⁵Шонда Къанундан яхшы англагъан бир дин алими туруп, Ону сынама сююп:

– Устаз, даимлик яшав алмакъ учун, мен не этме герекмен? – деп сорай.

²⁶– Мусаны Къанунунда шо гьакъда не язылгъан? Нечик англайсан? – деп сорав булан жавап бере Иса.

²⁷– «Раббинг Аллагьны бютюн юрегинг булан, бютюн жанынг булан, бютюн гючюнг булан ва бютюн гьакъылынг булан сюй» ва «ювугъунгну оьзюнгню йимик сюй», – дей о.

²⁸– Тюз жавап бердинг, шолай эт, даимлик яшав алажакъсан, – дей Иса.

²⁹Тек о дагъы да мекенлешдирме сююп, Исагъа:

– Мени ювугъум кимдир? – деп сорай.

³⁰Иса огъар булай дей:

– Бир адам Ерусалимден Еригьонгъа барагъанда, къачакъланы къолуна тюшюп къала. Олар ону тонап, токъалап, оьлю санлы кюйде къоюп гетелер.

³¹Шо ёл булан гелеген бир дин къуллукъчу, ону гёрюп, ёлну бириси янына чыгъып оьтюп гете. ³²Шолай левийлерден10:32 Левийлер – ибадатхананы къуллукъчулары. Сёзлюкге де къара. болгъан бирев де о ерге бара, ону гёрюп, янындан оьтюп гете.

³³Самариялы бирев буса шо ёлдан барагъанда, шо адамгъа къаршы бола ва огъар языгъы чыгъа. ³⁴Ювугъуна барып, зайтун май ва чагъыр тёгюп, ону яраларын байлай. Оьзюню эшегине де миндирип, ону бир петерге гелтирип, ону гьайын эте. ³⁵Артындагъы гюн оьзю гетегенде буса, эки гюмюш акъча чыгъарып, къонакъ уьйню есине бере ва огъар: «Муну гьайын этерсен ва эгер артыкъ харжласанг, мен сагъа къайтывда берермен», – дей.

³⁶Сен ойлашагъан кюйде, къачакъланы къолуна тюшген адамны ювугъу шо уьч де гишиден къайсыдыр?

³⁷– Огъар рагьму этген адамдыр, – дей о.

– Буса бар, сен де шолай этерсен, – дей Иса.

Иса Мартаны ва Мариямны уьюнде

³⁸Олар ёлун узатып барагъанда, Иса бир юртгъа геле. Мунда Марта деген бир къатын, Исаны уьюне чакъырып, Ону къабул эте. ³⁹Ону Мариям деген бир къызардашы да болгъан. О Раббибиз Исаны аякъларыны алдында олтуруп, Ону сёзюне тынглай. ⁴⁰Марта буса уллу къонакълыкъ этмек учун, гьаракат этип айлана. Исагъа ювукълашып, о булай дей:

– Мени Раббим! Къызардашым бары да ишни магъа саллап къойгъанына Сен тергев этмеймисен? Огъар айт дагъы, магъа кёмек этсин!

⁴¹– Марта, Марта! Сен кёп затны гьайын этип талашып айланасан, ⁴²янгыз бир зат тарыкъ. Мариям буса оьзюнден чыгъарылып алынмажакъ яхшы пайын сайлагъан, – деп жавап бере Иса огъар.

Дуаны гьакъында

¹Бир керен Иса бир ерде дуа этип тура болгъан. Битген заманда, Оьзюню якъчыларындан бири Огъар:

– Я Раббим, Ягьия оьзюню якъчыларын уьйретгени йимик, Сен де бизин дуа этмеге уьйрет, – дей.

²Иса да булай дей:

– Сиз булай дуа этигиз:

Гьей бизин Атабыз!

Инсанлар Сени сыйлы атынгны гьюрметлесин дагъы.

Сени гьакимлигинг токъташсын дагъы.

³Бугюн бизге гюнлюк азыгъыбызны бер.

⁴Бизин гюнагьларыбыздан геч!

Бизге яманлыкъ этгенлерден барындан да биз де гечебиз.

Бизин артыкъ сынавлагъа салма.

⁵Сонг Иса олагъа булай дей:

– Айтайыкъ, сизин биригизни бир ювугъугъуз бар. Гечортада гелип, огъар булай дейсиз: «Ювугъум! Магъа борчгъа уьч экмек бер. ⁶Магъа йыракъ ёлдан бир ювугъум гелген, ону алдына салмагъа мени бир затым да ёкъ».

⁷О буса уьйню ичинден туруп, сизге: «Мени авара этме. Эшиклер бегитилген, мени булан ятып тёшекде яшларым да бар. Туруп сагъа бир зат да берип болмайман», – деп жавап бере. ⁸Сизге айтаман: о адам ятгъан еринден туруп, сагъа герек затынгны ювукълукъну гьюрметин этип де бермесе, эгер сен къаныгъып къарышсанг, огъар туруп, сагъа тарыкъ затны бермеге тюшер.

⁹Шо саялы Мен айтаман сизге: тилегиз – сизге бережек, излегиз – табажакъсыз, эшикни къагъыгъыз – сизге ачажакъ. ¹⁰Неге тюгюл де, гьар тилеген – алар, излеген – табар, эшикни къакъгъангъа да – ачылар.

¹¹Арагъыздан къайсы ата, уланы аш тилегенде, таш берер яда балыкъ тилегенде, балыкъны орнуна йылан берер? ¹²Яда йымырткъа тилеген заманда, огъар акъырап берер? ¹³Шолайлыкъда, эгер сиз оьзюгюз яман бусагъыз да, авлетлеригизге яхшы савгъатлар берип бола бусагъыз, кёклердеги Атагъыз буса Оьзюнден тилейгенлеге Ругьун дагъокъ да берер.

Иса ва Зензебил

¹⁴Бир керен Иса сёйлеп болмайгъан бир адамдан тилсизликни жинин къувалай. Жин чыкъгъан заманда, тилсиз сёйлемеге башлай ва халкъ бек гьайран болуп къала. ¹⁵Олардан бирлери:

– Жинлени О жинлени башчысы болгъан Зензебилни11:15 Зензебил – иблисге айтылагъан атлардан бириси. гючю булан къувалай, – дейлер.

¹⁶Башгъалары Исаны сынап къарамакъ учун, О оьзлеге кёкден бир аламат гёрсетсин деп тилейлер. ¹⁷Амма шо адамлар не ойлашагъанны билип, Иса олагъа булай дей:

– Оьз ичинде бёлюнген гьар пачалыкъ тозулар ва оьз ичинде бёлюнген уьй йыгъылар. ¹⁸Иблис де оьз ичинде бёлюнсе, ону пачалыгъы бузулмай нечик токътар? Муна сиз жинлени Мен Зензебилни гючю булан къувалай деп айтасыз. ¹⁹Эгер Мен жинлени Зензебилни гючю булан къувалай бусам, сизин якъчыларыгъыз оланы кимни гючю булан къувалай дагъы? Шо саялы сизге дуванны оьзюгюзню якъчыларыгъыз эте турсун. ²⁰Эгер де Мен жинлени Аллагьны къудраты булан къувалай бусам, шо Аллагьны гьакимлигини бир белгисидир.

²¹Гючлю бир адам оьзюню уьюн савут булан сакълай буса, ону мюлкюне къоркъунч ёкъдур. ²²Шо адамдан да гючлю бириси огъар чапгъын этип, ондан уьстюн гелсе, шо заман ону аркъа таягъан бары да савутун алыр ва мюлкюн де сюйген кюйде пайлар.

²³Мени булан тюгюллер Магъа къаршылардыр, Мени булан жыймайгъанлар яягъанлардыр.

²⁴Адамны ичинден чыкъгъан сонг, жин къургъакъ дангылларда айлана, оьзюне сыйынма ер ахтара, амма тапмай. Сонг о: «Мен чыкъгъан уьюме къайтып бараман», – дей. ²⁵Къайтып гелгенде буса, о уьйню сибирилип, жыйылып таба. ²⁶Сонг барып оьзюнден де яман дагъы да етти жинни алып гелип, жин адамны ичине гирип яшай. Натижада, адамны гьалы алдагъысындан да бузукъ бола.

Герти насип

²⁷Иса бу сёзлени айтып турагъанда, халкъны арасындан бир къатын чыгъып, Огъар:

– Насиплидир Сени къурсагъында гётерип юрюген ва Сени эмдирген! – деп къычыра.

²⁸– Дагъы да насиплидир, Аллагьны каламын эшитип, ону кютегенлер, – деп жавап бере Иса.

Юнусну аламаты

²⁹Исаны айланасына дагъы да кёп адамлар жыйыла. Иса олагъа сёйлемеге башлай:

– Не ямандыр бу гьалиги наслу. О аламатлар ахтара, амма огъар Юнус пайхаммарны аламатындан башгъа аламат гёрсетилмес. ³⁰Ниневияны халкъына Юнус нечик аламат болгъан буса, Мен де, Инсанны Уланы, бу наслу учун шолай аламат болажакъман.

³¹Шебаны пача къатыны къыяматгюн туруп йиберип, бу наслуну айыплажакъ, неге тюгюл Сулайманны гьакъыллы сёзлерине тынгламакъ учун, о дюньяны бир къырыйындан гелген. Гьали буса Сулаймандан да уллусу мундадыр! ³²Къыяматгюн ниневиялы адамлар, гьалиги наслу булан туруп йиберип, о наслуну айыплажакълар. Неге тюгюл де, Юнусну сёйлевюнден сонг олар товба этгенлер. Гьали буса Юнусдан да уллусу мундадыр.

Къаркъараны чырагъы

³³– Яллайгъан чыракъны бирев де яшыртгъын ерге я савутну тюбюне салмас. Гирегенлер ярыгъын гёрсюн учун, ону бийик ерге салыр. ³⁴Гёз къаркъара учун бир чыракъ йимикдир. Эгер гёзлеринг сав буса, къаркъаранг бютюнлей ярыкъдан толур. Эгер гёзлеринг бузукъ болса, къаркъарангны къарангылыкъ къуршар. ³⁵Шолайлыкъда, къара, ичингдеги ярыкъ къарангылыкъгъа айланып къалмасын! ³⁶Эгер бютюн къаркъаранг ярыкъдан толгъан буса ва сенде бир де къарангы ер ёкъ буса, чыракъ оьзюню шавласы булан ярыкъ берегени йимик, бютюн къаркъаранг да ярыкъ болуп къалажакъ.

«Адаршай сизге, фарисейлер»

³⁷Иса сёйлеп битгенде, бир фарисей Ону тюш ашгъа чакъыра. Иса барып уьйню ичине гирип олтура. ³⁸Ашны алдында Иса къолларын жувмагъанын гёрюп, фарисей бек тамаша бола. ³⁹Раббибиз огъар булай дей:

– Гьали сиз, фарисейлер, сукараланы ва бошгъапланы тыш ягъын таза сакълайсыз, ичигиз буса сутурлукъдан ва яманлыкъдан толуп тура. ⁴⁰Авлиялар! Тышын Ким яратгъан буса, ичин де О яратмагъанмы? ⁴¹Сиз оьзюгюзню бар затыгъыздан пакъырлагъа садагъа беригиз, шо заман сизин бары да затыгъыз таза болур.

⁴²Адаршай сизин гьалыгъызгъа, гьей фарисейлер! Нананы, гийиготну ва гьар тюрлю яшылчаланы ондан бир пайын секет чыгъарып бересиз, адилликни ва Аллагьны сюювюню гьакъында буса ойлашмайсыз. Бу агьамиятлы затланы юрютмеге герексиз, бирисилерин де унутуп къойма герек тюгюлсюз!

⁴³Адаршай сизин гьалыгъызгъа, гьей фарисейлер! Синагогларда тёрге чыгъып олтурмагъа сюесиз, базар майданларда адамлар гьюрметлегенни сюесиз.

⁴⁴Адаршай сизин гьалыгъызгъа! Сиз уьстюнден адамлар билмей таптап турагъан белгисиз бир къабурлар йимиксиз.

⁴⁵Шо заман дин алимлерден бириси Огъар къаршы чыгъып:

– Устаз, булай сёйлеп, Сен бизин де хатирибизни къалдырасан, – дей.

⁴⁶Иса огъар:

– Адаршай сизин де гьалыгъызгъа, гьей дин алимлер! Сиз инсанлагъа къатты дин талаплар салып, оланы уьстюне авур, кютмеге къыйынлы намусланы саласыз. Оьзюгюз буса оланы кютмек учун бармагъыгъызны сама тербетмеге де сюймейсиз.

⁴⁷Адаршай сизин гьалыгъызгъа. Сиз пайхаммарлар учун зияратлар ишлейсиз. Оланы буса сизин ата бабаларыгъыз оьлтюрген. ⁴⁸Шолайлыкъда, сиз ата бабаларыгъыз этгенине рази болуп къаласыз, неге тюгюл пайхаммарланы олар оьлтюргенлер, сиз буса о пайхаммарлагъа зияратлар ишлейсиз. ⁴⁹Шону учун Аллагь булай терен ойлу сёзлени айтгъан: «Мен ягьудилени ва дин алимлени янына пайхаммарлар ва элчилер йибережекмен, оланы бирлерин оьлтюрежеклер, башгъаларын буса гьызарлажакълар».

⁵⁰Шогъар гёре дюнья яралгъандан берли бары да пайхаммарланы тёгюлген къаны учун Аллагь бу наслудан жавап талап этежек. ⁵¹Гьабилни къанындан башлап, ибадатхананы къурбанлыкъны салагъан ерини де, Сыйлы Ерини де арасында оьлтюрюлген Закарияны11:51 Гьабил пайхаммар Сыйлы Язывларда эсгерилеген оьлтюрювню биринчи къурбаны, Закария пайхаммар буса ахырынчыларындан бириси болуп токътайлар. къанына ерли тёгюлген бары да къан учун жавап талап этежек. Сизге айтаман: бары да зат учун бу наслудан жавап талап этилежек.

⁵²Адаршай сизин гьалыгъызгъа, гьей дин алимлер! Сиз Аллагьны илмусуну ачгъычларын алгъансыз, амма ону ичине не оьзюгюз гирмейсиз, неде гирме сюегенлени гирме къоймайсыз.

⁵³Шо заман Иса гете. Амма дин алимлер ва фарисейлер, Огъар ачувланып, бир хыйлы суаллар бермеге сюелер. ⁵⁴Исаны авзундан терс сёз къаравуллап, Ону айыпламагъа къаст этелер.

Экиюзлюлюкню гьакъында

¹Бу арада минглер булан адамлар жыйылып, бир бирине ябурулмагъа башлай. Иса башлап якъчыларына сёйлей:

– Фарисейлени маясындан, демек экиюзлюлюгюнден сакъ туругъуз. ²Бир яшыртгъын зат да билинмей къалмажакъ, бир сыр да ачылмай къалмажакъ. ³Къарангылыкъда сёйлегенигиз гюнню ярыгъында эшитилежек, уьйню ичинде шыбышлап айтгъаныгъызны къалкъыбашдан къалкъыгъа чыгъып къычырып айтажакълар.

