Tabar Tawasi

dit Tinulis di

Matius

Popela’an

Iti Kitab diti, tinulis di Matius, iso mantad dit opod om duwo it rasul di Yesus. I Matius dino, baya karani do sukay, nga minangan angatay di Yesus jumadi dot mabpamaya Doo. It ngaran koduwo di Matius, i Lewi.

I Matius, tulun do Yahudi. Aralom ot pongila’an di Matius dit Kitab Leed om noobas babanar yalo dit tongo tadat om kinoobasan dit tongo tulun Yahudi. Jadi, tomodon no babanar di Matius, pentalang sid tulun do Yahudi dot i Yesus no ot Raja Maanalamat, koturunan di raja Daud, it najanji mâantad do Kinoringan sid Kitab dit tongo nabi. Asasarok i Matius memetik dit Kitab dit tongo nabi tu mongobukti dot i Yesus no ot minonuluk dit tongo nubuat siri (1:22-23; 2:5-6, 15, 17-18, 23; 3:3; 4:14-16; 8:17; 12:17-21; 13:35; 21:4-5, 16; 26:31; 27:9-10). Asasarok i Matius mongoreet di Yesus dit Koturunan di raja Daud, dot ino dino, gelaran di Raja Maanalamat (1:1; 9:27; 12:23; 15:22; 20:30-31; 21:9, 15; 22:41-45). Nga tomodon sâambil di Matius, mangangat dit tongo bansa wookon mimoyo di Yesus, nga i Yesus nga koturunan-i di Abraham (1:1 ), ugu ko i raja Daud. Tu najanji di Kinoringan dot it koturunan no di Abraham ot waya’an Yo mamarakat dit kikiawi ot bansa sitid pomogunan (Kej 12:1-3).

Sitid Kitab diti, limo ot khotbah di Yesus ot tinulis di Matius, dot piniolot-olot dialo it tongo khotbah om tongo tuturan.

Sitid Kitab diti, limo ot khotbah di Yesus ot tinulis di Matius, dot piniolot-olot dialo it tongo khotbah om tongo tuturan.

Suwang

TUTURAN: Kinowowoyo’on dit kinosusuwan di Yesus om it kotimpuunan dit palayanan di Yesus: 1–4

KHOTBAH: Sid sokid i Yesus monuduk dit tongo tulun: 5–7

TUTURAN: Kosunduwo dit nawaal di Yesus tu pentalang dot ki-kuasa Yalo: 8:1–9:34

KHOTBAH: Tinudukan po di Yesus it tongo mabpamaya Doo om suu’o nogi mamanaw paabar dit Tabar Tawasi: 9:35–11:1

TUTURAN: Tongo kinowowoyo’on sid negeri Galilea dit pentalang dot i Yesus no ot Raja Maanalamat: 11:2–12:5

KHOTBAH: Tongo suriban dit patarang dit komoyoon dit Karajaan do Kinoringan: 13:1-52

TUTURAN: It giginama di Yesus sid negeri do Galilea: 13:53–17:27

KHOTBAH: Monuduk i Yesus ontok-ko it bubuatan dit aaluk baagi dot mabpamaya Doo: 18

TUTURAN: Minamanaw I Yesus sid Yerusalem, om notorima dit tongo tulun togumu, nga ginaga Yalo dit tongo pomimpin do Yahudi: 19–23

KHOTBAH: Popeelo mâantad i Yesus nunu ot ajadi sompôori tiya dot rumikot Yalo kembagu sitid pomogunan: 24–25

TUTURAN: Pinatay i Yesus om noposiyan kembagu: 26–28

1

Susuran dit Tongo Taki-lombus di Yesus

(Luk 3:23-38)

1Iti no ot susuran dit tongo taki-lombus di Yesus Kristus, koturunan di Raja Daud om koturunan di Abraham.

2I Abraham minaganak di Ishak. I Ishak minaganak di Yakub. I Yakub minaganak do-Yehuda songobpinee. 3I Yehuda om i Tamar minaganak di Peres om i Zerah. I Peres minaganak di Hezron. I Hezron minaganak di Ram. 4I Ram minaganak di Aminadab. I Aminadab minaganak di Nahason. I Nahason minaganak di Salmon. 5I Salmon om i Rahab minaganak di Boas. I Boas om i Rut minaganak di Obed. I Obed minaganak di Yisay. 6I Yisay minaganak di raja Daud.

I raja Daud om it baya sawo di Uria minaganak di Salomo. 7I Salomo minaganak di Rehabeam. I Rehabeam minaganak di Abia. I Abia minaganak di Asa. 8I Asa minaganak di Yosafat. I Yosafat minaganak di Yoram. I Yoram minaganak di Uzia. 9I Uzia minaganak di Yotam. I Yotam minaganak di Ahas. I Ahas minaganak di Hizkia. 10I Hizkia minaganak di Manasye. I Manasye minaganak di Amon. I Amon minaganak di Yosia. 11I Yosia minaganak do-Yekhonia songobpinee tiya dit miyon-iyon sid kota dot Babel tu nosunsub mantad sid Israel. 1:11 2Raj 24:14-15; 2Taw 36:10; Yer 27:20

12Namot dit miyon-iyon sid Babel, minaganak i Yekhonia di Sealtiel. I Sealtiel minaganak di Zerubabel. 13I Zerubabel minaganak di Abihud. I Abihud minaganak di Elyakim. I Elyakim minaganak di Azor. 14I Azor minaganak di Zadok. I Zadok minaganak di Akhim. I Akhim minaganak di Eliud. 15I Eliud minaganak di Eleazar. I Eleazar minaganak di Matan. I Matan minaganak di Yakub. 16I Yakub minaganak di Yusuf it sawo di Maria. I Maria no ot minonusu di Yesus it reetan di Kristus, i Raja Maanalamat.

17Jadi, tirad-no diri it opod om apat misolusuk it tongo taki-lombus di Yesus Kristus mantad sid di Abraham sampay sid di raja Daud. Om opod om apat misolusuk kembagu mantad sid di raja Daud sampay it zaman dit miyon-iyon sid Babel it tulun dot Israel. Om opod om apat po kembagu misolusuk mantad dit miyon-iyon sid Babel sampay sid di Kristus.

Kinowowoyo’on dit Kinosusuwan di Yesus

(Luk 2:1-7)

18Kaa dino ot kinowowoyo’on dit kinosusuwan di Yesus Kristus. It tidi Yo i Maria nokoonan no di Yusuf. Nga nela’an pom minonontiyan i Maria, dot amu po insan kopidudun yoalo, nga it tiyan diri, mantad sid Tatod Tosusi. 1:18 Luk 1:27 19Pagka i Yusuf dino tulun dot otulid ot ginawo, amu eengin yalo mangamamalu dit neegitan yo. Jadi, nokopongitung yalo dot tad mupus-i dara’ay dot olosok ot gama. 20Nga namot dit mongitung yalo, mîilom sinambat yalo dot moleekat do Tuhan sid tinipi. Minomoros i moleekat dot, “Oy Yusuf koturunan di raja Daud, okon-ko kodongon-gigit manansawo di Maria, tu ilot Tanak ad tiyan yo dilo mantad sid Tatod Tosusi. 21Kadung osusu i Maria dilo, kusay ot Tanak yo. Mangan nu pungaranay di ‘Yesus,’ komoyoon, ‘i Tuhan ot Manalamat’, tu Yalo no ot manalamat dit bansa Yo mantad sid duso,” ka dit moleekat. 1:21 Luk 1:31

