LUK

Ekooŋan ya éesuume ya eyya

Luk

naakiice ya

Waah wa weeyem wa ti pakiical empe

Ekooŋan ya éesuume ya eyya Luk naakiice ya éyisanaayisan nii Yéesu ayem Afakana ya éeyinananee ya ati Israyel niŋ lompo Afakana ya ati pakan paka púlooŋ. Luk asok akalaŋaakalaŋ meemak ápimeyi pánipani ya ti Yéesu. Ekina nuutaakaa fiye ti pakiical. Pakiical empe Luk náayaañe akiic Teyofil, ásupiyenu ya eyem “Páhin pa piti pupoñapoñ pa”.

Ekooŋan ya éesuume ya eyye eluwut eekiice yo ya, pale pasincanal pa píyisanaayisan nii Luk ákuuñana ya akiice yo. Luk aloomaaloom páhin niŋ apoñapoñ a Pool. Luk Asuwif tom, naakiic yo lompo keeneetaat ka Pusuwif.

Kikee kilim keetaake nafaa

Ateeteyo - Akina ayem Yéesu niŋ ekina tom Pútuun pa. Akina ayem ati waah wa púlooŋ uti púlunta pa.

Cáwii ca citi Pútuun pa - Lan óo lan la pakan paka nkacoone Pútuun pa pipiyeno amansa ya ateyii, cáwii ca citi Pútuun pa unca toko.

Eenucee ya - Ekina eyem caacaw ca citi Afakana ya niŋ Amansa ya aŋa Pusuwif pa nkayeniye ya hítuulu ékey ya eteyoo. Nasokee lompo “Krista”.

Fa heeyem ha páhantuwa nihikiicee fa:

1:1-4 Heewune ha Luk naakiic.

1:5–2:52 Hipukuyee ha niŋ hiñiiyate ha hiti Saŋ-Patis niŋ Yéesu.

3:1-20 Páhin pa piti Saŋ-Patis.

3:21–4:13 Pátise ya niŋ híluuŋuyee ha hiti Yéesu.

4:14–9:50 Páhin pa piti Yéesu ti mah ma miti Kalilee.

9:51–19:27 Pítin pa piti Yéesu púful Kalilee piwant Jerusalem.

19:28–23:56 Kunoom ka kikelan ka kiti Yéesu niŋ eket ya eteyoo Jerusalem.

24:1-53 Pilito pa, éfulii ya niŋ pisilo pa piti Yéesu.

Heewune ha Luk naakiic

^1-2Awe Teyofil eñaap ya,

keemeeŋe kacukaacuk niŋ ñíkinii eeha Pútuun pa mpíhine ha púlooŋ ti píyaañ eteeho toonii. Nkáyenoonii pikamana hilim ha hiti Pútuun pa. Keemeeŋe toonii nkayeno ho hikiicu samat nii fa nkakamane ho fa unii. ³Kápiliŋ ti píyaañ waah ewwe fo ti pikelan, inci úwwincinoole heetaakiye púlooŋ. Ekina ewune, insok nii napaanap pikiici, awe Teyofil, pakiical peetempiye mpucoonool ⁴aakati méyi nii eeha nkakalaŋanuu ha, hilim hiti pánipani.

Ñáapukuma Saŋ-Patis

⁵Ti caanak ca citi amansa ya aŋa nkasok ya Helot ati mah ma miti Yutaay, intaako awaaseena ati Pútuun pa aŋa nkasok Sakaliya ati kayoŋ ka kiti puwaaseena pa enka nkasok ka Apiya. Aaloo caacawoo Elisabet, náafulii ti miin ma miti Aaron. ⁶Poko t’ésupakii keecoonoole hátikin Pútuun pa, nkanapan pítin etempo, nkacok púlooŋ hilim ha heesiiŋanee ha hiti Ateeteyo fo muus. ⁷Pale kataakut añii kamma Elisabet naayem caakonta, apan poko púlooŋ pamaamanal.

⁸Hikee hinoom Sakaliya naayeno kaawaaseen la ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa loho hinoom ha hiti kayoŋ ka kiteyii hícoliyoo. ⁹Ti cosaan ya eti puwaaseena pa nkañakoo kaakaaw ti kamamal apiyeno aŋa afaanako ya ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa, la sampanee la, kati áluntan caminkoloŋ ya.1:9 Káaluntan ka kiñaŋaa íhinu hinoom óo hinoom ñúsupak ti puwaaseena pa. Káaluntan ka nkíhineehin ti pututa kaaciin ka la sampanee la ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa. Ekina eyem píyisan pa piti kaluum ka kiti pakan etempo. ¹⁰Waati ya eti káaluntan ka néetuuno, pakan paka púlooŋ nkayeno kaluum tíkitaaŋ.

¹¹Maleekoo ya eti Ateeteyo néefulii teyoo, episiiŋiyoo t’epees yáali eti kaaciin ka la nkáluntan la. ¹²Sakaliya naacuk yo naasuco naafe. ¹³Maleekoo ya neesokoo: “Tumpufe Sakaliya, kaluum ka kitii kisayaneesayan, aali Elisabet afaataak añii aafawasoo caacaw ence: Saŋ. ¹⁴Afaayeno t’awe pásuuma penfakat, hícump pakan lompo efikataak pásuuma ti hipuku ha hiteyoo. ¹⁵Afáayenoonii an eemaka ti Ateeteyo, añaŋut pálaani elaan niŋ pikee palaanal empa mpúkuman. Le niŋ afaapukee, afaameeŋ niŋ Kunuu ka keenape ka. ¹⁶Afáañahanii pakan keemeeŋe pakati Israyel ti Ateeteyo Pútuun pa piteyii. ¹⁷Afáanowii hátikin Ateeteyo ti kunuu niŋ ti sempe samat nii ayaamakoola ya Elí, áfaañahanii ñífaaf ña kapisiyool niŋ epuukii, náañahanii kéeciita ka káakup ti pámiiloolal peenape, kati amemanool pakan paka ti Ateeteyo.” ¹⁸Sakaliya naacakan maleekoo ya: “Puume inci fáyini kameye eehuu? Inci oopa maamane aalam lompo sitiiloo séelaaŋane.” ¹⁹Maleekoo ya neesokoo: “Inci yem Gabriyel. Inci ninsiiŋo hátikin Pútuun pa, inci mpúpoñii píkey soki ekooŋan ya éesuume eyye. ²⁰Síitan, ti káyinanaati kilimam, putumi efipucok, áatiyini káakup fo ta eehe efihitaako. Pánipani kilim ka kutoom efikitaako incolaa toko.”

²¹Pakan paka nkayeno hítuulu ínnimii heewune Sakaliya náafiyoonii páhantuwa ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa. ²²Emma náafulii ma ayinaat káakup neyii nkámeyi nii aŋe ácukuyoocuk waah páhantuwa ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa. Naayeno nkáakupaati fo káakup niŋ sipees. ²³Lóokuŋ ya eti kaawaaseen ka kiteyoo ta nkipaye ta, naañoho t’enuuf.

²⁴Fiyiit aaloo Elisabet naasa munow naayolo nemmo páhantuwa fo kiim isak. ²⁵Naasok: “Fiye Ateeteyo náahinaam eehe, áfulanaam ti ñusuu ti pakan paka.”

Ñáapukuma Yéesu

²⁶Elisabet ti hiimoo hísakiyenu niŋ hoonool hiti munow, Pútuun pa mpúpoñii maleekoo ya eyya nkasok ya Gabriyel ti mah ma miti Kalilee ti saatee ya eti Naasalet. ²⁷Pupupoñoo ti ámaacul a aŋa nkasok ya Mari, aŋa Josef ati miin ma miti cáwii ca citi Dawid naaŋaame ya ekop. ²⁸Maleekoo ya neenako la teyoo neesokoo: “Kásuumaay kiyeno n’awe, awe aŋa ataake ya pálafi pa piti Ateeteyo. Ateeteyo oopa n’awe.”

²⁹Mpásiyaloo kilim enkuu Mari naaliim naayeno ecakanoolo pakicanal puume mpaaw. ³⁰Maleekoo ya neesokoo: “Tumpufe Mari, áasuumaasuum Pútuun pa. ³¹Síitan inci pusoki, aafasa munow mpúkii ciñii cikampaani aakati ufanoo caacaw ca Yéesu. ³²Afaayeno an eemaka, afaayonkalee Añii ya ati Pútuun pa piti patiila. Ateeteyo Pútuun pa efipuwufanoo elemeyu ya eti amansa ya eti maamayoo Dawid, ³³afaapampaŋan ti miin ma miti Jakob, cáwii ca citeyoo eticipa.” ³⁴Mari naañahan yo: “Eehe puume níhiyina pitaako inci péemiit áyiin?” ³⁵Maleekoo ya neesokoo: “Kunuu ka keenape ka éfikiwanoonii t’awe, sempe sa siti Pútuun pa piti patiila ínsikimpitooli, ekina ewune añii ya aŋa ankaakaay ya hipuku afaayeno eesampanee, naasokee Añii Pútuun. ³⁶Sincan Elisabet atii ya aŋa nkasoke ya caakonta, ti himaamanoo oopa niŋ munow miti kiim isak niŋ hoonool miti cikampaani. ³⁷Méyi nii waah uheekut Pútuun pa.” ³⁸Mari naañahan yo: “Iyyoo, inci yem amiikan a ati Ateeteyo, hitaako t’inci samat nii fa ansoke fa.” Maleekoo ya neekaay.

Hiyoop ha hiti Mari pati Elisabet

³⁹Ti kunoom enkuu Mari naakaay mpacas ti saatee ya eti pítintiŋ pa ti mah ma miti Yutaay, ⁴⁰apinako la ti ekumpaan ya eti Sakaliya naakican Elisabet. ⁴¹Ta Elisabet náasiye ta Mari pakicanaloo añii ya naawen ti munowoo, Elisabet naameeŋ niŋ Kunuu ka keenape ka. ⁴²Naaceek apusok: “Awe Pútuun pa mpíhine heehaŋe ha panap ti pakaal paka púlooŋ, efi lompo píhin heehaŋe ha panap ti añii ya aŋa ankaakaay ya hipuku! ⁴³Puume inci ínnapiyenee fiye, íññaa ya ati Ateeteyo atoom kati mpáakeyyam hiyoop? ⁴⁴Sincan, emma inci ínsiye ma pakicanali añii aŋe ti munowam naawen ti pásuuma. ⁴⁵Aánapiyanee awe aŋa yínane ya ti eeha Ateeteyo mpusoke ha nii efihitaako.”

Hímulu Pútuun pa hiti Mari

⁴⁶Mari naaceek apusok:

“Yaanam émulaa Ateeteyo!

^47-49Kamma Pútuun pa mpítahii kunuu etempo t’inci amiikan a atempo ásikateen a,

ekina ewune kunuuwam kimeeŋaa niŋ pásuuma ti Pútuun pa Afakana ya atoom.

Kamma Pútuun pa piti sempe mpíhinaam waah wenfakat,

ekina ewune, písik fíyooy pikaay pa púlooŋ efimpiyonkalam ati pásuuma.

Caacaw etempo ceesampanee.

⁵⁰Pitaakaataak paket hikaw ti keefeye po ka fo ti ekaay óo ekaay.

⁵¹Mpíyisan hamake ha niŋ epees etempo; mpihancalool kéemakiyanooliye ka ti pakan paka.

⁵²Mpíwananii pumansa pa ti pilemeyu pa piteyii, pale, mpíseepin písikateen pa.

⁵³Mpisiitan keeyeniye ka ti peep pa niŋ waah weenape, pale, mpiyaan keetaake ka kapiñoho sipeesii ñaanii.

⁵⁴Mpiyankanan amiikan etempo Israyel, ti énawuno paket hikaw etempo.

⁵⁵Eehuu mpíyinanane símaama unaa Abraham niŋ miin ma miteyoo fo caanak óo caanak.”

⁵⁶Mari naayeno pati Elisabet fo kiim káhaaciil apite añoho pateyoo.

Ñáapukuma ña ñiti Saŋ-Patis

⁵⁷Púful toko, Elisabet íyyiŋooliyoo, náapukii cikampaani. ⁵⁸Pikinooloo niŋ miin ma miteyoo nkási nii Ateeteyo áhinoohin henfakat niŋ paket hikaw, nkananfool ti pásuuma pa piteyoo. ⁵⁹Añii ya ta naataake ta kunoom isak niŋ kíhaaciil nkákey kapinakanoo ti písiyool empa Pútuun pa mpiliile pa niŋ maamaa ateyii Abraham, nkálafiyoo kawufan caacaw ca citi faafoo Sakaliya. ⁶⁰Elisabet naacoop hilim ha naasokii: “Haani! Caacawoo ciñaŋaa piyeno Saŋ.” ⁶¹Nkasokoo: “Pale an aneetaat ti miin ma miti aluu aŋa ataake caacaw encuu.” ⁶²Nkákup neyoo niŋ sipees, kapicakan faafoo enceyme caacaw náalafiye kawufan añiinoo. ⁶³Naasokii kawufanoo káakiicuma, naakiic: “Caacawoo Saŋ.” Pakan paka púlooŋ ínnimii. ⁶⁴Tokotoko putumoo mpípankino, híleeluufoo nihikatan, náayini káakup, náayaañ kaanimpan Pútuun pa. ⁶⁵Ewatate enfakat neeyeno ti pikinoolii púlooŋ niŋ keekine ka ti pisaatee pa piti pítintiŋ pa ti mah ma miti Yutaay, nkayeno káakup heetaakiye ha. ⁶⁶An óo an éesiye ho naayeno káamiilool, naasok: “Añii aŋe, an puume naakaakaay piyeno?” Kaatuko sempe sa siti Ateeteyo siyenaayeno teyoo.

Hímulu Pútuun pa hiti Sakaliya

⁶⁷Añii ya, faafoo Sakaliya naameeŋ niŋ Kunuu ka keenape ka naayaamakool hiti Pútuun pa, apusok:

⁶⁸“Unimpanaa Ateeteyo Pútuun pa piti Israyel kamma mpitahe kunuu ti pakan etempo mpifakanii.

⁶⁹Mpúpoñii unaa Afakana eemaka ati miin ma miti amansa ya Dawid amiikan etempo,

⁷⁰eehuu piyaamakoola pa keesampanee ka nkátuunane unaa ti caacaw Pútuun pa ta infiyye

⁷¹nii efipufakan unaa ti pikamool unaa niŋ ti sipees keenate ka unaa púlooŋ.

⁷²Mpíyisan símaama unaa paket hikaw, mpínawuno písiyool etempo peesampanee pa,

⁷³esintoolo eyya mpisintooliye ya ti maamaa unaa Abraham1:73 Púcook 12:1-3; 22:15-18:

⁷⁴nii, ta mpufakane ta unaa ti sipees pikamool unaa, éfiwuyiniyaa po himiikanate peefeyut

⁷⁵nuuyeniyaa pimiikan keesampanee niŋ keecoonoole hátikin etempo fo eket maama.

⁷⁶Awe añiinam lompo aafayonkalee ayaamakoola ya ati Pútuun pa piti patiila, kamma ankaakaay énowii hátikin Ateeteyo aapiwañaloo pítin pa,

⁷⁷ti káyisanool pakan etempo kafakan ka ti kaaponket ka kiti umuuyen wa uteyii,

⁷⁸kamma Pútuun pa piti unaa mpimeeŋe paket hikaw, ekina ewune aŋa eecaaŋe ya nii caanak céefulii áfaawanoonii ápikey unaa hiyoop,

⁷⁹kati acaaŋan keeyem ka ti eloŋ ya eti ñáanim ña niŋ ti hísaalumant ha hiti eket ya, ápitintiŋan unaa ti pítin pa piti kásuumaay ka.”

⁸⁰Añii ya Saŋ náayankii, kunuuwoo nkítaakii sempe. Naayeno ti káahaaŋ tes fo ta náafulii ta ti pakati Israyel.

Ñáapukuma ña ñiti Yéesu

¹Ta Saŋ-Patis naapukee ta, amansa ya enfakat a aŋa nkasok ya Ookust náafulanii hilim nii an óo an ti mah ma miti Room púlooŋ añaŋee hikiicu caacawoo. ²Oom hikiicu hiyeniye híyaañ ta Kileños naayeniye ta ati hikaw ha hiti Siriya. ³An óo an naañoho ti saatee ya eti cosaan ya eteyoo apikaakiicee po.

⁴Josef lompo náafulii ti saatee ya eti Naasalet ti mah ma miti Kalilee apiwant mah ma miti Yutaay ti saatee ya eti amansa ya Dawid eyya nkasok ya Betelehem, kamma akina lompo naayem ati miin ma miti maamaa teyoo Dawid. ⁵Apikaay hikiicu ha naacoopool Mari aŋa naaŋaame ya ekop, aŋa eeyeniye ya immunow.

⁶Ta nkayeniye ta po, íyyiŋooliyoo, ⁷náapukii ciñiinoo cíyaañ, cikampaani. Naakuupatanool co niŋ ñiseehu naahintanoo ti púus kamma nkataakut ékaap la efikawanan.

Kakaman ñáapukuma ña ñiti Afakana ya pufaasa pa

⁸Ti oom mah intaako ti ukit wa pufaasa keeyeniye efaas niŋ hánant písaacii pa piteyii. ⁹Maleekoo ya eti Ateeteyo néefulii teyii, ecaaŋ ya enfakat ya eti Ateeteyo néekinkoolii, ewatate enfakat neeyeno neyii. ¹⁰Maleekoo ya neesokii: “Timpinife, cóopiyoocoop aluu ekooŋan éesuume eti pásuuma penfakat piti pakan paka púlooŋ. ¹¹Fíyooy pati saatee ya eti Dawid ciñii cipukee po Afakana ya, akina ayem Eenucee ya, akina lompo ayem Ateeteyo. ¹²Ehe píyisan empa efinikiiwoo pa tempo, eficanitook nkakuupatanoole ciñii niŋ ñiseehu nkahintan co ti púus.”

¹³Tokotoko kayoŋ kenfakat kiti pumaleekoo nkúfulii alacana nkinanf maleekoo ya nkiyeno kaanimpan Pútuun pa, nkiyeno hisoku: ¹⁴“Umúlaa Pútuun pa piti patiila, kásuumaay nkiyeno t’etaam ti payenka mpitaake ka pásuuma etempo.” ¹⁵Ta pumaleekoo pa mpuñohiye ta patiila pufaasa pa nkasokool: “Ukaayaa Betelehem hicuku heetaakiye ha, eeha Ateeteyo naasoke ha unaa.”

¹⁶Nkahiliikan, kapucol nkatook Mari, Josef niŋ ciñii ca ceehintanee ca ti púus pa. ¹⁷Ta nkacukoo ta nkayeno kakaman eeha maleekoo ya neesokii ha ti añii ya. ¹⁸Kéesiye ho ka púlooŋ ínnimii ti eeha pufaasa pa nkasokii ha. ¹⁹Pale Mari naamank eehe púlooŋ ti kunuuwoo náamiilool ho meemak. ²⁰Pufaasa pa ta nkayeniye ta puñoho, nkayeno hímulu niŋ kaanimpan Pútuun pa kamma eeha nkásiye ha nkacuk samat nii fa maleekoo ya neesokii fa.

Hiwasuyee ha hiti Yéesu caacaw

²¹Ta naataake ta kunoom isak niŋ kíhaaciil, nkanakanoo ti písiyool empa Pútuun pa mpiliile pa niŋ maamaa ateyii Abraham, nkawasoo caacaw ca Yéesu, samat nii fa maleekoo ya neesoke fa íññaa ateyoo peelokot asa munow.

Kañoman ka kiti Yéesu ti Pútuun pa

²²Hinoom ha hiti kaakuulan ka kiti hipuku ha níhicolii, kaakuulan ka keekiice ka ti hilim ha heesiiŋanee ha hiti Móyiis. Josef niŋ Mari nkacoop ciñii ca Jerusalem kápiyisanoo Ateeteyo. ²³Inhínee nii heekiicee ha ti hilim ha heesiiŋanee ha hiti Ateeteyo: “Niŋ añii áyiin ácook apukee añaŋee kañoman Ateeteyo.” 2:23 Efúlii 13:2²⁴Kañaŋaa lompo kaawaaseen toko sílunt súsupak man me múcuucuuku músupak samat nii fa insokee fa ti hilim ha heesiiŋanee ha hiti Ateeteyo.2:24 Lewitik 12:8

Kaayaamakool ka kiti Simeyon

²⁵Intaako Jerusalem akee áyiin caacawoo Simeyon. Ayíin eecoonoole naafe Pútuun pa, naayeno hítuulu aŋa akaakaay ékey kaapuuñanool Israyel. Kunuu ka keenape ka nkiyeno teyoo, ²⁶nkíyisanoo nii ataket akina peecukut Eenucee ya ati Ateeteyo. ²⁷Kunuu ka keenape ka nkítintiŋanoo apikaay pati ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa. Ta Yéesu pupukayoo nkácoopiyoo ta kati káhinoo eeha hilim ha heesiiŋanee ha fa nihisoke fa, ²⁸Simeyon naafenfo ciñii ca ti sipeesoo naanimpan Pútuun pa apusok:

^29-30“Kamma inci incuke niŋ ñíkinam kafakan ka kitii,

ekina ewune Ateeteyo, fiye aayina hikatu amiikan a atii apiket ti kásuumaay samat nii fa áyyinananaam fa;

³¹kafakan ka enka ammemanoole ka hátikin písii pa púlooŋ,

³²ecaaŋ ya eyya éfeeyisan keeneetaat ka Pusuwif Pútuun pa, néecoopii pakani Israyel hamake ha.”

³³Ciñii ca faafoo niŋ íññaa ateyoo ínnimii ti keesokee ka kiti ciñii ca. ³⁴Simeyon naasampanii, naasok íññaa ateyoo Mari: “Síitan, añii ya aŋe Pútuun pa pumamaloomamal kati ácoopii enow ya eti pakan keemeeŋe pakati Israyel niŋ piyito pa piti pakakee pakan keemeeŋe. Afaayeno píyisan pa piti Pútuun pa empa pakan paka nkakaakaay pa hipooku, ³⁵kati áfulanii tíkitaaŋ pámiiloolal pa peeyoliye pa ti kunuu hícump pakan. Awe íññaa ateyoo lompo kúnuul efikiyeno ti yaani samat nii aŋa epaay neeyaye.”

Kaayaamakool ka kiti Hanna

³⁶Intaako akee aal ayaamakoola eemaamane caacawoo Hanna, faafoo Fanuwel, ati miin ma miti Asel. Apinimo ti áyiinoo fo sitiil isak niŋ súsupak, áyiinoo naaket. ³⁷Nene animiit, sitiiloo áwii epaakiil niŋ sipaakiil (84). Afúlantoo pati ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa, náatuul po ti suŋ niŋ ti kaluum hánant niŋ hanakan. ³⁸Ti oom caanak, ápucolii teyii, naanimpan Pútuun pa, naayeno hisoku kiti ciñii ca hátikin keeyeniye ka púlooŋ hítuulu kafakan ka kiti Jerusalem.

Piyetu pa piteyii Naasalet

³⁹Ta Josef niŋ Mari nkapayoole ta fa ínhinee fa samat nii fa insokee fa ti hilim ha heesiiŋanee ha hiti Ateeteyo, nkayet Kalilee pati saatee ya eteyii Naasalet. ⁴⁰Añii ya náayankii niŋ sempe; naameeŋ ecohato, pálafi pa piti Pútuun pa mpiyeno teyoo.

Akampaani ya Yéesu pati Ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa

⁴¹Esúk óo ésuk Yéesu pupukayoo nkakaakaay Jerusalem pahaaño pa piti Himuusu ha. ⁴²Ta naataake ta sitiil ŋaasuwan niŋ súsupak, nkasilo Jerusalem pahaaño pa, samat nii fa cosaan ya eteyii neesoke fa. ⁴³Pahaaño pa pupupa nkayeno puñoho, akampaani ya Yéesu náatowoonii puson Jerusalem, pale pupukayoo kápanumut. ⁴⁴Incukii nii oopa ti pinamii, kapisapal fo hinoom púmpuluŋ, nkáyaañoo hiŋes ti pakanii niŋ ti pinapoolii.

⁴⁵Ta nkacukutoo ta nkañoho Jerusalem hiŋesoo. ⁴⁶Ti hinoom ha íhaaciyenu ha nkalaŋanoo la ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa naayeniye niŋ pikalaŋana pa, apiyeno káasiitan teyii niŋ kaacakanoolii. ⁴⁷An óo an éesiyoo ínnimoo ti kameye ka kiteyoo niŋ ti pañahanaloo. ⁴⁸Pupukayoo kapicukoo, nkaŋaŋo. Iññáa ateyoo naasokoo: “Añiinam, weyme ánhine unii fiye? Paapaa atii niŋ inci uliimaaliim meemak ti hiŋesi.” ⁴⁹Yéesu naañahanii: “Weyme inniŋesam? Fo nímiit nii inci ñaŋaa piyeno ti ekumpaan ya eti Paapaa atoom?” ⁵⁰Pale kásiit eeha náalafiyii ha hisoku.

⁵¹Náawanoonii niŋ pupukayoo Naasalet, náatuulii. Iññáa ateyoo naamank enke púlooŋ cew ti kunuuwoo.

⁵²Yéesu náayankii niŋ ecohatoyoo niŋ kaacecoo, Pútuun pa niŋ pakan paka nkálafiyoo pihaŋhaŋ toko.

Káatuunan ka kiti Saŋ

¹Ti sitiil kaat ya siti Tipel Sesaal, amansa ya enfakat a ati mah ma miti Room, Pons Pilaat naayeno ati hikaw ha hiti Yutaay, Helot naayeno ati hikaw ha hiti Kalilee, atuwoo Filip naayeno ati hikaw ha hiti mah ma miti Itulaay niŋ Tilakonit, niŋ Lisañas ati hikaw ha hiti Apilen. ²Annas niŋ Kayif nkayeno puwaaseena pa kenfakat ka pakati Pútuun pa. Ti oom caanak hilim ha hiti Pútuun pa níhicolii ti Saŋ, Sakaliya añiinoo, pati káahaaŋ ka tes. ³Saŋ naayeno kaafiitanool mah ma púlooŋ meekole ma musuu ma miti Jordan, apiyeniyii káatuunan: “Níhin pátise nípiyisan nii níwunkaawunko umuuyen wa utaaluu, Pútuun pa kati puponket wo aluu.”

⁴Samat nii hilim ha heekiice ha ti kaahit ka kiti Esayaayaamakoola ya:

“An náaceekii ti káahaaŋ tes apusok:

’Niwañal pítin pa piti Ateeteyo,

nicoonanool pítin pa piteyoo.

⁵Eliŋoon óo eliŋoon efeehokanee,

tíntiŋ óo tíntiŋ niŋ cítintiŋ óo cítintiŋ éfipitamiyanee.

Ñítin ña ñeeŋoncalooliye ña efiñicoonanoolee,

ñítin ña ñiti pínankiin pa efiñiteecanoolee.

⁶Pakan paka púlooŋ efikacuk kafakan ka kiti Pútuun pa.’”3:6 Esaya 40:3-5

⁷Saŋ naasok kayoŋ ka kéekeyii ka kati áhinii pátise: “Aluu mufepa emmuu! Ayme áwunii aluu kunuu kati nitey paseeña pa piti Pútuun pa peeyem pa ti ékey? ⁸Níhin waah weenape samat nii enuun eyya nepuk papukal peenape. Fiyuu éfiyisan nii níwunkaawunko umuuyen wa utaaluu. Timpi níyaañ esokoolo nii: ’Unaa ufakaafak kamma Abraham naayem maamaa ati unaa.’ Inci pusok aluu háati ti pínankiin empe Pútuun pa píyiniyini éfulanii epuuk pakati Abraham. ⁹Ehe hinahaane ha nihihintiye ti ñinkonk punuun pa. Enuun óo enuun eepukut papukal peenape efeefiitaloolee neewantee ti seemak.”

¹⁰Kayoŋ ka nkicakanoo: “Puume unii úfuuhin?” ¹¹Saŋ naañahanii: “Niŋ an ataakaa kúsool kúsupak añaŋaa káapaacinool niŋ aŋa ataakut ya, aŋa ataake paliyal añaŋaa lompo íhinu fo.” ¹²Pisayoola kúncoo ya lompo nkákey kati káhinee pátise nkacakanoo: “Ahámpaatiin, puume nuuñaŋe íhinu?” ¹³Naasokii: “Timpi nisa pihaŋ la pakati Room nkasoke la aluu.” ¹⁴Pusoocaali lompo nkacakanoo: “Unii puume nuuñaŋe íhinu?” Naañahanii: “Timpi nicoop mañ miti an ti sempe aluu, timpi ninook an kamma mañ, nileh ti cooy ya eti aluu.”

