Kélẽ ádá í ꞌdéé
Márkõ
krõndó ã kã
Ádá ãpá ká ádá wárãgã yăkã
Wárãgã yăkã nëë, bẽbé gröndó ëyí nî Márkõ ꞌdéé, bẽdé dírí nî Jónõ ã kã. Ëté nî wãshũkũ ká úgú ë ꞌdéé, Yézũ kãꞌdá kãꞌbã Jẽrũzãlémẽ ã kã, ĩshíí õjõ ãꞌdá ãpá ká bẽbé grëkẽ õgõ Yézŭ. Ĩshíí ẽshẽ bïyí ëyí nëë, õjõ ãꞌdá ãpá ká bẽyẽ löwó ká Páwũlõ bẽbé yõpó ká Yézũ kã, ĩshíí bïyí ëyí nëë, õjõ ãꞌdá dĩ gäná Pítãrã bẽbé yõpó ká Yézŭ. Ĩshíí bïyí ë ꞌdéé, Yézũ kĩlĩ ĩshíí ꞌdéé, kãŋã kãnjã mümü örö ĩshí ã kã nëë, Márkõ rõndó gẽḷé ádá ãpá ká ádá ũŋgú ë ꞌdéé, Yézũ kãḷã ïgï ã kã, ãpá ílĩ wárãgã ŋgá áyä nẽ. Ãtâsh yää rõndó ká ádá ë níí, ëpẽ ãná yõmó ë ꞌdéé, ïgï käzá Yũwúdũ ní ꞌdéé, kïyí käpá ká ádá ká Yézũ ïshí ã kã.
Ãpá ílĩ wárãgã yăkã nëë, Márkõ lĕmë ádá nî góvó ãpá ká ádá ũŋgú ë ꞌdéé, Yézũ kãḷã ïgï ã kã. Ägá mõkõ gẽḷé kïꞌdí ë gĩ ꞌdéé, Yézũ kãḷã ïgï ã kã mĩshí, ëté rãjá nõwõ ẽshẽ ká gẽḷé ndäkpá, ĩshíí õgó kõtó röyó ẽshẽ jũjũ ndäkpá, õgbó ká dĩ gïjĩ ĩjí ĩshí bï ndäkpá nî. Ïgï úlú ũŋgú yãŋgâ gĩ tírí nëë, ä lüsũ kpötó ká Yézũ ãyá ndákpã ë ꞌdéé, kẽshẽ ká Mbájá níí ëpẽ ĩlĭ, ĩshíí níí ëpẽ ãshá ndäkpá nî ẽshẽ ílĩ áshá méndé gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú nî gĩ.
Márkõ lĕmë ádá nî ãpá ká ádá áshá ká Yézŭ, ĩshíí ãpá ká ádá nẽté í ŋgá áyä nî ẽshẽ ká gõcõ lãgá ëyí ká úgú ë ꞌdéé, Jónõ bẽbé gïjĩ bãtézmã bï ndäkpá nî kĩjĩ bãtézmã nî bï ëté ã kã. Ëté rẽkẽ dãꞌbã ádá nî tämá gõzõ ãtâ, ãpá ká ádá dõŋbó áshá ká Yézŭ, ká úgú ë ꞌdéé, kämbá ëté käpá ká krŏshõ nî kã, ĩshíí ãpá ká ádá ïrí ŋgá áyä nî, ĩshíí ãpá ká ádá ë ꞌdéé, kãŋã kẽshẽ jũjũ öꞌdö nẽ, kãnjã mümü örö ã kã.
1Jónõ bẽbé gïjĩ bãtézmã nî ă rãshá ĩyí gbõḷõ bï Yézũ
(Mãtéyõ 3:1-12; Lúkã 3:1-18; Jónõ 1:19-28)
1Ë kã nî gõcõ lãgá Kélẽ ádá1:1 Kélẽ ádá: Ë kã nî Kélẽ ádá ãpá ádá ká ärä Yézũ Krĭstõ ꞌdéé, kĩlĩ kãpá ká krŏshõ, ká ádá gëshẽ glösĩꞌdí ũŋgú áyä ägá níí, ëpẽ kẽné bï ägá áshá ë ꞌdéé, dõŋbó ëyí kãzá ẽꞌdẽ ní kã. ãpá ká ádá ärä Yézũ Krĭstõ Gẽsẽ újũ ká Mbájä. 2Õcõ lãgá ärä nẽ tá ãyá ë ꞌdéé, kéné ádá ká Mbájá ꞌdéé, dírí nî Ĩzáyã krõndó kãꞌdã,
“Mä ndõpó bẽbé yõpó ámá mánjä góḷô níí,
rãshá gbõḷõ nî kánjá nî ãꞌbã õgõ î.”1:2 Mãlãkáyã 3:1
3“Ndákpã ă yãsá kôwó ãpá ílĩ bërë ă yĩyí,
‘Mráshá gbõḷõ nî máꞌbã õgõ Bẽbé ärä ägâ,
máḷã gbõḷõ nî gräyä nî bï ëtê.’”1:3 Ĩzáyã 40:3
4Ãtâsh kã nëë, Jónõ õjõ ă yẽꞌdé ndäkpá nî ãpá ílĩ bërë ãpá ká ádá bãtézmã ĩshíí níí, äyã ëshé ká gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú áyä ëpë ïgï níí, Mbájá ĕshë glösĩꞌdí ũŋgú ŋgá áyä ïgï ẽshẽ ẽꞌdẽ. 5Ndäkpá ë ꞌdéé, käshá käꞌbã dãꞌbã úgú ë Jũdéyã tírí, ãcá õgbó ká yõmó góvó mbẽré Jẽrũzãlémẽ, rïgí änjã ká Jónŏ, ĩshíí lëmẽ ádá glösĩꞌdí ũŋgú ë ꞌdéé, ëpë ïgï käḷã kã bï ëtê, ĩshíí ĩjĩ bãtézmã1:5 Bãtézmã: Ä yïjĩ bãtézmã bï ndäkpá nî ká ádá glüsũ ãꞌdã, ïgï äyã ëshé ká gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú áyä ëpë ïgï ïshí, ĩshíí ïpĩ ärä ëpë ïgï öjó äpá ká Mbájá ïshí. nî bï ïgï ãpá ꞌDëꞌdë Úrdũnũ. 6Jónõ ãꞌdá dĩ görõ tẽndẽ ë ꞌdéé, kräshá këshé ká bíbí jámãlã, ĩshíí ãꞌdá dĩ gḷämã rúsú nẽ ká tẽḷẽ, ĩshíí nõshó ŋgá áyä nî ïmí, ĩshíí jõŋgõ.
7Jónõ lĕmë bï ndäkpá nî ãꞌdã, “Bẽdé ndákpã ë, ă ndõjõ ãpá õgõ mâ nëë, õnjó õtõ ämá ĩshí, ĩshíí mlätá mäpá ká ádá glünú níí, mäjá ëbé tãmã í ŋgá áyä nî ꞌdĩ. 8Mä yĩjĩ bãtézmã nî bï ïgí ká ũyũ ĩshíí nëë, mëŋgá ëté ă ndĩjĩ bãtézmã nî bï ïgí ká Lïlí ärä Mbájä.1:8 Lïlí ärä Mbájá: Ádá ká Mbájá ãꞌdã nëë, Bẽbé ëté nî Mbájä, ĩshíí Gẽsẽ újũ ŋgá áyä nî Yézũ nëë, ëté nî Mbájä, ĩshíí Lïlí ärä Mbájá ëté nî Mbájä. Bẽbé ĩshíí Gẽsẽ újũ nî ĩshíí Lïlí ärä nî nëë, ïgï tírí nî Mbájá ꞌbälã. Róꞌdö Jónõ 1:1-18; Jónõ 8:41-42; Nẽté ká Yõmó Yõpó 5:3-4.”
Gïjĩ bãtézmã bï Yézũ ĩshíí gödó ëtê
(Mãtéyõ 3:13-17; Lúkã 3:21-22)
9Ká ëté úgú ãsh nëë, Yézũ1:9 Yézũ: Yézũ nî dírí, ílĩ ëyí ãꞌdã, Mbájá Bẽbé gäshá ndäkpá. õjõ ẽshẽ mbẽré Nãzẽrétẽ ꞌdéé, kă dãꞌbã úgú ë Jẽlílĩ ã kã, ĩshíí Jónõ ĩjĩ bãtézmã nî bï ëté ãpá ꞌDëꞌdë Úrdũnũ. 10Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ kă yĩgí ẽshẽ ílĩ ũyũ nî kã nëë, õkõ mümü örö nî lãjá, ĩshíí Lïlí ärä Mbájá lũsú ãpá áyä nî õvó ãyá ãmámã. 11Ĩshíí lëmë ĩyí ẽshẽ mümü örö ãꞌdã, “Úmü nî Gẽsẽ újũ ämá ꞌdéé, máḷä ádá ärä î, ĩshíí shẽshẽ lépẽ mâ kẽlẽ ãpá áyä ĩ ŋgé kã.”
Shẽtánã ă yõdó Yézũ
12Ĩshíí bïyí ëyí tá gẽyẽ ãtâ nëë, Lïlí ärä Mbájá ãḷã ëtê, ĩshíí ĕꞌdë ëté ãnjã ílĩ bërë, 13ĩshíí ãḷã gũfũ rŏmó ꞌbíꞌbí ãꞌbã yõ, ĩshíí Shẽtánã1:13 Shẽtánã: Ëté nî ŋgérë ká kõtó grõnõ ká Mbájá ꞌdéé, känã ádá ká Mbájä, ĩshíí ꞌdéé, Mbájá kõgó ïgï kẽshẽ mümü örö ã kã. Róꞌdö Gïtĩ Ádá 12:7-9. ãꞌdá dĩ gödó ëtê. Ãꞌdá yõ ká wáwá ílĩ bĩnjĩ nî gĩ, ĩshíí kõtó grõnõ1:13 Kõtó grõnõ: Ïgï nî lïlí ärä, ĩshíí wáwá gbõgbõ ãzá áyä ïgï ní, ĩshíí ä yäshá ká Mbájá äꞌbã mümü örö. Ĩshíí Mbájá ă yõpó ïgï ká ádá áyä nẽ bï ndäkpá ë ꞌdéé, kä jũjũ bũbũ ã kã. ká Mbájá äꞌdá dĩ gëgbẽ áyä nî.
Yézũ õcõ lãgá gäḷã nẽté áyä nẽ
(Mãtéyõ 4:12-17; Lúkã 4:14-15)
14Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, këné Jónõ Käpá síjĩnĩ ïshí nëë, Yézũ ãnjã Jẽlílĩ, ĩshíí ă yẽꞌdé Kélẽ ádá mömö ŋgérë ká Mbájá bï ndäkpá nî, 15ãꞌdã, “Úgú nî õjõ ĩshí, mömö ŋgérë ká Mbájá lĭjï ĩshí. Ãtâsh yää, máyã méshé ká gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú nî, ĩshíí níí míyí mápá ká Kélẽ ádá ká Mbájä.”
Yézũ ă yädä kpéé yõmó grëkẽ õgõ nẽ
16Ĩshíí ká bẽdé ájã ë nëë, Yézũ ă yõtõ ãkpã Kãpá Jẽlílĩ, ĩshíí õjõ õkõ Sáyímõnõ ĩshíí ónjö nî Ãndréyã ä yëlé ḷẽbé, ká ádá ïgï nî yõmó gëlé ḷẽbé kézé. 17Ĩshíí Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mrékẽ õgõ mâ níí, mä ndãḷã ïgí mäpá ká yõmó gövõ ndäkpá.” 18Ĩshíí tämá dë ꞌdéé, klĕmë ãtâsh kã nëë, äꞌbã ḷẽbé ŋgá áyä ëpë ïgï äꞌdá, ĩshíí öjó rëkẽ õgõ nî.
19Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ kãtá yãnjã góḷô ã kã nëë, õkõ Jémĩsĩ gẽsẽ újũ ká Zébẽdĕ, ĩshíí ónjö nî Jónõ ïgï ä ílĩ fãlúkũ, ĩshíí ä räshá ḷẽbé ŋgá áyä ëpë ïgï. 20Ĩshíí tämá gẽyẽ ãtâ nëë, Yézũ ădä ïgï, ĩshíí öjó äꞌbã bẽbé ëpë ïgï Zébẽdẽ ĩshíí ndäkpá ë ꞌdéé, kä yäḷã nẽté nî bï ïgï ã kã äpá ílĩ fãlúkũ nî, ĩshíí öjó rëkẽ õgõ Yézŭ.
Yézũ ă yõgó kõtó röyó ẽshẽ jũjũ ndäkpá
21Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ äŋá änjã mbẽré Kãfãrnúmũ, ĩshíí ká yõmõ Séꞌbĩtĩ1:21 Yõmõ Séꞌbĩtĩ: Ë ŋgâ nî ájã ë ꞌdéé, Mbájá klĕmë bï Yũwúdũ nî gĩ níí, küsú ärä ëpë ïgï ëshé ká gäḷã nẽté ĩshíí níí, räjã ãkpã ëpë ïgï bï ëpẽ ã kã. Ká ájã yõmõ Séꞌbĩtĩ nî yää, ä yïŋí äꞌdã, Mbájá kúbũ mümü örö ĩshíí jũjũ bũbũ nî, ĩshíí ũŋgú ë tírí ꞌdéé, kä ílĩ ïgï ã kã, ĩshíí ëté nî Bẽbé gäshá ëpë ïgï ẽshẽ ká áshá ḷóḷö nî ẽshẽ mömö Mésĩrĩ. Ĩshíí ägá Gbäyä nî gĩ nëë, mă yĩyí yõmõ Séꞌbĩtĩ nî mãpá ká ëté ájã í yãŋgâ, ká ádá ëté nî dĩ sálã lẽmbẽ rŏmó ájã tá ãyá ë ŋgá Yũwúdũ nî gĩ. Róꞌdö Úgú Létë 20:8-11; Dĩtrónõmĩ 5:12-16. nî nëë, Yézũ ãnjã Dĩ lóvö nî,1:21 Dĩ lóvö: Yũwúdũ nî gĩ nëë, ãŋgá áyä ïgï gẽḷé Dĩ lóvö ká ádá gräshá Mbájá õtõ ílĩ mbẽré í ŋgá áyä ïgï, ĩshíí äꞌdá dĩ glövõ äꞌbã ílĩ ëyî, ká yõmõ Séꞌbĩtĩ nî, ká ádá gräjã ãkpã ëpë ïgï bï Mbájä, ĩshíí gröꞌdõ ádá í ŋgá áyä nî. ĩshíí ĕndë grödó ndäkpá nî. 22Ĩshíí ãkpã ndäkpá nî ũjú nẽ ãpá ká grödó ũŋgú ŋgá áyä nî, ká ádá ă rõdó ïgï ãyá ndákpã ë ꞌdéé, kãŋgá áyä nî kpötó, ãzá ãyá ë ŋgá yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá kã ní. 23Ĩshíí bïyí ë ŋgâ nëë, bẽdé újũ ë ãꞌdá ãꞌbã Dĩ lóvö nî yõ nëë, röyó1:23 Röyó: Ëté nî ꞌbälã ẽshẽ ká kõtó röyó ë ꞌdéé, kä yäꞌdá äꞌbã jũjũ yõmó röyó nî kã, ĩshíí sãrã nëë, ïgï nî kõtó grõnõ ë ꞌdéé, käꞌdá käꞌbã mümü örö ká Mbájä, õgbó ká ŋgérë ŋgá áyä ëpë ïgï ꞌdéé, dírí nî Shẽtánã kã, ĩshíí öjó änã gögó ádá ká Mbájá ïshí, ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, Mbájá krõsó ïgï kãpá bũbũ ïshí ã kã nëë, öjó ïpĩ ärä ëpë ïgï äpá ká glösĩꞌdí lïlí ärä ë ꞌdéé, kä yäḷã gãŋgã ãkpã äpá ká ndäkpá nî kã. Róꞌdö ádá yăkã ãpá ílĩ wárãgã Gïtĩ Ádá 12:7-9. ãꞌdá jũjũ nî, ĩshíí õjõ ãsá kôwó ãꞌdã, 24“Á yẽbẽ ŋgã éshë áyä ägá yää, Yézũ ꞌdéé, késhë mbẽré Nãzẽrétẽ ã kã? Ë kã ójö ká ádá grüshũ ägá nẽ? Mókö mäná mïshí úmü nî gãꞌbãlã Gõzõ Ndákpã í ꞌdéé, Mbájá kõpó ëté ã kã.”
25Ĩshíí Yézũ ãŋgã ãpá áyä nî ãꞌdã, “Ráná, ígí éshë jũjũ nî.” 26Ĩshíí röyó nî õjõ ẽyé ëté ká kpötó, ĩshíí õjõ ĩgí ẽshẽ áyä nî ká gäsá kôwó.
27Ĩshíí ãkpã ndäkpá nî tírí ũjú nẽ, ĩshíí ëndẽ güjũ ílĩ ärä ëpë ïgï äꞌdã, “Ë kã úlú ŋgã? Ë kã nî ráŋã grödó ũŋgú, ĩshíí ă rõdó ndäkpá nî ãpá ẽꞌdẽ ká kpötó ë ꞌdéé, kõtõ krõtó ĩshí ã kã. Ă lëmë ádá bï kõtó röyó, ĩshíí ä yäḷã ũŋgú nî äpá dãꞌbã ëyî.” 28Ĩshíí ádá ärä Yézũ õjõ ĩyí õtõ dãꞌbã úgú ë Jẽlílĩ ã kã tírí.
Yézũ ă rãjã nõwõ ẽshẽ ká gẽḷé ndäkpá
(Mãtéyõ 8:14-17; Lúkã 4:38-41)
29Ĩshíí tämá dë ꞌdéé, Yézũ käŋá këshé Dĩ lóvö nî ká Jémĩsĭ, ĩshíí Jónõ ïshí ã kã nëë, änjã mömö ká Sáyímõnõ ĩshíí Ãndréyă. 30Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, kräyá yõ kã nëë, ndäkpá nî öjó lëmẽ bï Yézũ ïyí, gbõgbõ yãŋgá ĩyí ömö Sáyímõnõ õmó nẽ. 31Ĩshíí Yézũ ãŋã ãnjã áyä nî, ĩshíí ĩjĩ ḷẽké nî, ĩshíí ĩꞌví ëté ãpá örõ. Ĩshíí gómó gbõgbõ nî õjõ ãŋã ẽshẽ áyä nî, ĩshíí ĕndë gäḷã nõshó bï ïgï.
32Ĩshíí ká ëté lïlí úgú ãsh nëë, ká löwó ë ꞌdéé, ájã nî kũkũ ĩshí nëë, ndäkpá nî ëŋgẽ yõmó nõwõ, ĩshíí yõmó röyó öjó ẽꞌdẽ bï Yézŭ. 33Yõmó ílĩ mbẽré nî tírí lövõ äꞌbã ká ãkpã ĩjí mömö nî. 34Ĩshíí Yézũ rãjá úlú gẽḷé nõwõ nî gĩ ẽshẽ ká ndäkpá nî tírí. Õgó kõtó röyó ẽshẽ jũjũ gẽḷé ndäkpá, ãcá õgbó ẽꞌdẽ. Ĩshíí ãꞌbã kõtó röyó nî níí, lëmẽ lëmë ëpë ïgï ꞌdĩ, ká ádá ökõ äná ïshí, kútú ëté nî ꞌbí yä ïshí.
Yézũ ă rãjã ãkpã nẽ ãpá bẽdé úgú ë kínärä nẽ
35Ĩshíí ká fírí kĩḷĩkõnjó nî ká löwó ë ꞌdéé, úgú nî tá gĭḷï nî kã nëë, Yézũ ãŋã ãnjã bẽdé úgú ë, ĩshíí rãjã ãkpã nẽ bï Mbájä. 36Ĩshíí Sáyímõnõ ĩshíí klõpõ nẽ änjã dĩ gëbẽ ëtê. 37Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, kökõ ëté ïshí nëë, lëmẽ bï ëté äꞌdã, “Ndäkpá nî tírí ä yëbẽ úmü.”
38Ĩshíí Yézũ ĭpï ïgï ãꞌdã, “Máŋá níí, mãnjã ílĩ gbõkó nî gĩ ꞌdéé, kötó ꞌbáká ãsh kã, ká ádá ë níí, mëꞌdé Kélẽ ádá nî bï yõmó ë kä yõ kã, ká ádá ë ŋgâ nî nẽté ë ꞌdéé, mójö ká ádá gäḷã nî kã.” 39Ãtâsh yää, Yézũ lõwó õtõ dãꞌbã úgú ë Jẽlílĩ tírí, ĩshíí ãꞌdá dĩ grödó ndäkpá nî õtõ dĩ gẽḷé Dĩ lóvö ŋgá áyä ïgï, ĩshíí ă yõgó kõtó röyó ẽshẽ jũjũ ndäkpá.
Újũ bẽbé kómbõ
40Ĩshíí bẽdé újũ ë ëté nî bẽbé kómbõ1:40 Kómbõ: Ká ádá gónjó ádá ká Mbájá ꞌdéé, kẽné bï Mõzë kã nëë ãꞌdã, ndákpã ë ꞌdéé, kómbõ kãgã ëté ĩshí ã kã nëë, ëté nî bẽbé shẽkpẽ ĩshíí ä yäꞌbã ëté níí, ãꞌdá ãꞌbã kõkõ ärä Yũwúdũ nî gĩ ꞌdĩ. Ĩshíí ꞌdéé kómbõ nî rãjá ẽshẽ áyä nî ĩshí yää, ãŋgá áyä nî dĩ glüsũ ärä nẽ bï bẽbé gräshá Mbájä, ĩshíí bẽbé gräshá Mbájá nî ă ndlĕmë bï ndäkpá nî dĩyí nëë, kómbõ nî rãjá ẽshẽ áyä nî ĩshí. Róꞌdö Lẽvítkũsũ 14:1-32. õjõ ĩjí ãpá lãgá Yézŭ, ĩshíí ŏwö ẽshẽ áyä nî ãꞌdã, “ꞌDéé úmü ká yẽbẽ ádá ëyí íshí yää, áꞌbä níí, gbõgbõ mâ rãjá.”
41Ĩshíí Yézũ õkõ ãŋã mümü újũ í yãŋgâ, ĩshíí ŏdö ḷẽké nẽ, ĩshíí õjõ ãtã ëté ĩshíí ãꞌdã, “Mä yẽbẽ ádá ëyí níí, gbõgbõ î rãjá.” 42Ĩshíí tämá dë ꞌdéé, Yézũ klĕmë ãtâ ŋgâ kã nëë, kómbõ nî ãŋã ẽshẽ áyä nî, ĩshíí gbõgbõ nî õjõ rãjá ĩshí.
43Ĩshíí Yézũ lĕmë gónjó ádá bï ëtê, ĩshíí õjõ ãꞌbã ëté ãnjă, ĩshíí ãꞌdã, 44“Áꞌbä glëmẽ ádá ãpá ká ádá ë ꞌdéé, gbõgbõ î krãjá kã bï ndäkpá ãꞌdá. Ĩshíí nëë, ánjä lúsü ärä î bï bẽbé gräshá Mbájä,1:44 Bẽbé gräshá Mbájá: Ẽshẽ kõkõ ärä ndäkpá ká Ĩzrãyélẽ nî gĩ tírí nëë, tá yõmó gräshá Mbájá nî ká rõtó srámã ãpá ílĩ Mömö ká Mbájä. Ĩshíí níí, ïgï äꞌdá ëshé ká dãꞌbã úlú ärä Lévĩ gĩ. ĩshíí níí, rótó srámã ká ádá ë ꞌdéé, gbõgbõ î krãjá ĩshí ã kã, tá ãyá ë ꞌdéé, Mõzë1:44 Mõzë: Ká bïyí ë ꞌdéé, Jõzéfẽ kĩlĩ ĩshí nëë, Ĩzrãyélẽ nî gĩ äꞌdá méndé äꞌbã mömö Mésĩrĩ ĩgí ílĩ sösö gũfũ sálã ríní. Ĩshíí Mbájá ãḷã Mõzë níí, ẽŋgẽ Ĩzrãyélẽ nî gĩ ẽshẽ ílĩ áshá méndé nî. Ĩshíí Mbájá õjõ ẽné gónjó ádá áyä nẽ bï ïgï õtõ õgõ Mõzë, ĩshíí ë ŋgâ nî dũrũ ë ꞌdéé, ká slãgã úgú ë yää, ä yädã äpá ká gónjó ádá yãŋgâ nî gónjó ádá ká Mõzë kã. Mõzë ãshá ũŋgú ãyá ꞌbälã álĩfĩ lẽmbẽ sösö gũfũ sálã (1,400) ríní ká löwó ë ꞌdéé, käkã Yézũ dóꞌbó ꞌdĩ kã. Róꞌdö ádá ãpá ká ádá ärä nî ãpá ílĩ wárãgã Úgú Létë 2-24. klĕmë ã kã, ká ádá ë níí, ndäkpá ökõ kpŏó ká tẽmé.”
45Ĩshíí nëë, újũ yãŋgâ ãḷã ãtâsh ꞌdĩ, ãnjã ĩshíí ĕndë glëmẽ ádá ëyí bï ndäkpá, ãtâsh yää, dĩ gükũ äpá ílĩ mbẽré nî nëë, õjõ lãŋá nẽ bï Yézŭ. Ĩshíí nëë, ãꞌdá tá ãꞌbã ílĩ mbẽré nî ãpá bẽdé úgú ë kínärä nẽ. Ĩshíí kpíí kãtâsh kã nëë, ndäkpá nî ätá yöjó äpá áyä nî, ëshé ká úgú nî tírí.
2Yézũ ă rãjá nõwõ ẽshẽ ká grĩkí ndákpã
1Ĩshíí tá gãã ãtâ ẽshẽ bïyí ë ꞌdéé, Yézũ kĭpï ärä nẽ kãnjã mbẽré Kãfãrnúmũ ĩshí nëë, ndäkpá nî ögó äꞌdã nëë, ĭpï ärä nẽ ãnjã dĩ úgú í ꞌdéé, kãꞌdá dĩ gäshá nî kãꞌbã ẽꞌdẽ ã kã ĩshí. 2Ĩshíí gẽḷé ndäkpá öjó äpá ílĩ mömö nî, ĩshíí mömö nî ẽsé ká ádá ë níí, ẽŋgẽ ndäkpá nî tírí ꞌdĩ, ĩshíí bẽdé úgú ë ãtâ ká ádá ë níí, ndäkpá nî ërútú äꞌbã ẽꞌdẽ äpá gbõgbõ ãkpã ĩjí nî äpá gẽsé úgú nî kã nëë, ãzá ní, ĩshíí Yézũ ẽꞌdé ádá ká Mbájá bï ïgï. 3Ĩshíí sösö ŋgãŋgá rïŋgí bẽdé grĩkí újũ ë öjó ká drẽŋgẽ bï Yézŭ. 4Ĩshíí ká ádá gräyá äpá ká Yézũ klãŋá nẽ, ká ádá ë ꞌdéé, jũjũ ndäkpá nî këḷé kötó ïshí ã kã nëë, ŋgãŋgá yãŋgâ ïnĩ äpá rũgú mömö2:4 Rũgú mömö: Ká úgú ãsh nëë, Yũwúdũ nî gĩ ä yöꞌbó mömö áyä ëpë ïgï ĩshíí jũjũ mömö í ŋgá áyä ïgï ãꞌdá kpãŋbãḷãŋbã ãtâ, ĩshíí ká slãgã úgú ë yää, ä yïnĩ äpá jũjũ mömö nî ká ádá gäḷã nẽté ötó yõ. nî, ĩshíí öwõ tĩtĩ äpá ẽꞌdẽ, ĩshíí üsú újũ yãŋgâ ötó kõkõ ḷõŋbó nî äŋá äpá bũbũ yõ ká srögö ḷöŋgõ ëbé äpá ẽꞌdẽ, äpá dĩ mümü Yézŭ, ãpá kõkõ ärä ndäkpá nî.5Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ kõkõ dĩ gïyí ãpá ká Mbájá ꞌdéé, kă shẽshẽ lépẽ ïgï ĩshí ã kã nëë, ãꞌdã, “Yää gẽsẽ újũ ã, glösĩꞌdí ũŋgú ŋgá áyä ĩ ïjĩ ĩjí ĩshí äpá ẽꞌdẽ ïshí.”
6Ĩshíí nëë, slãgã yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá äꞌdá äꞌbã yõ nëë, ïŋí ádá äpá shẽshẽ lépẽ ëpë ïgï ïyí, 7“Ë kã nî ꞌbí ꞌdéé, kă yãḷã sáwíyí ärä Mbájá kã? ꞌBí ká yĩyí ïjĩ ĩjí ĩshí äpá ká glösĩꞌdí ũŋgú nî, ãzá tá Mbájá nî?”
8Ĩshíí tämá dë Yézũ kõkõ ádá ë ꞌdéé, kă shẽshẽ lépẽ ïgï kãná ĩshí ã kã nëë, õjõ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Má yĩŋí ádá mápá shẽshẽ lépẽ ïgí ãtâ ká ádá ŋgã? 9Ë ꞌdë kláŋâ ká ádá glëmẽ nî dĩ gïyí, ‘Ïjĩ ĩjí ĩshí äpá ká glösĩꞌdí ũŋgú áyä ĩ ïshí yá,’ wãlã dĩ gïyí, ‘Áŋä örõ, ĩshíí níí éné tẽndẽ í ꞌdéé, krïŋgí úmü ẽꞌdẽ ã kã ĩshíí níí, ánjä’? 10Ë ŋgâ ká ádá glüsũ bï ïgí nëë, ámä Kópõ ndákpã,2:10 Kópõ ndákpã: Yézũ ă yädä ãpá ká ärä nẽ nî Kópõ ndákpã, ë ŋgâ ká ádá glüsũ ãꞌdã nëë, ëté nî Krĭstŏ, ĩshíí ëté nî Góvó Ŋgérë ë ká mömö ŋgérë ꞌdéé, dõŋbó ëyí kă ndãzá ẽꞌdẽ ní kã. Róꞌdö wárãgã ká Dãnyélẽ 7:13-14. ãŋgá ámá kpötó ãpá jũjũ bũbũ ã, ká ádá gïjĩ ĩjí ĩshí ãpá ká glösĩꞌdí ũŋgú.” Ãtâsh yää, Yézũ õjõ lĕmë bï grĩkí újũ yãŋgâ ãꞌdã, 11“Áŋä örõ, ĩshíí níí, éné tẽndẽ í ꞌdéé, krïŋgí úmü ẽꞌdẽ ã kã níí, ánjä mömõ.”
12Ĩshíí tämá dë ꞌdéé, Yézũ klĕmë ãtâ ŋgâ kã nëë, grĩkí újũ yãŋgâ ẽné tẽndẽ í ꞌdéé, krïŋgí ëpẽ ẽꞌdẽ ã kã, ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, kă yãnjã nî nëë, ndäkpá nî tírí ä yökõ äpá õgõ nî, ĩshíí ãkpã ïgï tírí ũjú nẽ, ĩshíí ä rëbé Mbájá ä yïyí, “Ägá jéé mõkõ bẽdé ũŋgú ë ãtâsh ꞌdĩ.”
Yézũ ă yädä Lévĩ
13Ĩshíí Yézũ ãnjã ãŋã tówó ãpá ãkpã Kãpá Jẽlílĩ, ĩshíí gẽḷé ndäkpá lövõ ägã ländá ëté ĩshíí rõdó ïgï. 14Ká löwó ë ꞌdéé, kă yãnjã nî kã nëë, õkõ bẽdé újũ ë dírí nî Lévĩ2:14 Lévĩ: Bẽdé dírí nî Mãtéyõ ꞌdéé, kõjõ kãꞌdá ãpá ká bẽbé yõpó ká Yézũ kã. gẽsẽ újũ ká Ãlfásã ëté nî bẽbé gröyõ nãkã ẽshẽ ká ndäkpá ãꞌdá ãꞌbã dĩ úgú í ꞌdéé, kãŋgá ndäkpá nî dĩ gröyõ nãkã nî ãꞌbã ẽꞌdẽ ã kã, ĩshíí Yézũ õjõ lĕmë bï ëté ãꞌdã, “Rékë õgõ mâ.” Ĩshíí Lévĩ ãŋã örõ, ĩshíí õjõ rẽkẽ õgõ nî.
15Ĩshíí bïyí ëyí nëë, Lévĩ ãḷã nõshó ãpá mömö áyä nẽ, ĩshíí ădä Yézŭ, ãcá õgbó ká gẽḷé yõmó gröyõ nãkã ẽshẽ ká ndäkpá nî,2:15 Yõmó gröyõ nãkã ẽshẽ ká ndäkpá: Ïgï nî ndäkpá ë kä röyõ nãkã ëshé ká ndäkpá nî, ĩshíí ä yëŋgẽ bï góvó ŋgérë ká yõmó Rómã nî, ká úgú ë ꞌdéé, ïgï krükú mömö ká Yũwúdũ nî gĩ kã, ĩshíí ïgï ä röyõ nãkã ëshé ká ndäkpá, bă ãzá ká gõzõ gbõḷõ ë kã ní, ãtâsh yää, shẽshẽ lépẽ ndäkpá nî ẽlẽ ãpá áyä ïgï ꞌdĩ. õgbó ká yõmó gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú, ĩshíí öjó öshó ũŋgú ká Yézŭ, ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nî, ĩshíí gẽḷé ndäkpá öjó rëkẽ õgõ Yézŭ. 16Ĩshíí slãgã yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá ꞌdéé, ïgï nî Fãrísĩ2:16 Fãrísĩ nî gĩ: Ïgï nî glŏvö jũjũ ndäkpá ẽshẽ ká Yũwúdũ nî gĩ, ĩshíí ä yäḷã ũŋgú nî gónjó nî äpá dãꞌbã gónjó ádá ë ꞌdéé, Mbájá kẽné bï Mõzë kã. Ĩshíí ïyí äpá ká lïlí ärä nî gĩ, ĩshíí kõtó grõnõ nî gĩ, ĩshíí ïyí äpá ká ádá ë ꞌdéé, ïrí nî gĩ kä ndäŋá äpá ká áshá nî tá tówó ã kã ïshí. Róꞌdö wárãgã Nẽté ká Yõmó Yõpó 23:8. nî gĩ kã nëë, ökõ Yézũ ãꞌdá dĩ göshó ũŋgú ká yõmó gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú, ãcá õgbó ká yõmó gröyõ nãkã ẽshẽ ká ndäkpá nî. Ãtâsh yää, öjó üjũ yõmó grëkẽ õgõ nî äꞌdã, “Dũrũ ë ꞌdéé, Yézũ kă yõshó ũŋgú ká yõmó gröyõ nãkã ẽshẽ ká ndäkpá nî, ĩshíí yõmó gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú nî kã nëë, ká ádá ŋgã?”
17Ĩshíí Yézũ õgó ádá í ŋgá áyä ïgï ĩshí, ĩshíí ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Ndäkpá ë ꞌdéé, nõwõ kãzá áyä ïgï ní kã nëë, ëbẽ ádá ärä dĩkĩtórõ ꞌdĩ, ĩshíí nëë, ndákpã ë ꞌdéé, nõwõ kãŋgá áyä nî kã nëë, ëté ká ndẽbẽ ádá ärä dĩkĩtórõ nî. Ĩshíí nëë, mójö ãzá ká ádá ë níí, mádä yõmó jóŋó shẽshẽ lépẽ ní, ĩshíí nëë, mójö ká ádá gädã yõmó gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú níí, äyã ëshé ká gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú áyä ëpë ïgï.”
Ndäkpá üjũ Yézũ äpá ká ádá gränã gõgõ
(Mãtéyõ 9:14-17; Lúkã 5:33-39)
18Yõmó grëkẽ õgõ Jónõ bẽbé gïjĩ bãtézmã bï ndäkpá nî kã, ĩshíí Fãrísĩ nî gĩ ä ränã gõgõ,2:18 Ä ränã gõgõ: Yũwúdũ nî gĩ ká slãgã úgú ë yää, ä yïŋí ádá ë níí, ëpë ïgï ränã gõgõ ĩshíí níí, ëpë ïgï räjã ãkpã ëpë ïgï bï Mbájä. ĩshíí slãgã ndäkpá ë öjó ĩshíí üjũ Yézũ äꞌdã, “Dũrũ ë ꞌdéé, yõmó grëkẽ õgõ Jónõ õgbó ká Fãrísĩ nî gĩ kä ränã gõgõ cócö, ĩshíí nëë, yõmó grëkẽ õgõ î ränã gõgõ ꞌdĩ ká ádá ŋgã?”
19Ĩshíí Yézũ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Má ndrĩndí yõmó gïshí éndé nî níí, ränã gõgõ ká úgú ë ꞌdéé, bẽbé gröꞌbõ éndé nî kãtá gbõgbõ ärä ïgï ã kã? Bă ꞌdĩ, ká ádá bẽbé gïjĩ éndé nî ãtá kõkõ ärä ïgï yõ. 20Ĩshíí ká bẽdé ájã ë nëë, ä ndëné ëté ëshé áyä ïgï, ĩshíí úgú ë ꞌdéé, ä ndränã gõgõ nî.”
21Ĩshíí Yézũ õjõ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Ndákpã ë kă ndẽné ráŋã tẽndẽ níí, ëpẽ krõŋgó ãpá dĩ glŏsö tówó tẽndẽ ë kã nëë, ãzá ní. Ká ádá ꞌdéé, ãḷã ãtâsh yää, ráŋã tẽndẽ í ꞌdéé, krõŋgó ãpá ká glŏsö tẽndẽ nî kã nëë, ă ndĩshĩ nî, ĩshíí glŏsö tẽndẽ nî ă ndãꞌdá góvó nî. 22Ĩshíí bă ndákpã ă yũjú ráŋã ãyã2:22 Ráŋã ãyã: Yézũ ă yõdó grödó ũŋgú ŋgá áyä nẽ bï ndäkpá nî ãyá ráŋã ãyã. ë ꞌdéé, klãwá ꞌdĩ kã, ãpá ílĩ tówó ŋbẽtẽ ë ꞌdéé, käḷã ëté këshé ká tẽḷẽ nî kã ꞌdĩ, ká ádá ꞌdéé, ãḷã ãtâsh yää, ŋbẽtẽ nî ă ndlõkó í nẽ, ká úgú ë ráŋã ãyã nî kă ndlãwá nî kã, ĩshíí ũyũ ãyã nî ă ndlũvú ãpá bũbũ, ĩshíí ŋbẽtẽ nî ă ndãḷã dõsó í nẽ, ãtâsh yää, ä ndüjú ráŋã ãyã ë ꞌdéé, klãwá ꞌdĩ kã, äpá ílĩ ráŋã ŋbẽtẽ ë kã, ká ádá ë níí, ráŋã ŋbẽtẽ nî, ãcá õgbó ká ráŋã ãyã nî äꞌbã gäḷã dösó nî äꞌdá.”