22Kikiawi diri, najadi supaya otuluk it noboros di Tuhan, it nilombus dit nabi kodori dot, 23“Waro raraa monontiyan, dot kadung osusu, kusay ot Tanak, om mangan pungaranay it Tanak dino di ‘Imanuel’,” ka. Komoyoon nopo dit ngaran di Imanuel nga ‘Maawaya daton i Kinoringan’. 1:23 Yes 7:14 (LXX)

24Kadung noposik i Yusuf, maay yo no woyo’o it boros dit moleekat di Tuhan, om sowo’o no i Maria. 25Nga amu yo-i dinudun i Maria sampay nosusu. Om kosusu iri, nga kusay ot Tanak. Pinungaranan dîiri di Yusuf dot i Yesus. 1:25 Luk 2:21

2

It Tongo Nujum

1Kinosusuwan nopo di Yesus, sid kota dot Betlehem sid negeri dot Yudea, dot i Herodes Agung ot raja siri namot diri. Na, poririkot po dot tongo nujum mantad sid kosila’on kumaa sid kota dot Yerusalem. 2Minongoduat yoalo dot, “Siombo it Tanak dit koosusu, it ajadi dot raja dot tulun Yahudi? Nokito ya it rombituon Yo sid kosila’on. Minongoy okoy siti diti tu sumamba Doo,” ka.

3Korongow di raja Herodes it boros doalo diri, nokotigog yalo. It tongo tulun sid pootongkop dot Yerusalem nga nokotigog-i. 4Mangay pumpungo di raja Herodes it tongo timam do ki-pangkat om it tongo guru do Kitab, tu mongoduat doalo dot, “Ong maya dit Kitab dit tongo nabi, siombo ot kosusuwon dit Raja Maanalamat, it najanji mâantad do Kinoringan?” ka.

5Simbar yoalo, “Sitid negeri dot Yudea, sid kota dot Betlehem. Tu kaa diti it boros do Kinoringan, it tinulis dit iso ot nabi kodori,

6‘Oy tongo tulun dot Betlehem sid negeri dot Yudea,

okôokodok poma ot kota duyu

nga agayo-i ot ngaran duyu

mantad dit tongo kota wookon sid Yudea,

tu sid dikoo ot kosusuwon

dit momimpin dit bansa Ku Israel,’

ka dit Kitab,” ka doalo. 2:6 Mi 5:1

7Asal norongow di raja Herodes ot tabar dot ugu diri, mangay yo no loowo it tongo nujum dot olosok ot gama, om insosoko nogi babanar dot, it seera ot kinokitanan doalo dit rombituon. 8Om suu’o yo no it tongo nujum mongoy sid Betlehem, dot nupana’an dot kaa dino, “Ongoy kow sori om kilala’o duyu babanar it Tanak dino. Kadung asambat duyu, abaran oku dikoo, tu yoku nga mongoy-i sori dot sumamba Dialo,” ka dit raja.

9Asal norongow doalo it boros dit raja, pamanaw no yoalo. Namot dit maapanaw yoalo, mîilom nôokito no kembagu doalo it rombituon dit baya nokito doalo sid kosila’on, dot mogulu doalo mamanaw mongoy sid Betlehem, om miningkoyod sid tontok dit kineeyonon dit Tanak diri. 10Ongo-totomon babanar yoalo dit nokokito dit rombituon diri. 11Om suwang yoalo sid walay, nga siri it Tanak om i Maria, it tidi. Tungub yoalo sumamba di Yesus, om mangay no doalo sukabo it pineeyanan dit tongo tamas, kamayan om dodok dot mur om pasamba’o no.

12Om notiag yoalo do Kinoringan sid tinipi, dot amu mangakun gumuli kembagu sid raja Herodes. Jadi, uli nopo yoalo sid pomogunan yo, suwâay no ot ralan dot winaya’an.

Rumangkat sid Mesir

13Kadung nakapanaw it tongo nujum, sâambato no dot moleekat do Tuhan i Yusuf sid tinipi. Ka dit moleekat, “Oy Yusuf, tungag no! Rangkato inot Tanak sawo nu, lalangkasay duyu mongoy sid Mesir, iyon kow sori sampay pelo’on ku kembagu ikaw. Tu iimon di raja Herodes inot Tanak dino, tu pokipapatayan yo,” ka.

14Tungag no i Yusuf om, iri-îiri sodoy diri, angatay yo no it Tanak om sawo yo rumangkat sid Mesir. 15Sisiri dîiri yoalo sampay minatay i raja Herodes.

Iri diri, najadi supaya otuluk it noboros di Tuhan, it nilombus dit nabi kodori dot, “Loowon Ku it Tanak Ku maliw mantad sid Mesir,” ka. 2:15 Hos 11:1

Ping-patayan it Tongo Tanak Kusay sid Betlehem

16Kadung nela’an di Raja Herodes dot nakalan dit tongo nujum it kondiri yo, nakarasang babanar yalo. Popunsa’ay dialo it tongo tanak kusay sid kota dot Betlehem om it sid minsorili, mantad dit koosusu sampay it duwo toon ot tumur, tu mamambor dit boros dit tongo nujum, maya dit koleedan dit kinokitanan doalo dit rombituon.

17Jadi ugu po dino, notuluk nobo it boros do Kinoringan, it nilombus di nabi Yeremia kodori dot,

18“Sid kota dot Rama

warot korudu om tiad torongow,

londuy dot mongupus banar.

Mongupus i Rahel dit tongo tanak yo,

dot amu milod atatangon,

tu nongo-patay no it tongo tanak yo,” 2:18 Mongupus i Rahel: I Rahel nopo, sawo di Yakub dit aa koyuyuuan dialo, tidi di Yusuf om i Benyamin. Anggapon dit tulun Yahudi dot i Rahel diri ot todu-lombus dit bansa doalo. Minangan lobongo sid somok dit kota dot Betlehem dot rinotusan toon gulu mantad dit minonuu i raja Herodes mamatay dit tongo ragang (Kej 35:16-20). Noreetan di Matius it ngaran di Rahel siti, tu i Rahel nopo, mangawakil dit tongo tongondu sid Betlehem om sid minsorili, it minogkorudu dit kinapatayan dit tongo ragang yo it tampon di Yesus. Ii-nopo kota dot Rama osomok sid kota dot Betlehem.

ka. 2:18 Yer 3:15

Muli Mantad sid Mesir

19Namot dit sid Mesir po yo-Yusuf, minatay i Raja Herodes. Jadi sîinambat no kembagu dot moleekat do Tuhan i Yusuf sid tinipi. 20Ka dit moleekat, “Oy Yusuf, tungag no, angatay kembagu inot Tanak sawo nu muli sid pomogunan dot Israel, tu minatay no it tongo tulun dit mokipamatay dinot Tanak,” ka.