«Бир Аллагьдан къоркъугъуз»

⁴– Сизге айтаман, къурдашларым: къаркъараны оьлтюрюп, ондан сонг дагъы бир зат да этип болмайгъанлардан къоркъмагъыз. ⁵Кимден къоркъма герекни Мен сизге гёрсетермен: гишини оьлтюрмеге ва оьлтюрген сонг жагьаннемге ташлама да гючю бар бир Аллагьдан къоркъугъуз. Сизге айтаман чы, Ондан къоркъугъуз! ⁶Беш жымчыкъны эки увакъ акъчагъа сатып бермейми? Аллагь буса оланы гьеч бирисин де унутмагъан. ⁷Сизин буса башыгъыздагъы бары да тюклеригиз саналгъан. Къоркъмагъыз! Бары да жымчыкълардан сиз хыйлы артыкъсыз.

⁸Сизге айтаман: инсанланы алдында Магъа ачыкъдан ачыкъ мюкюрлюк этген гьар кимге Аллагьны малайиклерини алдында Мен де, Инсанны Уланы, шолай мюкюрлюк этежекмен. ⁹Инсанланы алдында Мени инкар этген гьар кимни Аллагьны малайиклерини алдында Мен де инкар этежекмен. ¹⁰Инсанны Уланына къаршы сёйлегенден гечилмеге бола. Амма Аллагьны Ругьуна къаршы капир сёйлегенден гечилмес.

¹¹Сизин синагоглагъа башчыланы ва гьакимлени алдына гелтирген заманда, нечик ва не жавап бережегигизни яда не сёйлежегигизни гьайын этмегиз. ¹²Шо сагьатда не сёйлеме герекни сизге Аллагьны Ругьу уьйретер.

Гьайгев байны гьакъындагъы масал

¹³Халкъны арасындан бирев чыгъып, Исагъа:

– Устаз, мени агъама атамдан къалгъан варисликден пай берсин деп айтсана, – дей.

¹⁴Иса шо адамгъа:

– Гьей адам, сизге дуван этмеге яда сизин малыгъызны бёлмеге Магъа ким тапшургъан? – дей. ¹⁵Сонг барысына да:

– Къарагъыз, вёре, дамагькарлыкъдан сакъ болугъуз, неге тюгюл инсанны яшаву ону малыны кёплюгюнден асылы болмай, – дей.

¹⁶Иса олагъа булай бир масал айта:

– Бир бай гишини топурагъы яхшы тюшюм берген. ¹⁷«Гьали мен не этейим? Тюшюмюмню салмагъа ерим ёкъ чу», – деп ойлаша о. ¹⁸Сонг о: «Булай этейим: гьамарларымны бузуп, дагъы да уллуларын ишлейим, бары да ашлыгъымны ва бютюн байлыгъымны онда жыяйым». ¹⁹Оьзюме де айтайым: «Гьали сени кёп йыллагъа топлангъан хыйлы байлыгъынг бар, энни рагьатлан, аша, ич, кеп чек», – деп токъташа.

²⁰Амма Аллагь огъар: «Гьей гьайгев! Бу гече гелип сени жанынг алынажакъ, сен жыйгъан зат кимге къалажакъ?» – дей.

²¹Аллагь учун тюгюл, оьзю учун байлыкъ топлайгъан гьар бир адамны ахыры шолай болажакъ.

Къоркъмай турмакъны гьакъында

²²Иса якъчыларына булай дей:

– Шогъар гёре сизге айтаман: яшамакъ учун не ашажагъыгъызны, чархыгъыз учун не гиежегигизни де гьайын этмегиз. ²³Яшав ашдан, чарх да опуракъдан артыкъдыр. ²⁴Къаргъалагъа бир къарагъыз чы: олар я чачмайлар, я ормайлар, оланы я гьамарлары, я беженлери ёкъ, тек оланы Аллагь ашатып сакълай. Сиз къушлардан хыйлы да артыкъсыз чы! ²⁵Башгъа къайгъы этмек булан къайсыгъыз оьмюрюгюзню бираз сама да узатып болажакъсыз? ²⁶Шолай бир гиччи затны да этип болмай бусагъыз, къалгъан затланы не учун гьайын этесиз?

²⁷Авлакъ чечеклени нечик оьсегенине бир къарагъыз чы: не загьмат тёкмейлер, неде йип ийирмейлер. Амма сизге айтаман: Сулайман оьзюню инг макъталгъан заманында да оланы бири йимик де гийинмеген. ²⁸Эгер бугюн авлакъда оьсюп, тангала ялламагъа ташланып къалагъан отну сама Аллагь шолай гийиндиреген болгъан сонг, гьей имандан языкълар, сизин дагъы да артыкъ гийиндирмежекми? ²⁹Сиз не ашажагъыгъызны ва не ичежегигизни ахтарып айланмагъыз ва шогъар авара болмагъыз. ³⁰Бу дюньяны бары да имансыз халкълары шоланы гьайын этип айланалар. Сизин Атагъыз буса сизге шолар бары да тарыкъ экенни биле. ³¹Сиз Аллагьны гьакимлигине таби болмагъа да къаст этигиз. Къалгъан затланы барысын да сизге О Оьзю бережек.

³²Къоркъма, гьей Мени гиччи сиривюм. Неге тюгюл де, сизин Атагъызны рагьмулу буйругъу шолай: сизге Оьзюню гьакимлигини тюбюнде яшамагъа имканлыкъ бережек. ³³Бар чакъы затыгъызны сатып, пакъырлагъа садагъа этип беригиз. Оьзюгюзге кёклерде тозулмайгъан киселер ва арты битмейген байлыкълар гьазирлегиз. Онда уручу ювукълашмас ва ону гюе ашап бузмас. ³⁴Неге тюгюл де, байлыгъыгъыз къайда буса, юрегигиз де шонда болажакъ.

Гьазир болуп турув

³⁵– Даим гьазир кюйде туругъуз: сизин беллеригиз байланып ва чыракъларыгъыз янып турсун. ³⁶Оьзюню есини тойдан къайтмакълыгъын къаравуллайгъан къуллукъчулагъа ошагъыз: гелип эшикни къакъгъандокъ, шоссагьат ону ачыгъыз. ³⁷Еси гелген заманда, уяв табулажакъ къуллар насиплидир. Гертисин сёйлеймен сизге: чечинип, о уьстюне къуллукъчуланы опуракъларын гиежек, оланы тепсиде олтуртажакъ, гелип, оьзю олагъа къуллукъ этежек. ³⁸Эгер гечортада ва дагъы да геч гелип, о оланы уяв тапса, шо къуллар насиплилердир. ³⁹Билип къоюгъуз: эгер уьй есине уручуну къачан гележеги белгили эди буса, о уручуну уьюне гирмеге къоймас эди. ⁴⁰Шо саялы сиз де гьазир болуп туругъуз. Инсанны Уланы сиз къаравулламайгъан бир заманда гелип къалажакъ.

⁴¹– Я Раббим, бу масалны Сен янгыз бизге айтамысан яда бары да къалгъанлагъа да айтамысан? – деп сорай Петер Огъар.

⁴²Рабби Иса булай дей:

– Оьзге къулларына заманында аш сув берип къарасын деп, оланы уьстюнде еси къоюп гетген инамлы ва англавлу къул йимик болугъуз. ⁴³Еси уьюне къайтгъанда, шолай ишлей туруп табулгъан къул насиплидир. ⁴⁴Гертисин сёйлеймен сизге: еси ону оьзюню бютюн малыны мюлкюню уьстюне салажакъ. ⁴⁵Эгер шо къул оьз оьзюне: «Есим тез гелмежек», – деп айтып, къулланы ва къаравашланы тюймеге, оьзю буса ашап ичип, эсирип айланса, ⁴⁶о къулну еси гёзлемейген бир гюн, билмейген бир сагьатда гелип къалажакъ. Ону къатты кюйде жазалажакъ, имансызлар булан бир къысматгъа тарытажакъ. Онда йылав яс болажакъ, тишлер къыжыражакъ.

⁴⁷Есини мурадын билип, ону кютмеге къарамайгъан къул буса кёп тююлежек. ⁴⁸Билмей туруп такъсырланма тюшеген иш этгени буса аз тююлежек. Кимге кёп берилген буса, ондан кёп де талап этилежек. Кимге кёп инанылгъан буса, ондан кёп де къаравулланажакъ.

Иса учунгъу эришивлюклер

⁴⁹– Мен дюньягъа от яндырмагъа гелгенмен, о къызышып янгъанны нече де сюемен. ⁵⁰Мен кёп уллу азаплар чегежекмен. Шо яшавгъа чыкъгъынча, Мени юрегим зарланып туражакъ. ⁵¹Мен бу дюньягъа парахатлыкъ бермеге гелгенмен деп ойлаймысыз? Тюгюл деймен сизге, айрылыв гелтирмеге гелгенмен. ⁵²Гьалиден сонг бир уьйде яшайгъан беш адам бир биринден айры болажакъ: уьчев экевге къаршы, экев уьчевге къаршы болажакъ. ⁵³Атасы уланына къаршы, уланы атасына къаршы, анасы къызына къаршы, къызы анасына къаршы, къайнанасы гелинине къаршы, гелини къайнанасына къаршы болажакъ.

Заманны белгиси

⁵⁴Иса халкъгъа булай дей:

– Гюнбатышдан булут гётерилип гелегенин гёрген заманда, сиз шоссагьат: «Янгур болажакъ», – деп айтасыз ва шолай болма да бола. ⁵⁵Къыбладан ел уьфюреген заманда: «Яллав болажакъ», – деп айтасыз, шолай болма да бола. ⁵⁶Гьей экиюзлюлер! Ерге ва кёкге къарап, чакъ нечик болажагъын англап билесиз, гьалиги заманны англамагъа неге болмайсыз дагъы?

⁵⁷Оьзюгюз учун не зат яхшы экенни неге оьзюгюз айырып болмайсыз? ⁵⁸Оьзю булан эришген адам булан дуванханагъа барагъанда, ону булан ёлда ярашмагъа къаст эт. Ёгъесе, о сени дуванчыны янына гелтирер, дуванчы да сени туснакъчыны къолуна берер, туснакъчы да сени туснакъгъа салар. ⁵⁹Сагъа айтаман: лап ахырынчы нохуратынга ерли борчунгну бермесенг, сен туснакъдан чыкъмассан.

Товбаны гьакъында

¹Шо заман биревлер гелип, Исагъа бир нече галилеялыланы гьакъында айталар. Пилат оланы ибадатханада къурбан соягъан заманында оьлтюрген болгъан. ²Иса олагъа:

– Олагъа шолай болгъанлыгъы къалгъан бары да галилеялылардан эсе оланы гюнагьы артыкъ экени саялы деп ойлашамысыз? ³Тюгюл, башгъаланыкинден оланы гюнагьы кёп тюгюл деп айтаман Мен сизге. Амма товба этмесегиз, барыгъыз да олар йимик дагъытылып къалажакъсыз! ⁴Яда уьстюне Силогьам къала авуп оьлген о он сегиз адам Ерусалимде яшайгъанланы барысындан да артыкъ гюнагьлы болгъан деп ойлашамысыз? ⁵Тюгюл деп айтаман Мен сизге. Амма товба этмесегиз, барыгъыз да олар йимик дагъытылып къалажакъсыз! – дей.

Емиш бермейген терек

⁶Иса олагъа булай бир масал айта:

– Биревню юзюм бавунда орнатылгъан бир инжир тереги болгъан. О гелип, ондан емиш излей, тек тапмай. ⁷Сонг барып юзюмчюге айта: «Бу инжир терекден емиш излеп гелегеним ва тапмайгъаным муна бу уьчюнчю йыл. Гесип ташла муну. Бу негьакъ ерни елеп не эте?»

⁸Бавчу огъар: «Бийим! Муну бу йыл да къоюп къарайыкъ, мен ону айланасын къазып ва покълукъ тёгюп кюйлермен, ⁹къарайыкъ, гелеген йыл емиш бермесми экен. Эгер бермесе, гесерсен», – деп жавап бере.

Сонгугюн бир къатынны сав болуву

¹⁰Иса синагогланы биринде сонгугюн Аллагьны каламын англатып тура болгъан. ¹¹Онда он сегиз йылны узагъында ичинде зайыплыкъны жини булангъы бир къатын болгъан. Ону бели бюкленип къалгъан ва язылып болмай болгъан. ¹²Иса ону гёргенде, чакъырып, огъар:

– Гьей къатын, сен гьали аврувунгдан сав болажакъсан, – дей.

¹³Иса къатынны уьстюне къолларын сала. О шоссагьат язылып, Аллагьгъа макътавлар этмеге башлай. ¹⁴Синагогну башчысы, Иса сонгугюн адамланы сав этгени саялы къазапланып:

– Ишлемеге герекли алты гюн бар. Шогъар гёре сав болмакъ учун сонгугюн тюгюл, шо гюнлерде гелигиз, – дей.

¹⁵Рабби Иса огъар:

– Гьей экиюзлюлер! Сизин биригиз де сонгугюн оьгюзюгюзню яда эшегигизни отлукъдан чечип, сув ичирме элтмеймисиз? ¹⁶Бу къатынны буса муна он сегиз йылны узагъында иблис байлап сакълагъан. Муну, Ибрагьимни наслусундан болгъан къатынны, сонгугюн13:16 Сонгугюн – ягьудилерде сыйлы саналагъан гюн. Мусаны Къанунуна гёре, шо гюн Аллагьгъа ибадат этмекден оьзге ишни кютмек гери урула болгъан. Сёзлюкге де къара. шо байлавун чечме герекмейми эди дагъы? – деп жавап бере.

¹⁷Иса бу сёзлени айтгъанда, Огъар къаршы чыкъгъанлар барысы да уяла. Бютюн халкъ Ону бары да макътавлу ишлеринден сююне.

Гиччинев урлукъ ва мая

¹⁸Иса булай дей:

– Аллагьны гьакимлик этивюн не зат булан тенглешдирме бола? Ону Мен негер ошатаман? ¹⁹Айтайыкъ, муна бир гиччинев урлукъ. Бир адам ону алып, оьзюню бавуна орната, о буса оьсюп, бир уллу терек бола. Къушлар гелип, ону бутакъларында уялар тиге.

²⁰Дагъы да Иса:

– Аллагьны гьакимлик этивюн дагъы да не зат булан тенглешдирме бола? ²¹Бир къатынгиши уьч оьлчев унну ичине къошгъан бир увуч маягъа ошайдыр. Шо бары да хамурну гёпюрте, – дей.

Тар къапу

²²О Ерусалимге барагъан ёлунда, шагьарлардан ва юртлардан оьтюп, адамлагъа Аллагьны каламын англатып юрюй. ²³Бирев Огъар:

– Я Раббим, аз адамдан къайрылар къутгъарылмажакъмы? – деп сорай.