Yézũ káꞌdá bẽbé yõmõ Séꞌbĩtĩ nî
23Ĩshíí ká bẽdé yõmõ Séꞌbĩtĩ ë nëë, Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ä löwó ötó ílĩ bẽdé glãwã ózó ë, ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, kä yötó ílĩ glãwã nî kã nëë, yõmó grëkẽ õgõ Yézũ ä rïkí jũjũ ózó nî. 24Ĩshíí Fãrísĩ nî gĩ üjũ Yézũ äꞌdã, “Yõmó grëkẽ õgõ î ä yäḷã ũŋgú ë ꞌdéé, gäḷã ëyí klãtá ká yõmõ Séꞌbĩtĩ ꞌdĩ kã, ká ádá ŋgã?”
25Ĩshíí Yézũ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Kútú mróꞌdõ ádá ë ꞌdéé, gröndó käꞌbã ílĩ wárãgã ká Mbájá äpá ká ádá ũŋgú í ꞌdéé, góvó ŋgérë nî Dévĩdĩ2:25 Dévĩdĩ: Mbájá ĩshí ëté ká ádá ë níí, ãꞌdá ãpá ká góvó ŋgérë ká Ĩzrãyélẽ nî gĩ, ĩshíí ŏshö yöshö ãꞌdã, bẽdé góvó ŋgérë ë ă ndõjõ ẽshẽ ká dãꞌbã úlú ärä kõtó ílĩ kõtó kóshó ká Dévĩdĩ níí, ãꞌdá ãpá ká góvó ŋgérë nî kpõrõ ă yãnjã nî. Ëté góvó ŋgérë yãŋgâ nî Yézũ Krĭstŏ. Bïyí ë ꞌdéé, Dévĩdĩ kãꞌdá góvó ŋgérë nî ĩshí ã kã nëë, úgú ë öjó äkã Yézũ ká álĩfĩ (1,000) ríní. Róꞌdö Sálãmã 132:11-12; Nẽté ká Yõmó Yõpó 2:29-36; 1 Sámwẽlẽ 16-30; 2 Sámwẽlẽ 1-24; 1 Góvó Ŋgérë 1-2. kãḷã ká úgú ë ꞌdéé, gõgõ kãḷã ïgï2:25 Úgú ë ꞌdéé, gõgõ kãḷã ïgï: Róꞌdö ádá ãpá ká ádá ũŋgú ë ꞌdéé, Dévĩdĩ kãḷã kã ãpá ílĩ 1 Sámwẽlẽ 21:1-6. ká klõpõ nẽ kã jéé ꞌdĩ? 26Ká úgú ë ꞌdéé, Ãbãtárã kãꞌdá ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá2:26 Ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá: Ãꞌdá ẽꞌdẽ nî ꞌbälã Mömö ká Mbájá ꞌdéé, kãꞌdá kãꞌbã mbẽré Jẽrũzãlémẽ ã kã. Ĩshíí yõmó gräshá Mbájá nî äꞌdá dĩ gröyõ krõyõ nî bï Mbájá ãpá dãꞌbã gónjó ádá í ꞌdéé, Mbájá kẽné bï Mõzë ã kã. Ĩshíí tá góvó ndákpã ká yõmó gräshá Mbájá nî ká ndũkũ õtõ ká glĭsï kõbó tẽndẽ nî ãnjã ílĩ Góvó Gõzõ Kólõ nî ká dĩtí ëyí ꞌbälã õtõ ílĩ ríní nî ká gëné srámã gïjĩ ĩjí ĩshí ãpá ká ádá gëshẽ glösĩꞌdí ũŋgú ká ndäkpá ãpá dë ꞌdéé, Mbájá kă yãꞌdá kãꞌbã ẽꞌdẽ ká ónjó áyä nẽ, ĩshíí gãná ärä nẽ kã. Róꞌdö Lẽvítkũsũ 16; Íbrũ 9:1-7. nî kã nëë, Dévĩdĩ ũkũ ãpá ílĩ Mömö ká Mbájä,2:26 Mömö ká Mbájá: Ãꞌdá ẽꞌdẽ nî ꞌbälã Mömö ká Mbájá ꞌdéé, kãꞌdá kãꞌbã mbẽré Jẽrũzãlémẽ ã kã. Ĩshíí yõmó gräshá Mbájá nî äꞌdá dĩ gröyõ krõyõ nî bï Mbájá ãpá dãꞌbã gónjó ádá í ꞌdéé, Mbájá kẽné bï Mõzë ã kã. Ĩshíí tá góvó ndákpã ká yõmó gräshá nî ká ndũkũ õtõ ká glĭsï kõbó tẽndẽ nî ãnjã ílĩ Góvó Gõzõ Kólõ nî ká dĩtí ëyí ꞌbälã õtõ ílĩ ríní nî ká gëné srámã gïjĩ ĩjí ĩshí ãpá ká ádá gëshẽ glösĩꞌdí ũŋgú ká ndäkpá ãpá dë ꞌdéé, Mbájá kă yãꞌdá kãꞌbã ẽꞌdẽ ká ónjó áyä nẽ, ĩshíí gãná ärä nẽ kã. Róꞌdö Lẽvítkũsũ 16; Íbrũ 9:1-7. ĩshíí ẽné nõshó í ꞌdéé, kröyõ ĩshíí ꞌdéé, klüsũ bï Mbájá ꞌdéé, tá yõmó gräshá Mbájá ká ndõshó nî kã. Ĩshíí õjõ õshó, ĩshíí ẽné gărä ëyí bï klõpõ nẽ, ĩshíí öshó.”
27Ĩshíí Yézũ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Yõmõ Séꞌbĩtĩ nî nëë, Mbájá ãḷã ëté ká ádá ärä ndákpã, ĩshíí nëë, ãzá ãḷã ndákpã nî ká ádá ärä yõmõ Séꞌbĩtĩ nî ní. 28Ãtâsh yää, Kópõ ndákpã káꞌdá Bẽbé ũŋgú nî gĩ tírí, ãcá õgbó ká yõmõ Séꞌbĩtĩ2:28 Bẽbé yõmõ Séꞌbĩtĩ: Yũwúdũ nî gĩ ä yïŋí ádá yõmõ Séꞌbĩtĩ nî ꞌdéé, Mbájá kũsú ärä nẽ kẽshẽ ká bïyí gübũ ũŋgú nî gĩ tírí ꞌdéé, kä mümü örö, ĩshíí jũjũ bũbũ nî kã. Ë ŋgâ nî dũrũ ë ꞌdéé, tá Mbájá Bẽbé gübũ ũŋgú nî gĩ ká ndãꞌdá ãpá ká Bẽbé ärä yõmõ Séꞌbĩtĩ ꞌdéé, ëté nî ájã küsú ärä nî kã. Ãtâsh yää, ká úgú ë ꞌdéé, Yézũ kĩyí nëë, ëpẽ nî Bẽbé ärä yõmõ Séꞌbĩtĩ nî kã nëë, ílĩ ëyí ãꞌdã, ëté nî Mbájä. Róꞌdö wárãgã Úgú Létë 20:8-11. nî.”
3Yézũ rãjá nõwõ ká yõmõ Séꞌbĩtĩ
1Yézũ ãnjã ãpá Dĩ lóvö nî tá tówó, ĩshíí õkõ bẽdé újũ ë ḷẽké nî ósó ká ẽꞌdẽ. 2Ĩshíí slãgã ndäkpá ë öjó ꞌbáká, ĩshíí ä yökõ äpá ká Yézŭ, ká ádá gökõ nî nëë, kútú ă ndlõló nõwõ ẽshẽ ká ndákpã ká yõmõ Séꞌbĩtĩ nî yä, Ká ádá ë níí, ëpë ïgï ḷökpõ ádá äpá áyä nî.
3Ĩshíí Yézũ lĕmë bï újũ yãŋgâ níí, ẽrútú ãꞌbã dĩ úgú ë ꞌdéé, ndäkpá nî tírí kä ndökõ ëté ã kã, 4ĩshíí Yézũ õjõ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Ãŋgá áyä ägá dĩ gäḷã gõzõ ũŋgú ká yõmõ Séꞌbĩtĩ yá? Wãlã gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú? Ãŋgá áyä ägá dĩ gäshá ndákpã yá, wãlã güfũ ëté nẽ?” Ĩshíí nëë, ꞌbälã ndákpã ãtâ ẽshẽ kõkõ ärä ïgï õŋó ãkpã nẽ ꞌdĩ.
5Yézũ õkõ ãpá ká ndäkpá nî tírí, ĩshíí óꞌdõ nî ẽgbẽ nẽ, ká ádá jũjũ ïgï ẽgbẽ nẽ, ĩshíí bïyí ëyí nëë, lĕmë bï bẽbé ósó nî ãꞌdã, “Ódö ḷẽké î.” Ĩshíí bẽbé ósó yãŋgâ ãḷã ãtâsh. Ĩshíí ḷẽké nî õjõ ãꞌdá gõzõ nî. 6Ĩshíí bïyí ëyí nëë, Fãrísĩ nî gĩ, ãcá õgbó ká ndäkpá ë ká Hẽródõsõ3:6 Ndäkpá ë ká Hẽródõsõ: Ïgï nî ndäkpá ë ꞌdéé, kä yäḷã nẽté bï ŋgérë nî Hẽródõsõ Ãntĩpásã kã, ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, kãꞌdá ŋgérë nî kã nëë, Jónõ ĩjĩ bãtézmã bï Yézũ ká úgú ãsh. Róꞌdö ádá ãpá ká ádá ärä nî ãpá ílĩ wárãgã Kélẽ ádá ká Mãtéyõ 14:1; Márkõ 6:14; Lúkã 3:1; Nẽté ká Yõmó Yõpó 4:27. ä yëbẽ gbõḷõ ká ádá güfũ Yézŭ.
Gẽḷé ndäkpá rëkẽ õgõ Yézũ
7Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ änjã äŋá ãkpã kãpá, ĩshíí gẽḷé ndäkpá rëkẽ õgõ ïgï ëshé dãꞌbã úgú ë Jẽlílĩ, 8ĩshíí Jẽrũzãlémẽ, ĩshíí dãꞌbã úgú ë Jũdéyã, ĩshíí Ĩdũméyú, ĩshíí ëshé ägã ꞌDëꞌdë Úrdũnũ, ĩshíí dãꞌbã úgú ë kötó gbõgbõ mbẽré Táyĩrĩ, ĩshíí Sĩdónõ. Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, kögó ádá ũŋgú ë ꞌdéé, Yézũ kă yãḷã nî kã nëë, gẽḷé ndäkpá öjó äpá áyä nî. 9Ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, Yézũ kõkõ ndäkpá nî këḷé nẽ kã nëë, lĕmë bï yõmó grëkẽ õgõ nẽ níí, räshá fãlúkũ nî kánjá nî bï ëpẽ ká ádá ë níí, ndäkpá nî äꞌbã gḷüꞌbũ äpá áyä nẽ ãꞌdá. 10Yézũ lõló nõwõ ẽshẽ ká gẽḷé ndäkpá ká ájã ãsh. Ãtâsh yää, gẽḷé yõmó nõwõ lövõ ägã ländá ëtê, ĩshíí ä yëbẽ ádá ë níí, ëpë ïgï ätã gbõgbõ nî. 11Ĩshíí tá ꞌdéé, yõmó ë ꞌdéé, kõtó röyó kä jũjũ ïgï ã kã, ökõ ëté yää, ä röŋõ äpá dĩ mümü nî, ĩshíí ä yäsá kôwó ä yïyí, “Úmü nî Gẽsẽ újũ ká Mbájä” 12Ĩshíí nëë, Yézũ ẽꞌdé ïgï gónjó nî níí, äꞌbã glëmẽ bï ndäkpá nî ïyí ëpẽ nî ꞌbí yä ãꞌdá.
Yézũ rõjó kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó áyä nẽ
13Ĩshíí bïyí ëyí nëë, Yézũ ãnjã ãpá jũjũ ãŋbã, ĩshíí ădä ndäkpá ë ꞌdéé, ëpẽ kẽbẽ ádá ärä ïgï ã kã, ĩshíí ïgï ndäkpá yãŋgâ öjó äpá áyä nî. 14Yézũ rõjó kpú lẽmbẽ rŏmó ndäkpá, ĩshíí ãsá ãpá áyä ïgï nî yõmó yõpó.3:14 Yõmó yõpó: Yézũ õpó ïgï ká kpötó áyä nẽ, ká ádá glöló nõwõ, ĩshíí gögó kõtó röyó ẽshẽ jũjũ ndäkpá, ĩshíí níí rödó ádá í ŋgá áyä nẽ bï ndäkpá. Ă yẽbẽ ádá yõmó yõpó yãŋgâ níí, äꞌdá ká ŋgá ëpẽ, ká ádá ẽbẽ ádá ë níí, ëpẽ õpó ïgï níí, änjã góḷô ká gëꞌdé Kélẽ ádá nî bï ndäkpá, 15ĩshíí níí, ãꞌdá áyä ïgï kpötó ká ádá gögó kõtó röyó ëshé jũjũ ndäkpá. 16Ĩshíí ë kã nî kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó ë ꞌdéé, Yézũ krõjó ïgï ã kã, Sáyímõnõ ꞌdéé, Yézũ kãsá kãpá áyä nî Pítãrã kã, 17ĩshíí Jémĩsĩ gẽsẽ újũ ká Zébẽdĕ, ĩshíí ónjö nî Jónŏ, Yézũ ãsá dírí ïgï nî Bõnrégẽsẽ, ílĩ ëyí ãꞌdã, kõtó ŋgãŋgá ká grõgbó njïnjï. 18Ãndréyă, Fílĩpĭ, Bãrtõlméwĕ, Mãtéyŏ, Tómãsă, ĩshíí Jémĩsĩ gẽsẽ újũ ká Ãlfásă, ĩshíí Tádĩyãsă, ĩshíí Sáyímõnõ ꞌdéé, kă yẽbẽ ádá kïshí ndäkpá ŋgá áyä nẽ ẽshẽ ũmbũ ärä góvó ŋgérë ká yõmó Rómã nî kã, 19ĩshíí Júdãsã Ĩskãryótõ ꞌdéé, kõwó gõmbõ ärä Yézũ Krĭstõ kã.
Kpötó ká Yézũ ãzá ẽshẽ ká Bẽlzẽbúlũ ní
(Mãtéyõ 12:22-32; Lúkã 11:14-23; 12:10)
20Ĩshíí bïyí ëyí nëë, Yézũ ũkũ ãnjã ílĩ bẽdé mömö ë, ĩshíí ndäkpá öcõ lãgá glövõ nî tówó äpá áyä nî, ĩshíí tá gãã ãtâ nëë, Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ ökõ nëë, úgú ãzá áyä ëpë ïgï ká ádá göshó ũŋgú ní. 21Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, yõmó mömö ká Yézũ kögó ádá ũŋgú ë ꞌdéé, ëté kãꞌdá dĩ gäḷã nî kã nëë, ïŋí äꞌdã ëté rõyó nẽ, ĩshíí äŋá änjã ká ádá gëgbẽ áyä nî.
22Slãgã yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá öjó ëshé Jẽrũzãlémẽ, ĩshíí äꞌdã, “Újũ yăkã ă yãḷã ũŋgú nî õtõ õgõ kpötó ká Bẽlzẽbúlũ3:22 Bẽlzẽbúlũ: Ëté nî bẽdé dírí Shẽtánã ꞌdéé, ëté nî ŋgérë ká kõtó röyó nî kã. Ĩshíí änã gögó ádá ká Mbájá ïshí, ĩshíí Mbájá õjõ õgó ïgï ẽshẽ mümü örö ãpá jũjũ bũbũ nî. Róꞌdö Gïtĩ Ádá 12:7-9. ŋgérë ká kõtó röyó nî, ĩshíí ëté Bẽlzẽbúlũ ă yãná Yézũ ká ónjó áyä nẽ ꞌdéé, kă yõgó kõtó röyó nî kẽshẽ jũjũ ndäkpá nî kã.”
23Yézũ lĕmë bï ïgï níí, lövõ ägã ländá ëpẽ. Ĩshíí bïyí ëyí nëë, lĕmë tĩtĩ úgũ ádá yăkã bï ïgï ãꞌdã, “Shẽtánã ă ndõgó bẽyẽ Shẽtánã nẽ ãyá ꞌdë? 24Yõmó jũjũ mömö ꞌdéé, ä lätã nî äpá kõkõ ärä ëpë ïgï yää, ëté jũjũ mömö ãsh ă yãnjã góḷô ꞌdĩ. 25Ãtâsh yää, yõmó mömö ë ꞌdéé, köŋó kõkõ ärä ëpë ïgï ã kã nëë, mömö ëyí ă yãnjã góḷô ꞌdĩ. 26Ĩshíí ꞌdéé, Shẽtánã ă lätä shĩkĩ yõmó mömö í ŋgá áyä nẽ yää, mömö í ŋgá áyä nî ă yãnjã góḷô ꞌdĩ, ĩshíí ë ŋgâ ă ndãꞌdá dõŋbó áshá ŋgá áyä nî nẽ.
27Bẽdé ndákpã ë ꞌdéé, kă ndũkũ ãpá ílĩ mömö ká gónjó ndákpã, ĩshíí ꞌdéé, kă ndĩnĩ ũŋgú ẽshẽ áyä nî kã nëë, ãzá ní. Ĩshíí nëë, ũŋgú ë ꞌdéé, bẽbé bĩnĩ kă ndãḷã nî kpéé kã nëë, ă ndḷöŋgö ëté gónjó ndákpã ãsh, ĩshíí úgú ë ă ndĩnĩ ũŋgú nî ẽshẽ mömö áyä nî. 28Ká närä ádá yää, mä ndĩyí ká ŋgá ïgí nëë, gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú, ãcá õgbó ká gäḷã sáwíyí ärä Mbájá nëë, ä ndïjĩ ĩjí ĩshí äpá ẽꞌdẽ. 29Ĩshíí nëë, tá ndákpã ë ꞌdéé, kă ndãḷã sáwíyí ärä Lïlí ärä Mbájá kã nëë, jéé ä yïjĩ ĩjí ĩshí bï ëté ꞌdĩ, ká ádá ë ŋgâ nî gŏsĩꞌdí ũŋgú ë ꞌdéé, dõŋbó ëyí kãzá ẽꞌdẽ ní kã.”
30Yézũ lĕmë ãtâsh bï ïgï, ká ádá äꞌdá dĩ gïyí ëté nî bẽbé röyó.
Shĩkĩ yõmó mömö ká Yézũ
(Mãtéyõ 12:46-50; Lúkã 8:19-21)
31Bïyí ëyí nëë, yãŋgá Yézũ ãcá õgbó ká ónjö nî gĩ öjó, ĩshíí ërútú äꞌbã gẽsé úgú. Ĩshíí öpó bẽdé ndákpã ë änjã ẽꞌdẽ bï ëté níí, õjõ ãpá áyä ëpë ïgï ãpá gẽsé úgú. 32Gẽḷé ndäkpá äꞌdá äꞌbã bũbũ, ĩshíí ägã ländá Yézŭ, ĩshíí lëmẽ bï ëté äꞌdã, “Ónjö î gĩ, ĩshíí yãŋgá î ä yëbẽ úmü.”
33Ĩshíí Yézũ ũjũ ïgï ãꞌdã, “ꞌBí gĩ káꞌdá yãŋgá mâ, ĩshíí kõtó ónjö mâ?” 34Ĩshíí ãsá mümü nẽ ãpá ká ndäkpá ë ꞌdéé, käꞌdá käꞌbã bũbũ ã ꞌdéé, kägã kländá ëpẽ ã kã, ĩshíí ãꞌdã, “Yãŋgá mâ, ĩshíí kõtó ónjö mâ gĩ nëë, ïgï käkã. 35Tá ndákpã ë ꞌdéé, kă ndãḷã ũŋgú nî kãpá dãꞌbã ádá ë ꞌdéé, Mbájá kă yẽbẽ ádá ëyí ã kã ĩshí yää, ëté nî ónjö mâ, ĩshíí lúmũ mâ, ĩshíí yãŋgá mâ.”
4Tĩtĩ úgũ ádá ãpá ká ádá ärä bẽbé gäwã glãwã
1Ĩshíí tá tówó nëë, Yézũ õcõ lãgá grödó ndäkpá nî ãpá ãkpã Kãpá Jẽlílĩ, ĩshíí gẽḷé jũjũ ndäkpá ägã ländá ëtê. Ãtâsh kã nëë, õjõ ãꞌdá ãꞌbã ílĩ fãlúkũ ꞌbáká ãpá ãkpã kãpá nî. Ĩshíí ndäkpá nî tírí öjó, ĩshíí äꞌdá ꞌbáká äꞌbã gbõgbõ ũyũ nî. 2Ĩshíí Yézũ rõdó ïgï ká gẽḷé ũŋgú õtõ ílĩ glëmẽ tĩtĩ úgũ ádá bï ïgï ãꞌdã, 3“Mógó ádá yăkã ꞌdé. Bẽdé bẽbé gäwã glãwã ë ãnjã ká ádá grïꞌdĩ ãsã ũŋgú áyä nẽ.4Ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, kă rõyó ãsã ũŋgú nî kã nëë, slãgã ãsã ũŋgú ë gĩ röŋõ ötó kḷété gbõḷõ ꞌdéé, kä ílĩ glãwã nî kã, ĩshíí sïsï nî gĩ öjó ägã ëshé ẽꞌdẽ. 5Slãgã ãsã ũŋgú ë nëë, röŋõ äpá dĩ úgú ë ꞌdéé, ãŋbã kä ẽꞌdẽ ꞌdéé, kúnú bũbũ kãzá ẽꞌdẽ gbă ní kã, ĩshíí ëndẽ gëpẽ nî gẽyẽ, ká ádá ë ꞌdéé, bũbũ nî kĭlï mä ꞌdĩ kã. 6Ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, ájã nî kă ndõmó nî kã nëë, gẽpẽ ũŋgú nî gĩ öjó äŋá ïshí, ká ádá ráyá ärä ïgï ükũ änjã ũmbũ bũbũ nî gŏlö nî ꞌdĩ. 7Ĩshíí slãgã ãsã ũŋgú ë röŋõ äpá ũmbũ kpïkpï ŋgínĩ, ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, kä ndëpẽ nî kã nëë, öjó ḷükũ ïshí. Ãtâsh yää, ärá ꞌdĩ. 8Ĩshíí slãgã ãsã ũŋgú ë röŋõ äpá ká gõzõ kúnú bũbũ ë kã, ĩshíí öjó ëpĕ, ĩshíí öjó ärá glözö ãsã ärä ëpë ïgï gẽḷé nî, ötó ká sõkpõ ãsã ũŋgú ë ꞌdéé, bẽbé glãwã nî krõyó ïgï ã kã, ĩshíí ãsã ũŋgú nî gĩ öjó ärá ká dĩtí ëyí gũfũ sálã, wãlã ká dĩtí ëyí gũfũ tötö, wãlã ká dĩtí ëyí gũfũ ꞌbälã lẽmbẽ kpú.”
9Ĩshíí bïyí ëyí nëë, Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Tá ndákpã ë ꞌdéé, kãŋgá áyä nî mbímbí ká ádá gögó ádá ĩshí yää, õgó.”
Yézũ ă lëmë ádá nî õtõ õgõ tĩtĩ úgũ ádá ká ádá ŋgã?
(Mãtéyõ 13:10-17; Lúkã 8:9-10)
10Ká bẽdé úgú ë nëë, Yézũ ãꞌdá kínärä nẽ, ĩshíí kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó ŋgá áyä nî, ãcá õgbó ká slãgã ndäkpá ë ꞌdéé, käꞌdá kötó gbõgbõ ärä nî kã, üjũ ëté äpá ká ádá ë ꞌdéé, kă lëmë ádá nî bï ndäkpá ká tĩtĩ úgũ ádá nî kã. 11Ĩshíí Yézũ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Lëmẽ ílĩ ádá äpá ká ádá gïtĩ ádá ë ꞌdéé, kă ílĩ mömö ŋgérë ká Mbájá kã bï ïgí wăsá ïshí, ĩshíí nëë, ä ndlëmẽ bï sõkpõ ndäkpá ë kã, ötó ílĩ tĩtĩ úgũ ádá. 12Ká ádá ë níí,
‘Ïgï ä ndäsá mümü ëpë ïgï, ĩshíí jéé ä yökõ úgú ꞌdĩ,
ĩshíí ä ndögó ádá ká mbímbí ëpë ïgï,
ĩshíí jéé ä yögó ílĩ ëyí däná ꞌdĩ,
bïjã ãzá ní yää, ä ndïpĩ ärä ëpë ïgï döjó ká Mbájä,
ĩshíí ă ndĩjĩ ĩjí ĩshí ãpá ká glösĩꞌdí ũŋgú áyä ïgï.’”4:12 Ĩzáyã 6:9-10
Yézũ ă lëmë ílĩ tĩtĩ úgũ ádá ãpá ká ádá bẽbé gäwã glãwã
(Mãtéyõ 13:18-23; Lúkã 8:11-15)
13Ĩshíí Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mógó ílĩ ëté tĩtĩ úgũ ádá yăkã máná ꞌdĩ? Ĩshíí ꞌdéé, mógó ílĩ ëyí máná ꞌdĩ yää, má ndõgó ílĩ bẽdé tĩtĩ úgũ ádá ë dãná ãyá ꞌdë? 14Bẽbé gäwã glãwã nî nëë, ãyá ndákpã ë ꞌdéé, kă rĩꞌdĩ ádá ká Mbájá ãpá shẽshẽ lépẽ ndäkpá. 15Ĩshíí ãsã ũŋgú ë kröŋõ käꞌbã kḷété gbõḷõ nî kã nëë, ïgï nî yõmó ë ꞌdéé, kögó ádá ká Mbájá ĩshíí nëë, tá gãã ãtâ kã nëë, Shẽtánã õjõ ĩshíí, ẽné ádá ká Mbájá ꞌdéé, kögó ã kã ẽshẽ shẽshẽ lépẽ ïgï. 16Ĩshíí ãsã ũŋgú ë ꞌdéé, kröŋõ käꞌbã dĩ ë ꞌdéé, ãŋbã kä ẽꞌdẽ ã kã nëë, ïgï nî yõmó ë ꞌdéé, kögó ádá ká Mbájá ká kõbó kélẽ úgú, ĩshíí ïyí äpá ẽꞌdẽ gẽyẽ. 17Ĩshíí nëë, ádá ë ꞌdéé, kögó ã kã nëë, ũkũ ãpá shẽshẽ lépẽ ïgï ꞌdĩ, tá ãyá kpïkpï ë ꞌdéé, ráyá ärä ïgï käzá ẽꞌdẽ ní kã. Ãtâsh yää, tá ꞌdéé glãŋá áshá ă yõkõ ïgï ãpá ká ádá ká Mbájá ꞌdéé, kögó ã kã yää, ä yïshí óꞌdõ ëpë ïgï ëshé ẽꞌdẽ. 18Ĩshíí ãsá ũŋgú ë ꞌdéé, kröŋõ käꞌbã ílĩ ũꞌbú ŋgínĩ nî kã nëë, mëŋgá ïgï tá ãyá ndäkpá ë ꞌdéé, kögó ádá ká Mbájä. 19Ĩshíí nëë, ä yïŋí ärä ëpë ïgï äpá ká ádá ũŋgú ë ꞌdéé, ïgï kä yëbẽ ádá ëyí äpá ílĩ áshá ŋgá áyä ëpë ïgï ã kã. Ĩshíí Shẽtánã ă yõdó ïgï, ká ádá ä yïŋí töyö ádá gäꞌdá äpá ká yõmó éyé, ĩshíí ádá gäḷã slãgã gẽḷé glösĩꞌdí ũŋgú ë ꞌdéé, gbõgbõ ïgï kä yëbẽ ádá ëyí ã kã, ĩshíí äꞌbã ádá ká Mbájá níí, ãꞌdá ãꞌbã shẽshẽ lépẽ ëpë ïgï níí, ĭpï áshá ŋgá áyä ïgï ẽshẽ ká gäḷã gŏsĩꞌdí ũŋgú nî ꞌdĩ. 20Ĩshíí nëë, ãsã ũŋgú ë ꞌdéé, kröŋõ käpá jũjũ gõzõ kúnú bũbũ nî kã nëë, ïgï äyá yõmó ë ꞌdéé, kögó ádá ká Mbájá ĩshíí ꞌdéé, kögó ílĩ ëyí käná ïshí, ĩshíí ádá ká Mbájá kũkũ ãpá shẽshẽ lépẽ ïgï ĩshí, ĩshíí öjó ärá ká dĩtí ëyí gũfũ sálã, wãlã ká dĩtí ëyí gũfũ tötö, wãlã ká dĩtí ëyí gũfũ ꞌbälã lẽmbẽ kpú, ötó ká sõkpõ ãsã ũŋgú ë ꞌdéé, krõyó ïgï ã kã.”
Güsú lámbã äpá jũjũ gḷöꞌdó ũŋgú
21Ĩshíí Yézũ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Ndákpã ă ndẽsé õshõ ãpá ká lámbã, ĩshíí ă ndũsú ãpá ũmbũ kärá, wãlã ḷäŋbá ꞌbíꞌbí? Ãzá ă ndũsú ãpá jũjũ gḷöꞌdó ũŋgú níí, rãjá úgú nî tírí nî? 22Ũŋgú ë ꞌdéé, kä ndïtĩ ïgï ã kã nëë, ndäkpá ä ndökõ ïgï, wãlã ũŋgú ë ꞌdéé, kä ndäḷã kötó ũmbũ bũbũ nî kã nëë, ndäkpá ä ndökõ däná nî. 23Tá ndákpã ë ꞌdéé, kãŋgá áyä nî mbímbí, ká ádá gögó ádá yăkã ĩshí yää, õgó.”
24Ĩshíí Yézũ õjõ lĕmë bï ïgï ĩyí, “Músú íŋí ïgí gõzõ mápá ká ádá í ꞌdéé, mógó ã kã, ká ádá tá ká küꞌbú ë ꞌdéé, módó ũŋgú nî ẽꞌdẽ ã bï klõpõ ïgí ã kã nëë, Mbájá ă ndõdó ũŋgú nî góvó nî ẽꞌdẽ bï ïgî. 25Tá ndákpã ë ꞌdéé, ũŋgú kãŋgá áyä nî kã nëë, ä ndïjĩ ũŋgú bï ëté góvó nî äpá jũjũ ëyî, ĩshíí nëë, ndákpã ë ꞌdéé, bẽdé ũŋgú ë kãzá áyä nî ní kã nëë, kpíí gẽsẽ ë ꞌdéé, kãŋgá áyä nî ã kã nëë, ä ndëꞌdẽ ëshé áyä nî.”
Bẽdé tĩtĩ úgũ ádá ë ãpá ká ádá ãsã ũŋgú
26Ĩshíí Yézũ õjõ lĕmë bï ïgï tówó ãꞌdã, “Mömö ŋgérë ká Mbájá õvó tá ãyá bẽbé gäwã glãwã ë ꞌdéé, krõyó ãsã ũŋgú áyä nẽ kõtõ ílĩ glãwã nî, 27ĩshíí gẽpẽ ũŋgú nî ă röyö nî õtõ ílĩ njónjó ĩshíí gómó ájã, kpíí ꞌdéé bẽbé gäwã glãwã nî ĩndí nẽ, wãlã ãꞌdá ká gägä mümü nẽ yä, ëté ă yõkõ dãná ꞌdĩ, kútú ă rõyõ ãyá ꞌdë yä ꞌdĩ, 28ĩshíí nëë, bũbũ nî ká ärä nẽ ká ndãḷã gẽpẽ ũŋgú nî níí, ãḷã kḷáŋbá ärä nẽ, ĩshíí bïyí ëyí nëë, ă ndãḷã jũjũ nẽ, ĩshíí ă ndãrá nî. 29Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, ózó nî ẽnjé ĩshí yää, bẽbé glãwã nî ă ndõjõ nî, ĩshíí ă ndrõtó ózó nî ká sëpë.”
Tĩtĩ úgũ ádá ãpá ká ádá brĭzí ãsã ũŋgú
(Mãtéyõ 13:31-32; Lúkã 13:18-19)
30Ĩshíí Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “ꞌBákétâ mä ndlũsũ bï ïgí kútú mömö ŋgérë ká Mbájá õvó ãyá ꞌdë yä nëë, ãyá ꞌdë? Ë kã nëë, mä ndõdó úlú tĩtĩ úgũ ádá ŋgã bï ïgí níí, mlémë ílĩ ëyí mótö õgõ ëyí bï ïgí ã kã? 31Mömö ŋgérë ká Mbájá nëë, õvó tá ãyá bẽdé klãkã ãsã kpïkpï ë dírí ëyí mãstárãdã ꞌdéé, ãsã ëyí brĭzí nî ŋgé kã, ꞌdéé rïꞌdĩ ïgï äꞌbã bũbũ yä. 32Ĩshíí nëë, ká löwó ë ꞌdéé, klãkã ãsã ëyí kă ndẽpẽ nî ĩshíí ꞌdéé, kpïkpï ëyí kă ndãnjã nî ká kprãshã ḷéŋgé ëyí gĩ, ꞌdéé kä ndötó ká sõkpõ kpïkpï ë ꞌdéé, kä ílĩ glãwã nî tírí ĩshí ã kã nëë, sïsï ë gĩ ꞌdéé, kä yënẽ nî kã, ä ndöjó däḷã mömö áyä ëpë ïgï äꞌbã ẽꞌdẽ.”
Yézũ lĕmë ílĩ tĩtĩ úgũ ádá bï yõmó grëkẽ õgõ nẽ
33Yézũ ãꞌdá dĩ gödó gẽḷé tĩtĩ úgũ ádá bï gẽḷé ndäkpá ká ádá ë níí, ögó ílĩ slãgã gẽḷé ádá ká Mbájá äná. 34Ĩshíí Yézũ ká úgú tírí ă lëmë ádá nî bï ndäkpá ká tĩtĩ úgũ ádá ĩshíí nëë, ꞌdéé äꞌdá kínärä ëpë ïgï ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ yää, ă lëmë ílĩ tĩtĩ úgũ ádá nî bï ïgï tírí gräjá nî.
Yézũ rũtú gãnjã yãyã
(Mãtéyõ 8:23-27; Lúkã 8:22-25)
35Ká ájã ãsh ká lïlí úgú nî nëë, Yézũ lĕmë bï yõmó grëkẽ õgõ nẽ ãꞌdã, “Ãzá mĩshí kãpá nî mãpá ägã köꞌdâ ãsh ꞌdé.” 36Ãtâsh yää, Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ, äꞌbã gẽḷé ndäkpá nî ãꞌdá, ĩshíí öcõ lãgá gïshí kãpá nî äpá ägã ë köꞌdâ ãsh ká fãlúkũ, ĩshíí slãgã yõmó fãlúkũ ë rëkẽ õgõ ïgï ká fãlúkũ áyä ëpë ïgï gĩ. 37Ĩshíí tá gãã ãtâ nëë, góvó gãnjã yãyã õjõ ãpá ká kãpá nî, ĩshíí ĕndë glämá ũyũ nî, ĩshíí ă rãvá ãpá ílĩ fãlúkũ nî, ĩshíí lĭjï ꞌbáká ká ádá glüdũ nî ĩshí. 38Ĩshíí ká úgú ãsh nëë, Yézũ ãꞌdá ãꞌbã ílĩ fãlúkũ nî ãꞌbã gõlõ, ĩshíí ĩndí nẽ, ĩshíí ãcá jũjũ nẽ ãꞌbã ká mãkádã, ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nî öjó örõ ëté äꞌdã, “Yää bẽbé grödó ndäkpá nî, ägá mă lüdü í nẽ, ádá ärä ägá õwõ úmü ꞌdĩ?” 39Ĩshíí Yézũ ãŋã örõ, ĩshíí rõgbó ãpá ká gãnjã yãyã nî, ãcá õgbó ká glãmá ũyũ nî ĩshíí öjó rütú.
40Ĩshíí Yézũ lĕmë bï yõmó grëkẽ õgõ nẽ ãꞌdã, “Má yẽté mbãwã ŋgã? Míyí mápá ámá dóꞌbó ꞌdĩ?”
41Ĩshíí mbãwã õjõ ãḷã yõmó grëkẽ õgõ Yézũ góvó, ĩshíí ä yüjũ ílĩ ärä ëpë ïgï äꞌdã, “Úlú ndákpã ŋgã kákã? Kpíí gãnjã yãyã, ĩshíí ũyũ ꞌdéé, kä yögó ádá ŋgá áyä nî kã.”
5Yézũ õgó röyó ẽshẽ jũjũ bẽdé újũ ë
(Mãtéyõ 8:28-34; Lúkã 8:26-39)
1Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ öjó ïshí kãpá nî äpá ägã, äpá dãꞌbã úgú ká yõmó Gẽrãzénẽ. 2Ĩshíí ká úgú ë Yézũ kĩgí kẽshẽ ílĩ fãlúkũ nî kã nëë, õkõ bẽdé újũ ë ëté nî bẽbé röyó, õjõ ẽshẽ dĩ jũjũ öꞌdö nî gĩ ãpá ká Yézŭ. 3Ëté újũ yãŋgâ nëë, ãshá ãꞌbã kõkõ jũjũ öꞌdö nî gĩ, ĩshíí kpíí ꞌdéé ḷämã ëté ká gĩnzírĩ yää, ă rẽmé nî. 4Ĩshíí ká slãgã úgú ë ꞌdéé, ḷämã ḷẽké nî, ĩshíí lãgá nî ká gĩnzírĩ yää, ă rẽmé nî, ĩshíí ndákpã ë ꞌdéé, kpötó kãŋgá áyä nî ká ádá grükú ëté ã kã nëë, ãzá ní, ká ádá õnjó ŋgé. 5Ĩshíí ă lõwó ká njónjó, ĩshíí gómó ájã õtõ kõkõ jũjũ öꞌdö nî gĩ, ká jũjũ rúkú nî gĩ, ĩshíí ă yãsá kôwó, ĩshíí ă yãḷã róyó ãpá gbõgbõ nẽ ká ãŋbã.
6Ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, kõkõ Yézũ tá gŏlö nî kã nëë, ũlũ ãnjã ĩshíí ĩjí ãpá lãgá Yézŭ. 7Ĩshíí ãsá kôwó ká gõró lëmë nẽ ãꞌdã, “Á yẽbẽ ádá ŋgã éshë ámá yää, Yézũ Gẽsẽ újũ ká Mbájá ꞌdéé, ëté nî Bẽbé ũŋgú nî gĩ tírí ã kã? Lóꞌbö dírí Mbájá íyí á ḷŏḷö ámä ꞌdĩ.” 8Újũ yãŋgâ lĕmë ãtâ ŋgâ, ká ádá Yézũ ĕndë gögó röyó nî ẽshẽ jũjũ nî ĩshí.
9Ĩshíí Yézũ ũjũ ëté ãꞌdã, “Dírí î ꞌbî?”
Újũ yãŋgâ ĭpï ãꞌdã, “Dírí mâ nî Líjõnŏ5:9 Líjõnõ: Ëté nî lëmë Ĩgrígĩ ílĩ ëyí ãꞌdã, gẽḷé jũjũ kõtó röyó., ká ádá jũjũ ägá ẽḷé nẽ.” 10Ĩshíí õjõ ŏwö ẽshẽ ká Yézũ níí, ãꞌbã gögó ëpë ïgï ẽshẽ dĩ úgú yãŋgâ ãꞌdá.
11Ĩshíí ãꞌdá ẽꞌdẽ ká úgú ãsh nî gẽḷé kũdrúkũ ä yöshó ũŋgú ötó gbõgbõ rúkú nî. 12Kõtó röyó nî öwõ ëshé ká Yézũ äꞌdã, “Áꞌbä ägá níí, mãnjã mũkũ mãpá ílĩ kũdrúkũ nî gĩ.” 13Yézũ õjõ ãꞌbã ïgï, ĩshíí änjã ükũ äpá ílĩ kũdrúkũ nî gĩ. Jũjũ kũdrúkũ nî gĩ ũŋgú ãyá rŏmó álĩfĩ (2,000), ĩshíí kũdrúkũ nî gĩ, öjó lülũ ötó ká gũyú úgú í ꞌdéé, kă yãŋã ãpá ílĩ kãpá nî kã, ĩshíí därä ïgï tírí öjó lüdũ äpá ílĩ ëyî.
14Ĩshíí yõmó gäcá kũdrúkũ nî gĩ öjó lülũ änjã äpá mbẽrê, ĩshíí änjã ká ndäkpá ë kötó ãkpã mbẽré nî kã, ĩshíí lëmẽ ádá ũŋgú ë ꞌdéé, kãḷã ärä nẽ kã bï ïgï. Ĩshíí ndäkpá nî tírí öjó lülũ änjã yõ, ká ádá gökõ ũŋgú ë ꞌdéé, kãḷã ärä nẽ kã. 15Ĩshíí ndäkpá nî tírí öjó äpá ká Yézŭ, ĩshíí ökõ újũ ꞌdéé, kõtó röyó nî kä jũjũ nî kã, õrõ gõzõ tẽndẽ, ĩshíí ãꞌdá ãꞌbã bũbũ, ĩshíí jũjũ nî gõzõ nî, ĩshíí mbãwã õjõ ãḷã ndäkpá nî góvó. 16Ĩshíí ndäkpá ë ꞌdéé, kökõ ũŋgú ë kãḷã ärä nẽ kãpá ká újũ bẽbé röyó nî, ĩshíí kũdrúkũ nî gĩ kã nëë, öjó änjã lëmẽ ádá ëyí bï slãgã ndäkpá ë. 17Bïyí ëyí nëë, ndäkpá ëndẽ glëmẽ ádá bï Yézũ níí, ãŋã ẽshẽ dãꞌbã úgú ŋgá áyä ëpë ïgï.
18Ĩshíí ká löwó ë Yézũ kă lüwü ãnjã ílĩ fãlúkũ nî kã nëë, újũ í ꞌdéé, Yézũ kõgó röyó nî kẽshẽ áyä nî kã nëë, ŏwö ẽshẽ ká Yézũ níí, ëpë ïgï änjã ká ŋgá ëtê. 19Yézũ ĩyí ká ádá ë níí, ëpë ïgï änjã ká ŋgá ëté ꞌdĩ, ĩshíí nëë, lĕmë bï ëté ãꞌdã, “Ánjä mömõ ĩshíí níí, lémë bï lõmó î gĩ ãpá ká ádá úlú ũŋgú í ꞌdéé, Bẽbé ärä ägá kãḷã bï úmü, ká gõzõ nónõ í ꞌdéé, ëté kãḷã bï úmü ã kã.” 20Ĩshíí újũ yãŋgâ õjõ ãŋã ãnjă, ĩshíí ĕndë glëmẽ ádá ũŋgú ë ꞌdéé, Yézũ kãḷã bï ëpẽ ã kã bï ndäkpá ë ꞌdéé, ïgï kä ílĩ kpú mbẽré ꞌdéé, käsá käpá ẽꞌdẽ nî Dẽkãpólĩsĩ ã kã, ĩshíí ãkpã ndäkpá nî tírí ũjú nẽ ãpá ẽꞌdẽ.
Yézũ ãḷã ïrí gẽsẽ éndé ãpá ká áshá
(Mãtéyõ 9:18-26; Lúkã 8:40-56)
21Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ kãnjã ãpá ägã kãpá nî ká fãlúkũ nî, ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, ëté kãtá gbõgbõ kãpá nî kã nëë, gẽḷé ndäkpá lövõ äpá gbõgbõ ärä nî. 22Ĩshíí góvó ndákpã ká yõmó gëbẽ ká Dĩ lóvö nî dírí nî Jérũsũ õjõ yõ, ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, kõkõ Yézũ kã nëë, ĩjí ãpá lãgá nî. 23Ĩshíí ŏwö ẽshẽ ká Yézũ ãꞌdã, “Áḷä lõmó áyä ĩ níí, ánjä úsú ḷẽké î ápá jũjũ gẽsẽ éndé ŋgá ámá níí, áshá ëtê, ká ádá ă yĩlĩ nî nẽ.”
24Ãtâsh kã nëë, Járũsũ äŋá änjã ká Yézŭ, ĩshíí gẽḷé ndäkpá rëkẽ õgõ ïgï, ĩshíí ä yëré ärä ëpë ïgï äpá ká Yézũ rĕké rĕké. 25Ĩshíí ă kõkõ ärä ndäkpá yãŋgâ nëë, bẽdé éndé ë srámã ãꞌdá dĩ gülũ ẽshẽ áyä nî, ká kpú lẽmbẽ rŏmó ríní. 26Ĩshíí nõwõ yãŋgâ ḷŏḷö éndé yãŋgâ ŋgé, ĩshíí dĩkĩtórõ nî gĩ ëŋgẽ nãkã ëshé áyä nî tírí ká ádá ë níí, löló nõwõ nî ëshé áyä nî, ĩshíí nëë, nõwõ nî gõwó ă rũwú tówó ãpá áyä nî gŏsĩꞌdí í nẽ. 27Ĩshíí dë éndé yãŋgâ kõgó ádá ärä Yézũ kã nëë, ãnjã yõ ãpá kõkõ ärä gẽḷé ndäkpá nî, ĩshíí ãꞌdá ꞌbáká ãpá óŋgõ ärä Yézŭ, ĩshíí õjõ ãtã tẽndẽ ká Yézŭ, 28ká ádá ĩŋí ãpá shẽshẽ lépẽ nẽ ãꞌdã, ꞌdéé ëpẽ ãtã tẽndẽ ŋgá áyä nî yää, nõwõ nî ă ndrãjá ẽshẽ áyä nẽ. 29Ĩshíí tämá dë kãtã tẽndẽ í ŋgá áyä nî kã nëë, srámã í ꞌdéé, kãꞌdá dĩ gülũ ẽshẽ áyä nî kã nëë, õjõ rũtú ĩshí, ĩshíí õkõ ärä nẽ nëë, nõwõ nî rãjá ẽshẽ áyä nẽ ĩshí.
30Tämá gẽyẽ ãtâ nëë, Yézũ õdó dĩ ë ꞌdéé, kpötó kãŋã kẽshẽ áyä nẽ kã ĩshí. Ĩshíí Yézũ õjõ ĭpï ärä nẽ ãpá ká glŏvö ndäkpá nî, ĩshíí ũjũ ïgï ãꞌdã, “ꞌBí kátã tẽndẽ ŋgá ámâ?”
31Ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nî äꞌdã, “Ãzá ókö jũjũ ndäkpá nî ẽḷé ãyá ꞌdë ãpá gbõgbõ ärä î, ë kã ũŋgú ë ꞌdéé, ká ndĩyí, ‘ꞌBí kátã ámä yä?’” 32Ĩshíí nëë, Yézũ ãtá rãꞌbá úgú õtõ gbõgbõ ärä nẽ, ká ádá gökõ ndákpã ë ꞌdéé, kãtã ëpẽ ã kã.
33Ĩshíí éndé yãŋgâ õkõ ũŋgú ë ꞌdéé, kãḷã ärä nẽ ãpá áyä nẽ kã ãná ĩshí. Ĩshíí ãnjã ĩjí ãpá lãgá Yézũ ká mbãwã, ĩshíí ă rãyã nî, ĩshíí õjõ lĕmë räyä ádá ãpá ká ádá ũŋgú ë ꞌdéé, kãḷã ëpẽ ã kã tírí bï Yézŭ.
34Yézũ lĕmë bï ëté ãꞌdã, “Yää gẽsẽ éndé ã, ká ádá ë ꞌdéé, kíyí kápá ká Mbájá íshí ã kã nëë, nõwõ nî rãjá ẽshẽ áyä ĩ ĩshí, ãtâ yää, ánjä gózõ ẽꞌdẽ, ĩshíí níí, gbõgbõ î ãꞌdá gãŋgã nî.”
35Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ kãtá lëmë ádá nî kã nëë, slãgã ndäkpá ë öjó ëshé mömö ká Járũsũ ꞌdéé, ëté nî góvó ndákpã ká yõmó Dĩ lóvö nî kã, ĩshíí lëmẽ bï ëté äꞌdã, “Gẽsẽ éndé í ŋgá áyä ĩ ĩlĩ ĩshí, ãtâsh yää, áꞌbä gäḷã nõwõ jũjũ bï bẽbé grödó ndäkpá nî ãꞌdá?”
36Ádá í ꞌdéé, ndäkpá yãŋgâ klëmẽ ã kã nëë, Yézũ ãsá ãpá ká ũŋgú ꞌdĩ, ĩshíí lĕmë bï Járũsũ ãꞌdã, “Áꞌbä gëté mbãwã ãꞌdá íyí tá ápá ámâ.”
37Ĩshíí Yézũ ãꞌbã tá Pítãră, ĩshíí Jémĩsĭ, ĩshíí Jónõ ónjö Jémĩsĩ ã kã níí, änjã ká ŋgá ëpẽ. 38Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, kräyá käpá mömö ká Járũsũ ã kã nëë, ökõ gẽḷé ndäkpá ä yöró nî ká gõró lëmë ëpë ïgï. 39Yézũ õjõ ũkũ ãpá ílĩ mömö nî, ĩshíí lëmë bï ïgï ãꞌdã, “Dũrũ ë ꞌdéé má yõró nî, ĩshíí má yãsá kôwó ká gõró lëmë ïgí ã kã nëë, ká ádá ŋgã? Lĩtí nî ãzá ĩlĩ nẽ ní ĩshíí nëë, ĩndí nẽ.” 40Ĩshíí nëë, ndäkpá nî öjó äká nẽ äpá áyä nî.
Bïyí ëyí nëë, Yézũ õjõ õgó ndäkpá nî ẽshẽ ílĩ kólõ nî ãpá gẽsé úgú, ĩshíí ãꞌbã tá bẽbé lĩtí nî, ĩshíí yãŋgá nî, ĩshíí tötö yõmó grëkẽ õgõ nẽ ãꞌbã gbõgbõ ärä ïrí lĩtí nî. 41Yézũ õjõ rũkú ḷẽké gẽsẽ éndé nî, ĩshíí lĕmë bï ëté ká lëmë Ãrãmáyĩkĩ ãꞌdã, “Tálítã kúmũ,” ĩshíí ílĩ ëyí ãꞌdã, “Áŋä örõ yää, gẽsẽ éndé ã, mlémë bï úmü mïyí áŋä örõ.” 42Tämá tá gẽyẽ ãtâ nëë, gẽsẽ éndé nî õjõ ãŋã örõ, ĩshíí ĕndë glöwó nî ãꞌbã ẽꞌdẽ. Ríní áshá ká gẽsẽ éndé yãŋgâ nëë, kpú lẽmbẽ rŏmó ríní. Ndäkpá ë ꞌdéé, kä yõ kã nëë, ãkpã ïgï tírí ũjú nẽ ãpá ẽꞌdẽ. 43Yézũ lĕmë gónjó ádá bï ïgï níí, äꞌbã gänjã glëmẽ ádá yãŋgâ bï bẽdé ndákpã ë ãꞌdá. Ĩshíí lĕmë bï ïgï níí, ïjĩ gẽsẽ nõshó bï gẽsẽ éndé nî.
6Yõmó Nãzẽrétẽ ä yänã Yézũ
(Mãtéyõ 13:53-58; Lúkã 4:16-30)
1Yézũ õjõ ãŋã ẽshẽ dãꞌbã úgú yãŋgâ, ĩshíí ãnjã shĩkĩ mbẽré ŋgá áyä nẽ Nãzẽrétẽ ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ. 2Ĩshíí ká yõmõ Séꞌbĩtĩ nî nëë, ĕndë grödó ndäkpá ãpá Dĩ lóvö nî, ĩshíí gẽḷé ndäkpá ë ꞌdéé, kögó ádá í ŋgá áyä nî kã nëë, ãkpã ïgï ũjú nẽ ãpá ẽꞌdẽ.
Ĩshíí ndäkpá nî ëndẽ güjũ ílĩ ärä ëpë ïgï äꞌdã, “Újũ yăkã õkõ ïgï génjé íŋí yãŋgâ gĩ ẽshẽ ꞌdë ꞌdéé, kă yãḷã ïgï kïꞌdí yãŋgâ gĩ ẽꞌdẽ ã kã? 3Ãzá tämá ëté nî gẽsẽ újũ ká Mãríyã ꞌdéé, ëté nî nãjárã, ĩshíí ónjö nî gĩ Jémĩsĭ, ĩshíí Jõzéfĕ, ĩshíí Júdãsă, ĩshíí Sáyímõnõ kã nî? Ãzá tämá lúmũ nî gĩ kä kõkõ ärä ägá dĩ úgú â kã nî?” Ĩshíí nëë, shẽshẽ lépẽ ïgï ẽlẽ ãpá áyä nî ꞌdĩ, ĩshíí änã gïyí äpá áyä nî ïshí.
4Ĩshíí Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Kéné ádá6:4 Kéné ádá: Mbájá lĕmë ádá áyä nẽ bï ëté níí, ãnjã lĕmë bï slãgã ndäkpá ë gĩ. ë ꞌdéé, yõmó mbẽré ŋgá áyä nî, ĩshíí lõmó nî gĩ, ĩshíí yõmó mömö í ŋgá áyä nî, kä yëné gŭrü ärä nî kã nëë, ãzá ní.” 5Yézũ ãḷã kïꞌdí ãpá yõ ꞌdĩ, ĩshíí nëë, ndäkpá ꞌdéé, ëté kũsú ḷẽké nẽ kãpá jũjũ ïgï ꞌdéé, krãjá nõwõ nî kẽshẽ áyä ïgï ã kã nëë, jũjũ õgõ ꞌdĩ. 6Ĩshíí ãkpã Yézũ ũjú nẽ ká ádá ë ꞌdéé, kïyí käpá áyä nẽ ꞌdĩ kã.
Yézũ õpó kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ
Ĩshíí Yézũ ãnjã ă yẽꞌdé Kélẽ ádá nî õtõ dãꞌbã gbõkó nî gĩ tírí. 7Ĩshíí õjõ ădä kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ, ĩshíí õjõ õpó ïgï níí, änjã löwó rŏmó, rŏmó. Ĩshíí ẽné kpötó bï ïgï ká ádá ë níí, kõtó röyó nî äꞌdá ũmbũ ärä ïgï.
8Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Ká löwó í ꞌdéé, má yãnjã nî kã nëë, méŋgẽ tá kõḷó máꞌbã ḷẽké ïgî, máꞌbã gëŋgẽ kpäꞌbäkä, wãlã ŋbẽtẽ, wãlã nãkã máꞌbã ílĩ ŋbẽtẽ nãkã ŋgá áyä ïgí ãꞌdá. 9Mórõ tãmã, ĩshíí nëë, máꞌbã gëŋgẽ slãgã tẽndẽ ë mápá gbõgbõ ë ꞌdéé, mórõ ã kã ãꞌdá. 10ꞌDéé ïgí kúkũ kápá ílĩ mbẽré yää, máꞌdá tá ká mömö ë ꞌdéé, kümú ïgí käpá ẽꞌdẽ ã kã, ĩgí ká úgú ë ꞌdéé, má ndãŋá méshé ílĩ ëté mbẽré ãsh kã. 11Ĩshíí nëë, ꞌdéé ïgí kánjã úgú ë ꞌdéé, ndäkpá ë kä yõ kã kúmú ïgí ꞌdĩ, ĩshíí ꞌdéé ïgï kógó ádá áyä ïgí ꞌdĩ yää, múpũ lúvú lãgá ïgí mápá áyä ïgï ká löwó ë ꞌdéé, má yãŋá méshé áyä ïgï ã kã, ká ádá ë níí, ndäkpá nî ökõ kpŏó ká tẽmé nëë, ïgï ndäkpá yãŋgâ äḷã glösĩꞌdí ũŋgú äpá áyä ïgí ïshí.”
12Ĩshíí yõmó yõpó nî änjă, ĩshíí lëmẽ bï ndäkpá nî ïyí, ãŋgá áyä ïgï dĩ gäyã méshé ká gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú. 13Ĩshíí ögó röyó ëshé jũjũ gẽḷé ndäkpá, ĩshíí ëshẽ yüyü äpá ká gẽḷé yõmó nõwõ, ĩshíí nõwõ nî rãjá ẽshẽ áyä ïgï.
Gägã óꞌdõ Jónõ bẽbé gïjĩ bãtézmã bï ndäkpá nî kã
14Ŋgérë Hẽródõsõ6:14 Hẽródõsõ: Ëté nî Hẽródõsõ Ãntĩpásã ꞌdéé, ëté nî gẽsẽ újũ ká góvó ŋgérë nî Hẽródõsõ ã kã, ĩshíí ëté nî ŋgérë ë ꞌdéé, käkã Yézũ ká úgú ärä nî kã. Róꞌdö Kélẽ ádá ká Mãtéyõ 2:1-8; Lúkã 1:5. Ĩshíí bïyí ꞌdéé, Hẽródõsõ góvó ŋgérë nî kĩlĩ ĩshí nëë, ëté Hẽródõsõ Ãntĩpásã õjõ ãꞌdá ŋgérë ãpá bïyí nî ká úgú ë ꞌdéé, Jónõ kĩjĩ bãtézmã bï Yézũ kã. Róꞌdö ádá ãpá ká ádá ärä nî ãpá ílĩ wárãgã Kélẽ ádá ká Mãtéyõ 14:1; Márkõ 6:14; Lúkã 3:1; Nẽté ká Yõmó Yõpó 4:27. Ĩshíí ẽshẽ bïyí ëyí nëë, bẽdé ŋgérë dírí nî Hẽródõsõ Ãgrípă, ëté nî lĩtí kóshó ká góvó ŋgérë nî Hẽródõsŏ. Róꞌdö ádá ãpá ká ádá ärä nî ãpá ílĩ wárãgã Nẽté ká Yõmó Yõpó 12:1-23. õgó ádá ärä Yézŭ, ká ádá, ádá ärä nî ĩyí õtõ úgú nî tírí. Slãgã ndäkpá ë ä yïyí, “Ë ŋgâ nî Jónõ bẽbé gïjĩ bãtézmã nî bï ndäkpá nî kã káŋã késhẽ jũjũ öꞌdö nẽ, ĩshíí ë ŋgâ nî dũrũ ë ꞌdéé, ónjó gäḷã kïꞌdí nî kãŋgá áyä nî kã.”
15Ĩshíí slãgã yõmó ë ä yïyí, “Ëté nî kéné ádá ká Mbájá ꞌdéé, dírí nî Ẽlíyã6:15 Ẽlíyã: Ëté nî kéné ádá ká Mbájä, jéé ëté ĩlĩ ꞌdĩ, ĩshíí Mbájá ẽné ëté ãnjã mümü örö. Róꞌdö ádá ãpá ká ádá ärä nî ãpá ílĩ wárãgã ká 1 Góvó Ŋgérë 17-21; 2 Góvó Ŋgérë 1-3. kã.”
Ĩshíí slãgã yõmó ë ïyí, “Ëté ꞌbälã ẽshẽ ká kéné ádá ë ꞌdéé, käshá sãrã ŋgêtâ kã.”
16Ĩshíí nëë, ká löwó ë ꞌdéé, Hẽródõsõ kõgó ádá yãŋgâ kã nëë ãꞌdã, “Jónõ ꞌdéé, mágä óꞌdõ nî mïshí ã kã nëë, ãŋã ẽshẽ jũjũ öꞌdö nẽ nẽ?”
17Ká ádá Hẽródõsõ ká ärä nẽ lĕmë gónjó nî bï ndäkpá ŋgá áyä nẽ, ĩshíí rükú Jónŏ, ĩshíí ḷämã ëtê, ĩshíí üsú ëté äpá síjĩnĩ. Ãḷã ãtâsh ká ádá Jónõ lĕmë ãpá ká ádá ë ꞌdéé, Hẽródõsõ kĩjĩ Hẽrõdíyã ĩyí ömö ónjö nẽ Fílĩpĩ6:17 Fílĩpĩ: Ëté nî ónjö ŋgérë nî Hẽródõsõ Ãntĩpásă, ĩshíí ká úgú ãsh nëë, Fílĩpĩ tá gãshá nî, ká löwó ë ꞌdéé, ónjö nî Hẽródõsõ kẽné Hẽrõdíyã ĩyí ömö nî kẽshẽ áyä nî kã. ã kã. 18Jónõ ãꞌdá dĩ glëmẽ bï Hẽródõsõ ãꞌdã, “Dĩ gïjĩ ĩyí ömö ónjö î ëshé áyä nî lãtá ꞌdĩ.” 19Ãtâsh yää, Hẽrõdíyã ũsú ádá yãŋgâ ãꞌbã shẽshẽ lépẽ nẽ, ĩshíí ă yẽbẽ ádá güfũ Jónŏ, ĩshíí nëë, õkõ gbõḷõ ká ádá güfũ ëté ꞌdĩ, 20ká ádá Hẽródõsõ ẽté mbãwã ärä Jónõ nẽ, ĩshíí õjõ ă yëgbë áyä nî, ká ádá ëté nî bẽbé jóŋó shẽshẽ lépẽ. Ĩshíí kpíí ꞌdéé, ádá ká Jónõ kă yãḷã nõwõ jũjũ bï ëté ká úgú tírí ã kã nëë, ádá í ŋgá áyä nî ãtá yẽlẽ ëté ká slãgã úgú ë, ĩshíí ă yẽbẽ ádá gögó nî.
21Ĩshíí ká dõŋbó ëyí nëë, Hẽrõdíyã õkõ gbõḷõ ãpá ká Jónõ ká úgú ë ꞌdéé, ŋgérë Hẽródõsõ kãḷã góvó nõshó jóŋó gbélé ãpá ká ájã ë ꞌdéé, käkã ëté käpá ílĩ ëyí ã kã. Hẽródõsõ ădä kprãshã shẽŋgẽ ŋgá áyä nẽ, ĩshíí kprãshã ŋgérë ká yõmó gämbá lïlï6:21 Kprãshã ŋgérë ká yõmó gämbá lïlï: Yõmó gämbá lïlï ë ꞌdéé, kä ũmbũ ärä ꞌbälã ŋgérë ká yõmó gämbá lïlï nî kã nëë, jũjũ ïgï álĩfĩ ŋgãŋgá. ŋgá áyä nẽ, ãcá õgbó ká kprãshã ndäkpá ë kä Jẽlílĩ ã kã tírí. 22Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, gẽsẽ éndé ká Hẽrõdíyã kõjõ kãrã rëꞌbé nî kãpá dĩ mümü ndäkpá nî kã nëë, shẽshẽ lépẽ Hẽródõsõ ĩshíí ẽbétẽ ömö ŋgá áyä nî gĩ ẽlẽ góvó.
Ĩshíí ŋgérë Hẽródõsõ lĕmë bï gẽsẽ éndé nî ãꞌdã, “Lémë ádá ũŋgú ë ꞌdéé, ká yẽbẽ ádá ëyí ã kã níí, mä ndẽné bï úmü.” 23Ĩshíí ŏshö ëté gónjó nî ãꞌdã, “Tá ũŋgú ë ꞌdéé, ká ndlĕmë ádá ëyí ã kã nëë, mä ndẽné bï úmü. Kpíí ꞌdéé, á yẽbẽ ádá ë níí, mõŋó ílĩ mömö ŋgérë ŋgá ámá ká ŋgá úmü yää, mă ndõŋó nî.”
24Ĩshíí gẽsẽ éndé nî ãnjã lĕmë bï yãŋgá nẽ ãꞌdã, “Ká gïŋí ë ŋgá úmü yää, á yẽbẽ ádá ë níí, mánjä mlémë ádá ŋgã bï ŋgérë nî?”
Ĩshíí yãŋgá nî ĭpï bï ëté ãꞌdã, “Ánjä lémë bï ëté íyí, á yẽbẽ ádá jũjũ Jónõ bẽbé gïjĩ bãtézmã bï ndäkpá nî kã.”
25Ĩshíí tämá dë ꞌdéé, klĕmë ãtâ ŋgâ kã nëë, gẽsẽ éndé nî ũlũ ãnjã lĕmë bï ŋgérë nî ãꞌdã, “Mä yẽbẽ ádá ë níí, üsú jũjũ Jónõ bẽbé gïjĩ bãtézmã bï ndäkpá nî kã, äpá ílĩ kḷũŋbú ĩshíí níí, ëné öjó ẽꞌdẽ bï ámä ꞌbákétâ.”
26Ĩshíí lépẽ ŋgérë nî ẽlẽ ãpá ká ádá yãŋgâ ꞌdĩ, ĩshíí nëë, ká ádá gónjó yŏshö í ꞌdéé, kŏshö gẽsẽ éndé yãŋgâ ãpá dĩ mümü ẽbétẽ ömö ŋgá áyä nẽ gĩ ĩshí ã kã nëë, ẽbẽ ádá gänã nî ꞌdĩ. 27Ãtâsh yää, ŋgérë nî õpó ꞌbälã ẽshẽ ká yõmó gämbá lïlï ŋgá áyä nẽ níí, ãnjã ãgã óꞌdõ Jónŏ, ĩshíí níí, ẽné jũjũ nî õjõ ẽꞌdẽ. Ĩshíí ëté újũ yãŋgâ ãnjã ãgã óꞌdõ Jónõ ãpá ílĩ síjĩnĩ yõ, 28ĩshíí ũsú jũjũ nî ãpá ílĩ kḷũŋbú, ĩshíí ẽné õjõ bï gẽsẽ éndé nî, ĩshíí gẽsẽ éndé nî õjõ ẽné ãnjã bï yãŋgá nẽ. 29Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, yõmó grëkẽ õgõ Jónõ kögó ádá ëyí ã kã nëë, änjã ëné ïrí ärä nî, ĩshíí änjã ïꞌdĭ.
Yézũ ĩjĩ nõshó bï 5,000 ndäkpá
(Mãtéyõ 14:13-21; Lúkã 9:10-17; Jónõ 6:1-14)
30Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, yõmó yõpó nî klüwũ köjó ïshí nëë, lövõ ländá Yézŭ, ĩshíí lëmẽ bï ëté ádá ũŋgú ë tírí ꞌdéé, ëpë ïgï käḷã kã, ĩshíí ũŋgú ë ꞌdéé, ëpë ïgï krödó ndäkpá nî äpá ẽꞌdẽ ã kã. 31Ĩshíí ká ádá ë ꞌdéé, gẽḷé ndäkpá kä yöjó äpá áyä ïgï, ĩshíí kä yänjã nî kã nëë, dĩ göshó ũŋgú nî lãŋá nẽ bï ïgï. Ãtâsh yää, Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mãnjã bẽdé úgú ë ꞌdéé, ndäkpá käzá ẽꞌdẽ ní kã níí, mũsú ärä ägá mãpá yõ pórõ.”
32Ãtâsh yää, öjó ïnĩ äpá ílĩ fãlúkũ, ĩshíí änjã bẽdé úgú ë kínärä ëpë ïgï. 33Ĩshíí nëë, gẽḷé ndäkpá ë ꞌdéé kökõ ïgï, ká löwó ë ꞌdéé, ïgï kä yänjã nî kã nëë, ökõ ïgï äná ïshí, ĩshíí öjó lülũ ká lãgá ëpë ïgï ëshé ílĩ mbẽré nî gĩ tírí änjã góḷô äpá dĩ mümü ïgï yõ. 34Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ klũsú kẽshẽ ílĩ fãlúkũ í ꞌdéé, kõkõ gẽḷé ndäkpá nî kã nëë, ãŋã mümü ïgï ãḷã ëté nẽ, ká ádá äꞌdá äyá ndĩḷïŋï ë ꞌdéé, bẽbé gäsá ïgï kãzá ẽꞌdẽ ní kã. Ãtâsh yää, ĕndë grödó ïgï ãpá ká gẽḷé ũŋgú.
35Ĩshíí ká ëté úgú ãsh nëë, úgú nî õtõ ĩshí, ãtâsh yää, yõmó grëkẽ õgõ nî öjó äpá áyä nî, ĩshíí lëmẽ bï ëté äꞌdã, “Úgú yăkã nëë ŏlö nẽ, ĩshíí úgú nî õtõ ĩshí. 36Áꞌbä ndäkpá nî níí, änjã mömö ë ꞌdéé, kötó ꞌbáká ꞌbáká kã, ãcá õgbó ká gbõkó nî gĩ níí, ëbẽ nõshó níí, öshó.”
37Ĩshíí nëë, Yézũ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Míjĩ nõshó bï ïgï níí öshó.”
Ĩshíí lëmẽ bï ëté äꞌdã, “Rŏmó gũfũ sálã (200) nãkã fídã6:37 Nãkã fídã: Ä ndëné ꞌbälã nãkã fídã bï ndákpã ãpá bïyí nẽté ájã ꞌbälã. ká ndãsá ïgï. Ĩshíí ꞌdéé, ãtâsh yää, kútú mãnjã mõvó nõshó ká nãkã ë kãtâsh kã níí, mẽŋgẽ mõjó ẽꞌdẽ bï ïgï níí öshó?”
38Ĩshíí Yézũ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Jũjũ kpäꞌbäkä í ꞌdéé, kãŋgá áyä ïgí ã kã nëë, ãyá ꞌdë? Ãzá mánjã mókõ ꞌdé.”
Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, känjã kökõ ĩshí nëë, öjó lëmẽ bï ëté äꞌdã, “Ă ẽꞌdẽ sálã kpäꞌbäkä, ĩshíí rŏmó kézé.”
39Ĩshíí Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mlémẽ bï ndäkpá nî níí, äꞌdá bũbũ, ká glŏvö jũjũ ëpë ïgï äꞌbã jũjũ ómbó nî.” 40Ĩshíí öjó äꞌdá bũbũ, slãgã yõmó ë lövõ jũjũ ëpë ïgï gũfũ sálã, ĩshíí slãgã yõmó ë lövõ jũjũ ëpë ïgï gũfũ rŏmó lẽmbẽ kpú. 41Yézũ ẽŋgẽ sálã kpäꞌbäkä yãŋgâ, ĩshíí rŏmó kézé nî, ĩshíí õkõ ãŋã mümü örö, ĩshíí õjõ lõyó Mbájä, ĩshíí rĩkí ílĩ kpäꞌbäkä nî, ĩshíí ẽŋgẽ bï yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ká ádá ë níí, öŋó bï ndäkpá nî. Ĩshíí õjõ õŋó rŏmó kézé nî bï ïgï tírí ãcá õgbó ẽꞌdẽ. 42Ĩshíí därä ïgï tírí öshó ũŋgú nî, ĩshíí ükpú. 43Sõkpõ kpäꞌbäkä nî ĩshíí kézé í ꞌdéé, yõmó grëkẽ õgõ Yézũ gövõ bïyí nõshó nî nëë, ẽḷé kpú lẽmbẽ rŏmó zõḷõ. 44Jũjũ ndäkpá ë ꞌdéé, köshó ũŋgú nî kã nëë, sálã álĩfĩ (5,000) ŋgãŋgá.
Yézũ lõwó õtõ jũjũ ũyũ
(Mãtéyõ 14:22-33; Jónõ 6:15-21)
45Ĩshíí tämá dë ꞌdéé, ndäkpá nî köyó këshé ká göshó ũŋgú nî ïshí nëë, Yézũ ãḷã yõmó grëkẽ õgõ nẽ níí, ïnĩ äpá ílĩ fãlúkũ nî níí, ïjĩ äꞌbã góḷô änjã Bẽtsídã, ĩshíí Yézũ ĕndë glëmẽ ádá bï ndäkpá nî níí, änjã mömõ. 46Ĩshíí bïyí ëyí nëë, ãnjã ãpá jũjũ ãŋbã, ká ádá gräjã ãkpã nẽ bï Mbájä.
47Ĩshíí ká lïlí úgú nî nëë, fãlúkũ nî ă mümü ũyũ ndírí lõŋgõ kãpá nî, ĩshíí tá Yézũ káꞌdá kínärä nẽ ãpá gẽsé úgú nî. 48Ĩshíí õkõ nëë, yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ä rïndí ärä ëpë ïgï ká grëkpé fãlúkũ nî, ká ádá yãyã nî ă yĩtĩ ẽshẽ dĩ mümü ïgï. Ĩshíí ꞌbáká ãpá ká jũjũ gãgã úgú nî nëë, Yézũ ă yãnjã dë ꞌdéé, ïgï kä ẽꞌdẽ ã kã, ă lõwó õtõ mümü ũyũ nî, ă yẽbẽ ádá götõ grötó ïgï nẽ. 49Ĩshíí nëë, ká löwó ë ꞌdéé, mümü ïgï kĩjí áyä nî ꞌdéé, kă lõwó kõtõ mümü kãpá nî kã nëë, ïŋí äꞌdã ëté nî kĩmïrí. Ãtâsh kã nëë äsá kôwó, 50ká ádá därä ïgï tírí ökõ ëtê, ĩshíí shẽshẽ lépẽ ïgï ãgã nẽ.
Ĩshíí lĕmë bï ïgï gẽyẽ ãꞌdã, “Mrúkú shẽshẽ lépẽ ïgí gónjó nî, tämá ámä kákã máꞌbã gëté mbãwã ãꞌdá.” 51Ĩshíí õjõ ĩnĩ ãpá õgõ ïgï ãpá ílĩ fãlúkũ nî, ĩshíí yãyã nî õjõ rũtú. Ĩshíí ãkpã ïgï ũjú ämá kpóó ãtâ. 52Ká ádá shẽshẽ lépẽ ïgï ẽgbẽ nẽ, ĩshíí ögó ílĩ ũŋgú í ꞌdéé, kãḷã ärä nẽ ãpá ká sálã kpäꞌbäkä nî kã äná ꞌdĩ.
Ndäkpá ëŋgẽ yõmó nõwõ öjó ẽꞌdẽ bï Yézũ
53Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, kïshí ũyũ nî käpá mbẽré Gẽnzẽrétã ïshí nëë, ḷöŋgõ fãlúkũ nî äꞌbã yõ. 54Ĩshíí tämá dë ꞌdéé, krïgí këshé ílĩ fãlúkũ nî kã nëë, ndäkpá í ꞌdéé, kä Gẽnzẽrétã yõ kã nëë, öjó ökõ Yézũ äná. 55Ĩshíí ndäkpá nî lülũ ötó dãꞌbã úgú yãŋgâ tírí, ĩshíí ëŋgẽ yõmó nõwõ nî äpá ílĩ nẽnẽ ꞌbíꞌbí, ĩshíí ëbẽ Yézũ äŋá tá dë ꞌdéé, kögó ádá ärä nî käpá ẽꞌdẽ ã kã. 56Ĩshíí ꞌdéé, Yézũ ãnjã gbõkó, wãlã mbẽré, wãlã súgũ yää, ä yëŋgẽ yõmó nõwõ nî döjó bï ëtê. Ĩshíí ä yöwõ ëshé áyä nî níí, ãꞌbã ëpë ïgï ätã jájá ãkpã tẽndẽ ŋgá áyä nî, ĩshíí yõmó ë tírí ꞌdéé, kätã ëté ã kã nëë, gbõgbõ ïgï rãjá tírí ĩshí.
7Máḷã ũŋgú nî mápá õgõ gónjó ádá ká Mbájá
1Ĩshíí Fãrísĩ nî gĩ ká slãgã yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá ꞌdéé, këshé Jẽrũzãlémẽ ã kã lövõ ägã ländá Yézŭ. 2Ĩshíí ökõ slãgã yõmó grëkẽ õgõ Yézũ öbõ ḷẽké ëpë ïgï ꞌdĩ, ĩshíí ä yöshó ũŋgú, ĩshíí nëë, kökõ ëyí ãtâ ŋgâ nëë, õzõ ãpá ílĩ mümü Mbájá ꞌdĩ. 3(Fãrísĩ nî gĩ, ĩshíí Yũwúdũ nî gĩ tírí nëë, ꞌdéé öbõ ḷẽké ëpë ïgï gõzõ ꞌdĩ yää, öshó ũŋgú ꞌdĩ. Tá ãyá ë ꞌdéé, kóshó ïgï gĩ käꞌdá dĩ gäḷã nî sãrã kã. 4ꞌDéé öjó ëshé súgũ yää, ä ndöbõ ḷẽké ëpë ïgï gózõ, ĩshíí úgú ë ä ndöshó ũŋgú nî. Ĩshíí ãŋgá áyä ïgï slãgã kĩyĩ ë, ãyá göbõ képẽ nî gĩ, ĩshíí ĩbríkĩ nî gĩ, ĩshíí bãrádã nî gĩ.)