21Jadi tungag no i Yusuf om angatay no kembagu it Tanak sawo yo muli sid pomogunan dot Israel. 22Nga korongow nopo di Yusuf dot i Arkelaus tanak di Raja Herodes ot nakaganti dot raja sid negeri dot Yudea, amu minongoy yalo siri tu rumosi. Om pagka tu nokeensan kembagu yalo sid tinipi, ongoy yoalo sid negeri dot Galilea. 23Miniyon yoalo sirid kota dot Nazaret. Iri diri, najadi supaya otuluk it noboros do Kinoringan, it nilombus dit tongo nabi kodori dot, “Yalo dino, reetan dot tulun dot Nazaret,” ka. 2:23 Mrk 1:24; Luk 2:39; Yoh 1:45

3

I Yohanes Moomodsu

(Mrk 1:1-8; Luk 3:1-18; Yoh 1:19-28)

1Piipiro toon mantad diri, tinumimpuun no i Yohanes Moomodsu papanaw dit tugas yo sid balantara sid negeri dot Yudea. Minangaabar yalo dot, 2“Toobat kow no, tu amu no oleed dot pengkakat i Kinoringan dit Karajaan do Surga!” ka. 3:2 Mat 4:17; Mrk 1:15 3I Yohanes no ot kinomoy di nabi Yesaya dot,

“Waro bongut dot tulun maagawa sid balantara dot,

‘Rontisay duyu no it ralan di Tuhan,

pampangay duyu it waya’an Yo!’

ka dit bongut,”

ka di nabi Yesaya. 3:3 Yes 40:3

4Soosokot nopo di Yohanes, wulu dot unta ot winaal, om it tagkos yo, kungkung ot winaal. Kanjapan om sorot dot kawad ot aakanon yo. 3:4 2Raj 1:8 3:4 Soosokot nopo di Yohanes ... Iri diri, ugu-ko it soosokot di nabi Elia kodori (2Raj 1:8; Za 13:4). Mangarap it tongo tulun Yahudi dot gumuli kembagu i nabi Elia sitid pomogunan dot monodia dit korikatan di Raja Maanalamat (Mal 4:5-6). Ong di Yesus dot boros, i Yohanes nopo dino, nabi ugu-ko i Elia, it ararapon dit tongo tulun Yahudi (Mat 11:14; 17:10-13).5Jadi, minomod-rikot dîiri sid di Yohanes it tongo tulun mantad sid kota dot Yerusalem, mantad sid pootongkop dot negeri dot Yudea om mantad sid miampaping dit bawang dot Yordan. 6Minamangakun yoalo dit tongo duso doalo om pinodsu dîiri di Yohanes sid bawang dot Yordan.

7Nga, ogumu ot tulun mantad sid pati politik om tugama dot Farisi om Saduki dot minongoy siri dot mokipodsu. Nôokito po di Yohanes it tongo tulun diri, pomoros no yalo dot, “Oy tongo koturunan kow do masalong! Aakal kow babanar. Panantaman duyu gaam ong kadapat kow mogidu mantad sid tukuman do Kinoringan dot mokipodsu nôopo? 3:7 Mat 12:34; 23:33 8Ong babanar-ko nokotoobat kow no, mangay duyu pentalango it bubuatan tawasi duyu, ugu-ko it kayu dit monguwa dot tuwa tawasi.9Kada kow mongitung dot pagka i Abraham ot taki-lombus duyu, aa-kow ukumon do Kinoringan. Amu po miuma dot ugu no dino. Tu momoros oku no dikoo, at tongo pampang poma dilo nga adapat-i do Kinoringan posiliw dot koturunan di Abraham! 3:9 Yoh 8:33 10Nakaangkang no mâantad ot kapak sid puun do koowa’an, tu ombo it koowa’an dit amu monguwa dot awasi, tagadon om isubo nogi sid tapuy. 3:10 Mat 7:19 11Yoku diti, weeg ko weeg ot pomodsu ku dikoo, tu pongintutunan dot nokotoobat kow no. Nga waro po isot tulun dot sumusuut dogon, dot lobi po agayo ot kuasa mantad dogon. Tu, minsan-ko mongoriwot dit kasut Yo nga amu oku aaluk. Yalo nopo dino, i Tatod Tosusi om tapuy ot pomodsu Yo. 3:11 ... i Tatod Tosusi om tapuy ot pomodsu Yo. Komoyoon nopo dit tapuy: it tulun dit tumoobat, susian do Kinoringan melalui kinowowoyo’on dit oruol, dot mad-ko kaalasu do tapuy kopurimanan. Nga it tulun dit amu tumoobat, isubo sid tapuy do naraka.12Popitongkiyad Yalo dit tongo tulun dit awasi om araat, ugu-ko it tulun dit muukuyut dot rilibu dot pangatap Yo dit paray dit noogik, om pumpungon Yo sid sulap it parang tolinsow. Nga ong it tapol, isubo Yo sid tapuy dit amu milod pisokon,” ka di Yohanes.

Minokipodsu i Yesus di Yohanes

(Mrk 1:9-11; Luk 3:21-22)

13Jadi, minamanaw dîiri i Yesus mantad sid negeri dot Galilea dot minongoy sid bawang dot Yordan tu mokipodsu di Yohanes. 14Nga amu dara i Yohanes. Ka dialo, “Yoku nôono ot apatut dot podsuon Nu, Ikaw nogi gaam ot mokipodsu dogon?” ka di Yohanes.

15Simbar i Yesus, “Tumboyo’o Oku po diti. Tu iti diti apatut, tu monuluk kito dit kikiawi it kenginan do Kinoringan,” ka di Yesus. Miniboboyo-i dîiri i Yohanes.

16Nopodsu nopo i Yesus om nokosoribaw mantad sid weeg, mogkureelo po om minitas it tawan om nokito di Yesus i Tatod do Kinoringan, dot ugu-ko burung asang om tinumubpo sid Doo. 17Om waro dîiri ot bongut mantad sid surga dot minomoros dot, “Iti no ot Tanak Ku dot aa-Ku koyuyuuan. Yalo no ot potomon do ginawo Ku,” ka. 3:17 Kej 22:2; Mzm 2:7; Yes 42:1; Mat 12:18; 17:5; Mrk 1:11; Luk 9:35

4

Numbalan i Yesus dit Raja do Rogon

(Mrk 1:12-13; Luk 4:1-13)

1Katalib iri, nangatan dîiri i Yesus di Tatod do Kinoringan mongoy sid balantara, supaya umbalan dit Raja do Rogon.4:1 Ibr 2:18; 4:15 2Nasampot po dot apat noopod tadlaw om apat noopod sodoy dot momuasa i Yesus, winitilon no Yalo. 4:2 momuasa: It koobasan do tulun Yahudi momuasa: sodoy-adlaw amu mangakan, nga monginum-i do weeg bâanar (puasa biasa). Nga waro-i ot tulun dit sodoy-adlaw amu mangakan om amu monginum do weeg (puasa penuh, Ul 9:9; 1Raj 19:8; Kis 9:9). 3Ongoy sid di Yesus it Moongumbal, ino-no it Raja do Rogon, om pomoros no dot, “Baa, ong babanar-ko Tanak Koh do Kinoringan, suu’o sumiliw dot ruti paun at tongo pampang,” ka.