¹⁵Pakan paka púlooŋ nkayeno hítuulu man hikee efihitaako, nkayeno ecakanoolo ti kunuuwii man Saŋ ayem Eenucee ya ati Pútuun pa. ¹⁶Saŋ naañahanii poko púlooŋ: “Inci niŋ man íihin aluu pátise. Pale aŋa eeyem ya ti ékey ahaŋaam sempe, yinaat fala kákopin ñikopu ña ñiti pisamata pa piteyoo. Akina áfaahin aluu pátise niŋ Kunuu ka keenape ka niŋ seemak. ¹⁷Kaahelu ka kiteyoo unka ti epeesoo kati ákatinool pakak pa niŋ éheeni ya. Naamank pakak pa la ti pileefaan pa piteyoo, pale afaasowan éheeni ya ti seemak seehokiyantoo.” ¹⁸Niŋ kikee kilim keemeeŋe Saŋ naaluum pakan paka kápuwunko umuuyen wa uteyii náatuunanii ekooŋan ya éesuume ya.

¹⁹Pale, Saŋ nawatanwatan Helot ati hikaw ha hiti Kalilee kamma naalame Helotiya púnuwoo aaloo, niŋ waah wa púlooŋ ewwa náahine wa weekance wa. ²⁰Tempo Helot naapenane eehe: naakul Saŋ ti ékuluma.

Pátise ya eti Yéesu

²¹Ta hícump pakan nkáhinee ta pátise, Yéesu lompo náahinee pátise, naaluum. Ta naayeniye ta kaluum, alacana néepankino, ²²Kunuu ka keenape ka nkíwanoonii teyoo, niŋ enii samat nii hícuucuuku. Hilim níhifulii alacana: “Awe yem añiinam, aŋa inci íllafiye ya; ti awe inci intaake pásuumayam.”

Yéesu símaamayoo

²³Yéesu ti máamun sitiiloo áwii niŋ ŋaasuwan náayaañe páhin pa piteyoo. Incukii nii akina ayem Josef añiinoo, Josef ati Heli, ²⁴Heli ati Matat, Matat ati Lewi, Lewi ati Meleki, Meleki ati Yannay, Yannay ati Josef, ²⁵Josef ati Matacas, Matacas ati Amos, Amos ati Nahum, Nahum ati Esili, Esili ati Nakay, ²⁶Nakay ati Maat, Maat ati Matacas, Matacas ati Semeyin, Semeyin ati Yosek, Yosek ati Yota, ²⁷Yota ati Yowanan, Yowanan ati Lesa, Lesa ati Solopapel, Solopapel ati Salatiyel, Salatiyel ati Neli, ²⁸Neli ati Meleki, Meleki ati Adi, Adi ati Kosam, Kosam ati Elematam, Elematam ati Eel, ²⁹Eel ati Yesus, Yesus ati Eliyesel, Eliyesel ati Yolim, Yolim ati Matat, Matat ati Lewi, ³⁰Lewi ati Simeyon, Simeyon ati Yuta, Yuta ati Josef, Josef ati Yonam, Yonam ati Eliyakim, ³¹Eliyakim ati Meleya, Meleya ati Menna, Menna ati Matata, Matata ati Natan, Natan ati Dawid, ³²Dawid ati Yesaay, Yesaay ati Yopet, Yopet ati Powas, Powas ati Sala, Sala ati Naason, ³³Naason ati Aminatap, Aminatap ati Atimin, Atimin ati Alini, Alini ati Hesilom, Hesilom ati Fales, Fales ati Yuta, ³⁴Yuta ati Jakob, Jakob ati Isaak, Isaak ati Abraham, Abraham ati Telah, Telah ati Nahol, ³⁵Nahol ati Seluk, Seluk ati Leyu, Leyu ati Pelek, Pelek ati Epel, Epel ati Selah, ³⁶Selah ati Kayinam, Kayinam ati Alpaksat, Alpaksat ati Sem, Sem ati Nowe, Nowe ati Lemek, ³⁷Lemek ati Metuselah, Metuselah ati Enok, Enok ati Yelet, Yelet ati Mahalaleel, Mahalaleel ati Kenan, ³⁸Kenan ati Enos, Enos ati Set, Set ati Ataam, Ataam ati Pútuun pa.

Híluuŋuyee ha hiti Yéesu

¹Yéesu naameeŋ niŋ Kunuu ka keenape ka, náafulii ti musuu ma miti Jordan. Kunuu ka nkiyeniyoo kátintiŋan pati káahaaŋ ka tes. ²Naayeno po fo kunoom áwii ésupak, Seetaani ya ti hiŋes híluuŋuyoo. Aliit waah ti oom kunoom púlooŋ, ti pikelan, peep mpucokoo.

³Seetaani ya neesokoo: “Niŋ awe yem Añii Pútuun, sok énankiin eyye eyeso hímpuul.” ⁴Yéesu naañahan yo: “Kiiceekiic ti hilim ha hiti Pútuun pa: ’An ataloŋ niŋ hímpuul lamma.’4:4 Kakaman 8:3”

⁵Seetaani ya neecoopoo patiila la haane, néeyisanoo mpacas cáwii ca citi mah ma púlooŋ. ⁶Neesokoo: “Inci fawufani kayine enke púlooŋ niŋ hamake ha hiti cáwii ca, kaatuko inci nkuwufanee, yíniyini kawufan etenko an óo an aŋa ínsuumaam. ⁷Fiye, náakilipiyaa hátikinam ti hímulu, efikiyeno púlooŋ kitii.” ⁸Yéesu naañahan yo: “Kiiceekiic ti hilim ha hiti Pútuun pa: ’Hátikin Ateeteyo Pútuun pa pitii áafakilipo ti hímulu, niŋ pikina lamma aññaŋe hítuulu.’4:8 Kakaman 6:13”

⁹Seetaani ya néetintiŋanoo Jerusalem episilanoo la haŋe la pahaan ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa. Nene esokoo: “Niŋ awe yem Añii Pútuun, fúl le cípo t’etaam. ¹⁰Kamma nkiicee ti hilim ha hiti Pútuun pa:

’Efipusok pumaleekoo etempo pumankooli;

¹¹niŋ sipees etempo éfipiseepini,

eeha efihiwun ha kooti etikilooŋoolo ti énankiin.’4:11 Kícimu 91:11-12”

¹²Yéesu naañahan yo: “Kiiceekiic ti hilim ha hiti Pútuun pa: ’Aañaŋut puwinko Ateeteyo Pútuun pa pitii.’4:12 Kakaman 6:16” ¹³Ta Seetaani ya neepaye ta hiŋes híluuŋuyoo ha púlooŋ, neekatanoo fo ti cikee caanak.

Píyaañ páhin pa piti Yéesu

¹⁴Toko fúle, Yéesu naañoho Kalilee, niŋ pameeŋ sempe sa siti Pútuun pa séefulii sa ti Kunuu ka keenape ka. Pakan paka nkáyaañ káakup kiteyoo ti pisaatee pa púlooŋ péekinkoolii pa. ¹⁵Naayeno kakalaŋan ti púluumuma pa piteyii, pakan paka púlooŋ nkayeniyoo hímulu.

Hipookuyee ha hiti Yéesu Naasalet

¹⁶Púful toko, Yéesu naakaay Naasalet pa náakulee pa. Ti hinoom ha hiti kayeno ka kiti Pusuwif pa naanako ti éluumuma ya eteyii samat nii fa naasale fa íhinu. Naalito apisiiŋo kati akalaŋ. ¹⁷Nkañaakanoo kaahit ka kiti ayaamakoola ya Esaya. Apúpoonin ko, naacuk la nkakiice la:

¹⁸“Kunuu ka kiti Ateeteyo unka t’inci

kamma nkimamalaam

kati túunan ekooŋan éesuume ti keeleke ka.

Kúpoñiyaampoñ kati kaman keekulee ka nii éfikafulii,

niŋ kéefuume ka nii éfikañohoonii ti hicuku,

kati fúlan keekallanee ka ti kúnuul,

¹⁹nkaman etiil eyya Ateeteyo áfaayisan pásuum pa piteyoo.4:19 Esaya 61:1-2”

²⁰Naapoon kaahit ka naañaakan ko áhina ya naacaayeno. Keeyeniye ka ti éluumuma ya púlooŋ cew ñíkinii iññiya teyoo. ²¹Náayaañ hisokuyii: “Fíyooy, heekiicee eehe hitaakiyaa ti pásiyal aluu.” ²²Pakan paka púlooŋ nkákup héesuume teyoo, ínnimii ti kilim ka kéesuume ka kéefulii ka ti putumoo. Nkacakan: “Fo aŋe tom ayem Josef añiinoo?” ²³Yéesu naasokii: “Híiniyaamhiini nii efinifinam ti kusoku enke: ’Akúuñana kúuñanoolo! Hín le ti saatee ya etii, samat nii eeha núusiye ha ánhine Kafaanawum.’”

²⁴Naapenan hisokuyii: “Pánipani, ayaamakoola asayanantee ti saatee ya eteyoo. ²⁵Píhiiniyan aluu nii ti caanak ca citi ayaamakoola ya Elí, etiil ya enuput fo sitiil síhaaciil niŋ kiim isak niŋ hoonool, épankul neeyeno ti mah ma púlooŋ. Tempo, intaako piyaaŋat peemeeŋe Israyel payenka pákayiinii keekete. ²⁶Pútuun pa pupoñut Elí ti akee ti payenkuu, pale ti ekee eyaaŋat aŋa áyiinoo eekete ati saatee ya eti Salepat pukol saatee ya eti Siton.4:26 1 Pumansa 17:7-24²⁷Ti caanak ca citi ayaamakoola ya Elise, intaako lompo kayoŋ púkuuña pakati kanuk ti mah ma miti Israyel, pale háati oonool teyii akuulanutee fo Neeman lamma ati Siriya.4:27 2 Pumansa 5:1-14”

²⁸Pakan paka púlooŋ keeyeniye ka ti éluumuma ya, kiiñii nkili ta nkásiye ta enke fiye. ²⁹Nkayito, nkáfulanoo ti saatee ya. Nkacoopoo patiila kanaac cítintiŋ ca la saatee ya neelutee la, kati káhalapiyoo t’etaam. ³⁰Pale Yéesu náanapii ti pututa kayoŋ ka naakaay pítinoo.

Hiyaanu hísaalumant seetaani

³¹ Yéesu náawanoonii Kafaanawum, saatee eti Kalilee, naayeno kakalaŋan pakan paka ti hinoom ha hiti kayeno ka kiti Pusuwif pa. ³²Innímii ti pakalaŋanal pa piteyoo, kamma hilim ha hiteyoo nihitaake sempe.

³³Intaako la ti éluumuma ya áyiin aŋa hísaalumantseetaani nihinakiye. Náaceekii niŋ kaawiiluyoo: ³⁴“Katan unii! Weyme uyem ti pututa unaa, Yéesu ati Naasalet? Fo áakeyyookey aakati púcalool unii? Inci méyimeyi awe yem ayme: Eesampanee ya ati Pútuun pa!”

³⁵Yéesu naafet teyyo: “Fatan! Fúlii teyoo!” Hísaalumant ha nihitah áyiin a t’etaam hátikin pakan paka púlooŋ, níhiful teyoo peekuumutoo.

³⁶Pakan paka púlooŋ nkaŋaŋo nkayeno picakanool: “Hilim eehe, hilim puume? Ti kayine niŋ sempe nasok kísaalumant ka kúfulii, nkúful!” ³⁷Kiti Yéesu nkísiyo ti pisaatee pa péekinkoolii pa púlooŋ.

Káakuuñan ka kiti keemeeŋe ka

³⁸Yéesu ápufulii la ti éluumuma ya naanako la ti ekumpaan ya eti Simon. Simon aasonoo aal naayeno niŋ káakuuñu kiti pasowe-enii kenfakat, nkaluum Yéesu apiyankananoo. ³⁹Naañeeho toko teyoo naafet ti pasowe-enii ya mpúful. Tokotoko náayitoonii, naamankoolii.

⁴⁰Ti panowal caanak ca, pakati káakuuñu óo káakuuñu nkácoopiyee ti Yéesu, naalemp sipeesoo ti an óo an teyii, náakuuñanii. ⁴¹Kísaalumant lompo nkúfulii ti pakan keemeeŋe, nkiyeno hiceeku: “Awe yem Añii ya ati Pútuun pa!” Pale naafet tenko naakit ko káakup kamma nkimeya nii akina ayem Eenucee ya ati Pútuun pa.

⁴²Cipilap, Yéesu naañako apiyeno lamayoo. Kayoŋ ka nkiyeniyoo hiŋes, ta nkítookiyoo ta la naayeniye la, nkílafiyoo hicoku tikimpi akatanii. ⁴³Pale naasokii: “Inci ñaŋaa káatuunan ekooŋan ya éesuume ya eti cáwii ca citi Pútuun pa ti pikee pisaatee pa lompo, heewune ha inci ímpoñiyee.” ⁴⁴Naayeno káatuunan eteeho ti púluumuma pa piti Yutaay.

Kamamal ka kiti Yéesu pinapanayoo píyaañ

¹Hikee hinoom Yéesu naasiiŋo la ti kantant ka kiti han ha hiti Kennesalet5:1 Hikina lompo nihisokee han ha hiti Kalilee., kayoŋ ka nkikincooloo kipiyeno káasiitan hilim ha hiti Pútuun pa. ²Akee acalafayya, caacawoo Simon Piyeer, naayeno pukol han ha. Pákawiyoo picalafayya Saak niŋ Saŋ, Sepete epuukoo, nkayeno lompo toko5:2 Luk akiicaakiic kikee kilim enke ti 5:10.. Picalafayya pa payenkuu, ñiteen ña ñiteyii ñúsupak ña iññisiiŋo ti kantant ka, kápuwanoonii teñño nkayeno puñowu picala pa piteyii.

Ti káasiiŋuma enkuu, Yéesu naacuk ñiteen ña, ³náayuuko ti piteen pa piti Simon, naasokoo: “Fúlan po le ti kantant ke, teeŋan po caahinkiŋ,” naayeno tempo apiyeno kakalaŋan kayoŋ ka.

⁴Ta naapaye ta káakup, naasok Simon: “Wanan piteen pa pati kásul ka innitah picala pa piti aluu nípicokii soon.” ⁵Simon naañahanoo: “Aápunu, unii uyokaa hánant ha púlooŋ ti calafayi ucokut waah. Pale niŋ aasokaa fo, inci fatah picala pa.” ⁶Nkatah po nkácokii hícump soon fo picala pa piteyii mpíyaañe pihaaco. ⁷Nkakaaween pákawiyii keeyeniye ka ti pikee piteen kápikey kapiyankananii, nkákey nkameeŋan ñiteen ña ñúsupak ña púlooŋ fo íññilafiye híseemu.

⁸Simon Piyeer, ta naacuke ta eehuu, náakilipo ti Yéesu wootoo naasokoo: “Ahámpaatiin, láaŋam, inci áyiin amuuyena!” ⁹Kaatuko Simon niŋ pákawiyoo kaŋaŋaaŋaŋo ti hícump soon ensa nkacoke sa. ¹⁰Saak niŋ Saŋ lompo nkaŋaŋo. Yéesu naasok Simon: “Timpi fe, písik fíyooy pakan ankaakaay hicoku.” ¹¹Nkáciŋii, nkafaakal ñiteen ña ñiteyii, nkatah toko waah óo waah, nkanapan Yéesu.

Káakuuñan áyiin ati kanuk

¹²Hikee hinoom Yéesu naayeno ti ekee saatee, intaak áyiin ati kanuk. Niŋ pacukaloo Yéesu, naanow hátikinoo, puhooŋuyoo t’etaam naaluumoo: “Ahámpaatiin, áayiniyamyini kaakuulan, niŋ áalafiyaa.” ¹³Yéesu náañaakanii epeesoo náalikoo, naasokoo: “Inci láfilafi. Kuul!” Tokotoko kanuk ka nkikatanoo. ¹⁴Yéesu naakitoo hisoku eteeho an: “Kaay cáayaañ yísanoolo awaaseena ya ati Pútuun pa, uwwaaseen kaawaaseen ka kiti kaakuulan ka enka Móyiis naasoke ka aluu, áapiyisan pakan paka nii awe kásuumaayi ayyem.”

¹⁵Háati fo, kiti Yéesu nkihaŋ toko nkísiye, uyoŋ pakan núuconcoolii ti káasiitanoo niŋ ékuuñano úkuuñu wa uteyii. ¹⁶Pale Yéesu nañakoñako ti káahaaŋ tes, naayeno po kaluum.

Káakuuñan áyiin éehute

¹⁷Hikee hinoom Yéesu ti kakalaŋan, Pufalisaay pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha hiti Móyiis nkáfulii pan óo pan ti misaatee ma miti Kalilee, miti Yutaay niŋ Jerusalem, nkayeno toko. Sempe sa siti Ateeteyo insiyeno ti Yéesu kati ákuuñan kéekuuñe ka.

¹⁸Tempo, pakakee pakan kéekantoonii páhut ti kahun nkácolii. Nkayoopoo kanakan ti ekumpaan ya kati kahintanoo hátikin Yéesu. ¹⁹Pale kataakut pítin piti kanakanoo kamma kayoŋ ka. Nkasilo neyoo ti kankalaŋ ka nkátiŋin káatiŋu nkáyuuŋaniyoo toko niŋ kahun ka kiteyoo ti pututa pakan paka hátikin Yéesu.

²⁰Ta Yéesu naacuke ta káyinan ka kiteyii, naasok ákuuña ya: “Awí, umuuyen wa utii uponketee.” ²¹Pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha niŋ Pufalisaay pa nkáyaañ káamiilool ti faŋii: “Aŋe an puume naacokooliye fo kati ateñal Pútuun pa? Ayme ayina kaaponket umuuyen wa fo niŋ neetaat Pútuun pa lamma?” ²²Yéesu náameyi eeha nkayeniye ha káamiilool naacakanii: “Weyme uwune innitaak pámiiloolal empuu ti saan aluu? ²³Weyme uhaŋe páciite hisoku: ’Umuuyen wa utii uponketee’, niŋ hisoku: ’Lito nkaay’? ²⁴Pale píyisan aluu nii inci, Añii An, taakaataak kayine t’etaam kiti kaaponket umuuyen wa,” naasok páhut pa: “Inci pusoki, lito, coop kahun ka kitii, iyyet t’enuuf.” ²⁵Tokotoko naasiiŋo hátikinii, náaseepin kahun enka nahinto ka tenko, naayet t’enuuf ti hímulu Pútuun pa. ²⁶Pakan paka púlooŋ ínnimii nkámul Pútuun pa. Ewatate neemeeŋii nkayeno hisoku: “Ucukaacuk fíyooy heetaapala hicukee.”

Kaayonkal ka kiti Lewi

²⁷Púful toko, Yéesu naakaay naacuk asayoola kúncoo ya aŋa nkasok ya Lewi, naayeniye ti ésayuma kúncoo ya. Yéesu naasokoo: “Nápaniyam.” ²⁸Lewi naalito, naakatan waah óo waah ewwa naayeniye íhinu naanapanoo.

²⁹Lewi, ti kánapiyan Yéesu, naayonkaloo hili káciim kenfakat ti ekumpaan ya eteyoo, intaako toko kayoŋ kenfakat kiti pisayoola kúncoo ya niŋ pakakee pakan keeyeniye hili neyii. ³⁰Pale Pufalisaay pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha nkayeno káakumutool ti pinapana pa pakati Yéesu, nkasokii: “Weyme innili, innilaan nantoonool niŋ pisayoola kúncoo ya niŋ pumuuyena pa?”

³¹Yéesu naañahanii: “Pakan paka tom keeyem ka kásuumaayii kasoolahe ákuuñana, pale kéekuuñe ka. ³²Inci kéyyoot kaayonkal keecoonoole ka, pale pumuuyena pa kati káwunko umuuyen wa uteyii.”

Kacakan ka kiti suŋ ya

³³Pakakee pakan nkasok Yéesu: “Pinapana pa pakati Saŋ nkaloomloom suŋ niŋ kaluum, fo lompo incuke ti pinapana pa pakati Pufalisaay pa, pale pakatii paka nkatowo ti hili niŋ pálaani.” ³⁴Yéesu naañahanii: “Efíniyini hiwasu pakan suŋ kéeyonkaliyee pahaaño piti esa, asaya ya toko niŋ poko? ³⁵Pale caanak unca ti ékey, asaya ya áfaafulanee teyii, ti oom kunoom efikasuŋ.”

³⁶Naasokii lompo hícantiitu eehe: “An ahaacantoo cifaal ti hísool héeyeeni kati apap co ti hísool heemaamane. Niŋ áhinaa fo, afaahaac hísool ha héeyeeni ha, niŋ fúlaa toko cifaal ca céefulii ca ti hísool ha héeyeeni ha eticinapool niŋ hísool ha heemaamane ha. ³⁷An awasantoo pucoma elaan ti upaŋ5:37 Kapaŋ keecifee keeyina hiwasuyee tenko elaan niŋ fotom man niŋ ekina tom miin. weemaamane. Niŋ áhinaa fo pucoma pa piti elaan ya efipihaac upaŋ wa, elaan ya efeeniiso, upaŋ wa núupucaloolo. ³⁸Pale pucoma elaan, fo puwasee ti upaŋ wéeyeeni. ³⁹An atasiikan elaan eeyanke náalafi pucoma, kamma elaan eeyanke neehaŋoo pásuum.”

Yéesu Ateeteyo ati hinoom ha hiti kayeno ka

¹Hikee hinoom hiti kayeno kiti Pusuwif pa, Yéesu naayeno kaafiitanool koos, pinapana pa pakateyoo nkayeno kaasuut ulat nkahenkecal wo niŋ sipeesii nkayeno wo hili. ²Pakakee ti Pufalisaay pa nkacakanii: “Weyme inniyem ti íhinu héehinantee ha ti hinoom ha hiti kayeno ka?” ³Yéesu naañahanii: “Fo nikalaŋut eeha Dawid náahine ha ta peep pa mpicokii ta akina niŋ pákawiyoo?6:3 1 Samiyel 21:1-6⁴Anakaanako ti ékuut ya enfakat ya eti Pútuun pa, naacoop hímpuul ha heesampanee ha eeha puwaaseena pa pakati Pútuun pa nkañaŋe ha hili poko lamayii. Apili ho, naawun pákawiyoo.” ⁵Yéesu nene asokii: “Inci, Añii An, yem Ateeteyo ati hinoom ha hiti kayeno ka.”

Káakuuñan ti hinoom ha hiti kayeno ka

⁶Hikee hinoom nene hiti kayeno Yéesu naanako ti éluumuma ya eti Pusuwif pa apiyeno kakalaŋan. Intaako toko áyiin aŋa epeesoo yáali éehute. ⁷Páawoo Pufalisaay pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha kayenaayeno hiŋes waah ewwa efikanook newwo Yéesu, nkayeno kaasincan teyoo man áfaakuuñan ti hinoom ha hiti kayeno ka. ⁸Pale Yéesu náameyi pámiiloolalii naasok áyiin a ati epees ya éehute ya: “Lito siiŋo hátikin pakan paka.” Ayíin a naalito naasiiŋo. ⁹Yéesu naasokii: “Inci picakan aluu, eeheyme hicoonee ti hinoom ha hiti kayeno ka: íhinu heenape fo íhinu heenaput, kafakan eloŋ fo káapucalool eteyyo?” ¹⁰Naasincanii púlooŋ cew, nene asok áyiin a: “Pántin epeesi.” Ayíin a náahin fo, epeesoo neeñoho toko tak.

¹¹Pale Pufalisaay pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha, kiiñii nkili meemak, nkáyaañ piteŋenool puume éfikahin Yéesu.

Kamamal ka kiti pupoñapoñ pa ŋaasuwan niŋ pákasupak paka

¹²Ti oom kunoom Yéesu naakaay pati tíntiŋ ya kaluum, naapa hánant ha púlooŋ ti kaluum Pútuun pa. ¹³Ta incilape ta, naayonkal pinapana pa pakateyoo naamamal teyii ŋaasuwan niŋ pákasupak, payenka efikayeno pupoñapoñ pa pakateyoo. Poko kayem: ¹⁴Simon aŋa naawufane ya caacaw ca Piyeer6:14 Ti kaŋ ya eti Kilek, Piyeer, ekina eyem “énankiin”. niŋ atuwoo Andre, Saak, Saŋ, Filip, Paatolomaay, ¹⁵Máciya, Tomas, Saak ati Alifaay, Simon aŋa nkasok ya Selot6:15 Selot, ti caanak ca citi Yéesu, yenaayeno kayoŋ keeyeniye esuum kiti mah ma miteyii., ¹⁶Yutas ati Saak, niŋ Yutas Iskaliyot, aŋa akaakaay ya hífulu ti Yéesu.

Kakalaŋan ka niŋ káakuuñan ka

¹⁷Púful toko, Yéesu náawanoonii ti tíntiŋ ya niŋ keeyeniye ka neyoo, naasiiŋo la etaam ya neetempanooliye la. Kayoŋ keemeeŋe kiti pinapana pa pakateyoo nkiyeno toko niŋ hícump pakan kéefulii Yutaay, Jerusalem niŋ kéefulii ti pisaatee pa piti kantant ka peeyem pa Til niŋ Siton. ¹⁸Kákeyyookey káasiitanoo niŋ kati kákuuñanee úkuuñu wa uteyii. Payenka kísaalumant nkiyokane nkákuuñanee. ¹⁹An óo an ti kayoŋ ka naaŋes hílikuyoo kamma sempe ínsifulii teyoo ínsikuuñanii púlooŋ.

Hiyihu niŋ hitahu kunuu

²⁰Yéesu naasincan pinapana pa pakateyoo naasok:

“Niyihaayih - aluu keeleke ka,

kaatuko cáwii ca citi Pútuun pa citaaluu.

²¹Niyihaayih - aluu keeyem ka fiye ti peep pa,

kaatuko efinisiitanee.

Niyihaayih - aluu keeyem ka fiye ti pukooŋ,

kaatuko efinilenken.

²²Niyihaayih - niŋ pakan kanataa aluu,

nkaŋay aluu, nkateñal aluu,

nkákup ti aluu heenaput kamma ínniyinane ti inci, Añii An.

²³“Nihaaño ti oom hinoom, ninuunuutool ti pásuuma, kamma kawun kenfakat nkiyem ti hítuulu aluu alacana. Kaatuko fiyuu símaamayii nkáhine piyaamakoola pa.

²⁴Pale kúnuul efikiyeno ti aluu! - aluu keetaake ka,

kaatuko nisayaasa kaapuuñanool ka kiti aluu.

²⁵Kúnuul efikiyeno ti aluu! - aluu keesiite ka fiye,

kaatuko efiniyeno ti peep.

Kúnuul efikiyeno ti aluu! - aluu keeyem ka ti caalenken fiye,

kaatuko efiniyeno ti weeŋoot innikooŋ.

²⁶Kúnuul efikiyeno ti aluu! - niŋ pakan paka púlooŋ kákupaa ti aluu heenape.

Kaatuko fiyuu símaamayii nkáhine keeneetaat ka piyaamakoola pánipani.”

Pálafi pikamooli

²⁷Yéesu nene asok: “Pale inci pusok aluu, aluu keeyemam ka ti káasiitan: Nílafi pikamool aluu, níhin heenape ti payenka keenate ka aluu. ²⁸Nisap lúwa payenka nkañan ka aluu, niluum Pútuun pa heenape payenka nkakancool ka niŋ aluu. ²⁹Niŋ an ahankuu kapal ti kaawiilu, ufanoo kikee kaawiilu ka apinene ahanki tenko kapal. Niŋ an alamaa hísool ha hitii henfakat ha, timpi kitoo hicoopu eeha lupo páhantuwa. ³⁰An óo an eeluumuu uwwunoo, niŋ an acoopaa waahi timpi cakanoo wo. ³¹Níhin pakan paka samat nii fa ínnilafiye fa kati nkáhin aluu.

³²“Innílafiyaa kéelafiye ka aluu lamma, eyyeyme cooy innikaakaay hitaaku? Háati pumuuyena pa nkálafilafi kéelafiyii ka. ³³Inníhinaa heenape ti payenka nkáhin ka aluu heenape, eyyeyme cooy innikaakaay hitaaku? Háati pumuuyena pa nkáhinhin fo. ³⁴Innimaakaa payenka incuke ka aluu nii efikañahan aluu, eyyeyme cooy innikaakaay hitaaku? Háati pumuuyena pa nkamaakmaak pumuuyena pa kati kañahanii memma nkamaakii ma. ³⁵Pale nílafi pikamool aluu, níhin heenape teyii, innimaakii, timpi nímiilool hitaaku kañahan teyii. Inníhinaa fiyuu, Pútuun pa efipuwun aluu kawun kenfakat niŋ fúlaa toko efiniyeno epuuk pakati Pútuun pa piti patiila, kamma mpinape ti keesokantoo ka apalaka niŋ ti keekance ka. ³⁶Nitaak paket hikaw samat nii Faaf aluu ati patiila fa naataake fa paket hikaw.”

Káahinaati kíiti an

³⁷Yéesu nene asok: “Timpi níhin kíiti pakan, Pútuun pa lompo étipihin aluu kíiti. Timpi niwufan pakan umuuyen, Pútuun pa lompo etipuwufan aluu umuuyen. Niponketii, Pútuun pa lompo efipuponket aluu. ³⁸Niwun, Pútuun pa lompo efipuwun aluu, mpúnuŋ ti uhuuy wa uti aluu eniiku eemeeŋanee looc, neepimpee, neewenee, neemeeŋanee fo eniisaloolo. Kaatuko eniiku ya eyya inniniike ya neyyo, ekina lompo Pútuun pa efipiniik aluu neyyo.”