5Ãtâsh yää, Fãrísĩ nî gĩ, ĩshíí yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá nî üjũ Yézũ äꞌdã, “Yõmó grëkẽ õgõ î äḷã ũŋgú nî äpá dãꞌbã ádá ká jũjũ kóshó ägá gĩ ꞌdĩ, ká ádá ŋgã? Öbõ ḷẽké ëpë ïgï ꞌdĩ, ĩshíí ä yöshó ũŋgú.”
6Ĩshíí Yézũ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Gënjẽ ádá ká Ĩzáyã ãpá ká ádá ärä ïgí yõmó ẽlẽꞌbẽlẽ nî gĩ nëë, tämá dĩtí ëyí ká ádá ãꞌdã,
‘Ndäkpá yăkã ä rëbé ámä ká ãkpã ëpë ïgï,
ĩshíí nëë, üsú ádá ärä mâ äpá shẽshẽ lépẽ ëpë ïgï ꞌdĩ.
7Ä löyó ámä tämá jájá, ílĩ ëyí ãzá ẽꞌdẽ ní,
ĩshíí ä rödó ndäkpá nî tá äpá ká gónjó ádá ká ndäkpá.’7:7 Ĩzáyã 29:13
8Máꞌbã gónjó ádá ká Mbájá máꞌdá, ĩshíí mégbẽ máꞌbã ká kĩyĩ ká ndäkpá.”
9Ĩshíí Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Má yãḷã ônó, ĩshíí má yãꞌbã ádá ká Mbájá dãꞌdá nî, ká ádá gëgbẽ ká shĩkĩ kĩyĩ ŋgá áyä ïgî. 10Ká ádá gónjó ádá í ꞌdéé, Mbájá kẽné bï Mõzë kã nëë ãꞌdã, ‘Éné gŭrü ärä bẽbé î ĩshíí yãŋgá î,’7:10 Úgú Létë 20:12; Dĩtrónõmĩ 5:16 ĩshíí, ‘Tá ndákpã ë ꞌdéé, kẽné gŭrü ärä bẽbé nẽ, wãlã yãŋgá nẽ ꞌdĩ kã nëë, ä ndüfũ ëté nẽ.’7:10 Úgú Létë 21:17; Lẽvítkũsũ 20:911Ĩshíí nëë, Fãrísĩ nî gĩ ä rödó ndäkpá nî níí, äꞌbã gäná bẽbé ëpë ïgï gĩ, ká yãŋgá ëpë ïgï gĩ äꞌdá. Ká ádá máꞌbã ïgï ĩshíí ïyí, ũŋgú ë ꞌdéé, bïjã ëpë ïgï kä ndäná bẽbé ëpë ïgï gĩ, ĩshíí yãŋgá ëpë ïgï gĩ ẽꞌdẽ ã kã nëë, ëpë ïgï röyõ bï Mbájá ïshí. 12Ĩshíí ká gbõḷõ ë ŋgâ nëë, máŋgã májá ïgï méshé ká gäná bẽbé ïgï gĩ, ká yãŋgá ïgï gĩ míshí. 13Mókõ ádá ká Mbájá másá mápá ká ũŋgú ꞌdĩ, ká ádá mébẽ ádá gäḷã ũŋgú nî mápá dãꞌbã kĩyĩ ŋgá áyä ïgî, ĩshíí má yãḷã slãgã gẽḷé glösĩꞌdí ũŋgú ë kätâsh kã.”
Shẽkpẽ ĩshíí gräjá ũŋgú
14Yézũ õjõ ădä glŏvö ndäkpá nî ãpá áyä nẽ tówó, ĩshíí lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mágá mbímbí ïgí tírí níí, mógó ádá yăkã. 15Ũŋgú ë ꞌdéé, kă ndũkũ ãpá ílĩ ndákpã nî kã nëë, ă yãḷã ndákpã níí, ãꞌdá bẽbé shẽkpẽ ãpá dĩ mümü Mbájá ꞌdĩ. Ĩshíí nëë, ũŋgú ë ꞌdéé, kă yĩgí ẽshẽ ílĩ ndákpã nî kã ká yãḷã ëté ãpá ká bẽbé shẽkpẽ7:15 Shẽkpẽ: Ëté nî ũŋgú ë ꞌdéé, ãzá gräjá nî ní, ĩshíí ãpá dãꞌbã kĩyĩ ká Yũwúdũ nî gĩ ꞌdéé, ndákpã õshó ãtá ë ꞌdéé, shẽkpẽ ă ẽꞌdẽ, wãlã ãtã gbõgbõ ëyí yää, ă lãtá ká ádá gänjã ãpá dĩ mümü Mbájá ꞌdĩ. nî ãpá dĩ mümü Mbájä.” 16Ndákpã ë ꞌdéé, kãŋgá áyä nî mbímbí ká ádá gögó ádá yăkã yää, õgó.
17Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ kãŋã kẽshẽ ká ndäkpá nî ĩshí nëë, ãnjã mömõ, ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nî üjũ ëté ïyí, kútú ílĩ tĩtĩ úgũ ádá yãŋgâ ãꞌdã ŋgã yä? 18Ĩshíí Yézũ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Gögó ílĩ ũŋgú nî lãŋá nẽ bï ïgî? Ũŋgú ë ꞌdéé, kă yũkũ ãpá lépẽ ndákpã nî kã nëë, ă yãḷã ëté ãpá ká bẽbé shẽkpẽ ãpá dĩ mümü Mbájá ꞌdĩ. 19Ká ádá ũŋgú ë ꞌdéé, ndákpã kă yõshó nî kã nëë, ũkũ ãpá sḷũŋgüḷũ nî ꞌdĩ, ă yũkũ ãpá lépẽ nî, ĩshíí bïyí ëyí nëë, ă ndĩgí ãpá gẽsé úgú.”
Ádá í ꞌdéé, Yézũ klĕmë ã kã nëë, ílĩ ëyí ãꞌdã, nõshó nî gĩ tírí glözö í nẽ, ĩshíí gräjá7:19 Nõshó nî gĩ tírí glözö nî, ĩshíí gräjá nî: Gónjó ádá ká Mbájá ꞌdéé, kẽné bï Mõzë kã nëë, ă lëmë ádá bï Yũwúdũ nî gĩ níí, äꞌbã göshó ãtá slãgã wáwá ë gĩ ꞌdéé, ïgï nî yõmó shẽkpẽ nî kã ãꞌdá. Róꞌdö ádá yăkã ãpá ílĩ wárãgã Lẽvítkũsũ 11:1-32. nî ká ádá göshó nî.
20Ĩshíí Yézũ lĕmë kpõrõ ãꞌdã, “Ũŋgú ë ꞌdéé, kă yĩgí kẽshẽ shẽshẽ lépẽ ndákpã nî kã nëë, ká yãḷã ëté ãpá ká bẽbé shẽkpẽ nî ãpá dĩ mümü Mbájä. 21Ká ádá ïgï glösĩꞌdí gïŋí ádá nî tírí nëë, ä rïgí ëshé shẽshẽ lépẽ ndäkpá, ãyá gõgõ lũkpú, gïnĩ ũŋgú, güfũ ndäkpá, ĩshíí gäḷã õrõ, 22gõgõ ũŋgú, gäḷã gŏsĩꞌdí ärä, tăŋbä, grëkpé lũkpú, gäꞌdá ká gõgõ ũŋgú ká ndäkpá, yõꞌdó, gäḷã góvó ärä, ĩshíí nẽnẽ ḷúkü. 23Ïgï ũŋgú yãŋgâ tírí nëë, ä rïgí ëshé shẽshẽ lépẽ ndäkpá, ĩshíí ä yäḷã ndäkpá nî äpá ká yõmó shẽkpẽ äpá dĩ mümü Mbájä.”
Éndé ẽshẽ ká yõmó Kãnánã ĩyí ãpá ká Yézũ
24Yézũ ãŋã ẽshẽ úgú yãŋgâ, ĩshíí ãnjã bẽdé úgú ë ꞌbáká ãpá gbõgbõ mbẽré Táyĩrĩ, ĩshíí Yézũ ãnjã ãꞌdá ãꞌbã mömö ká bẽdé ndákpã ë. Ĩshíí ẽbẽ ádá ë níí, ndäkpá äꞌbã kökõ gäná nî ãꞌdá, ĩshíí nëë, ndäkpá ökõ därä nî äná tánẽ. 25Ĩshíí ă ẽꞌdẽ bẽdé éndé ë nëë, gẽsẽ éndé ŋgá áyä nî bẽbé röyó, õgó ádá ë ꞌdéé, Yézũ kă yõjõ ãpá yõ kã ĩshí. Dë Yézũ kă yõjõ nî nëë, ãnjã gẽyẽ, ĩshíí ĩjí ãpá lãgá nî, 26éndé yãŋgâ nëë, úlú ärä nî ẽshẽ ká Ĩgrígĩ, ĩshíí äkã ëté äꞌbã Súrĩyã äpá bẽdé úgú ë dírí ëyí Fõnísĩyã, ĩshíí éndé yãŋgâ õjõ rãjã ãkpã nẽ bï Yézũ níí, õgó röyó nî ẽshẽ jũjũ gẽsẽ éndé ŋgá áyä nẽ.
27Yézũ lĕmë bï éndé yãŋgâ ãꞌdã, “Kpéé nëë, áꞌbä kõtó nî öshó ũŋgú níí ükpú, ká ádá dĩ gëné nõshó ká kõtó bï könö7:27 Gëné nõshó ká kõtó bï könö: Ílĩ ádá yăkã ãꞌdã, kõtó nî nëë, ïgï nî Yũwúdũ nî gĩ, ĩshíí könö nî gĩ nëë, ïgï nî ndäkpá ë ꞌdéé, käzá Yũwúdũ nî gĩ ní kã. nî gĩ nëë, õzõ ꞌdĩ.”
28Ĩshíí éndé yãŋgâ ãꞌdã, “Dú yää, Bẽbé ärä ägá ë ŋgâ nî räyä ádá, ĩshíí kpíí kãtâ ŋgâ kã nëë, könö nî gĩ ätá yöshó ëshé ká nõshó í ꞌdéé, kä röŋõ ëshé ãkpã kõtó nî gĩ kã.”
29Yézũ ĭpï ãꞌdã, “Ká ádá gõzõ ádá í ꞌdéé, kípï kápá õgõ ádá í ŋgá ámá kã nëë, mä ndĩyí ká ŋgá úmü nëë, ánjä mömõ, mögó röyó nî méshë jũjũ gẽsẽ éndé ŋgá áyä ĩ mïshí.”
30Ká löwó ë ꞌdéé, éndé yãŋgâ kãnjã mömõ ã kã nëë, õkõ gẽsẽ éndé ŋgá áyä nẽ ĩndí ãꞌbã bũbũ, ĩshíí röyó nî ãŋã ẽshẽ áyä nî ĩshí.
Yézũ ãḷã ŋbïḷí ă yõgó ádá
31Ẽshẽ bïyí ë ŋgâ nëë, Yézũ ãꞌbã mbẽré Táyĩrĩ ãꞌdá, õjõ rõtó ãnjã mbẽré Sĩdónõ, ĩshíí ãnjã Kãpá Jẽlílĩ. Õjõ ãnjã ꞌbáká ãpá dãꞌbã úgú ë ꞌdéé, kä yädã äpá ẽꞌdẽ nî Dẽkãpólĩsĩ ã kã.7:31 Dẽkãpólĩsĩ: Ïgï nî kpú mbẽré, ïgï mbẽré yãŋgâ nëë, ä dĩ gĩgí ájã ẽshẽ Kãpá Jẽlílĩ, ĩshíí sãrã nëë, ïgï kpú mbẽré ká Ĩgrígĩ nî gĩ.32Ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ kă yõ kã nëë, ëné bẽdé újũ ë öjó ẽꞌdẽ bï ëtê, ĩshíí mbímbí nî õgó ádá gõzõ ꞌdĩ, ĩshíí lĕmë lëmë nẽ gõzõ ꞌdĩ, ĩshíí ndäkpá räjã ãkpã ëpë ïgï bï Yézũ níí, ũsú ḷẽké nẽ ãpá áyä nî.
33Yézũ õjõ ĕꞌdë újũ yãŋgâ ẽshẽ kõkõ ärä gẽḷé ndäkpá nî ãpá gõlõ, ĩshíí ũkú ũŋũ ḷẽké nẽ ãpá ílĩ mbímbí nî, ĩshíí õjõ ũꞌbũ sásá, ĩshíí ãtã ãpá ká njänjä nî. 34Yézũ õjõ õkõ ãpá mümü örö, ĩshíí õjõ ũsú shẽshẽ lépẽ nẽ, ĩshíí ãꞌdã, “Áfãsã,” ĩshíí ílĩ ëyí ãꞌdã, “Ájá.” 35Tämá gẽyẽ ãtâ nëë, mbímbí újũ yãŋgâ õjõ lãjá, ĩshíí njänjä nî ă lëmë ádá gräjá nî.
36Ĩshíí Yézũ lĕmë gónjó nî bï ïgï níí, äꞌbã glëmẽ ádá ũŋgú í ꞌdéé, gãḷã ärä nẽ kã bï bẽdé ndákpã ë ãꞌdá. Ĩshíí nëë, Yézũ ká úgú tírí ă lëmë bï ndäkpá ãꞌdã, äꞌbã glëmẽ ádá ärä nẽ bï ndäkpá ãꞌdá, ĩshíí ádá yãŋgâ ãꞌbã ndäkpá ä lëmẽ ádá äpá ká ádá ärä nî änjã góḷô kpõrõ. 37Ĩshíí ãkpã ndäkpá nî tírí ũjú nẽ ãpá ká Yézŭ, ĩshíí äꞌdã, “Ëté ãḷã ũŋgú nî gĩ tírí gõzõ nî. Ãḷã ŋbïḷí gĩ, ĩshíí ä yögó ádá, ĩshíí ndäkpá ë ꞌdéé, klëmẽ ádá ꞌdĩ kã, ä lëmẽ ádá gräjá nî.”
8Yézũ ĩjĩ nõshó bï sösö álĩfĩ ndäkpá
1Ká bẽdé úgú ë nëë, gẽḷé ndäkpá lövõ äpá gbõgbõ ärä Yézŭ, ĩshíí bẽdé ũŋgú ë ká ádá gïjĩ bï ïgï níí, öshó nëë, ãzá ní. Ãtâsh kã nëë, Yézũ ădä yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ĩshíí lĕmë bï ïgï ãꞌdã, 2“Ãŋã mümü ndäkpá yăkã ă yãḷã ámä, ká ádá mãḷã tötö ꞌbíꞌbí ká ŋgá ïgï, ĩshíí jéé öshó ũŋgú ꞌdĩ. 3Ká ádá ꞌdéé, mãꞌbã ïgï níí, änjã ká gõgõ ãtâ ŋgâ yää, ä ndröŋõ í nẽ bũbũ, ká ádá kpötó ă ndãzá áyä ïgï ní, ká ádá öjó ëshé gŏlö úgú.”
4Ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ Yézũ ïpĩ bï ëté äꞌdã, “ꞌBákétâ ägá mă ãkpã úgú, mă ndẽshé ꞌdë ká nõshó nî ꞌdéé, kă ndãsá gẽḷé jũjũ ndäkpá yăkã kã?”
5Yézũ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Jũjũ kpäꞌbäkä nî ãŋgá áyä ïgí ãyá ꞌdë?”
Ïpĩ äꞌdã, “Sálã lẽmbẽ rŏmó kpäꞌbäkä.”
6Bïyí ëyí nëë, Yézũ lĕmë bï ndäkpá nî níí, äꞌdá bũbũ, ĩshíí õjõ ẽŋgẽ sálã lẽmbẽ rŏmó kpäꞌbäkä nî, ĩshíí rĩkí ílĩ ïgï, ĩshíí lõyó Mbájá ãpá ẽꞌdẽ. Õjõ ẽŋgẽ kpäꞌbäkä nî bï yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ĩshíí öjó öŋó bï ndäkpá nî. 7Ĩshíí ãŋgá yõmó grëkẽ õgõ Yézũ nî ꞌbrĭzí kézé, ĩshíí õgõ ꞌdĩ, Yézũ õjõ lõyó Mbájá ãpá ẽꞌdẽ, õjõ ẽŋgẽ bï yõmó grëkẽ õgõ nẽ níí, öŋó bï ndäkpá nî. 8Ndäkpá nî tírí öjó öshó ũŋgú, ĩshíí ükpú. Bïyí göshó ũŋgú nî nëë, yõmó grëkẽ õgõ nî öjó övõ sõkpõ nõshó í ꞌdéé, kãꞌdá bũbũ ã kã, ĩshíí ẽḷé sálã lẽmbẽ rŏmó zõḷõ túrú, túrú. 9Glŏvö ndäkpá í ꞌdéé, köshó ũŋgú nî kã nëë, jũjũ ïgï tírí sösö álĩfĩ (4,000) ŋgãŋgá.
Bïyí ë ꞌdéé köshó ũŋgú nî kïshí nëë, Yézũ ãꞌbã ïgï ĩshíí änjă. 10Bïyí ëyí tá gãã ãtâ nëë, Yézũ õjõ ĩnĩ ãpá ílĩ fãlúkũ nî ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ĩshíí öjó änjã dãꞌbã úgú ë Dãlãmãnútã.
Kïꞌdí ẽshẽ mümü örö
11Bïyí ëyí nëë, Fãrísĩ nî gĩ öjó, ĩshíí ä yüjũ ílĩ ãkpã Yézŭ, ä yëbẽ ádá gödó ëté nẽ. Üjũ ëté ká ádá ë níí, ãḷã kïꞌdí bï ëpë ïgï ẽshẽ mümü örö. 12Yézũ õjõ ũsú shẽshẽ lépẽ nẽ, ĩshíí ãꞌdã, “Kõtó ë tûyâ ká úgú tírí ä yüjũ ádá ë níí äḷã kïꞌdí, ĩshíí lëyé bï ëpë ïgï nëë, ká ádá ŋgã? Mä lëmë räyä ádá bï ïgî, bẽdé lëyé ë ꞌdéé, kä ndäḷã bï ïgí nëë, ãzá ní.” 13Bïyí ëyí nëë, Yézũ õjõ ãꞌbã Fãrísĩ nî gĩ ãꞌdá, ĩshíí ĩnĩ ãpá ílĩ fãlúkũ nî, ĩshíí õjõ ĩshí kãpá nî ãpá ägã.
Mégbé ärä ïgí méshé ká grödó ũŋgú ë sóló kă ẽꞌdẽ ã kã
14Yõmó grëkẽ õgõ Yézũ ïḷí ádá gëŋgẽ kpäꞌbäkä gẽḷé nî ïshí, ĩshíí ãꞌdá áyä ïgï tá ꞌbälã kpäꞌbäkä. 15Yézũ õjõ ẽꞌdé ïgï ãꞌdã, “Májá mümü ïgî, ĩshíí níí, mégbẽ ká ärä ïgî, méshé ká óꞌbó ká Fãrísĩ8:15 Óꞌbó ká Fãrísĩ nî gĩ ĩshíí Hẽródõsõ: Ílĩ ëyí ãꞌdã, grödó ũŋgú ká Fãrísĩ nî gĩ ĩshíí Hẽródõsõ nëë, ëté nî sóló. Róꞌdö wárãgã ká Mãtéyõ 16:12. nî gĩ, ĩshíí Hẽródõsõ.”
16Ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nî öjó ä lëmẽ ádá ötó kõkõ ärä ëpë ïgï äꞌdã, “Lĕmë ãtâ ŋgâ ká ádá ë ꞌdéé, mẽŋgẽ kpäꞌbäkä nî gĩ ꞌdĩ kã?”
17Ĩshíí nëë, Yézũ õkõ ádá ë ꞌdéé, kä lëmẽ äpá ẽꞌdẽ ã kã ãná ĩshí, ĩshíí õjõ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Dũrũ ë ꞌdéé, má lëmë ádá mápá ká ádá ë ꞌdéé, méŋgẽ kpäꞌbäkä nî ꞌdĩ kã ká ádá ŋgã? Mógó ílĩ ëyí máná ꞌdĩ? Shẽshẽ lépẽ ïgí lũtú nẽ? 18Dú mümü ïgí ă ẽꞌdẽ ĩshíí nëë, mókõ úgú ꞌdĩ? Ĩshíí dú mbímbí ïgí ă ẽꞌdẽ, ĩshíí nëë, mógó ádá ẽꞌdẽ ꞌdĩ? Ĩshíí jũjũ ïgí ă ẽꞌdẽ ĩshíí míŋí ádá ꞌdĩ? 19Ãzá míŋí ꞌdé, ká löwó ë ꞌdéé, mrïkí ílĩ sálã kpäꞌbäkä nî ꞌdéé, mëné bï ïgí ĩshíí ꞌdéé, móŋó bï sálã álĩfĩ (5,000) ndäkpá nî kã nëë, jũjũ zõḷõ ë ꞌdéé, móvõ ká sõkpõ nõshó nî méshé bïyí ïgï ã kã nëë, ãyá ꞌdë?”
Öjó ïpĩ äꞌdã, “Kpú lẽmbẽ rŏmó.”
20“Ĩshíí ká löwó ë méŋgë bï ïgí sálã lẽmbẽ rŏmó kpäꞌbäkä nî níí, móŋó bï sösö álĩfĩ (4,000) ndäkpá nî kã nëë, jũjũ zõḷõ ë ꞌdéé, móvõ ká sõkpõ nõshó nî méshé bïyí ïgï ã kã nëë, ãyá ꞌdë?”
Ïpĩ äꞌdã, “Sálã lẽmbẽ rŏmó.”
21Yézũ lĕmë ãꞌdã, “Ádá yăkã mógó ílĩ ëyí máná dóꞌbó ꞌdĩ?”
Yézũ ãjá mümü bẽdé bẽbé túꞌdú ë ãpá Bẽtsídã
22Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ öjó äpá bẽdé úgú ë dírí ëyí Bẽtsídã, ĩshíí slãgã ŋgãŋgá ë ëꞌdẽ bẽdé bẽbé túꞌdú ë öjó ẽꞌdẽ bï ëtê, ĩshíí öwõ ëshé áyä nî níí ãtã ëtê. 23Ãtâsh kã nëë, Yézũ rũkú ḷẽké bẽbé túꞌdú nî, ĩshíí ĕꞌdë ëté ẽshẽ ílĩ mbẽré nî ãpá gẽsé úgú. Ĩshíí Yézũ ũꞌbũ sásá ãpá ká lãkã mümü nî, ĩshíí ũsú ḷẽké nẽ ãpá ká mümü újũ yãŋgâ, ĩshíí ũjũ ëté ãꞌdã, “ꞌBákétâ á rãꞌbá úgú?”
24Ĩshíí újũ yãŋgâ rãꞌbá úgú õtõ gbõgbõ ärä nẽ ĩshíí ãꞌdã, “Dú mä yõkõ ndäkpá, övó ãyá kpïkpï, ĩshíí ä löwó ndländá nî.”
25Tá tówó Yézũ õjõ ũsú ḷẽké nẽ ãpá mümü nî, ĩshíí ẽshẽ bïyí ëyí nëë, mümü nî õjõ lãjá gõzõ, ĩshíí ă rãꞌbá úgú, ĩshíí ă yõkõ ũŋgú nî gĩ tírí gräjá nî.26Yézũ lĕmë bï ëté ãꞌdã, “Ágä zãrã ĩshíí níí, ánjä mömõ áꞌbä götó ílĩ mbẽré nî ãꞌdá.”
Pítãrã ĩyí Yézũ nî Krĭstõ
(Mãtéyõ 16:13-20; Lúkã 9:18-21)
27Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ, änjã äpá ká mbẽré í gĩ ꞌdéé, kötó ꞌbáká gbõgbõ úgú ë Sĩzãríyã Fĩlípĩyã kã, ĩshíí ká löwó ë kä yänjã nî kã nëë, Yézũ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Ndäkpá nî ä yïyí ámä nî ꞌbî?”
28Ĩshíí ïpĩ ãꞌdã, “Slãgã ndäkpá ë ä yïyí, úmü nî Jónõ bẽbé gïjĩ bãtézmã bï ndäkpá nî kã. Ĩshíí slãgã ë ä yïyí, úmü nî kéné ádá ká Mbájá ꞌdéé, dírí nî Ẽlíyã kã, ĩshíí slãgã ë ä yïyí, úmü nî ꞌbälã ẽshẽ ká kéné ádá nî gĩ.”
29Ĩshíí Yézũ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Ĩshíí nëë, mëŋgá ïgí má ndĩyí ámä nî ꞌbî?”
Ĩshíí Pítãrã ĭpï ãꞌdã, “Úmü nî Krĭstŏ.”8:29 Krĭstõ: Krĭstõ nî dírí ílĩ ëyí ãꞌdã, ndákpã ë ꞌdéé, Mbájá kĩshí ëté níí, kãꞌdá góvó ŋgérë nî kã, Ndákpã í ꞌdéé, Mbájá kĩshí ëté ã kã, ká lëmë Ĩgrígĩ nëë, ílĩ ëyí ãꞌdã Krĭstŏ, ĩshíí ká lëmë Íbrũ nëë, ílĩ ëyí ãꞌdã Mẽsáyã.
30Ĩshíí Yézũ ẽꞌdé ïgï ãꞌdã, máꞌbã gänjã glëmẽ ádá yãŋgâ bï bẽdé ndákpã ë ãꞌdá.
Yézũ ẽnjẽ ádá ïrí ŋgá áyä nẽ
(Mãtéyõ 16:21-28; Lúkã 9:22-27)
31Bïyí ëyí nëë, Yézũ ĕndë grödó yõmó grëkẽ õgõ nẽ ãꞌdã, Kópõ ndákpã nëë, ãŋgá áyä nî dĩ gökõ gẽḷé ḷóḷö. Ĩshíí kprãshã ndäkpá ká Yũwúdũ nî, ĩshíí kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájä, ãcá õgbó ká yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá därä ïgï tírí ä ndänã ádá ŋgá áyä nî, ĩshíí ä ndüfũ ëtê, ĩshíí bïyí ëyí ká tötö ꞌbíꞌbí nëë, ă ndãŋã ẽshẽ jũjũ öꞌdö nẽ. 32Ĩshíí lĕmë ádá nî bï ïgï tämá wăsá ãtâ, ĩshíí Pítãrã õjõ ĕꞌdë Yézũ ãpá gõlõ, ĩshíí lĕmë ãpá áyä nî ĩyí, ãꞌbã glëmẽ ádá ãtâ ŋgâ ãꞌdá.
33Ĩshíí nëë, Yézũ ĭpï ärä nẽ ãpá ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ĩshíí lĕmë ãpá ká Pítãrã ãꞌdã, “Áŋä éshë ámá yää, Shẽtánã, ká ádá ádá ë kä ílĩ jũjũ î kã nëë, ádá ká jájá ndákpã, ãzá ãyá ádá ká Mbájá ní.”
34Yézũ õjõ ădä glŏvö ndäkpá nî, ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ ãpá áyä nẽ, ĩshíí lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “ꞌDéé ndákpã ă yẽbẽ ádá grëkẽ õgõ mâ yää, ãŋgá áyä nî dĩ gëné krŏshõ8:34 Krŏshõ: Góvó ŋgérë ká yõmó Rómã nî ĩshíí shẽŋgẽ ë ꞌdéé, kä ũmbũ ärä nî kã ä yüfũ ndäkpá nî ká gämbá ïgï äpá ká krŏshõ ë ꞌdéé, käḷã këshé ká kpïkpï kã, ká ádá ë níí, ïlí wóô ká nõwõ ëyí äpá ká krŏshõ nî. ŋgá áyä nẽ, ĩshíí níí ãꞌdá kánjá nî, ká ádá ë níí ḷóḷö nî õkõ ëpẽ, ĩshíí níí õjõ rẽkẽ õgõ mâ. 35Ká ádá ndákpã ë kă yẽbẽ ádá gëgbẽ ká áshá í ŋgá áyä nẽ kã nëë, ă yõkõ ꞌdĩ. Ĩshíí nëë, ndákpã ë ꞌdéé, kẽbẽ ádá glïgbĩ áshá ŋgá áyä nẽ, ká ádá ärä mâ, ĩshíí Kélẽ ádá nî kã nëë, ă ndõkõ nî. 36Ĩshíí nëë, ꞌdéé ndákpã õkõ nẽnẽ jũjũ bũbũ ã tírí, ĩshíí ꞌdéé, ãḷã lïlí ärä nẽ õsó ĩshí yää, ă ndõkõ ŋgã ẽshẽ ẽꞌdẽ? 37Wãlã ă ndãḷã ŋgã níí, kă ndlŭwü lïlí ärä nẽ kãpá dĩtí ëyí ã kã?
38Tá ndákpã ꞌdéé, kă ndãḷã ndéné ärä mâ, ãcá õbó ká ndéné ádá í ꞌdéé mä rõdó nî kã, ẽshẽ kõkõ ärä kõtó ë tûyâ kã ꞌdéé, kä yäḷã õrõ, ĩshíí kä yäḷã glösĩꞌdí ũŋgú nî kã nëë, Kópõ ndákpã ă ndãḷã ndéné ärä nî ká úgú ë ꞌdéé, ëté kă ndõjõ ká góvó ónjó ká Bẽbé nẽ, ãcá õgbó ká glözö grõnõ nî gĩ kã.”
91Ĩshíí Yézũ õjõ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mä lëmë bï ïgí räyä ádá nëë, slãgã ndäkpá ë, ëshé áyä ïgí ꞌdéé, kërútú käꞌbã dĩ úgú â kã nëë, ä ndökõ mömö ŋgérë ká Mbájá ꞌdéé, kă ndõjó ká góvó ónjó nî kã, ĩshíí úgú ë ä ndïlí nî.”
Yézũ ä lëmẽ ádá ká Mõzë ĩshíí Ẽlíyã
(Mãtéyõ 17:1-13; Lúkã 9:28-36)
2Bïyí sálã lẽmbẽ ꞌbälã ꞌbíꞌbí nëë, Yézũ õjõ ẽŋgẽ Pítãrã ĩshíí Jémĩsĭ, ĩshíí Jónŏ, ĩshíí änjã ká ŋgá ïgï äŋá jũjũ góvó ãŋbã, ĩshíí äꞌdá yõ kínärä ëpë ïgï. Ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, kä yökõ käpá ká Yézũ kã nëë, gbõgbõ Yézũ õjõ ĭpï ärä nẽ ãsá ãꞌbã dĩ mümü ïgï. 3Ĩshíí tẽndẽ í ká Yézũ õjõ ũŋũ fúú, ĩshíí ă yãná í nẽ. Ũŋũ õtõ ká ũŋgú ë ꞌdéé, ndäkpá ë kä jũjũ bũbũ ã, kä ndäḷã nî kã ĩshí. 4Ĩshíí ökõ rŏmó ndäkpá ä lëmẽ ádá ká Yézŭ, ïgï nî Ẽlíyă, ĩshíí Mõzë.
5Ĩshíí Pítãrã lĕmë bï Yézũ ãꞌdã, “Yää, Bẽbé grödó ndäkpá nî, ë kã nî gõzõ ũŋgú ká ádá ärä ägá níí, mãꞌdá mãꞌbã dĩ úgú â. Ãtâsh yää, mă ndãḷã tötö dĩ lïlí, ꞌbälã ká ádá ärä î, ĩshíí ꞌbälã ká ádá ärä Mõzë, ĩshíí ꞌbälã ká ádá ärä Ẽlíyă.” 6Ĩshíí bă ëté Pítãrã õgó ílĩ ádá í ꞌdéé, ëpẽ kă lëmë nî kã ãná ꞌdĩ. Ká ádá ëtê, ĩshíí klõpõ nẽ nëë, mbãwã nî õtõ áyä ïgï ĩshí.
7Ĩshíí krõkó õjõ ŭkü ïgï, ĩshíí lëmë ĩyí ẽshẽ ílĩ krõkó nî ãꞌdã, “Ë kã nî Gẽsẽ újũ ámá ꞌdéé, máḷä ádá ärä nî kã, ĩshíí ꞌdéé, shẽshẽ lépẽ mâ kẽlẽ ãpá áyä nî góvó ã kã, mógó ádá áyä nî.”
8Ĩshíí tá gẽyẽ ãtâ dë ꞌdéé, kökõ úgú kötó gbõgbõ ärä ëpë ïgï nëë, ökõ ndákpã ꞌbälã ãtâ ꞌdĩ, ĩshíí nëë, ökõ tá Yézũ ká gbõgbõ ärä ëpë ïgï.
9Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, kä lüsú këshé jũjũ ãŋbã nî nëë, Yézũ lĕmë bï ïgï gónjó nî níí, äꞌbã glëmẽ ádá ũŋgú í ꞌdéé, ïgï kökõ ã kã bï bẽdé ndákpã ë ãꞌdá, ĩgí ká úgú ë Kópõ ndákpã kă ndãŋã ẽshẽ jũjũ öꞌdö nẽ. 10Ĩshíí öjó äꞌbã ádá yãŋgâ äꞌbã tá kõkõ ärä ëpë ïgï, ĩshíí äꞌdá dĩ güjũ ílĩ ärä ëpë ïgï dïyí, kútú ádá gäŋá ëshé jũjũ öꞌdö nî ílĩ ëyí ãꞌdã ŋgã?
11Ĩshíí öjó üjũ Yézũ äꞌdã, “Yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá äꞌdã, kpéé nëë, Ẽlíyã ká ndõjõ nî nëë, ká ádá ŋgã?”
12Ĩshíí Yézũ õjõ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Dú kpéé nëë, Ẽlíyã ká ndõjõ nî, ká ádá gräshá ũŋgú nî gĩ tírí níí, äꞌdá glözö nî. Ĩshíí dũrũ ë ꞌdéé, kröndó käꞌbã ílĩ wárãgã ká Mbájá kïyí, Kópõ ndákpã, ä ndḷöḷõ ëtê, ĩshíí ä ndänã ëté ã kã nëë, ká ádá ŋgã? 13Mä lëmë bï ïgí nëë, Ẽlíyã õjõ nẽ ĩshí,9:13 Ẽlíyã õjõ nẽ ĩshí: Ká úgú ë ꞌdéé, Yézũ klĕmë ádá ãpá ká ádá ärä Ẽlíyã ãpá dĩ úgú â kã nëë, ílĩ ëyí ãꞌdã, ëté ă lëmë ádá nî ãpá ká ádá ärä Jónõ bẽbé gïjĩ bãtézmã bï ndäkpá nî kã. Róꞌdö Kélẽ ádá ká Márkõ 1:1-9; 6:14-29. ĩshíí äḷã ũŋgú ë tírí ꞌdéé, kä yëbẽ ádá gäḷã äpá áyä nî ã kã ïshí, ĩshíí äḷã tá ãyá ë ꞌdéé, kröndó käpá ká ádá ärä nî kã.”
Yézũ rãjá nõwõ ẽshẽ ká bẽdé gẽsẽ újũ ë
(Mãtéyõ 17:14-20; Lúkã 9:37-43)
14Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ ĩshíí tötö yõmó grëkẽ õgõ nẽ, klüwũ köjó äpá ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ kã nëë, ökõ gẽḷé ndäkpá lövõ äꞌbã gbõgbõ ärä ïgï, ĩshíí yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá äꞌdá dĩ gëmé ärä ëpë ïgï ká ŋgá ïgï. 15Ĩshíí tá dë ꞌdéé, ndäkpá nî kökõ Yézũ kã nëë, ãkpã ïgï tírí ũjú nẽ, ĩshíí lülũ änjã dĩ gümú ëtê.
16Ĩshíí Yézũ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Má yẽmé ärä ïgí mápá ká ádá ŋgã?”
17Ĩshíí bẽdé újũ ë ẽshẽ kõkõ ärä ïgï ĭpï ãꞌdã, “Bẽbé grödó ndäkpá nî, mëné gẽsẽ újũ ámá mójö ẽꞌdẽ bï úmü, ĩshíí röyó ká jũjũ nî, ĩshíí ãꞌbã ëté níí, lĕmë lëmë nẽ ꞌdĩ. 18Ĩshíí ká slãgã úgú ë ꞌdéé, röyó nî õjõ ãpá áyä nî yää, ă yẽné ëté dẽlé bũbũ, ĩshíí kõfõ ă yĩgí ẽshẽ ãkpã nî, ĩshíí ă yẽshé ílĩ shẽshẽ nẽ. Ĩshíí gbõgbõ nî ă yãꞌdá gégbë nî ãtâ. Ĩshíí mlémë bï yõmó grëkẽ õgõ î ká ádá ë níí, ögó röyó nî ëshé jũjũ nî, ĩshíí nëë, bă kpötó ãzá áyä ïgï ká ádá gögó ëté ní.”
19Ĩshíí Yézũ õjõ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Ïgí yää, yõmó ë tûyâ ꞌdéé, bă míyí mápá ká ádá ká Mbájá ꞌdĩ kã. Mä ndãꞌdá ká ŋgá ïgí ĩgí ká úgú ë ꞌdë, níí úgú ë míyí mápá ámâ? Méné gẽsẽ újũ nî mójó ẽꞌdẽ bï ámä.”
20Ĩshíí öjó ëné gẽsẽ újũ nî öjó ẽꞌdẽ bï ëtê. Ĩshíí ká löwó ë kõtó röyó nî kökõ Yézũ kã nëë, öjó ëlé gẽsẽ újũ nî gẽyẽ bũbũ, ĩshíí gẽsẽ újũ nî ă ḷũkú ärä nẽ õtõ bũbũ nî, ĩshíí kõfõ ă yĩgí ẽshẽ ãkpã nî.
21Ĩshíí Yézũ ũjũ bẽbé gẽsẽ újũ nî ãꞌdã, “Ũŋgú yăkã, ãꞌdá dĩ gäḷã ëté ká tãgã ëyí nẽ?”