²⁴Иса булай дей:

– Тар къапудан гирмеге къаст этигиз, неге тюгюл, сизге айтаман, кёплер гирмеге сюежеклер, тек болмажакълар. ²⁵Уьй еси туруп къапуну япгъанда, сиз къырдан туруп къапуну къакъмагъа башлап: «Я есим, ач бизге!» – деп айтажакъсыз. О буса сизге: «Сизин танымайман, сиз къайдансыз?» – деп соражакъ. ²⁶О заман сиз: «Биз Сени булан бирче ашап ичип турдукъ ва Сен бизин орамларда уьйретдинг», – демеге башлажакъсыз. ²⁷О да сизге: «Мен сизин танымайман, сиз къайдансыз? Менден ари гетигиз, сиз барыгъыз да яманлыкъ этегенлерсиз!» – деп айтажакъ.

²⁸Ибрагьимни, Исгьакъны, Якъубну ва бары да пайхаммарланы Аллагь гьакимлик этеген ерде, оьзюгюз буса ондан къуваланып къырда къалгъаныгъызны гёрген заманда, онда йылав яс этежексиз ва тишлеригизни къыжыратажакъсыз. ²⁹Гюнтувушдан ва гюнбатышдан, темиркъазыкъдан ва къыбладан Аллагь гьакимлик этеген ерге гелип, тепсини айланасында олтуражакълар. ³⁰Гьали ахырынчы болгъанлар шо заман биринчилер болажакълар ва гьалиги биринчилер буса ахырынчылар болажакълар.

Ерусалимге яс этив

³¹Шо заман бир нече фарисей гелип, Огъар:

– Сен мундан чыгъып гетме герексен. Гьирод Сени оьлтюрме сюе, – дейлер.

³²Иса олагъа булай дей:

– Барып шо тюлкюге айтыгъыз: Мен бугюн де, тангала да жинлени къувалажакъман ва адамланы сав этежекмен, уьчюнчю гюн буса ишлеримни битдирежекмен. ³³Сонг да Мен бугюн, тангала ва бирисигюн ёлумну узатма герекмен, неге тюгюл пайхаммар Ерусалимден тышда оьлтюрюлмеге болмай.

³⁴Гьей Ерусалим! Пайхаммарланы оьлтюреген ва оьзюнге багъып йиберилгенлени таш урушгъа тутагъан Ерусалим! Къуш оьзюню балаларын къанатларыны тюбюне жыягъанда йимик, Мен де сени авлетлерингни нече керен жыймагъа сюйген эдим, амма сиз жыйылма сюймедигиз! ³⁵Гьали, Ерусалим, Аллагь сени къоюп гетежек. Сагъа айтаман: «Раббибизни атындан гелегенге Аллагьны яхшылыгъы болсун!» – деп сен айтажакъ заман болгъунча, Мени дагъы гёрмежексен.

Иса бир фарисейни уьюнде

¹Бир керен сонгугюн Иса лап белгили фарисейлени бирини уьюне тюш аш ашамагъа бара. Онда болгъанлар Огъар тергев этелер. ²Шонда Ону къаршысында сув тюшюп авруйгъан бир адам олтургъан болгъан. ³Иса дин алимлеге ва фарисейлеге:

– Сонгугюн адамланы сав этмеге ихтияр берилеми яда берилмейми? – деп сорай.

⁴Олар пысып туралар. О адамгъа къолун тийдирип, Иса ону сав этип, уьюне йибере. ⁵Иса олагъа булай дей:

– Эгер сонгугюн сизин биригизни уланыгъыз яда оьгюзюгюз йыгъылып, къуюгъа тюшюп къалса, ону гьазиринде чыгъармасмы эдигиз? ⁶Олар Исаны бу суалына гьеч жавап къайтарып болмай къалалар.

⁷Чакъырылып гелген къонакълар тёрге чыгъып олтурагъанын гёрюп, Иса олагъа булай бир масал айта:

⁸– Сени бирев тойгъа чакъырса, тёр якъгъа чыгъып олтурма, балики, чакъырылгъанланы арасында сенден де гьюрметли бириси болмагъа ярай. ⁹Шо заман сени де, ону да чакъыргъан той еси ювугъунга гелип: «Туруп, бу ерни бу адамгъа бер», – деп айтар. Шо заман биябур болуп, лап артдагъы ерге чыгъып олтурмагъа борчлу болурсан.

¹⁰Чакъырылып баргъанда буса, сени чакъыргъан адам ювугъунга гелип: «Ювугъум! Тёрге чыгъып олтур», – деп айтсын учун, артдагъы ерде олтур. О заман оьзюнг булан олтургъанланы арасында сен абурлу болурсан. ¹¹Неге тюгюл де, оьзю оьзюн оьр тутагъан гьар ким тёбен болажакъ, тёбен тутса, оьрленежек.

«Кимни къонакъ чакъырма тюше?»

¹²Оьзюн чакъыргъан фарисейге Иса дагъы да булай дей:

– Эгер къушлукъ аш яда тюш аш эте бусанг, не ювукъларынгны, не къардашларынгны, не бай хоншуларынгны чакъырма, неге тюгюл олар да сени чакъырар ва сагъа гьагъын къайтарар. ¹³Къонакълыкъ этегенде, пакъырланы, сакъатланы, акъсакъланы, сокъурланы чакъыр. ¹⁴Муна шо заман сагъа Аллагьны яхшылыгъы болур: олар сагъа ону гьагъын къайтарып болмас. Муъминлени тирилтеген заманда буса, сагъа ону гьагъы къайтарылажакъ.

Уллу къонакълыкъны гьакъында

¹⁵Шону эшитип, къонакълардан бириси Исагъа:

– Насиплидир Аллагь гьакимлик этеген янгы дюньяда Ону къонакълыгъында ортакъчылыкъ этежеклер! – дей.

¹⁶Иса огъар булай дей:

– Бир адам, уллу къонакълыкъ этмеге сююп, кёп къонакълар чакъыргъан болгъан. ¹⁷Тепсиде олтурмагъа вакъти гелгенде, чакъырылгъанлагъа: «Гелигиз, бары да зат гьазир болду», – деп айтмакъ учун, о къулун йибере.

¹⁸Барысы да, бир бири булан сёйлешгенде йимик, багъышлап къоймакъны тилемеге башлайлар. Биринчиси: «Мен бир ер сатып алгъанман, барып шогъар къарамагъа герекмен. Тилеймен сагъа, мени багъышлап къой», – деп айтып гете. ¹⁹Экинчиси: «Мен беш жут оьгюз сатып алгъанман, шоланы сынап къарамагъа бараман. Тилеймен сагъа, мени багъышлап къой», – дей. ²⁰Уьчюнчюсю: «Мен янгы къатын алгъанман, шо саялы гелип болмайман», – дей.

²¹Къайтып гелип, къул шону оьзюню есине билдире. Шо заман ачувлангъан уьй еси: «Тез барып, шагьарны орамларындагъы ва тыгъырыкъларындагъы бары да пакъырланы, сакъатланы, акъсакъланы ва сокъурланы мунда жыйып гелтир», – деп буюра къулуна. ²²«Бийим, сен буюргъан кюйде этгенмен, тепсиде дагъыдалагъа олтурма ерлер бар», – деп жавап бере къул. ²³Шо заман еси къулуна: «Барып ёл бойлардан ва чыр тюплерден ахтарып къара, адамлар гелеген кюй болсун, уьюм халкъдан толсун. ²⁴Муна айта тураман сагъа: шо алда чакъырылгъанлардан бириси де мени уьюмде тепсиде олтурмажакъ», – дей.

Исаны якъчылары

²⁵Иса булан бирге кёп адам гетип бара болгъан. Бурулуп къарап, Иса олагъа булай дей:

²⁶– Эгер яныма гелегенлер оьзюню атасындан, анасындан, къатынындан ва яшларындан, агъа инилеринден ва къызардашларындан, гьатта оьзюню яшавундан эсе Мени артыкъ сюймей буса, о якъчым болуп болмас. ²⁷Оьзюню хачын14:27 Оьлюм дуван гесилген адам оьлтюрюлеген ерге ерли хачын оьзю гётерип юрюй болгъан. Бу аятда «хачын гётермек» деген сёз тагъым гёчюм маънасында къоллангъан. Сёзлюкге де къара. да гётерип, Мени артыма тюшмейген адам Мени якъчым болуп болмас.

²⁸Сизин биригиз, бийик къала къурмагъа сюйгенде, ону тамамламакъ учун, тарыкълы харжы бармы ёкъму деп, бир алдын олтуруп гьисабын этмесми? ²⁹Шолай болмаса, о кюрчюсюн салып, ишин битдирип болмай къалар. Шо заманда ону гёргенлер барысы да огъар кюлеп: ³⁰«Бу адам къурмагъа чы башлады, амма битдирмеге гючю етишмеди», – деп сёйлемеге башламасмылар?

³¹Яда бир пача башгъа пачагъа къаршы дав этмеге бара буса, он минг асгер булан о оьзюню уьстюне гелеген йигирма минг асгерге гючю чатармы яда чатмасмы деп, бир алдын олтуруп гьисап этмесми? ³²Гючю чатмай деп гьисап эте буса, огъар элчилер йиберип, о ярашывлукъ этмекни тилер. ³³Сиз де шолай: бары да бар ёгъугъузну инкар этмесегиз, Мени якъчым болуп болмассыз.

Татыву ёкъ туз

³⁴– Туз – яхшы зат. Амма туз тузлу татывун тас этсе, огъар тузлу татывну не булан бермеге болур? ³⁵О шо заман бир затгъа да ярамайгъан болур, ону гьатта топуракъгъа кюйлевюч гьисапда къошмагъа да ярамас. Ону ташлап къоярлар. Къулакълары барлар эшитсинлер!

Тас болгъан къойну масалы

¹Исагъа тынгламакъ учун, бир керен Ону янына бир кёп ясакъчылар ва башгъа гюнагьлылар гелелер. ²Фарисейлер ва дин алимлер буса:

– Бу Адам гюнагьлыланы къабул эте ва гьатта олар булан бирче олтуруп ашай, – деп кант эте.

³Шо заман Иса олагъа булай бир масал айта:

⁴– Айтайыкъ, сизин биригизни юз къоюгъуз бола, оланы да бири тас болуп къала. Къалгъан токъсан тогъузун авлакъда да къоюп, тас болгъаны табулгъанча, ону артындан излемеге бармасмы эдигиз? ⁵Тапгъанда буса, ондан сююнюп, ону инбашыгъызгъа гётермесми эдигиз? ⁶Уьйге къайтгъан заманда, ювукъларыгъызны ва хоншуларыгъызны да чакъырып: «Мени булан бирче сиз де сююнюгюз, мен тас болгъан къоюмну тапгъанман», – деп айтмасмы эдигиз? ⁷Сизге муну айтагъаным – къоймагъа тарыкъ гюнагь ишлери ёкъ токъсан тогъуз муъминден эсе, товба этген бир гюнагьлы учун кёклерде сююнч артыкъ болажакъ.

Тас болгъан акъчаны масалы

⁸– Яда, айтайыкъ, бир къатынны он гюмюш акъчасы бола. Ону бир акъчасы тас болуп къала. Шо къатын, чыракъ да ягъып, уьюн сибирип, ону тапгъынча, тындырыкълы кюйде излемесми? ⁹Тапгъанда буса, къурдашларын ва хоншуларын да чакъырып: «Мени булан бирче сююнюгюз, мен тас болгъан акъчамны тапдым», – деп айтажакъ о. ¹⁰Инаныгъыз Магъа, товба этген бир гюнагьлы учун Аллагьны малайиклерини де шолай сююнчю болажакъ.

Тас болгъан уланны масалы

¹¹– Бир адамны эки уланы бола. ¹²Оланы гиччиси атасына: «Атам, мюлкюнгню магъа тиеген пайын бёлюп бер», – дей. Атасы да мюлкню уланларыны арасында пайлай.

¹³Бир нече гюнден сонг гиччи уланы, бары да затын да сатып ва акъчасын да алып, йыракъ бир элге чыгъып гете. Онда пасат яшав сюрюп, бютюн барын ёгъун пуч эте. ¹⁴Бар чакъы затын пуч этип битгенден сонг, о уьлкеде уллу ачлыкъ бола. Гиччи уланы тарчыкъ гьалгъа тюшмеге башлай. ¹⁵Шондан сонг о барып шо уьлкеде яшайгъанланы бирини алдында ялчы бола, о да ону авлакъгъа донгузларын сакълама йибере. ¹⁶О улан донгузлагъа береген ем булан къарнын толтурмагъа да рази бола, тек огъар шону да бирев де бермей.

¹⁷Сонг о бир керен ойлашып, оьз оьзюне булай айтып сёйлей: атамны нечакъы ялчылары бар, оланы барысыны да тойгъунча ашама ашы бар, мен буса мунда ачымдан оьле тураман! ¹⁸Атамны янына барып, огъар: «Атам! Мен Аллагьны ва сени алдынгда гюнагь иш этгенмен, ¹⁹мен дагъы сени уланынгман деп айтмагъа тийишли тюгюлмен. Мени оьзюнгню ялчыларынгдан бириси деп гьисап этип къой», – деп айтайым.

²⁰О шоссагьат къайтып атасыны янына гете. Хыйлы арекденокъ да ону гелегенин гёрюп, атасы огъар языкъсына. Чабып барып, ону бойнундан къучакълап оьбе. ²¹Уланы огъар: «Атам! Мен Аллагьны ва сени алдынгда гюнагь иш этгенмен ва дагъы сени уланынгман деп айтмагъа тийишли тюгюлмен», – дей. ²²Атасы буса оьзюню къулларына: «Тез болугъуз! Инг яхшы гийимлер де гелтирип, муну гийиндиригиз, бармагъына юзюк ва аякъларына аякъгийимлер беригиз. ²³Семиз бир тана гелтирип союгъуз: ашап йыбанайыкъ. ²⁴Неге тюгюл де, бу мени уланым. Бу оьлген эди, гьали тирилген, тас болгъан эди, гьали табулгъан», – дей. Олар ашап ичип, йыбанмагъа башлайлар.

²⁵Ону уллу уланы шо заман авлакъда болгъан. Къайтывда, уьйге ювукъ болгъанда, о бир йырлав ва бийив тавушлар эшите. ²⁶Къуллукъчулардан бирисин чакъырып, о: «Бу не зат болмагъа бола?» – деп сорай. ²⁷Къуллукъчу огъар: «Сени ининг къайтып гелген. О сав саламат къайтгъаны саялы, атанг огъар семиз бир тана сойгъан», – деп жавап бере. ²⁸О ачувлана ва уьйге гирмеге сюймей. Атасы буса чыгъып, ону чакъыра. ²⁹О да атасына: «Муна, мен сени бир къулунг йимик болуп сагъа ишлейгеним нечесе йыллар бола. Мен бир де сени буйругъунгдан чыкъмагъанман. Амма сен буса, къурдашларым булан йыбансын деп, магъа бир улакъ сама да бермегенсен. ³⁰Сени бу уланынг, пасат къатынлар булан кеп чегип юрюп, оьзюню бютюн барын ёгъун да пуч этип гелген заманда, сен огъар семиз бир тана сойгъансан!» – деп жавап бере. ³¹Атасы огъар: «Балам! Сен даим мени булансан, мени бютюн байлыгъым да сеникидир. ³²Бу ининг оьлюп тирилгени ва тас болуп табулгъаны саялы, сагъа сююнмеге ва йыбанмагъа герек эди чи», – дей.