³⁹Yéesu naasokii lompo hícantiitu eehe: “Fo káafuumafuum nátintiŋan-tíntiŋan áwiyoo káafuumafuum? Etikanow poko t’ésupakii ti kaayeen? ⁴⁰Akalaŋa ahaŋantoo akalaŋana ya ateyoo, pale an óo an eekalaŋe meemak afaacuk nii akalaŋana ya ateyoo.

⁴¹“Weyme uwune aanincuk cíheeni ca ceeyem ca ti níkin atii ya, awe péepannumut hifiin ha heeyem ha ti níkini? ⁴²Puume ayyina hisoku atii ya: ’Atoomuu, túulam inci púfulani cíheeni ca ceeyem ca ti níkini,’ awe aŋa eeyinaat ya hicuku hifiin ha heeyem ha ti níkini? Awe nícuf, yáañ fúlan hifiin ha ti níkini, tempo áafayini hicuku picaaŋ cataŋ aakati yíni káfulan cíheeni ca ceeyem ca ti níkin atii ya.”

Enuun niŋ papukal eteyyo

⁴³Yéesu nene asok: “Enuun eenape epukantoo papukal peenaput, fo lompo incuke enuun eenaput epukantoo papukal peenape. ⁴⁴Enuun óo enuun ti papukal eteyyo nekiiwee. An átayini hicutu sootoo ti usooy uti pícankun, kikenenk lompo kucutantee ti nikota. ⁴⁵An eenape nasoksok waah weenape kamma kunuuwoo nkinape. Pale an eenaput nasoksok waah weenaput kamma kunuuwoo nkinaput. Kaatuko putumoo mpúfulanii-fúlan pámiiloolal pa peeyem pa ti kunuuwoo.”

Hícantiitu hiti sikumpaan súsupak

⁴⁶Yéesu nene asok: “Weyme uwune inniyonkalam ’Ateeteyo, Ateeteyo,’ apan níhinantoo eeha inci insok ha? ⁴⁷An óo an éekeyii t’inci náasi kilimam náahin ko, inci fáyisan aluu niŋ weyme naanakoole. ⁴⁸Anakoolaa-nakool nii an aŋa eeyem ti kulut ekumpaan: awakaawak fo súni naasiiŋan ekumpaan ya eteyoo ti pínankiin. Esáacin néefulii niŋ sempe, man ma immisap teyyo pale miyinaat yo káyiyiŋan kamma neelutee pinap. ⁴⁹Pale an a aŋa ásiye ya kilimam áhinut ko, anakoolaanakool nii an aŋa eeyem ti kulut ekumpaan ti esiya peewakut t’etaam. Man ma immisap teyyo, neehaaŋ ti enow neehancaloolo púlooŋ cew.”

Káyinan kiti áhampaatiin asoocaali ati Room

¹Ta Yéesu naapaye ta káakup púlooŋ hátikin pakan paka, naanako saatee ya eti Kafaanawum. ²Intaako toko akee ti ñíhampaatiin pusoocaali ati Room, eetaake amiikan ati hikawoo éekuuñe meemak fo alohan putum eket. ³Náasi kiti Yéesu, naapoñ pakakee ñíhampaatiin Pusuwif kapica kaluumoo ápikey ákuuñan amiikan a ateyoo. ⁴Ta nkacole ta ti Yéesu nkaŋiiniyoo meemak: “Asoocaali ya aŋe añaŋee kayankanan meemak, ⁵kaatuko álafilafi pakan unaa niŋ fúlaa toko akina alute éluumuma ya eti le.”

⁶Fiye, Yéesu naanapool neyii. Ta naalohane ta ekumpaan ya, áhampaatiin a asoocaali ya ati Room náapoñii pákawiyoo kapisok Yéesu: “Ahámpaatiin, timpi yokanoolo écolii pe t’inci kamma inci íntuuniit aapinako ti ekumpaan ya etoom. ⁷Ekina lompo ewune inci míiloolut nii ñaŋaa ékey puu ti awe, pale sok hilim hoonool lamma, amiikan a atoom afaayeno kásuumaayoo. ⁸Kaatuko inci ti kayine kiti pakan inci iyyem, niŋ fúlaa toko intaak pusoocaali lompo keeyem ti kayineyam. Niŋ inci sokaa aŋe ’kaay’, naakaay; insok aŋe ’kéy’, náakey. Insok amiikan a atoom ’hín fiye’, náahin fo.”

⁹Ta Yéesu náasiye ta eehe ínnimoo teyoo náayesoonii ti kayoŋ ka keeyeniyoo ka kanapan, naasokii: “Inci pusok aluu, inci taapala cuk káyinan ka kenfakat enke, háati ti pakati Israyel.”

¹⁰Ta Yéesu naapaye ta hisoku eehe, payenka áhampaatiin a asoocaali ya naapoñe ka nkañoho. Kapucol nkatook amiikan a kásuumaayoo.

Kayitan akampaani ati eyaaŋat aŋa áyiinoo eekete

¹¹Púful toko Yéesu naakaay ti saatee ya eyya nkasok ya Nayin, pinapana pa pakateyoo niŋ kayoŋ kenfakat nkanapool neyoo. ¹²Fiye, ta naalohane ta putum pa piti saatee ya, nkayeno hicoopu ehunuŋ ti íhokuma. Eekete ya, akampaani, akina lamayoo íññaa ateyoo naataake, áyiinoo eekete. Kayoŋ kenfakat kiti saatee ya nkiyeno neyoo. ¹³Iññáa ateyoo naayeno pukooŋ. Ateeteyo apucukoo, nketoo teyoo ti hikaw, naasokoo: “Timpi kooŋ.”

¹⁴Naaloh pisaapu pa, náalik po, keetiyye po ka nkasiiŋo. Yéesu naasokoo: “Akampaani, inci soki: ’Lito!’” ¹⁵Aŋa eekete ya náalitoonii, naayeno, náayaañ káakup, Yéesu naacoopoo naañahanoo íññaa ateyoo.

¹⁶Kayoŋ ka púlooŋ nkimeeŋ niŋ ewatate nkúmul Pútuun pa nkusok: “Ayaamakoola enfakat áfuliyoo t’unaa. Pútuun pa pítahiyoo kunuu ti pakan etempo.” ¹⁷Hiti Yéesu eehe, níhisiyo ti mah ma miti Yutaay púlooŋ niŋ ti pisaatee pa púlooŋ péekinkoole yo pa.

Pinapana pakati Saŋ-Patis pati Yéesu

¹⁸Ti písiyo pa piti Yéesu empuu, Saŋ, pinapana pa pakateyoo nkakamanoo eehe púlooŋ. Naayonkal teyii pákasupak, ¹⁹naapoñii ti Ateeteyo kapica kacakanoo: “Fo awe yem Aŋa eeyem ya ti ékey, fo uñaŋaa hítuulu akee?”

²⁰Kapucol ti Yéesu nkasokoo: “Saŋ-Patis ápoñii unii ti awe upicakani: ’Fo awe yem aŋa eeyem ya ti ékey, fo uñaŋaa hítuulu akee?’”

²¹Ti oom caanak, Yéesu náakuuñan hícump pakan keeyoke niŋ úkuuñu weemeeŋe, niŋ payenka kísaalumant nkúwuuliye, náahin úfuumiin weemeeŋe upucuk. ²²Fiye, Yéesu naañahan payenka Saŋ náapoñii ka, naasokii: “Niñoho nica nikaman Saŋ eeha innicuke ha niŋ eeha ínnisiye ha: kéefuume ka unka ti hicuku, kéehute ka unka ti pikaayu, pakati kanuk ka nkakuulanee, keecotiye ka unka ti hísiyu, keekete ka nkalitanee, ekooŋan ya éesuume ya néetuunanee keeleke ka. ²³Oopa ti pásuuma, aŋa apookut ya hitaaku káyinan kamma inci.”

²⁴Payenka Saŋ náapoñii ka, ta nkañohiye ta, Yéesu náayaañ káakup kiti Saŋ ti kayoŋ ka: “Weyme innikaaye pati káahaaŋ ka tes kaasincan? Káaheeni enka eyam ya neeliiñaloole? ²⁵Niŋ fotom, weyme innikaaye po hicuku? An eewasiye wañ weewalla? Haani! Payenka nkawaso ka wañ wa wéeciita wa hinoom, nkayeno ti eloŋ enfakat, pati pukumpaan pa piti pumansa pa nkayeno. ²⁶Niŋ fotom, weyme innikaaye po hicuku? Ayaamakoola? Ee ayaamakoola! Inci pusok aluu nii ahaŋaahaŋ ayaamakoola. ²⁷Saŋ akina ayem aŋa hilim ha hiti Pútuun pa nihisoke ya:

’Inci fápoñii ati ekooŋan ya atoom apunowi hátikin

kati awañali pítin pa.7:27 Malaki 3:1’

²⁸“Inci pusok aluu, an óo an aŋa aal naapuke, Saŋ ahaŋoohaŋ hamake, pale aŋa eehaŋe ya káafomaati ti cáwii ca citi Pútuun pa, ahaŋa Saŋ hamake.”

²⁹Pakan paka púlooŋ kéesiye ka enkuu, háati pisayoola kúncoo ya, kacoonaacoon nii Pútuun pa peecoonoole. Ta Saŋ naayeniye ta káatuunan ekooŋan ya eti Pútuun pa, nkacoon ápihinii pátise. ³⁰Pale Pufalisaay pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha nkapook eeha Pútuun pa mpílafiye ha teyii; kacoonut Saŋ ápihinii pátise.

³¹Yéesu naasokii: “Niŋ weyme inci iññaŋe kaakufumool ekaay ya eti fíyooy, niŋ weyme nkanakoole? ³²Kanakoolaa-nakool nii epuuk keeyem ti híliŋ nkayeno kaaceeceekool:

’Uhapaahap aluu,

nikiiyut,

nuucook aluu kícimu kiti keeŋoot,

nikooŋut.’

³³“Kaatuko, Saŋ-Patis ákeyyookey, aliyantoo hímpuul, alaanantoo elaan innisok: ’Hísaalumant hiyem neyoo.’ ³⁴Inci, Añii An, ínkey pilli illaan innisok: ’Nisincan! Aŋuu an eekase, níkumana, áwi ati pisayoola kúncoo ya niŋ pumuuyena pa.’ ³⁵Pale ecohato ya eti Pútuun pa, keecoone yo ka púlooŋ káyisanaayisan nii ecoonoolaa-coonool.”

Kaaponket kiti aal amuuyena la ti ekumpaan ya eti Afalisaay a

³⁶Afalisaay akee, aŋa nkasok Simon, naayonkal Yéesu hili káciim pateyoo. Yéesu naakaay, naanako la ti ekumpaan ya eti Afalisaay a naayeno hili. ³⁷Intaako toko ti saatee ya aal amuuyena. Náasi nii Yéesu oopa ti hili pati ekumpaan ya eti Afalisaay a. Ta náasiye ta eehuu, naacoopool cílumpa ceewalla kaameeŋ munucu méesuume haaw. ³⁸Naasiiŋo puson woot Yéesu, naayeno pukooŋ, náayaañ káamaañiyan wootoo niŋ mukunoo, naatoot wo niŋ wanoo, naasump wootoo, naanuc wo niŋ munucu méesuume haaw. ³⁹Afalisaay a aŋa ayonkale ya Yéesu hili káciim, apucuk eehuu, naasokoolo: “Niŋ pánipani áyiin aŋe ayaamakoola, añaŋaa kameye aal puume ayemoo ti híliku - aal amuuyena!”

⁴⁰Yéesu naacoop hilim ha naasokoo: “Simon, taakaataak eeha inci iññaŋuu hisoku.” Simon naañahanoo: “Sokam, Ahámpaatiin.” ⁴¹Yéesu naasokoo: “Taakaataak pákayiin pákasupak keetaake ñikopu ti akee áyiin eelontiyii mañ. Akee ya naataakoo nikopu sitenali sikeme isak (500), akee ya lompo nikopu sitenali áwii ésupak niŋ ŋaasuwan (50). ⁴²Pale háati oonool teyii ayinaatoo mo kañahan. Fiye, naaponket poko t’ésupakii ñikopu ña ñiteyii. Ti awe, ayme ti payenke t’ésupakii afaahaŋ pálafi aŋa eelontiyii ya mañ ma?” ⁴³Simon naañahanoo: “Ti pacukalam, akina ayem aŋa nkaponkete ya nikopu na nenfakat na.” Yéesu naasokoo: “Aasokaa páni.”

⁴⁴Apipa, náayesoonii pati aal a, naasok Simon: “Aacukaacuk aal a aŋe, emma inci ínnakoonii ma le ti awe, aawunutam man puñow wootam, pale akina náamaañiyan wootam niŋ mukunoo, naatoot wo niŋ wanoo. ⁴⁵Ta inci ínnakoonii ta le ti awe, aawananutam niŋ hisumpu, pale akina áyekuniit hisumpu wootam. ⁴⁶Aanucut hikawam niŋ munucu, pale akina, naanuc wootam niŋ munucu méesuume haaw. ⁴⁷Síitanam inci pusoki, pálafi pa piteyoo penfakat pa píyisanaayisan nii umuuyen wa uteyoo weemeeŋe wa upayeepa kaaponket. Pale an óo an aŋa nkaponkete caahinkiŋ, caahinkiliŋ lompo nálafi.”

⁴⁸Fiye, Yéesu naasok aal a aŋuu: “Umuuyen wa utii uponketeeponket.” ⁴⁹Keeyeniye ka toko hili neyoo nkáyaañ pusokool: “Aŋe ayem ayme, fo kati aponket umuuyen?” ⁵⁰Pale Yéesu naasok aal a: “Káyinan ka kitii kifakanuu, kaay niŋ kásuumaay.”

Pakaal paka, kanapan ka kiteyii Yéesu

¹Púful toko Yéesu naayeno kaamuusool ti pisaatee niŋ misaatee, káatuunan niŋ kakaman ekooŋan ya éesuume ya eti cáwii ca citi Pútuun pa. Pupoñapoñ pa pakateyoo ŋaasuwan niŋ pákasupak paka nkayeno neyoo, ²niŋ lompo pakakee pakaal payenka náakuuñane niŋ payenka naayaane teyii kísaalumant: Mari aŋa nkasok ya Mari ati Makatala aŋa náafulanii ya teyoo kísaalumant isak niŋ kúsupak; ³Yowanna, áyiinoo aŋa nkasok ya Husa, eeyeniye ya ati hikaw ha ti éhinuma ya eti Helot; Suusaana niŋ hícump pakakee pakaal, niŋ mañ ma miteyii nkayeno kayankanan Yéesu niŋ pupoñapoñ pa pakateyoo.

Hícantiitu ha hiti ataha piyooseen pa

⁴Hikee hinoom, kayoŋ kenfakat nkuconcool niŋ pakan kéefulii ti pisaatee peemeeŋe nkíkey ti Yéesu. Ti káasiiŋuma enkuu, Yéesu naasokii hícantiitu eehe: ⁵“Taakaataak akee áyiin aŋa eekaaye etah piyooseen. Akina ti etah piyooseen pa, ekee etukal ya neenowal ti pítin pa; neekakalee, pusuwa pa mpuhoon yo. ⁶Ekee ya neenowal ti etaam eti pínankiin; niŋ páŋantalii eteyyo neesuucan, kamma etaam ya néecihut. ⁷Ekee ya neenowal ti pícankun, épiŋantoolii ti coonool niŋ pícankun pa, pícankun pa mpikincool yo. ⁸Fiye, ekee etukal ya neenowal ti etaam eenape, eyyuu néeŋantii neepuk ulant, kaalant óo kaalant nkupuk papukal keme.” Yéesu naasokii niŋ hiceeku: “An óo an eetaake kaanuu kiti káasiitan, ásiitan.”

Heewune ha ínnakup niŋ hícantiitu

⁹Ta Yéesu naapaye ta káakup, pinapana pa pakateyoo nkacakanoo weyme hícantiitu eehuu nihisoke. ¹⁰Naañahanii: “Kameye meeñeeya ma miti cáwii ca citi Pútuun pa kuwufaneewufan aluu, pale ti pakakee paka niŋ kícantiitu inci ínkup, samat nii ayaamakoola ya Esaya fa naasoke fa:

’Efikasincan pale etikacuk;

Efíkasiitan pale étikasi.’8:10 Esaya 6:9”

Kakaman ka kiti hícantiitu ha

¹¹Yéesu nene asok: “Ehe, eeha hícantiitu ha nihisoke ha: Etukal ya eyem hilim ha hiti Pútuun pa. ¹²Etukal ya eenowe ya ti pítin pa ecukaacuk nii payenka nkási ka hilim ha, Seetaani ya néekey néefulan ho ti saanii, ancuk timpi káyinan nkafakanee. ¹³Etukal ya eenowe ya ti etaam ya eti pínankiin pa ecukaacuk nii payenka nkasayan ka hilim ha niŋ pásuuma niŋ kásiyaa ho, pale hilim ha hitaakut ñinkonk teyii. Káyinanii kifiyyantoo, ti caanak citi páciite nkañoho puson. ¹⁴Etukal ya eenowe ya ti pícankun pa ecukaacuk nii payenka nkási ka hilim ha, pale ti eloŋ ya eteyii káamiilool ka niŋ hitaaku ha niŋ pásuuma pa piti eloŋ ya mpikincoolii mpikitii hitaaku papukal peeyane. ¹⁵Pale etukal ya eenowe ya ti etaam ya eenape ya ecukaacuk nii payenka nkási ka hilim ha nkayenan ho pinap ti saanii seekuule sa, nkamukut fo cákapukii samat nii enuun fa nepuk papukal peemeeŋe.”

Hícantiitu ha hiti lampi ya

¹⁶Yéesu nene asokii hícantiitu eehe: “An acaaŋanantoo lampi náawuf teyyo epool niŋ fotom naanakan yo t’etaam ecunkun, pale nawaŋwaŋ yo, ancuk an óo an éenakoonii naacuk ecaaŋ ya.

¹⁷“Waah óo waah weeyolee éfuufulaniyee tíkitaaŋ, waah óo waah wéewufaloolee éfuuwufinee, núufulaniyee tíkitaaŋ.

¹⁸“Ooto, nitah kunuu ti pásiitanal aluu. Kaatuko an óo an eetaake afaapenanee meemak; an óo an eetaakut háati aŋa incukoo ya nii naataake efuusayee teyoo.”

Yéesu niŋ miin ma miteyoo

¹⁹Púful toko, Yéesu íññaa ateyoo niŋ pakatuwoo nkákeyyoo hicuku, pale kayinaatoo hicuku kamma kayoŋ ka.

²⁰Nkasok Yéesu nii: “Iññáa atii niŋ pakatuwi unka kasiiŋiye tíkitaaŋ, awe nkálafiye hicuku.”

²¹Naañahanii: “Iññáa atoom niŋ pakatuwam poko kayem payenka nkásiitan ka hilim ha hiti Pútuun pa nkáhin ho fa nihiñaŋee fa íhinu.”

Kaasiiŋan ka kiti hiyam ha

²²Hikee hinoom Yéesu náayuuko ti piteen niŋ pinapana pa pakateyoo, naasokii: “Ufiitanaa ti kikee kaapii ka kiti han ha.” Nkañak. ²³Ta nkayeniye ta kaafiitan, Yéesu naalam hiŋotu. Hítaapanu eyam néesapii ti han ha, piteen pa mpiyeno émeeŋanii man, nkayeno ti páciite penfakat.

²⁴Ti oom páciite, pinapana pa nkaloh Yéesu nkáyiyaloo, nkasokoo: “Ahámpaatiin! Ahámpaatiin! Efuuketaa!” Yéesu náayiyoonii naafet ti hiyam ha niŋ kúsuuh ka kenfakat ka nkapilan niit. ²⁵Púful toko naacakanii: “Káyinan ka kiti aluu unkey?” Ewatate neemeeŋii, ínnimii, nkayeno picakanool: “Ayme ayem áyiin aŋe, kati nasok hiyam ha niŋ kúsuuh ka kapilan, nkásiyoo?”

Káakuuñan áyiin ati kísaalumant

²⁶Púful toko, Yéesu niŋ pinapana pa pakateyoo nkaciŋ ti mah ma miti Kelasen,8:26 Náasiyaa Kelasen, ekina eyem pakan paka pakati saatee ya eti Kelasa. Pikee pakiical pa piti Kilek mpusok Kelasa, pale pikee pa lompo mpusok Katala. Katala niŋ Kelasa pisaatee peekufut ti mah emmuu. meeyem ma ti púcoonool mah ma miti Kalilee. ²⁷Ta Yéesu naayeniye ta éyuukinoyii ti piteen pa, áyiin ati saatee ya náakey kapaakoolanoo. Ayíin a aŋuu kísaalumant kúwuuliyoo, afiyaafiyo awasiyantoo wañ, akinut ti ekumpaan fo ti kiyaak. ^28-29Nkiloomooloom íhinu apihiñ, háati nkacenk sipeesoo niŋ wootoo niŋ ñiseel kati kafaasoo, naacutal ño, kísaalumant ka nkítintiŋanoo ti káahaaŋ tes. Ayíin a ta naacuke ta Yéesu naaceek, naanow ti wootoo, náaceekii ti kaawiiluyoo: “Weyme ánlafiye ti inci, Yéesu, Añii ya ati Pútuun pa piti patiila? Inci luumuu timpi kallanam!” Asokaasok eehe, kamma Yéesu naafete ti kísaalumant ka, apusok ko kífulii teyoo.

³⁰Yéesu naacakanoo: “Caacawi puume?” Naañahanoo: “Caacawam ’Kayoŋ8:30 Caacaw ence ti kaŋ ya eti Kilek “Lesiyon” cikina ciyem kayoŋ kiti pusoocaali síwuli isak niŋ yoonool.’,” kamma kísaalumant keemeeŋe nkinakiyoo. ³¹Nkiŋiino Yéesu timpi awant ko ti seemak. ³²Inhemool koolee enfakat eti pícalukun neeyeno kaahoon ti kanaac cítintiŋ. Kísaalumant ka nkiŋiino Yéesu apikatan ko kipinako ti pícalukun pa, naakatan ko. ³³Nkífulalii ti áyiin a, nkinakalo ti pícalukun pa, koolee ya néeliiŋoonii mpacas patiila cítintiŋ ca, neenow ti han ha néeseem.

³⁴Ta keeyeniye ka efaas ya nkacuke ta heetaakiye ha nkatey ti saatee ya niŋ ti misaatee ma méekinkoolii ma kakaman pakan paka heetaakiye ha. ³⁵Fiye, pakan paka nkákey kaasincan heetaakiye ha. Nkácolii ti Yéesu nkatook áyiin a aŋa kísaalumant ka nkúfulii ya teyoo náasooliye niŋ kunuuwoo cononon naayeno ti woot Yéesu. Ta nkacuke ta eehuu nkameeŋ niŋ ewatate. ³⁶Keecuke ka heetaakiye ha nkayeno kakaman pakan paka puume áyiin a aŋa kísaalumant ka nkúfulii ya teyoo fa náakuuñanee fa. ³⁷Púful toko, pakan paka púlooŋ pakati mah ma miti Kelasen nkaluum Yéesu akatanii apikaay, kamma ewatate enfakat neeyeniye neyii. Yéesu náayuuko ti piteen pa, áñakum ³⁸áyiin a aŋa kísaalumant ka nkúfulii ya teyoo naaluum kanapanoo, pale Yéesu naayaanoo, naasokoo: ³⁹“Ñoho ti enuufi nkaakaman eeha púlooŋ Pútuun pa mpíhinuu ha.” Ayíin a naakaay ti saatee ya púlooŋ, naayeno kakaman eeha Yéesu náahinoo ha.

Amáacul eekete niŋ aal éekuuñe

⁴⁰Pakan paka púlooŋ nkayeno hítuulu Yéesu ti kikee kaapii ka kiti han ha, ta náañohoonii ta, kayoŋ ka nkiwananoo. ⁴¹Ehe, intaako áyiin aŋa nkasok Yayil áhampaatiin ti éluumuma ya. Náakey náakilipo ti Yéesu wootoo, naaŋiiniyoo apikaay pati enuuf ya eteyoo ⁴²kamma añiinoo ámaacul oonool a lamma eetaake máamun sitiil ŋaasuwan niŋ súsupak naayeniye ti putum eket.

Ta Yéesu naayeniye ta pikaayu pateyoo kayoŋ ka nkikincooloo. ⁴³Intaako toko aal eeyeniye hicuku etaam eefiitantoo fo sitiil ŋaasuwan niŋ súsupak, náapucalool mañoo púlooŋ ti púkuuñana pale an ayinaatoo káakuuñan. ⁴⁴Náakey puson Yéesu, náalik hileelu hísool ha hiteyoo, tokotoko etaam ya eteyoo neesiiŋo. ⁴⁵Yéesu naacakan: “Ayme álikaam?” Pakan paka púlooŋ nkalaaco, Piyeer naasokoo: “Ahámpaatiin, kayoŋ ka kúconcooliyoo-concool nkikincooli.” ⁴⁶Pale Yéesu naasok: “An álikaamlik kaatuko méyimeyi nii sempe sífulaaful ti inci.” ⁴⁷Aal a náameyi nii eeha náahine ha hiyoliit, náakey niŋ kakikilan, náakilipo ti woot Yéesu. Naakaman hátikin pakan paka púlooŋ heewune ha náalik Yéesu niŋ fa náakuuñanee fa tokotoko. ⁴⁸Yéesu naasokoo: “Añiinam káyinan ka kitii kifakanuu. Kaay niŋ kásuumaay.”

⁴⁹Yéesu ti káakup, an náafulii pati ekumpaan ya eti Yayil áhampaatiin a ati éluumuma ya. Naasok Yayil: “Añiini ámaacul aketaaket, timpi yokan fiye Ahámpaatiin a.” ⁵⁰Yéesu niŋ pásiyaloo eteeho naasok Yayil: “Timpi fe, yínan lamma, añiini afaayeno kásuumaayoo.” ⁵¹Apicol ti enuuf ya eti Yayil acoonut an apinako neyoo fo Piyeer, Saŋ niŋ Saak, niŋ añii ya faafoo niŋ íññaayoo. ⁵²Pakan paka púlooŋ nkayeno pukooŋ niŋ esampoolo, Yéesu naasok: “Níyekuno pukooŋ pa kaatuko aŋe aketut, hiŋotu naayaake.” ⁵³Nkayeniyoo caalenken kamma nkameya nii añii ya aketaaket. ⁵⁴Pale Yéesu náasik epees añii ya naayonkaloo, naasokoo: “Añiinam, íiyo!” ⁵⁵Yaanoo néeñohoonii naahaaŋ ti piyito. Yéesu naasokii kawufanoo apili. ⁵⁶Pupukayoo ínnimii pale Yéesu naakitii hisoku heetaakiye ha an.

Kúmpoña ka kiti pupoñapoñ pa ŋaasuwan niŋ pákasupak paka

¹Yéesu naayonkal nantoonool pupoñapoñ pa pakateyoo ŋaasuwan niŋ pákasupak paka, naawufanii sempe niŋ kayine kiti hiyaanu kísaalumant ka púlooŋ niŋ káakuuñan úkuuñu. ²Púful toko, naapoñii kapikaay káatuunan cáwii ca citi Pútuun pa niŋ káakuuñan púkuuña. ³Naasokii: “Ti pítin pa piti kaakaawool ka timpi niyekan waah: Hikasap tom, epootak tom, hímpuul tom, mañ tom, háati hísool hísupiyenu. ⁴Niŋ kawananaa aluu ti ekumpaan, inniyeno toko fo ta éfiniful ti oom saatee. ⁵Niŋ pakan kapookaa aluu kawanan, innihank haafol ha ti woot aluu ínniful ti oom saatee nípiyisanii nii Pútuun pa efipisapii.” ⁶Pupoñapoñ pa pakateyoo nkakaay, nkanako ti misaatee ma kapiyeno káatuunan ekooŋan ya éesuume ya niŋ káakuuñan pakan paka pan óo pan.

Paliima pa piti Helot Antipas

⁷Heetaakiye ha púlooŋ nihicol ti kaanuu Helot, ati hikaw ha hiti Kalilee. Naaliim meemak kamma pakakee paka nkayem ti hisoku nii Saŋ-Patis álitoonii ti keekete ka, ⁸pakakee paka nkasok ayaamakoola ya Elí himuumoo áñohoonii9:8 Malaki 4:5, pakakee paka nkasok akee ti piyaamakoola pa keefiyye ka álitoonii ti keekete ka. ⁹Pale Helot naasok: “Saŋ, inci himuumam mukoo ta inci mpoñii ta kapifiit hikawoo. Aŋe akina ayem ayme, aŋa inci iyyem ya ti hísiyu kiteyoo?” Naaŋes hicuku Yéesu.

Pákayiin síwuli isak kákuumanee

¹⁰Yéesu, pupoñapoñ pa pakateyoo kápiñohoonii nkakamanoo eeha nkáhine ha. Naacoopii kapiñako lamayii ti saatee ya eyya nkasok ya Petesayit. ¹¹Pale kayoŋ ka kípipanumoo, nkinapanoo. Yéesu naawananii, naayeniyii káakup kiti cáwii ca citi Pútuun pa, náakuuñan keesoolahe ka ékuuñano.