Ĩshíí õjõ ĭpï bï ëté ãꞌdã, “Ẽshẽ ká gẽsẽ ärä nî. 22Ãꞌdá dĩ gëlé ëté cócö ãpá ílĩ õshõ, ĩshíí ãpá ílĩ ũyũ, ká ádá güfũ ëté nẽ, ĩshíí nëë, ꞌdéé kpötó káŋgá áyä ĩ ĩshí yää, ókö ãŋã mümü ägâ, ĩshíí níí, áḷä lõmó áyä ĩ bï ägâ.”
23Yézũ ũjũ ëté ãꞌdã, “Dũrũ ë ꞌdéé, kíyí, ‘ꞌDéé kpötó káŋgá ámá níí, mlöló nõwõ nî méshë ká gẽsẽ újũ ŋgá áyä ĩ kã nëë,’ ká ádá ŋgã? Ká ádá tá ndákpã ë ꞌdéé, kĩyí ãpá ká Mbájá ĩshí yää, bẽdé ũŋgú ë ꞌdéé, kă ndãjá ëté ã kã nëë, ă ndãzá ní.”
24Ĩshíí tá gẽyẽ ãtâ nëë, bẽbé gẽsẽ újũ nî ĭpï bï ëté ká kôwó ãꞌdã, “Ámä mïyí mäpá ká Mbájá mïshí, áná ámä níí, mïyí mäpá áyä nî góvó.”
25Ĩshíí ká löwó ë Yézũ kõkõ ꞌdéé, gẽḷé ndäkpá kä lülũ döjó ká ádá gökõ ũŋgú ë ꞌdéé, kãḷã ärä nẽ kã nëë, õjõ ãŋgã ãpá ká röyó nî ãꞌdã, “Úmü gŏsĩꞌdí röyó ã ꞌdéé, káḷä gẽsẽ újũ yăkã ꞌdéé, bă kõgó ádá, wãlã klĕmë lëmë nẽ ꞌdĩ kã, mä lëmë bï úmü gónjó nî níí, ígí éshë jũjũ nî, ĩshíí níí áꞌbä göjõ ápá jũjũ nî tówó ãꞌdá.”
26Ĩshíí röyó nî ãsá kôwó, ĩshíí õjõ ãḷã gẽsẽ újũ nî ă rãyã nî ká ónjó, ĩshíí õjõ ĩgí ẽshẽ áyä nî. Gẽsẽ újũ nî õvó ãyá ũŋgú ë ëté kĩlĩ nẽ, ĩshíí gẽḷé ndäkpá äꞌdã, “Ëté ĩlĩ ĩshí.” 27Ĩshíí nëë, Yézũ õjõ rũkú ḷẽké nî, ĩshíí ĕꞌdë ëté ãpá örõ, ĩshíí õjõ ẽrútú.
28Ĩshíí bïyí ëyí nëë, ká úgú ë ꞌdéé, Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ, köjó käpá ílĩ kólõ nî kínärä ëpë ïgï ïshí ã kã nëë, öjó üjũ Yézũ äꞌdã, “Ónjó ká ádá gögó röyó yãŋgâ ẽshẽ jũjũ nî, ãzá áyä ägá ní, ká ádá ŋgã?”
29Yézũ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Ä yögó úlú röyó ë kãtâ ŋgâ kã ëshé jũjũ ndäkpá nî ká gräjã ãkpã bï Mbájä.”
Yézũ lĕmë ádá ãpá ká ádá ïrí ŋgá áyä nẽ
(Mãtéyõ 17:22-23; Lúkã 9:43-45)
30Ĩshíí öjó äŋá ëshé dĩ úgú ãsh, ĩshíí ötó dãꞌbã úgú ë Jẽlílĩ, ĩshíí Yézũ ẽbẽ ádá ë níí, ndäkpá ökõ dĩ ë ꞌdéé, ëpë ïgï kä ẽꞌdẽ ã kã ꞌdĩ, 31ká ádá ãꞌdá dĩ grödó yõmó grëkẽ õgõ nẽ. Ĩshíí õjõ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Ä ndöwó gõmbõ ärä Kópõ ndákpã bï ndäkpá, ĩshíí ä ndüfũ ëtê, ĩshíí bïyí tötö ꞌbíꞌbí nëë, ă ndãŋã örõ ẽshẽ jũjũ öꞌdö nẽ.” 32Ĩshíí nëë, bă ögó ílĩ ádá ŋgá áyä nî äná ꞌdĩ, ĩshíí nëë, mbãwã ãḷã ïgï, ká ádá güjũ ëté níí, lĕmë ílĩ ëyí bï ëpë ïgï ĩshí.
ꞌBí káꞌdá góvó ndákpã nî?
33Öjó räyá äpá mbẽré Kãfãrnúmũ, ĩshíí ká löwó ë ïgï kä mömõ ã kã nëë, Yézũ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Máꞌdá dĩ gëmé ärä ïgí ká ádá ŋgã, ká löwó ë ꞌdéé, mă yõjó nî kã?” 34Ĩshíí nëë, räná gbígbï ãtâ, ká ádá ká löwó ë ꞌdéé, kä yöjó nî kã nëë, äꞌdá dĩ gëmé ärä ëpë ïgï, ká ádá gökõ nî nëë, kútú ꞌbí káꞌdá góvó ndákpã nî ãpá kõkõ ärä ëpë ïgï yä.
35Yézũ ãꞌdá bũbũ, ĩshíí õjõ ădä kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ, ĩshíí lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “ꞌDéé ndákpã ká yẽbẽ ádá gäꞌdá góvó nî õtõ ká klõpõ nẽ yää, ãŋgá áyä nî dĩ gäsá klõpõ nẽ, ãpá ká góvó ũŋgú õtõ áyä nẽ, ĩshíí níí, ãꞌdá bõrõ bï klõpõ nẽ tírí.”
36Ĩshíí Yézũ õjõ ẽné gẽsẽ lĩtí, ĩshíí ũsú ëté ãpá dĩ mümü ëpë ïgï, ĩshíí ẽné ëté ãpá ḷẽké nẽ, ĩshíí lĕmë bï ïgï ãꞌdã, 37“Tá ndákpã ë ꞌdéé, kă ndũmú ꞌbälã ẽshẽ ká kõtó yăkã ká dírí mâ kã nëë, ă yũmú nî ámä, ĩshíí ndákpã ë ꞌdéé, kă ndũmú ámá kã nëë, bă ãzá ă yũmú ámä ní ĩshíí nëë, ă yũmú nî Bẽbé mâ, ágbë ꞌdéé kõpó ámä kã.”
Ndákpã ë kĩŋí gŏsĩꞌdí ádá ãpá áyä ägá ꞌdĩ kã ëté ndákpã áyä ägâ
38Ĩshíí Jónõ õjõ lĕmë ãꞌdã, “Yää Bẽbé grödó ndäkpá nî, mõkõ bẽdé ndákpã ë, ãꞌdá dĩ gögó kõtó röyó ẽshẽ jũjũ ndäkpá ká dírí î, ĩshíí ëté ndákpã ãsh bă ãzá ẽshẽ áyä ägá ní. Ãtâsh yää, mlĕmë bï ëté níí, rũtú ẽshẽ ẽꞌdẽ, ká ádá ëté ãzá ẽshẽ áyä ägá ní.”
39Ĩshíí Yézũ õjõ ĭpï bï ëté ãꞌdã, “Máꞌbã grütú ëté ãꞌdá. Ká ádá ndákpã ë ꞌdéé, kă yãḷã kïꞌdí ká dírí mâ kã nëë, ă yĩŋí ádá glëmẽ glösĩꞌdí ádá ãpá ámá gẽyẽ ꞌdĩ. 40Ká ádá ndákpã ë ꞌdéé, ádá kãzá áyä nî ãpá áyä ägá ní kã nëë, ëté nî ndákpã áyä ägâ. 41Ĩshíí mä lëmë bï ïgí räyä ádá nëë, tá ndákpã ë ꞌdéé, kă ndẽné kḷêꞌdé ũyũ bï ïgí ká dírí mâ, ká ádá ë ꞌdéé, ïgí nî ndäkpá ká Krĭstõ kã nëë, ëté ndákpã ãsh ă ndõkõ nẽnẽ õgõ ëyî.”
Gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú
42“Ĩshíí ꞌdéé ndákpã ăŋbä ꞌbälã ẽshẽ ká brĭzí kõtó yăkã ꞌdéé, kïyí äpá ámá kã, ká ádá ë níí, ãḷã gŏsĩꞌdí ũŋgú yää, gõzõ nî nëë, ḷöŋgõ góvó ãŋbã äpá óꞌdõ ëté ndákpã ãsh ĩshíí níí, ëlé ëté ẽꞌdẽ äpá ílĩ góvó ũyũ. 43Ĩshíí ꞌdéé, ḷẽké î ká yãḷã úmü níí, á yãḷã gŏsĩꞌdí ũŋgú yää, ágä ëté éshë ẽꞌdẽ. Ká ádá ă ndãꞌdá gõzõ ũŋgú ká ádá ärä î, ká ádá gõzõ nî nëë, dĩ gänjã ká tóꞌbó ärä î, ãpá dĩ úgú ë ꞌdéé, dõŋbó áshá ëyí kă ndãzá ẽꞌdẽ ní kã, õtõ ká ë ꞌdéé, ká ndãnjã ká ḷẽké î rŏmó ãpá ílĩ õshõ ë ꞌdéé, kă yĩlĩ ꞌdĩ kã.9:43 Õshõ ë ꞌdéé, kă yĩlĩ ꞌdĩ kã: Ëté nî õshõ ë ꞌdéé, Mbájá kă ndãḷã nî ká ádá ë níí, ëpẽ rŭshü ndäkpá ë tírí ꞌdéé, känã kögó ádá áyä nẽ ẽꞌdẽ kã. Róꞌdö wárãgã Gïtĩ Ádá 20:7-15.44Ãpá dë ꞌdéé,
‘vóvó ŋgá áyä ïgï kä gbõgbõ ïgï kä yïlí ꞌdĩ kã,
ĩshíí góvó õshõ ëyí kă yĩlĩ tá ꞌdĩ kã.’9:44 Ĩzáyã 66:24
45Ĩshíí ꞌdéé lãgá î ká yãḷã úmü níí, áḷä gŏsĩꞌdí ũŋgú yää, ágä ëté éshẽ ẽꞌdẽ, ká ádá gõzõ nî nëë, dĩ gänjã ãpá dĩ áshá ë ꞌdéé, dõŋbó ëyí kãzá ẽꞌdẽ ní kã, ká tóꞌbó ärä î, õtõ ká ë ꞌdéé, ká ndãnjã ká rŏmó lãgá î ápá ílĩ õshõ ë ꞌdéé, bă õshõ ëyí kă yĩlĩ ꞌdĩ kã. 46Ãpá dë ꞌdéé,
‘vóvó ŋgá áyä ïgï kä gbõgbõ ïgï kä yïlí ꞌdĩ kã,
ĩshíí góvó õshõ ëyí kă yĩlĩ tá ꞌdĩ kã.’9:46 Ĩzáyã 66:24
47ꞌDéé mümü î ká yãḷã úmü níí, áḷä gŏsĩꞌdí ũŋgú yää, íshí ëté éshë ẽꞌdẽ, ká ádá gõzõ nî nëë, ánjä ílĩ mömö ŋgérë ká Mbájá ká mümü î ꞌbälã, õtõ ká ë ꞌdéé, ká ndãnjã ãpá ílĩ õshõ nî ká mümü î rŏmó ã kã, 48ãpá dë ꞌdéé,
‘vóvó ŋgá áyä ïgï kä gbõgbõ ïgï kä yïlí ꞌdĩ kã,
ĩshíí góvó õshõ ëyí kă yĩlĩ tá ꞌdĩ kã.’9:48 Ĩzáyã 66:24
49Ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ Yézũ tírí nëë, ä ndökõ ḷóḷö ĩshíí ä ndënjé ïgï ká õshõ tá ãyá gënjé röwö.
50Kõnó nî gõzõ ũŋgú, ĩshíí nëë, ꞌdéé gŏŋgö kõnó nî ũsú ẽshẽ ẽꞌdẽ ĩshí yää, á ndãḷã ãyá ꞌdë tówó níí, gŏŋgö ëyí klŭwü kõjõ ãpá ẽꞌdẽ ã kã? Ãtâsh yää, máꞌdá glözö nî ĩshíí níí, máꞌbã gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú mápá kõkõ ärä ïgí ãꞌdá.”
10Yézũ rõdó ndäkpá ãpá ká ádá gänã ärä
1Bïyí ëyí nëë, Yézũ ãŋã ẽshẽ dĩ úgú ãsh, ĩshíí ãnjã ãpá dãꞌbã úgú ë Jũdéyã, ĩshíí õjõ ĩshí ꞌDëꞌdë Úrdũnũ ãpá ägã. Ĩshíí tówó gẽḷé ndäkpá öjó äpá áyä nî, ĩshíí ă rõdó ïgï ãyá ë ká úgú tírí ã kã.
2Ĩshíí slãgã Fãrísĩ ë gĩ öjó äpá ká Yézŭ, ĩshíí ëbẽ ádá gödó ëté nẽ. Üjũ Yézũ äꞌdã, “ꞌDéé újũ ãnã ĩyí ömö nẽ10:2 Újũ ãnã ĩyí ömö nẽ: Yézũ lĕmë ádá ãpá ká ádá gröꞌbõ ärä ĩshíí gänã ärä ãpá ílĩ wárãgã Kélẽ ádá ká Mãtéyõ 5:31-32; Mãtéyõ 19:3-9; Lúkã 16:18. Ĩshíí Páwũlõ lĕmë ádá ãpá ká ádá gröꞌbõ ärä ĩshíí gänã ärä ãpá ílĩ 1 Kõréntĩyã 7:1-40. ãꞌdá yää, gäḷã ëyí ãtâ ŋgâ ă ndlãtá ãpá õgõ kĩyĩ ŋgá áyä ägâ?”
3Yézũ ĭpï ãꞌdã, “Gónjó ádá ë ꞌdéé, Mbájá kẽné bï Mõzë kã nëë, ĩyí ŋgã?”
4Ĩshíí ïpĩ äꞌdã, “Ádá í ꞌdéé, Mbájá kẽné bï Mõzë kã nëë, ĩyí ãŋgá újũ dĩ gëné wárãgã gänã ärä bï ĩyí ömö nẽ, ĩshíí níí ãꞌbã ëté ãnjă.”10:4 Dĩtrónõmĩ 24:1-4; Mãtéyõ 5:31
5Yézũ ĭpï ãꞌdã, “Mõzë rõndó bï ïgí gónjó ádá yãŋgâ ká ádá jũjũ ïgí ẽgbẽ nẽ, 6Ká ádá ká úgú gõcõ lãgá gübũ ũŋgú nî gĩ nëë, Mbájá ‘ũbũ újũ ĩshíí éndé.’10:6 Gõcõ Lãgá 1:277‘Ë kã nî dũrũ ë ꞌdéé, újũ kă ndãꞌbã bẽbé nẽ, ĩshíí yãŋgá nẽ dãꞌdá nî, ĩshíí ă ndḷöŋgö ärä nẽ ká ĩyí ömö nẽ níí, 8därä ïgï tírí rŏmó ã ŋgâ nëë, gbõgbõ ïgï ă ndãꞌdá ꞌbälã.’10:8 Gõcõ Lãgá 2:24 Ãtâsh yää, jũjũ ïgï tówó ãzá rŏmó ní, ĩshíí nëë, öjó äꞌdá ꞌbälã ïshí. 9Ãtâsh yää, ũŋgú ë ꞌdéé, Mbájá kãcá ïgï ꞌbälã ĩshí ã kã nëë, ndäkpá äꞌbã göŋó kõkõ ärä ïgï ãꞌdá.”
10Ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, Yézũ känjã mömö ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ ïshí ã kã nëë, öjó üjũ ëté tówó äpá ká ádá yãŋgâ. 11Ĩshíí Yézũ ĭpï ãꞌdã, “ꞌDéé ndákpã ãnã ĩyí ömö nẽ, ĩshíí ꞌdéé, ĩjĩ bẽdé éndé ë tówó yää, ãḷã gŏsĩꞌdí ũŋgú ãpá ká tówó ĩyí ömö nẽ kãsh ĩshí, ãyá gäḷã õrõ. 12Ĩshíí ꞌdéé, éndé ãnã römó nẽ, ĩshíí ꞌdéé, ĩjĩ bẽdé újũ ë tówó yää, ílĩ ëyí ãꞌdã, ãḷã gŏsĩꞌdí ũŋgú ãpá ká tówó römó nẽ kãsh ĩshí, ãyá gäḷã õrõ.”
Yézũ ũpú brĭzí kõtó
13Ká bẽdé úgú ë nëë, slãgã ndäkpá ë ëŋgẽ kõtó áyä ëpë ïgï öjó bï Yézũ ká ádá ë níí, ëté ũpú ïgï. Ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nî rütú ndäkpá yãŋgâ ká ádá ë níí, äꞌbã gëŋgẽ kõtó nî döjó bï Yézũ ãꞌdá. 14Ĩshíí dë Yézũ kõkõ ãtâ ŋgâ kã nëë, ádá yãŋgâ ẽlẽ ëté ꞌdĩ, ĩshíí ãꞌdã, “Máꞌbã kõtó nî níí öjó ámâ, máꞌbã gätá ïgï méshé ámá ãꞌdá, ká ádá mömö ŋgérë ká Mbájá nëë, ká ádá úlú ärä ndäkpá ë ꞌdéé, käyá kõtó yãŋgâ kã. 15Mä lëmë bï ïgí räyä ádá nëë, ãŋgá áyä ïgí dĩ gïyí mápá ká mömö ŋgérë ká Mbájá ãyá brĭzí kõtó yăkã, ãzá ní yää, jéé má yũkũ mápá ílĩ ëyí ꞌdĩ.” 16Bïyí ëyí nëë, Yézũ õjõ ẽŋgẽ kõtó nî ãpá kõkõ ḷẽké nẽ, ĩshíí ũsú ḷẽké nẽ ãpá jũjũ ïgï, ĩshíí õjõ ũpú ïgï.
Yézũ rõdó ndäkpá ãpá ká ádá käꞌdá bẽbé éyé
(Mãtéyõ 19:16-30; Lúkã 18:18-30)
17Ĩshíí ká löwó ë Yézũ kă yãnjã nî nëë, bẽdé újũ ë ũlũ ãnjã áyä nî, ĩshíí ũsú ḷũŋgũ nẽ ãpá dĩ mümü nî ĩshíí ãꞌdã, “Yää gõzõ bẽbé grödó ndäkpá nî, mä ndãḷã úlú ŋgã níí, mókö áshá ë ꞌdéé, dõŋbó ëyí kãzá ẽꞌdẽ ní kã?”
18Yézũ ĭpï bï ëté ãꞌdã, “Dũrũ ë ꞌdéé, kíyí ámä nî gõzõ ndákpã nî kã, ká ádá ŋgã? Ndákpã ë ꞌdéé, ëté gõzõ nî kã nëë, ãzá ní tá Mbájá káꞌdá gõzõ nî. 19Gónjó ádá ká Mbájá ꞌdéé, kẽné bï Mõzë ꞌdéé kĩyí, ‘Áꞌbä güfũ ïrí ãꞌdá, ĩshíí níí, áꞌbä gäḷã õrõ ãꞌdá ĩshíí níí, áꞌbä gïnĩ ũŋgú ãꞌdá, ĩshíí níí, áꞌbä gäꞌdá dümbú ádá ká glëmẽ kḷëzë ká dírí ndäkpá ãꞌdá, ĩshíí níí, áꞌbä gäŋbã ndákpã ãꞌdá, ĩshíí níí, éné gŭrü ärä bẽbé î ká yãŋgá î kã nëë, ókö áná íshí?’”10:19 Úgú Létë 20:12; Dĩtrónõmĩ 5:16-20
20Ĩshíí újũ yãŋgâ ãꞌdã, “Bẽbé grödó ndäkpá nî, mäꞌdá dĩ gäḷã ïgï ũŋgú yãŋgâ méshë ká gẽsẽ ärä mâ.”
21Yézũ õjõ õkõ ãpá áyä nî ká kélẽ shẽshẽ lépẽ nẽ, ĩshíí ãꞌdã, “Bẽdé ũŋgú ë ãsã ẽshẽ áyä ĩ ĩshí, ánjä ĩshíí níí, óvó nẽnẽ därä î tírí ápá gõlõ, ĩshíí níí, éŋgë nãkã ëyí bï yõmó rĩyĩ níí, ă ndãꞌdá áyä ĩ góvó éyé ãpá mümü örö, ĩshíí níí, ójö rékë õgõ mâ.”
22Ĩshíí ꞌdë, Yézũ klĕmë ãtâ ŋgâ kã nëë, ärä újũ yãŋgâ ẽlẽ ꞌdĩ, ĩshíí õjõ ãŋã ẽshẽ áyä nî, ká ádá ëté nî bẽbé góvó éyé.
23Yézũ õjõ õkõ ãpá ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ĩshíí ãꞌdã, “Dĩ gükũ ãpá ílĩ mömö ŋgérë ká Mbájá lãŋá nẽ bï yõmó éyé nî.”
24Ĩshíí ãkpã yõmó grëkẽ õgõ nî ũjú nẽ ãpá ká ádá í ꞌdéé, Yézũ klĕmë ã kã. Ĩshíí nëë, Yézũ õjõ lĕmë bï ïgï tówó ãꞌdã, “Yää kõtó ámâ, dĩ gükũ ãpá ílĩ mömö ŋgérë ká Mbájá nëë, lãŋá õtõ rõtó ĩshí. 25Ĩshíí dĩ gükũ ká bẽbé éyé ãpá ílĩ mömö ŋgérë ká Mbájá nëë, lãŋá õtõ ká dĩ klõtõ ká jámãlã õtõ mümü íbrã ĩshí.”
26Ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nî ãkpã ïgï õjõ ũjú góvó, ĩshíí lëmẽ äpá kõkõ ärä ëpë ïgï äꞌdã, “Ndákpã ë ꞌdéé, kă ndãshá ë ŋgá ëpẽ ã kã nëë, ꞌbî?”
27Yézũ õkõ ãpá ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ĩshíí ãꞌdã, “Ă ẽꞌdẽ slãgã ũŋgú ë nëë, ndäkpá ä yäḷã ïgï ꞌdĩ, ĩshíí nëë, Mbájá ă yãḷã ũŋgú nî gĩ tírí.”
28Ĩshíí Pítãrã lëmë bï Yézũ ãꞌdã, “Ãzá ókö ꞌdé, mãꞌbã ũŋgú nî gĩ tírí mãꞌdá, ĩshíí mă rẽkẽ õgõ î.”
29Yézũ ãꞌdã, “Mä lëmë bï ïgí ká räyä ádá nëë, ndákpã ë ꞌdéé, kãꞌbã mömö áyä nẽ, ĩshíí ónjö nẽ gĩ, wãlã lúmũ nẽ gĩ, wãlã yãŋgá nẽ, wãlã bẽbé nẽ, ĩshíí kõtó áyä nẽ, ká glãwã áyä nẽ gĩ, ká ádá ärä mâ, ĩshíí ká ádá Kélẽ ádá nî ĩshí yää, 30ă ndõkõ ïgï ũŋgú ãsh ká dĩtí ëyí gũfũ sálã. Ă ndõkõ nî gẽḷé mömö, ĩshíí ónjö gĩ, ká lúmũ gĩ, ĩshíí kõtó, ĩshíí glãwã gĩ, ãpá ílĩ áshá ë ꞌbákétâ, ĩshíí ä ndḷöḷõ ëté tánẽ, ká ádá ë ꞌdéé, kĩyí ãpá ámá kã. Ĩshíí ãpá ká ádá áshá ë kă góḷô ã kã yää, ă ndõkõ áshá ë dõŋbó ëyí kãzá ẽꞌdẽ ní kã. 31Ĩshíí nëë, gẽḷé ndäkpá ë ꞌdéé, ꞌbákétâ ïgï nî kpéé kã nëë, ä ndäꞌdá dõŋbó nî, ĩshíí ndäkpá ë ꞌdéé, ïgï dõŋbó nî kã nëë, ä ndäꞌdá nî kpéé.”
Yézũ tá tówó ă lëmë ádá ãpá ká ádá ïrí ŋgá áyä nẽ
(Mãtéyõ 20:17-19; Lúkã 18:31-34)
32Yézũ ãcá õgbó ká ndäkpá nî äŋá ä yänjã äpá Jẽrũzãlémẽ, ĩshíí Yézũ kíjĩ káꞌbã góḷô nî. Ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nî nëë, ãkpã ïgï ũjú nẽ, ĩshíí ndäkpá í ꞌdéé, kä yänjã ká ŋgá ïgï ã kã nëë, mbãwã ãḷã ïgï góvó. Ĩshíí Yézũ õjõ ŏvö kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ därä ïgï kínärä ïgï, ĩshíí ă lëmë bï ïgï tówó ádá ũŋgú ë ꞌdéé, kă yãnjã dĩ gäḷã ärä nẽ ãpá Jẽrũzãlémẽ ã kã. 33Yézũ ãꞌdã, “ꞌBákétâ ägá mă yãnjã mãŋá Jẽrũzãlémẽ, ĩshíí ä ndrükú Kópõ ndákpã, ĩshíí ä ndëné ëté bï kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájä, ĩshíí bï yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájä. Ĩshíí ïgï ndäkpá yãŋgâ ä ndïyí ká ádá ë níí, üfũ ëté ëshé ẽꞌdẽ. Ĩshíí ä ndëné ëté bï ndäkpá ë käzá Yũwúdũ ní kã, 34ĩshíí ä ndëlẽ ëtê, ĩshíí ä ndüꞌbũ sásá äpá áyä nî. Ĩshíí ä ndöjó dämbá ëtê, ĩshíí ä ndüfũ ëtê, ĩshíí bïyí ëyí ká tötö ꞌbíꞌbí nëë, ă ndãŋã ẽshẽ ká ïrí nî tówó ãpá ká áshá.”
Jémĩsĩ ĩshíí Jónõ ä yüjũ Yézũ
35Bïyí ëyí nëë, Jémĩsĩ ĩshíí Jónõ gẽsẽ újũ ká Zébẽdẽ öjó äpá ká Yézũ ĩshíí äꞌdã, “Bẽbé grödó ndäkpá nî, mă yẽbẽ ádá ë níí, áḷä bï ägá ũŋgú ë tírí ꞌdéé, ägá mă yẽbẽ ádá ëyí ã kã.”
36Yézũ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Má yẽbẽ ádá ë níí, máḷä ŋgã bï ïgî?”
37Ĩshíí ïpĩ äꞌdã, “Mă yẽbẽ ádá ë níí, ꞌbälã ẽshẽ áyä ägá ãꞌdá ãꞌbã dĩ ḷẽké lãsã î, ĩshíí níí ꞌbälã ãꞌdá ãꞌbã dĩ ḷẽké lógó î, ká úgú ë ká ndãꞌdá ká ónjó ŋgá áyä ĩ ãpá ílĩ mömö ŋgérë í ŋgá áyä ĩ kã.”
38Ĩshíí Yézũ ãꞌdã, “Ũŋgú í ꞌdéé, má yũjũ ádá ëyí ã kã nëë, ïgí mókõ máná ꞌdĩ, ĩshíí ïgí nëë, má ndĩyí ká ádá ë níí, mómõ méshé ká kḷêꞌdé10:38 Mómõ méshé ká kḷêꞌdé: Yézũ ă lĕmë ádá ãpá ká ádá ḷóḷö ĩshíí ïrí ŋgá áyä nẽ. í ꞌdéé, mä ndõmõ méshë ẽꞌdẽ ã kã? Ĩshíí má ndĩyí ká ádá ë níí, ïjĩ bãtézmã bï ïgí tá ãyá ë ꞌdéé, kä ndïjĩ bï ámä kã?”
39Jémĩsĩ ĩshíí Jónõ ïpĩ äꞌdã, “Gõzõ nî ägá mă ndĩyí mãpá ẽꞌdẽ.”
Ĩshíí Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Dú nëë, má ndõmõ méshé ká kḷêꞌdé í ꞌdéé, mä ndõmõ nî kã, ĩshíí tá ká gãꞌbãlã bãtézmã í ꞌdéé, kä ndïjĩ bï ámä kã nëë, ä ndïjĩ bï ïgî. 40Ĩshíí nëë, ãzá ámä ká ndĩyí mójó níí, ꞌbälã ẽshẽ áyä ïgí ãꞌdá ãꞌbã dĩ ḷẽké lãsã mâ, wãlã dĩ ḷẽké lógó mâ ní, Mbájá ká ndãḷã nî, ká ádá ïgï úgú yãŋgâ nëë, räshá ïgï kánjá nî bï yõmó ë ꞌdéé, kröjó ïgï nẽ ã kã.”
41Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, sõkpõ kpú yõmó grëkẽ õgõ Yézũ kögó ádá yãŋgâ kã nëë, óꞌdõ ïgï ẽgbẽ góvó ãpá ká Jémĩsĩ ĩshíí Jónŏ. 42Yézũ õjõ ŏvö yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ tírí ꞌbälã, ĩshíí lëmë bï ïgï ãꞌdã, “ꞌBákétâ nëë, ïgí mókõ máná míshí, ŋgérë mömö ká ndäkpá ë käzá Yũwúdũ ní kã nëë, ä lüsũ ónjó áyä ëpë ïgï äpá jũjũ ndäkpá nî, ĩshíí shẽŋgẽ ë ꞌdéé, kä yäḷã nẽté nî äpá ũmbũ ärä ïgï ã kã nëë, ä yäḷã ónjó áyä ëpë ïgï äpá jũjũ sõkpõ ndäkpá ë kã. 43Ĩshíí nëë, ïgí máꞌbã gäḷã ãtâ ŋgâ mápá kõkõ ärä ïgí ãꞌdá. Ká ádá ndákpã ë ꞌdéé, kẽbẽ ádá gäꞌdá góvó nî kãpá kõkõ ärä ïgí ã kã nëë, ãŋgá áyä nî dĩ gäꞌdá bõrõ áyä ïgî. 44Ĩshíí ndákpã ë ꞌdéé, kẽbẽ ádá gäꞌdá kpéé kã nëë, ãŋgá áyä nî dĩ gäḷã nẽté bï klõpõ nẽ ãyá méndé. 45Ká ádá Kópõ ndákpã õjõ ãzá ká ádá ë níí, ndäkpá äḷã nẽté bï ëpẽ ní, ĩshíí nëë, õjõ ká ádá ë níí, ëpẽ ãḷã nẽté bï ndäkpá ĩshíí níí, ëpẽ õvó óꞌdõ gẽḷé ndäkpá ká áshá í ŋgá áyä nẽ.”
Yézũ ãjá mümü Bãrtĩmésẽ
(Mãtéyõ 20:29-34; Lúkã 18:35-43)
46Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ öjó äpá mbẽré Jẽríkõ. Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ kä yäŋá ëshé yõ nëë, gẽḷé ndäkpá rëkẽ õgõ ïgï. Ĩshíí ãꞌdá ẽꞌdẽ yõ nëë, bẽdé újũ ë mümü nî lũtú nẽ dírí nî Bãrtĩmésĕ, ílĩ ëyí ãꞌdã gẽsẽ újũ ká Tĩmésĕ, ëté ãꞌdá ãꞌbã gbõgbõ gbõḷõ nî, ĩshíí ă yöwö ũŋgú. 47Ĩshíí ká úgú ë újũ yãŋgâ kõgó ãꞌdã, Yézũ ꞌdéé, kẽshẽ ká yõmó Nãzẽrétẽ kă yõtõ nî kã nëë, ãsá kôwó ká gõró lëmë nẽ ãꞌdã, “Yää Yézũ Gẽsẽ újũ ká Dévĩdĩ, ókö ãŋã mümü mâ.”
48Ĩshíí gẽḷé ndäkpá nî äŋgã äpá áyä nî níí rãná, ĩshíí nëë, ãtá ká gäsá kôwó nî kpõrõ ãꞌdã, “Yää Yézũ Gẽsẽ újũ ká Dévĩdĭ, ókö ãŋã mümü mâ.”
49Yézũ õjõ rũtú, ĩshíí ãꞌdã, “Mádã ëté mójó ẽꞌdẽ bï ámä.”
Ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, kökõ ãtâsh kã nëë, öjó ädã bẽbé túꞌdú nî äꞌdã, “Áꞌbä gëté mbãwã ãꞌdá, áŋä örõ, Yézũ ă yädä úmü.” 50Bẽbé túꞌdú nî õjõ ẽlé góvó tẽndẽ ë ꞌdéé, kă yẽlé ãpá jũjũ tẽndẽ í ꞌdéé, kă yõrõ nî ãpá áyä nẽ kã jãŋgá ãpá ãꞌbã bũbũ, ĩshíí ũlũ ãnjã ká Yézŭ.
51Ĩshíí Yézũ ũjũ ëté ãꞌdã, “Á yẽbẽ ádá ë níí, máḷä ŋgã bï úmü?”
Bẽbé túꞌdú nî ãꞌdã, “Yää Bẽbé ärä ägâ, mä yẽbẽ ádá ë níí, mräꞌbá úgú.”
52Ĩshíí Yézũ lĕmë bï ëté ãꞌdã, “Ánjä, ká ádá íyí ápá ká Mbájá íshí, ĩshíí nõwõ nî rãjá ẽshẽ áyä ĩ ĩshí.”
Tämá gẽyẽ ãtâ nëë, mümü újũ yãŋgâ ă rãꞌbá úgú, ĩshíí õjõ rẽkẽ õgõ Yézũ ă yãnjã nî.
11Yézũ ũkũ ãpá Jẽrũzãlémẽ ãyá góvó ŋgérë
(Mãtéyõ 21:1-11; Lúkã 19:28-40; Jónõ 12:12-19)
1Ká löwó ë Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ, klïjĩ käpá Jẽrũzãlémẽ ꞌbáká kãpá gbõkó Bétfẽjẽ, ĩshíí Bétẽnĩ ꞌdéé, kä Ãŋbã Zẽtúnũ11:1 Zẽtúnũ: Kpïkpï yãŋgâ nëë, ä yöshó gãrá ëyî, ĩshíí ä yäḷã yüyü ëshé ẽꞌdẽ, ká ádá gäḷã ká nõshó, ĩshíí gäḷã gãná õshõ ẽꞌdẽ ãpá ílĩ kólõ. nî kã nëë, Yézũ õjõ õpó rŏmó ẽshẽ ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ, 2ĩshíí lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mánjã máŋá ká gbõkó í ꞌdéé, kă dĩ mümü ïgï ã kã, ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, má yũkũ mápá ílĩ ëyí yõ kã nëë, má ndõkõ lĩtí kẽshẽ ḷöŋgõ ëté äꞌbã yõ, jéé ndákpã ĩnĩ ãpá jũjũ ëyí ꞌdĩ. Máyá ëtê, ĩshíí níí, méꞌdẽ ëté mójó ẽꞌdẽ. 3Ĩshíí ꞌdéé ndákpã kújũ ïgí kíyí, má yãḷã ãtâsh ká ádá ŋgã yää? Mlémẽ bï ëté míyí, ‘Bẽbé ärä ägá ká yẽbẽ ádá ëyî, ĩshíí ă ndlŭwü ëté dõjõ ẽꞌdẽ tá gẽyẽ.’”
4Ĩshíí änjã ökõ lĩtí kẽshẽ nî ḷöŋgõ ëté äꞌbã gbõgbõ gbõḷõ nî ãpá gbõgbõ ãkpã ĩjí mömö. Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, kä yäyá ëté ã kã nëë, 5slãgã ndäkpá ë ꞌdéé, kötó yõ kã üjũ ïgï äꞌdã, “Má yãḷã ë kã nî ŋgã? Má yãyá ëté ká ádá ŋgã?” 6Ĩshíí öjó ïpĩ bï ïgï tá ãyá ë ꞌdéé, Yézũ klĕmë bï ïgï ã kã. Ĩshíí ndäkpá öjó äꞌbã ïgï ĩshíí änjă. 7Ĩshíí ëꞌdẽ lĩtí kẽshẽ nî änjã ẽꞌdẽ bï Yézŭ, ĩshíí ëŋgẽ tẽndẽ í áyä ëpë ïgï äꞌbã jũjũ kẽshẽ nî, ĩshíí Yézũ õjõ ĩnĩ ãpá jũjũ ëyî. 8Ĩshíí gẽḷé ndäkpá äsá tẽndẽ áyä ëpë ïgï äpá mümü ĩyí gbõḷõ nî, ĩshíí slãgã yõmó nëë, äsá ë ŋgá ëpë ïgï kõbó kpïkpï ë ꞌdéé, kägã këshé glãwã nî gĩ. 9Ĩshíí ndäkpá nî ïjĩ äꞌbã dĩ mümü Yézŭ, ĩshíí slãgã yõmó ë nëë, ïjĩ äꞌbã õgõ nî, ĩshíí ä yäsá kôwó ä yïyí,
“Mrẽbé Mbájä.”
“Mbájá ũpú ágbë ꞌdéé, kă yõjõ nî ká dírí Bẽbé ärä ägá11:9 Ágbë ꞌdéé, kă yõjõ nî ká dírí Bẽbé ärä ägá: Ëté ndákpã ãsh nî Yézŭ. kã ĩshí.”11:9 Sálãmã 118:26
10“Mă yöwö mẽshé ká Mbájá níí, ũpú mömö ŋgérë ká bẽbé ägá Dévĩdĩ ꞌdéé, kă yõjõ nî kã.”
“Mrẽbé Mbájá ꞌdéé, kă mümü örö ã kã.”
11Bïyí ë ꞌdéé, Yézũ kãnjã Jẽrũzãlémẽ ĩshí nëë, ãnjã ũkũ ãpá ílĩ Mömö ká Mbájä, ĩshíí õkõ ãpá ká ũŋgú ë gĩ ꞌdéé, kötó yõ kã tírí. Ĩshíí nëë, ká ádá ë ꞌdéé, úgú nî kõtõ ĩshí ã kã nëë, õjõ lŭwü tówó ãnjã Bétẽnĩ, ëté ĩshíí kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó í ŋgá áyä nẽ.