4Simbaro di Yesus dot, “Aa-ku-i, tu waro nokotulis sid Kitab dot, ‘Okon-ko gisom kaakanan no ot kapasi dot tulun, ino-i-nga titikid dit boros dit koobus mantad sid kabang do Kinoringan,’ ka dit Kitab,” ka di Yesus.4:4 Ul 8:3

5Angatay dit Raja do Rogon i Yesus sid kota tosusi dot Yerusalem, om owito nogi sid taap dit Saasambayangon Tagayo sid tampat dit paling asawat. 6Om pomoros no it Raja do Rogon sid di Yesus dot, “Ong babanar-ko Tanak Koh do Kinoringan, tuun ad tana, tu waro nokotulis sid Kitab dot,

‘Suuon-i do Kinoringan it tongo moleekat Yo mangajaga Dikaw,

saawan Koh-i dit tongo moleekat dit palad Yo

supaya amu kootung dot pampang ino takod nu,’ 4:6 It gama dit Raja do Rogon momudut om monimbaal di Yesus, minangan doo onuwo it boros sid Mzm 91:12. Dot ii-nopo boros sid Mazmur diri, ... amu kootung dot pampang ino takod nu. Nga ka nogi dit wudut dit Raja do Rogon, tuun ad tana, tu amu koh-i kootung dot pampang, ka dit gama doo mongumbal.

ka dit Kitab,” ka dit Raja do Rogon. 4:6 Mzm 91:11-12

7“Oo poma nga, waro-i ot nokotulis sid Kitab dot, ‘Okon-ko umbalan i Tuhan, i Kinoringan nu,’ ka dit Kitab,” ka di Yesus. 4:7 Ul 6:16

8Om âangatay no dit Raja do Rogon i Yesus sid limpapak dot nuluw tasawat, om pentalango no sid di Yesus kikiawi it karajaan dot song-pomogunan om it kakaya’o yo. 9Boros dit Raja do Rogon sid di Yesus, “Ong tumungub Koh sumamba dogon, itaak ku Dikaw kikiawi ilo,” ka.

10Simbaro di Yesus dot, “Oy Raja do Rogon, pogidu siti, tu waro nokotulis sid Kitab dot, ‘Samba no di Tuhan i Kinoringan duyu om Yalo nôopo ot layanon duyu!’ ka dit Kitab,” ka di Yesus. 4:10 Ul 6:13

11Minogidu dîiri it Raja do Rogon, om rikot no it tongo moleekat dot monulung di Yesus.

Tinumimpuun i Yesus Paabar dit Tabar Tawasi sid Galilea

(Mrk 1:14-15; Luk 4:14-15)

12Korongow nopo di Yesus dot nojiil i Yohanes Moomodsu, pakaayay no Dialo sid negeri dot Galilea. 4:12 Mat 14:3; Mrk 6:17; Luk 3:19-20 13Amu Yalo ginumintoor sid kota dot Nazaret, miniyon Yalo sid kota dot Kapernaum, sid piras dit liwotung dot Galilea, sid daerah dot Zebulon om Naftali. 4:13 Yoh 2:12 14Iri diri najadi supaya otuluk it noboros do Kinoringan, it nilombus di nabi Yesaya dot,

15“It daerah dot Zebulon om daerah dot Naftali,

it awaya’an pakaa sid liwotung,

sid tupak dit bawang dot Yordan,

it negeri do Galilea, it amu no atandas dot Yahudi,

16it tulun dit miyon sid kotuwangan,

kokito dot binaang tanawaw.

Yoalo dit nokeeyon sid pomogunan dit nasaawan dot kapatayan,

ababang dot linawaw,”

ka di nabi Yesaya. 4:15-16: Yes 8:23–9:1

17Mantad diri no ot pinonimpuunan di Yesus mangaabar dot, “Toobat kow no, tu amu no oleed dot pengkakat i Kinoringan dit Karajaan do Surga,” ka. 4:17 Mat 3:2

Minomili i Yesus dot Apat Koyuwan ot Mabpamaya

(Mrk 1:16-20; Luk 5:1-11)

18Waro insan tadlaw, maapanaw i Yesus sid piras dit liwotung dot Galilea, nokito Dialo ot duwo koyuwan miobpinee ot moonginsada. Ngaran nopo doalo, i Simon it reetan di Petrus, om it tobpinee yo i Andreas. Mongundalo yoalo dot sada sid liwotung. 19Boros di Yesus sid doalo, “Kayow, waya kow Dogon! Tu jodion Ku ikoo dot moongundalo dot tulun, supaya ajadi yoalo dot mabpamaya Dogon,” ka. 20Na, turus niogol doalo it tongo tundalo om waya no di Yesus.

21Lombus i Yesus mamanaw, nôokokito no kembagu Yalo dot duwo koyuwan-i miobpinee, ino-no i Yakobus om i Yohanes, tanak di Zebedeus. Yoalo om it tama yo, kamasa’an no monombir dot tundalo sid suwang dit talud. Loowo di Yesus yoalo, 22nga turus niduan doalo it tama yo om it talud, om waya no di Yesus.

Minongolingos i Yesus dot Tongo Toruol

(Luk 6:17-19)

23Tinumongkop dîiri i Yesus sid negeri dot Galilea, tu modtuduk sid tongo saasambayangon, om mangaabar dit Tabar Tawasi ontok-ko it Karajaan do Surga. Om mongolingos po Yalo dot masam-masam ot tongo toruol om panakit dot tulun. 4:23 Mat 9:35; Mrk 1:39 24Jadi nokoligow dîiri ot tabar ontok di Yesus sid pomogunan dot Siria, sampay ogumu dîiri ot tulun dot mongoy sid Dialo. Pining-owitan doalo it tongo tulun dit soro-susuway ot toruol om panakit, it norosukan dot rogon, it mabpangadan 4:24 mabpangadan Malayu: sawan atau gila babi om napatay ot koyuwan. Kikiawi diri nga pining-lingasan di Yesus. 25Ogumu banar ot tulun minaya di Yesus namot dino: mantad sid negeri dot Galilea, mantad sid Opod ot Kuta, mantad sid kota dot Yerusalem, mantad sid negeri dot Yudea om mantad sid tupak dit bawang dot Yordan.

5

Tudukan sid Sokid

(Pasal 5–7)

Mantad sid Kinoringan it Koontungan dot Tulun

(Luk 6:20-23)

1Insan tadlaw, nokitanan di Yesus dot ogumu ot tulun dot rumikot sid Doo. Pagka ugu diri, takad no Yalo sid sokid om ogom no. 5:1: om ogom no: Ong it tongo guru do Yahudi kodori, mogom-ogom monuduk. Jadi minomod-rikot dîiri it tongo mabpamaya Doo om insoriliyay no Yalo. 2Om timpuun no Yalo modtuduk dot,

3“Oontung it tulun dit kasadar dot oporolu do Kinoringan it kondiri yo, 5:3: kasadar dot oporolu do Kinoringan it kondiri yo Harfiah: miskin secara rohani. Komoyoon, it tulun dit kopurimon dot ki-kokurangan it kondiri yo sid hal dot rohani, keenong ki-koporoluan sid hal dot rohani.

tu yoalo no ot kajadi dot raayat sid Karajaan do Surga!