¹²Cípiniimo, pupoñapoñ pa pakateyoo ŋaasuwan niŋ pákasupak paka nkaloh Yéesu, nkasokoo: “Unaa úlaaŋaalaaŋ, katan kayoŋ ka kipikaay ti pisaatee pa niŋ misaatee ma meelohe ma le, kati kíyini hitaaku paliyal niŋ káahintuma.” ¹³Yéesu naasokii: “Aluu faŋ aluu niwufanii kapili.” Pupoñapoñ pa nkañahanoo: “Kúmpuul isak niŋ soon súsupak lamma nuutaakaa, fo niŋ unii ukaayaa hinoom paliyal piti pakan paka púlooŋ.” ¹⁴Kasokaasok eehuu kaatuko máamun pákayiin síwuli isak (5,000) kayeniye toko.

Yéesu naasok pupoñapoñ pa pakateyoo: “Níhinii kapiyeno ti uyoŋ uti máamun pakan áwii ésupak niŋ ŋaasuwan (50).” ¹⁵Pupoñapoñ pa pakateyoo nkáhin fo, an óo an naayeno. ¹⁶Yéesu naacoop kúmpuul ka isak ya niŋ soon sa súsupak sa náahaafin, naanimpan Pútuun pa, naafiitalool ko, naawufan pupoñapoñ pa pakateyoo kápipaacinool ko kayoŋ ka. ¹⁷Pakan paka púlooŋ nkali fo kasiit tuk. Pupoñapoñ pa pakateyoo nkayesal mífiitiin paliyal pa peetowiye pa fo kameeŋan síyya ŋaasuwan niŋ súsupak.

Káyisan ka kiti Piyeer ayme ayem Yéesu

¹⁸Hikee hinoom, Yéesu naayeno kaluum lamayoo, pinapana pa pakateyoo nkayeno toko neyoo. Naacakanii: “Ti pakan paka, inci yem ayme?” ¹⁹Nkañahanoo: “Pakakee kasok awe yem Saŋ-Patis, pakakee paka nkasok awe yem Elí ayaamakoola ya, pakakee paka nkasok akee ti piyaamakoola pa keefiyye ka álitoonii ti keekete ka.” ²⁰Naacakanii: “Ti aluu, inci yem ayme?” Piyeer naacoop hilim ha naasokoo: “Awe yem Eenucee ya ati Pútuun pa.”

Káakup Yéesu kiti eketoo

²¹Yéesu náakupananii, naakitii hisoku eteeho an. ²²Naapenan apisokii: “Inci, Añii An, fo yeno ti kúnuul kenfakat, ñíhampaatiin ña, pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha niŋ ñíhampaatiin puwaaseena pa pakati Pútuun pa efikapookam, fa mukee, ti hinoom ha híhaaciyenu ha inci fáñahaniyee ti eloŋ.”

Páciite pa piti kanapan ka kiti Yéesu

²³Naasokii poko púlooŋ: “Niŋ an álafiyaam kanapan afaapook himuumoo, naakanto hinak óo hinak kuluwaa ya eteyoo, ekina eyem kúnuul ka kiteyoo, naanapanam. ²⁴Kaatuko aŋa éelafiye kafakan eloŋ ya eteyoo, áfaapuul teyyo. Pale aŋa éepuule eloŋ ya eteyoo kamma inci, afaafakan yo. ²⁵Empeyme panap piyem toko an kati ataak hisaanumate ha hiti púlunta pa náapuul ti eloŋ ya eteyoo niŋ fotom naatahoolo? ²⁶Niŋ an asuuwaam niŋ kilim ka kutoom, inci, Añii An, fasuuwoo niŋ inci ñóhooniyoo ti hamake ha hitoom niŋ ti hamake ha hiti Paapaa atoom niŋ pumaleekoo pa peesampanee pa. ²⁷Inci pusok aluu pánipani ya, pakakee ti aluu keesiiŋiye ka le etikaket peecukut cáwii ca citi Pútuun pa.”

Hamake ha hiti Yéesu

²⁸Ta Yéesu naapaye ta káakup enkuu máamun kunoom isak niŋ káhaaciil, naacoopool Piyeer, Saŋ niŋ Saak nkasilo patiila tíntiŋ ya kaluum. ²⁹Akina ti kaluum ka pacuk puhooŋuyoo mpiyesan, wañ wa uteyoo núuhiiniyii fo nuucaaŋ cataŋ. ³⁰Fiyiit, pákayiin pákasupak ti piyaamakoola pa keefiyye ka nkayeno neyoo kákupat, poko kayem Móyiis niŋ Elí ayaamakoola ya. ³¹Poko káfulii ti ecaaŋ enfakat. Nkayeno káakup niŋ Yéesu kiti eket ya eteyoo eyya naakaakaay ya kaahankan Jerusalem. ³²Piyeer niŋ pákawiyoo nkaket niŋ hiŋotu, ta nkáyiyoonii ta nkacuk hamake ha hiti Yéesu niŋ pákayiin paka pákasupak paka keesiiŋiye ka neyoo. ³³Pákayiin paka payenkuu ta nkayeniye ta píkatinool niŋ Yéesu, Piyeer naasokoo: “Ahámpaatiin, napaanap unii upiyeno le. Upisiiŋan múkuut máhaaciil, coonool citii, coonool citi Móyiis, coonool citi Elí.” Amíit eeha naayeniye káakup.

³⁴Ta naayeniye ta káakup káatiŋu nkúfulii nkíkimpitoolii, ewatate neeyeno niŋ pinapana pa pakateyoo ta nkanakiye ta ti káatiŋu ka. ³⁵Hilim níhifulii ti káatiŋu ka nihisok: “Aŋe ayem Añiinam, inci mamaloo. Nísiitanoo!” ³⁶Ta hilim ha nihipaye ta káakup nkacuk Yéesu lamayoo. Piyeer niŋ pákawiyoo nkafatanool neeho, kakamanut an ti oom caanak eeha nkacuke ha.

Káakuuñan añii ati hísaalumant

³⁷Eti kacom eteyyo, Yéesu niŋ pinapana pa pakateyoo pákahaaciil paka nkáwanoonii ti tíntiŋ ya, kayoŋ kenfakat nkíkey kaapaakoolanoo. ³⁸Ayíin náaceekii ti kayoŋ ka: “Ahámpaatiin, inci luumuu, sincan añiinam akampaani ye, añiinam oonool a kóŋ aŋa inci intaake ya! ³⁹Hísaalumant nihinakiyoonako, tokotoko níhihinoo apiceek, níhiyiyiŋanoo niŋ sempe fo putumoo mpiyohat, nihikallanoo, hífiisantoo kakatan. ⁴⁰Inci luumaaluum pinapana pa pakatii kati kayaan ho, pale kayinaat.”

⁴¹Yéesu naasok: “Oo! Aluu ekaay ya eenaput ya apan nitaakut káyinan, fo teyme inci fayeno niŋ aluu immukut niŋ aluu? Cóopii añiini le.”

⁴²Añii ya ti ékey ya, hísaalumant ha nihitahoo híp t’etaam, níhiyiyiŋanoo niŋ sempe. Pale Yéesu naafet ti hísaalumant ha, náakuuñan añii ya, naañahanoo faafoo. ⁴³Pakan paka púlooŋ ínnimii ti sempe sa senfakat sa siti Pútuun pa.

Púsupiyenu káakup Yéesu kiti eketoo

Pakan paka oopa nímii ti eeha Yéesu náahine ha púlooŋ, naasok pinapana pa pakateyoo: ⁴⁴“Niwas kilim enke ti unuu aluu: Inci, Añii An, éfikaful ti inci, uwwufanee ti sipees pakan.” ⁴⁵Pale kámiit eeha naayeniyii hisoku. Putum hilim ha nihiyolee ti poko timpi kámeyi fa nihisoke, nkafe kacakanoo puume nihisoke.

Eemaka ya

⁴⁶Fiye, Yéesu pupoñapoñ pa pakateyoo ŋaasuwan niŋ pákasupak paka nkáyaañ pílaacinool aŋa eehaŋe pamake teyii. ⁴⁷Yéesu náameyi pámiiloolal pa piteyii, naacoop ciñii cenkilis naasiiŋan co pukoloo. ⁴⁸Naasokii: “An óo an eewanane ciñii ca cenkilis ence ti caacawam, inci naawanane, an óo an eewananaam, aŋa éepoñiyaam ya lompo naawanane. Kaatuko aŋa éetinee ya ti aluu púlooŋ, akina ayem eemaka ya.”

⁴⁹Saŋ naacoop hilim ha, naasok: “Ahámpaatiin, unii ucukaacuk áyiin ti hiyaanu kísaalumant ti caacawi, nuuyoop hikituyoo, kamma naaneetaat ati kayoŋ ka kiti unaa.” ⁵⁰Yéesu naañahanoo: “Timpi nikitoo, kaatuko an óo an eepookut aluu oopa ti aluu.”

Hipooku ha hiti cisaatee citi Samali

⁵¹Yéesu, hicoopu ha hiteyoo alacana, ta níhilohanii ta, naacok piliit pikaayu pa piti Jerusalem. ⁵²Naapoñ pakan niŋ kilim kapinowoo hátikin, oom pakan nkakaay, nkanako ti cisaatee citi Samali kapimemanool ékey ya eteyoo. ⁵³Pale pakan paka pakati cisaatee ca kawananutoo, kamma naayem ti himuusu Jerusalem9:53 Pakati Samali kásiyoolut niŋ Pusuwif pa, kacoonut nii Jerusalem yem pa Pútuun pa mpiñaŋee pa hímulu.. ⁵⁴Pinapana pa pakateyoo, Saak niŋ Saŋ ta nkacuke ta eehe nkasokoo: “Ahámpaatiin, áalafilafi úpuwananii seemak sípufulii patiila sípupucaloolii?” ⁵⁵Pale Yéesu náayesoonii lipe ti poko, naafet teyii. ⁵⁶Fiye, nkakaay ti cikee cisaatee.

Kéelafiye ka kanapan Yéesu

⁵⁷Ta nkayeniye ta pikaayu ti pítin pa, akee áyiin naasok Yéesu: “Inci fanapani pan óo pan pa ankaakaay.” ⁵⁸Yéesu naasokoo: “Pupampaŋo pa pitaakaataak uyeen, pusuwa pa mpitaak ñáawuunu, pale inci, Añii An, taakut la fanaŋ hikawam.”

⁵⁹Naasok akee áyiin: “Napanam,” pale áyiin a naañahanoo: “Ahámpaatiin, túulam púcaahokii fala paapaa atoom.” ⁶⁰Yéesu naasokoo: “Kat keekete ka kapihok pakateyii keekete ka, pale awe kaay cáatuunan cáwii ca citi Pútuun pa.”

⁶¹Akee áyiin nene, naasokoo: “Ahámpaatiin, inci fanapani, pale túulam fala pikaay upica úkatinoolii niŋ pakanam.” ⁶²Yéesu naasokoo: “An óo an eecoke kacantu naawelep puson, átuuniit páhin ti cáwii ca citi Pútuun pa.”

Kúmpoña ka kiti pinapana pa áwii éhaaciil niŋ ŋaasuwan niŋ pákasupak paka (72)

¹Púful toko, Ateeteyo nene amamal pakakee pinapana áwii éhaaciil niŋ ŋaasuwan niŋ pákasupak (72), naapoñii pákasupak pákasupak kapinowoo hátikin ti pisaatee pa púlooŋ niŋ pan óo pan pa naañaŋe pikaayu. ²Naasokii: “Kaamaañ ka kufomaafom pale pumaaña pa kameeŋut. Niluum Ateeteyo ati kaamaañ ka apupoñ pumaaña kapikaay kaamaañ ka kiteyoo. ³Nikaay! Inci pupoñ aluu nii mísaacii ti pututa piyen elampa. ⁴Timpi niyekan mañ, epootak tom, pisamata púsupiyenu tom, ti pítin pa timpi nikican an.

⁵“Niŋ ninakiyaa ti ekumpaan, níyaañ nisok: ’Kásuumaay kiyeno ti ekumpaan eyye.’ ⁶Niŋ an ati kásuumaay oopa toko, kásuumaay ka kiti aluu efikiyeno teyoo, niŋ ekina tom, éfikiñohoonii ti aluu. ⁷Niyeno ti ekumpaan eyyuu, innili, innilaan waah ewwa efikawufan wa aluu. Kaatuko áhina añaŋaa hitaaku cooy ya eteyoo. Timpi nitootoosool ti pukumpaan.

⁸“Niŋ ninakiyaa ti saatee, pakati saatee ya nkawanan aluu, nili waah óo waah ewwa nkawufane aluu. ⁹Inníkuuñan púkuuña pa keeyem ka ti oom saatee, innisokii: ’Cáwii ca citi Pútuun pa cíkeyyoo pukol aluu.’ ¹⁰Pale niŋ ninakiyaa ti saatee, pakati saatee ya kawananut aluu, nikaay pati ñítin ña innisok: ¹¹’Háati haafol ha hiti saatee ya hiti aluu heecoke ha ti woot unii, unii uhankaa ho úpiyisan aluu nii Pútuun pa efipisap aluu. Háati ekina, nímeyi nii cáwii ca citi Pútuun pa cíkeyyoo pukol aluu.’ ¹²Inci pusok aluu: Hinak eeha Pútuun pa mpikaakaay íhinu kíiti ya, kúnuul ka kiti saatee eyyuu efikihaŋ kiti saatee ya eti Sotom10:12 Pakan paka pakati Sotom kakancaakanc hínum meemak, ekina ewune Pútuun pa mpúcalool saatee ya eteyii (Púcook 18:17-19)..

¹³“Waah weecukantee wa nuucukee Pútuun pa mpíhine ti pisaatee pa piti Kolasin niŋ Petesayit. Niŋ eehe hitaakiye ti pisaatee pa piti Til niŋ Siton10:13 Pisaatee pa piti Kolasin niŋ Petesayit Pusuwif, pale Til niŋ Siton kaneetaat Pusuwif. Nisincan kahooŋu mah., anti kafiyo nkáwunkiye umuuyen wa uteyii, nkayeno niŋ kúsool kiti pupootak niŋ emaamoolo píiha10:13 Ti káyisan ewatanoolo enfakat eti umuuyen wa uteyii, pakan paka nkawaso wañ weesañate uti pahan pifil, niŋ emaamoolo píiha. (Jonas 3:5-9) kápiyisan ewatanoolo ya eteyii. Pale kúnuul efikiyeno ti aluu Kolasin, kúnuul efikiyeno ti aluu Petesayit. ¹⁴Hinak eeha Pútuun pa mpikaakaay íhinu kíiti ya, kúnuul ka kiti aluu efikihaŋ kiti Til niŋ Siton. ¹⁵Aluu pakati saatee ya eti Kafaanawum, fo éfiniseepinee patiila? Haani, efiniwananee pati keekete ka.”

¹⁶Yéesu naapenan hisoku pinapana pa pakateyoo: “An óo an éesiitane aluu, inci náasiitane; pale an óo an eepooke aluu inci naapooke; an óo an eepookaam, éepoñiyaam ya lompo naapooke.”

Eñóhoonii ya eti pinapana pa áwii éhaaciil ya niŋ ŋaasuwan niŋ pákasupak paka (72)

¹⁷Ta pinapana pa áwii éhaaciil ya niŋ ŋaasuwan niŋ pákasupak paka (72) nkáñohoonii ta niŋ pásuuma nkasok Yéesu: “Ahámpaatiin, ta núukupe ta ti caacawi háati kísaalumant ka kísiitanaa-síitan unii.” ¹⁸Yéesu naasokii: “Inci cukaa Seetaani ya néefulii patiila néenowii nii pamaliñoolal etiil. ¹⁹Nísiitan! Inci ufanaawufan aluu kayine kiti kakakal ti ufepa niŋ ti púpuntalo, niŋ iheeku sempe sa púlooŋ siti Seetaani ya, háati waah eti ukuum aluu. ²⁰Pale timpi nitaak pásuuma kamma kísaalumant ka nkísiitane aluu, nitaak pásuuma kamma ucaw aluu nuukiicee alacana.”

²¹Ti oom káasiiŋuma, Kunuu ka keenape ka nkimeeŋan Yéesu niŋ pásuuma, naasok: “Inci múluu Paapaa, Ateeteyo ati patiila niŋ t’etaam, kamma ayyole eehe keecohatiye ka niŋ kéesuume ka kunuu, pale íyyisan ho keewananooliye ka nii epuuk kenkilis. Ee, Paapaa, kaatuko fiye állafiye hipitaako ti pásuum pa pitii.

²²“Paapaa atoom awufanaamufan waah wa púlooŋ. An ámiit ayme ayem Añii ya, fo Paapaa ya, an lompo ámiit ayme ayem Paapaa ya fo Añii ya niŋ aŋa Añii ya náalafiye káyisanoo.”

²³Púful toko, naayeso pati pinapana pa pakateyoo naasokii poko lamayii: “Nínapiyanee aluu keecuke ka eeha innicuke ha. ²⁴Inci pusok aluu: Hícump piyaamakoola niŋ pumansa kálafilafi hínum hicuku aŋa innicuke ya pale kayinaatoo hicuku, nkálafi hísiyu eeha ínnisiye ha pale kayinaat ho hísiyu.”

Hícantiitu ha hiti áyiin eenape ati Samali ati payenka Pusuwif pa nkálafiit ka

²⁵Fiye, akalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha hiti Móyiis, ápilafi puwinko Yéesu, naasiiŋo naacakanoo: “Ahámpaatiin, puume inci iññaŋe íhinu pitaak eloŋ ya eepayantoo ya?” ²⁶Yéesu naasokoo: “Weyme ukiicee ti hilim ha heesiiŋanee ha? Weyme ánsiye toko?” ²⁷Naañahanoo: “Láfi Ateeteyo Pútuun pa pitii ti himuumi púlooŋ, ti kunuuwi púlooŋ, ti yaani púlooŋ, ti sempeyi púlooŋ niŋ ti ecohatoyi púlooŋ10:27 Kakaman 6:5. Lompo láfi akinooli samat nii fa állafiye fa faŋi10:27 Lewitik 19:18.” ²⁸Yéesu naasokoo: “Aañahanaa pinap. Náahinaa fo aafataak eloŋ ya eepayantoo ya.” ²⁹Pale akalaŋana ya náalafi káyisan nii fa naasoke fa fo, naañoho apicakan Yéesu: “Ayme ayem akinoolam?”

³⁰Yéesu naasokoo hícantiitu heehe: “Taakaataak akee áyiin éefulii Jerusalem apiyeno éwanoonii Yeliko. Ti pítin pa, naapaakool niŋ pikancak. Payenkuu nkawaatoo, nkasapoo fo alamo, nkatahoo toko. ³¹Intaak awaaseena ati Pútuun pa eeyeniye énapii oom pítin apiŋantanoo la naahintiye la, naacinciliyoo naamuus. ³²Intaak ásisikana puwaaseena pa lompo ápucolii toko naaŋantanoo, naacinciliyoo naamuus. ³³Pale intaako áyiin ati Samali eeyeniye pikaayu kaakaawoolo ápucolii lompo teyoo. Naacuk áyiin a aŋuu naahintiye nketoo teyoo ti hikaw. ³⁴Naalohoo naatoot musontuwaay ma miteyoo niŋ munucu niŋ elaan, naacenk mo niŋ mufaal. Naalapanoo ti fáli ya eteyoo, naacoopoo ti ekumpaan éwananuma ekaawoola, naamankooloo. ³⁵Eti kacom eteyyo náafulanii sitenali súsupak naawufan so ati éwananuma ekaawoola ya, naasokoo: ’Mankoolam aŋe, niŋ inci ñóhooniyoo mañ óo mañ emma ampenane toko efiñahani mo.’”

³⁶Yéesu naacakanoo: “Ti pacukali, ayme ti payenke t’éhaaciilii ayem akinool a ati aŋa eenowe ya ti sipees pikancak pa?” ³⁷Akalaŋana ya hilim ha heesiiŋanee ha naañahanoo: “Akina ayem aŋa eecukoo ya nketoo teyoo ti hikaw.” Yéesu naasokoo: “Kaay, awe lompo, hín fo.”

Yéesu pati Maarta niŋ Mari

³⁸Yéesu niŋ pinapana pa pakateyoo, ta nkayeniye ta ti pítinii, naanako ti cisaatee, aal aŋa nkasok Maarta naawananoo ti ekumpaan ya eteyoo. ³⁹Naataak atu, aŋa nkasok Mari, naayeno ti woot Ateeteyo, apiyeno káasiitan eeha naayeniye ha kakalaŋan. ⁴⁰Pale Maarta naayeno eyesoolo niŋ paliima kaamemanool paliyalii. Náakey ti Yéesu naasokoo: “Ahámpaatiin, cokuti ti inci fa atuwam naakatoolaam fa niŋ páhin pa? Ooto sokoo ayankananam.” ⁴¹Ateeteyo naañahanoo: “Maarta, Maarta, aapa ti ewasoolo kúnuul, immeeŋanoolo kúnuul ti waah weemeeŋe. ⁴²Pale waah woonool lamma usoolahee. Mari amamale weenape wa, apan étuufulanee teyoo.”

Kakalaŋan ka kiti kaluum ka

¹Hikee hinoom, Yéesu naayeno kaluum lakeenaay. Ta naapaye ta, akee ti pinapana pa pakateyoo naasokoo: “Ahámpaatiin, yísanool unii fa nkaluum samat nii fa Saŋ náayisanoole fa pinapana pa pakateyoo.” ²Yéesu naasokii: “Niŋ niyeniyaa kaluum innisok:

’Paapaa,

álimaati caacawi cisampanee,

álimaati cáwii ca citii cíkey.

³Alímaati aawufan unii hinoom óo hinoom paliyal pa putoonii.

⁴Alímaati aaponket unii umuuyen wa utoonii,

kaatuko unii lompo uponketaaponket keemuuyene ka toonii,

timpi katan unii upunow ti híluuŋu ha.’”

^5-6Yéesu nene asokii: “Usokaa akee ti aluu ataake áwi éekaawoolii mpisit, aataakut aŋa aafawufanoo apili. Fiye, ankaay pati akee áwiyi insokoo: ’Awíyam, máakiyam kúmpuul káhaaciil, kaatuko, akee áwiyam ákaawoolii féefiye, taakut waah ewwa inci fawufanoo apili.’ ⁷Eeyem ya páhantuwa náañahaniyi apusok: ’Timpi yokanam! Hunkut ha hikuleekul, inci niŋ epuukam uhintaahinto, eti yíni piyito puwufani kúmpuul.’ ⁸Inci pusok aluu: Háati aŋa ayitiit apiwufani kúmpuul ka kamma naayem áwiyi, pale afaalito apiwufani aŋa ansoolahe ya púlooŋ kamma antaakut ñusuu iŋŋiiniyoo.

⁹“Inci pusok aluu, niluum efipuwun aluu, niŋes efinilaŋan, niwenken éfipipankin aluu hunkut ha. ¹⁰Kaatuko an óo an eeluume afaawunee, an óo an eeŋese afaalaŋan, an óo an eewenkene áfaapankinee. ¹¹Ayme faaf ti aluu, niŋ añiini aluumuu yoon, awwufanoo kaafepa? ¹²Niŋ fotom naaluumi heeh awwufanoo púntalo? ¹³Niŋ aluu keenaput ka nimeya kawun waah weenape epuuk aluu, puume Paapaa ti aluu eeyem ya alacana atahaŋ naawufane Kunuu ka keenape ka payenka keeluumoo ko ka.”

Hinookuyee ha hiti Yéesu

¹⁴Hikee hinoom nene, Yéesu naayeno hiyaanu hísaalumant heeyinaat káakup. Ta hísaalumant ha níhifulii ta, áyiin a éekupantoo ya náakupii, kayoŋ ka ínnim ko. ¹⁵Pale pakakee paka nkasok: “Ti caacaw Pelesepul11:15 Pelesepul, ekina eyem Seetaani., áhampaatiin a ati kísaalumant ka, innayaan kísaalumant ka.” ¹⁶Pakakee paka nkálafiyoo puwinko, nkasokoo áyisanii píyisan péeyisane nii Pútuun pa púpoñiyoo. ¹⁷Pale, Yéesu náameyi pámiiloolalii, naasokii: “Cáwii óo cáwii céetaakoolanooliye, eficinow; pukumpaan etenco púlooŋ efipuhumaloolo mpinaŋanoolo ti enow11:17 Pakakee paka, fiye nkásiye hilim eehe: “Cáwii óo cáwii céetaakoolanooliye, eficinow; miin óo miin méetaakoolanooliye, efimihancaloolo.”. ¹⁸Nisok nii ti caacaw Pelesepul inci niyyaan kísaalumant ka. Pale niŋ cáwii ca citi Seetaani cíkatinooliyaa, puume éficiyini pisiiŋo? ¹⁹Fiye, niŋ ti caacaw Pelesepul inci niyyaan kísaalumant ka, pinapana pa pakati aluu ti pakayme nkayaan ko? Ooto, efikayeno píhina aluu kíiti. ²⁰Pale niŋ ti caacaw ca citi Pútuun pa inci niyyaan kísaalumant ka, ooto, cáwii ca citi Pútuun pa cícoliyoocol ti aluu.

²¹“Niŋ áyiin eetaake sempe naataak lompo pucoolaŋ ayeniyaa efaas ekumpaan ya eteyoo, waah óo waah uteyoo weeyem toko, uwwa ti pamankal peenape. ²²Pale niŋ taakaa áyiin eehaŋoo sempe, éekeyii kátaakoolanoo, naaheekoo, naacoop pucoolaŋ pa piteyoo empa náayinane pa tempo, náapaacinool waah óo waah uteyoo.

²³“An eeneetaat niŋ inci, apookaampook, an eeyankananutam kaaconcenool, nahancalool-hancalool.

²⁴“Niŋ hísaalumant hífulaa ti an, nihimuusool-muusool ti káahaaŋ tes ti hiŋes éyekunooluma. Niŋ hílaŋaniyoot, nihisokoolo: ’Túulam inci puñoho pati aŋa inci ínfulii ya.’ ²⁵Ti éñohoonii eteeho, nihitook ékinuma ya neeneeŋee neememanoolee pitempo tak. ²⁶Fiye, nihikaay, níhicoopii kikee kísaalumant isak niŋ kúsupak keehaŋe ho pakanc, nkinako nkikin toko. Kúnuul ka kikelan ka kiti an a aŋuu nkihaŋ páciite kíyaañ ka.”

²⁷Yéesu ti hisoku ha eehuu, aal náaceekii ti kayoŋ ka: “Iññáa ya eepukuu ya náacuuwani ánapiyanee-nápiyan.” ²⁸Pale Yéesu naañahanoo: “Payenka nkásiitan ka hilim ha hiti Pútuun pa nkáhin ho kánapiyanee-nápiyan.”

Kacakan ka kiti píyisan pa

²⁹Uyoŋ wa ta núuconcoolii ta, Yéesu naasok: “Ekaay eyye, ekaay eenaput. Uyya ti kacakan píyisan péeyisane nii Pútuun pa púpoñiyaam, pale háati poonool étikayisanee, fo píyisan pa piti Jonas.11:29 Ta infiyye yoon enfakat neemelan Jonas ayaamakoola ya ati Pútuun pa. Pumuus kunoom káhaaciil yoon ya néenuusiyoo ti kantant ka kaloŋayoo (Jonas 1:17).11:29 Máciya 12:40³⁰Samat nii Jonas fa naayeniye fa píyisan ti pakati Ninew, fo lompo inci, Añii An, fayeno píyisan ti ekaay eyye.

³¹“Ta infiyye, amansa ya aal a ati Sepa, náafulii ti mah méelaaŋeelaaŋ ápikey peti amansa ya Solomon káasiitan ecohato ya eteyoo11:31 Amansa ya aal a ati Sepa, akina ayem amansa aal éefulii ti mah meeyem epees yáali pa caanak ca íncifulii pa (1 Pumansa 10:1-13).. Fiye, heeyem ha le hihaŋaahaŋ amansa ya Solomon. Ekina ewune, ti hinoom ha hiti íhinu kíiti ya, amansa ya aal a ati Sepa afaasiiŋo hátikin ekaay eyye náayisan yo nii enowaanow. ³²Fo lompo incuke, Jonas náatuunan hilim ha hiti Pútuun pa pakati Ninew, nkáwunko umuuyen wa uteyii.11:32 Jonas 3:1-10 Fiye, heeyem ha le hihaŋaahaŋ Jonas. Ekina ewune, ti hinoom ha hiti íhinu kíiti ya, pakati Ninew efikasiiŋo hátikin ekaay eyye nkáyisan yo nii enowaanow.”