Yézũ lĕjë bẽdé kpïkpï ásá ë
12Ká gẽré úgú nî nëë, Yézũ ĩshíí yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ ä yäŋá ëshé Bétẽnĩ, ĩshíí gõgõ ãḷã Yézŭ, 13ĩshíí õkõ kpïkpï ásá ká kõbó ëyí ẽshẽ gŏlö nî, ĩshíí Yézũ ãnjã ká kpïkpï nî, ĩshíí ĩŋí ãꞌdã, mónõ ëpẽ ă ndõkõ gãrá ëyí ẽꞌdẽ, ĩshíí dë ꞌdéé, krãyá kãpá ká kpïkpï nî nëë, õkõ tá kõbó ëyî, ká ádá ë ŋgâ ãzá úgú gãrá ëyí ní. 14Ãtâsh kã nëë, Yézũ lĕmë ãpá ká kpïkpï nî ãꞌdã, “Bẽdé ndákpã ë ãtâ ă yõshó gãrá ärä î tówó ꞌdĩ.” Ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nî ögó ádá yãŋgâ ïshí.
Yézũ õgó ndäkpá ẽshẽ ílĩ Mömö ká Mbájá
(Mãtéyõ 21:12-17; Lúkã 19:45-48; Jónõ 2:13-22)
15Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ krãyá Jẽrũzãlémẽ ĩshí ã kã nëë, ũkũ ãnjã ílĩ dãzá Mömö ká Mbájä, ĩshíí ĕndë gögó ndäkpá ẽshẽ ílĩ ëyí yõ. Ndäkpá ë ꞌdéé, kä lüjũ ũŋgú, ĩshíí kä yövó ũŋgú nî gĩ kötó yõ kã nëë, ãkpá tãrbézẽ nãkã ŋgá áyä ïgï ká nẽnẽ klãꞌdá ŋgá áyä ïgï ꞌdéé, kä yövó ãmámã nî gĩ äpá jũjũ ëyí ã kã tírí bũbũ. 16Ĩshíí ãꞌbã ndäkpá nî níí, ötó dãzá Mömö ká Mbájá ká glüjũ ũŋgú äpá ḷẽké ëpë ïgï ꞌdĩ. 17Ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, ëté kă rõdó ïgï ã kã nëë, lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Röndó äꞌdã,
‘Mömö ámá nëë, ä ndädã äpá ẽꞌdẽ nî Mömö ë ꞌdéé,
gẽḷé yõmó jũjũ mömö tírí kä ndräshá Mbájá äꞌbã ílĩ ëyí ã kã.’11:17 Ĩzáyã 56:7
Ĩshíí nëë, ïgí mípĩ ëté mápá ká dĩ ‘úgú ká yõmó bĩnĩ.’11:17 Jẽrmíyã 7:11 ”
18Ĩshíí ká löwó ë kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ĩshíí yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá kögó ãtâ ŋgâ kã nëë, ëndẽ gëbẽ gbõḷõ ká ádá güfũ Yézŭ, ká ádá ëté mbãwã ärä Yézũ nẽ. Ĩshíí ká ádá ãkpã ndäkpá nî tírí ũjú nẽ ãpá ká ádá í ꞌdéé, ëté kă rõdó ïgï ãpá ẽꞌdẽ ã kã.
19Ĩshíí ká lïlí úgú ãsh nëë, öjó äŋá ëshé ílĩ góvó mbẽré nî.
Ũŋgú ë ꞌdéé kãḷã ärä nẽ kãpá ká kpïkpï ásá nî kã
20Ká úgú ë Yézŭ, ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ, kä yänjã nî ká kĩḷĩkõnjó nî nëë, ökõ kpïkpï ásá nî ãŋá ĩshí, ẽshẽ ká ráyá ëyí ĩgí ká kõbó ëyî. 21Pítãrã ĩŋí ádá kpïkpï nî, ĩshíí lĕmë bï Yézũ ãꞌdã, “Yää bẽbé grödó ndäkpá nî, ãzá ókö ꞌdé, kpïkpï ásá í ꞌdéé, kléjë ëté ã kã nëë, ãŋá ĩshí.”
22Ĩshíí Yézũ ĭpï ãꞌdã, “Míyí tá mápá ká Mbájä. 23Mä lëmë bï ïgí ká räyä ádá nëë, ꞌdéé ndákpã lĕmë bï góvó ãŋbã ãꞌdã, ãnjã níí, ẽlé ärä nẽ ãpá ílĩ góvó ũyũ, ĩshíí ꞌdéé, shẽshẽ lépẽ ëté ndákpã ãsh lũzú ꞌdĩ, ĩshíí dú ĩyí ãpá ẽꞌdẽ ká shẽshẽ lépẽ nẽ ãꞌdã, ádá í ꞌdéé, ëpẽ klĕmë ã kã nëë, ă ndãḷã ärä nẽ yää, Mbájá ă ndãḷã ũŋgú yãŋgâ bï ëtê. 24Ãtâsh yää mä lëmë bï ïgî, tá ũŋgú ë ꞌdéé, mújũ ádá ëyí mótó ílĩ gräjã ãkpã áyä ïgí bï Mbájä, ĩshíí míŋí ádá ëyí mápá shẽshẽ lépẽ ïgî, ĩshíí míyí mápá ádá ká Mbájá míshí yää, má ndõkõ ïgï ũŋgú yãŋgâ gĩ, ká ádá Mbájá ă ndẽŋgẽ ïgï bï ïgî. 25Ĩshíí ká úgú ë ꞌdéé, ïgí ká rãjã ãkpã ïgí bï Mbájä, ĩshíí óꞌdõ ïgí ndégbë í nẽ ãpá ká bẽdé ndákpã ë yää, mánjã níí, míjĩ ĩjí ĩshí bï ëtê, ká ádá ë níí, Bẽbé ägá ꞌdéé, kă mümü örö ã kã níí, ĩjĩ ĩjí ĩshí ãpá ká glösĩꞌdí ũŋgú áyä ïgî. 26Ĩshíí ꞌdéé, íjï ĩjí ĩshí bï klõpõ î ꞌdĩ yää, Mbájá Bẽbé ägá ꞌdéé, kă mümü örö ã kã nëë, ă yĩjĩ ĩjí ĩshí ãpá ká glösĩꞌdí ũŋgú áyä ĩ ꞌdĩ.”
Kprãshã ndäkpá ä yüjũ ílĩ ãkpã Yézũ
(Mãtéyõ 21:23-27; Lúkã 20:1-8)
27Yézũ ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nẽ, lüwũ tówó änjã Jẽrũzãlémẽ. Ĩshíí ká úgú ë Yézũ kă lõwó kõtõ ílĩ dãzá Mömö ká Mbájá kã nëë, kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ĩshíí yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájä, ãcá õgbó ká kprãshã ndäkpá nî tírí öjó äpá ká Yézŭ. 28Ĩshíí üjũ Yézũ äꞌdã, “ꞌBí kéné ónjó bï úmü ꞌdéé, ká yãḷã ïgï ũŋgú yăkã gĩ ẽꞌdẽ ã kã? Ĩshíí ꞌbí kíyí bï úmü ká ádá ë níí, káḷä ïgï ũŋgú yãŋgâ gĩ?”
29Yézũ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Mä yẽbẽ ádá güjũ ïgí ká ádá ꞌbälã. ꞌDéé mípĩ mápá õgõ ëyí míshí yää, mä ndlëmë bï ïgí dë ꞌdéé, mókö ónjó nî méshë ẽꞌdẽ, ĩshíí ꞌdéé, mä yãḷã ïgï ũŋgú yãŋgâ gĩ ẽꞌdẽ ã kã. 30Ãzá mlémẽ bï ámä ꞌdé, ká úgú ë ꞌdéé, Jónõ kãꞌdá dĩ gïjĩ bãtézmã bï ndäkpá nî kã nëë, ãꞌdá dĩ gïjĩ ká ónjó ë ꞌdéé, kẽshẽ mümü örö yá, wãlã ẽshẽ ká ónjó ká ndäkpá?”
31Ĩshíí öjó lëmẽ ötó kõkõ ärä ëpë ïgï yöö, ĩshíí äꞌdã, “ꞌDéé mĩyí, ‘Ă yĩjĩ ká ónjó ë ꞌdéé, kẽshẽ mümü örö yää,’ ă ndĩyí nëë, ‘kútú ká ádá ŋgã ꞌdéé, mĩyí mãpá ká ádá ká Jónõ ꞌdĩ yä?’ 32Ĩshíí nëë, ïyí ãzá ẽshẽ ká ónjó ká ndäkpá ní.” Lëmẽ ãtâ ŋgâ ká ádá ëté mbãwã ärä ndäkpá nî nẽ, ká ádá ä ndäŋá äpá áyä ëpë ïgï, ká ádá ndäkpá nî tírí ökõ äná ïshí nëë, Jónõ nî kéné ádá ká Mbájä.
33Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, kökõ ãtâsh kã nëë, ïpĩ äꞌdã, “Mõkõ mãná ꞌdĩ.”
Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Ãtâsh yää, bă mä lëmë bï ïgí dĩ ónjó ë ꞌdéé, mä yãḷã nẽté nî ẽꞌdẽ ã kã bï mëŋgá ïgí tá ꞌdĩ.”
12Tĩtĩ úgũ ádá ãpá ká ádá ärä yõmó gäḷã újũrã glãwã ínãꞌbã
(Mãtéyõ 21:33-46; Lúkã 20:9-19)
1Yézũ ĕndë gäsá kũḷúbũtũ bï ïgï ká tĩtĩ úgũ ádá ëyí nẽ, ĩshíí ãꞌdã, “Bẽdé újũ ë nëë, ãwã glãwã ínãꞌbã,12:1 Glãwã ínãꞌbã: Ëté úlú gẽpẽ ũŋgú ë ꞌdéé, kă röyö nî ĩshíí ꞌdéé, kă yãrá nî, ĩshíí ꞌdéé kä yäḷã ãyã ëshé ká gãrá ëyî. Mbájá ká slãgã úgú ë ă lëmë ádá ãpá ká ádá ëyí ãyá ndäkpá áyä nẽ Ĩzrãyélẽ nî gĩ ꞌdéé, kĩshí ïgï ẽshẽ kõkõ ärä ndäkpá nî tírí, níí äḷã gẽḷé glözö ũŋgú tá ãyá gãrá glözö grŏyö ínãꞌbã. Róꞌdö Sálãmã 80:8-16; Ĩzáyã 5:1-7; Jẽrmíyã 2:21; Mãtéyõ 21:33-46; Lúkã 20:9-19. Ë ŋgâ nî dũrũ ë ꞌdéé, kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ãcá õgbó ká Fãrísĩ nî gĩ ökõ äná äꞌdã, Yézũ ă lëmë ádá nî ãpá áyä ëpë ïgï ã kã. ĩshíí õꞌbó dũgũ lãndá glãwã nî, ĩshíí ŏwö tĩtĩ, ká ádá grïsí ũyũ gãrá ínãꞌbã nî ãꞌbã ílĩ ëyî. Ĩshíí õꞌbó glĭsï ḷäŋbá ãŋã örõ, ká ádá ë níí, bẽbé gämã glãwã nî ă rãꞌbá glãwã nî ẽshẽ örõ yõ. Ĩshíí bẽbé glãwã nî ãḷã újũrã glãwã ŋgá áyä nẽ bï slãgã ndäkpá ë, ĩshíí ĩgí löwó ãnjã bẽdé jũjũ mömö ë. 2Ĩshíí úgú gövõ gãrá ínãꞌbã nî kõjõ ĩshí nëë, õpó bõrõ ŋgá áyä nẽ ãnjã bï ïgï níí, ëŋgẽ dĩ ë ŋgá ëpẽ bï ëpẽ, 3ĩshíí nëë, yõmó gäḷã újũrã glãwã nî rükú bõrõ nî, ĩshíí ämbá ëtê, ĩshíí ögó ëté lŭwü ká ḷẽké nî jájá. 4Ĩshíí bẽbé glãwã nî õjõ õpó bẽdé bõrõ ë tówó, ĩshíí öjó ämbá ëtê, ĩshíí ämbá jũjũ nî, ĩshíí ḷöḷõ ëté gõzõ ãtâ. 5Ĩshíí õjõ õpó bẽdé bõrõ ë tówó ãnjă, ĩshíí ämbá ëtê, ĩshíí öjó üfũ ëté ëshé ẽꞌdẽ. Ĩshíí õjõ õpó slãgã bõrõ ë jũjũ ïgï gẽḷé nî ãnjã ẽꞌdẽ bï ïgï, ĩshíí yõmó gäwã glãwã nî ämbá ïgï, ĩshíí üfũ slãgã ë.
6Ĩshíí ká dõŋbó ëyí nëë, bẽbé glãwã nî õkõ bẽdé ndákpã ë ꞌdéé, ëpẽ kă ndõpó ëté dãnjã ẽꞌdẽ bï ïgï tówó ã kã ꞌdĩ, tá gãꞌbãlã gẽsẽ újũ ŋgá áyä nî ꞌdéé, kãḷã ádá ärä nî ŋgé kã, ĩshíí õjõ õpó ëté ãnjã bï ïgï, ĩshíí ĩŋí ãꞌdã, ‘Mónõ ꞌdéé, ökõ ëté yää, ä ndëné gŭrü ärä nî.’
7Ĩshíí nëë, dë ꞌdéé kökõ ëté kă yõjõ nî kã nëë, lëmẽ äꞌdã, ‘Bẽbé gëné glãwã nî bïyí bẽbé nẽ kă yõjõ nî kãsh, mójó níí, mũfũ ëté mẽshé ẽꞌdẽ níí, glãwã nî ãꞌdá ãpá ká ũŋgú áyä ägâ.’ 8Ãtâsh yää, öjó üfũ ëtê, ĩshíí öjó ëlé ïrí ärä nî ëshé ílĩ glãwã ínãꞌbã nî äpá yõ.
9ꞌDéé ũŋgú nî ãḷã ärä nẽ ãtâsh yää, bẽbé glãwã ínãꞌbã nî ă ndãḷã ŋgã? Ãzá ă ndõjõ dĩ güfũ yõmó gäwã glãwã nî, ĩshíí ă ndẽné glãwã nî bï slãgã ndäkpá ë nî? 10Ká ádá ádá ká Mbájá ꞌdéé, kröndó käꞌbã ílĩ Wárãgã ádá ŋgá áyä nî12:10 Wárãgã ádá í ŋgá áyä nî: Ká úgú ärä Yézũ nëë, Wárãgã ádá ká Mbájá ă lëmë ádá ãpá ká ádá sálã wárãgã gónjó ádá ká Mbájá ꞌdéé, Mõzë krõndó ïgï ã kã, ãcá õgbó ká slãgã wárãgã ë gĩ ꞌdéé, kéné ádá nî gĩ kröndó ïgï ã kã, õgbó ká wárãgã Sálãmã ꞌdéé, Dévĩdĩ krõndó ã kã, ĩshíí slãgã wárãgã ë gĩ ꞌdéé, kröndó käpá ká ádá ärä Ĩzrãyélẽ nî gĩ kã. Ïgï wárãgã yãŋgâ gĩ tírí nëë, ä yädã äpá áyä ïgï nî Tówó Glëmẽ ãkpã. Ĩshíí kájâ kã nëë, Krĩstĩyánõ nî gĩ ꞌdéé, ä lëmẽ ádá äpá ká ádá Wárãgã ádá ká Mbájá yää, ä lëmẽ ádá nî äpá ká wárãgã ë gĩ ꞌdéé, kä ílĩ Tówó Glëmẽ ãkpã ĩshíí wárãgã ë gĩ ꞌdéé, kä lëmẽ ádá äpá ká ádá ärä Yézũ Krĭstõ ꞌdéé, ïgï kä ílĩ Ráŋã Glëmẽ ãkpã nî kã tánẽ. kã nëë, ãꞌdã,
‘Ãŋbã ë ꞌdéé, yõmó güꞌbũ mömö nî käꞌbã ãꞌdá kã nëë,
ëté káꞌdá gónjó ãŋbã ḷúŋgũ mömö nî.
11Ë kã nî ũŋgú ë ꞌdéé, Bẽbé ärä ägá kãḷã kã,
ĩshíí gökõ ãpá ẽꞌdẽ ŋgá áyä ägá nëë, õzõ ŋgé.’12:11 Sálãmã 118:22-23”
Mróꞌdõ ádá yãŋgâ ꞌdĩ?
12Ĩshíí kprãshã ndäkpá ká Yũwúdũ nî ökõ äná ïshí nëë, Yézũ ă lëmë ëté tĩtĩ úgũ ádá yãŋgâ ãpá áyä ëpë ïgï. Ĩshíí ká löwó ë ádá nî kãḷã ärä nẽ kãtâ ŋgâ kã nëë, ëbẽ gbõḷõ ká ádá grükú ëtê, ĩshíí nëë, mbãwã ärä ndäkpá nî ãḷã ïgï ĩshí. Ãtâsh yää, kprãshã ndäkpá nî öjó äŋá änjă, ĩshíí äꞌbã Yézũ ãꞌdá.
Gröyõ Ũŋgú bï góvó ŋgérë ká yõmó Rómã
(Mãtéyõ 22:15-22; Lúkã 20:20-26)
13Bïyí ëyí nëë, kprãshã ndäkpá nî öjó öpó slãgã Fãrísĩ ë gĩ, õgbó ká ndäkpá ë ŋgá Hẽródõsõ gĩ, änjã bï Yézŭ, ká ádá ë níí, bẽdé ádá ë kígí késhẽ ílĩ ãkpã nî níí, ëpë ïgï rükú ëté ẽꞌdẽ. 14Ĩshíí änjã äpá ká Yézŭ, ĩshíí üjũ ëté äꞌdã, “Yää Bẽbé grödó ndäkpá nî, mõkõ mãná mĩshí úmü nî gõzõ ndákpã, ĩshíí á yãḷã ndäkpá nî tírí ꞌbälã, óŋó kõkõ ärä ndäkpá ꞌdĩ. Ĩshíí nëë, á rõdó ádá ká Mbájá ká räyä gbõḷõ bï ndäkpá nî. Ãtâsh yää, ãŋgá áyä ägá dĩ gröyõ nãkã bï góvó ŋgérë ká yõmó Rómã12:14 Góvó ŋgérë ká yõmó Rómã: Ká lëmë Lãtínĩ yää, ä yädã äpá áyä nî Sízãrã, ĩshíí ëté nî góvó ŋgérë ãpá jũjũ slãgã ŋgérë gĩ ꞌdéé, kä dãꞌbã úgú ë Jũdéyã, ĩshíí Jẽlílĩ, õgbó ká slãgã gẽḷé úgú ë gĩ. nî yá, wãlã mãꞌbã gröyõ nãkã bï ëté ãꞌdá? 15Ĩshíí ãŋgá áyä ägá dĩ gröyõ ũŋgú bï ëté yá, wãlã mãꞌbã gröyõ nî ãꞌdá?”
Yézũ õkõ dĩ gäḷã ẽlẽꞌbẽlẽ ŋgá áyä ïgï ãná ĩshí, ká ádá öjó dĩ gödó ëpẽ nẽ. Ãtâsh yää, õjõ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Má yẽbẽ ádá gödó ámä ká ádá ŋgã? Ãzá méné klãkã nãkã fídã nî mójó ẽꞌdẽ níí, mókö mäpá ẽꞌdẽ ꞌdé?”
16Öjó ëné klãkã nãkã fídã öjó ẽꞌdẽ bï ëtê, ĩshíí õjõ õkõ ãpá ẽꞌdẽ ĩshíí ãꞌdã, “Súrũ ärä ꞌbí káŋgá nãkã nî, ĩshíí röndó ádá ŋgã äꞌbã ẽꞌdẽ?”
Öjó ïpĩ äꞌdã, “Súrũ ärä ĩshíí dírí góvó ŋgérë ká yõmó Rómã nî.”
17Yézũ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Méŋgẽ nẽnẽ därä góvó ŋgérë ká yõmó Rómã nî bï ëtê, ĩshíí níí, méŋgẽ nẽnẽ därä Mbájá bï Mbájä.”
Ĩshíí ãkpã ndäkpá nî tírí ũjú nẽ ãpá ká ádá ká Yézŭ.
Ádá ãpá ká ádá käŋá ëshé ká ïrí
(Mãtéyõ 22:23-33; Lúkã 20:27-40)
18Slãgã Sãdũkínĩ12:18 Sãdũkínĩ nî gĩ: Ïgï nî ndäkpá ë, këshé ká Yũwúdũ nî gĩ ꞌdéé, kïŋí kïyí käꞌdã, ꞌdéé ndäkpá ïlí ïshí yää, äŋá ëshé jũjũ öꞌdö ëpë ïgï ꞌdĩ. Ĩshíí ïyí äpá ká lïlí ärä nî gĩ, ĩshíí grõnõ nî gĩ ꞌdĩ. Róꞌdö ẽshé ká Nẽté ká Yõmó Yõpó 23:8. ë ꞌdéé, kïyí ndäkpá kä yäŋá ëshé jũjũ öꞌdö ëpë ïgï bïyí ïrí ŋgá áyä ëpë ïgï ꞌdĩ kã nëë, öjó äpá ká Yézŭ, ĩshíí üjũ ëté äꞌdã, 19“Yää bẽbé grödó ndäkpá nî, Mõzë rõndó ãꞌdã, ꞌdéé ndákpã ĩlĭ, ĩshíí ꞌdéé, kõtó äzá bïyí nî ní yää, ãŋgá ónjö nî dĩ gïjĩ éndé bïyí nî ká ádá ë níí, ãkã kõtó bï ónjö nẽ ꞌdéé, kĩlĩ ã kã.12:19 Dĩtrónõmĩ 25:520Ĩshíí ꞌdéé, ă ẽꞌdẽ sálã lẽmbẽ rŏmó kõtó ónjö. ꞌDéé, kpéé ë kã ĩjĩ éndé, ĩshíí ãkã kõtó ꞌdĩ, ĩshíí õjõ ĩlĩ ĩshí. 21Ĩshíí bẽdé ónjö nî õjõ ĩjĩ éndé nî, ĩshíí ãkã kõtó ãꞌbã ẽꞌdẽ ꞌdĩ, ĩshíí õjõ ĩlĭ. Ĩshíí bẽdé ónjö ïgï õjõ ĩjĩ éndé nî bïyí ïgï, ĩshíí ãkã kõtó ãꞌbã ẽꞌdẽ tá ꞌdĩ, ĩshíí õjõ ĩlĩ ë ŋgá ëpẽ tánẽ. 22Därä ïgï tírí sálã lẽmbẽ rŏmó ã ŋgâ nëë, ïjĩ éndé yãŋgâ, ĩshíí äkã kõtó äꞌbã ẽꞌdẽ ꞌdĩ, ĩshíí öjó ïlí tírí ïshí. Ĩshíí ká dõŋbó ëyí nëë, ëté éndé yãŋgâ õjõ ĩlĭ. 23ꞌDéé, ká úgú ë ndäkpá nî kä ndäŋá ëshé jũjũ öꞌdö ëpë ïgï ã kã nëë, ëté éndé yãŋgâ ă ndãꞌdá ĩyí ömö ꞌbí ẽshẽ kõkõ ärä ïgï?”
24Yézũ ĭpï ãꞌdã, “Ïgí má ílĩ góvó sóló, ká ádá ïgí mógó ílĩ Wárãgã ádá ká Mbájá máná ꞌdĩ, ĩshíí ïgí mókõ ónjó ká Mbájá máná tá ꞌdĩ. 25Ká úgú ë ndäkpá nî kä ndäŋá ëshé jũjũ öꞌdö ëpë ïgï ã kã nëë, gröꞌbõ ärä ă ndãzá áyä ïgï tówó ní. Ä ndäꞌdá ãyá kõtó grõnõ ká Mbájá ꞌdéé, kä mümü örö ã kã. 26Ĩshíí ꞌdéé, ãpá ká ádá ïrí ë ꞌdéé, kä ndäŋá ëshé jũjũ öꞌdö ëpë ïgï ã kã yää, ïgí jéé mróꞌdõ ádá ká Mõzë ꞌdéé, krõndó kãpá ká ádá õshõ í ꞌdéé, kãkã ndüvú kpïkpï nî kã ꞌdĩ? Mbájá lĕmë bï Mõzë ãꞌdã, ‘Ámä nî Mbájá ärä Ãbrãyímĭ,12:26 Ãbrãyímĩ: Mbájá lĕmë bï Ãbrãyímĩ níí, ãꞌbã yõmó mömö í ŋgá áyä nẽ, ãcá õgbó ká úgú í ꞌdéé, kă yãshá ãꞌbã ẽꞌdẽ ã kã, ĩshíí níí, rẽkẽ õgõ nẽ ãŋã ãpá dĩ ráŋã úgú ŋgá áyä nẽ ꞌdéé, ëpẽ kẽné bï ëté ã kã. Ĩshíí Ãbrãyímĩ õjõ ãꞌdá ãpá ká bẽbé Yũwúdũ nî gĩ. Ãbrãyímĩ ãshá álĩfĩ lẽmbẽ sálã lẽmbẽ tötö gũfũ sálã (1,800) ríní ká úgú ë ꞌdéé, käkã Yézũ dóꞌbó ꞌdĩ kã. Róꞌdö ádá ãpá ká ärä nî ãpá ílĩ wárãgã Gõcõ Lãgá 12-26. ĩshíí Mbájá ärä Ĩzákŏ,12:26 Ĩzákŏ: Ëté nî gẽsẽ újũ ë ꞌdéé, Mbájá kŏshö ádá ärä nî bï Ãbrãyímĩ ã kã. Róꞌdö ádá ãpá ká ádá ärä nî ãpá ílĩ wárãgã Gõcõ Lãgá 17-35. ĩshíí Mbájá ärä Jákõꞌbŏ.12:26 Jákõꞌbŏ: Ëté nî ꞌbälã ẽshẽ ká kõtó kóshó ká Ãbrãyímĭ, ĩshíí Jákõꞌbõ ãꞌdá áyä nî kpú lẽmbẽ rŏmó kõtó ŋgãŋgá. Ĩshíí Mbájá ĭpï dírí nî ãpá ká Ĩzrãyélẽ. Ĩshíí kõtó ílĩ kõtó ílĩ nî ä yädã äpá áyä ïgï nî Ĩzrãyélẽ nî gĩ, ĩshíí ká úgú ärä Yézũ nëë, ätá yädã äpá áyä ïgï nî Yũwúdũ. Róꞌdö ádá ãpá ká ádá ärä nî ãpá ílĩ wárãgã Gõcõ Lãgá 25-50.’12:26 Úgú Létë 3:627Ãtâsh yää, Mbájá ëté ãzá Mbájá ká ïrí nî gĩ ní, ëté nî Mbájá ká yõmó ë ꞌdéé, ïgï gãshá nî kã. Ïgí Sãdũkínĩ nî gĩ nëë, góvó sóló ãŋgá áyä ïgî.”
Góvó gónjó ádá ë kõnjó krõtó ĩshí ã kã
(Mãtéyõ 22:34-40; Lúkã 10:25-28)
28ꞌBälã ẽshẽ ká yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá õjõ õkõ Yézũ ä yëmé ärä ëpë ïgï ká Sãdũkínĩ nî gĩ, ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, kõkõ Yézũ kă yïpï ádá nî gõzõ ãpá dãꞌbã ádá ŋgá áyä ïgï ã kã nëë, ũjũ Yézũ ãꞌdã, “Góvó gónjó ádá ká Mbájá ꞌdéé, kõnjó kõtõ ká klõpõ nẽ tírí ĩshí ã kã nëë, ë ꞌdë?”
29Yézũ ĭpï ãꞌdã, “Gónjó ádá nî nëë, ‘Ïgí yää Ĩzrãyélẽ nî gĩ, Mágá mbímbí ïgî, Mbájá Bẽbé ärä ägá nëë, ëté tá ꞌbälã. 30Áḷä ádá ärä Mbájá Bẽbé ärä î ká shẽshẽ lépẽ î ꞌbälã, ĩshíí ká lïlí ärä î tírí, ĩshíí ká gïŋí ádá ŋgá áyä ĩ tírí, ĩshíí ká ónjó ŋgá áyä ĩ tírí.’12:30 Dĩtrónõmĩ 6:4-531Ĩshíí dĩ rŏmó ë kã nëë, tá ãyá kpéé ë kã ĩyí, ‘Áḷä ádá ärä bẽyẽ ꞌbáká mömö î12:31 Áḷä ádá ärä bẽyẽ ꞌbáká mömö î: Yézũ lĕmë ílĩ ádá gäḷã ádá ärä bẽyẽ ꞌbáká mömö î ãpá ílĩ wárãgã ká Lúkã 10:27-37. tá ãyá ë ká yãḷã ádá ärä î kã.’12:31 Lẽvítkũsũ 19:18 Bẽdé gónjó ádá ë ꞌdéé, kõnjó krõtó kõtõ ká rŏmó gónjó ádá yãŋgâ gĩ kã nëë, ãzá ní.”
32Újũ yãŋgâ ĭpï ãꞌdã, “Gïpĩ ádá ŋgá áyä ĩ õzõ ŋgé yää, bẽbé grödó ndäkpá nî, ádá ŋgá áyä ĩ tämá dĩtí ëyî, ká ádá íyí Mbájá tá ꞌbälã, ĩshíí bẽdé mbájá ë nëë ãzá ní, tá ëté Mbájá ꞌbälã kã. 33Ĩshíí ãŋgá áyä ägá dĩ gäḷã ádá ärä nî ká shẽshẽ lépẽ ägá tírí, ĩshíí ká gïŋí ádá ŋgá áyä ägâ, ĩshíí ónjó ŋgá áyä ägá tírí, ĩshíí níí, mãḷã ádá ärä klõpõ ꞌbáká mömö ägá tá ãyá ë ꞌdéé, mă yãḷã ádá ärä ägá kã. Ë kã nî ádá ë ꞌdéé, kõnjó krõtó kõtõ ká gïsĩ krõyõ nî gĩ, ĩshíí grötó srámã nî gĩ bï ëté tírí ĩshí ã kã.”
34Ĩshíí dë Yézũ kõkõ ꞌdéé, újũ yãŋgâ kĭpï ádá nî kãpá õgõ ëyí gõzõ nî ĩshí ã kã nëë, lĕmë bï ëté ãꞌdã, “Úmü líjï ꞌbáká ápá ká mömö ŋgérë ká Mbájá íshí.” Bïyí ëyí nëë, mbãwã õjõ ãḷã ndäkpá nî tírí, ĩshíí ndákpã ãtâ ũjũ Yézũ tówó ꞌdĩ.
Yézũ Krĭstõ nî Gẽsẽ újũ ká ꞌbî?
(Mãtéyõ 22:41-46; Lúkã 20:41-44)
35Ká löwó ë ꞌdéé, Yézũ kă rõdó ndäkpá ãpá dãzá Mömö ká Mbájá kã nëë, ũjũ ndäkpá nî ãꞌdã, “Dũrũ ë ꞌdéé, yõmó grödó ndäkpá ãpá ká gónjó ádá ká Mbájá kä yïyí, Krĭstõ nî gẽsẽ újũ ká Dévĩdĩ ã kã nëë, ká ádá ŋgã?12:35 Krĭstõ nî gẽsẽ újũ ká Dévĩdĩ ã kã nëë, ká ádá ŋgã? Yézũ nëë, ëté nî gẽsẽ újũ ká Dévĩdĭ, ká ádá äkã ëté nẽ, ĩshíí ëté ẽshẽ ká dãꞌbã ärä Dévĩdĭ, ĩshíí nëë, ká úgú ë ꞌdéé, käkã ëté dóꞌbó ꞌdĩ kã nëë, ãꞌdá ãꞌbã ká Mbájá ãpá mümü örö ãyá Gẽsẽ újũ áyä nî. Ëté nî Bẽbé gübũ ũŋgú nî gĩ tírí ãtâsh yää, ëté nî Bẽbé ärä Dévĩdĩ. Róꞌdö Kélẽ ádá ká Jónõ 1:1-18.36Dévĩdĩ ká ärä nẽ lĕmë õtõ õgõ Lïlí ärä Mbájá ãꞌdã,
‘Bẽbé ärä ägá lĕmë bï Bẽbé ärä mâ ãꞌdã,12:36 Bẽbé ärä ägá lĕmë bï Bẽbé ärä mâ ãꞌdã: Mbájá Bẽbé ärä ägá ă yädä ãpá ká Yézũ nî Bẽbé ärä mâ.
“Áꞌdá áꞌbä dĩ ḷẽké lãsã mâ,12:36 Áꞌdá áꞌbä dĩ ḷẽké lãsã mâ: Ndákpã ë kãꞌdá kãꞌbã dĩ ḷẽké lãsã nî kã nëë, ãꞌdá ãꞌbã dĩ úgú ë ꞌdéé, ónjó ĩshíí gëné gŭrü ärä kă ẽꞌdẽ ã kã.
ĩgí ká úgú ë mä ndãḷã kójó ärä î gĩ níí,
äꞌdá äꞌbã ũmbũ ärä î.”’12:36 Sálãmã 110:1
37Dévĩdĩ ká ärä nẽ nëë, ă yädä ãpá áyä nî ‘Bẽbé ärä ägâ.’ Ãtâsh yää, Krĭstõ ă ndãꞌdá gẽsẽ újũ áyä nî ãyá ꞌdë?”
Gẽḷé ndäkpá í ꞌdéé, käꞌdá käꞌbã yõ kã nëë, gõgõ gögó ádá ká Yézũ ãŋgá áyä ïgï ŋgé.
Gẽsẽ újũ ká Dévĩdĩ ă ndãꞌdá Bẽbé ärä ägá ãyá ꞌdë?
(Mãtéyõ 23:1-36; Lúkã 20:45-47)
38Yézũ ãtá rõdó ndäkpá nî kpõrõ ãꞌdã, “Mégbẽ ká ärä ïgí méshé ká yõmó grödó ndäkpá ãpá ká gónjó ádá ká Mbájä. Ká ádá ä yëbẽ töyö ádá glöwó nî, ĩshíí görõ glĭsï tẽndẽ níí, ndäkpá üjũ ëpë ïgï, ĩshíí níí, ëné gŭrü ärä ëpë ïgï ötó ílĩ súgũ nî gĩ. 39Ĩshíí ä yëbẽ töyö ádá gäꞌdá äꞌbã dĩ glözö dĩ klãꞌdá, ãpá dĩ lóvö nî gĩ, ĩshíí gäꞌdá äꞌbã góḷô ká úgú tírí, ká úgú nõshó jóŋó ŋbélé. 40Ĩshíí nëë, ä yäŋbã lũkpú bïyí ïrí, ĩshíí ä yöshó nẽnẽ därä ïgï, ĩshíí ä yäḷã ärä ëpë ïgï äpá glözö ndäkpá ká gräjã ãkpã ëpë ïgï bï Mbájá ká tãgã ëyî. Mbájá ă ndrõtó góvó gŏsĩꞌdí ádá ãpá áyä ïgï.”
Gröyõ ũŋgú ká bẽdé éndé bïyí ïrí ë
41Yézũ õjõ ãꞌdá bũbũ ãpá ílĩ dãzá Mömö ká Mbájä, ĩshíí küꞌbú ë ꞌdéé, ndäkpá nî kä röyõ nãkã nî käpá ílĩ ëyí ã kã nëë, ă ꞌbáká dĩ mümü nî, ĩshíí ă yõkõ ndäkpá nî ä röyõ ũŋgú nî äpá ílĩ ëyî. Õkõ yõmó éyé nî ä röyõ kprãshã nãkã äpá ílĩ küꞌbú nî. 42Ĩshíí nëë, bẽdé éndé bïyí ïrí ë nëë, ëté bẽbé rĩyĩ, ũsú tá rŏmó brĭzí klãkã nãkã ŋbãḷã ãpá ílĩ küꞌbú nî.
43Yézũ õjõ ădä yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ĩshíí lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mä lëmë bï ïgí ká räyä ádá nëë, éndé bïyí ïrí yăkã nëë, nãkã í ꞌdéé, kũsú ã kã nëë, õgõ õtõ ká ë ŋgá ndäkpá nî tírí ĩshí. 44Ká ádá ndäkpá nî üsú nãkã ë ꞌdéé, nẽté kãzá áyä ïgï ẽꞌdẽ ní kã. Ĩshíí nëë, éndé bẽbé rĩyĩ yăkã ũsú nãkã ë tírí ꞌdéé, kãŋgá áyä nẽ kã tírí, ĩshíí bẽdé ũŋgú ë ãzá áyä nî ká ádá ë níí, ă ndãshá ẽꞌdẽ ní.”
13Grïkí Mömö ká Mbájá
1Ká löwó ë Yézũ kĩgí kẽshẽ ílĩ Mömö ká Mbájá kĩshí ã kã nëë, ꞌbälã ẽshẽ ká yõmó grëkẽ õgõ nî lĕmë bï ëté ãꞌdã, “Yää bẽbé grödó ndäkpá nî, ãzá ókö ápá ká gõzõ mömö yăkã, ĩshíí kprãshã ãŋbã mbḷõkõ ëyí gĩ ꞌdé.”
2Ĩshíí Yézũ ĭpï bï ëté ãꞌdã, “Ókö gõzõ mömö yăkã ĩshí? Ä ndrïkí ëté nẽ tírí bũbũ, ĩshíí ꞌbälã ãŋbã ãtâ, ă yãꞌdá ãpá rũgú bẽyẽ nẽ ꞌdĩ.”
Yézũ lĕmë ádá ũŋgú ë kä ndäḷã ärä ëpë ïgï gãlõgã kã
(Mãtéyõ 24:3-14; Lúkã 21:7-19)
3Ĩshíí bïyí ëyí nëë, Yézũ ãnjã ãꞌdá ãꞌbã jũjũ góvó Ãŋbã Zẽtúnũ, ĩshíí ĭpï mümü nẽ ãŋã ãpá dĩ Mömö ká Mbájä, ïgï kínärä ëpë ïgï ká Pítãrã ĩshíí Jémĩsĭ, ĩshíí Jónŏ, ĩshíí Ãndréyă. Ĩshíí üjũ Yézũ äꞌdã, 4“Ãzá lémë bï ägá ꞌdé, ũŋgú í ꞌdéé, klémë ádá ëyí ã kã nëë, ă ndãḷã ärä nẽ ká úgú ꞌdë? Ĩshíí ŋgã ká ndlũsũ bï ägá ãꞌdã, ëté ũŋgú í yãŋgâ ă yãnjã dĩ gäḷã ärä nẽ?”