Герти байлыкъ

¹Иса якъчыларына булай дей:

– Бир бай гишини уьй къуллукъчусу болгъан. Шо къуллукъчу ону малын пуч эте деп байгъа хабар геле. ²Къуллукъчуну чакъырып, еси огъар: «Сени гьакъынгдан мен эшитеген бу не хабардыр? Сен юрютеген ишни гьакъында гьисап бер, дагъы сен уьйню ишин юрютмеге болмайсан», – дей. ³О заман къуллукъчу: «Гьали мен не этмеге герекмен? Есим уьй къуллукъ юрютювден мени тайдыра: ер къазып болмайман, тиленмеге уяламан. ⁴Гьа, уьй къуллукъ юрютювден мен тайдырылгъан заманда, мени башгъалар оьзлени уьйлерине къабул этсин учун, не этме герекни билемен», – деп ойлаша.

⁵Оьзюню есине борчлуланы гьарисин гезик булан чакъырып, биринчисине: «Сен мени есиме нечакъы борчлусан?» – деп сорай. ⁶О: «Юз бёчке зайтун май», – деп жавап бере. Огъар: «Муна сени шагьатнаманг, тез ал, элли деп яз», – дей. ⁷Сонг бирисине сорай: «Сен нечакъы борчлусан?» О: «Минг дорба будай», – деп жавап бере. Огъар да: «Муна сени шагьатнаманг, сегиз юз деп яз», – дей. ⁸Гьакъыллы кюйде иш гёргени учун, еси гьарам къуллукъчусун макътай. Гертилей де, бу дюньяны адамлары оьзлер йимиклер булангъы ишлерде нюрню адамларындан эсе хыйлы да гьакъыллы.

⁹Мен сизге айтаман: бу пана дюньяда сизге берилген байлыкъдан пайдаланып, оьзюгюзге къурдашлар къазанып къоюгъуз. Неге тюгюл де, бу дюньяда къазангъан чакъы бары да малыгъыздан магьрюм къалгъан заманда, даимлик уьйде сиз сююп къабул этилежексиз. ¹⁰Аз затда гьалал болгъан кёпде де гьалалдыр, аз затда гьалал тюгюл буса, кёпде де гьалал тюгюлдюр. ¹¹Эгер сизге бу дюньяны байлыгъын инанып тапшурма ярамай буса, герти байлыкъны сизге ким инанып къояжакъ? ¹²Эгер сизге башгъа гишини малын инанып къоймагъа ярамай буса, оьзюгюзнюкин сизге ким берир?

¹³Гьеч бир къуллукъчу бир вакътини ичинде эки гьакимге къуллукъ этме болмас: о бирин сюежек, башгъасын буса сюймежек; я бирине амин болажакъ, башгъасына буса намартлыкъ этежек. Сиз де эки затгъа – Аллагьгъа да, байлыкъгъа да бирче къуллукъ этме болмассыз.

¹⁴Акъчагъа сутур фарисейлер, бары да бу сёзлени эшитип, Исаны уьстюнден кюлеме башлайлар. ¹⁵Иса олагъа булай дей:

– Сиз инсанланы алдында оьзюгюзню муъминлер этип гёрсетмеге сюесиз, амма Аллагь сизин юреклеригизни биле. Инсанланы алдында оьр даражалы саналагъан зат Аллагьны алдында жиргенч затдыр.

¹⁶Мусаны Къануну ва пайхаммарланы девюрю Ягьияны заманына ерли болгъан. О замандан берли Аллагьны гьакимлиги гьакъда Сююнч Хабар билдириле ва гьар ким шо гьакимликни тюбюне тюшмеге бек къаст эте. ¹⁷Амма Къанундан бир гьарп тайгъынча, кёк ва ер ёкъ болур.

¹⁸Оьзюню къатынындан айырылып, башгъа къатын алмакъ ва шолай да эринден айрылгъан къатын булан уьйленмек зина этивге тенг геле.

Бай адам ва Лазар

¹⁹– Бир бай адам болгъан. Пача гийимлер де гийип, о кепи гелгенни этип яшап тура. ²⁰Лазар деген бирдагъы бир пакъыр адам болгъан. Къотурлагъа да батып, о байны къапусуну алдында ятып тура. ²¹О байны тепсисинден къайтгъан ашлар булан къарнын тойдурмагъа умут эте. Гьатта итлер гелип ону яраларын ялай. ²²Пакъыр оьле, малайиклер ону Ибрагьимни янына элтелер. Бай да оьле, ону да гёмелер.

²³Бай гиши жагьаннемде азап чегип турагъан заманда, бирден гёзлерин ачып къарап, йыракъда Ибрагьимни ва ону янында олтургъан Лазарны гёре. ²⁴«Гьей Ибрагьим атам! Магъа бир языкъсын, Лазарны йибер, барып бармагъыны учун сувгъа чомуп, мени тилимни бавукъ этсин. Мен бу от ялынны ичинде бек азап чегип тураман!» – деп къычыра бай. ²⁵Ибрагьим де огъар: «Гьей балам! Эсинге гелтир чи, оьз яшавунгда сен кёп кёп ниъматланы алдынг, Лазар буса янгыз азап гёрюп турду. Гьали буса о мунда кеп чеге, сен азап чегесен. ²⁶Ондан къайры да, бизин де, сизин де арабызда бек уллу бир къакъа бар. Мундан сизин якъгъа чыкъма сюегенлер де чыгъып болмажакълар, шолай ондан бизин якъгъа да чыгъып болмажакълар», – деп жавап бере.

²⁷Шо заманда бай: «Олай буса, атам, тилеймен сагъа, ону мени атамны уьюне йибер, ²⁸мени беш агъа иним бар, олар да азап береген бу ерге гелмесинлер деп, Лазар олагъа буварсын», – дей. ²⁹Ибрагьим огъар: «Оларда Мусаны ва пайхаммарланы Сыйлы Язывлары бар. Къой, агъа инилеринг оланы Сыйлы Язывларына гёре юрюсюнлер», – деп жавап бере. ³⁰Бай да: «Тюгюл, Ибрагьим атам. Оьлюлерден бирев сама оланы янына гелсе, олар товба этерлер», – дей. ³¹О заман Ибрагьим огъар: «Эгер агъа инилеринг Мусагъа ва пайхаммарлагъа тынгламай буса, оланы бирев де, гьатта оьлюлерден бири тирилсе де, инандырып болмаслар», – деп жавап бере.

Иман къардашдан гечив

¹Иса якъчыларына булай дей:

– Инсан оьзюн гюнагьгъа тартагъан затлардан къутулмагъа болмай, тек шо гюнагьгъа чакъырагъан адамны гьалына адаршай. ²Магъа аявлулардан бирин гюнагь ёлгъа салгъан гишини бойнуна тирменташ да тагъып, денгизге ташламакъ ону учун яхшы болар эди. ³Вёрегиз, сакъ болугъуз! Эгер иман къардашынг сагъа къаршы гюнагь иш этсе, огъар айып эт, эгер этеген гюнагь ишине гьёкюнсе, ондан геч. ⁴Эгер гюнде етти керен о сагъа къаршы гюнагь иш этип ва гюнде етти керен о сагъа: «Айыплыман, геч», – деп айтса, ондан геч.

Къулланы борчлары

⁵Шо заман элчилер Рабби Исагъа:

– Иманыбызны артдыр, – дейлер.

⁶Рабби Иса булай дей:

– Эгер сизин бир гиччинев урлукъ чакъы иманыгъыз бар эди буса, бу тут терекге: «Мундан чыгъып, денгизде орнатыл!» – деп айтсагъыз, о сизге таби болур эди.

⁷Айтайыкъ, сизин ер сюреген яда къойлар багъагъан бир къулугъуз бар. Къулугъуз авлакъдан къайтгъанда, огъар: «Тез гел, тепсиде олтур», – деп сиз къайсыгъыз айтарсыз? ⁸Терсине, огъар: «Магъа ахшамгъа аш гьазирле, мен ашайгъан ва ичеген заманны ичинде магъа къуллукъ этип тур, оьзюнг сонг ашарсан ва ичерсен», – деп айтмасмысыз? ⁹Оьзю кютме герекли буйрукъларыгъызны кютгени учун, къулунга сен баракалла бермессен чи? ¹⁰Сиз де шолай, сизге буюрулгъан бары да затны кютюп битген заманда: «Биз янгыз бир къулларбыз, биз оьзюбюзге этме тюшеген затны этип турдукъ», – деп айтыгъыз.

Яман гён аврувлуланы сав болуву

¹¹Ерусалимге барагъан ёлунда Иса Самария булан Галилеяны арасындагъы дазу бойдан оьте. ¹²Бир керен бир юртгъа гиреген заманда, Огъар яман гён аврувлу он адам къаршы бола. Олар йыракъда да токътап:

¹³– Иса, Устаз, бизге бир рагьму эт! – деп къычыра.

¹⁴О адамланы гёрюп, Иса олагъа:

– Барып дин къуллукъчуларыгъызгъа гёрюнюгюз, – дей.

Олар барагъанда, ёлдокъ да аврувундан тазаланалар. ¹⁵Олардан бири, оьзю сав болгъанын гёрюп, къычырып Аллагьгъа макътав эте туруп, гери къайта ¹⁶ва Исаны аякъларына баш уруп, Огъар алгъыш эте. Шо адам самариялы болгъан. ¹⁷Шо вакъти Иса:

– Тазалангъанлар он адам тюгюлмю эди? Къалгъан тогъузу къайда? ¹⁸Оланы бу ят тухумдан болгъанындан башгъа бири де гери къайтып Аллагьгъа алгъыш этмедими? – деп сорай.

¹⁹Сонг огъар:

– Туруп бар. Сени иманынг къутгъарды, – дей.

«Аллагьны гьакимлиги къачан башланажакъ?»

²⁰Бир керен фарисейлер Огъар Аллагьны гьакимлиги не заман гележек деп сорайлар. Иса олагъа:

– Аллагьны гьакимлиги гёрюп болардай зат тюгюл. ²¹«О, муна, мунда!» яда «Она, онда!» – деп бирев де айтып болмас. Неге тюгюл де, Аллагь сизин арагъызда17:21 Грек тилден къумукъ тилге «арагъызда» деп гёчюрюлген сёзню «ичигизде» деп де гёчюрюл бола. гьакимлик этедир, – деп жавап бере.

²²Сонг Иса якъчыларына булай дей:

– Олай бир гюнлер гележек чи, Инсанны Уланыны гюнлеринден бирисин гёрмеге сюежексиз, тек гёрюп болмажакъсыз. ²³Сизге: «О мунда!» яда «О онда!» – деп айтажакълар. Еригизден тербенмегиз ва артындан чапмагъыз. ²⁴Яшмын кёкню бир ягъасындан чыгъып, бириси ягъасында нечик лансыллай буса, Инсанны Уланы да къайтып гележек гюнюнде шолай болажакъ. ²⁵Амма шолай болгъунча, кёп азап чекмеге ва бу наслуну янындан инкар этилмеге борчлу болажакъ.

²⁶Нугьну гюнлеринде нечик болгъан буса, Инсанны Уланыны гюнлеринде де шолай болажакъ: ²⁷Нугь гемеге минген гюнге ерли инсанлар ашап, ичип, къатын алып, эрге барып тургъанлар, сонг сув алып, оланы барын да дагъытгъан.

²⁸Лутну гюнлеринде де шолай болгъан: инсанлар ашап, ичип, сатып алып, чачып, уьй къуруп тургъанлар. ²⁹Лут Содомдан чыкъгъан гюн, кёкден от ялын тюшюп, барын да къыргъан. ³⁰Инсанны Уланы къайтып гележек гюн де муна шолай болажакъ.

³¹Шо гюн къалкъыдагъылар, уьйдеги затын алабыз деп, тюпге тюшмесинлер. Авлакъдагъылар, уьст опуракъларын алабыз деп, уьюне къайтмасынлар. ³²Лутну къатынын эсге алып къоюгъуз! ³³Ким оьзюню жанын къутгъарма айланса, о ону тас этер, ким ону тас этсе, о ону къутгъарар. ³⁴Сизге айтаман: шо гече бир тёшекде экев болажакъ: бири алынажакъ, бириси буса къалажакъ. ³⁵Бирче тирмен тартагъан эки къатын болажакъ: бири алынажакъ, бириси буса къалажакъ. [³⁶]17:36 Бир бир грекче къолъязывларда «Авлакъда экев болажакъ: бири алынажакъ, бириси къалажакъ» деген гесек ёлукъмай.

³⁷Шо заман Исаны якъчылары Огъар:

– Бу затлар бары да къайда болажакъ, я Рабби? – деп сорайлар.

– Къайда оьлю сюек болса, шонда къаракъуш да болур17:37 Бу айтыв: «оьлю сюек бар ерде къаракъушлар болагъаны мекенли йимик, бу затлар болажагъы да мекенли» деген маънаны бере. , – деп жавап бере Иса.

Тул къатынны ва дуванчыны гьакъында

¹Иса якъчыларына къаныгъып дуа этмекни ва гьеч ругьдан тюшмей турмакъны гьакъында бир масал айта:

²– Бир шагьарда Аллагьдан къоркъмайгъан ва адамлардан уялмайгъан бир дуванчы болгъан. ³Бу шагьарда бир тул къатын да болгъан. Бу къатын, гьар заман дуванчыны янына гелип: «Душманымдан мени якъла», – дей болгъан. ⁴Кёп заманлар дуванчы ону тилевюн кютме сюймей тургъан. Сонг оьз оьзюне: «Мен Аллагьдан къоркъмасам да, адамлардан уялмасам да, ⁵бу къатын мени беззер этип тура. Дагъы да гелип мени инжитмесин учун, ону тилевюн кютейим чи», – деп ойлаша.

⁶Сонг Раббибиз Иса булай дей:

– Гьарамчы дуванчы не айтгъанны эшитдигизми? ⁷Сайлангъанларын, Оьзюне гече де, гюн де ялбарагъанланы Аллагь якъламай къояжакъмы? Аллагь олагъа шоссагьат кёмек этмеге алгъасамажакъмы? ⁸Сизге айтаман: О шоссагьат кёмек этежек. Амма Мен, Инсанны Уланы, гелген заманда, ер юзюнде иман табажакъманмы экен?