Piyeno ti ecaaŋ

³³Yéesu naapenanii hisoku: “An acaaŋanantoo lampi naayol yo niŋ fotom náawuf teyyo eheem. Pale nawaŋwaŋ yo ti esafu la ammeya nii an óo an éenakoonii naacuk ecaaŋ ya. ³⁴Ñíkini ñikina ñiyem lampi ya eti eniini. Niŋ ñíkini ñinapaa eniini púlooŋ lompo efeemeeŋ niŋ ecaaŋ. Niŋ ñinaput, eniini lompo neemeeŋ niŋ énimaan. ³⁵Ooto, tah kunuu ti ecaaŋ ya eeyem ya ti awe timpi eyeno énimaan. ³⁶Niŋ eniini púlooŋ eemeeŋaa niŋ ecaaŋ, peetaakut la níme, efeeyeno púlooŋ ti ecaaŋ samat nii ecaaŋ lampi eecaaŋe cataŋ éeyayii ti awe.”

Hinooku ha hiti Pufalisaay pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha

³⁷Yéesu ta naapaye ta káakup, Afalisaay naayonkaloo hili pa teyoo. Apikaay, naanako naayeno hili. ³⁸Afalisaay a ta naacuke ta nii Yéesu akuulanut sipeesoo apite ali, ínnimoo teyoo. ³⁹Ateeteyo naasokoo: “Aluu Pufalisaay pa, tíkitaaŋ elontoŋ ya niŋ epulaatu ya innikuulan, pale páhantuwa aluu innimeeŋ niŋ pálafi piti káalipu niŋ pakanc. ⁴⁰Aluu pusoŋ pa! Fo Pútuun pa peememanoole pa tíkitaaŋ pikina tom lompo pimemanoole páhantuwa? ⁴¹Niwufan salaka weeyem wa lupo keeleke ka, ancuk aluu niŋ waah óo waah efinikuul.

⁴²“Kúnuul efikiyeno ti aluu Pufalisaay pa, kamma inniwufan himpaac ha heewase ha ŋaasuwan ti pamaañal pa pitaaluu, samat nii kanca, micempanu niŋ típaapikeen. Pale innifiil nii niñaŋaa piyeno keecoonoole ti pututa aluu niŋ pakan paka, ínnilafi Pútuun pa, ántuŋ hikina inniñaŋe íhinu peefiilut weetowiye wa.

⁴³“Kúnuul efikiyeno ti aluu Pufalisaay pa, kamma ínnilafi piyeno ti kúkon ka keenape ka ti púluumuma pa, ínnilafi pakan paka kapinkakican aluu pinapnap ti kíliŋ ka.

⁴⁴“Kúnuul efikiyeno ti aluu, kamma innicuke nii kiyaak keetaakut lánkamaasi enka pakan nkakak tenko péemiit nii kakakaakak ti waah weekuulut.”

⁴⁵Fiye, akee ti pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha naasokoo: “Ahámpaatiin, naasokaa fiyaaw, unii lompo anteñale.”

⁴⁶Yéesu naañahanoo: “Aluu lompo pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha, kúnuul efikiyeno ti aluu, kamma innitiyan pakan paka pitiyo peenapa líŋ, háati niŋ cisiik aluu coonool nílikantoo pitiyo pempuu.

⁴⁷“Kúnuul efikiyeno ti aluu, kamma innilut kiyaak ka kiti piyaamakoola pa, payenka símaama aluu nkamuke ka. ⁴⁸Inníyisanyisan ti páhinal empuu nii nicoonaacoon eeha símaama aluu nkáhine ha, poko kamukale piyaamakoola pa, aluu ínniwalliyanool kiyaak ka kiteyii. ⁴⁹Ekina ewune Pútuun pa ti ecohato etempo mpusok: ’Inci fápoñiyii piyaamakoola niŋ pupoñapoñ, efikamuk ti poko pakakee, pakakee paka nkakallanii.’

⁵⁰“Ancuk hísim ha hiti piyaamakoola pa púlooŋ heeniisiye ha kápiliŋ ti púcook púlunta pa, efihinaŋee ti hikaw ekaay eyye. ⁵¹Písikii ti hísim ha hiti Abel fo ti hísim ha hiti Sakaliya11:51 Aŋa ayem ayaamakoola ya (2 Heetaakiye 24:20-22) pale neetaat paapaa ti Saŋ-Patis. , eemukee ya ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa, ti pututa kaaciin ka niŋ la haŋee la kaasampan. Ee, inci pusok aluu, eehe fiye púlooŋ efihinaŋee ti hikaw ekaay eyye.

⁵²“Kúnuul efikiyeno ti aluu pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha, kamma innicoope ékululuma ya eti káapankin hunkut ha hiti kameye ka. Aluu faŋ aluu ninakiit lupo, innikit kéelafiye ka pinako.”

⁵³Yéesu apiyeno hífulu ti ekumpaan ya, pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha niŋ Pufalisaay pa kiiñii nkili meemak, nkayeniyoo kaakilincanool ti hícump pacakanoolal. ⁵⁴Kápilafiyoo hikuucu ti eeha afaasok kati káyiniyoo hinooku teeho.

Káwasum écufato

¹Ti oom caanak, pakan púwuli peemeeŋe nkaconcoolo fo nkakakalool. Yéesu náayaañ ápukup niŋ pinapana pa pakateyoo, naasok: “Níwasum leweño ya eti Pufalisaay pa, kamma neeyem écufato eyya nétif. ²Waah óo waah weeyolee éfuuyisanee, waah óo waah weeyem ti énim éfuumeyyee. ³Ekina ewune eeha innisoke ha ti énimaan éfihisiyee niŋ hanakan palaw, eeha innipuusanoole ti kaanuu páhantuwa ékaap éfihituunanee ti kíliŋ ka.”

Eeñaŋee ya hifeyu

⁴Yéesu nene asok: “Aluu pákawiyam, inci pusok aluu: Timpi nife payenka nkamuk ka ínfulaa toko étinekayini waah ti aluu. ⁵Pale inci fáyisan aluu aŋa inniñaŋe ya hifeyu: Nife Pútuun pa, peeyem pa niŋ pupayaa himuku enii ya, pitaakaataak kayine kiti hiwantu aluu ti seemak. Ee, inci pusok ho aluu, pikina inniñaŋe hifeyu. ⁶Fo ninoomanantoo múculuculu isak, uhit úsupak? Háati coonool temmo Pútuun pa pifiilut. ⁷Háati wan aluu fiye púlooŋ ufineefin. Timpi nife, nihaŋaahaŋ panap meemak múculuculu meemeeŋe.”

Kasayan niŋ fotom hipooku Yéesu hátikin pakan paka

⁸Yéesu nene asok: “Inci pusok aluu: An óo an eesayanaam hátikin pakan paka, inci, Añii An, lompo fasayanoo hátikin pumaleekoo pa piti Pútuun pa. ⁹Pale an óo an eepookaam hátikin pakan paka, inci, Añii An, lompo fapookoo hátikin pumaleekoo pa piti Pútuun pa. ¹⁰An óo an eesoke heenaput t’inci, Añii An, afaaponketee, pale an óo an éehaañiye kateñal Kunuu ka keenape ka ataponketee.

¹¹“Niŋ kacoopaa aluu ti sempe ti púluumuma pa íhinu aluu kíiti, niŋ fotom nkacoop aluu hátikin ñíhampaatiin ña niŋ ti pakati kayine ka, timpi niwasoolo kúnuul fa innikaakaay káakup kati nifak niŋ fotom eeha innikaakaay hisoku, ¹²kaatuko Kunuu ka keenape ka efikikalaŋan aluu ti oom caanak eeha inniñaŋe hisoku.”

Hícantiitu ha hiti usaanum a

¹³Yéesu ti káakup ka, akee ti kayoŋ ka naasokoo: “Ahámpaatiin, sok atoom a úpaacinool hitaaku ha eeha paapaa atoonii naakate ha unii.” ¹⁴Yéesu naañahanoo: “Awíyam, ayme asiiŋanaam áhina kíiti niŋ fotom aŋa akaakaay aluu káapaacinool hitaaku ha hitaaluu?” ¹⁵Púful toko, naasokii: “Nisiiŋo púsooni! Nitah kunuu, timpi niŋes kaaconcenool hitaaku, kaatuko eloŋ an eneetaat ti hitaaku ha hiteyoo, háati nihifom.”

¹⁶Naasokii hícantiitu eehe: “Taakaataak usaanum áyiin eetaake etaam eepuke meemak. ¹⁷Naacakanoolo: ’Puume inci iññaŋe íhinu? Kaatuko taakut la famank aŋa inci nkaakaay ya émaañii.’ ¹⁸Naasok: ’Fiye inci nkaakaay íhinu. Fahancalool mileefaan ma mutoom, illut ñenfakat, la faconcenool púlooŋ aŋa inci nkaakaay ya émaañii niŋ hitaaku ha hitoom. ¹⁹Inci fasokoolo: "Awíyam, yékunoolo, hitaaku ha hitii hiti sitiil seemeeŋe, li, illaan, iyyeno ti eloŋ éesuume meemak."’ ²⁰Pale Pútuun pa mpusokoo: ’Awe esoŋ eyyuu! Hánant eehe aafaket. Fiye, ayme afaacoop aŋa anconcenoole ya púlooŋ?’” ²¹Yéesu naapenan apisokii: “Eehe efihitaako an aŋa naconcenool hitaaku hiti faŋoo apan ataakut waah hátikin Pútuun pa.”

Kat káamiilool yínan Pútuun

²²Púful toko, Yéesu naasok pinapana pa pakateyoo: “Eehe hiwune inci insok aluu, timpi niwasoolo kúnuul ti eloŋ ya etaaluu, ti waah ewwa efinili, niŋ fotom ti sinii aluu, waah ewwa éfinisoolo. ²³Kaatuko eloŋ ya ehaŋaahaŋ paliyal, enii ya neehaŋ pásooliyal. ²⁴Nisincan pusuwa pa: pusukantoo, pumaañantoo, pitaakut káamankuma niŋ ekina tom pileefaan, pale Pútuun pa mpúkuuman-kúuman po. Ñiyema puume innihaŋe panap pusuwa pa? ²⁵Ayme ti aluu, ti ewasoolo kúnuul, ayina kapenan caanak ti eloŋ ya eteyoo? ²⁶Páawoo niyinaat fala íhinu waah wa wenkilis wa ewwe, weyme efiniwasoolo kúnuul ti ukee wa?

²⁷“Nisincan fa híliilii ha nihiŋant fa. Híhinantoo piseeñ niŋ ekina tom hiliilantoo. Pale inci pusok aluu, háati amansa ya Solomon niŋ hisaanumate ha hiteyoo fiye púlooŋ ayinaat púsoolo samat nii hikina. ²⁸Niŋ Pútuun pa púsoolaa fiyuu káaheeni kiti kaakit, keeyem ka le fíyooy, kacom nkiwantee ti seemak, faala aluu, puume conko étipusool aluu? Aluu keetaakut ka káyinan kenfakat! ²⁹Timpi niŋes waah ewwa efinili, innilaan; timpi niwasoolo kúnuul. ³⁰Kaatuko keeneetaat ka Pusuwif, poko nkaŋes waah ewwuu. Pale Pútuun pa Paapaa ti aluu, pímeyimeyi nii nisoolahaa-soolah wo. ³¹Haŋa panap nipiŋes cáwii etempo, waah ewwe púlooŋ efuuwufanee aluu.

³²“Aluu cikoolee ca citoom, timpi nife, kaatuko Paapaa ti aluu súumoosuum kati awufan aluu cáwii etempo. ³³Ninooman hitaaku ha hitaaluu, ínnifulan ho salaka ti keeleke ka. Nimemanoolo émankuma mañ éepuciyantoo. Inniconcenool hitaaku ha hitaaluu alacana la étihicim, pa innimeya pa nii pílipa étikayini hikolu, cemmek lompo etecok. ³⁴Kaatuko la pamankal pa pitaaluu mpiyem, toko lompo saan aluu insiyem.”

Pimiikan keeyem kaasincan

³⁵Yéesu nene asok pinapana pa pakateyoo: “Niyeno niŋ wañ uti páhin, innikat pilampi pa pitaaluu pipicaaŋ. ³⁶Níhin samat nii pakan keeyem ti hítuulu éñohoonii ya eti áhampaatiin a ateyii, loho akaayaa pahaaño piti pinimo. Niŋ pácolaliyoo naawenken, nkápankinoo putum pa. ³⁷Pimiikan pa payenka áhampaatiin a naakaakaay ka étookii kaasincan niŋ ácoliyoo éfikanapiyanee. Pánipani, inci pusok aluu: Afáawasoonii wañ uti páhin naayenanii nantoonool naawufanii kapili. ³⁸Iyyema ákeyyoo mpisit niŋ fotom nuulap, náatookiyii kaasincan, éfikanapiyanee.

³⁹“Pale nímeyi eehe, niŋ áhampaatiin a ati ekumpaan ya ameya álipa ya ta naakaakaay ékey, atakatoo ápinakoonii ápilipoo. ⁴⁰Aluu lompo nisiiŋo púsooni kaatuko inci, Añii An, éfikey ti caanak enca étininunkoolam.”

⁴¹Fiye, Piyeer naacakan Yéesu: “Ahámpaatiin, unii uwune ansok hícantiitu eehe fo hiti pakan paka púlooŋ?” ⁴²Ateeteyo naañahanoo: “Ayme ayem amiikan a eehintiyee ya, naacohato, aŋa áhampaatiin a naakaakaay kañoman páhin pa piti ekumpaan ya kati ápaacinool paliyal pa pakakee pimiikan pa niŋ caanak ca cítuuniyaa? ⁴³Amiikan a aŋuu, niŋ áhampaatiin a áñohooniyoo náatookiyoo ti oom páhin, áfaanapiyanee. ⁴⁴Inci pusok aluu pánipani ya, afaañomanoo hitaaku ha hiteyoo púlooŋ. ⁴⁵Pale usokaa amiikan a naasokoolo: ’Ahámpaatiin a atoom áfiisut éñohoonii,’ náayaañ hisapu pimiikan pa pákayiin paka niŋ pakaal paka, naayeno hili, pálaani fo ákuman. ⁴⁶Ahámpaatiin a ati amiikan a aŋuu áfaañohoonii ti hinoom eeha náanunkoolut niŋ ti caanak enca náamiit. Afaakallanoo meemak, áfaahinoo samat nii fa nkáhin fa keehintiitee ka.

⁴⁷“Amiikan a aŋa eemeya ya eeha áhampaatiin a ateyoo náalafiye ha amemanooliit, áhinut ho afaasapee meemak. ⁴⁸Pale amiikan a aŋa éemiit ya eeha áhampaatiin a ateyoo náalafiye ha, náahin heewune kati asapee, afaasapee caahinkiŋ. An óo an aŋa nkawufane meemak afaañaakee meemak, an óo an aŋa nkañomane meemak afaahaŋee hiñaaku.”

Kásuumaay tom pale píkatinool

⁴⁹Yéesu nene asok: “Inci kéyyookey écoopii seemak ti púlunta pa, íllafi sipince sucok. ⁵⁰Pale taakaataak pátise eyya inci iññaŋe hisayu, kúnuul unka ti inci taamanta epayut. ⁵¹Cukaacuk aluu nii kásuumaay inci íncoopii t’etaam? Haani, inci pusok aluu, pale píkatinool. ⁵²Písik fíyooy, miin miti pakan isak éfimikatinool, pákahaaciil efikapook pákasupak, pákasupak efikapook pákahaaciil. ⁵³Efíkakatinool, paapaa afaapook añiinoo akampaani, akampaani afaapook paapaa ateyoo; íññaa afaapook añiinoo ámaacul, ámaacul afaapook íññaa ateyoo; íññaa afaapook añiinoo aaloo, añiinoo aaloo afaapook aasonoo aal.”

Kameye heeñaŋe pitaako

⁵⁴Yéesu naasok lompo kayoŋ ka: “Niŋ nicukaa káatiŋu nkúfulii pa caanak ca incinow pa, innihaaŋ ti hisoku ’éfeenupii’, apan nihitaako. ⁵⁵Fo lompo incuke, niŋ eyam ésapiyoo ti kikee kaapii, innisok ’éfisowi’, nihitaako. ⁵⁶Aluu ñícuf! Níyiniyini kameye heekaakaay pitaako niŋ nisincanaa patiila niŋ t’etaam. Weyme uwune niyinaat hicuku heeyem ha aluu ti kaaposool ti caanak ence, kati nímeyi heekaakaay ha pitaako?

⁵⁷“Fiye, weyme uwune aluu faŋ aluu nikiiwantoo heenape ha? ⁵⁸Niŋ akamooli ayeniyuu hicoopu ti áhina kíiti, ti pítin pa hín kata nipiteŋenool kati nísiyool, niŋ ekina tom afaacoopi ti sempe ti áhina kíiti ya, áhina kíiti ya naawufani pakati púwuulu pa, pakati púwuulu pa nkakuli. ⁵⁹Inci pusoki: Aátifulii ti ékuluma eyyuu awe peecooyut kaahit ka kikelan ka.”

Púwunko umuuyen niŋ ekina tom eket

¹Ti oom caanak, pakan nkákey kakaman Yéesu fa Pilaat náahine kapumuk pakakee pakan pakati Kalilee, ta nkayeniye ta kaawaaseen kiti Pútuun. ²Yéesu naañahanii: “Pakati Kalilee payenkuu, fo cukaacuk aluu nii poko kahaŋa kaamuuyen pakakee pakati Kalilee kamma nkamukee fiyuu? ³Haani, inci pusok aluu, pale niŋ níwunkiit umuuyen wa utaaluu, aluu lompo púlooŋ efiniket. ⁴Niŋ fotom pakan paka kaat ya niŋ pákahaaciil paka payenka ekumpaan ya eehaane ya eti Silowam neenowe ya teyii neemukalii, cukaacuk aluu nii kahaŋa kaamuuyen pakati Jerusalem? ⁵Haani, inci pusok aluu, pale niŋ níwunkiit umuuyen wa utaaluu, aluu lompo púlooŋ efiniket.”

⁶Fiye, Yéesu naasokii hícantiitu eehe: “Akee áyiin ataake kaakit naasuk tenko sootoo. Naakaay hiŋes papukal eteyyo ataakut. ⁷Naasok áhina ya ateyoo: ’Sincan, sitiil síhaaciil unse nii inci kéyyoo hiŋes papukal ti enuun eyye taakantoo. Fiit yo! Etaakut nafaa weyme efeesiiŋo ti etaam eyye kenseŋ?’ ⁸Pale áhina ya naañahanoo: ’Ahámpaatiin, túul yo etiil eyye, inci pícikisool ti sipat eteyyo uwwas yo campanti, ⁹manti epuk niŋ ekina tom pulay mpoñ kapifiit yo.’”

Aal éehute éekuuñanee ti hinoom ha hiti kayeno ka

¹⁰Ti hinoom hiti kayeno hiti Pusuwif pa, Yéesu naayeno kakalaŋan ti ekee éluumuma. ¹¹Intaako toko aal aŋa hísaalumant níhihutane fo sitiil kaat niŋ síhaaciil (18). Náaŋuho ayinantoo ésaalino fo acoonool ciit. ¹²Yéesu ta naacukoo ta náayonkaliyoo hátikinoo naasokoo: “Aal, aayihaa ti káakuuñu ka kitii.” ¹³Naalemp sipeesoo teyoo, tokotoko aal a náasaalino apucoonool ciit, naayeno hímulu Pútuun pa.

¹⁴Pale, áhampaatiin a ati éluumuma ya, apucuk eehuu inseeñoo ti Yéesu kamma náakuuñane ti hinoom ha hiti kayeno ka. Naacoop hilim ha, naasok kayoŋ ka: “Kunoom isak niŋ hoonool kiñaŋee páhin tenko. Ooto níkey ti oom kunoom nípikuuñanee, pale ti hinoom ha tom hiti kayeno ka.”

¹⁵Ateeteyo naañahanoo: “Aluu ñícuf! Fo an óo an ti aluu, ákopinantoo híciinoo niŋ ekina tom fáliyoo ti káahoonanuma apicoop yo kaalaanan ti hinoom ha hiti kayeno ka? ¹⁶Fiye, aal aŋe ati miin ma miti Abraham, aŋa Seetaani neenakiye fo sitiil kaat niŋ síhaaciil (18) púmpuluŋ, fo añaŋutee kafakan ti káakuuñu enke ti hinoom ha hiti kayeno ka?” ¹⁷Ta naasoke ta enke, keepookoo ka nkameeŋ niŋ ñusuu, pale kayoŋ ka nkiyeno ti pásuuma kamma heenape ha henfakat ha púlooŋ eeha Yéesu náahine ha.

Hícantiitu hiti ekoon sootoo

¹⁸Púful toko, Yéesu naasok: “Cáwii ca citi Pútuun pa niŋ weyme incinakoole? Niŋ weyme inci fakufumool co? ¹⁹Cicukaacuk nii ekoon sootoo eyya an naacoope naasuk yo ti kaakit ka kiteyoo. Néeŋantii fo éyenoonii enuun, pusuwa pa mpúwuun ti unaay eteyyo.”

²⁰Yéesu nene asok: “Niŋ weyme inci fakufumool cáwii ca citi Pútuun pa? ²¹Cicukaacuk nii leweño eyya aal naacoope naanakanool yo niŋ efol eemeeŋe, fo hímaaf ha púlooŋ híkuntii.”

Putum pa peekoke pa

²²Yéesu ti pikaayu pa Jerusalem naasiiŋo ti pisaatee pa niŋ misaatee ma apiyeno kakalaŋan. ²³Akee naacakanoo: “Ahámpaatiin, fo pakan caahinkilis lamma efikafakanee?”

Yéesu naañahanii: ²⁴“Níhin kata nipinako ti putum pa peekoke pa kaatuko inci pusok aluu, pakan keemeeŋe efikaŋes pinako étikayini. ²⁵Niŋ ati ekumpaan ya ayitiyaa naapank putum pa, aluu tíkitaaŋ, éfinicook kaawenken hunkut ha innisok: ’Ahámpaatiin, pánkin unii,’ pale náañahanii: ’Inci míit peyme ínnifulii!’

²⁶“Fiye, efinisokoo: ’Unaa uyeniyaa hili niŋ pálaani nantoonool, ayyeno kakalaŋan ti kíliŋ ka kutoonii.’ ²⁷Pale afaasok aluu: ’Inci míit peyme ínnifulii! Nílaaŋam aluu payenka ínnihin ka heenaput ha!’

²⁸“Niŋ nicukaa Abraham, Isaak, Jakob niŋ piyaamakoola pa púlooŋ ti cáwii ca citi Pútuun pa, efinikooŋ innifincal úŋiiŋ aluu kamma inniwantee tíkitaaŋ. ²⁹Pakan éfikafulii pa caanak ca íncifulii pa niŋ pa incinow pa, epees yaamay niŋ epees yáali, kápikey hili ha henfakat ha hiti cáwii ca citi Pútuun pa. ³⁰Nísiitan, pakakee paka kéekelanii ka efikayeno hátikin, pakakee paka keeyem ka hátikin éfikakelanii.”

Pálafi empa Yéesu náalafiye pa Jerusalem

³¹Ti oom caanak, pakakee Pufalisaay nkákey ti Yéesu nkasokoo: “Fúl le aapikaay lakeenaay kaatuko Helot Antipas álafiyuulafi himuku.”

³²Yéesu naañahanii: “Nikaay canisok cipampaŋo ceekance encuu nii: ’Inci oopa ti hiyaanu kísaalumant, ínkuuñan pakan paka kéekuuñe ka fíyooy niŋ kacom, hinoom ha híhaaciyenu ha inci fapa páhin pa putoom.’ ³³Fan óo fan incuke fo inci muus pítinam fíyooy, kacom niŋ tanta, kaatuko ayaamakoola ayinaatee himuku pikee niŋ neetaat Jerusalem.

³⁴“Oo Jerusalem, Jerusalem aluu keemukale ka piyaamakoola pa inninunkal payenka Pútuun pa mpúpoñii ka ti aluu, ñiyema puume innonkaam kati concenool epuuk aluu nantoonool samat nii fa ekutoon neconcenool fa mufuun eteyyo ti úpitu eteyyo. Pale nicoonut! ³⁵Nísiitan, ekumpaan ya etaaluu efeekatanee, ee inci pusok aluu: Etinene nicukam fo hinak ta efinisok ta: ’Amúlee aŋa éekeyii ya ti caacaw ca citi Ateeteyo.’”

Ayíin ati káakuuñu kiti hanaay éekuuñanee ti hinoom ha hiti kayeno ka

¹Ti hinoom hiti kayeno, Yéesu naanako ti ekumpaan eti akee ti ñíhampaatiin Pufalisaay pa hili. Keeyeniye ka toko nkasincan teyoo. ²Fiye, áyiin eetaake káakuuñu kiti hanaay sipees niŋ woot naayeno hátikinoo. ³Yéesu naacakan Pufalisaay pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha: “Cooneecoon fo kiteekit káakuuñan ti hinoom ha hiti kayeno ka?” ⁴Pale kañahanutoo. Náalik áyiin a aŋa éekuuñe ya náakuuñanoo, apipa, naasokoo ayet.

⁵Fiye, naasokii: “Aluu ti aluu, ayme añiinoo niŋ fotom híciinoo efihinow ti ésaapun átafulanii ho mpacas ti hinoom ha hiti kayeno ka?” ⁶Kayinaatoo kañahan teeho.

Esilanoolo niŋ ewananoolo

⁷Púful toko, Yéesu naacuk kéeyonkaliyee ka hili ti kamamal kúkon ka kiti hátikin, naasokii hilim eehe: ⁸“Niŋ kayonkaluu pahaaño piti pinimo timpi yeno ti híkon ha hiti hátikin ti kafeyatan an eehaŋuu nafaa náayonkaliyee, ⁹niŋ eehuu hitaakiyaa, aŋa éeyonkalii ya aluu púlooŋ, áfaakey ti awe, naasoki: ’Ufan híkon ha hitii áyiin a aŋe.’ Fiye, niŋ ñísuuwi aafakaay iyyeno ti híkon ha hiti puson. ¹⁰Pale niŋ kayonkaluu, yeno ti híkon ha hiti puson, ancuk niŋ aŋa éeyonkaliyuu ya hili acukuu, naasoki: ’Awíyam, kéy yeno hátikin.’ Fiye, áafanapiyanee hátikin kéeyonkaliyee ka púlooŋ. ¹¹Kaatuko an óo an eesilanooliye áfaawananiyee, an óo an eewananooliye afaasilanee.”

¹²Yéesu naasok eeyonkaloo ya: “Naayikaa kawaay niŋ fotom káciim, timpi yónkalii pákawiyi, pakatuwi tom, miin ma mitii tom niŋ ekina tom pikinooli tom keetaake ka. Náahinaa fo efi lompo kayonkali hili nkánukani. ¹³Pale naayeniyaa kawufan hili henfakat yónkalii keeleke ka, kéehute ka, payenka nkanow ka niŋ efank, kéefuume ka. ¹⁴Etíkayiniyi ho kañahan, pale Pútuun pa éfipinapiyani, mpiñahani ho ta keecoonoole ka nkakaakaay ta élitoonii ti eket ya.”

Hícantiitu hiti hili henfakat

¹⁵Ti hili eehuu, akee ti keeyeniye ka toko, ápisi eeha Yéesu naayeniye ha hisoku, naasokoo: “Pásuuma efipiyeno ti aŋa eekaakaay ya hili pati cáwii ca citi Pútuun pa!”

¹⁶Yéesu naañahanoo niŋ hícantiitu eehe: “Taakaataak akee áyiin eememanoole hili henfakat naayonkal hícump pakan. ¹⁷Ta hili ha níhituuniye ta naapoñ amiikan a ateyoo, ápikaakupii niŋ keeyonkalee ka hili nii: ’Níkey, hiik ha hipayaa.’ ¹⁸Pale poko púlooŋ nkáyaañ kaluum kaaponket. Ayáañ a naasokoo: ’Féefiye inci innoome kaakit, fo inci kaay hicuku etenko, sokoo aponketam.’ ¹⁹Akee ya naasokoo: ’Féefiye inci innoome kíciin ŋaasuwan kiti piya, kikina inci iyyem fiye ti pikaayu hiyoopu, sokoo aponketam.’ ²⁰Akee lompo naasokoo: ’Féefiye inci insaye aal, ekina ewune étiyini ékey.’

²¹“Amiikan a apuñoho, naakaman áhampaatiin a ateyoo eeha pakan paka nkásokiyoo ha. Fiye, ati ekumpaan ya, ta náasiye ho ta, náañiken, naasokoo: ’Kaay mpacas ti kíliŋ ka niŋ ñítin ña ñiti saatee ya cóopii keeleke ka, kéehute ka, kéefuume ka niŋ payenka nkanow ka niŋ efank.’ ²²Amiikan a apipa ho íhinu, naasokoo: ’Ahámpaatiin, eeha ansoke ha híhineehin pale fo fiye ekumpaan ya emeeŋut.’ ²³Ahámpaatiin a naasok amiikan a ateyoo: ’Kaay ti mítin ma niŋ kanaac kíkinku ka cóopiyii kápinakoonii, eeha efihiwun ha ekumpaan ya etoom neemeeŋ. ²⁴Inci pusok aluu: Háati akee ti kéeyonkaliyee ka hínum, atasiikan ti hili ha henfakat ha hitoom.’”