5Ĩshíí Yézũ õjõ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Májá mümü ïgí níí, ndákpã ãꞌbã gäŋbã ïgí ãꞌdá. 6Gẽḷé ndäkpá ä ndöjó ká dírí mâ, ĩshíí ä ndïyí ëpë ïgï nî Krĭstŏ, ĩshíí ä ndäŋbã gẽḷé ndäkpá. 7Ká úgú ë ꞌdéé, ïgí ká yõgó ádá lïlï, ĩshíí ndäkpá ä lëmẽ ádá äpá ká ádá lïlï yää, shẽshẽ lépẽ ïgí ãꞌbã gägã nî ãꞌdá. Úlú ũŋgú ãtâsh ä ndäḷã ärä ëpë ïgï kpéé, ĩshíí úgú ë dõŋbó úgú nî ă ndõjõ nî. 8Slãgã yõmó jũjũ mömö ë ä ndïjí lïlï äpá ká slãgã yõmó jũjũ mömö ë. Ĩshíí slãgã yõmó mömö ŋgérë ä ndïjí lïlï äpá ká slãgã yõmó mömö ŋgérë ë gĩ. Ĩshíí glãmá bũbũ ä ndäḷã ärä ëpë ïgï gẽḷé nî äpá jũjũ bũbũ ã, ãcá õgbó ká gĩjí gõgõ. Ĩshíí ë ŋgâ nî tá dĩ gõdó lãgá ũŋgú ë ꞌdéé, kä ndäḷã ärä ëpë ïgï ã kã.”
Yézũ ẽꞌdé yõmó grëkẽ õgõ nẽ ĩyí ndäkpá ä ndḷöḷõ ïgï
9“Ĩshíí nëë, ãŋgá áyä ïgí dĩ gëgbẽ ká ärä ïgî, ká ádá ä ndëŋgẽ ïgí dänjã ílĩ ŋbãŋã nî gĩ, ĩshíí ä ndrösõ ïgí ötó dĩ gẽḷé Dĩ lóvö nî gĩ. Ä ndëŋgẽ ïgí äpá dĩ mümü kprãshã ŋgérë, ĩshíí kprãshã shẽŋgẽ nî gĩ, ká ádá ë ꞌdéé, ïgí nî yõmó grëkẽ õgõ mâ kã. Ë kã ă ndãꞌdá gõzõ úgú, ká ádá glëmẽ ádá ãpá ká ádá ärä mâ. 10Ĩshíí kpéé ũŋgú nî nëë, ãŋgá áyä ïgí dĩ gëꞌdé Kélẽ ádá nî bï yõmó jũjũ mömö nî gĩ tírí. 11Ĩshíí tá ká úgú ë ïgï krúkú ïgî, ĩshíí kéŋgẽ ïgí kánjã ká ádá grötó ádá äpá áyä ïgí yää, shẽshẽ lépẽ ïgí ãꞌbã gägã ãpá dĩ mümü glëmẽ ádá nî ãꞌdá. Mlémẽ tá ádá ë kă ndõjõ ãpá ílĩ ãkpã ïgí ã kã. Ká ádá ká ëté úgú ãsh nëë, bă ãzá ïgí ká ndlĕmë ádá nî ní, ĩshíí nëë, Lïlí ärä Mbájá ká ndlĕmë ádá nî.
12Kõtó ónjö ä ndöwó gõmbõ ärä ónjö ëpë ïgï, ká ádá ë níí, üfũ ïgï. Ĩshíí bẽbé kõtó nî gĩ ä ndöwó gõmbõ ärä kõtó áyä ëpë ïgï, ká ádá ë níí üfũ ïgï, ĩshíí kõtó nî ä ndlätã bẽbé ëpë ïgï gĩ, ká ádá güfũ ïgï. 13Ndäkpá tírí ä ndïsí ïgí ká ádá ärä mâ. Ĩshíí nëë, ndákpã ë ꞌdéé, kă ndrĩndí ílĩ nẽ ká gïyí ãpá ámá ĩgí ká dõŋbó ëyí ã kã nëë, ă ndãshá nî.”
Gŏsĩꞌdí ũŋgú
(Mãtéyõ 24:15-21; Lúkã 21:20-24)
14“Ïgí má ndõkõ ‘Gŏsĩꞌdí ũŋgú ë ꞌdéé, kă lĩmí ũŋgú nî kã13:14 Gŏsĩꞌdí ũŋgú ë ꞌdéé, kă lĩmí ũŋgú nî kã: Dãnyélẽ ă lëmë ádá ãpá ká ádá árá ká mbájá Zúsũ ꞌdéé, ŋgérë ká Ĩgrígĩ nî dírí nî Ántĩkõsõ Ẽpípnẽsẽ kũsú kãꞌbã ílĩ Mömö ká Mbájá ãpá Jẽrũzãlémẽ, ĩshíí ãḷã shẽkpẽ ãpá ílĩ mömö nî, ká löwó ë ꞌdéé, käkã Yézũ dóꞌbó ꞌdĩ ká gũfũ sálã lẽmbẽ gũfũ tötö lẽmbẽ sálã lẽmbẽ rŏmó (167) ríní. Ĩshíí Yézũ lĕmë ádá ãpá ká bẽdé gŏsĩꞌdí ũŋgú ë ꞌdéé, kä ndüsú äꞌbã ílĩ Mömö ká Mbájä, ãḷã ärä nẽ ká úgú ë ꞌdéé, Rómã nî gĩ kïjí käpá Jẽrũzãlémẽ ã kã, ĩshíí äḷã Mömö ká Mbájá ösó ká bïyí ë ꞌdéé, Yézũ kãŋã kẽshẽ ká ïrí nî ká gũfũ rŏmó ríní nî kã. Róꞌdö Dãnyélẽ 9:27; 11:31; 12:11; Mãtéyõ 24:15.’13:14 Dãnyélẽ 9:27; Dãnyélẽ 11:31; Dãnyélẽ 12:11 üsú ëté bă ãzá ãꞌbã dĩ úgú ë ꞌdéé, bïjã kä ndüsú ëté käꞌbã ẽꞌdẽ ã kã ní. Ndákpã ë ꞌdéé, kă ndrõꞌdõ ádá yăkã kã nëë, ãŋgá áyä nî dĩ gögó ílĩ ëyí gõzõ nî. Ká ádá ká ëté úgú ãsh nëë, yõmó ë ꞌdéé, kä dãꞌbã úgú ë Jũdéyã kã nëë, ãŋgá áyä ïgï dĩ glülũ gänjã jũjũ ãŋbã nî gĩ. 15Ĩshíí ndákpã ë kă jũjũ mömö13:15 Rũgú mömö: Ká úgú ãsh nëë, Yũwúdũ nî gĩ ä yöꞌbó mömö áyä ëpë ïgï ĩshíí jũjũ mömö í ŋgá áyä ïgï ãꞌdá kpãŋbãḷãŋbã ãtâ, ĩshíí ká slãgã úgú ë yää, ä yïnĩ äpá jũjũ mömö nî ká ádá gäḷã nẽté ötó yõ. áyä nẽ kã nëë, ãꞌbã glüsú nî, ká ádá gänjã kólõ ká ádá gëné bẽdé ũŋgú ë ẽshẽ yõ ãꞌdá. 16Ĩshíí ndákpã ë kă glãwã kã nëë, ãꞌbã glüwũ göjõ mömö ká ádá gëné tẽndẽ ãꞌdá. 17Ëté úgú ãsh nëë, ă ndãꞌdá gŏsĩꞌdí úgú bï yõmó túwü, ĩshíí bï yõmó ë ꞌdéé, kõtó ŋgá áyä ïgï kä yösó mbämbä nî kã. 18Mrájã ãkpã ïgí bï Mbájá níí, ëté úgú ãsh ãꞌbã gäꞌdá ká úgú ríní13:18 Úgú ríní: Ãpá dĩ úgú ká Ĩzrãyélẽ nî gĩ ꞌdéé, kä yäshá käꞌbã ẽꞌdẽ ã kã nëë, ẽshẽ ká shéshé Bĩbĩ ĩgí ká Gämbá nëë, ëté nî úgú gũjú úgú, ĩshíí njïnjï ă yĩꞌdĩ õtõ ílĩ ëyí góvó nî. Ë ŋgâ nî úgú ë ꞌdéé, gãnjã yãyã kă yãtá ndäkpá ẽshẽ ká löwó nî ẽꞌdẽ ã kã. ãꞌdá. 19Ká ádá ëté úgú ãsh nëë, ă ndãꞌdá gŏsĩꞌdí úgú ḷóḷö ë ꞌdéé, bă jéé kãḷã ärä nẽ ãtâsh ꞌdĩ, kẽshẽ ká úgú ë Mbájá kũbũ jũjũ bũbũ nî kã. Ĩshíí bẽdé góvó gŏsĩꞌdí ũŋgú ë ꞌdéé, kă ndãḷã ärä nẽ ãtâsh ãꞌbã jũjũ bũbũ tówó ẽshẽ bïyí ë ŋgâ nëë, ă ndãzá ní. 20Ĩshíí nëë, Bẽbé ärä ägá ă ndãḷã ëté gŏsĩꞌdí úgú yãŋgâ ká tãgã ëyí góvó nî ꞌdĩ, ꞌdéé ãzá ní yää, bẽdé ndákpã ë ãtâ ă yãshá ãꞌbã jũjũ bũbũ ã ꞌdĩ. Ĩshíí ká ádá ärä ndäkpá ë ꞌdéé, krõjó ïgï ã kã nëë, ãḷã úgú yãŋgâ ká tãgã ëyí gãã.
21Ĩshíí nëë, ká ëté úgú ãsh ꞌdéé, bẽdé ndákpã ë klémẽ bï ïgí kíyí, ‘Mókõ ꞌdé, Krĭstõ ëté kăkã,’ wãlã ‘Mókõ ꞌdé, ëté kăkãsh yää,’ máꞌbã gïyí mápá ká ádá ŋgá áyä nî ãꞌdá. 22Ká ádá yõmó tăŋbä ä ndöjó nî, ĩshíí ä ndïyí ëpë ïgï nî Krĭstŏ, ĩshíí slãgã yõmó ë, ä ndïyí ëpë ïgï nî kéné ádá ká Mbájä, ĩshíí ä ndäḷã gẽḷé kïꞌdí, ká ũŋgú ë ꞌdéé, ãkpã ndäkpá kă ndũjú ãpá ẽꞌdẽ. Ĩshíí ꞌdéé gbõḷõ ă ẽꞌdẽ yää, kpíí yõmó ë ꞌdéé, Mbájá kröjó ïgï ã kã nëë, ä ndäŋbã mëŋgá ïgï tánẽ. 23Ãtâsh yää, mégbẽ ká ärä ïgí gõzõ. Mä lëmë ádá yăkã bï ïgí dĩ mümü ũŋgú ë tírí ꞌdéé kä ndäḷã ärä ëpë ïgï ã kã.”
Dĩ rŏmó klõjõ ká Yézũ
(Mãtéyõ 24:29-31; Lúkã 21:25-28)
24“Ĩshíí ká úgú ë bïyí ë ꞌdéé, ïgï glösĩꞌdí ũŋgú ãsh kä ndäḷã ärä ëpë ïgï tírí ïshí nëë,
‘Mümü ájã nî ă ndĭḷï nî,
ĩshíí shéshé nî ă yãná ꞌdĩ,
25ĩshíí ẽpé nî gĩ, ä ndröŋõ ëshé mümü örö,
ĩshíí ũŋgú ë ꞌdéé, kä mümü örö ã kã, ä ndlämá nî.’13:25 Ĩzáyã 13:10; 34:4; Gïtĩ Ádá 6:12-13
26Ĩshíí ká úgú ãsh nëë, ndäkpá ä ndökõ Kópõ ndákpã ă yõjõ ẽshẽ ílĩ krõkó ká góvó ónjó, ĩshíí gŭrü ärä nẽ. 27Ĩshíí ă ndõpó grõnõ ŋgá áyä nẽ gĩ, ãpá jũjũ bũbũ ã tírí níí, övõ ndäkpá áyä nẽ ꞌdéé, ëpẽ krõjó ïgï kãꞌbã jũjũ bũbũ ã, ĩshíí mümü örö ã kã tírí.”
Klõjõ ká Kópõ ndákpã
(Mãtéyõ 24:32-35; Lúkã 21:29-33)
28“Ĩshíí Yézũ ãtá lĕmë ádá nî kpõrõ ĩyí, ꞌbákétâ nëë, mródó ũŋgú nî méshé ká kpïkpï ásá nî. Ká úgú ë kpïkpï nî ëndẽ güꞌbũ ráŋã kõbó ärä nẽ yää, má ndõkõ dãná nî nëë, ŋgãrũyũ lĭjï ĩshí. 29Ãtâsh yää, ꞌdéé ïgí kókõ ïgï ũŋgú yãŋgâ ꞌdéé, ká yãḷã ärä ëpë ïgï yää, má ndõkõ dãná nî nëë, úgú nî lĭjï ĩshí. 30Mä lëmë bï ïgí ká räyä ádá nëë, ũŋgú í ꞌdéé, mä lëmë ádá ëyí nëë, ndäkpá ë ꞌbákétâ kã ä ndökõ dĩtí ëyî. 31Mümü örö, ĩshíí jũjũ bũbũ nî nëë, ä ndäḷã dösó nî ĩshíí nëë, ádá í ꞌdéé, mlémë bï ïgí ã kã nëë, ă ndãꞌdá kpõrõ ă yãnjã nî.”
Ndákpã õkõ ájã wãlã úgú ëyí ãná ꞌdĩ
32“Ndákpã õkõ ájã, wãlã úgú ëyí ãná ꞌdĩ. Kpíí kõtó grõnõ nî gĩ ꞌdéé, kä mümü örö ã kã nëë, ökõ äná ꞌdĩ, kpíí Gẽsẽ újũ nî õkõ úgú ëyí ãná tá ꞌdĩ. Tá Bẽbé nî kókõ kánâ. 33Mégbẽ ká ärä ïgí ĩshíí níí, máꞌdá kánjá nî, ká ádá mókõ úgú ë ꞌdéé, úgú yãŋgâ kă ndõjõ ẽꞌdẽ ã kã máná ꞌdĩ. 34Ádá yăkã nëë, tá ãyá bẽdé ndákpã ë ă yãnjã gŏlö úgú, ĩshíí ũsú bõrõ ŋgá áyä nẽ gĩ níí, ökõ ãpá ká mömö ŋgá áyä nẽ, ĩshíí ẽné nẽté bï ïgï tírí. Ĩshíí lĕmë bï bẽbé gëgbẽ ká ãkpã ĩjí nî níí, ĕgbë ká ãkpã ĩjí nî gõzõ.
35Ãtâsh yää, májá mümü ïgí ká úgú tírí, ká ádá bă mókõ úgú ë ꞌdéé, bẽbé mömö nî kă ndõjõ ẽꞌdẽ ã kã máná ꞌdĩ. Mónõ ă ndõjõ ká lïlí úgú, wãlã ká gũtú úgú, wãlã ká jũjũ gãgã úgú, wãlã ká kĩḷĩkõnjó yä, bă ïgí mókõ máná ꞌdĩ. 36Ká ádá ꞌdéé, ëté kójõ gẽyẽ yää, ãꞌbã gökõ ïgí ílĩ ꞌbíꞌbí ãꞌdá. 37Ádá í ꞌdéé, mlémë bï ïgí ã kã nëë, mlémë bï ndäkpá nî tírí mïshí, ‘Mráshá ärä ïgí kánjá nî.’”
14Kprãshã ndäkpá ká Yũwúdũ ëbẽ gbõḷõ ká ádá grükú Yézũ
(Mãtéyõ 26:1-5; Lúkã 22:1-2; Jónõ 11:45-53)
1ꞌBákétâ nëë, sõkpõ ëyí nî rŏmó ꞌbíꞌbí ãpá dĩ mümü Ájã Gätã Srámã,14:1 Ájã Gätã Srámã: Mbájá ãḷã Ĩzrãyélẽ nî gĩ níí, rötó srámã mõꞌdó nî gĩ ĩshíí srámã ndĩḷïŋï nî gĩ, ká ádá ë níí, srámã yãŋgâ ëshẽ glösĩꞌdí ũŋgú áyä ïgï. Ïgï grötó srámã yãŋgâ gĩ kã nëë, ká ádá ë ꞌdéé, kä ndüfũ Yézũ Krĭstõ gãlõgã äpá ká krŏshõ nî ãyá Lĩtí ndĩḷïŋï ká Mbájá kã. Gãꞌbãlã srámã ärä Yézũ ŋgâ nëë, ă ndĩjĩ ĩjí ĩshí ãpá ká glösĩꞌdí ũŋgú ká ndäkpá ë ꞌdéé, kïyí käpá áyä nî tírí ã kã. Róꞌdö wárãgã Úgú Létë 12:17-28; Márkõ 14:12; Lúkã 22:7; Jónõ 1:29-35; 1 Kõréntĩyã 5:7; 1 Pítãrã 1:19. ĩshíí Góvó úgú Gũjú Kpäꞌbäkä nî,14:1 Góvó úgú Gũjú Kpäꞌbäkä: Yũwúdũ nî gĩ ä yäḷã Góvó úgú Gũjú kpäꞌbäkä nî ká sálã lẽmbẽ rŏmó ꞌbíꞌbí, ká ádá gïŋí ádá úgú ë ꞌdéé, Mbájá kẽŋgẽ kóshó ëpë ïgï gĩ kẽshẽ ílĩ áshá méndé nî kẽshẽ mömö Mésĩrĩ ã kã. Ĩshíí Ájã Gätã Srámã nî nëë ëté nî gõcõ lãgá Góvó úgú Gũjú Kpäꞌbäkä nî. Ĩshíí õtõ ílĩ ïgï sálã lẽmbẽ rŏmó ꞌbíꞌbí yãŋgâ nëë, Mbájá ãŋgã ãjá Yũwúdũ nî gĩ ẽshẽ ká göshó kpäꞌbäkä í ꞌdéé, käḷã óꞌbó nî käpá ẽꞌdẽ ã kã nẽ. Róꞌdö Úgú Létë 12:17-20. ĩshíí kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ĩshíí yõmó grödó ndäkpá äpá ká gónjó ádá ká Mbájä, öjó ä yäḷã ônó ká ádá grükú Yézũ níí, ndäkpá äꞌbã gökõ gäná nî ãꞌdá, ĩshíí níí ëpë ïgï üfũ ëté ëshé ẽꞌdẽ. 2Ĩshíí äꞌdã, “Bă mă rũkú ëté ká úgú Góvó úgú nî ꞌdĩ, ká ádá ndäkpá nî ä ndrïgí äpá áyä ägá ká ndégbë óꞌdõ, ká gäsá kôwó.”
Bẽdé éndé ë ũjú gõŋõ yüyü ãpá jũjũ Yézũ
3Ĩshíí ká löwó ë Yézũ kă Bétẽnĩ kã nëë, ă yõshó ũŋgú ãpá mömö ká bẽdé újũ ë, kómbõ kágã ëté sãrã, dírí nî Sáyímõnŏ. Ĩshíí bẽdé éndé ë õjõ ãpá áyä nî, ká gẽsẽ kḷáká yüyü bãná ëyí ẽlẽ ŋgé, ĩshíí étẽ ëyí lãŋá nẽ. Ĩshíí éndé yãŋgâ õjõ ãjá ãkpã kḷáká nî, ĩshíí õjõ ũjú kélẽ bãná gõŋõ yüyü nî ãpá jũjũ Yézŭ.
4Ĩshíí dë slãgã ndäkpá ë kökõ ëté kă yũjú yüyü yãŋgâ kã nëë, óꞌdõ ïgï ẽgbẽ nẽ, ĩshíí lëmẽ äpá kõkõ ärä ëpë ïgï äꞌdã, “Ă lĩmí ëté yüyü yãŋgâ ká ádá ŋgâ? 5Bïjã ꞌdéé övó ëté yüyü yãŋgâ nẽ äpá gõlõ yää, nãkã õgõ ëyí ă ndãꞌdá ãyá tötö gũfũ sálã (300) nãkã fídã, ĩshíí ä ndëŋgẽ ëté nãkã yãŋgâ bï yõmó rĩyĩ.” Ĩshíí öjó ëndẽ gözõ éndé yãŋgâ ká ndégbë óꞌdõ.
6Ĩshíí Yézũ õjõ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Máꞌbã ëté ãꞌdá, má yãḷã ëté níí, shẽshẽ lépẽ nî ãgã ká ádá ŋgâ? Ũŋgú ë ꞌdéé kãḷã bï ámá kã nëë, õzõ ŋgé. 7Yõmó rĩyĩ nî nëë, má yãꞌdá ká ŋgá ïgï ká úgú tírí, ĩshíí má ndãná ïgï tá ãyá ë ꞌdéé, má yẽbẽ ádá ëyí ká úgú tírí ã kã. Ĩshíí nëë, bă mä yãꞌdá ká ŋgá ïgí ká úgú tírí ꞌdĩ. 8Éndé yăkã nëë, ãḷã tá dĩ ũŋgú ë ꞌdéé, ëpẽ kă ndãḷã nî ká ádá ärä mâ kã ĩshí. Ëté ũjú yüyü nî ãpá gbõgbõ mâ ãpá dĩ mümü ïrí ŋgá mâ, ă rãshá gbõgbõ mâ kánjá nî ká ádá gïꞌdĩ ámä. 9Ĩshíí mä lëmë bï ïgí ká räyä ádá nëë, tá úgú ë kă jũjũ bũbũ ã ꞌdéé, kä ndëꞌdé Kélẽ ádá ká Mbájá äpá ẽꞌdẽ ã kã nëë, ndäkpá ä ndlëmẽ ádá äpá ká ádá ũŋgú í ꞌdéé, ëté éndé yãŋgâ kãḷã kã, ĩshíí ä ndïŋí ádá ärä nî ẽꞌdẽ.”
Göwó gõmbõ ärä Yézũ
(Mãtéyõ 26:14-16; Lúkã 22:3-6)
10Ĩshíí nëë, Júdãsã Ĩskãryótõ ꞌdéé, ëté ꞌbälã ẽshẽ ká kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó ká Yézũ kã, õjõ ãnjã ká kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ká ádá göwó gõmbõ ärä Yézũ bï ïgï. 11Ĩshíí óꞌdõ ïgï õmõ ãpá áyä nî góvó ká ádá gögó ádá yãŋgâ, ĩshíí öjó öshõ ëté ká ádá gëŋgẽ nãkã bï ëtê. Ãtâsh yää, ãꞌdá dĩ gämã úgú ë kă ndlãtá nî ká ádá ë níí, ëpẽ ẽné Yézũ bï ïgï.
Dõŋbó nõshó njónjó ká Bẽbé ärä ägâ
(Mãtéyõ 26:17-25; Lúkã 22:7-14,21-23; Jónõ 13:21-30)
12Ká kpéé ájã Góvó úgú Gũjú Kpäꞌbäkä, ĩshíí ká löwó ë krötó lĩtí ndĩḷïŋï14:12 Lĩtí ndĩḷïŋï: Mbájá ãḷã Ĩzrãyélẽ nî gĩ níí, rötó srámã mõꞌdó nî gĩ ĩshíí srámã ndĩḷïŋï nî gĩ, ká ádá ë níí, srámã yãŋgâ ëshẽ glösĩꞌdí ũŋgú áyä ïgï. Ïgï grötó srámã yãŋgâ gĩ kã nëë, ká ádá ë ꞌdéé, kä ndüfũ Yézũ Krĭstõ gãlõgã äpá ká krŏshõ nî ãyá Lĩtí ndĩḷïŋï ká Mbájá kã. Gãꞌbãlã srámã ärä Yézũ ŋgâ nëë, ă ndĩjĩ ĩjí ĩshí ãpá ká glösĩꞌdí ũŋgú ká ndäkpá ë ꞌdéé, kïyí käpá áyä nî tírí ã kã. Róꞌdö wárãgã Úgú Létë 12:17-28; Lúkã 22:7; Jónõ 1:29-35; 1 Kõréntĩyã 5:7; 1 Pítãrã 1:19. nî, ká ádá Gätã Srámã nî kã nëë, yõmó grëkẽ õgõ Yézũ üjũ ëté äꞌdã, “Á yẽbẽ ádá ë níí, mãnjã mrãshá úgú ë ꞌdë bï úmü, ká ádá göshó nõshó Gätã Srámã nî?”
13Ãtâsh yää, õjõ õpó rŏmó ẽshẽ ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ĩshíí lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mánjã ílĩ góvó mbẽré nî, ĩshíí má ndlãndá ká bẽdé ndákpã ë ă yẽné kärá ũyũ, mrékẽ õgõ nî. 14Ĩshíí mömö ë ꞌdéé, kă ndãnjã ílĩ ëyí ã kã nëë, mújũ bẽbé mömö nî míyí, bẽbé grödó ndäkpá nî ãꞌdã, ‘Kólõ ë ká ẽbétẽ ömö nî gĩ ë ꞌdéé, ëpẽ kă ndõshó nõshó Ájã Gätã Srámã nî, ká yõmó grëkẽ õgõ mâ kã nëë ă ꞌdë?’ 15Ĩshíí ă ndlũsũ bï ïgí góvó kólõ ãpá örö söḷö, ká nẽnẽ ílĩ ëyí gĩ kánjá nî. Mráshá nõshó nî ká ádá ärä ägá máꞌbã yõ.”
16Yõmó grëkẽ õgõ Yézũ äŋá änjã ílĩ góvó mbẽré nî, ĩshíí ökõ ũŋgú nî tá ãyá ë ꞌdéé, Yézũ klĕmë bï ëpë ïgï ã kã. Ãtâsh yää, öjó äḷã nõshó nî äꞌbã yõ, ká ádá Ájã Gätã Srámã nî.
17Ĩshíí ká lïlí úgú nî nëë, Yézũ öjó ká kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ. 18Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, käꞌdá kländá tãrbézẽ ĩshíí ꞌdéé, kä yöshó ũŋgú nî kã nëë, Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Ká räyä ádá nëë, ꞌbälã ndákpã ẽshẽ kõkõ ärä ïgí ꞌdéé, mă yõshó ũŋgú nî dĩ úgú â ká ŋgá ëté ã kã, ă ndõwó gõmbõ ärä mâ.”
19Ĩshíí shẽshẽ lépẽ yõmó yõpó ŋgá áyä nî ẽlẽ ꞌdĩ, ĩshíí ïgï tírí üjũ Yézũ ꞌbälã, ꞌbälã äꞌdã, “Ă ndãꞌdá ámä?”
20Ĩshíí õjõ ĭpï bï ïgï ãꞌdã, “Ëté ă kõkõ ärä kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó nî ágbë ꞌdéé, mă yũkú ḷẽké ägá ká ŋgá ëté mãpá ílĩ küꞌbú nõshó nî kã. 21Ĩshíí Kópõ ndákpã ă ndĩlĩ nî tá ãyá ë ꞌdéé, kröndó käꞌbã ílĩ wárãgã Ádá ká Mbájá kã. Ĩshíí nëë, ꞌbrĕké ãŋgá ndákpã ë ꞌdéé, kă ndõwó gõmbõ ärä Kópõ ndákpã nî kã. Bïjã gõzõ nî nëë, äꞌbã gäkã ëté ndákpã ãsh ãꞌdá.”
Nõshó njónjó ká Bẽbé ärä ägâ
(Mãtéyõ 26:26-30; Lúkã 22:14-23; 1 Kõréntĩyã 11:23-25)
22Ká úgú ë ꞌdéé kä yöshó ũŋgú nî kã nëë, Yézũ ẽné kpäꞌbäkä, ĩshíí lõyó Mbájä, ĩshíí õjõ rĩkí ílĩ ëyî, ĩshíí õjõ õŋó bï yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ, ĩshíí ãꞌdã, “Méné kpäꞌbäkä yăkã níí móshó, ë kã nî múmũ gbõgbõ mâ.”
23Ĩshíí õjõ ẽné kḷêꞌdé ãyã, ĩshíí lõyó Mbájä, ĩshíí õjõ ẽné bï yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ, ĩshíí därä ïgï tírí ömõ ëshé ká kḷêꞌdé ãsh.
24Ĩshíí ãꞌdã, “Ë kã nî srámã ärä mâ ꞌdéé, ëté nî ráŋã glëmẽ ãkpã14:24 Ë kã nî srámã ärä mâ ꞌdéé, ëté nî ráŋã glëmẽ ãkpã: Ëté srámã yãŋgâ nëë, ă yëshë glösĩꞌdí ũŋgú ká ndäkpá, ĩshíí ă yãḷã ïgï níí, äꞌdá lêmbé ká Mbájä. Mbájá ãḷã Ĩzrãyélẽ nî gĩ níí, rötó srámã mõꞌdó nî gĩ ĩshíí srámã ndĩḷïŋï nî gĩ, ká ádá ë níí, srámã yãŋgâ ëshẽ glösĩꞌdí ũŋgú áyä ïgï. Ïgï grötó srámã yãŋgâ gĩ nëë, ká ádá ë ꞌdéé, kä ndüfũ Yézũ Krĭstõ gãlõgã äpá ká krŏshõ nî ãyá Lĩtí ndĩḷïŋï ká Mbájá kã. Gãꞌbãlã srámã ärä Yézũ ŋgâ nëë, ă ndĩjĩ ĩjí ĩshí ãpá ká glösĩꞌdí ũŋgú ká ndäkpá ë ꞌdéé, kïyí käpá áyä nẽ tírí ã kã. Róꞌdö Úgú Létë 24:8; Lẽvítkũsũ 16:11-19; Mãtéyõ 26:28; Márkõ 14:8; Íbrũ 9:15-22. í ꞌdéé, klũvú ká ádá ärä gẽḷé ndäkpá nî kã. 25Mä lëmë bï ïgí ká räyä ádá nëë, mä yõmõ ãyã tówó ꞌdĩ, ĩgí ká úgú ë ꞌdéé, mä ndõmõ ráŋã ãyã mäpá ílĩ mömö ŋgérë ká Mbájä.”
26Ĩshíí bïyí ë kïshĩ ríŋgí glöyó Mbájá ïshí nëë, öjó änjã äpá jũjũ Ãŋbã Zẽtúnũ.
Yézũ ẽnjẽ ádá ë ꞌdéé Pítãrã kă ndẽmé ëpẽ ã kã
(Mãtéyõ 26:31-35; Lúkã 22:31-34; Jónõ 13:36-38)
27Ĩshíí Yézũ lĕmë bï yõmó grëkẽ õgõ nẽ ãꞌdã, “Ïgí tírí má ndlülü í nẽ méshé ámâ, ĩshíí má ndãꞌbã ámä kínärä mâ, ká ádá röndó äꞌbã ílĩ wárãgã ká Mbájá äꞌdã,
‘Ámä Mbájá mä ndũfũ bẽbé gäcá ndĩḷïŋï nî gĩ,
ĩshíí ndĩḷïŋï nî gĩ ä ndlësé nî.’14:27 Zẽkẽríyã 13:7
28Ĩshíí bïyí ë ꞌdéé, mä ndãŋã méshë ká ïrí nî mïshí nëë, mä ndũꞌbú máŋä dĩ mümü ïgí mäpá Jẽlílĩ.”
29Ĩshíí nëë, Pítãrã ãꞌdã, “Kpíí ꞌdéé, ndäkpá nî lülũ wäŋä ëshé áyä ĩ ïshí yää, jéé mä yũlũ méshë áyä ĩ ꞌdĩ.”
30Ĩshíí Yézũ ĭpï bï ëté ãꞌdã, “Mä lëmë bï úmü ká räyä ádá nëë, ká njónjó yăkã ká úgú ë ꞌdéé, újũ ëḷé kãsá ndãká ká dĩtí ëyí rŏmó ꞌdĩ kã nëë, á ndẽmé ámä ká dĩtí ëyí tötö, á ndĩyí ókö ámä áná ꞌdĩ.”
31Ĩshíí nëë, Pítãrã õjõ ĭpï bï ëté gónjó nî ãꞌdã, “Kpíí ꞌdéé ïrí yää, mă ndĩlí ká ŋgá úmü, ĩshíí jéé mä yẽmé úmü, ká kíyí mókö úmü mäná ꞌdĩ kã ꞌdĩ.” Ĩshíí sõkpõ yõmó grëkẽ õgõ nî lëmẽ tírí tá ãtâsh.
Yézũ rãjã ãkpã nẽ õgbó Gẽtẽsẽménẽ
(Mãtéyõ 26:36-46; Lúkã 22:39-46)
32Yézũ õjõ ãnjã bẽdé úgú ë dírí ëyí Gẽtẽsẽménẽ, ĩshíí õjõ lĕmë bï yõmó grëkẽ õgõ nẽ ãꞌdã, “Máꞌdá bũbũ dĩ úgú â, níí mä yãnjã dĩ gräjã ãkpã mâ bï Mbájä.” 33Yézũ õjõ ẽné Pítãră, Jémĩsĩ ĩshíí Jónŏ, ĩshíí õjó ãnjã ká ŋgá ïgï, ĩshíí shẽshẽ lépẽ nî ẽlẽ ꞌdĩ, ĩshíí ãꞌdá ká gïŋí ärä nẽ ŋgé. 34Ĩshíí õjõ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Shẽshẽ lépẽ mâ ẽlẽ ꞌdĩ, ĩshíí ă yãḷã ámä ãyá ũŋgú ë ꞌdéé, mä yĩlĩ í nẽ ãtâsh yää, máꞌdá dĩ úgú â, ká gägä mümü ïgî.”
35Ĩshíí Yézũ õjõ ãnjã góḷô gãã ãtâ ẽshẽ áyä ïgï, ĩshíí ḷẽꞌvé ĩjí bũbũ, ĩshíí õjõ rãjã ãkpã nẽ bï Mbájá ká ádá ë níí, gbõḷõ ká ẽꞌdẽ yää, ãꞌbã gäꞌbã ëpẽ níí, ḷóḷö õkõ ëpẽ ãꞌdá. 36Ĩshíí õjõ rãjã ãkpã nẽ ãꞌdã, “Yää Bãbá, ãŋgá áyä ĩ ónjó ká ádá gäḷã ũŋgú nî tírí, ãtâsh yää, éné kḷêꞌdé yăkã éshë ámâ.14:36 Éné kḷêꞌdé yăkã éshë ámâ: Yézũ ă lĕmë ádá ãpá ká ádá ḷóḷö ĩshíí ïrí ŋgá áyä nẽ. Ĩshíí kpíí ãtâsh yää, áḷä ũŋgú ë ꞌdéé, ká yẽbẽ ádá ëyí ã kã, ãzá ũŋgú ë ꞌdéé, mä yẽbẽ ádá ëyí ã kã ní.”
37Ĩshíí õjõ lŭwü õjõ ãpá ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ĩshíí õkõ ïgï ä yïndí nẽ, ĩshíí õjõ lĕmë ãpá ká Pítãrã ãꞌdã, “Sáyímõnõ á yĩndí nẽ? Ónjó ãzá áyä ĩ ká ádá gökpó ꞌbíꞌbí ká sáâ ꞌbälã nî? 38Májá mümü ïgî, ĩshíí níí mrájã ãkpã ïgí bï Mbájä, ká ádá ë níí, Shẽtánã ãꞌbã gäŋbã ïgí ãꞌdá. Ká ádá kpíí ꞌdéé lïlí ärä ïgî, ä yëbẽ ádá gäḷã glözö ũŋgú yää, ónjó ãzá ká gbõgbõ ïgí ká ádá gäḷã nî ní.”
39Ĩshíí Yézũ õjõ ãŋã ẽshẽ áyä ïgï tówó, ĩshíí ãnjã rãjã ãkpã nẽ bï Mbájá tá ká ádá ë ꞌdéé, krãjã ãkpã nẽ ẽꞌdẽ sãrã kã. 40Ĩshíí ká löwó ë kĭpï ärä nẽ, kõjõ ãpá áyä ïgï ã kã nëë, õjõ õkõ ïgï tówó ä yïndí nẽ, ĩshíí dĩ gäjá mümü ïgï ãjá ïgï ĩshí, ĩshíí bẽdé ádá ë ká ádá glëmẽ bï ëté nëë, ãzá áyä ïgï ní.
41Ĩshíí ká löwó ë kõjõ áyä ïgï ká dĩ tötö ë kã nëë, lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Ïgí má tá yĩndí nî, ĩshíí má yũsú ärä ïgî? Ãsá ĩshí, úgú ëyí õjõ ĩshí. Mókõ ꞌdé, ä yöwó gõmbõ ärä Kópõ ndákpã bï yõmó gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú. 42Máŋá örõ, Máŋá níí mlõwó, bẽbé göwó gõmbõ ärä mâ õjõ ĩshí.”
Rükú Yézũ ïshí
(Mãtéyõ 26:47-56; Lúkã 22:47-53; Jónõ 18:3-12)
43Ĩshíí tá ká löwó ë kă lëmë ádá nî kã nëë, Júdãsã ꞌbälã ẽshẽ ká kpú lẽmbẽ rŏmó yõmó yõpó ŋgá áyä nî kã, öjó ká gẽḷé ndäkpá, ĩshíí ãŋgá áyä ïgï kprãshã sëpë, ĩshíí kprãshã kõḷó, ĩshíí yõmó göpó ïgï nî kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ĩshíí yõmó grödó ndäkpá äpá ká gónjó ádá ká Mbájä, ĩshíí kprãshã ndäkpá ílĩ mömö nî.
44Ĩshíí ágbë kõwó gõmbõ ärä Yézũ kã nëë, lũsũ gbõḷõ ë ꞌdéé, ïgï kä ndökõ Yézũ däná nî ẽꞌdẽ ã kã bï ïgï ãꞌdã, “Ndákpã ë ꞌdéé, mä ndõsó kálá nî kã nëë, ë ŋgâ nî ëtê, mrúkú ëtê, ĩshíí níí, méné ëté mánjã ẽꞌdẽ ĩshíí níí, mámã gbõgbõ ärä nî.” 45Ĩshíí tá gẽyẽ ká löwó ë köjó kïshí nëë, Júdãsã ãnjã ãpá ká Yézũ ĩshíí ãꞌdã, “Yää Bẽbé grödó ndäkpá nî.” Ĩshíí õjõ ũjũ ëté ká gösó kálá nî. 46Ĩshíí ndäkpá nî öjó rükú Yézŭ. 47Ĩshíí ꞌbälã ẽshẽ ká ndäkpá ë kërútú käꞌbã yõ kã nëë, ĩshí góvó sëpë, ĩshíí ãnjã ãgã mbímbí méndé14:47 Ãgã mbímbí méndé: Pítãrã kágã mbímbí méndé nî. Róꞌdö Kélẽ ádá ká Jónõ 18:10-11. ká ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá nî ẽshẽ ẽꞌdẽ.