4Oontung it tulun dit olunguy ot ginawo, 5:4 olunguy ot ginawo: Tarati diti, olunguy pasal dit karaatan dot tulun sitid pomogunan.

tu insasamadan-i do Kinoringan. 5:4: Yes 61:2

5Oontung it tulun dit olomi ot ginawo,

tu yoalo no ot kasanganu dit pomogunan dit najanji do Kinoringan! 5:5: Mzm 37:11

6Oontung it tulun dit ugu-ko witilon om tuuwan ot kaagayo do ginawo mamaal dit kenginan do Kinoringan,

tu uupan yoalo do Kinoringan mamaal dit kenginan Yo. 5:6: Yes 55:1-2

7Oontung it tulun dit oobing-sianan,

tu yoalo nga sianan-i do Kinoringan!

8Oontung it tulun dit aalus ot ginawo,

tu yoalo no ot kokito do Kinoringan! 5:8: Mzm 24:3-4

9Oontung it tulun dit poopiusay,

tu yoalo no ot reetan do Kinoringan dot tanak Yo!

10Oontung it tulun dit sansara’on dot tulun wookon tu maya dit kenginan do Kinoringan,

tu najadi no yoalo dot raayat sid Karajaan do Surga. 5:10: 1Ptr 3:14

11Oontung kow ong mangan kow usiba’o dot tulun, mangan kow sansara’o om mangan kow simbaalay tu kinoruangan Ku ikoo. 5:11: 1Ptr 4:14 12Tu it tongo nabi kodori nga minangan-i sansara’o dot ugu keeno. Jadi, tomon kow no om kaasag kow no, tu agayo ot isuli do Kinoringan sid dikoo sompôori sid surga,” ka di Yesus.5:12: 2Taw 36:16; Kis 7:52

Tasin om Linawaw

(Mrk 9:50; Luk 14:34-35)

13Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Ikoo dino ugu-ko tasin do pomogunan. Ong malo it tasin diri, kukuoyon poosin kembagu? Aso no guna, gaam po yada om piulakan dot tulun. 5:13: Mrk 9:50; Luk 14:34-35

14Ikoo dino ugu-ko linawaw do pomogunan. It kota sid timpak dot nuluw amu milod polosokon. 5:14: Yoh 8:12; 9:5 15Asot îiso ot tulun modsubo dot lampu om mangan tongkubay dot tin, ino-i-nga mangan peeyono sid poo’iyanan do lampu, supaya eenawa’an kikiawi ot tulun sid suwang dit walay. 5:15: Mrk 4:21; Luk 8:16; 11:33

16Jadi kow no ugu-ko lampu dit manganawaw dit tongo tulun. Komoyoon, pembulayo duyu no it gagama’on duyu dit awasi, supaya okitanan dot tulun, om mangarayow nôono yoalo dit Tama duyu sid surga,” ka di Yesus. 5:16: 1Ptr 2:12

I Yesus om it Tukum di Musa

17Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Kada kow manantam dot mananus dit Tukum di Musa om it Kitab dit tongo nabi ot tomodon Ku sitid pomogunan. Okon-ko mananus ot tomodon Ku, ino-i-nga monuluk dit kikiawi diri. 18Boroson banar Ku no sid dikoo, ong kakal po at tawan om iti tana, îiso poma ot huruf keenong sontitik poma ot kookodok sid Tukum di Musa, amu mangan tonuso. Tu kikiawi diri andang otuluk-i. 5:18: Luk 16:17 19Ino nogi, ong waro tulun mananus dit îiso poma mantad dit pinonuu’an dit paling okodok sid Tukum di Musa, om monuduk sid tongo tulun dot ugu diri, it tulun diri ot paling okodok sid Karajaan do Surga. Nga, isay nopo ot maya dit Tukum di Musa om monuduk sid tongo tulun dot ugu diri, yalo no ot paling agayo sid Karajaan do Surga. 20Pelo’on Ku ikoo, subay-ko monotos kow maya dit kenginan do Kinoringan sampay ooliban duyu it poonotos dit tongo Farisi om guru do Kitab, baru nogi om kajadi kow dot raayat sid Karajaan do Surga,” ka di Yesus.

Okon-ko Mamatay dot Tulun

21Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Norongow duyu no it nituduk sid taki-lombus tokow dot, ‘Okon-ko mamatay dot tulun!’ tu ‘Isay nopo ot mamatay, mangan ukumo,’ ka. 5:21 Kel 20:13; Ul 5:17 22Nga ong Dogon dot ituduk sid dikoo, isay nopo ot rumasang dit sandad yo, mangan ukumo; om isay nopo ot mongindaraat dit sandad yo dot ‘Lowong koh!’ ka, owiton tumoguwang sid Maakama dot Tugama; om isay nopo ot mongintulus dit sandad yo, mangan-i ukumo dot isubo sid tapuy dot naraka.

23Ino nogi, ong mongoy koh sid Saasambayangon Tagayo dot pasamba dot nunu nopo sid Kinoringan, om taatad aandaman nu it ikasana dit sandad nu sid dikaw, 24poogolo po it isamba nu siri, om ongoy no sid dialo dot monokiusay, om guli nogi kembagu sid Saasambayangon Tagayo dot pataak dit isamba nu.

25Ong warot tulun mangadaawa dikaw sid maakama, lalangkasay no monokiusay kamasa’an dit maapanaw kow dit lawan nu. Tu ong amu, iruput koh sid takim, om ilombus koh dit takim sid pulis, om jiilon koh nôono. 26Ondomo no, ong amu nu po opuas kikiawi it tutang nu sid lawan nu, amu koh po kosoliwan sid jiil,” ka di Yesus.

Okon-ko Monokiagay

27Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Norongow duyu no it nituduk sid taki-lombus tokow dot, ‘Okon-ko monokiagay,’ ka. 5:27 Kel 20:14; Ul 5:18 28Nga ong Dogon dot ituduk sid dikoo, isay nopo ot sumirot sid iso ot tongondu tu mookolung ot ginawo, miinong-i dot naagay yo no it tongondu diri sid ginawo yo. 29Ong inot mato nu dot wanan ot mamalid dikaw, mangay kondulo om paada’o. Tu gaam po sampaping no ot mato nu dot eedu, mantad dot eensan-insan inot koyuwan nu dot kosubo sid naraka. 5:29 Mat 18:9; Mrk 9:47 30Keenong it longon nu dot wanan ot mamalid dikaw, mangay totoko om paada’o no. Tu gaam po sampaping no ot longon nu dot eedu, mantad-ko eensan-insan inot koyuwan nu dot kosubo sid naraka,” ka di Yesus.5:30 Mat 18:8; Mrk 9:43

Okon-ko Paada dot Sawo

(Mat 19:9; Mrk 10:11-12; Luk 16:18)

31Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Waro pot tudukan dot ugu diti, ‘Isay nopo ot kusay dit paada dit sawo yo, subay-ko manaak dot surat dot kopiada’an sid sawo yo,’ ka. 5:31 Ul 24:1-4; Mat 19:7; Mrk 10:4 32Nga ong Dogon dot ituduk sid dikoo, isay nopo kusay dit paada dit sawo yo dot okon-ko minonokiagay it sawo yo ot kinapaada’an, ki-sala yalo. Ki-sala yalo, tu yalo no ot kasasabap dot monokiagay it baya sawo. Tu ong mokisawo kembagu it baya sawo yo diri dot miyaw po yalo, miinong-i dot monokiagay. Om isay nopo ot manansawo dit tongondu dit nakaada no, yalo dino nga monokiagay-i,” ka di Yesus.5:32 Mat 19:9; Mrk 10:11-12; Luk 16:18; 1Kor 7:10-11