Фарисейни ва ясакъчыны гьакъында

⁹Оьзлени муъмин болгъанына инанып, башгъаланы тёбен гёреген биревлеге Иса булай бир масал айта:

¹⁰– Эки адам дуа этмек учун ибадатханагъа геле, оланы бири – фарисей, биревюсю – ясакъчы. ¹¹Фарисей эретуруп, оьз оьзюне булай дуа эте: «Я Аллагь! Мен башгъа адамлар йимик талавурчу, гишини хатирин къалдырагъанлардан, зиначы яда шу ясакъчы йимик тюгюлюм учун Сагъа шюкюрлюк этемен. ¹²Жумада эки керен ораза тутаман, алагъан бары да затымны ондан бир пайын беремен». ¹³Ясакъчы буса, арекде токътап, гёзлерин кёкге гётерип къарап да болмай, тёшюне уруп тююнюп: «Я Аллагь! Мен гюнагьлыгъа рагьмулу бол!» – дей.

¹⁴Сизге айтаман: фарисей тюгюл, Аллагьны ягъындан бу адам къабул этилип, уьюне гетген. Неге тюгюл де, оьзю оьзюн оьр гёрежек гьар ким тёбен болажакъ, тёбен гёрегени буса оьрленежек.

Иса ва яшлар

¹⁵Иса къолун тийдирсин деп, Ону янына яшланы да гелтирелер. Якъчылары буса оланы гирме къоймай, алып гелгенлеге урушма башлайлар. ¹⁶Амма Иса, яшланы янына чакъырып:

– Къоюгъуз, яшлар Мени яныма гелсинлер, олагъа пуршав этмегиз! Неге тюгюл, Аллагьны гьакимлиги тап яшлар йимиклер учундур. ¹⁷Гертисин сёйлеймен сизге: ким яшлар йимик Аллагьны гьакимлигини тюбюне тюшмесе, о бир заманда да шо гьакимликни тюбюне тюшмес, – дей.

Бай гьаким

¹⁸Бир гьаким адам Исагъа:

– Яхшы Устаз, даимлик яшав алмакъ учун, мен не этме герекмен? – деп сорай.

¹⁹– Не учун сен Магъа яхшы деп айтасан? Бир Аллагьдан башгъа дагъы бирев де яхшы тюгюлдюр. ²⁰Сен Ону буйрукъларын билемисен? Зина этме, адам оьлтюрме, урлама, ялгъан шагьатлыкъ этме, атанга ва ананга гьюрмет эт, – дей Иса огъар.

²¹– Мен буланы барысын да яш заманымдан берли юрютемен, – дей о.

²²Шону эшитген сонг, Иса огъар:

– Сагъа дагъы да бир зат етишмей: бар чакъы малынгны сатып, пакъырлагъа уьлеш. Шо заман кёклерде сени хазналарынг болур. Сонг гел, Мени артыма тюш! – дей.

²³Бу сёзлени эшитгенде, о адам бек пашман бола, неге тюгюл о бек бай гиши болгъан. ²⁴Ону пашман болгъанын гёрюп, Иса:

– Бай гишиге Аллагьны гьакимлигини тюбюне тюшмеге нечик къыйындыр. ²⁵Бай гишиге Аллагьны гьакимлигини тюбюне тюшмекден эсе, тюеге инени гёзюнден оьтмеге рагьатдыр, – дей.

²⁶Бу сёзлени эшитгенлер:

– Олай буса, ким къутгъарылмагъа болур дагъы? – деп сорайлар.

²⁷– Инсанлар учун имкансыз зат Аллагь учун имканлы, – дей Иса.

²⁸Шо заманда Петер:

– Муна, биз бары да затыбызны да къоюп, Сени артынг булан юрюп турабыз, – дей.

²⁹– Гертисин сёйлеймен сизге: Аллагьны гьакимлигини тюбюне тюшмек учун, уьюн эшигин, агъа – инилерин, къызардашларын, ата анасын къатынларын, яда яшларын ким къойса, ³⁰бу дюньяда дагъы да артыгъын алажакъ ва гележек девюрде даимлик яшав алажакъ, – дей Иса олагъа.

Иса оьлюп тирилежегин янгыдан билдире

³¹Он эки якъчысын янына чакъырып, Иса олагъа:

– Муна биз Ерусалимге бара турабыз. Онда Инсанны Уланы гьакъында пайхаммарлар язгъан бары да зат яшавгъа чыгъажакъ. ³²Мени, Инсанны Уланын, ят халкъланы къолуна бережеклер. Олар Мени хорлажакълар, Магъа сёгюшежеклер, бетиме тюкюрежеклер, ³³къамучу булан тюежеклер ва оьлтюрежеклер. Мен буса уьчюнчю гюн къайтып тирилежекмен, – дей.

³⁴Амма олар бу сёзлерден гьеч бир зат да англамайлар. Исаны бу сёзлерини маънасы олардан яшырыла ва олар шону билмейлер.

Иса бир сокъурну гёзлерин сав эте

³⁵Иса Еригьонгъа ювукъ болгъан заманда, бир сокъур ёл ягъада олтуруп садагъа тилей болгъан. ³⁶Оьзюню янындан кёп адам оьтюп барагъан тавушну эшитгенде:

– Бу недир? – деп сорай сокъур.

³⁷Огъар назаретли Иса гетип бара деп айталар. ³⁸Шо заман сокъур:

– Гьей Давутну Наслусу Иса! Магъа бир рагьму эт! – деп къычыра. ³⁹Алда барагъанлар ону сёйлеме къоймай токътатмагъа къарайлар. Сокъур буса: – Давутну Наслусу! Магъа бир рагьму эт! – деп бирден бир бек къычыра.

⁴⁰Иса, токътап, ону Оьзюню янына алып гелсин деп буюра. Сокъур ювукълашгъан заманда, Иса Огъар:

⁴¹– Мен сагъа не этгенни сюесен? – деп сорай.

– Я Раббим! Мен гёрмеге сюемен, – деп жавап бере сокъур.

⁴²– Сен гёрежексен! Сени иманынг къутгъарды, – дей Иса огъар.

⁴³Сокъур шоссагьат гёреген болуп къала ва Аллагьгъа алгъыш эте туруп, Исаны арты булан гете. Ону гёрген бютюн халкъ да Аллагьгъа макътавлар эте.

Иса ва ясакъчы Закай

¹Еригьон шагьаргъа гирип, Иса ону орамларындан юрюй. ²Онда Закай деген бир адам бола. Закай ясакъчыланы башчысы ва бир бай гиши болгъан. ³О Исаны гёрмеге ва Ону ким экенин билмеге сюе. Амма Закайны бою гиччи болгъаны саялы ва халкъны да кёплюгюнден Ону гёрюп болмай. ⁴Исаны гёрмек учун, о чабып алгъа чыгъып, бир тут терекге мине. Иса шо терекни янындан оьтме герек болгъан.

⁵Иса шо ерге гелген заманда, къарап Закайны гёре ва огъар:

– Закай! Тез ерге тюш, бугюн Магъа сени уьюнгде болмагъа герек болажакъ, – дей.

⁶О чалт тюшюп, Исаны бек сююп къабул эте. ⁷Муну гёрюп, халкъ къазапланмагъа башлай ва:

– О бу гюнагьлы адамны уьюне неге гирди экен? – деп сёйлей.

⁸Закай, Раббини алдында токътап, Огъар:

– Я Раббим, бар байлыгъымны яртысын мен пакъырлагъа бережекмен ва кимден артыкъ алгъан бусам, дёрт керен артыкъ этип къайтарып бережекмен, – дей.

⁹– Бугюн бу уьйге къутгъарылыв гелди, неге тюгюл бу адам да Ибрагьимни уланларындан биридир. ¹⁰Мен, Инсанны Уланы, адашгъанланы табып, оланы къутгъармакъ учун гелгенмен, – дей Иса огъар.

Аллагь бергени булан пайдаланыв

¹¹Иса Ерусалимге ете тура болгъанына гёре, бир бир адамлар буса узакъ къалмай Аллагь гьакимлик этегени белгили болажакъ деп гьисап эте болгъан. ¹²Иса булай масал айта:

– Бай тухумдан бир адам пача болмакъ учун йыракъ бир элге ёлгъа онгарыла. О ондан оьзюню халкъына пача болуп къайтып гелмеге тарыкъ болгъан. ¹³Къулларындан он адамны чакъырып, олагъа он алтын акъча берип: «Мен гелгинче, булар булан пайдаланып, къазанып туругъуз», – дей. ¹⁴Ватандашлары буса ону гёрюп ярамай болгъан ва ону артындан элчилер йиберип: «Бу адам бизин уьстюбюзде пача болгъанын сюймейбиз», – деп айтмакъны тапшуралар.

¹⁵Пача да болуп гери къайтгъандан сонг, о оьзлеге акъча берген къулларын янына чакъырта ва ким нечакъы къазангъанны билмеге сюе. ¹⁶Биринчиси гелип: «Есим, сени алтынынг булан дагъы да он алтын къазандым», – дей. ¹⁷Пача огъар: «Яхшы, яравлу къулум! Аз затда гьалал болгъанынг учун, он шагьарны уьстюнде гьакимлик къуллукъну алажакъсан», – дей. ¹⁸Экинчиси гелип: «Есим, сени алтынынг булан дагъы да беш алтын къазандым», – дей. ¹⁹Бугъар да: «Сен де беш шагьарны уьстюнде гьакимликни алажакъсан», – дей пача.

²⁰Шо заман уьчюнчюсю гелип: «Есим, муна сени алтынынг, мен муну явлукъгъа да чырмап сакълап турдум. ²¹Сен бек рагьмусуз адам экенинг саялы, мен сенден къоркъдум. Сен оьзюнг салмагъан затны аласан, оьзюнг чачмагъан затны жыясан», – дей. ²²Пача огъар: «Гьей ярахсыз къул! Мен сени оьзюнгню сёзлеринг булан жазалажакъман. Мен рагьмусуз адам экенни, салмагъанымны алагъанымны ва чачмагъанымны жыягъанымны сен биле эдинг чи. ²³Хайыр алмакъ учун, акъчаны адамлагъа сама неге бермединг? Къайтгъанда шо хайыры да булан магъа берир эдинг», – дей. ²⁴Сонг къуллукъчуларына: «Мундан алтынны алыгъыз ва он алтыны булангъысына беригиз», – дей. ²⁵«Есибиз, ону булай да он алтыны бар чы!» – дей олар. ²⁶«Сизге айтаман чы, кимники бар буса, огъар берилежек, онукине дагъы да къошулажакъ, ёкънуки буса бар заты да алынажакъ. ²⁷Мен оьзлени уьстюнде пача болгъанны сюймейген шо мени душманларымны буса мунда гелтиригиз ва мени гёзюмню алдында оьлтюрюгюз», – дей пача.

Исаны Ерусалимге геливю

²⁸Бу масалны да айтып, Иса алгъа, Ерусалимге багъып гете. ²⁹Ерусалимни къырыйындагъы Зайтун тавну бетинде ерлешген Байтагия булан Байтаниягъа ювукълашгъан заманда, якъчыларындан экевюн алгъа йибере туруп, ³⁰Иса олагъа булай дей:

– Тувра къаршыгъыздагъы юртгъа барыгъыз. Юртгъа гиргенде, оьзюне бирев де минмеген байлангъан бир къодукъну табажакъсыз. Ону чечип мунда гелтиригиз. ³¹Эгер сизге: «Неге чечесиз?» – деп сораса: «Бу Раббибизге тарыкъ», – деп айтарсыз.

³²Йиберилген Исаны якъчылары онда баргъанда, гьар затны О айтгъан кюйде табалар. ³³Олар къодукъну чечеген заманда, ону есилери:

– Къодукъну неге чечесиз? – деп сорайлар.

³⁴– Бу къодукъ Раббибизге тарыкъ, – деп жавап берелер олар. ³⁵Къодукъну Исаны янына гелтирелер ва огъар уьст опуракъларын юклеп, ону уьстюне Исаны миндирелер. ³⁶Иса барагъанда, адамлар уьст опуракъларын чечип, ёлгъа яялар.

³⁷Иса Зайтун Тавну тюбюне ювукълашгъан заманда, кёп санавдагъы бары да Ону якъчылары, оьзлер гёрген бары да аламатлардан сююнюп, шат бола ва къычырып Аллагьгъа макътавлар этмеге башлайлар:

³⁸– Раббибизни аты булан гелеген Пачагъа Аллагьны яхшылыгъы болсун! Кёклерде парахатлыкъ ва Аллагьгъа макътав болсун! – дейлер.

³⁹Халкъны арасындан фарисейлерден бирлери чыгъып, Огъар:

– Устаз, Сен якъчыларынгны токътат! – дейлер.

⁴⁰– Инаныгъыз, эгер олар токътаса, ташлар оькюрежеклер, – деп жавап бере Иса олагъа.

⁴¹Ерусалимге ювукълашгъанда, шагьаргъа къарап, Иса йылай ва:

⁴²– Агь, бугюн сама сени халкъынг учун парахатлыкъны ёлун гёрген эдинг буса. Амма о гьали сени гёзлеринге гёрюнмей. ⁴³Сагъа олай бир гюнлер къобажакъ: душманларынг айланангда бекликлер къуражакълар. Айланангны къуршап алажакълар, бары да якълардан сени къысажакълар. ⁴⁴Сени дагъытажакълар, халкъынгны къыражакълар, ташынгны уьстюнде ташынгны да къоймажакълар. Неге тюгюл де, Аллагь сени къутгъармакъ учун гелген заманны сен билмединг, – дей.

Иса ибадатханада

⁴⁵Сонг Иса, ибадатханагъа гирип, ондагъы сатывчуланы къуваламагъа башлай. ⁴⁶Олагъа:

– Сыйлы Язывларда: «Мени уьюм дуа этеген уьйдюр», – деп язылгъан. Сиз буса ону талавурчуланы уясына айландыргъансыз! – дей.

⁴⁷Иса гьар гюн ибадатханада Аллагьны каламын англатып тура. Баш дин къуллукъчулар, дин алимлер ва халкъны башчылары буса Ону оьлтюрмек учун кюй излеп айлана. ⁴⁸Амма олар шону нечик этме герекни билмей, неге тюгюл бютюн халкъ Исаны янындан таймай, Огъар бек агьамият берип тынглай.

Иса баш дин къуллукъчулагъа жавап бере

¹Бир керен Иса ибадатханада халкъгъа Аллагьны каламын англатып ва Сююнч Хабарны билдирип турагъанда, Огъар баш дин къуллукъчулар, дин алимлер ва тамазалар ювукълашып:

²– Сагъа бу ишлени этмеге ихтияр къайдан гелгенни ва Сагъа бу ихтиярны ким бергенни бизге айт, – дейлер.

³Иса олагъа:

– Мен де сизге бир зат сорайым ва сиз Магъа жавап беригиз: ⁴Ягьияны, адамланы сувгъа чомуп, Аллагьгъа тапшурмагъа ихтияры Аллагьданмы эди яда инсанларданмы эди? – деп сорай.