48Ĩshíí Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mlémë gŏsĩꞌdí ádá mäpá ká shẽŋgẽ mömö nî ꞌdéé, mójó ká kprãshã sëpë, ĩshíí kprãshã kõḷó, ká ádá grükú ámá kã? 49Ká úgú tírí ká gómó ájã, ãzá mä yãꞌdá ká ŋgá ïgî, ĩshíí mä rõdó ndäkpá mäpá ílĩ dãzá Mömö ká Mbájä, ĩshíí bă mrúkú ámä ꞌdĩ. Ĩshíí nëë, ũŋgú ë ꞌdéé, kröndó käꞌbã ílĩ Wárãgã ádá ká Mbájá kã nëë, ă ndãḷã ärä nẽ.” 50Ĩshíí yõmó grëkẽ õgõ nî äꞌbã ëté ãꞌdá, ĩshíí lülũ ëshé áyä nî.
51Ĩshíí bẽdé gẽsẽ újũ ë nëë, ãꞌdá dĩ grëkẽ õgõ Yézũ ëté ẽlé tá kõbó tẽndẽ ãpá áyä nẽ. Ĩshíí ndäkpá ä yëbẽ ádá grükú ëtê, 52õjõ ũlũ ẽshẽ áyä ïgï ká klãkã ärä nẽ, ĩshíí ãꞌbã tẽndẽ í ŋgá áyä nẽ ãꞌdá bï ïgï.
Ŋbãŋã ärä Yézũ
(Mãtéyõ 26:57-68; Lúkã 22:54-55,63-71; Jónõ 18:13-14,19-24)
53Ĩshíí öjó ëné Yézũ änjã mömö ká ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá nî. Ĩshíí kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ãcá õgbó ká kprãshã ndäkpá nî, ĩshíí yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá bï ndäkpá nî lövõ tírí äꞌbã yõ. 54Pítãrã rẽkẽ õgõ ïgï ẽshẽ gŏlö nî, ĩshíí ãnjã ílĩ dãzá ömö ká ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá nî, ĩshíí ãꞌdá bũbũ, ĩshíí ă yõmó õshõ ká yõmó gämã gbõgbõ ärä ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá nî.
55Kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ĩshíí kprãshã ndäkpá ílĩ Ŋbãŋã ká Yũwúdũ nî gĩ14:55 Ŋbãŋã ká Yũwúdũ nî gĩ: Ë ŋgâ nî ŋbãŋã ká ŋgérë ká yõmó gräshá Mbájá nî, õgbó ká kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ĩshíí kprãshã ndäkpá ká Yũwúdũ nî gĩ. Ĩshíí ïgï ndäkpá yãŋgâ äꞌdá dĩ gländá nî äꞌbã yõ ká ádá grötó ádá ãpá ká ádá ë ꞌdéé, kõŋgó Yũwúdũ nî gĩ. Ká lëmë Íbrũ nî nëë, ä yädã äpá ká ŋbãŋã nî Sãnídrĩnĩ. tírí nëë, äꞌdá dĩ gëbẽ gbõḷõ ká ádá ë níí, ëpë ïgï üfũ Yézŭ, ĩshíí nëë, bă ökõ ꞌdĩ. 56Gẽḷé ndäkpá lëmẽ kḷëzë ká dírí Yézŭ, ĩshíí nëë, bă ádá í ŋgá áyä ïgï lãtá ꞌdĩ.
57Ĩshíí slãgã ndäkpá ë öjó, ĩshíí lëmẽ kḷëzë ká dírí Yézũ äꞌdã, 58“Ägá mõgó mẽshé áyä nî ĩyí, ‘Mä ndrĩkí Mömö ká Mbájá yăkã ꞌdéé, küꞌbũ ká ḷẽké ndäkpá nî kã, ĩshíí mä ndõꞌbó bẽdé ë ká tötö ꞌbíꞌbí, ĩshíí bă ãzá ḷẽké ndäkpá kúꞌbũ ní.’” 59Ĩshíí ádá í ꞌdéé, klëmẽ ã kã nëë, lãtá ꞌdĩ.
60Ĩshíí ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá nî õjõ rũtú ãpá dĩ mümü ndäkpá nî, ĩshíí ũjũ Yézũ ãꞌdã, “Á yïpï ádá ápá õgõ ádá í ꞌdéé, klëmẽ ká dírí î kã ꞌdĩ?” 61Ĩshíí nëë, Yézũ ãꞌdá tá gbĭ ãtâ, ĩshíí bă ĭpï ádá ãpá õgõ ádá ŋgá áyä nî ꞌdĩ.
Ĩshíí ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá nî, õjõ ũjũ ëté tówó ãꞌdã, “Úmü nî Krĭstõ Gẽsẽ újũ ká Mbájá Bẽbé güpú glözö ũŋgú nî gĩ tírí ã kã?”
62Ĩshíí Yézũ ĭpï ãpá õgõ ëyí bï ëté ãꞌdã, “Ámä nî ëtê. Ĩshíí gãlõgã nëë, má ndõkõ Kópõ ndákpã ă ndãꞌdá ãꞌbã dĩ ḷẽké lãsã Mbájá14:62 Ă ndãꞌdá ãꞌbã dĩ ḷẽké lãsã Mbájá: Ndákpã ë kãꞌdá kãꞌbã dĩ ḷẽké lãsã nî kã nëë, ãꞌdá ãꞌbã dĩ úgú ë ꞌdéé, ónjó ĩshíí gëné gŭrü ärä kă ẽꞌdẽ ã kã. ꞌdéé, Kõnjó kõtõ ká ũŋgú nî gĩ tírí ĩshí ã kã. Ĩshíí má ndõkõ ëté ă yõjõ nî õtõ ílĩ krõkó nî ẽshẽ mümü örö.”
63Ĩshíí ká löwó ë ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá nî kõgó ádá nî kãtâ ŋgâ kã nëë, óꞌdõ nî ẽgbẽ góvó, ĩshíí õjõ ŏsö tẽndẽ ŋgá áyä nẽ ĩshíí ãꞌdã, “Mẽbẽ gögó ádá mẽshé ká bẽdé ë ndákpã tówó ꞌdĩ. 64Ïgí tírí mógó sáwíyí ärä í ꞌdéé, klĕmë kãpá ká Mbájá kã míshí. Ĩshíí nëë, má ndĩyí ŋgã mápá ẽꞌdẽ?”
Ĩshíí ïgï tírí öjó rötó ádá äpá Yézũ ïyí, üfũ ëté ëshé ẽꞌdẽ. 65Ĩshíí slãgã ndäkpá ë üꞌbũ sásá äpá Yézŭ, ĩshíí öjó rümbũ mümü nî, ĩshíí öcó ëté ká ḷẽké ëpë ïgï, ĩshíí üjũ ëté äꞌdã, “Lémë bï ägá ꞌdé, ꞌbí kócó úmü?” Ĩshíí bïyí ëyí nëë, yõmó gämã gbõgbõ ärä nî öjó ëné ëté änjă, ĩshíí ämbá ëtê.
Pítãrã ãꞌdã ëpẽ õkõ Yézũ ãná ꞌdĩ
(Mãtéyõ 26:69-75; Lúkã 22:56-62; Jónõ 18:15-18,25-27)
66Ká löwó ë Pítãrã kãtá ílĩ dãzá ömö nî yõ kã nëë, ꞌbälã ẽshẽ ká lũkpú bõrõ ë ká ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá nî õjõ ãpá áyä nî, 67ĩshíí õkõ Pítãrã ă yõmó õshõ, ĩshíí õjõ õkõ ãpá áyä nî kpŏó, ĩshíí ãꞌdã, “Úmü máꞌdá ká Yézũ ꞌdéé, kẽshẽ ká yõmó Nãzẽrétẽ ã kã.”
68Ĩshíí nëë, ẽmé ëté ãꞌdã, “Mókö ëté mäná ꞌdĩ, ĩshíí mögó ílĩ ádá í ꞌdéé, ká lĕmë nî kã mäná ꞌdĩ.” Ĩshíí õjõ ĩgí ãpá ãkpã ĩjí ndũgũ nî.
69Ĩshíí gẽsẽ éndé bõrõ nî õjõ õkõ ëté tówó, ĩshíí lĕmë bï ndäkpá ë kërútú käꞌbã yõ kã ãꞌdã, “Újũ yăkã nëë, ëté ꞌbälã ẽshẽ áyä ïgï.”
70Ĩshíí Pítãrã õjõ ẽmé ëté tá tówó.
Ẽshẽ bïyí ëyí tá gãã ãtâ nëë, ndäkpá í ꞌdéé, kërútú ká ŋgá ïgï ã kã nëë, lëmẽ äpá ká Pítãrã äꞌdã, “Tämá dú nëë, úmü ꞌbälã ẽshẽ áyä ïgï, ká ádá úmü éshë Jẽlílĩ.”
71Ĩshíí ãꞌdá dĩ glëjẽ ärä nẽ, ĩshíí glöꞌbõ ũŋgú ãpá óꞌdõ nẽ, ĩshíí ãꞌdã, “Ndákpã í ꞌdéé, má lĕmë ádá ärä nî kã nëë, mókö ëté mäná ꞌdĩ.”
72Ĩshíí tá gẽyẽ ãtâ nëë, újũ ëḷé õjõ ãsá dĩ rŏmó ndãká ë kã. Ĩshíí Pítãrã õjõ ĩŋí ádá í ꞌdéé, Yézũ klĕmë bï ëpẽ ã kã, “Dĩ mümü úgú ë ꞌdéé, újũ ëḷé kãsá ndãká ká dĩtí ëyí rŏmó ꞌdĩ kã nëë, á ndẽmé ámä ká dĩtí ëyí tötö, á ndĩyí ókö ámä áná ꞌdĩ.”
Ĩshíí Pítãrã õjõ ĕndë göró nî.
15Yézũ ă dĩ mümü shẽŋgẽ nî Pĩlátõ
(Mãtéyõ 27:1-2,11-14; Lúkã 23:1-5; Jónõ 18:28-38)
1Ká fírí kĩḷĩkõnjó nëë, kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ãcá õgbó ká kprãshã ndäkpá nî, ĩshíí yõmó grödó gónjó ádá ká Mbájá bï ndäkpá nî, ĩshíí kprãshã ndäkpá ílĩ Ŋbãŋã ká Yũwúdũ nî gĩ tírí, äcá ãkpã ádá áyä ëpë ïgï. Ĩshíí öjó ḷöŋgõ Yézŭ, ĩshíí ëꞌdẽ ëté änjã dĩ mümü Pĩlátõ shẽŋgẽ nî.
2Pĩlátõ ũjũ Yézũ ãꞌdã, “Úmü nî góvó ŋgérë ká Yũwúdũ nî gĩ?”
Yézũ ĭpï ãꞌdã, “Tá ãyá ë ꞌdéé, klémë ã kã.”
3Kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî ḷökpõ gẽḷé ádá äpá jũjũ Yézŭ. 4Ãtâsh yää, Pĩlátõ õjõ ũjũ Yézũ tówó ãꞌdã, “Ãzá ókö ꞌdé, ḷökpõ gẽḷé ádá äpá jũjũ î. Á yïpï ádá ápá õgõ ëyí ꞌdĩ?”
5Ĩshíí kpíí kãtâsh kã nëë, Yézũ ĭpï ádá ãpá õgõ ëyí ꞌdĩ, ĩshíí ãkpã Pĩlátõ ũjú nẽ ãpá ẽꞌdẽ.
Pĩlátõ ă yẽbẽ ádá gïshí Yézũ
(Mãtéyõ 27:15-26; Lúkã 23:13-25; Jónõ 18:39-19:16)
6Ká úgú tírí ká ríní ká Ájã Gätã Srámã yää, ãŋgá shẽŋgẽ mömö nî dĩ gïshí mãbúsũ ꞌbälã ẽshẽ ílĩ síjĩnĩ nî, mãbúsũ ë ꞌdéé, ndäkpá kä ndïyí ká ádá ë níí, shẽŋgẽ mömö nî kĩshí ëté ã kã. 7Ĩshíí ká úgú ãsh nëë, ă ẽꞌdẽ bẽdé újũ ë dírí nî Bãrábãsă, ëté nî mãbúsũ ká ádá ũfũ ndákpã ká úgú ë ꞌdéé, ndäkpá käŋá ká ndégbë óꞌdõ, ĩshíí gäsá kôwó äpá ká shẽŋgẽ mömö nî kã. 8Gẽḷé ndäkpá öjó äpá ká Pĩlátõ ká ádá ë níí, ĩshí ꞌbälã ndákpã ẽshẽ ílĩ síjĩnĩ nî ãpá gẽsé úgú tá ãyá ë ꞌdéé, kă yãḷã nî ká úgú tírí ká ríní nî ã kã.
9Ãtâsh kã nëë, Pĩlátõ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Má yẽbẽ ádá ë níí, mïshí bï ïgí góvó ŋgérë ká Yũwúdũ nî?” 10Pĩlátõ õkõ ãná ĩshí, kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî ëné Yézũ öjó äpá dĩ mümü nẽ, ká ádá ä yäḷã lüyú äpá ká ádá ũŋgú ë ꞌdéé, Yézũ kă yãḷã nî kã. 11Ĩshíí nëë, kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, äḷã ndäkpá nî níí, lëmẽ bï Pĩlátõ níí, ĩshí Bãrábãsã bï ëpë ïgï ãpá bïyí Yézŭ.
12Ĩshíí Pĩlátõ õjõ ũjũ ndäkpá nî ãꞌdã, “Má yẽbẽ ádá ë níí, máḷä ŋgã ká újũ yăkã ꞌdéé, míyí ëté nî góvó ŋgérë ká Yũwúdũ nî gĩ kã?”
13Ndäkpá nî äsá kôwó ká gõró lëmë ëpë ïgï äꞌdã, “Ämbá ëté äpá ká krŏshõ.”
14Pĩlátõ ũjũ ïgï ãꞌdã, “Ká ádá ŋgã? Gŏsĩꞌdí ũŋgú ë ꞌdéé, ëté kãḷã kã nî ŋgã?”
Ĩshíí nëë, ndäkpá nî ätá ká gäsá kôwó ká gõró lëmë ëpë ïgï äꞌdã, “Ämbá ëté äpá ká krŏshõ.”
15Pĩlátõ ă yẽbẽ ádá ë níí, óꞌdõ ndäkpá nî õmŏ. Ãtâsh yää, õjõ ĩshí Bãrábãsã ẽshẽ ílĩ síjĩnĩ nî. Ĩshíí lĕmë gónjó ádá ká ádá ë níí, rösõ Yézŭ, ĩshíí bïyí ëyí níí, ëné ëté änjã ämbá äpá ká krŏshõ.
Yõmó gämbá lïlï nî ä yëlẽ Yézũ
(Mãtéyõ 27:27-30; Jónõ 19:2-3)
16Yõmó gämbá lïlï nî öjó ëné Yézũ änjã äpá ká góvó mömö ká shẽŋgẽ mömö nî ꞌdéé, kädã käpá ẽꞌdẽ nî Prõtẽrímĩ ã kã, ĩshíí öjó ädã klõpõ ëpë ïgï slãgã yõmó gämbá lïlï ë öjó ẽꞌdẽ. 17Ĩshíí öjó örõ glŭwü kõbó tẽndẽ15:17 Glŭwü kõbó tẽndẽ: Kprãshã ŋgérë nî gĩ ä yörõ glŭwü kõbó tẽndẽ. äpá ká Yézŭ, ĩshíí ḷäkpã ŋgínĩ ãyá tãgíyĩ ŋgérë ĩshíí üsú äpá jũjũ nî, 18ĩshíí öjó ä yëlẽ ëté ä yïyí, “Úmü yää, góvó ŋgérë ká Yũwúdũ nî gĩ.” 19Ĩshíí öjó ä yämbá jũjũ nî ká kõḷó ká dĩtí ëyí gẽḷé nî, ĩshíí üꞌbũ sásá äpá áyä nî, ĩshíí üsú ḷũŋgũ ëpë ïgï äpá dĩ mümü nî ãyá ũŋgú ë ꞌdéé, ëpë ïgï kä löyó góvó ŋgérë, ĩshíí ä yäká äpá áyä nî. 20Ĩshíí ká löwó ë ꞌdéé, yõmó gämbá lïlï nî käká äpá ká Yézũ yöö ꞌdéé, ũŋgú kõtõ áyä ïgï ĩshí ã kã nëë, öjó ïshí glŭwü tẽndẽ nî ëshé áyä nî, ĩshíí örõ shĩkĩ tẽndẽ ŋgá áyä nî bï ëtê. Bïyí ëyí nëë, ëné ëté änjã ká ádá gämbá ëté äpá ká krŏshõ nî. 21Bẽdé újũ ë dírí nî Sáyímõnŏ, ẽshẽ mbẽré Sĩrénẽ ëté bẽbé Ãlẽkẽzándãrã ĩshíí Rúfũsŭ. Ëté ẽshẽ glãwã ă yãnjã ílĩ mbẽré nî, ĩshíí yõmó gämbá lïlï nî öjó ökõ ëtê, ĩshíí rïndí ëté níí, ẽné krŏshõ ká Yézŭ.
Gämbá Yézũ äpá ká krŏshõ
(Mãtéyõ 27:31-44; Lúkã 23:27-43; Jónõ 19:17-27)
22Ĩshíí öjó ëné Yézũ änjã äpá úgú í ꞌdéé, kädã käpá ẽꞌdẽ nî Gãlãgótã kã, ílĩ ëyí ãꞌdã, dĩ kpõkpó jũjũ ndákpã. 23Ĩshíí yõmó gämbá lïlï nî öjó ëné ãyã, ĩshíí rönó ká bẽdé nëné kpïkpï ë dírí ëyí mírã15:23 Mírã: Ëté nî mäŋgá ä rönó ëté ká ãyã ká ádá ë níí, rĩsĩ nõwõ nî, ĩshíí ëté nî nëné kpïkpï. bï Yézũ níí õmŏ, ĩshíí nëë, Yézũ ãnã ĩshí.
24Yõmó gämbá lïlï nî öjó ämbá Yézũ äpá ká krŏshõ nî, ĩshíí öjó ämbá króꞌdõ ká ádá gökõ nî nëë, ꞌbí ká ndẽŋgẽ tẽndẽ ŋgá áyä nî yä. 25Pãpã ájã nî nëë, sálã lẽmbẽ sösö ká kĩḷĩkõnjó, ká úgú ë ꞌdéé, kämbá Yézũ käpá ká krŏshõ nî kã. 26Öjó röndó ũŋgú ïyí, Góvó Ŋgérë ká Yũwúdũ nî gĩ, ĩshíí ämbá äpá ká krŏshõ nî äpá dĩ jũjũ nî, ĩshíí ë ŋgâ nî ádá ë ꞌdéé, küfũ ëté ká ádá ëyí ã kã. 27Rŏmó yõmó bĩnĩ ämbá ïgï äpá ká krŏshõ ká ëté ájã ãsh, ká Yézũ ꞌbälã, ꞌbälã ãpá dĩ ḷẽké lãsã nî, ĩshíí bẽdé ágbë ãpá dĩ ḷẽké lógó nî. 28Ádá ká Mbájá ꞌdéé, kröndó ã kã nëë, ãḷã ärä nẽ ĩshí ꞌdéé, käꞌdã, “Ä ndökõ ëté ãyá ꞌbälã ẽshẽ ká yõmó gäḷã glösĩꞌdí ũŋgú.”15:28 Ĩzáyã 53:12
29Ĩshíí ndäkpá í ꞌdéé, kä yötó ká gbõḷõ nî kã nëë, ä lëmẽ glösĩꞌdí ádá äpá ká Yézŭ, ĩshíí ä yëvẽ ëtê, ká gëyé jũjũ ëpë ïgï, ĩshíí ä yäká äpá áyä nî, ĩshíí ä yïyí, “Úmü nî bẽbé grïkí Mömö ká Mbájá ápá bũbũ, ĩshíí güꞌbũ nî ãpá dĩtí ëyí ká tötö ꞌbíꞌbí, 30ãzá áshá ärä î níí, ígí éshë ká krŏshõ nî ãpá bũbũ níí, mõkõ ꞌdé.”
31Ĩshíí kprãshã ndäkpá ká yõmó gräshá Mbájá nî, ãcá õgbó ká yõmó grödó ndäkpá ãpá ká gónjó ádá ká Mbájä, ä yäká äpá ká Yézũ tánẽ, ĩshíí ä lëmẽ ötó kõkõ ärä ëpë ïgï ä yïyí, “Ãshá slãgã ndäkpá ë ĩshíí nëë, gäshá óꞌdõ nî ãjá ëté ĩshí. 32ꞌDéé dú ëté káꞌdá Krĭstõ góvó ŋgérë ká Ĩzrãyélẽ nî gĩ ĩshí yää, lũsú ẽshẽ ká krŏshõ nî ãpá bũbũ ká ádá ë níí, mõkõ ëté ĩshíí níí mĩyí mãpá áyä nî.” Ĩshíí rŏmó yõmó bĩnĩ í ꞌdéé, kämbá ïgï käpá ká krŏshõ nî käpá gbõgbõ ärä Yézũ kã nëë, ëvẽ Yézũ tánẽ.
Úgú ïrí ká Yézũ
(Mãtéyõ 27:45-56; Lúkã 23:44-49; Jónõ 19:28-30)
33Ká úgú ë ájã nî kă ndírí örõ ã kã nëë, múmú úgú õjõ ãpá jũjũ bũbũ nî tírí yöö, ĩgí ká pãpã ájã tötö ká lïlí úgú. 34Ĩshíí ká úgú ãsh nëë, Yézũ ãsá kôwó ká gõró lëmë nẽ ãꞌdã, “Élyõ, Élyõ lámã shãꞌbáktãnĩ.” Ílĩ ëyí ãꞌdã, “Mbájá ärä mâ, Mbájá ärä mâ, ánä ámä ãꞌdá ká ádá ŋgã?”15:34 Sálãmã 22:1
35Ĩshíí slãgã ndäkpá ë ꞌdéé, kërútú kötó yõ kã, dë kögó ãtâsh kã nëë, äꞌdã, “Ãzá mógó ꞌdé, ëté ă yädä Ẽlíyă.”
36ꞌBälã ẽshẽ áyä ïgï ũlũ ãnjã ḷăkpä tẽndẽ ãpá dũŋũ glĭsï tẽꞌbẽ õjõ ẽꞌdẽ, ĩshíí ŭdü ãpá ílĩ gácá ãyã, ĩshíí õjõ ŏdö ãpá örõ yõ ãpá ãkpã nî níí õmŏ, ĩshíí äꞌdã, “Ãzá mãmã níí, mõkõ ꞌdé, Ẽlíyã ă ndõjõ dĩ gëné ëté ẽshẽ ká krŏshõ nî ãpá bũbũ.”
37Yézũ õjõ ãsá kôwó ká gõró lëmë nẽ tówó, ĩshíí õjõ ĩlĭ.
38Ĩshíí góvó glĭsï kõbó tẽndẽ15:38 Glĭsï kõbó tẽndẽ: Ă ílĩ Mömö ká Mbájá nëë, glĭsï kõbó tẽndẽ ë ꞌdéé, kă yõŋó kõkõ Gõzõ Kólõ ẽshẽ ká Góvó Gõzõ Kólõ ë ꞌdéé, ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá nî kă yũkũ õtõ kõkõ ëyí ãnjã ká Góvó Gõzõ Kólõ ë kã, ká ádá Mbájá ă yãꞌdá ãꞌbã yõ ká ónjó áyä nẽ, ĩshíí gãná õshõ ärä nẽ. Ĩshíí tá ŋgérë bẽbé gräshá Mbájá nî ká ndũkũ ãŋã óŋgõ glĭsï kõbó tẽndẽ nî ãpá ílĩ Góvó Gõzõ Kólõ nî ká dĩtí ëyí ꞌbälã ãpá ílĩ ríní, ká ádá gröyõ grötó srámã nî bï Mbájá ká ádá ë níí, ĕshë glösĩꞌdí ũŋgú ká ndäkpá nî tírí. Róꞌdö Lẽvítkũsũ 16; Íbrũ 6:19-20; Íbrũ 9:1-7. í ꞌdéé, kämbá käꞌbã ílĩ Mömö ká Mbájá ꞌdéé, kõŋó ílĩ Mömö ká Mbájá rŏmó ã kã nëë, lŏsö ẽshẽ örõ ĩgí ŋbĕké bũbũ.
39Ĩshíí góvó ndákpã ká yõmó gämbá lïlï15:39 Góvó ndákpã ká yõmó gämbá lïlï: Yõmó gämbá lïlï ë ꞌdéé, kä ũmbũ ärä nî kã nëë, jũjũ ïgï gũfũ sálã ŋgãŋgá. ká Rómã nî rũtú ãꞌbã dĩ mümü Yézŭ, ĩshíí õgó kôwó ärä nî ĩshíí õkõ nëë, kútú Yézũ ĩlĩ ãyá dë yä ĩshí, ĩshíí ãꞌdã, “Dú újũ yăkã nëë, Kópõ Mbájä.”
40Slãgã lũkpú ë nëë, rütú gŏlö nî, ĩshíí ä yökõ ũŋgú í ꞌdéé, kă yãḷã ärä nẽ kã, ĩshíí ẽshẽ kõkõ ärä ïgï nëë, Mãríyã Mãdãlénă, ĩshíí Sãlómĕ, ĩshíí Mãríyã yãŋgá Józẽ ĩshíí Jémĩsĩ nî rõbó gẽsẽ újũ ŋgá áyä nî. 41Ïgï lũkpú yãŋgâ äꞌdá dĩ gäná Yézũ ká úgú ë ꞌdéé, ëté kă Jẽlílĩ ã kã, ĩshíí ïgï lũkpú yãŋgâ ãcá õgbó ká slãgã gẽḷé lũkpú ë rëkẽ õgõ Yézũ äpá Jẽrũzãlémẽ ká úgú ãsh.
Gïꞌdĩ Yézũ
(Mãtéyõ 27:57-61; Lúkã 23:50-56; Jónõ 19:38-42)
42Ëté ájã ãsh nëë, ájã gräshá ärä. Ílĩ ëyí ãꞌdã nëë, ájã dĩ mümü úgú yõmõ Séꞌbĩtĩ.15:42 Yõmõ Séꞌbĩtĩ: Ájã yõmõ Séꞌbĩtĩ nî ă yõcõ lãgá ärä nẽ ẽshẽ ká lïlí úgú yõmõ Jímã. Ĩshíí ꞌbáká kãpá ká lïlí úgú nî nëë, 43Jõzéfẽ ꞌdéé, ëté kẽshẽ mbẽré Ãrmátĩyã kã, ëté nî gónjó ndákpã ãpá ílĩ Ŋbãŋã ká Yũwúdũ nî gĩ, ĩshíí ndäkpá nî ä yëné gŭrü ärä nî ŋgé, ĩshíí ẽté mbãwã ꞌdĩ, õjõ ãnjã ká Pĩlátŏ, ĩshíí lĕmë ádá gëné ïrí ärä Yézũ ká ádá ë níí, ëpẽ ãnjã ĭꞌdï. Ëté újũ yãŋgâ ă yãmã úgú klõjõ mömö ŋgérë ká Mbájä. 44Dë Pĩlátõ kõgó ãꞌdã, Yézũ kĩlĩ sãrã ĩshí ã kã nëë, ãkpã nî ũjú nẽ, ĩshíí õjõ ădä góvó ndákpã ká yõmó gämbá lïlï ŋgá áyä nẽ ꞌdéé, kä yämã gbõgbõ ärä Yézũ kã, ká ádá güjũ ëté ãpá ká ádá ëyî. 45Ĩshíí góvó ndákpã ká yõmó gämbá lïlï nî lĕmë bï ëté ĩyí, dú Yézũ ĩlĩ sãrã ĩshí. Ãtâsh yää, Pĩlátõ lĕmë bï Jõzéfẽ níí, ãnjã ẽné ïrí ärä Yézŭ. 46Ĩshíí Jõzéfẽ ãnjã õvó gõzõ kõbó tẽndẽ, ĩshíí ãnjã ẽné ïrí ärä nî ẽshẽ ká krŏshõ nî ãpá bũbũ, ĩshíí ḷăkpä ká tẽndẽ nî. Ĩshíí ãnjã ĭꞌdï ïrí ärä nî ãꞌbã ílĩ tĩtĩ öwõ äꞌbã ílĩ ãŋbã, ĩshíí õjõ ẽné góvó ãŋbã ĩshíí ŏgbö ká ãkpã tĩtĩ öꞌdö nî ẽꞌdẽ. 47Mãríyã Mãdãlénă, ĩshíí Mãríyã yãŋgá Józẽ ökõ dĩ úgú í ꞌdéé, újũ yãŋgâ kĭꞌdï Yézũ kãꞌbã ẽꞌdẽ ã kã äná ïshí.
16Yézũ ãŋã ẽshẽ jũjũ öꞌdö nẽ
(Mãtéyõ 28:1-8; Lúkã 24:1-12; Jónõ 20:1-10)
1Ká löwó ë yõmõ Séꞌbĩtĩ kõtõ ĩshí nëë, Mãríyã Mãdãlénă, ĩshíí Mãríyã yãŋgá Jémĩsĭ, ĩshíí Sãlómẽ änjã övó slãgã ráyá kpïkpï ë ꞌdéé, bãná ëyí kélẽ nî kã, ká ádá gänjã glälá äpá gbõgbõ Yézŭ, 2ĩshíí ká fírí kĩḷĩkõnjó ká yõmõ Lădã nî nëë, ájã nî ĩgí õkõ ïgï ãꞌbã ĩyí gbõḷõ ä yänjã dĩ gökõ jũjũ öꞌdö Yézŭ. 3Ĩshíí ká löwó ë ïgï kä gbõḷõ nî kã nëë, üjũ ílĩ ärä ëpë ïgï äꞌdã, “ꞌBí ká ndũdú ãŋbã nî ẽshẽ ãkpã öꞌdö nî?”
4Ĩshíí ká úgú ë käsá mümü ëpë ïgï ã kã nëë, ökõ góvó ãŋbã í ꞌdéé, küsú käꞌbã ãkpã öꞌdö nî kã, üdú sãrã ëshé ẽꞌdẽ ïshí. 5Lũkpú yãŋgâ öjó ükũ äpá ílĩ öꞌdö nî, ökõ bẽdé wãshũkũ ë õrõ jóŋó tẽndẽ, ĩshíí ãꞌdá ãꞌbã dĩ ḷẽké lãsã ïgï, ĩshíí shẽshẽ lépẽ ïgï õjõ ãgã góvó.
6Wãshũkũ nî lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Shẽshẽ lépẽ ïgí ãꞌbã gägã nî ãꞌdá. ꞌDéé má yẽbẽ ádá ärä Yézũ ꞌdéé, kẽshẽ ká yõmó Nãzẽrétẽ ꞌdéé, gämbá ëté käpá ká krŏshõ nî kã yää, ëté ãŋã ẽshẽ jũjũ öꞌdö nẽ ĩshí, ëté ãzá dĩ úgú â ní. Ãzá mókõ dĩ úgú í ꞌdéé, küsú ëté käꞌbã ẽꞌdẽ ã kã ꞌdé, ëté ãzá yõ ní. 7ꞌBákétâ mánjã mlémẽ bï yõmó grëkẽ õgõ nî, ĩshíí bï Pítãrã míyí, ‘Ëté ãŋã ãnjã góḷô ãpá Jẽlílĩ, ãpá dĩ mümü ïgí ĩshí, ĩshíí má ndõkõ ëté yõ tá ãyá ë ꞌdéé, ëté klĕmë bï ïgí sãrã ã kã.’”
8Lũkpú í yãŋgâ nëë, jũjũ ïgï rõnó ĩshí, ĩshíí ä räyã í nẽ ká mbãwã, ĩshíí öjó äŋá ká ŋgásá ëshé jũjũ öꞌdö nî. Ĩshíí lëmẽ ádá yãŋgâ jéé bï ndäkpá ꞌdĩ, ká ádá mbãwã káŋgá áyä ïgï.
Yézũ lũsũ ärä nẽ bï Mãríyã
(Mãtéyõ 28:9-10; Jónõ 20:11-18)
9Ká úgú ë Yézũ kãŋã ẽshẽ jũjũ öꞌdö nẽ ká yõmõ Lădã nî kã nëë, ĩgí kpéé ãpá ká Mãríyã Mãdãlénã ꞌdéé, kõgó sálã lẽmbẽ rŏmó kõtó röyó nî kẽshẽ jũjũ nî kã.10Bïyí ë ꞌdéé, Mãríyã kõkõ Yézũ ĩshí ã kã nëë, ãnjã lĕmë bï yõmó grëkẽ õgõ nî ꞌdéé, kä yöró nî, ĩshíí ꞌdéé kä yönõ ärä ëpë ïgï ã kã. 11Kpíí ꞌdéé, kögó äꞌdã, Yézũ ëté gãshá nî ĩshíí Mãríyã kĩyí ëpẽ kõkõ ëté ká mümü nẽ dăcá ĩshí ã kã nëë, jéé ïyí äpá ẽꞌdẽ ꞌdĩ.
Yézũ lũsũ ärä nẽ bï rŏmó ẽshẽ ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ
12Bïyí ëyí nëë, Yézũ lũsũ ärä nẽ bï rŏmó ẽshẽ ká yõmó grëkẽ õgõ nẽ, ká úgú ë krïgí këshé ílĩ mbẽré nî ꞌdéé, kä yänjã nî kã, ĩshíí nëë, Yézũ õvó tá tëndë. 13Ĩshíí ïgï rŏmó yõmó grëkẽ õgõ nî ŋgâ änjã lëmẽ bï klõpõ ëpë ïgï ádá ũŋgú í ꞌdéé, kãḷã ärä nẽ kã. Ĩshíí nëë, klõpõ ïgï tá tówó ïyí äpá ẽꞌdẽ ꞌdĩ.
Yézũ lĕmë gónjó ádá bï yõmó grëkẽ õgõ nẽ
(Mãtéyõ 28:16-20; Lúkã 24:36-49; Jónõ 20:19-23; Nẽté ká Yõmó Yõpó 1:6-8)
14Bïyí ëyí nëë, Yézũ õjõ lũsũ ärä nẽ tówó bï kpú lẽmbẽ ꞌbälã ẽshẽ ká yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ, ká úgú ë ïgï kä yöshó ũŋgú nî kã, ĩshíí ãŋgã ãpá áyä ïgï ká ádá ë kïyí äpá áyä nẽ ká shẽshẽ lépẽ ëpë ïgï ꞌbälã ꞌdĩ kã, ĩshíí jũjũ ïgï ẽgbẽ nẽ, ká ádá ndäkpá ë ꞌdéé, kökõ ëpẽ bïyí ë ꞌdéé, ëpẽ kãŋã kẽshẽ jũjũ öꞌdö nẽ ĩshí ã kã nëë, änjã lëmẽ bï ïgï ïshí, ĩshíí nëë, jéé ïyí äpá ẽꞌdẽ ꞌdĩ.
15Ĩshíí Yézũ lĕmë bï ïgï ãꞌdã, “Mánjã mótó jũjũ bũbũ nî tírí ĩshíí níí, méꞌdé Kélẽ ádá nî bï ndäkpá nî tírí. 16Tá ndákpã ë ꞌdéé, kă ndĩyí ãpá ámâ, ĩshíí kä ndïjĩ bãtézmã bï ëté ã kã nëë, ãshá óꞌdõ nẽ ĩshí. Ĩshíí nëë, ndákpã ë ꞌdéé, kă ndãnã gïyí ãpá ámá kã nëë, ä ndrötó ádá ãpá áyä nî. 17Ĩshíí tá ndákpã ë ꞌdéé, kĩyí ãpá ámá ĩshí ã kã nëë, kpötó gäḷã kïꞌdí ă ndãꞌdá áyä nî. Ĩshíí õtõ õgõ dírí mâ nëë, ă ndõgó kõtó röyó ẽshẽ jũjũ ndäkpá, ĩshíí ă ndlëmë ráŋã lëmë nî gĩ. 18Ă ndrũkú ínjï ká ḷẽké nẽ, ĩshíí ă ndõmõ gŏsĩꞌdí ũŋgú ë ꞌdéé, kă yũfũ ndäkpá nî kã, ĩshíí jéé bẽdé ũŋgú ë ă yãḷã ëté ꞌdĩ. Ĩshíí ă ndrãjá nõwõ ẽshẽ ká ndäkpá ká güsú ḷẽké nẽ ãpá jũjũ ïgï.”
Yézũ lŭwü ãnjã mümü örö
(Lúkã 24:50-53; Nẽté ká Yõmó Yõpó 1:9-11)
19Bïyí ë ꞌdéé, Bẽbé ärä ägá Yézũ kõyó kẽshẽ ká ádá ŋgá áyä nẽ bï yõmó yõpó ŋgá áyä nẽ ĩshí ã kã nëë, öjó ëné ëté äŋá änjã mümü örö, ĩshíí ãnjã ãꞌdá ãꞌbã dĩ ḷẽké lãsã Mbájä.16:19 Ãꞌdá ãꞌbã dĩ ḷẽké lãsã Mbájä: Ndákpã ë kãꞌdá kãꞌbã dĩ ḷẽké lãsã nî kã nëë, ãꞌdá ãꞌbã dĩ úgú ë ꞌdéé, ónjó ĩshíí gëné gŭrü ärä kă ẽꞌdẽ ã kã.20Bïyí ëyí nëë, yõmó yõpó ká Yézũ öjó äŋá änjă, ĩshíí ä yëꞌdé ádá ká Mbájá bï ndäkpá nî tírí. Ĩshíí Bẽbé ärä ägá ă yãná ïgï, ĩshíí kïꞌdí ë ꞌdéé, kä yäḷã nî kã nëë, ă lũsũ ãꞌdã Kélẽ ádá ë ꞌdéé, ïgï kä yëꞌdé nî kã nëë, tämá räyä ádá.