Okon-ko Misingsumpa

33Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Baya nokorongow kow no dit nituduk sid taki-lombus tokow dot, ‘Okon-ko mising-sumpa ong owudut no it boros nu, om tumano no it janji nu sid tinoguwangon di Tuhan,’ ka. 5:33 Im 19:12; Bil 30:2; Ul 23:21 34Nga ong Dogon dot ituduk sid dikoo, tad-pom okon-ko mising-sumpa kow. Okon-ko mising-sumpa kow dot, ‘Tutudlungan oku dat surga ong momudut oku no,’ ka, tu at surga dilo oogomon do Kinoringan. 5:34 Yak 5:12; Yes 66:1; Mat 23:22 35Om okon-ko mising-sumpa kow dot, ‘Intatangan oku diti pomogunan ong momudut oku no,’ ka, tu itit pomogunan diti uulokon do Kinoringan. Om okon-ko mising-sumpa kow dot, ‘Intatangan oku dat Yerusalem ong momudut oku no,’ ka, tu at Yerusalem dilo kota do Kinoringan, it Raja Tagayo. 5:35 Yes 66:1; Mzm 48:3 36Okon-ko mising-sumpa kow dot, ‘Kapatay dogon ong momudut oku no!’ ka, tu sombotig ot tokobuk nu amu koh kopomurak keenong kopongitom. 37Osukup no dot momoros dot, ‘Oõ’, ka, ong babanar, om ‘Amu’ ka, ong amu babanar, tu asal pasasi kow dot nunu nopo dot pamatog dit janji keenong sumpa duyu, andang mantad sid Raja do Rogon,” ka di Yesus.5:37 Asal mangajanji it tongo tulun Yahudi tiya dino, amu eengin yoalo mising-sumpa dot ka, “Intatangan oku do Kinoringan ong momudut oku no,” ka, tu asal ong oreet i Kinoringan sid sumpa dino, kiro’on dot opodos om subay-ko tumanon. Jadi oobas dîiri it tongo tulun pasasi dit tawan ko tana dot pamatog dit janji doalo, tu ong kaa dino, amu opodos it janji dino kabarasan om amu poma tumanon (intangay sid Mat 23:16-22). Nga ka di Yesus, nunu nopo ot pososiyon nu dot pamatog dit janji nu, kikiawi diri nga nurug-i do Kinoringan; Yalo ot sanganu. Jadi, inot sumpa nu dino, muli-i sid di Kinoringan. Gaam po turus momoros dit babanar om monuman dit janji nu.

Okon-ko Sumuli

(Luk 6:29-30)

38Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Baya nokorongow kow no dot tudukan dot ugu diti, ‘Ong kobolow koh do mato dot tulun, ino dikaw do mato nga mangan-i bolo’o, om ong koopu koh do nipon dot tulun, ino dikaw do nipon nga mangan-i upuo,’ ka. 5:38 Kel 21:24; Im 24:20; Ul 19:21 39Nga ong Dogon dot ituduk sid dikoo, okon-ko sumuli kow dit tulun dit mangaraat dikoo. Ino-i-nga ong lopison dot tulun inot pingas nu dot wanan, pabanta’o peenot gibang. 40Ong daawa’on koh dot tulun tu eengin dit baju nu, it jubah nu nga pataako-i. 5:40 baju ... jubah: It zaman di Tuhan Yesus, oobas it tongo tulun mamakay dot baju tanaru dot kosungkad sid totud, dot onipis ot kumut. I jubah nopo, pakayon dot pangalapis, tu akapal ot kumut om kosungkad sid tampangil. Amaal ot jubah mantad dit baju tanaru. It Tukum di Musa amu mangakun dot jubah ot onuwon dot pangajamin dot tutang ong sampay osuwaban no, tu i jubah dino kukumuton do sodoy (Kel 22:26-27; Ul 24:12-13).41Ong warot soojar mamajal dikaw dot mongoriwot dot barang dot sabatu kosoduo, tumboyo’o yalo dot duwo batu kosoduo. 42Ong warot tulun mokianu dikaw, taakan nopo. Ong warot tulun mongutang sid dikaw, okon-ko tolikudan,” ka di Yesus.

Monoluod dot Musu

(Luk 6:27-28, 32-36)

43Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Baya nokorongow kow no dot tudukan dot ugu diti, ‘Toluodo no ot kinoruangan nu om sana’o no ot musu nu,’ ka.5:43 Im 19:18 44Nga ong Dogon dot ituduk sid dikoo: Toluodo no it tongo musu duyu, om pintaduwa’ay no it tongo tulun dit manansara dikoo. 45Tu ong ugu kow dino, otutunan dot tanak kow dit Tama duyu sid surga, it landu ot kaawasi sid kikiawi ot tulun. Tu posilaw Yalo dot tadlaw sid tulun dit awasi om it araat, om padarun sid tulun dit abanar om it amu abanar. 46Tu, ong it tulun nôopo dit monoluod dikoo ot toluodon duyu, aso-i ot awasi dot isuli do Kinoringan sid dikoo. Tu insan-ko it tongo karani no do sukay 5:46 it tongo karani no do sukay: It zaman di Yesus, najaja dot Ruum ot Israel. Jadi ong jumadi dot karani do sukay ot tulun dot Israel, anggapon dot tulun dot ki-duso yalo, tu amu osotia sid bansa kondiri. Kasana’an yoalo dot tulun tu mongumpug dot sukay dot pulaba’an mantad dit apatut (Luk 3:12-13). Iri no ot sabap dot minomod-kaya it tongo karani do sukay. tu ongo-raraat nga monoluod-i dit tongo tulun dit otoluod doo! 47Ong gisom it kinoruangan duyu ot suawon duyu, nunu ot kosuulan duyu mantad dit tulun wookon? Tu it tulun kapir nga ugu keeno-i. 48Jadi, subay osompurna kow, tu it Tama duyu sid surga nga osompurna-i,” ka di Yesus. 5:48 Im 19:2; Ul 18:13

6

Okon-ko Mokirayow dot Manaak sid Tulun Musikin

1Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Ondomo duyu no, okon-ko pembulay kow dit kataato duyu sid tugama sid tinoguwangon dot tulun, dot mokirayow ot tomodon. 6:1 kataato duyu sid tugama: Waro tolu ot koojiban dot tugama dot Yahudi dot paling oponting, ino-no: manaak sid tulun musikin (ayat 6:1-4), mintaduwa (ayat 6:5-15), om momuasa (ayat 6:16-18). Kenginan di Yesus dot kikiawi ot tulun mangagama dot ugu diti dot aawi-awi ot ginawo, okon-ko gisom monumboyo nôopo dit toturan keenong mokiroyo’on dot tulun. Tu ong ugu kow dino, aso-i ot awasi dot isuli sid dikoo dit Tama duyu sid surga. 6:1 Mat 23:5

2Ino nogi, sesêera ong manaak kow sid tulun musikin, okon-ko poligowon duyu it hal diri sid tongo saasambayangon om sid tongo ralan, ugu-ko it gama dit tongo misingko-wawasi kabarasan, tu kumoroyo’on dot tulun. Boroson banar Ku no sid dikoo, yoalo diri nosulian no mâantad dit raarayow dot tulun. 3Nga ong ikoo ot manaak sid tulun musikin, subay-ko olosok ot gama duyu, supaya minsan-ko it tambabaya nu poma nga amu-i keelo. 4Ino nogi, ong manaak kow, subay-ko olosok ot gama, tu it gama’on nu dit olosok diri okitanan-i dit Tama nu sid surga, om Yalo no ot monuli dikaw,” ka di Yesus.