⁵Олар бир бири булан эришмеге башлай:

– Эгер: «Аллагьдан эди», – десек, шо заман О: «Неге дагъы сиз огъар инанмадыгъыз?» – деп соражакъ. ⁶Эгер: «Инсанлардан эди», – десек, бютюн халкъ бизин ташгъа тутажакъ, неге тюгюл халкъ Ягьияны пайхаммар деп гьисап эте. ⁷Олар Исагъа:

– Биз билмейбиз, – деп жавап берелер.

⁸– Бу ишлени кимден ихтияр булан этегенимни сизге Мен де айтмасман, – дей Иса олагъа.

Юзюм бавну къуллукъчуларыны гьакъында

⁹Иса халкъгъа булай бир масал айта:

– Бир адам, юзюм бав орнатып, ону юзюмчюлеге ижарагъа бере ва узакъ замангъа оьзю ят ерге чыгъып гете. ¹⁰Юзюм бишген заманда, юзюмню тюшюмюнден оьзюне тиеген пайны берсин деп, о юзюмчюлени янына бир къулун йибере. Юзюмчюлер буса, ону токъалап, бир зат да бермей, къайтарып йиберелер. ¹¹О янгыдан бирдагъы къулун йибере. Олар ону да токъалап, сёгюшюп, бир зат да бермей къайтаралар. ¹²Уьчюнчюсюн де йибере. Олар ону да яралап, къувалап йиберелер.

¹³О заман юзюм бавну еси: «Мен гьали не этейим? Къой, кёп сюеген уланымны йиберип къарайым, балики, ону гёрюп, олар огъар сама абур этерлер», – деп ойлаша.

¹⁴Юзюмчюлер буса, ону гелегенин гёрюп: «Бу гелегени – варис. Гелигиз, ону да оьлтюрейик, шо заман ону мюлкю бизинки болуп къалыр», – деп бир бири булан сёйлешелер. ¹⁵Ону юзюм бавдан арекге чыгъарып, оьлтюрелер.

Энни юзюм бавну еси олагъа не этежек? ¹⁶Гелип, шо юзюмчюлени оьлтюрюп, юзюм бавну башгъаларына ижарагъа бережек.

Муну эшитгенлер буса:

– Шолай болурдан Аллагь сакъласын! – дейлер.

¹⁷Иса, олагъа тикленип къарап:

– Олай болгъан сонг Сыйлы Язывларда: «Усталар ташлап къойгъан таш кюрчюню аслу ташы болуп токътады», – деп язылгъан сёзлер не демекдир?

¹⁸Бу ташгъа сюрюнюп йыгъылгъан гьар ким пара пара болажакъ, о кимни уьстюне тюшсе, ону янчажакъ, – дей.

¹⁹Шо заман баш дин къуллукъчулар ва дин алимлер, бу масалны Иса оьзлени гьакъында айтгъанны англап, шоссагьат Ону тутмагъа сюелер, амма халкъдан къоркъалар.

«Пачаныкин – пачагъа»

²⁰Исаны нечик буса да бир терс сёзюн тапмакъ учун, Ону артындан муъмин адамлар болуп гёрюнеген бир нече тилчилени тергев юрютмеге салалар. Ону Рум гьакимини къолуна бермеге къаст этелер. ²¹Олар Исагъа:

– Устаз, биз билебиз, Сен гьакъ затны сёйлейсен ва уьйретесен. Биревню де бетин этмейсен, Аллагьны ёлуна гьакъ кюйде уьйретесен. ²²Биз Румну пачасына ясакъ бермеге герекбизми яда тюгюлбюзмю? – деп сорайлар.

²³Иса, оланы гьилласын англап:

²⁴– Магъа бир гюмюш акъча гёрсетигиз. Бу сурат кимникидир? Мунда кимни аты язылгъан? – деп сорай.

– Румну пачасыныки, – деп жавап берелер олар.

²⁵– Шолай буса, Румну пачасыныкин пачагъа, Аллагьныкин Аллагьгъа беригиз, – дей Иса олагъа.

²⁶Халкъны алдында Исаны терс сёзюн тапма болмай ва Ону жавабына тамашалыкъ этип, олар иннемей токътайлар.

Тириливню гьакъында

²⁷Оьлюмден сонг тирилмек ёкъ деп сёйлейген саддукейлени20:27 Саддукейлер – ягьудилени арасында тувулунгъан дин ва сиясат бёлюк. Сёзлюкге де къара. бирлери, шо заман Исаны янына гелип, Огъар булай сорайлар:

²⁸– Устаз, Муса Къанунда бизин учун булай язгъан: эгер биревню къатыны булангъы агъасы оьлсе ва о авлетсиз къала буса, иниси авлетсиз оьлген агъасыны наслусун узатмакъ учун, ону къатынын алмагъа герек деп айтыла. ²⁹Етти агъа ини болгъан. Биринчиси къатын алып, авлетсиз оьле, ³⁰экинчиси де шо къатынны ала ва о да авлетсиз оьле. ³¹Уьчюнчюсю де шо къатынны ала. Шолай еттиси де, оьзлерден сонг авлет къалмай, оьлелер. ³²Ахырда къатын да оьле. ³³Энни оьлюлер тирилегенде, о къатын етти де агъа иниден къайсыны къатыны болажакъ? Неге тюгюл, оланы барысы да ону эри болгъан эди чи.

³⁴Иса олагъа булай жавап бере:

– Бу дюньяны адамлары къатын алар, эрге барар. ³⁵Оьлюмден тирилмеге ва о дюньяда яшамагъа лайыкълы саналгъанлар буса не къатын алмажакълар, неде эрге бармажакълар. ³⁶Олар дагъы оьлюп болмажакъ, неге тюгюл олар малайиклер йимик болуп къалажакъ. Оьлюмден тирилгени саялы, олар Аллагьны авлетлеридир. ³⁷Оьлюлени тирилегени гьакъда буса Муса оьзю яллайгъан тегенекни гьакъында сёйлейген заманда айтгъан ва Аллагьны гьакъында: «Ибрагьимни Аллагьы, Исгьакъны Аллагьы ва Якъубну Аллагьы», – деген. ³⁸Шоллукъда Аллагь оьлюлени Аллагьы тюгюл, савланы Аллагьы, неге тюгюл Ону учун барысы да савдур.

³⁹Дин алимлерден бирлери:

– Устаз, Сен яхшы айтдынг, – дей.

⁴⁰Дагъы гьеч бирев де Огъар бир зат да сорамагъа болушлукъ этмей.

«Месигь кимни Уланыдыр?»

⁴¹Иса олагъа булай дей:

– Месигь Давутну Наслусу деп нечик айтма болалар? ^42-43Оьзю Давут Забур китапда булай дей:

Аллагь Мени Раббиме айтды:

«Мен Сени душманларынгны аякъ тюбюнге салгъынча,

гелип Мени онг ягъымда олтуруп тур».

⁴⁴Давут Исагъа Рабби деп айта болгъан сонг, О Давутну Наслусу нечик бола дагъы?

⁴⁵Бютюн халкъ бу сёзлеге тынглайгъан вакътиде, Иса якъчыларына:

⁴⁶– Дин алимлерден сакъ болугъуз. Олар узун опуракълар гийип юрюмеге сюелер. Базар майданларда халкъ оьзлени гьюрметлегенни, синагогларда алгъа чыгъып, шатлыкъ мажлислерде де тёрге чыгъып олтурмагъа сюелер. ⁴⁷Олар тул къатынланы мал матагьын талайлар ва гёземелик учун узакъ дуалар этелер. Оланы лап къатты жаза къаравуллап тура, – дей.

Тул къатынны садагъасы

¹Иса къарап, садагъа сандыкъгъа акъча салагъан бай гишилени гёре. ²Онда эки увакъ акъча салагъан бир ярлы тул къатынны да гёре. ³Сонг:

– Гертисин сёйлеймен сизге: бу ярлы тул къатын барындан да артыкъ акъча салды. ⁴Олар барысы да оьзлени байлыгъыны кёплюгюнден садагъа этдилер. Бу къатын буса оьзюню ярлылыгъындан яшавлукъ учун къойгъан бары да акъчасын берди, – дей.

Иса ибадатхананы бузулажагъын айта

⁵Ибадатханада болгъанлар ону гьакъында о багьалы ташлардан ишленгенни ва багьалы савгъатлар булан безенгенни гьакъында сёйлейгенде, Иса:

⁶– Олай бир гюнлер гележек, сиз гьали мунда къарап сукъланагъан затланы бирини де ташыны уьстюнде ташы да къалмажакъ, бары да зат дагъытылажакъ, – дей.

Аламатлар ва гьызарлавлар

⁷– Устаз, Сен айтагъан затлар къачан болажакъ? Шо заманны геливюн гёрсетеген не аламат болур? – деп сорайлар Исагъа.

⁸О булай дей:

– Вёрегиз, сакъ болугъуз, сизин алдатмасынлар! Бир кёплер Мени атым булан гележеклер. «Мен Месигьмен» ва: «О вакъти ювукъда», – деп айтажакълар. Оланы арты булан бармагъыз. ⁹Сиз гележекде давланы да, оланы гьакъындагъы хабарланы да эшитгенде, къоркъмагъыз! Олар болмагъа герекли затлар. Амма шо заманда да ахыр заман гелип битмегендир.

¹⁰Сонг Иса олагъа булай дей:

– Бир миллет башгъа миллетге, бир пачалыкъ башгъа пачалыкъгъа къаршы гётерилежек. ¹¹Гючлю ер тербенивлер, хыйлы ерлерде ачлыкъ ва къыргъынлар, кёкде бек къоркъунчлу агьвалатлар ва тамаша аламатлар болажакъ.

¹²Буланы барысы да болгъунча, Мени атымны макътап юрюгенигиз саялы, сизин тутажакълар, такъсырлажакълар, синагогларда дуван этежеклер ва туснакълагъа тыгъажакълар, пачаланы ва гьакимлени алдына алып баражакълар. ¹³Шо заман Мени гьакъымда шагьатлыкъ этежексиз. ¹⁴Оьзюгюзню якълап не жавап бережекбиз деп алданокъ ойлашмагъыз. ¹⁵Мен сизге тилде пасигьлик ва гьакъыл бережекмен, сизге къаршылыкъ гёрсетегенлени гьеч бириси де не ону инкар этмеге, неде огъар къаршы турмагъа болмажакъ. ¹⁶Гьатта ата аналарыгъыз ва агъа инилеригиз, къардашларыгъыз ва къурдашларыгъыз да, сизге намартлыкъ этип, сизин бирлеригизни оьлтюртежеклер. ¹⁷Мени атымны макътап юрюгенигиз саялы, бары да халкълар сизин гёрюп ярамайгъан болажакълар. ¹⁸Амма сизин башыгъыздан бир тюк де тюшмежек. ¹⁹Чыдамлыкъ этсегиз, сиз герти яшав алажакъсыз.

Иса Ерусалимни дагъылажагъын айта

²⁰– Ерусалимни асгерлер къуршагъанны гёрген заманда, билип къоюгъуз, о дагъылажакъ заман ювукълашгъандыр. ²¹Шо заман ягьудеядагъылар тавлагъа къачсынлар, Ерусалимни ичиндегилер ондан чыгъып тайсынлар, ондан тышдагъылар шагьаргъа къайтмасынлар, ²²неге тюгюл шо гюнлер Сыйлы Язывларда язылгъан бары да затлар яшавгъа чыгъагъан жаза гюнлери болажакъ. ²³Шо гюнлерде айлы болгъан ва эмчек ичиреген къатынланы гьалына адаршай! Бу уьлкеге уллу пелекет къобажакъ ва бу халкъны уьстюне Аллагьны къазапланыву тюшежек. ²⁴Оланы бирлери къылычдан къырылажакъ, оьзгелерин башгъа уьлкелеге есир этип элтежеклер. Оьзлени болжалы битгинче, ят халкълар гелип Ерусалимни таптап туражакълар.

Инсанны Уланыны геливю

²⁵– Гюнешде, айда ва юлдузларда уллу аламатлар болажакъ. Ер юзюндеги халкълар, гьалекленеген денгизни къайнашагъан толкъунларыны алдында къоркъуп, титирежеклер. ²⁶Дюньягъа къобажакъ пелекетлерден къоркъуп, инсанлар эслерин тас этежеклер. Неге тюгюл де, кёкдеги затлар чайкъалажакъ. ²⁷О заман олар Инсанны Уланыны булутда къудрат ва сыйлы нюр булан гелегенин гёрежеклер. ²⁸Бу ишлер болмагъа башлагъанда, сиз белигизни языгъыз ва башларыгъызны оьрге гётеригиз. Неге тюгюл де, сизин къутгъарылывугъуз ювукълаша турадыр.

Исаны сёзлери даим яшажакъ

²⁹Сонг Иса олагъа булай бир масал айта:

– Инжирге ва бары да оьзге тереклеге бир къарагъыз: ³⁰олар япыракъ ачагъан заманда, сиз ону гёрюп, яй лап ювукълашып турагъанны билесиз. ³¹Шолай, сиз бу затланы болагъанын гёрген заманда, Аллагь сизге гьакимлик этежек заман ювукълашгъанны билип къоюгъуз. ³²Гертисин сёйлеймен сизге: бу затлар барысы да, гьали бар наслу яшай туруп яшавгъа чыгъажакъ. ³³Кёк де, ер де ёкъ болуп таяжакъ, амма Мени сёзлерим бир заманда да ёкъ болмажакъ.

«Айыкъ туругъуз»

³⁴– Сакъ болугъуз! Кеп чегив ва ичкичилик булан, яшавну къайгъылары булан юреклеригиз авурлашмасын. Шо гюн сизге хапарсыздан гелип къалмасын. ³⁵Ер юзюнде яшайгъанланы барысына да о гюн бир тузакъ йимик рас гелип къалажакъ. ³⁶Айыкъ туругъуз! Болажакъ бары да балагьлардан къутулмагъа ва Инсанны Уланыны алдында токътамагъа гючюгюз етишсин учун, гьар заман дуа этип туругъуз.

³⁷Гюндюзлер Иса ибадатханада Аллагьны каламын англатып, гечелени буса ондан чыгъып, Зайтун Тавда оьтгерип тура. ³⁸Исагъа тынгламакъ учун, бютюн халкъ эртенден тутуп Ону янына ибадатханагъа гелип тура.

Ягьуда Исагъа хыянатлыкъ эте

¹Ягьуди Пасха деп айтылагъан Маясыз Экмекни байрамы ювукълашып геле болгъан. ²Баш дин къуллукъчулар ва дин алимлер Исаны оьлтюртме кюй излей, амма халкъдан да къоркъа.

³Шо заман Исаны он эки якъчысыны бири болгъан Ягьуда Искариетни юрегин иблис елей. ⁴Баш дин къуллукъчуланы ва ибадатхананы сакълавчуларыны янына барып, о Исаны оланы къолуна нечик берме герекни гьакъында сёйлеше. ⁵Олар сююнюп, огъар акъча берме рази болалар. ⁶Ягьуда рази къала. Халкъ ёкъ ерде Исагъа хыянатлыкъ этмек учун онгайлы мюгьлет ахтарып айлана.