Páciite piyeno anapana

²⁵Fiye, kayoŋ kenfakat nkiyeno pinapool niŋ Yéesu. Náayesoonii lipe teyii, naasokii: ²⁶“Niŋ an ákeyyoo ti inci, ayinaat piyeno anapanayam taamanta álafiitam pihaŋ faafoo niŋ íññaa ateyoo, pihaŋ aaloo niŋ epuukoo, pihaŋ ñúnuwoo niŋ pakatuwoo niŋ pakahoopoo, niŋ lompo eloŋ ya eteyoo. ²⁷Aŋa lompo eekantiit kuluwaa ya eteyoo, eeyem ya kúnuul ka kiteyoo, naanapanam, ayinaat piyeno anapanayam.

²⁸“Fo niŋ akee ti aluu álafiyaa kulut ekumpaan eehaane, átayaañ ayeno apifin mañ emma naakaakaay káfulan manti míyini hipayu oom páhin? ²⁹Niŋ ekina tom afaatah yo átayini yo hipayu, pakan paka keekaakaay ka hicuku eteyyo nkalenkenoo, ³⁰nkasok: ’Sincan, aŋe áyaañe kulut ekumpaan, ayinaat yo hipayu.’

³¹“Fo lompo incuke, niŋ amansa ayeniyaa pikaayu hikam niŋ akee amansa, fo átayaañ ayeno apisincan man niŋ síwuli ŋaasuwan (10,000) áfaayini kátaakoolan eeyem ya ti ékey niŋ síwuli áwii (20,000)? ³²Niŋ ameya nii átayini, aŋa naaloŋ náalaaŋe afaapoñ pakan kaluum púsuumool. ³³Ti páhinal pa poonool puu, an óo an ti aluu ayinaat piyeno anapanayam taamanta akatanut waahoo púlooŋ.

³⁴“Micempanu anapaanap, pale niŋ múfulaa ti pasampe etemmo puume éfimiyiniyee éñahanii ti pasampe? ³⁵Minaput ti etaam ya, minaput lompo campanti, efimiwantee. An óo an eetaake kaanuu kiti káasiitan, ásiitan.”

Hícantiitu ha hiti sáacii ya éecime ya

¹Hikee hinoom, hícump pisayoola kúncoo niŋ pumuuyena nkálohii Yéesu káasiitanoo. ²Pufalisaay pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha nkayeno káakumutool kapisok: “Ayíin aŋe nawananwanan pumuuyena pa naali neyii.”

³Fiye, Yéesu naasokii hícantiitu eehe: ⁴“Niŋ akee ti aluu ataakaa sísaacii keme, yoonool néecim, fo atakat áwii epaakiil niŋ kaat niŋ sipaakiil sa (99) ti káahoonanuma, apikaay hiŋes yoonool ya éecime ya fo álaŋanii yo? ⁵Niŋ álaŋaniyoo yo, niŋ pásuuma áfaakantoonii yo ⁶naayet t’enuuf. Púful toko naayonkal pákawiyoo niŋ pikinooloo nantoonool naasokii: ’Níkey, ninanf ti pásuuma pa putoom, kamma inci íllaŋanii sáacii ya etoom yoonool ya éecime ya.’ ⁷Inci pusok aluu: Fo lompo incuke, pásuuma efipiyeno ti keeyem ka alacana niŋ amuuyena oonool áwunkiyaa umuuyen wa uteyoo, pihaŋ áwii epaakiil niŋ kaat niŋ pakapaakiil paka keecoonoole ka kasoolahut kayesan eloŋ ya eteyii.”

Hícantiitu hiti koofali éecime

⁸Yéesu naapenan hisoku: “Moonool muu, niŋ aal ataakaa sikoofali ŋaasuwan, yoonool néecim, fo atacaaŋan lampi, naaneeŋ ekumpaan ya naaŋes yo niŋ kunuu fo alaŋan yo? ⁹Niŋ alaŋanaa yo áfaayonkalii pákawiyoo niŋ pikinooloo nantoonool naasokii: ’Ninanf ti pásuuma pa putoom, kamma inci íllaŋanii koofali ya etoom éecime ya.’ ¹⁰Inci pusok aluu: Fo lompo incuke, niŋ amuuyena oonool áwunkiyaa umuuyen wa uteyoo, pásuuma efipiyeno ti pumaleekoo pa piti Pútuun pa.”

Hícantiitu ha hiti añii ya éecime ya

¹¹Yéesu nene asok: “Taakaataak áyiin eetaake epuuk pákasupak. ¹²Kahiineen ka nkusok faafoo: ’Paapaa, ufanam putumam ti hisaanumate ha eeha inci iññaŋe ha hitaaku nampi ketaa.’ Fiye, paapaa ya náapaacinool hitaaku ha hiteyoo epuukoo. ¹³Fiyiit kahiineen ka naanooman putum pa piteyoo púlooŋ naakaay ti mah méelaaŋe. Náapucalool po mañ ma miteyoo ti eloŋ eenaput. ¹⁴Apipa káapucalool aŋa naataake ya púlooŋ, épankul enfakat néenakoonii ti mah ma púlooŋ, náayaañ palek. ¹⁵Naakaay hiŋes páhin, akee áyiin ati oom mah naacoopoo, naapoñoo káakuuman pícalukun ti etaam ya eteyoo. ¹⁶Náalafi kaasiitan faŋoo niŋ paliyal empa pícalukun pa mpiyeniye pa hili pale an awunutoo waah.

¹⁷“Fiye, ápuñohoonii ti kunuuwoo, naasokoolo: ’Píhina kayema puume pakati paapaa atoom payenka nkali fo nkatowan, inci íyyemi le ti eket niŋ peep. ¹⁸Ooto, inci fañoho pati paapaa atoom nkaasokoo: "Paapaa, inci muuyenaamuuyen ti Ateeteyo ati alacana niŋ ti awe. ¹⁹Fiye, inci túuniit piyonkalee añiini, cokam samat nii akee ti píhina pa pakatii."’

²⁰“Púful toko, añii ya naalito, naañoho pati faafoo. Mpálempaliyoo, faafoo naaŋantanoo nketoo teyoo ti hikaw meemak. Naatey apipaakoolanoo naaŋoonoo, naasumpooloo. ²¹Añii ya naasokoo: ’Paapaa, inci muuyenaamuuyen ti Ateeteyo ati alacana niŋ ti awe. Fiye, inci túuniit piyonkalee añiini.’ ²²Pale faafoo naasok pimiikan pa pakateyoo: ’Nihiliikan! Nícoopii hísool ha heehaŋe ha pawalle ínnisooloo ho, inniŋaamoo ekop ti hisiik, inniwasoo pisamata. ²³Innícoopii cíciin ca ceehaŋe ca pafom nipumuk upuliyaa nuuhaañiyaa. ²⁴Kamma añiinam aŋe naakete, náañohoonii ti eloŋ; náacim, naalaŋanee.’ Nkáyaañ pahaaño.

²⁵“Ta eehe nihitaakiye ta añiinoo áhampaatiin a náaloŋii ti kaakit. Ti éñohooniyoo ápulohanii ekumpaan ya náasi páyifal niŋ pakiiyal. ²⁶Naayonkal akee ti pimiikan pa, naacakanoo: ’Weyme utaakiye le?’ ²⁷Amiikan a naañahanoo: ’Atuwi áñohoonii, paapaa atii naamuk cíciin ca ceehaŋe ca pafom kamma náañohoonii kásuumaayoo.’

²⁸“Fiye, añii ya áhampaatiin a hiiñoo nihili, naapook pinako ti ekumpaan ya. Paapaa ateyoo náafulii, naamaaneenakoo apinako ti ekumpaan ya. ²⁹Pale naasok paapaa ateyoo: ’Síitan! Sitiil ense púlooŋ inci yemuu ti páhin péelaacinut hilimi. Pale háati cifil aataapala wunam pahaaño niŋ pákawiyam. ³⁰Pale añiini aŋe, ápuñohoonii, akina aŋa éepucaloole ya hitaaku ha hitii ti púmaacul keenaput, ammukoo cíciin ca ceehaŋe ca pafom!’

³¹“Paapaa ateyoo naasokoo: ’Añiinam, hinak óo hinak awe oopa le niŋ inci, waah óo waah utoom, utii. ³²Pale atuwi aŋe aketaaket, náañohoonii ti eloŋ; náacim, naalaŋanee. Ekina ewune uñaŋaa pahaaño niŋ hitaaku pásuuma.’”

Hícantiitu ha hiti áhina ya eesuusa ya

¹Fiye, Yéesu naasok pinapana pa pakateyoo: “Ayíin usaanum ataake áhina eeyeniye ati hikaw ha hiti páhin pa piteyoo. Pakan nkákey kapisok usaanum a nii áhina ya ateyoo, pahaaño niŋ hisaanumate ha hiteyoo naayaake. ²Naayonkaloo naasokoo: ’Eeheyme inci ínsi nkákup kitii? Finam waah wa wéenakoonii wa niŋ wéefule wa, kaatuko áatineeyini piyeno ati hikaw ha hiti páhin pa putoom.’

³“Ahína ya naasokoolo: ’Páawoo áhampaatiin a atoom áfaafulanam ti páhin pa putoom, puume inci iññaŋe íhinu? Taakut sempe siti piya, suuwaasuu lompo kaaluumatool. ⁴Méyimeyi fa inci nkaakaay íhinu, ancuk niŋ inci púulaa páhin pa putoom pakan paka nkawananam lateyii.’

⁵“Naayonkal oonool oonool ti keetaake ka nikopu ti áhampaatiin a ateyoo. Naacakan áyaañ a: ’Puume ayyekane áhampaatiin a atoom?’ ⁶Naañahanoo: ’Kilampasaan keme kiti lúuliin.’ Ahína ya naasokoo: ’Sa kaahit ka kéeyisane ho ka, yeno mpacas nkiic áwii ésupak niŋ ŋaasuwan (50).’

⁷“Apipa, naacakan akee: ’Puume ayyekane áhampaatiin a atoom?’ Naañahanoo: ’Sipootak keme siti uli.’ Naasokoo: ’Sa kaahit ka kéeyisane ho ka, yeno nkiic áwii epaakiil (80).’ Fiye, náahin fo ti an óo an eeyekane áhampaatiin a ateyoo nikopu.

⁸“Púful toko, áhampaatiin a náamul áhina ya eecoonoolut a kamma náahine ho niŋ pasuuse. Kaatuko payenka nkanapan ka énimaan ya eti púlunta empe kahaŋa pasuuse pakati ecaaŋ ya eti Pútuun pa ti waah ewwa nkáhin wa ti pututayii.” ⁹Yéesu nene asokii: “Inci pusok aluu: Hisaanumate ha hitaaluu hiti púlunta empe, nicoop ho kati nitaak pákawi, ancuk niŋ hipayaa, innisayanee ti úyenuma wa uti eket maamaa.

¹⁰“An eehintiyee niŋ waah wenkilis afaahintiyee lompo niŋ waah wenfakat, an eecoonoolut niŋ waah wenkilis, atacoonool niŋ waah wenfakat. ¹¹Niŋ nicoonoolut niŋ hisaanumate ha hiti púlunta empe, ayme afaañoman aluu hisaanumate ha hiti pánipani ya? ¹²Niŋ nicoonoolut niŋ hisaanumate hiti an, ayme afaawufan aluu hisaanumate ha hitaaluu? ¹³Amiikan oonool ayinaat páhin ti ñíhampaatiin pákasupak. Afaanat oonool a náalafi akee ya, niŋ ekina tom áfaalafi oonool a naapook akee ya. Niyinaat kaalehanool káyinan Pútuun niŋ pálafi mañ.”

¹⁴Ta Pufalisaay pa nkásiye ta enke púlooŋ nkalenken Yéesu kamma nkálafiye mañ. ¹⁵Yéesu naasokii: “Aluu ínniyisanyisan pucoonool pa pitaaluu ti ñíkin pakan paka, pale Pútuun pa pímeyimeyi heeyem ha ti saan aluu. Kaatuko eeha pakan paka nkacoke ha nii hihaŋa hitaaku nafaa, Pútuun pa pinataanat ho.”

Hilim ha heesiiŋanee ha niŋ cáwii ca citi Pútuun pa

¹⁶Yéesu nene asok: “Kilim ka kiti Móyiis niŋ kiti piyaamakoola pa kisiiŋanee-siiŋan fo ti caanak ca citi Saŋ-Patis. Písik ti oom caanak ekooŋan ya éesuume ya eti cáwii ca citi Pútuun pa neeyeniyee ti káatuunan. Fiye, an óo an oopa ti íhinu kata kati anako. ¹⁷Alacana niŋ t’etaam efikahaŋ pacas épucaloolo cilim ca ceehaŋe ca káafomaati ti hilim ha heesiiŋanee ha hiti Móyiis.

¹⁸“Ayíin óo áyiin éefulane aaloo naasa akee aal, ti kaamuuyen naayem, aŋa lompo eesaye aal aŋa áyiinoo náafulane ti pinimo, ti kaamuuyen naayem.”

Hícantiitu ha hiti usaanum a niŋ Lasaar

¹⁹Fiye, Yéesu naasok Pufalisaay pa hícantiitu eehe: “Taakaataak usaanum áyiin, nawaso wañ weewalla núuciiti hinoom. Hinak óo hinak la teyoo pahaaño, naayeno ti eloŋ eenape. ²⁰Intaak lompo áyiin eeleke, caacawoo Lasaar, aŋa nahinto hátikin putum ekumpaan ya eteyoo, eniinoo púlooŋ kaameeŋ musontuwaay. ²¹Náalafi kahesal aŋa nánowalii ya ti púus pa piti usaanum a apili, piyen pa conko mpíkey mpiyeno kaaneewan musontuwaay ma miteyoo.

²²“Eeleke ya naaket, pumaleekoo pa mpicoopoo mpiyenanoo pukol Abraham. Usaanum a lompo, naaket naahokee. ²³Pati keekete ka naayeno ti kúnuul kenfakat, ápihaafin naaŋantan pállaaŋe Abraham, Lasaar naayeno pukoloo. ²⁴Naaceek apusok: ’Paapaa Abraham, inci ti ñíseeña ñenfakat iyyem le ti uleew ewwe. Keti ti inci ti hikaw, mpoñ Lasaar ápikaapuucii pikelan hisiikoo ti man, apumonanam híleeluufam.’ ²⁵Pale Abraham naañahanoo: ’Añiinam, náwuno nii aayenaayeno ti eloŋ éesuume, tempo Lasaar naayeno ti kúnuul. Fiye, Lasaar oopa le, ti kaapuuñanoolee, awe oopa ti ñíseeña. ²⁶Apan niŋ fúlaa toko, kaayeen kenfakat unka ti pututa unaa, eeha efihiwun ha kéelafiye éfulii petoonii kápifiitanii lupuu ti aluu étikayini, fo lompo incuke ti kéelafiye éfulii lupuu ti aluu nkáfiitanii petoonii.’

²⁷“Usaanum a naasokoo: ’Paapaa Abraham, ooto inci luumuu, poñ Lasaar pati ekumpaan ya eti paapaa atoom, ²⁸kaatuko inci taakaataak po pakatu isak. Akaay, apicaakamanii heeyem ha pe, poko lompo timpi kákey peti kúnuul enke.’ ²⁹Abraham naañahanoo: ’Pakatuwi kataakaataak pakiical pa piti Móyiis niŋ piti piyaamakoola pa, kásiitan po.’ ³⁰Usaanum a naasokoo: ’Paapaa Abraham, eehuu hifomut, pale niŋ an áfuliyoo ti keekete ka naakaay teyii, éfikawunko umuuyen wa uteyii.’ ³¹Abraham naasokoo: ’Niŋ kásiitanut Móyiis niŋ piyaamakoola pa, háati an náañohoonii pati keekete ka, étikayinanoo.’”

Kaamuuyen niŋ kaaponket

¹Yéesu naasok pinapana pa pakateyoo: “Fan óo fan incuke, efitaak waah weekaakaay kanakan an ti kaamuuyen, pale kúnuul efikiyeno ti aŋa éfuunapii ya teyoo. ²Fisaka apicenkee ti ekun énankiin enfakat naawantee ti musuu le niŋ afaanakan akee ti kenkilis ka payenke ti kaamuuyen. ³Nisiiŋo púsooni!

“Niŋ atii ya amuuyenaa, watanoo, niŋ awatanooliyaa mponketoo. ⁴Niŋ amuuyenaa ti awe ñiyema isak niŋ ñésupak ti hinoom ha hoonool ha, náañohoonii ti awe ñiyema isak niŋ ñésupak kaaluum kaaponket, aañaŋoo kaaponket.”

⁵Pupoñapoñ pa nkasok Ateeteyo: “Penan unii káyinan.” ⁶Ateeteyo naañahanii: “Niŋ nitaakaa káyinan keefomut nii ekoon sootoo, níyiniyini hisoku enuun eyyuu: ’Lúpinoolo nkaasiiŋanoolo ti musuu,’ éfeehin eeha innisoke ha.

⁷“Usokaa akee ti aluu ataake amiikan ayaya niŋ fotom afaasa púlukuleen pa piteyoo. Mpáyetaliyoo ti kaakit, fo aafasokoo: ’Hiliikan kéy yeno aapili’? ⁸Haani, aafasokoo: ’Kéy yikam waah ewwa inci fali káciim, naapayaa hiik, immemanoolo uwwufanam pili illaan, niŋ inci payaa, awe conko, illi illaan.’ ⁹Fo aafasok amiikan a apalaka kamma náahine eeha ansokoo ha áhin? ¹⁰Fo lompo incuke ti aluu, niŋ níhinaa waah ewwa nkasoke wa aluu níhin, nisok: ’Unii pimiikan kenseŋ, páhin pa putoonii lamma núuhine.’”

Káakuuñan pakan ŋaasuwan pakati kanuk

¹¹Yéesu ti pikaayu Jerusalem, naanap ti pututa mah ma miti Samali niŋ Kalilee. ¹²Akina ti pinako ti cikee cisaatee, pakan ŋaasuwan keekuulut kamma kanuk nkákey kapipaakoolanoo. Nkasiiŋo kápilaaŋoo ¹³nkaceekoo niŋ uwiiluyii: “Yéesu, Ahámpaatiin, keti hikaw ti unii!” ¹⁴Yéesu apicukii, naasokii: “Nikaay cániyisanoolo pati puwaaseena pa pakati Pútuun pa.” Poko ti pítin pa nkakuulanee.

¹⁵Akee ti poko, ápipanum nii ákuuñaneekuuñan, náañohoonii ti wootoo, naayeno hímulu Pútuun pa niŋ kaawiiluyoo. ¹⁶Naanow ti woot Yéesu, puhooŋuyoo t’etaam, naasokoo apalaka. Antuŋ ati Samali. ¹⁷Yéesu naacakan: “Fo ŋaasuwan ya púlooŋ tom ekuulanee? Isak ya niŋ pakapaakiil paka peyme nkayem? ¹⁸Háati akee ti poko ayinaat éñohoonii ápumul Pútuun pa fo niŋ neetaat ati Samali ya aŋe, eeneetaat a ati Israyel?” ¹⁹Naasokoo: “Lito, kaay, káyinan ka kitii kúkuuñanuu.”

Ekéy ya eti cáwii ca citi Pútuun pa

²⁰Hikee hinoom, pakakee Pufalisaay nkacakan Yéesu: “Teyme cáwii ca citi Pútuun pa éficikey?” Yéesu naañahanii: “Cáwii ca citi Pútuun pa éticikey samat nii waah ewwa nuucukee. ²¹An atasok: ’Nisincan! Ehee co!’ niŋ fotom ’Ahaa co!’ kaatuko cáwii ca citi Pútuun pa unca ti aluu.”

²²Púful toko Yéesu naasok pinapana pa pakateyoo: “Caanak unca ti ékey, éfinilafi fanfaŋ hicuku hinoom hoonool ti kunoom ka kiti inci, Añii An, pale etinicuk ho. ²³Pakan efikasok aluu: ’Nisincan! Eheeyoo le!’ niŋ ekina tom: ’Ahaayoo pa!’ Pale timpi nikaay, timpi ninapanii. ²⁴Samat nii pamaliñoolal etiil fa mpicaaŋan fa patiila púlooŋ písik ti púcook fo ti pikelan, fo lompo pakan paka nkakaakaay hicuku inci, Añii An, ti hinoom ha eeha fáñohoonii ha. ²⁵Pale fo inci yáañ yeno ti kúnuul kenfakat, mpookee ti ekaay eyye.

²⁶“Samat nii fa intaakiye fa ti caanak ca citi Nowe,17:26 Púcook 6–9 fo lompo nkaakaay pitaako ti kunoom ka kiti inci, Añii An. ²⁷Pakan paka nkayeno hili, pálaani, esa niŋ pinimo fo ti hinoom eeha Nowe náayuukiye ha ti piteen pa penfakat pa. Fiye, etiil ya néenupii man menfakat fo mumukalii púlooŋ cew. ²⁸Fo lompo incuke ti kunoom ka kiti Lot:17:28 Púcook 18:16–19:29 Pakan paka nkayeno hili niŋ pálaani, hinoom niŋ kaanooman, pusuk niŋ kulut. ²⁹Pale hinoom eeha Lot náafule ha Sotom, seemak niŋ kíceek ínsifulii patiila, insimukalii púlooŋ cew.

³⁰“Fo lompo facuk ti hinoom eeha inci, Añii An, nkaakaay ha éyisanoolo. ³¹Ti oom hinoom aŋa eeyem patiila ti kankalaŋ ekumpaan ya eteyoo naataak waahoo páhantuwa, añaŋut éwanoonii apicoop wo. Fo lompo incuke aŋa eekaaye piya, añaŋut éñohoonii pati ekumpaan ya eteyoo. ³²Nínawuno heetaakiye ha Lot aaloo!17:32 Púcook 19:26³³Aŋa éelafiye kafakan eloŋ ya eteyoo, áfaapuul teyyo, aŋa éepuule ti eloŋ ya eteyoo afaafakan yo. ³⁴Inci pusok aluu: Oom hánant pakan pákasupak efikahinto nantoonool, oonool áfaaseepinee akee ya naakatee toko. ³⁵Pakaal pákasupak efikayeno pútuum ti ésiken yoonool, oonool áfaaseepinee, akee ya naakatee toko.” [³⁶]

³⁷Pinapana pa pakateyoo nkacakanoo: “Ahámpaatiin, peyme eehuu nihikaakaay pitaako?” Naañahanii: “La ehunuŋ neeyem, toko píketul pa mpuconcool.”

Hícantiitu piŋiino ti kaluum

¹Fiye, Yéesu naasok pinapana pa pakateyoo hícantiitu eehe ápiyisanii nii kañaŋaa kaluum tan óo tan timpi káwusen. ²Naasokii: “Taakaataak ti ekee saatee áyiin áhina kíiti eefeyut Pútuun apaaliit an. ³Ti saatee eyyuu lompo, intaako eyaaŋat aŋa áyiinoo eekete, apinakaay pateyoo kati afiitoo kilim ti pututayoo niŋ akamooloo.

⁴“Fo ta infiyye innapook, pale ti pikelan naasokoolo: ’Háati inci feyut Pútuun niŋ ekina tom paaliit an ⁵pale, páawoo aal aŋe oopa ti ihampuyam meemak, inci fasiiŋiyoo. Niŋ inci hínut fo átayekuno ékey hinak óo hinak kayokanam.’”

⁶Fiye, Ateeteyo nene asok: “Nísiitan áhina kíiti ya eenaput a aŋuu eeha naasoke ha. ⁷Fo Pútuun pa efipukuut ti pisiiŋo pakan paka payenka mpimamale ka, keeyem ka ti kaayonkal etempo hánant hanakan kati piyankananii? ⁸Inci pusok ho aluu, efipisiiŋiyii mpacas. Pale inci, Añii An, niŋ inci ñóhooniyoo fo éfitookii t’etaam keetaake káyinan?”

Hícantiitu ha hiti Afalisaay niŋ asayoola kúncoo

⁹Fiye, intaako toko keecokooliye nii keecoonoole, nkátinan ti pakakee paka. Tempo, Yéesu naasokii hícantiitu eehe: ¹⁰“Taakaataak pakan pákasupak keekaaye ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa kaluum: akee ya Afalisaay, akee ya asayoola kúncoo. ¹¹Afalisaay a naasiiŋo citeeteyoo naaluum: ’Inci sokuu apalaka Pútuun kamma inci incukut nii pakakee paka, keeyem ka pílipa, keecoonoolut, pihaañiya niŋ pakaal niŋ fotom samat nii asayoola kúncoo ya aŋe. ¹²Insuŋsuŋ kunoom kúsupak ti lóokuŋ ya, uwwufani himpaac ha heewase ha ŋaasuwan ti waah óo waah púlooŋ ewwa inci intaake tewwo cooy.’

¹³“Pale asayoola kúncoo ya naasiiŋo pílaaŋ, álafiit fala káahaafin, pale náasitan, naasok: ’Pútuun, taak paket hikaw t’inci, amuuyena ya.’”

¹⁴Yéesu naasokii: “Inci pusok aluu, áyiin a aŋuu, ta naayeniye ta piyetu, akina Pútuun pa mpucoke nii eecoonoole pale Afalisaay a tom. Kaatuko an óo an éemakiyanooliye áfaawiiniyanee, an óo an éewiiniyanooliye áfaamakiyanee.”

Yéesu niŋ epuuk ya

¹⁵Fiye, pakan nkácoopii epuuk ti Yéesu kati álikii. Pinapana pa pakateyoo kapucuk eehuu nkafet teyii. ¹⁶Pale Yéesu naayonkal epuuk ya naasok: “Nikat epuuk ya kápikey ti inci, timpi nikitii. Kaatuko cáwii ca citi Pútuun pa ti payenka keecuke ka nii payenkuu inciyem. ¹⁷Inci pusok aluu pánipani ya, an óo an eesayanut cáwii ca citi Pútuun pa samat nii añii, atanako tenco.”

Ayíin usaanum niŋ eloŋ ya eepayantoo ya

¹⁸Ati hikaw ati Pusuwif naacakan Yéesu: “Ahámpaatiin eenape yuu, puume inci iññaŋe íhinu pitaak eloŋ ya eepayantoo ya?”

¹⁹Yéesu naañahanoo: “Weyme uwune ayyonkalam eenape? Taakut an eenape fo Pútuun pa lamma. ²⁰Fo áamiit hilim ha heesiiŋanee ha? ’Timpi haaño niŋ aal ati an, timpi coonool aapumuk an, timpi líp, timpi caam aapinook an, túul paapaa atii niŋ íññaa atii.’”

²¹Naañahan Yéesu: “Eehuu púlooŋ inci immanke kápiliŋ maañiiyaayam.” ²²Ta Yéesu náasiye ta eehe, naasokoo: “Waah woonool uwwa toko ewwa ánhinut: Nooman hitaaku ha hitii púlooŋ uwwufan mañ ma keeleke ka, aafataak hisaanumate alacana, náafulaa toko ínkey innapanam.”

²³Pale áyiin a ta náasiye ta eehe ínciitiyoo meemak, kamma naataake fo muus. ²⁴Yéesu apisincanoo, naasok: “Cíiticiiti kusaanum ka kapinako ti cáwii ca citi Pútuun pa! ²⁵Fo ñonkomoo éfeeyini pinako ti káfuun saakilaŋ? Haani! Pale pinako pa piti usaanum ti cáwii ca citi Pútuun pa efipihaŋ páciite.” ²⁶Keeyeniyoo ka káasiitan, nkacakan: “Fiye, ayme áfaayiniyee kafakan?” ²⁷Yéesu naañahanii: “Waah wa weeheeke wa an, uheekut Pútuun pa.”

²⁸Piyeer naasok Yéesu: “Sincan, unii ukatanaakatan waah wa utoonii púlooŋ nuunapani.” ²⁹Yéesu naañahanii: “Inci pusok aluu pánipani ya, an óo an eekatane enuuf, aal, pakatu niŋ ñúnu, pupuka, epuuk kamma cáwii ca citi Pútuun pa, ³⁰afaahaŋ hitaaku meemak ti caanak ca citi fíyooy, niŋ ti púlunta pa peeyem pa ti ékey, eloŋ eepayantoo.”

Káakup Yéesu káhaaciyenu kiti eket ya niŋ pilito pa piteyoo

³¹Púful toko, Yéesu naacoop pupoñapoñ pa pakateyoo ŋaasuwan niŋ pákasupak paka ti kaapii, naasokii: “Nísiitan, unaa unka ti pisilo Jerusalem, waah wa púlooŋ ewwa piyaamakoola pa nkakiice wa kiti inci, Añii An, efuutaako. ³²Efikawufanam keeneetaat ka Pusuwif. Efíkapalahoolam nkalenkenam, nkakallanam, nkafaacal t’inci. ³³Efikasapam niŋ kisawut, nkamukam. Ti hinoom ha híhaaciyenu ha éfilitoonii ti eket ya.”

³⁴Pupoñapoñ pa kásiit eeha naayemii ti hisoku. Putum hilim ha nihiyolee teyii, kámiit eeha Yéesu náalafiyii hisoku.