Okon-ko Mokirayow dot Mintaduwa

(Luk 11:2-4)

5Om pôomoros po kembagu i Yesus dot, “Sesêera ong mintaduwa kow, okon-ko tumiruwan kow dit tongo misingko-wawasi! Tu kadung mintaduwa kabarâasan yoalo, subay pengkâakat sid tongo saasambayangon om sid tongo pisimpangan do ralan, tu taatayon po om royo’on dot tulun. Boroson banar Ku no sid dikoo, yoalo diri nosulian no mâantad, dit raarayow dot tulun. 6:5 Luk 18:10-14 6Ino nogi, ong ikoo ot mintaduwa, sumuwang kow po sid lamin, lontopon ot longobon om pintaduwa nogi sid Tama nu dit olosok. Tu it gama’on nu dit olosok diri, okitanan-i dit Tama nu sid surga om Yalo no ot monuli dikaw.

7Sesêera ong mintaduwa kow, okon-ko sumarasay-i ugu-ko it tongo tulun kapir, tu panantaman doalo ong subay-ko anaru ot gama mintaduwa om tumboyo’on nogi do Kinoringan. 8Okon-ko tumiruwan kow doalo, tu amu duyu po noboros, nela’an no mâantad di Tama duyu sid surga it koporoluan duyu. 9Jadi, kaa nôono diti ot gama duyu mintaduwa,

‘Oh Tama ya sid surga,

poorumatay no it ngaran Nu dit osusi.

10Pengkokoto no it Karajaan Nu,

om potumbaya’ay dot tulun it kenginan Nu

sitid pomogunan, ugu-ko it sid surga.

11Taakay okoy dot kaakanan dot miuma tadlaw diti.

12Ompuno it tongo duso ya,

irad-ko it gama ya mangampun dit tulun dit ki-sala sid dagay.

13Kadaay okoy no posimoyo’o dot akala sid pensuba’an,

ino-i-nga salamato okoy no mantad sid kuasa do Rogon. 6:13 rogon Harfiah: it araat Komoyoon: i Raja do Rogon om it karajaan yo.

[Tu Ikaw no ot pomorinta dot ki-kuasa,

om oorumaton sampay misingkoleed. Amin,’]

ka.

14Tu ong mangampun kow dot kasala’an dot tulun sid dikoo, it Tama duyu sid surga nga mangampun-i dikoo. 15Nga ong amu kow mangampun dit kasala’an dot tulun sid dikoo, it Tama duyu sid surga nga amu-i mangampun dikoo,” ka di Yesus.6:14-15 Mrk 11:25-26

Okon-ko Mokirayow dot Momuasa

16Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Sesêera ong momuasa kow, okon-ko mising-lulunguy kow ugu-ko it tongo misingko-wawasi kabarasan. Tu ong yoalo ot momuasa, mising-lulunguy yoalo om rowusan dot tana ot tulu, 6:16 mising-lulunguy yoalo om rowusan dot tana ot tulu: It koobasan dit tongo tulun Yahudi, rowusan do tawu it tulu ko amu monginlagup tu pembulay dit gama monosol dit tongo duso yo. tu taatayon po om royo’on yoalo dot tulun dot abagos momuasa. Boroson banar Ku no sid dikoo, yoalo diri nosulian no mâantad dit raarayow dot tulun. 17Nga ikoo, kadung momuasa kow, monginlagup kow po om surudon ot tokobuk, 18supaya amu otutunan dot tulun dot momuasa kow. Simoyo’on no dot it Tama duyu nôopo dit olosok ot kotutun. Tu it gama’on duyu dit olosok diri, okitanan-i dit Tama duyu sid surga om Yalo no ot monuli dikoo,” ka di Yesus.

Tarata sid Surga

(Luk 12:33-34; 11:34-36)

19Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Okon-ko mongumpug kow dot tarata sitid pomogunan, tu raagon nôopo dot tusus om togor, om mangan ugaro om takawo dit maanakaw. 6:19 Yak 5:2-3 20Ino-i-nga sid surga ot pongumpugan, tu asot tusus sori om aso togor dot mangaraag, om asot maanakaw dot mongugar om manakaw. 21Tu siombo nopo it tarata nu, siri no it ginawo nu.

22Mato nopo, ugu-ko babang dot koyuwan. Ong atarang ot mato nu, osonginan ot koyuwan nu dot anawaw, tu otorontog it ginawo nu sid Kinoringan. 23Nga, ong osiyaw ot mato nu, tu moginokupan, osonginan ot koyuwan nu dot otuwong. Ong tumuwong it babang dot koyuwan nu, songkuro kootuwong dit ginawo nu diri!

24Asot îisot turipon kadapat monumboyo dit nisuu dit duwo ot tuan. Tu asana yalo dit keeso om monoluod dit koduwo; keenong osotia yalo sid keeso om pokikidian it koduwo. Irad keeno konow, tu amu kow kadapat jumadi dot turipon do Kinoringan ong ooripon konow dot kakaya’an,” ka di Yesus.6:24 Luk 16:13

Okon-ko Gumagaw

(Luk 12:22-31)

25Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Ino nogi, pelo’on Ku ikoo, okon-ko gumagaw dinot koposiyon duyu, dot nunu ot akanon om inumon, om ontok dot soosokot duyu. Tu it miyaw tokow ot lobi oponting mantad-ko it kaakanan, om it koyuwan tokow ot lobi oponting mantad-ko it soosokot!

26Intangay duyu pogi at tongo tombolog, amu-i mutanom, amu-i mongomot, om aso ot sulap dot pongumpugan dot tasil, nga paakanon-i dit Tama duyu sid surga! Sampod po ong ikoo tu boorogo mantad-ko ilo tongo tombolog, om amu no piara’on do Kinoringan!27Monotos kow poma gumagaw, nga amu-i kapanganaru dit sukud duyu it gagaw duyu diri dot sangadlaw poma!

28Nokuro tu gumagaw kow dot soosokot duyu? Intangay duyu pogi at tongo wusak ad tumo, sumuni dot amu gumama om amu mangawol. 29Pelo’on Ku ikoo, insan-ko i Raja Salomo no kodori tu laalandu kaakaya, nga amu-i koogu dit kaasanong dit tongo wusak diri it soosokot yo! 6:29 1Raj 10:4-7; 2Taw 9:3-6 30It tongo wusak diri sumuni beenoy, tutudan no suuwab, nga minangan-i do Kinoringan lonjiay. Saampod pekoo om amu no taakan dot soosokot. Nga orukung inot koosipan duyu!

31Ino nogi, okon-ko gumagaw kow om momoros dot, ‘Nunu ot akanon ya?’, ‘Nunu ot inumon ya?’ keenong ‘Nunu ot soosokot ya?’ ka duyu dati. 32Tu kikiawi diri, iri no ot ikagagaw dot tulun kapir. Nga nela’an no di Tama duyu sid surga kikiawi it koporoluan duyu diri. 33Poguluono duyu po it Karajaan do Kinoringan om it kenginan Yo, om kikiawi it koporoluan duyu itaak-i sid dikoo. 34Ino nogi, kadaay duyu gagawo it tadlaw suuwab. Tu it Tama duyu sid surga ot manaak dikoo dot kosukupan dot soro-sangangadlaw. It kosusa’an dot sangadlaw, miuma no dot sangadlaw,” ka di Yesus.