Пасхагъа гьазирлик

⁷Маясыз Экмекни гюню етише. Шо гюн ягьуди Пасха къурбанын сойма герек бола. ⁸Иса:

– Барып, бизге Пасха ашын гьазирлегиз, – деп, Петерни ва Югьанны йибере.

⁹– Биз къайда гьазирлегенни сюесен? – деп сорай Огъар олар.

¹⁰Иса олагъа булай дей:

– Сиз шагьаргъа гирген заманда, сизге кажин булан сув алып барагъан бир адам расланажакъ. Арты булан о гирежек уьйге барыгъыз ¹¹ва уьйню есине: «Сагъа Устаз Оьзюню якъчылары да булан бирге Пасха аш ашажакъ къонакъ уьй къайдадыр?» – деп сорайгъанны айтыгъыз. ¹²О сизге оьрде ясалгъан, бары да зат гьазирленген бир уллу отав уьйню гёрсетежек. Бизин учун ахшам ашны шонда онгарыгъыз.

¹³Якъчылары ёлгъа тюшелер ва бары да затны Иса айтгъан кюйде болуп табалар. Онда олар ягьуди Пасха ашны гьазирлейлер.

Пасха ашы

¹⁴Сагьаты гелген заманда, элчилери де булан Иса тепсиде олтура. ¹⁵Сонг:

– Мен азап чекме башлагъынча, бу Пасха ашын сизин булан бирче олтуруп ашамагъа нече де кёп сюер эдим. ¹⁶Шо саялы сизге айтаман: Аллагь гьакимлик этеген заман, шо герти Пасханы гюню гелмей туруп, Мен ону ашамажакъман, – дей Иса олагъа.

¹⁷Аякъны алып, О шюкюр дуа эте ва:

– Муну алыгъыз ва оьз арагъызда бёлюгюз. ¹⁸Сизге айтаман: Аллагь толу кюйде гьакимлик этеген заман гелгинче, Мен юзюмден этилген чагъырны дагъы ичмежекмен, – дей.

¹⁹Иса экмек алып, шюкюр дуа да этип, сындырып якъчыларына пайлай. Сонг:

– Бу сизин учун берилеген Мени къаркъарамдыр. Муну Мени эсде сакъламакъ учун ашагъыз, – дей.

²⁰Ахшам ашдан сонг да, бир аякъ алып, булай дей:

– Бу аякъ сизин учун тёгюлежек къанымдыр. О къан Аллагьны ва Ону халкъыны арасындагъы янгы разилешивню белгисидир. ²¹Къарагъыз: муна, Магъа хыянатлыкъ этегенни къолу да Мени булан бир тепсидедир. ²²Сыйлы Язывларда Оьзюню гьакъында язылгъаны йимик, Мен, Инсанны Уланы, оьлме герекмен. Амма Инсанны Уланына хыянатлыкъ этген адамны гьалына адаршай!

²³– Бу ишни къайсыбыз этмеге болурбуз? – деп бир бирине сорамагъа башлайлар олар.

«Ким уллудур?»

²⁴Оьзлерден ким инг уллу саналмагъа герек деп де Исаны якъчыларыны арасында эришивлюк бола. ²⁵Иса олагъа булай дей:

– Бу дюньяда пачалар оьз халкъларына буйрукъ эте ва олар оьзлеге «яхшылыкъ этегенлер» деп айтмакъны талап эте. ²⁶Амма сизин арагъызда олай болмасын! Арагъызда инг уллу болгъаныгъыз инг гиччи йимик турсун, гьакимлик этегенигиз де къуллукъчу йимик болуп къалсын. ²⁷Ким уллудур дагъы? Тепсиде олтургъанымы яда айланып огъар къуллукъ этегеними? Тепсиде олтургъаны тюгюлмю? Муна, Мен сизин арагъызда бир къуллукъчу йимикмен. ²⁸Сиз Мени булан бирче бары да сынавлардан оьтдюгюз. ²⁹Атам Магъа берген гьакимлик ихтиярны Мен де сизге беремен. ³⁰Сиз Мен толу кюйде гьакимлик этеген заман тепсимде олтуруп ашажакъсыз ва ичежексиз. Исрайылны он эки уланындан болгъан къавумларына, демек савлай ягьуди халкъына дуван этмек учун, он эки тахгъа минип олтуражакъсыз.

Петер Исаны инкар этежегини гьакъында

³¹– Петер, Петер! Будайны елпип къувугъундан айырагъанда йимик, сизин имандан айырмагъа иблисге ихтияр берилген. ³²Тек сен имандан айрылмасын деп, Мен сени учун дуа этгенмен. Сен де, бир заман Магъа къайтып иман салып, иман къардашларынга къуват берерсен, – дей.

³³– Я Раббим, Сени булан туснакъгъа бармагъа да, оьлюмге бармагъа да гьазирмен, – деп жавап бере о Исагъа.

³⁴– Сагъа айтаман, Петер, бугюн хораз къычыргъынча, сен Мени таныйгъанынгны уьч керен инкар этежексен, – дей Иса.

³⁵Иса якъчыларына:

– Мен сизин дорбасыз, акъчасыз ва аякъгийимсиз йиберген заманда, сиз гьеч бир затдан тарчыкъ болдугъузму? – деп сорай.

– Гьеч бир затдан да тарчыкъ болмадыкъ, – деп жавап берелер.

³⁶Шо заман Иса олагъа булай дей:

– Гьали акъчасы барлар акъчасын алсынлар, дорбасы барлар дорбасын алсынлар, къылычы ёкълар буса, палтарын сатып, къылыч алсынлар. ³⁷Шо саялы сизге айтаман: «О жинаятчылардан саналды», – деп Сыйлы Язывларда язылгъан сёз Менден таба яшавгъа чыкъма герек. Неге тюгюл де, Мени гьакъымда язылгъан бары да сёзлер гьали яшавгъа чыгъажакъ.

³⁸– Раббибиз! Муна мунда эки къылыч бар, – дей олар.

– Таман, – дей О.

Иса Зайтун Тавда дуа эте

³⁹Иса, уьйден чыгъып, гьар заман барагъан кюйде Зайтун Тавгъа бара. Ону арты булан якъчылары да бара. ⁴⁰Иса олагъа:

– Болажакъ сынавлардан оьтмек учун, дуа этигиз, – дей.

⁴¹Оьзю буса таш атгъанда етишеген мезгилге олардан ари тайып ва тизлеринден токътап:

⁴²– Гьей Атам! Тилеймен Сенден, бу къысматдан Мени къутгъар. Амма Мен сюеген кюйде тюгюл, Сен сюеген кюйде болсун, – дей туруп дуа эте.

⁴³Кёкден бир малайик гелип, Огъар ругь якъдан гюч бере. ⁴⁴Азап чеге туруп, О дагъы да къасткъылып дуа эте. Ондан тёгюлеген тер ерни уьстюне тюшеген къан тамчылар йимик бола22:43-44 Бир бир грекче къолъязывларда бу аятлар ёлукъмай. .

⁴⁵Дуа этип битгенде, О якъчыларыны янына геле ва оланы дерт басмакъдан юхлай туруп таба. ⁴⁶Олагъа:

– Сиз неге юхлайсыз? Туруп, болажакъ сынавлардан оьтмек учун, дуа этигиз, – дей.

Исаны тутулуву

⁴⁷Иса бу сёзлени айтып турагъанда, гелеген кёп халкъ гёрюне. Оланы алды булан буса Ону он эки якъчысындан Ягьуда деп айтылагъан бириси геле. Исаны оьпмек учун, Ягьуда Огъар ювукълаша. ⁴⁸Иса огъар:

– Ягьуда! Инсанны Уланын оьбюп къолгъа беремисен? – дей.

⁴⁹Иш не ерде экенни англап, Иса булан бирче болгъан Ону якъчылары Огъар:

– Я Рабби! Къылычланы къоллайыкъмы? – деп сорайлар.

⁵⁰Олардан бири дин къуллукъчуланы башчысыны къулуна ура ва ону онг къулагъын гесип тюшюре. ⁵¹Шо заман Иса:

– Токътагъыз, таман! – дей. Сонг, къулагъына къолун тийдирип, ону сав эте.

⁵²Жыйылып Оьзюне къаршы чыкъгъан баш дин къуллукъчулагъа, ибадатхананы сакълавчуларына ва тамазалагъа Иса булай дей:

– Мени тутмакъ учун, бир къачакъгъа йимик, сиз къылычлар ва таякълар булан неге чыкъдыгъыз? ⁵³Мен гьар гюн сизин булан ибадатханада болуп турдум, сиз Магъа къол да узатмадыгъыз. Гьали буса сизин заманыгъыз, къарангылыкъны гьакимлиги гелген.

Петер инкар эте

⁵⁴Олар Исаны тутуп алып юрюйлер ва Ону дин къуллукъчуланы башчысыны уьюне гелтирелер. Петер буса арекден Ону арты булан юрюп тура. ⁵⁵Адамлар абзарны ортасында от ягъып, отну айланасында олтургъанда, Петер де оланы арасына гирип олтура. ⁵⁶Къуллукъчу къатынлардан бири ону отну ягъында олтургъанын гёре ва огъар тикленип къарап:

– Бу да Ону булан эди, – дей.

⁵⁷Петер буса къатынгъа:

– Мен Ону танымайман, гьей къатын, – деп, Исаны таныйгъанын инкар эте.

⁵⁸Бираздан сонг башгъасы ону гёрюп:

– Сен де олардансан, – дей.

Петер шо адамгъа да булай дей:

– Тюгюлмен, ювугъум.

⁵⁹Бир сагьат вакъти оьте ва бирдагъы бирев къаныгъып:

– Гертиден де, бу да Ону булан эди, бу да галилеялы, – дей.

⁶⁰Тек Петер о адамгъа да:

– Сен не айтагъанны мен англамайман, – дей.

О сёйлеп турагъанда, шоссагьат хораз къычыра. ⁶¹О заман Рабби бурулуп Петерге къарай. Петерни де Рабби Иса оьзюне: «Хораз къычыргъынча, сен Мени бугюн уьч керен инкар этежексен», – деп айтгъан сёзлери эсине тюше. ⁶²Петер къыргъа чыгъып, гьынкъ этип йыламагъа башлай.

Асгерлер Исаны хорлай

⁶³Исаны тутуп, Огъар къаравул этеген адамлар Ону хорлай ва токъалай. ⁶⁴Ону гёзлерин байлап, бетине ура ва:

– Пайхаммар бусанг, Сагъа ким ургъанны бил? – дей. ⁶⁵Ону дагъы да хыйлы яман затланы айтып хорлайлар.

Исадан сорав алына

⁶⁶Эртен болгъанда, халкъны тамазалары, баш дин къуллукъчулар ва дин алимлер жыйылып, Исаны ягьудилени оьр мажлисине гийирелер. ⁶⁷Сонг:

– Сен Месигь бусанг, айт бизге, – дейлер.

– Эгер сизге айтсам, инанмажакъсыз. ⁶⁸Эгер сизге сорасам, Магъа жавап бермежексиз. ⁶⁹Гьалиден сонг буса, Мен, Инсанны Уланы, Аллагьу Тааланы онг ягъында олтуражакъман, – деп жавап бере Иса.

⁷⁰Олар бары да:

– Буса Сен Аллагьны Уланысан дагъы? – деп сорай.

– Сиз оьзюгюз де айтдыгъыз чы, – деп жавап бере Иса олагъа.

⁷¹– Бизге дагъы не шагьатлыкъ тарыкъдыр? Ону авзундан биз оьзюбюз эшитдик чи! – дейлер олар.

Иса Пилат гьакимни алдында

¹Шо заман олар хозгъалып, Исаны Пилат гьакимни янына алып баралар. ²Исаны айыплама башлап:

– Биз Бу Адам ягьуди халкъны тюз ёлдан чыгъара, Румну пачасына ясакъ бермекни гери ура ва Оьзюне Месигь деп ва пачаны атын къоя туруп тапдыкъ, – дейлер.

³– Сен ягьудилени пачасымысан? – деп сорай Пилат Огъар.

– Оьзюнг айтып бердинг чи! – деп жавап бере Иса огъар.

⁴Пилат баш дин къуллукъчулагъа ва халкъгъа:

– Мен Бу Адамны такъсыргъа тартар йимик бир айыбын да тапмайман, – дей.

⁵Амма олар бек къаныгъып:

– Бу Адам, бютюн Ягьудеяда Оьзюню уьйретивюн яйып, халкъны хозгъап тура. Галилеядан башлап гьали мунда да гелген, – дейлер.

Гьиродну дуваны

⁶Галилеяны гьакъында эшитип, Пилат:

– Иса галилеялымы дагъы? – деп сорай. ⁷Иса Гьиродну вилаятындан экенни билгенде, Ону Гьиродну янына йибере. Шо гюнлерде Гьирод оьзю де Ерусалимде болгъан.

⁸Исаны гёрюп, Гьирод бек сююнюп гете. О кёпден Исаны гёрме сюйген, Ону гьакъындан кёп эшитген ва Ондан бир аламат гёрмеге къастлы болгъан. ⁹Гьирод Огъар кёп соравлар бере, амма Иса огъар гьеч жавап бермей. ¹⁰Баш дин къуллукъчулар ва дин алимлер буса, токътап, Ону бек айыплай. ¹¹Гьирод буса асгерлери булан, Исаны хорлап ва иришхат этип, уьстюне яхшы аба да гийдирип, Ону къайтара Пилатны янына йибере. ¹²Шо гюнден башлап Пилат да, Гьирод да бир бири булан къурдашлар болуп къалалар. Ондан алда буса оланы арасында душманлыкъ болгъан.

Исагъа оьлюм дуван этиле

¹³Пилат, баш дин къуллукъчуланы, халкъны ва ону башчыларын жыйып, ¹⁴олагъа булай дей:

– Халкъгъа хозгъавул сала деп, сиз Бу Адамны мени яныма гелтиргенсиз. Муна, мен алдыгъызда ондан сорав алдым. Ону сиз айыплайгъан затларда гьеч биринде сама мен бу Адамны бир айыбын да тапмадым. ¹⁵Гьирод да шолай бир зат да тапмай, къайтарып бизге йиберип гелди. Ону оьлтюрме тюшеген кюйде бир айыбы да табулмады. ¹⁶Шогъар гёре, мен ону такъсырлап, йиберип къояжакъман. [¹⁷]23:17 Бир бир грекче къолъязывларда «Пилатны гьар ягьуди Пасха байрамда халкъ учун бир адамны туснакъдан чыгъарагъан адаты болгъан» деген аят да ёлугъа.

¹⁸Бютюн халкъ бир тавушдан:

– Ону оьлтюр! Бизге Бараббаны туснакъдан чыгъар! – деп къычырмагъа башлай. (¹⁹Барабба башгётеривню заманында адам оьлтюргени ва шагьарны халкъын хозгъагъаны саялы туснакъгъа салынгъан бирев болгъан.)