Káakuuñan káafuumafuum pukol Yeliko

³⁵Yéesu ta naalohane ta Yeliko, káafuumafuum nkiyeno ti kanaac pítin pa, kipiyeno kaaluumatool. ³⁶Kípisi kayoŋ ka ti himuusu, nkicakanii heetaakiye. ³⁷Nkasokoo: “Yéesu ati Naasalet ayem ti himuusu.” ³⁸Ta káafuumafuum ka nkísiye ta eehe nkíceekii niŋ kaawiilu etenko: “Yéesu añii ya ati Dawid, taak paket hikaw ti inci!” ³⁹Keeyeniye ka hátikin nkafet teyoo nkasokoo afatan, pale naahaŋ toko náaceekii: “Añii ya ati Dawid taak paket hikaw ti inci!”

⁴⁰Yéesu naasiiŋo naasokii: “Nícoopiyamoo.” Ta náalohaniyoo ta, Yéesu naacakanoo: ⁴¹“Weyme állafiye inci píhini?” Naasokoo: “Ateeteyo, hínam pinee cuk.” ⁴²Yéesu naasokoo: “Ñoho ti hicuku, káyinan ka kitii kúkuuñanuu.” ⁴³Tokotoko ñíkinoo íññipankino, naanapan Yéesu, naayeno hímulu Pútuun pa. Kayoŋ ka púlooŋ kipicuk eehuu lompo, nkiyeno hímulu Pútuun pa.

Yéesu niŋ Sakaay

¹Púful toko, Yéesu naanako ti saatee ya eti Yeliko. Apiyeno himuusu saatee ya, ²intaako toko áyiin aŋa nkasok Sakaay, akee ti ñíhampaatiin pisayoola kúncoo ya, naayeno usaanum. ³Náalafi hicuku ayme ayem Yéesu, pale patameyoo mpiwun ayinaat kamma kayoŋ ka. ⁴Fiye, naatey hátikin pa Yéesu naañaŋe pa himuusu, naasilo ti enuun kati acukoo.

⁵Yéesu ápucolii toko náahaafin naasokoo: “Sakaay, wánoonii mpacas, kaatuko fíyooy, fo inci wanan pati awe.” ⁶Sakaay náawanoonii mpacas, naawanan Yéesu niŋ pásuuma.

⁷Pakan paka púlooŋ kapucuk eehuu nkáyaañ káakumutool kapisok: “Pati amuuyena naakaaye apiwanan.” ⁸Pale Sakaay naasiiŋo, naasok Ateeteyo: “Sincan, Ahámpaatiin! Inci fawufan kancaŋ hisaanumate ha hitoom keeleke ka, an óo an aŋa ammeya nii inci lípoolip, fañahanoo fo ñapaakiil aŋa inci incoope ya teyoo.”

⁹Yéesu naasokoo: “Fíyooy kafakan ka kúcoliyoo ti ekumpaan eyye, kamma aŋe lompo naayem ati miin ma miti Abraham. ¹⁰Kaatuko inci, Añii An, kéyyookey hiŋes niŋ kafakan keelinciye ka.”

Hícantiitu hiti sisanoo ŋaasuwan

¹¹Yéesu fa naalohane fa Jerusalem, pakan paka incukii nii etikamp Pútuun pa efipisiiŋan cáwii etempo. Ekina ewune, poko ti káasiitanoo ka, Yéesu naapenanii hícantiitu eehe. ¹²Naasokii: “Taakaataak áyiin eemaka eeyeniye pikaayu ti mah méelaaŋe, pa naakaakaayee hicoku amansa ya ati mah ma miteyoo, niŋ apayaa náañohoonii. ¹³Akáayum, náayonkalii ŋaasuwan ti pimiikan pa pakateyoo naawufan an óo an sanoo yoonool naasokii: ’Niyesanool nempo fo ta inci fáñohoonii.’ ¹⁴Pale, pakan paka pakati saatee ya kanatoonat, nkapoñ pusonoo pakan kapica kasok nii: ’Unii úlafiit áyiin a aŋe apiyeno amansa ya atoonii.’

¹⁵“Pale toko fiyaaw, náayenoonii amansa ya, náañohoonii ti mah ma miteyoo. Naayonkal pimiikan pa payenka naawufane ka pisanoo kati ámeyi puume nkataakale. ¹⁶Ayáañ a náakey naasokoo: ’Ahámpaatiin, sanoo ya etii epukaa sikee sisanoo ŋaasuwan.’ ¹⁷Amansa ya naasokoo: ’Napaanap, amiikan eenape! Páawoo aacoonoolaa-coonool niŋ waah wa wenkilis ewwe, inci fáhini ati hikaw ati sisaatee ŋaasuwan.’ ¹⁸Asúpiyenu ya náakey, naasokoo: ’Ahámpaatiin, sanoo ya etii epukaa sikee sisanoo isak.’ ¹⁹Amansa ya naasokoo: ’Awe lompo inci fáhini ati hikaw ati sisaatee isak.’

²⁰“Akee amiikan náakey, naasokoo: ’Ahámpaatiin, ehe sanoo ya eyya awwufanaam ya, inci túkaatuk yo ti cifaal immank yo. ²¹Inci feyuufe, kamma ayyem áyiin eefete. Ansasa waah ewwa ayyenanut, immaañ waah ewwa ansukut.’ ²²Amansa ya naañahanoo: ’Ti pákupali inci nkaakaay íhinuyi kíiti, awe amiikan a eenaput a! Aámeyimeyi nii inci áyiin eefete, insasa waah ewwa inci iyyenanut, immaañ waah ewwa inci insukut. ²³Weyme uwune aanakanut sanoo ya etoom ti émankuma mañ eeha efihiwun ha niŋ inci ñóhooniyoo íntookii yo neepukoole?’

²⁴“Fiye, naasok keeyeniye ka toko: ’Nisa sanoo ya eteyoo niwufan yo aŋa eetaake ya sisanoo ŋaasuwan.’ ²⁵Nkasokoo: ’Ahámpaatiin, aŋuu apayaapa hitaaku sisanoo ŋaasuwan!’ ²⁶Naañahanii: ’Inci pusok aluu: An óo an eetaake, afaapenanee, pale an óo an eetaakut, háati caahinkilis ya eyya naataake ya efeesayee teyoo. ²⁷Pale pikamoolam keesoke ka kálafiit inci kati yeno amansa ya ateyii, nikaay nípicoopiyii le hátikinam innimukii.’”

Pinako pa piti Yéesu Jerusalem

²⁸Yéesu ta naapaye ta hisoku eehuu, naanow kayoŋ ka hátikin, apiyeno pisilo Jerusalem. ²⁹Ta nkalohane ta Petifake niŋ Petani, la nkasok la “cítintiŋ ca citi Olif”, naapoñ pákasupak ti pinapana pa pakateyoo, ³⁰naasokii: “Nikaay ti cisaatee ca ceeyem ca hátikin aluu, niŋ ninakiyaa tenco efinitook nkacenke toko cífaliŋ enca an ataapala alapo tenco, níkopinii co, ínnicoopiyam co. ³¹Niŋ an acakanaa aluu: ’Weyme uwune ínniyemi co ti kákopin?’ Inniñahanoo: ’Ateeteyo asoolahe co.’”

³²Keepoñee ka nkakaay incakatook samat nii fa Yéesu naasokii fa. ³³Kapiyeno kákopin cífaliŋ ca, pakateete co nkacakanii: “Weyme uwune ínniyemi co ti kákopin?” ³⁴Nkañahanii: “Ateeteyo asoolahe co.” ³⁵Nkácoopii co Yéesu, nkalemp kúsool ka kiteyii kenfakat ka ti cífaliŋ ca, nkalapanoo tenco. ³⁶Akina ti pikaayu pa, pakan paka nkatanaloo kúsool ka kiteyii kenfakat ka ti pítin pa.

³⁷Apilohan Jerusalem, ti pítin pa piti eliiŋoon ya eti cítintiŋ ca citi Olif, kayoŋ ka púlooŋ kiti pinapana pa pakateyoo nkimeeŋ niŋ pásuuma, nkíyaañ kaanimpan Pútuun pa niŋ kilim keeceeke kamma nkacuke waah weecukantee. ³⁸Nkasok:

“Pútuun pa pínapiyan amansa ya éekeyii ya ti caacaw etempo!

Kásuumaay kiyeno alacana, núumulaa Pútuun pa piti patiila.19:38 Kícimu 118:26”

³⁹Pakakee Pufalisaay pa keeyeniye ka ti kayoŋ ka nkasok Yéesu: “Ahámpaatiin, fet ti pinapana pa pakatii kapifatan!” ⁴⁰Yéesu naañahanii: “Inci pusok aluu, niŋ kafatanaa, pínankiin pa éfipiceekii!”

⁴¹Yéesu apihaŋ naalohane Jerusalem, naacuk saatee ya, naakooŋ kiteeteyyo. ⁴²Naasok: “Niŋ awe lompo Jerusalem aameya ti hinoom eehe waah ewwa éfuucoopiyi kásuumaay ka! Pale fiye eehuu hiyoleeyol ti ñíkini. ⁴³Hileeŋi kamma ámmiit, kaatuko caanak unca ti ékey ta pikamooli éfikakiiti púlooŋ, nkákinkooli, nkakincooli ti upii wa púlooŋ. ⁴⁴Efikatuncalooli niŋ epuuki; etikakat sínankiin súsupak seenaŋanooliye, kamma ankiiwut ta Pútuun pa mpíkeyii ta kafakani.”

Yéesu la ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa

⁴⁵Ta Yéesu naacole ta Jerusalem, naanako ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa, náayaañ hiyaanu punoomana pa. ⁴⁶Naasokii: “Kiiceekiic ti hilim ha hiti Pútuun pa nii: ’Ekumpaan ya etoom ekumpaan éluumuma,’19:46 Esaya 56:7 pale aluu inniyesan yo ’éyolowuma pílipa’19:46 Jeremiya 7:11.”

⁴⁷Naayeno kakalaŋan hinak óo hinak ti ekumpaan ya enfakat ya. Ñíhampaatiin puwaaseena pa pakati Pútuun pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha niŋ pakakee ñíhampaatiin ti pakan paka, nkílafiyoo himuku. ⁴⁸Pale, kámiit fa nkakaakaay íhinu, kamma pakan paka púlooŋ nkayemoo ti káasiitan meemak.

Kacakan ka kiti kayine ka kiti Yéesu

¹Hikee hinoom, Yéesu naayeno kakalaŋan pakan paka ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa niŋ káatuunanii ekooŋan ya éesuume ya. Ñíhampaatiin puwaaseena pa pakati Pútuun pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha niŋ pakakee ñíhampaatiin nkácolii. ²Nkasokoo: “Sok unii ti enkeyme kayine ayyem ti íhinu enkuu, ayme awwufanuu kayine enkuu?”

³Yéesu naañahanii: “Inci lompo taakaataak kacakan. Nisokam: ⁴Ayme ápoñii Saŋ-Patis pátise, Pútuun pa fo pakan paka?”

⁵Nkayeno piteŋenool, nkasokoolo: “Niŋ unaa usokaa Pútuun pa púpoñiyoo, afaasok unaa: ’Weyme uwune níyinanutoo?’ ⁶Pale nuusokaa pakan paka kápoñiyoo, kayoŋ ka púlooŋ efikimuk unaa niŋ pukumpa, kamma nkíyinane nii Saŋ ayaamakoola.” ⁷Fiye, nkañahanoo: “Umíit ayme ápoñii Saŋ íhinu pátise.”

⁸Yéesu naañahanii: “Inci lompo etisok aluu ti enkeyme kayine inci iyyem ti íhinu enke fiye.”

Hícantiitu hiti píhina keekance

⁹Fiye, Yéesu naasok hícantiitu eehe pakan paka: “Taakaataak akee áyiin eesuke kaakitoo, náaluwaas ko pakakee píhina, naakaay kaakaawool keefiyye. ¹⁰Ta hisaatu ha níhituuniye ta, naapoñ akee ti pimiikan pa pakateyoo pati píhina pa kati kawufanoo putum pa piteyoo ti pasaatal pa. Pale píhina pa nkasap amiikan a nkayaanoo sipeesoo ñaanii. ¹¹Ati kaakit ka nene apoñ akee amiikan, pale aŋuu lompo píhina pa nkasapoo, nkateñaloo, nkayaanoo sipeesoo ñaanii. ¹²Nene apoñ amiikan áhaaciyenu, píhina pa nkasapoo, nkakuumoo, nkayaanoo. ¹³Fiye, ati kaakit ka naasok: ’Puume inci nkaakaay íhinu? Inci fapoñ añiinam aŋa inci íllafiye ya manti kátuuloo.’ ¹⁴Pale ta píhina pa nkaŋantanoo ta nkateŋenool nkasok: ’Aha aŋa akaakaay ya hitoonu kaakit ka, umukoo ancuk kaakit ka kiyeniyaa kutuunaa.’ ¹⁵Nkáfulanoo ti kaakit ka, nkamukoo.”

Fiye, Yéesu naasok: “Puume ati kaakit ka naakaakaayii íhinu? ¹⁶Afáakey naamuk píhina pa, naawufan kaakit ka pakakee.” Ta pakan paka nkásiye ta eehe nkasok: “Alímaati eehuu timpi hitaako!” ¹⁷Yéesu naasincanii naasok: “Ti hilim ha hiti Pútuun pa, eeheyme pakiical empe mpusoke:

’Enánkiin ya eyya puluta pa nkawante ya

éyenoonii énankiin ya eehaŋe ya hitaaku nafaa’20:17 Kícimu 118:22?

¹⁸“An óo an éenowii ti énankiin eyyuu áfaapucaloolo, an óo an aŋa néenowii teyoo afaatuncaloolo.”

¹⁹Pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha niŋ ñíhampaatiin puwaaseena pa pakati Pútuun pa, nkámeyi nii poko kawune Yéesu naasok hícantiitu eehe. Nkálafiyoo hicoku tokotoko pale nkafe kayoŋ ka.

Kacakan kiti cooy kúncoo

²⁰Pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha niŋ ñíhampaatiin ña nkatah kunuuwii meemak ti Yéesu, nkapoñ mikelecoola teyoo kéehine faŋii nii pakan keecoonoole. Nkálafi hikuucuyoo ti pákupaloo, kati kacokoo nkawufanoo ati hikaw ha hiti mah ma. ²¹Nkacakanoo eehe: “Ahámpaatiin, unii úmeyimeyi nii ánkupkup nkalaŋan pucoonool ciit, niŋ fúlaa toko aasincanantoo ti sicaw, pale ti pánipani ya ankalaŋan pakan paka pítin pa piti Pútuun pa. ²²Sok unii: Cooneecoon fo kiteekit upucooy kúncoo ya Sesaal, amansa ya enfakat a ati Room?”

²³Pale Yéesu náameyi nii hikuucuyoo nkayaake, naasokii: ²⁴“Níyisanam kaahit kiti mañ, puhooŋu niŋ caacaw ayme kayem toko?” Nkañahanoo: “Sesaal.” ²⁵Yéesu naasokii: “Ooto, niwufan Sesaal waah wa uteyoo, inniwufan Pútuun pa waah etempo.” ²⁶Fiye, hátikin pakan paka kayinaatoo hicoku ti pákupaloo, nkaŋaŋo ti pañahanaloo nkakemanool kem.

Kacakan ka kiti pilito pa ti eket ya

²⁷Pakakee Pusatusaay nkákey ti Yéesu (poko nkasok nii keekete ka étikalitoonii). Nkacakanoo: ²⁸“Ahámpaatiin, Móyiis akiicaakiic ti hilim ha heesiiŋanee ha nii: ’Niŋ áyiin asayaa naaket peetaakut añii, atuwoo añaŋaa hitoonu aal a, naataak neyoo epuuk keekaakaay piyeno pakati púnuwoo eekete ya.’ ²⁹Fiye, intaako ti miin moonool pákayiin isak niŋ pákasupak, áhampaatiin a naasa aal, ataakut añii, naaket. ³⁰Asúpiyenu ya naatoon aal a, ataakut añii, naaket. ³¹Aháaciyenu ya lompo naatoonoo. Fo lompo incuke, ti isak ya niŋ pákasupak paka nkatoonoo, nkaket peetaakut neyoo añii. ³²Ti pikelan aal a lompo naaket. ³³Fiye, hinak ti pilito pa ti eket ya, aal a aŋuu ati ayme, páawoo isak ya niŋ pákasupak paka púlooŋ kasayoo?”

³⁴Yéesu naañahanii: “Ti púlunta pa piti fíyooy, pakan paka nkasasa nkanimo. ³⁵Payenka Pútuun pa mpusoke ka nii poko kanape kati kalitanee ti eket ya nkakin ti púlunta pa peeyem pa ti ékey etikasa, etikanimo. ³⁶Etínekayini eket, kaatuko kacukaacuk nii pumaleekoo pa, ekina ewune etikasa etikanimo. Poko epuuk Pútuun kamma nkalitanee ti eket ya. ³⁷Móyiis náayisan picaaŋ cataŋ nii keekete ka éfikalitoonii. La sokee la ti hilim ha hiti Pútuun pa kiti cífita ca ceecoke ca apan cisowiit, naayonkal Ateeteyo ’Pútuun pa piti Abraham, Pútuun pa piti Isaak, Pútuun pa piti Jakob.’20:37 Efúlii 3:6,15-16³⁸Pútuun pa pineetaat piti keekete ka pale piti keeloŋe ka, kaatuko ti Pútuun pa an óo an oopa kaloŋa.”

³⁹Pakakee ti pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha nkasokoo: “Ahámpaatiin, áakupaa pitempo tak!” ⁴⁰Kaatuko nene káhaañiitoo kacakan hikee hilim.

Eenucee ya ati Pútuun pa, añii ati ayme?

⁴¹Yéesu naasokii: “Weyme uwune pakan paka nkasok Eenucee ya ati Pútuun pa, añii ati Dawid? ⁴²Dawid himuumoo asokaasok ti pakiical pa piti kícimu ka:

’Ateeteyo Pútuun pa púkupaakup niŋ Ateeteyo atoom ti hisoku:

Kéy yeniyam epees yáali,

⁴³fo ta inci fatah ta pikamooli ti wooti ayyeno amansa ya ateyii.’20:43 Kícimu 110:1

⁴⁴“Dawid himuumoo nayonkaloo ’Ateeteyo’, puume Eenucee ya áfaayini piyeno añii ati Dawid?”

Káwasum pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha

⁴⁵Ta pakan paka púlooŋ nkayeniyoo ta káasiitan, Yéesu naasok pinapana pa pakateyoo: ⁴⁶“Níwasum pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha. Poko, nkálafilafi kaamuusool niŋ kúsool kenfakat, nkálafi lompo kapinkakicanee pinapnap ti kíliŋ ka. Poko nkayeno ti kúkon ka keenape ka ti púluumuma pa niŋ ti hili ha henfakat ha. ⁴⁷Poko lompo nkacaakool piyaaŋat pa payenka pákayiinii keekete ka, kapicoop waah wa uteyii púlooŋ. Apan niŋ kayeniyaa kaluum nkafiyo kati kacokee nii pakan keenape. Pútuun pa efipisapii pihaŋ pakakee paka.”

Kawun kiti eyaaŋat eeleke aŋa áyiinoo eekete

¹Ti oom káasiiŋuma, Yéesu naayeno kaasincanool pakan paka ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa, naacuk kusaanum ka ti hiwasu mañ ti éwasuma mañ ma, emma nkácoopii ma kati kawufan mo Pútuun pa. ²Naacuk lompo eyaaŋat eeleke, aŋa áyiinoo eekete, naawase toko uhit úsupak weetaakut nafaa. ³Yéesu naasok pinapana pa pakateyoo: “Inci pusok aluu pánipani ya: Aal a aŋuu eeleke ya ahaŋa kawufan pakan paka púlooŋ. ⁴Kaatuko pakan paka, mañ ma emma nkasoolahut ma nkawase lupo, pale akina ti palekoo naawufan púlooŋ aŋa naataake ya kati aloŋ.”

Píyisan pa piti enow Jerusalem, niŋ éñohoonii ya eti Añii An

⁵Fiye, pakakee ti pinapana pa nkayeno hímulu ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa, niŋ pawalle pínankiin pa péewalliyanoole yo pa, niŋ pawalle pa lompo piti waah wa weewufanee wa Pútuun pa. Yéesu naasokii: ⁶“Nicukaacuk eehe púlooŋ? Caanak unca ti ékey an atacuk énankiin eenaŋiye ti ekee, efipitahalee púlooŋ.”

⁷Pinapana pa nkacakan Yéesu: “Ahámpaatiin, eehuu, teyme nihikaakaay pitaako? Weyme úfuuyisan unii kati úmeyi nii uuha ti ékey pitaako tokofiye?” ⁸Yéesu naasokii: “Nisiiŋo púsooni, an timpi acaakool aluu. Kaatuko hícump pakan éfikakey niŋ caacawam kapisok: ’Inci yem Eenucee ya ati Pútuun pa!’ niŋ ekina tom ’Caanak ca cícoliyoo!’ Timpi ninapanii. ⁹Pikelan pa pineetaat féefiye. Le niŋ éfipikey, fo yáañ taako kikam niŋ ñítaakool. Niŋ nísiyaa ko timpi nife. Pikelan empuu, puloŋaa mpílaaŋe.”

¹⁰Púful toko, nene asokii: “Mah éfimitaakoolan mah, cáwii íncitaakoolan cáwii. ¹¹Etaam ya éfineyiyiŋan meemak, intaako púpankul niŋ úkuuñu wenfakat uti eket ti pisaatee peemeeŋe. Píyisan peefeyanana lompo mpucukee patiila.

¹²“Pale eehuu púlooŋ hítaakumo, efikacok aluu, nkakallan aluu. Efikacoop aluu ti púluumuma pa kati káhin aluu kíiti, nkakul aluu. Nkawufan aluu pumansa pa niŋ pakati kikaw ka kamma inci. ¹³Toko efinitaak efaah eti kakamanii inci yem ayme. ¹⁴Timpi niwasoolo kúnuul ti eeha innikaakaay hisoku kati nifak, ¹⁵kaatuko inci fawufan aluu kilim ka niŋ ecohato ya. Háati oonool ti keepooke ka aluu átayini pisiiŋo hátikin aluu niŋ ekina tom naanook aluu. ¹⁶Pupuka aluu, pakatu aluu, ñúnu aluu, pakan aluu niŋ pákawi aluu kakaakaay kawufan aluu pakati kikaw ka, pakakee ti aluu efikamukee. ¹⁷Pakan paka púlooŋ efikanat aluu kamma inci, ¹⁸pale háati kaahan koonool etikiñakee ti kikaw aluu. ¹⁹Niŋ nísikaa piliit tiw efinitaak eloŋ ya etaaluu.”

²⁰Yéesu nene asokii: “Niŋ nicukaa Jerusalem néekinkoolee niŋ pusoocaali, ínnimeyi nii enow eteyyo écoliyoo. ²¹Fiye, keeyem ka ti mah ma miti Yutaay katey pati pítintiŋ pa, keeyem ka Jerusalem káful, keeyem ka tíkitaaŋ saatee ya timpi kánakoonii. ²²Kaatuko ti kunoom enkuu Pútuun pa mpikaakaay hisapu pakan etempo. Hikina hikiicee ti hilim ha hiti Pútuun pa, fo hitaako. ²³Efiseeñ meemak ti kunoom enkuu ti pakaal paka keeyem ka niŋ munow niŋ keeyem ka ti káacuuwan! Kaatuko efitaako ñíyoka ñenfakat ti mah emme, Pútuun pa mpíñiken teyii. ²⁴Pakakee paka efikamukee niŋ káakuntu, pakakee paka nkacokee nkacoopee ti hícump mah méelaaŋe. Keeneetaat ka ti káyinan ka kutuunaa efikakakalool Jerusalem fo ta kunoom enka nkawufanii ka efikipa.”

²⁵Yéesu nene asokii: “Píyisan efipiyeno ti caanak ca, ti hiim ha, niŋ ti picaaŋaŋ pa. Ti etaam ya, kaatii ka efikiliiñool, kúsuuh ka lompo nkisap meemak, pakan paka púlooŋ efikafe meemak, étikameyi fa éfikahin. ²⁶Pakan paka efikaket niŋ ewatate ti káamiilool heekaakaay ha pitaako ti etaam ya, kaatuko sempe sa siti patiila éfisiyiyiŋanoolo. ²⁷Tempo, efikacuk inci, Añii An, ti éwanoonii niŋ sempe niŋ ti hamake henfakat ti pututa káatiŋu. ²⁸Fiye, niŋ eehe híyaañaa pitaako, nisiiŋo ínnisaalino, kaatuko kafakan ka kitaaluu kúlohaniyoo-lohan.”

²⁹Yéesu apipa, nene asokii hilim eehe: “Nisincan sootoo ya niŋ pikee punuun pa, ³⁰emma mpíyayanii ma pihatal péeyeeni innicuk niŋ ñíkin aluu, ínnimeyi nii etiil ya élohaniyoo-lohan. ³¹Fo lompo incuke niŋ nicukaa enke fiye ti pitaako ínnimeyi nii cáwii ca citi Pútuun pa cílohaniyoo-lohan. ³²Inci pusok aluu pánipani ya: Ekaay eyye etepa eket ekina peecukut enke fiye púlooŋ nkitaakiye. ³³Alacana niŋ t’etaam éfikacim pale kilim ka kutoom étikicim.

³⁴“Nitah kunuu! Timpi níluuŋoolo ti pahaaño, ékuman niŋ ekina tom káamiilool eloŋ ya, níwasum hinoom eehuu timpi himint aluu ³⁵samat nii fa cala nemint soon. Kaatuko éfihinowii ti pakan paka púlooŋ keeyem ka ti púlunta pa. ³⁶Timpi niŋooyal, inniluum tan óo tan kati nitaak sempe siti hifaku ti waah wa weekaakaay wa écolii, niŋ sempe siti pisiiŋo hátikin inci, Añii An.”

³⁷Nihanakan ha, Yéesu nayeno kakalaŋan pakan paka ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa, kániim ka nakaay hiŋotu ti cítintiŋ ca enca nkasok ca “Olif”. ³⁸Nuulap pakan paka nkáfiis piyito nkakaay pati ekumpaan ya enfakat ya káasiitanoo.

Piteŋenool pa piti himukuyee ha hiti Yéesu

¹Pahaaño pa piti hímpuul ha heetaakut ha leweño, empa nkasok pa Himuusu ha, níhilohanii. ²Ñíhampaatiin puwaaseena pa pakati Pútuun pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha nkayeno hiŋes fa éfikahin kapumuk Yéesu, pale nkafe pakan paka.

³Fiye, Seetaani neenako Yutas aŋa nkasok ya Iskaliyot, akee ti pupoñapoñ pa ŋaasuwan niŋ pákasupak paka. ⁴Yutas naakaay hicuku ñíhampaatiin puwaaseena pa niŋ ñíhampaatiin pakati púwuulu pa keeyeniye ka efaas ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa kapiteŋenool puume naañaŋii kawufan Yéesu. ⁵Insúumii meemak, nkásiyool kati kawufanoo mañ. ⁶Yutas naacoon, naayeno hiŋes káasiiŋuma keenape la afaawufanii Yéesu, kayoŋ ka peeneetaat toko.

Kaamemanool káciim ka kiti Himuusu ha

⁷Hinoom ha hiti pahaaño pa hiti hímpuul ha heetaakut ha leweño níhicolii, ta nkañaŋe ta kaawaaseen císaacii ca citi Himuusu ha. ⁸Yéesu naapoñ Piyeer niŋ Saŋ naasokii: “Nikaay canimemanool káciim ka kutuunaa kiti Himuusu ha kati uliyaa.”

⁹Nkacakanoo: “Peyme állafiye upimemanool ko?” ¹⁰Naañahanii: “Nísiitan, niŋ ninakiyaa ti saatee ya, efinipaakool niŋ áyiin eetiyiye élumpa eti man. Inninow pusonoo fo ti ekumpaan eyya afaanako ya, ¹¹innisok ati ekumpaan ya: ’Ahámpaatiin a asok, leyme ékaap ya neeyem la naakaakaay hili káciim ka kiti Himuusu ha niŋ pinapana pa pakateyoo?’ ¹²Afáayisan aluu patiila ti ekumpaan ya ékaap enfakat eepayee kaamemanool. Toko efinimemanool káciim ka kutuunaa.”

¹³Nkakaay nkatook waah óo waah samat nii fa Yéesu naasokii fa. Fiye, nkamemanool káciim ka kiti Himuusu ha.

Káciim ka kiti Ateeteyo

¹⁴Caanak ca cípituuno, Yéesu naayeno niŋ pupoñapoñ pa pakateyoo kati kali. ¹⁵Naasokii: “Fa inci inhiliikane hínum hili císaacii ca citi Himuusu ha niŋ aluu le niŋ inci facuk kúnuul. ¹⁶Kaatuko inci pusok aluu: etineneli císaacii ca citi Himuusu ha, fo ta eeha pahaaño pa mpútuule ha efihitaako pati cáwii ca citi Pútuun pa.”

¹⁷Naacoop elontoŋ eti elaan naasok Pútuun pa apalaka kiteyyo, naasok: “Nicoop elaan eyye nipisayool aluu púlooŋ. ¹⁸Kaatuko inci pusok ho aluu, písik fíyooy etinenelaan elaan fo ta cáwii ca citi Pútuun pa éficikey.”

¹⁹Fiye, naacoop hímpuul naasok Pútuun pa apalaka, naafiit ho, naawufanii ho, naasok: “Aŋe eyem eniinam eewufanee ya aluu, níhin eehe kati nínawuniyam.”

²⁰Kapipa hili, naacoop lompo elontoŋ ya eti elaan ya naasok: “Elontoŋ eyye eti písiyool pa péeyeeni pa piti Pútuun pa niŋ pakan etempo; elaan eteyyo ekina eyem hísimam heeniisee ha kamma aluu. ²¹Pale nisincan: Epees aŋa eekaakaay ya hífulu ti inci, yoopiya le niŋ etoom ya ti púus pa. ²²Kaatuko inci, Añii An, faket samat nii fa Pútuun pa mpusoke fa, pale kúnuul efikiyeno ti aŋa éefule ya ti inci.” ²³Pupoñapoñ pa pakateyoo nkáyaañ picakanool ayme akaakaay íhinu eehuu.

Pílaacinool pa piti aŋa eehaŋe ya pamake

²⁴Pinapana pa pakati Yéesu nkayeno pílaacinool peesowa cút ti eecukee nii akina ayem aŋa eehaŋe ya pamake. ²⁵Yéesu naasokii: “Ti púlunta pa, pumansa pa kataakaataak sempe ti pakan paka, pakati kayine ka nkálafi kapisokee píhina heenape. ²⁶Pale fotom nkaakaay piyeno ti aluu. Eemaka ya ti aluu añaŋaa piyeno nii akelan, ati hikaw ha samat nii amiikan. ²⁷Ayme ayem eemaka ya, aŋa nkawufane ya apili fo amiikan a? Fo aŋa nkawufane ya tom hili ha? Pale inci oopa le ti pututa aluu samat nii amiikan.

²⁸“Nisiiŋaasiiŋo niŋ inci ti páciite pa putoom. ²⁹Samat nii fa Paapaa atoom naawufanaam fa cáwii fo lompo inci fáhin aluu nipiyeno pakati kikaw. ³⁰Ancuk innili innilaan niŋ inci pati cáwii ca citoom, inniyeno ti pilemeyu pa kati ínnihin kíiti miin ma ŋaasuwan niŋ músupak ma miti Israyel.”

Kakaman ka kiti Yéesu pilaaco pa piti Piyeer

³¹Fiye, Yéesu naasok Simon: “Simon, Simon, síitan. Seetaani ewufaneewufan kayine kiti káahaafeen aluu samat nii uli, kápikatinool cácuuf ca niŋ kilehut ka. ³²Pale inci luumaaluum kitii ancuk káyinan ka kitii timpi kiñoho puson, niŋ áañohooniyoo peti inci mpampaŋan pakani ti káyinan.” ³³Piyeer naasokoo: “Ateeteyo, inci siiŋaasiiŋo pikaayu niŋ awe ti ékuluma háati eket n’awe.”

³⁴Yéesu naañahanoo: “Piyeer, inci pusoki, fíyooy káayiin ekutoon kúlookum áafalaacin fo ñíhaaciil nii áameyiyam-méyi.”

Mañ, epootak niŋ káakuntu

³⁵Púful toko Yéesu naasok pinapana pa pakateyoo: “Ta inci mpoñe ta aluu peeyekanut mañ, peeyekanut epootak, peeyekanut pisamata púsupiyenu, weyme innitaakut po?” Nkasokoo: “Waah óo waah nuutaake po.”

³⁶Naasokii: “Fiye, an eetaake mañ naacoopool mo, aŋa lompo eetaake epootak naacoopool yo, aŋa eetaakut káakuntu anooman hísool ha hiteyoo henfakat ha naanoom koonool. ³⁷Kaatuko inci pusok aluu: Heekiicee ha kutoom ti hilim ha hiti Pútuun pa fo hitaako. Hisok: ’Nkacokoo samat nii áhina heenaput.’22:37 Esaya 53:12 Pánipani, heekiicee ha ti inci efihitaako.”

³⁸Pinapana pa pakateyoo nkasokoo: “Ateeteyo ehe úkuntu úsupak.” Naasokii: “Fomaa.”

Kaluum ka kiti Yéesu ti cítintiŋ ca citi Olif

³⁹Yéesu náaful ti saatee ya apikaay pati cítintiŋ ca citi Olif samat nii fa naasale fa íhinu, pinapana pa pakateyoo nkanapool neyoo. ⁴⁰Kapucol po, naasokii: “Niluum timpi ninow ti híluuŋu.”

⁴¹Naateeŋo caahinkiŋ ápilaaŋii, náakilipo, naaluum: ⁴²“Paapaa, niŋ súumuu, fúlan elontoŋ ya eti kúnuul enke ti inci, timpi yeno ti pásuuma pa putoom, pale ti pitii pa.” ⁴³Maleekoo néefulii alacana epipenanoo sempe. ⁴⁴Ti oom kúnuul kenfakat Yéesu naapenan kaluum meemak fo hásuwat ha hiteyoo níhifulii nihisotal t’etaam picuk nii hísim.

⁴⁵Apílitoonii ti kaluum enkuu, náañohoonii peti pinapana pa pakateyoo náatookiyii ti hiŋotu kamma kúnuul. ⁴⁶Naacakanii: “Weyme uwune ínniyemi ti hiŋotu? Nilito inniluum ancuk timpi ninow ti híluuŋu.”

Hicokuyee ha hiti Yéesu

⁴⁷Yéesu ti káakup, kayoŋ nkícolii teyoo. Ti kayoŋ ka, intaako toko ñíhampaatiin puwaaseena pakati Pútuun, niŋ ñíhampaatiin pakati púwuulu pa keeyeniye ka efaas ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa, niŋ pakakee ñíhampaatiin22:47 Luk akiicaakiic kikee kilim enke ti 5:52.. Yutas, akee ti pinapana pa ŋaasuwan niŋ pákasupak paka, ánowii hátikin. Naaloh Yéesu kati asumpoo. ⁴⁸Pale Yéesu naasokoo: “Yutas niŋ hisumpu ánfule ti inci, Añii An!”

⁴⁹Ta pinapana pa pakateyoo nkacuke ta heekaakaay ha pitaako nkacakanoo: “Ahámpaatiin, fo unii úfulanii úkuntu wa utoonii?” ⁵⁰Oonool teyii náañakii káakuntu ka kiteyoo naafiit kaanuu káali kiti amiikan a ati awaaseena ya enfakat a. ⁵¹Pale Yéesu naasok: “Nikat po, eehe hifomaa!” Náalik kaanuu áyiin a náakuuñan ko.

⁵²Fiye, Yéesu naasok ñíhampaatiin ña kéekeyii ka hicokuyoo: “Fo niñaŋaa ékey niŋ úkuntu niŋ kikasap samat nii pucoka ekancak? ⁵³Hinak óo hinak inci iyyeniye niŋ aluu ti ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa, nicokutam, pale, caanak ence citaaluu niŋ citi sempe sa siti énimaan ya.”

Káalaacin ka kiti Piyeer kameye ka kiti Yéesu

⁵⁴Fiye, nkacok Yéesu, nkacoopoo la ti ekumpaan ya eti awaaseena ya enfakat a ati Pútuun pa. Piyeer náalaaŋ naayeniyii kanapan. ⁵⁵Nkacokan seemak senfakat ti pututa hank ha nkayeno kápikiipool so, Piyeer naayeno neyii. ⁵⁶Amiikan aal naacukoo naayeniye toko pukol seemak sa. Naasincanoo púsooni naasok: “Ayíin aŋe lompo ayenaayeno niŋ Yéesu!” ⁵⁷Pale Piyeer náalaacin ho naasok: “Iññáayuu, inci míitoo!” ⁵⁸Pifiyo caahinkiŋ, akee naacukoo naasok: “Awe lompo akee ti pinapana pa pakateyoo!” Piyeer naasok: “Haani, inci neetaat niŋ poko.” ⁵⁹Máamun etalaŋ yoonool eemuuse, akee naaŋiino ti hisoku: “Pánipani áyiin aŋe ayenaayeno niŋ Yéesu kaatuko akina lompo ati Kalilee!” ⁶⁰Piyeer naasok: “Haani, inci míit eeha ayyem ti hisoku!” Akina ti káakup, tokotoko káayiin ekutoon nkílookii.

⁶¹Ateeteyo náayesoonii naasincan Piyeer táh. Piyeer náanawuno hilim eeha Ateeteyo naasokoo ha: “Fíyooy, káayiin ekutoon kúlookum áafalaacin fo ñíhaaciil nii áameyiyam-méyi.” ⁶²Náaful tíkitaaŋ naakooŋ meemak.

⁶³Pákayiin paka keeyeniye ka efaas Yéesu nkápalahooloo nkalenkenoo, nkasapoo. ⁶⁴Nkacenk ñíkinoo nkasokoo: “Yaamakool! Sok unii ayme ayemuu ti hisapu?” ⁶⁵Nkateñaloo niŋ hícump kikee kilim.

Yéesu hátikin píhina kíiti ya

⁶⁶Cipilap, ñíhampaatiin ña pakati Pusuwif pa, niŋ ñíhampaatiin puwaaseenapa pakati Pútuun pa, niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha nkaconcool. Yéesu náacoopiyee hátikinii. ⁶⁷Nkacakanoo: “Sok unii fo awe yem Eenucee ya ati Pútuun pa?” Yéesu naañahanii: “Niŋ inci ñahanaa aluu, étiniyinanam. ⁶⁸Niŋ inci cakanaa aluu, etiniñahanam. ⁶⁹Pale písik fíyooy, inci, Añii An, fayeno ti epees yáali eti Pútuun pa piti sempe.” ⁷⁰Poko púlooŋ nkacakanoo: “Awe aŋuu yem Añii Pútuun?” Yéesu naañahanii: “Aluu himuum aluu nisoke nii inci yem akina.”

⁷¹Fiye, nkasok: “Usoolahutaa hísiyu hiti an eetantake! Usíyaasi ho ti putumoo!”

Yéesu hátikin Pilaat

¹Ta nkapaye ta hísiyu Yéesu pákupaloo, ñíhampaatiin ña nkalito ti coonool, nkacoop Yéesu hátikin Pilaat, ati hikaw ha hiti Yutaay. ²Kapucol nkáyaañoo hinooku nkasok: “Ayíin aŋe nuutooke ti kanoŋan pakan unaa, naakitii cooy kúncoo ya eti Sesaal, amansa ya enfakat a ati Room, apan naasokoolo nii akina ayem Eenucee ya ati Pútuun pa, amansa ya.”

³Pilaat naacakan Yéesu: “Awe yem amansa ya ati Pusuwif pa?” Yéesu naañahanoo: “Awe soke ho.” ⁴Pilaat naasok ñíhampaatiin puwaaseenapa pakati Pútuun pa niŋ kayoŋ ka: “Inci cukut heewune áyiin aŋe kati áhinee kíiti.” ⁵Pale, nkaŋiino kapisok: “Ti pakalaŋanaloo naayem ti kanoŋan pakan paka. Kalilee náacookii, náanapii ti mah ma miti Yutaay púlooŋ, fiye ácoliyoo le.”

Yéesu hátikin Helot

⁶Pilaat ápisi eehe naacakan: “Fo áyiin aŋe ati Kalilee?” ⁷Ta náasiye ta nii Yéesu ti mah emma Helot naayekane ma náafulii, naasokii kacoopoo pateyoo, ti oom caanak Helot naayeno Jerusalem.

⁸Helot ásiyaasi hiti Yéesu, náalafiyoo hicuku ta infiyye. Náayinan nii afaacukoo ti íhinu heecukantee ha nihicukee. Fiye naacukoo, ínsuumoo meemak. ⁹Naacakanooloo meemak, pale Yéesu añahanutoo máati poonool. ¹⁰Ñíhampaatiin puwaaseena pa pakati Pútuun pa niŋ pikalaŋana hilim ha heesiiŋanee ha nkayeno toko nkanookoo niŋ sempe. ¹¹Helot niŋ pusoocaali pa pakateyoo, nkápalahool Yéesu nkalenkenoo nkáwiiniyanoo. Nkásooloo hísool heewalla nkañahanoo pati Pilaat. ¹²Púcook puu, Pilaat niŋ Helot an niŋ akamooloo, pale hinoom eehuu nkáwiyool.

Ihínuyee kíiti ya eti Yéesu apite amukee

¹³Fiye, Pilaat naayonkal nantoonool ñíhampaatiin puwaaseena pa pakati Pútuun pa, ñíhampaatiin ña niŋ pakan paka, ¹⁴naasokii: “Nícoopiyaam-coop áyiin aŋe innisok: ’Akina ayem ti kanoŋan pakan paka.’ Nisincan, hátikin aluu inci incakanooloo ti eeha inninookoo ha, pale cukut heewune fanfaŋ kati áhinee kíiti. ¹⁵Háati Helot lompo acukut la naamuuyene, kamma náañahaniyoo unaa. Pánipani, áyiin aŋe áhinut waah ewwa efuuwun kati amukee. ¹⁶Ekina ewune, inci fáhin apisapee, nkatanoo.”

[¹⁷] ¹⁸Ti coonool kayoŋ ka púlooŋ nkíceekii: “Mukoo! Nkatan unii Palapas!” ¹⁹(Palapas akuleekul kamma naanoŋane pakan paka fo nkátaakoolane ñíhampaatiin saatee ya, naamuk an.) ²⁰Fiye, Pilaat náalafi kakatan Yéesu, nene ákup niŋ kayoŋ ka. ²¹Pale kayoŋ ka nkutowo ti hiceeku meemak: “Pempeŋoo ti kuluwaa ya! Pempeŋoo ti kuluwaa!” ²²Fiye, Pilaat naacakanii píhaaciyenu: “Ayíin aŋe, weyme náahine weenaput? Inci cukut waah ewwa efuuwun kati amukee. Inci fáhin apisapee, nkatanoo.” ²³Pale nkutowo ti kaaceeceekool kipisok: “Pempeŋoo ti kuluwaa!” Ti pikelan, kilimii nkihaŋ sempe. ²⁴Fiye, Pilaat naacoon íhinu eeha nkasokoo ha. ²⁵Naakatan Palapas, aŋa nkasokoo ya akatan, eekulee ya kamma naanoŋane pakan paka fo nkátaakoolane ñíhampaatiin saatee ya, naamuk an. Pale naasok pusoocaali pa káhin Yéesu samat nii fa Pusuwif pa nkálafiye fa.

Kaapempeŋee ka kiti Yéesu

²⁶Ta nkayeniye ta hicoopu Yéesu, nkapaakool niŋ áyiin ati Silen aŋa nkasok Simon, eeyeniye énakoonii ti saatee ya. Pusoocaali pa nkacokoo, nkatiyanoo kuluwaa ya apinow puson Yéesu. ²⁷Kayoŋ kenfakat nkiyeniyoo kanapan, pakaal pakati Jerusalem nkayeno pukooŋ niŋ esampoolo kiteyoo. ²⁸Yéesu náayesoonii lipa teyii naasokii: “Pakaal Jerusalem, timpi nikooŋ kutoom, nikooŋ kitaaluu niŋ kiti epuuk aluu! ²⁹Nisincan, caanak unca ti ékey ta efikasok ta: ’Kayihaa picaakonta pa, keetaapala kataak añii niŋ payenka taapala kácuuwan ka.’ ³⁰Ti oom caanak,

’pakan paka efikasok pítintiŋ pa: "Nínowii toonii!"

niŋ mítintiŋ ma: "Níwufalool unii!"’23:30 Hoseya 10:8

³¹“Kaatuko niŋ káhinaa pínapaati fiye ti enuun ya eemaaña ya, puume eficuk ti enuun ya eesuuce ya?”

³²Nkacoopool lompo pikancak pákasupak kati kamukee ti coonool niŋ Yéesu. ³³Kapucol la nkasok la “Esent”, pusoocaali pa nkapempeŋ Yéesu ti kuluwaa ya. Nkapempeŋ toko lompo pikancak pa pákasupak paka, oonool epees yáali, akee ya epees yaamay. ³⁴Yéesu naasok: “Paapaa, ponketii kamma nkámiit eeha nkayem ti íhinu.” Pusoocaali pa nkañak kaakaaw kápipaacinool wañ wa uteyoo.

³⁵Kayoŋ ka nkiyeno toko kaasincan. Ñíhampaatiin Pusuwif pa nkayeniyoo káapalahool nkalenkenoo, nkasok: “Pakakee pakan naafakane, afakanoolo, iyyema akina ayem Eenucee ya ati Pútuun pa, eemamalee ya”. ³⁶Pusoocaali pa lompo nkayeniyoo caalenken, nkalohoo nkawufanoo elaan eesipe. ³⁷Nkasok: “Niŋ awe yem amansa ya ati Pusuwif pa, fakanoolo!” ³⁸Patiila ti hikawoo intaak pakiical peesoke: “Aŋe ayem amansa ya ati Pusuwif pa.”

³⁹Akee ti pikancak pa eepempeŋee ya naateñaloo: “Fo aaneetaat Eenucee ya ati Pútuun pa? Fakanoolo infakan lompo unii!” ⁴⁰Pale akee ya naafet teyoo naasok: “Aafeyut fala Pútuun, awe páyemali ti ñíseeña ña ñoonool ña ñiti eket ya neyoo? ⁴¹Anii, páhinal kíiti ya etaanii ecoonoolaa-coonool kamma immaayemaa ti cooy páhinal anii peenaput pa, pale áyiin aŋe áhinut waah weenaput.”

⁴²Naasok: “Yéesu, náwuniyam naayeniyaa ti elemeyu ya etii.” ⁴³Yéesu naañahanoo: “Inci pusoki pánipani ya: Hinoom ha hiti fíyooy aafayeno niŋ inci alacana.”

Eket ya eti Yéesu

⁴⁴Máamun caanak ca ti kikaw, énimaan neeyeno ti mah ma púlooŋ fo sitalaŋ síhaaciil, ⁴⁵caanak ca inciyolo. Kahuuy ka kenfakat ka keeyem ka páhantuwa ekumpaan ya enfakat ya eti Pútuun pa nkihaaco ti pututa. ⁴⁶Yéesu naaceek niŋ kaawiiluyoo, naasok: “Paapaa! Ti sipeesi inci iyyenane yaanam!” Apipa hisoku hilim eehuu, naaket. ⁴⁷Ahámpaatiin asoocaali ya, apucuk eehuu náamul Pútuun pa, naasok: “Pánipani, áyiin aŋe eecoonoole!”

⁴⁸Kayoŋ ka púlooŋ kéekeyii ka kaasincan kapucuk heetaakiye ha nkatiyo sipeesii, nkañoho niŋ esampoolo. ⁴⁹Yéesu pákawiyoo fiye púlooŋ niŋ pakaal paka kéenapoolii ka neyoo kápiliŋ Kalilee nkasiiŋo pílaaŋ, nkayeno kaasincan heetaakiye ha.

Ehok ya eti Yéesu

^50-51Intaako áyiin caacawoo Josef, ati saatee ya eti Pusuwif pa eyya nkasok ya Alimataay. Ayíin eenape, naacoonool, naayeno hítuulu ékey ya eti cáwii ca citi Pútuun pa. Naayeno akee ti ñíhampaatiin píhina kíiti ya pale asayanut eeha pákawiyoo nkacoke ha, nkáhin. ⁵²Naakaay pati Pilaat naacakanoo ehunuŋ ya eti Yéesu. ⁵³Púful toko náawananii ehunuŋ ya ti kuluwaa ya, naakuup yo niŋ kahuuy kiti ehok, naahokoo ti hiyaak heewakee ti énankiin la ammeya nii an ataapala ahokee. ⁵⁴Iyyeno hinoom hiti kaamemanool, le niŋ hinoom ha hiti kayeno ka kiti Pusuwif pa éfihiyaañ.

⁵⁵Pakaal paka kéenapoolii ka niŋ Yéesu kápiliŋ Kalilee nkanow ti Josef nkacuk hiyaak ha niŋ fa ehunuŋ ya neehintanee fa lupo. ⁵⁶Púful toko nkañoho pati saatee ya, nkamemanool munucu niŋ man méesuume haaw miti kaamaamool ehunuŋ ya. Ti hinoom ha hiti kayeno ka, nkáyekunoolo samat nii hilim ha heesiiŋanee ha fa nihisoke fa.

Pilito pa piti Yéesu ti eket ya

¹Hinoom ha hiti kayeno ka kiti Pusuwif pa nihimuus, eti kacom eteyyo, mpucom mic, pakaal paka nkakaay pati hiyaak ha. Nkacoopool munucu ma niŋ man ma méesuume ma haaw emma nkamemanoole ma. ²Incakatook énankiin ya eepantane ya putum hiyaak ha néepalinkanee. ³Nkanako, pale kacukut ehunuŋ ya eti Ateeteyo Yéesu. ⁴Kámiit fa éfikamiilool. Tokotoko, pákayiin pákasupak nkáfulii teyii niŋ wañ weemiñale tas. ⁵Ewatate enfakat neeyeno neyii, nkásitan. Pákayiin paka payenkuu nkasokii: “Weyme uwune ínniyemi ti hiŋes ti keekete ka aŋa eeyem ya kaloŋa? ⁶Aneetaat le, alitaalito ti keekete ka! Nínawuno eeha naasoke ha aluu ta naayeniye ta Kalilee: ⁷’Inci, Añii An, fo inci ufanee ti sipees pumuuyena pa. Fapempeŋee ti kuluwaa ya, ti hinoom ha híhaaciyenu ha fálitoonii ti eket ya.’” ⁸Fiye, nkánawuno kilim ka kiteyoo.

⁹Pakaal paka páfulaliyii pati hiyaak ha, nkañoho, nkakaman eehe pupoñapoñ pa ŋaasuwan niŋ oonool a niŋ pakakee pinapana pa púlooŋ. ¹⁰Keekamane ka eehe pupoñapoñ pa kayem Mari ati Makatala, Yowanna, Mari íññaa ya ati Saak niŋ pakakee pakaal keeyeniye neyii. ¹¹Pale pupoñapoñ pa kacokut ho nii hilim heetaake hikaw, káyinanutii. ¹²Toko fiyaaw, Piyeer naalito niŋ katey fo pati hiyaak ha, náacuuhan acukut ehunuŋ fo kahuuy ka kiti ehok ya lamma. Naañoho pateyoo, ínnimoo ti heetaakiye ha.

Pítin pa piti Emmawus

¹³Ti hinoom ha hoonool huu, pinapana pákasupak pakati Yéesu nkayeno pikaayu ti cisaatee enca nkasok Emmawus, ti pututa etenco niŋ Jerusalem sikilomeetal ŋaasuwan niŋ yoonool. ¹⁴Nkayeno kákupat heetaakiye ha púlooŋ. ¹⁵Ta nkayeniye ta kákupat niŋ pílaacinool, Yéesu himuumoo náakoliyii, naanapool neyii. ¹⁶Nkacukoo pale waah nuukitii hikiiwuyoo.

¹⁷Yéesu naacakanii: “Weyme ínnikupat ti pítin aluu?” Nkasiiŋo niŋ páciiteyii. ¹⁸Oonool teyii, caacawoo Kileyopas naasokoo: “Fo awe lammayi yem Jerusalem akaawoola éemiit heetaakiye ha ti kunoom enke?” ¹⁹Yéesu naacakanii: “Hikina hiyem eeheyme?” Nkañahanoo: “Heetaakiye ha Yéesu ati Naasalet. Ayenaayeno ayaamakoola enfakat hátikin Pútuun pa niŋ pakan paka púlooŋ, náhin páhinal penfakat, náakup niŋ sempe. ²⁰Ñíhampaatiin puwaaseena pa pakati Pútuun pa niŋ ñíhampaatiin ña pakatuunaa nkawufanoo pakati Room kati káhinoo kíiti nkamukoo, nkapempeŋoo ti kuluwaa ya. ²¹Pale unii, núuyinan hínum nii akina akaakaay kafakan Israyel. Apan ti eehe fiye púlooŋ, fíyooy yem hinoom ha híhaaciyenu ha ta eehe nihitaakiye ta. ²²Pakakee pakaal ti kayoŋ ka kutoonii nkaliimanool unii. Káfiisaafiis nuulap kapikaay pati hiyaak ha, ²³kacukut ehunuŋ ya eteyoo. Nkáñohoonii, nkasok unii nii pumaleekoo nkacuke mpusokii nii oopa kaloŋa. ²⁴Pakakee ti kayoŋ ka kutoonii nkakaay pati hiyaak ha, nkatook samat nii pakaal paka fa nkasoke fa pale kacukut Yéesu.”

²⁵Fiye, Yéesu naasokii: “Aluu niyem pusoŋ, nicasut ti káyinan eeha púlooŋ piyaamakoola pa nkasoke ha! ²⁶Fo Eenucee ya ati Pútuun pa añaŋut hicuku kúnuul enke apite anako ti hamake ha hiteyoo?” ²⁷Púful toko, naayeniyii kakaman heesokee ha teyoo ti pakiical pa púlooŋ piti Pútuun pa, ápucook ti pakiical pa piti Móyiis fo ti pakiical pa piti piyaamakoola pa púlooŋ.

²⁸Ta nkalohane ta cisaatee ca enca nkayeniye ca tenco pikaayu, Yéesu náahin fiye nii himuusu. ²⁹Pale nkaŋiiniyoo ti hisoku: “Yeno le niŋ unii, kamma ínciniimiye, apan caanak ca unca ti ékey hicoku.” Naanako, naayeno neyii. ³⁰Ta nkayeniye ta kati kali, naacoop hímpuul ha naasok Pútuun pa apalaka, naafiit ho naawufanii. ³¹Ñíkinii íññipankino nkakiiwoo pale naayemaŋ teyii feles. ³²Nkasokoolo: “Fo saan anii sisaput ti pítin pa, ta náahine ta kunuu anii kípipankino ti heesokee ha ti pakiical pa piti Pútuun pa?”

³³Tokotoko, nkalito mpacas, nkañoho Jerusalem. Incakatook pupoñapoñ pa ŋaasuwan niŋ oonool a la nkaconcoole la niŋ pakakee paka, ³⁴ti hisoku: “Pánipani, Ateeteyo ayitaayito ti eket ya! Afúliyooful ti Simon!” ³⁵Pinapana pa pákasupak paka payenkuu, nkakamanii heetaakiyii ha ti pítin pa niŋ puume nkakiiwe Yéesu ta naafiite ta hímpuul ha.

Efúlii ya eti Yéesu ti pinapana pa pakateyoo

³⁶Poko ti hisoku ha eehuu, Yéesu himuumoo náafulii ti pututayii naasokii: “Kásuumaay kiyeno niŋ aluu!”

³⁷Nkáyolino, nkafe, incukii nii áfulaful nkacuke. ³⁸Pale Yéesu naasokii: “Weyme uwune inniliim? Weyme uwune innitaak pámiiloolal empuu? ³⁹Nisincan sipeesam niŋ wootam, aŋe inci himuumam! Nílikam innisincanam! Afúlaful ataakut enii niŋ picec, inci taakaataak samat nii fa innicuke fa.” ⁴⁰Ta naayeniye ta hisoku eehuu, náayisanii sipeesoo niŋ wootoo. ⁴¹Innímii nkameeŋ niŋ pásuuma fo nkáyinanut. Yéesu naacakanii: “Nitaakut le waah uti hili?” ⁴²Nkawufanoo pífiitiin yoon eesowee. ⁴³Naacoop po, naali po hátikinii.

⁴⁴Fiye, Yéesu naasokii: “Ta inci iyyeniye ta niŋ aluu, sokaasok aluu: ’Heekiice ha púlooŋ kutoom ti hilim ha heesiiŋanee ha hiti Móyiis, ti pakiical pa piti piyaamakoola pa niŋ ti pakiical pa piti kícimu ka, eehuu púlooŋ fo hitaako.’” ⁴⁵Fiye, Yéesu náapankin kunuuwii kati kási pakiical pa piti Pútuun pa. ⁴⁶Naasokii: “Ehe heekiicee ha: Fo Eenucee ya ati Pútuun pa aket, ti hinoom ha híhaaciyenu ha náalitoonii ti eket ya. ⁴⁷Ti caacawoo, ehe eeha nkakaakaay ha káatuunan pakan paka púlooŋ, nkácook Jerusalem: ’Níwunko umuuyen wa utaaluu Pútuun pa kati puponket wo aluu ti caacawoo.’ ⁴⁸Aluu niyem keetantake ka eehe púlooŋ. ⁴⁹Inci fápoñii aluu eeha Paapaa atoom náayinanane ha. Pale fo niyeno ti saatee eyye fo ta sempe sa siti patiila éfisiwanoonii ti aluu.”

Pisilo pa piti Yéesu alacana

⁵⁰Púful toko, Yéesu naacoop pinapana pa pakateyoo fo kalohan cisaatee ca citi Petani. Náaseepin sipeesoo naasampanii. ⁵¹Ta naayeniyii ta kaasampan, naakatanii, náaseepinee alacana.⁵²Pinapana pa pakateyoo nkákilipo, nkayeniyoo hímulu, nkañoho Jerusalem niŋ pásuuma penfakat. ⁵³Nkayeno tan óo tan hímulu Pútuun pa ti ekumpaan ya enfakat ya.