²⁰Исаны чыгъарып йиберип къойма сююп, Пилат олагъа дагъы да сёйлей. ²¹Амма олар:

– Ону хачгъа ил! Хачгъа ил! – деп къычыралар.

²²Пилат уьчюнчю керен де олагъа:

– Бу Адам не яманлыкъ этген? Мен Ону оьлтюрме тюшеген кюйде бир айыбын да тапмадым, шогъар гёре, Ону такъсырлап, йиберип къояман, – дей.

²³Амма олар, Ону хачгъа илме герек деп талап этип, гючлю тавуш булан къычырып туралар. Ахырда да оланы талаплары уьст чыгъа. ²⁴Пилат да халкъ сюегенни этмеге токъташа. ²⁵Халкъны хозгъагъаны ва гиши оьлтюргени учун туснакъгъа салынгъан олар тилейген адамны чыгъара. Исаны буса сюйгенин этмек учун оланы къолуна бере.

Исаны хачгъа илелер

²⁶Исаны оьлтюрмеге алып барагъанда, авлакъдан гелеген киринеялы Симон деген биревню тутуп, Исаны арты булан алып юрюсюн деп, огъар хачны гётертелер. ²⁷Исаны арты булан оьтесиз кёп халкъ ва Огъар тююнюп йылап яс этеген къатынлар юрюй. ²⁸Иса олагъа бурулуп къарап булай дей:

– Гьей Ерусалимни къатынлары, Магъа йыламагъыз. Оьзюгюзге ва яшларыгъызгъа йылагъыз. ²⁹Сизге олай бир гюнлер гелир, о заман: «Насиплилердир яш болмайгъан къатынлар, яш тапмагъан ва яшын ичирмейген къатынлар», – деп айтажакълар. ³⁰О заман тавлагъа: «Уьстюбюзге авугъуз!», тёбелеге: «Бизин басдырыгъыз!» – деп айтажакълар. ³¹Эгер яшылланып гелеген терекге шолай эте болгъан сонг, къуругъан терекни гьалы нечик болур? Эгер айыпсыз халкъгъа шолай эте буса, айыплы халкъны иши нечик болур?23:31 Грек тилден таржума этгенде, «Эгер айыпсыз халкъгъа шолай эте буса, айыплы халкъны иши нечик болур?» деп англама да бола.

³²Иса булан жинаятчылыкъ этген дагъы да эки адамны да оьлтюрмеге алып баралар. ³³Такъа деп айтылагъан ерге гелген заманда, онда Ону булан бирге, бирин онг ягъында, биревюн де сол ягъында, эки жинаятчыны да хачгъа илелер.

³⁴Иса булай дей:

– Атам! Булардан гечип къой. Неге тюгюл де, булар не этегенин билмейлер23:34 Бир бир грекче къолъязывларда «Атам! Булардан гечип къой. Неге тюгюл де, булар не этегенин билмейлер» деген гесек ёлукъмай. .

Асгерлер чёп салып, Ону опуракъларын пайлап алалар. ³⁵Халкъ токътап къарай. Олар булан бирге башчылар да, Ону мысгъыллай туруп:

– Башгъаланы къутгъара эди, эгер О Месигь буса, Оьзюн де къутгъарсын гьали, – дей.

³⁶Асгерлер де Исаны хорлайлар. Ювукъ барып, Огъар ачыгъан чагъыр бермеге къарайлар.

³⁷– Эгер Сен ягьудилени пачасы бусанг, Озюнгню къутгъар, – дей олар.

³⁸Ону уьстюнде «Ягьудилени пачасы» деп язылгъан языв бола. ³⁹Хачгъа илинген жинаятчылардан бириси, Огъар сёгюшюп:

– Эгер Сен Месигь бусанг, Оьзюнгню де, бизин де къутгъар! – дей.

⁴⁰Биревюсю буса, огъар айып этип булай дей:

– Сен Аллагьдан къоркъмаймысан? Сен оьзюнг де шолай жазагъа тарыгъансан чы! ⁴¹Биз чи энни гьакъ кюйде, оьзюбюз этген ишлерибизге лайыкълы жаза алгъанбыз. О чу бир яман зат да этмеген.

⁴²Сонг Исагъа:

– Иса, Сен пача болуп гелген заманда, мени де эсге аларсан, – дей.

⁴³– Гертисин сёйлеймен сагъа: бугюн сен Мени булан бирче женнетде болажакъсан, – деп жавап бере Иса огъар.

Исаны оьлюмю

⁴⁴Тюшде сагьат он экиден уьчге ерли бютюн уьлкени къарангылыкъ къуршай. Шо гьал сагьат уьчлер болгъунча узатылып тура. ⁴⁵Гюн тутула ва ибадатханадагъы перде ортасындан эки ярыла. ⁴⁶Иса гючлю тавуш булан къычырып:

– Гьей Атам! Мен ругьумну Сени къолунга беремен, – дей.

Шону да айтып, Иса жан бере. ⁴⁷Юз асгерни башчысы буса, болгъан ишлени гёрюп, Аллагьгъа макътав эте ва:

– Гертилей де, Бу Адам муъмин адам болгъан, – дей.

⁴⁸Бу тамашагъа къарамагъа жыйылгъан бютюн халкъ болгъан затланы гёргенде, къайгъырагъанлыкъдан тёшлерин тюе туруп, уьйлерине къайта. ⁴⁹Исаны таныйгъанланы барысы да ва Ону артындан Галилеядан гелген къатынлар, арекде токътап, бу ишлеге къарап туралар.

Исаны гёмюв

^50-51Онда Юсуп деген яхшы амаллы ва муъмин бир адам болгъан. Оьзю ягьудилени оьр мажлисини ортакъчысы болса да, о ёлдашлары этеген дувангъа рази болмагъан. Юсуп Ягьудеяны Ариматея деген шагьарындан ва Аллагьны гьакимлик этеген заманын къаравуллайгъанлардан бири болгъан. ⁵²Пилатны янына гелип, о Исаны сюегин берсин деп тилей. ⁵³Ону илинген еринден тюшюрюп, кетен гебинге чырмай, яргъа къазылып этилген ва ичине бирев де гёмюлмеген къабургъа сала. ⁵⁴Шо гюн сонгугюнге гьазирлик гёреген гюн болгъан.

⁵⁵Иса булан Галилеядан гелген къатынлар да, Юсупну артындан гелип, къабурну ва Ону сюеги нечик салынгъанны гёрелер. ⁵⁶Уьйлерине къайтгъан сонг, олар атир сувлар ва арив ийисли майлар гьазирлейлер ва сонгугюн, Мусаны Къанунуна гёре, рагьатланалар.

Исаны тириливю

¹Къаттыгюн танг вакътиде, оьзлер гьазирлеген атирлени де алып, къатынлар къабурну янына гелелер. ²Амма олар къабурну алдындагъы ташны авгъанын гёрелер. ³Ону ичине гирип къарагъанда, онда Рабби Исаны сюегин тапмайлар. ⁴Къатынлар бу ишге гьайран болуп турагъанда, бирден оланы алдында йыртыллайгъан опуракълар гийген эки гиши гелип токътай. ⁵Къатынлар къоркъуп, бетлерин эниш бакъдыргъан заманда, олар:

– Неге сиз сав адамны оьлюлени арасындан излейсиз? ⁶Иса мунда тюгюл, О тирилди. О Галилеяда болгъан заманда, сизге не айтгъанны эсге алыгъыз. ⁷О: «Инсанны Уланы гюнагьлы адамланы къолуна берилмеге, хачгъа илинмеге ва уьчюнчю гюн тирилмеге герек болажакъ», – деп айтмагъанмы эди? – дейлер. ⁸Оланы эсине Исаны сёзлери геле.

⁹Къабурдан къайтгъандан сонг, олар бары да бу хабарны Исаны он бир де элчисине ва башгъалагъа айталар. ¹⁰Элчилеге бу хабарны айтгъанлар Маждаллы Мариям, Ёгьанна, Якъубну анасы Мариям, олар булан бирче онда болгъан оьзге къатынлар болгъан. ¹¹Амма бу сёзлер элчилеге маънасыз йимик гёрюне ва олар олагъа инанмайлар. ¹²Буса да Петер, туруп, шоссагьат къабургъа багъып чаба. Къарап, ону ичинде янгыз кетен гебинни гёре ва болгъан ишге оьз оьзюне гьайранлыкъ эте туруп, уьюне къайтып геле.

Эммаусгъа барагъан ёлда

¹³Шо гюн Исаны якъчыларыны экевю Ерусалимден он бир чакъырым арекде ерлешген Эммаус деген юртгъа бара. ¹⁴Олар бир бирине бары да бу агьвалатланы гьакъында хабарлай. ¹⁵Экевю де бир бири булан сёйлей ва эрише туруп барагъанда, Иса олагъа ювукъ геле ва олар булан янаша юрюй. ¹⁶Гёзлери сокъур болгъандай, олар Ону танымайлар. ¹⁷Иса олагъа:

– Юрюп барагъанда, бир биригиз булан сиз нени гьакъында сёйлей эдигиз? – деп сорай.

Олар пашман юз булан токътайлар. ¹⁸Олардан Клеопа деген бириси:

– Бугюнлерде мунда болгъан затланы билмей къалгъан савлай Ерусалимдегилени арасында биргине бир сенмисен? – деп сорай.

¹⁹Не затланы? – деп сорай Иса.

Экевю де Огъар булай дейлер:

– Аллагьны ва бютюн халкъны алдында ишде ва сёзде гючлю пайхаммар болгъан назаретли Исагъа болгъан затланы. ²⁰Огъар оьлюм жаза гесдирмек учун, баш дин къуллукъчуларыбыз ва башчыларыбыз Ону тутуп гьакимни къолуна бердилер ва хачгъа илдирдилер. ²¹Биз буса Исрайылны азат этежек адам Одур деп умут эте эдик. Шону булан да битип къалмай. Шо ишлер болгъанлы, муна бу уьчюнчю гюн. ²²Бизинкилерден бир бир къатынлар бизин гьайран этдилер: олар эртен тангда къабургъа барып, ²³онда Ону сюегин тапмагъанлар. Къайтып гелип, О сав деп айтгъан малайиклени оьзлер гёргенин айтгъанлар. ²⁴Бизинкилерден бирлери къабургъа барып, къатынлар айтагъан кюйде болуп тапгъанлар, амма Исаны Оьзюн гёрмегенлер.

²⁵Шо заман Иса олагъа:

– Сиз нечик англавсуз адамларсыз! Пайхаммарлар айтгъан затлагъа нече де гечден инанасыз. ²⁶Оьзюню даражасына етишмек учун, Месигь бары да бу азапланы чекмеге герек тюгюлмю эди дагъы? – деп сорай.

²⁷Иса олагъа Мусадан башлап бары да пайхаммарлагъа ерли Сыйлы Язывларда Оьзюню гьакъында язылгъан затланы англата. ²⁸Эки де адам оьзлер барагъан юртгъа етишмеге ювукъ болалар ва Иса Оьзю дагъы да ари гетме сюегенде йимик гёрюне. ²⁹Амма олар:

– Бизин булан къал, гюн де артылмагъа башлагъан ва ахшам бола тура, – деп Огъар тилемеге башлайлар.

Иса да, уьйге гирип, олар булан къала. ³⁰Иса олар булан тепсиде олтургъанда, экмекни де алып, шюкюр дуа эте ва ону сындырып олагъа бере. ³¹Шо заман оланы гёзлери ачылып, олар Исаны таныйлар. Амма О якъчыларына дагъы гёрюнмейген болуп къала. ³²Олар бир бирине:

– О ёлда бизин булан сёйлегенде ва Сыйлы Язывланы бизге англатагъанда, бизин юреклерибиз сююнчден толуп къалмадымы? – дейлер.

³³Шоссагьат туруп, олар Ерусалимге къайталар ва он бир де элчини ва олар булан бирче болгъанланы бир ерде табалар. ³⁴Олар:

– Раббибиз гертиден де тирилген ва Петерге гёрюнген, – дейлер.

³⁵Олар экевю де ёлда оьзлер булан болгъан затланы ва экмекни сындырагъанда, оьзлер Ону нечик таныгъанын айталар.

Тирилген Иса якъчыларына гёрюне

³⁶Якъчылары сёйлеп турагъанда, Иса бирден Оьзю оланы арасына гелип токътай ва:

– Уьюгюзге яхшылыкъ, – дей.

³⁷Олар тартынып ва къоркъуп, биз гёреген бу бир ругьдур деп ойлашалар. ³⁸Иса олагъа:

– Неге булай къоркъдугъуз? Неге юреклеригизге булай шеклик ойлар геле? ³⁹Мени къолларыма ва бутларыма къарагъыз. Бу – Мен Оьзюммен. Магъа тийип къарагъыз, ругьну Меники йимик эти ва сюеклери болмай, – дей.

⁴⁰Шону да айтып, Иса олагъа къолларын ва бутларын гёрсете. ⁴¹Олар сююнмекден инанып битмей ва тамаша болуп турагъанда, О:

– Мунда сизин гьеч ашамагъа затыгъыз бармы? – деп сорай олагъа.

⁴²Якъчылары Огъар бир гесек бишген балыкъ берелер. ⁴³Иса да алып, оланы алдында шону ашай. ⁴⁴Сонг Иса олагъа:

– Мени гьакъымда Мусаны Къанунунда, пайхаммарланы китапларында ва Забур китапларда язылгъан бары да затлар яшавгъа чыкъмаса къутулмай деп, сизин булан бирче болгъан заманда Мен сизге сёйлеген сёзлер муна булардыр, – дей.

⁴⁵Иса оланы Сыйлы Язывланы маънасына тюшюндюре. ⁴⁶Олагъа булай дей:

– Онда Месигь азап чекме герек болажакъ ва уьчюнчю гюн оьлюмден тирилежек, ^47-48эгер де адамлар товба этсе, Аллагь олардан гечежек. О гьакъда адамлагъа айтылма тарыкъ деп язылгъан. Мени атымдан Ерусалимден башлап бары да халкълагъа сиз шо гьакъда билдирме тарыкъсыз.

⁴⁹Мен де Атам сизге Оьзю ваъда этген затны йибережекмен. Сиз буса кёклерден сизге йиберилген шо къуват гелгинче, шо шагьарда къалып туругъуз.

Исаны кёкге чыгъыву

⁵⁰Иса оланы шагьардан чыгъарып, Байтаниягъа ерли етишдире ва къолларын гётерип, олагъа Аллагьны яхшылыгъын тилеп дуа эте. ⁵¹Дуа этеген заманда, Иса, оланы къоюп, кёкге гётериле. ⁵²Олар Исагъа сужда этелер ва уллу сююнч булан Ерусалимге къайталар ⁵³ва даим Аллагьгъа макътав эте туруп, ибадатханада туралар.