7

Okon-ko Osususun dot Tulun

(Luk 6:37-38, 41-42)

1Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Okon-ko osususun kow dot tulun, keenong mongukum doalo sid ginawo duyu supaya amu kow ukumon do Kinoringan. 2Tu it pinongukum duyu dot tulun ot pongukum do Kinoringan dikoo. Nunu nopo ot sukatan dot pakayon duyu sid tulun, iri no ot sukatan dit pakayon do Kinoringan sid dikoo. 7:2 Mrk 4:24 3Nokuro tu okito nu nogi it liwata dit kinoruangan nu, sunduy dot amu nu opurimanan ot sangkayu ot kayu balak sid mato nu kondiri? 4Kukuoyon nu momoros it tobpinee nu dot, ‘Obpinee, tiko po; iduo ku peenot liwata nu,’ kanu, dot yang-ko dikaw kondiri do mato nga, warot sangkayu ot kayu balak? 5Oy tongo tulun dot misingko-wawasi! Iduo po mogulu inot kayu balak sinod mato nu, supaya keempuros koh mongidu dit liwata sid mato dit kinoruangan nu,” ka di Yesus.

6Om ponuriban no i Yesus tu popeelo dot amu awasi manaak dit tudukan dit paling aralom sid tongo tulun dit amu eelo monorima. Ka Dialo, “Okon-ko isumad duyu sid tasu it kaakanan tosusi, tu mîilom kowiliyon kow mongiit. Om okon-ko itaak duyu sid wogok ot muntiara, tu ping-ulakan nôopo dit wogok iri,” ka di Yesus.

Mokianu, Mogiim om Mongoritik

(Luk 11:9-13)

7Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Pokianu konow sid Kinoringan tu taakan kow-i Dialo. Pogiim konow tu kasambat kow-i, koritiko duyu no ot longobon tu ogiangan kow-i. 8Tu isay nopo ot mokianu, ataakan-i. It mogiim, kokito-i, om it mokigiang dot longobon, ogiangan-i. 9Waro gaam dikoo ot, ong mokianu it tanak duyu dot aakanon nga taakan duyu nogi dot pampang, 10keenong sada ot pokionuwon, nga taakan duyu nogi dot miyaw ot wulanut? 11Songkuro poma karaat duyu nga keelo kow-i manaak dot awasi sid tanak duyu. Saampod pong it Tama duyu sid surga, tu awasi, om amu no manaak dot awasi sid disay nopo ot mokianu sid Doo!

12Nunu nopo ot kenginan duyu dot mangan dot tulun sid dikoo, iri no ot mangan duyu sid tulun, tu iti no ot tonsi dit tudukan sid Kitab di Musa om it tongo Kitab dit tongo nabi,” ka di Yesus.7:12 Luk 6:31

Longobon Topiit

(Luk 13:24)

13Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Suwang kow no sid longobon dit opiit ot waya’an. Tu osiwang ot longobon om oluwas ot ralan dot kumaa sid naraka, om ogumu ot tulun minralan siri. 14Nga, opiit it longobon om asampit ot ralan dot kumaa sid koposiyon tototog, om okukudik ot tulun dot kasambat dit ralan diri,” ka di Yesus.

Tudukan dot Kapalid

(Luk 6:43-44)

15Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Song-jajaga kow ong korikot sinod dikoo it tongo nabi dit maamalid. Tu mising-wawasi yoalo dot ugu-ko domba tu otuyu, dot sabanar no yoalo diri ugu-ko sorigala torongit. 16It tuwa dit bubuatan doalo ot pongintutunan duyu dot maamalid yoalo. Tu it gowuton dot koorugiyan amu monguwa dot anggur, om it kusingan amu monguwa dot fig. 17Tu it bansa dot kayu tawasi, andang awasi ot tuwa, om it bansa dot kayu taraat, kawanit ot tuwa. 18It kayu dot awasi, amu koponguwa dot araat, om it kayu dot araat amu koponguwa dot awasi. 19Monikid dit kayu dit amu monguwa dot tuwa tawasi, mangan tagado om isubo nogi sid tapuy. 7:19 Mat 3:10; Luk 3:9 20Jadi it tuwa dit bubuatan doalo diri ot pongintutunan duyu dot yoalo diri, nabi dit maamalid,” ka di Yesus. 7:20 Mat 12:33

Okon-ko Mising-tataat Kabarasan dit Kenginan do Kinoringan

(Luk 13:25-27)

21Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Okon-ko it kikiawi po it monginloow Dogon dot, ‘Oh Tuhan, oh Tuhan’ ka, ot ajadi dot raayat sid Karajaan do Surga, ino-i-nga, it tulun no dit maya dit kenginan dit Tama Ku sid surga. 22Sid tadlaw dot pongukuman do pomogunan, ogumu ot tulun momoros sid Dogon dot, ‘Oh Tuhan, oh Tuhan, i ngaran Nu no ot rereeton ya tiya dit polombus okoy do nubuat. I ngaran Nu no ot pinonunsub ya do rogon, om i ngaran Nu no ot pinongimbulay ya dot ogumu ot kosunduwo do Kinoringan,’ ka doalo. 23Nga simbaron Ku yoalo dot turus tarang Oku momoros dot, ‘Amu Ku otutunan ikoo dino! Pogidu kow mantad sitid Dogon, oy tongo raraat!’ kangKu nôono,” ka di Yesus.7:23 Mzm 6:9

It Eelo om Lowong Mamaal do Walay

(Luk 6:47-49)

24Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Isay nopo ot korongow ditit boros Ku diti om awaya yo, yalo dino ugu-ko it tulun dit eelo mongitung, tu minomuwalay dot niogom yo sid pampang. 25Odorunan poma om oliyudan poma om osorupan poma dot ologod it walay yo, nga amu-i aaba tu sid pampang ot pinaagaman.

26Nga isay nopo ot korongow ditit boros Ku diti, om amu maya, yalo dino ugu-ko it tulun dot lowong tu minomuwalay sid koogisan. 27Tu kadung odorunan, om oliyudan, om osorupan dot ologod, aaba it walay yo sampay ooyas. Om okon-ko aalang-alang ot karaagan,” ka di Yesus.

Togimoyo’on it Tudukan di Yesus om Ki-kuasa Yalo dot Monuu

28Om kopongo nôono i Yesus diri momoros nga neeranan kikiawi it tongo tulun dit gama Yo monuduk. 29Tu it gama Yo monuduk, okon-ko ugu-ko it tongo guru doalo dot Kitab, ino-i-nga togimoyo’on om ki-kuasa Yalo dot monuu. 7:28-29 Mrk 1:22; Luk 4:32

8

Mongolingos i Yesus dit Balangon it Tulun

(Mrk 1:40-45; Luk 5:12-16)

1Kadung nokoruuk i Yesus, ooyud nopot tulun minaya Doo. 2Na, waro dîiri ot tulun balangon tinumoronong om sinumingkotud sid tinoguwangon di Yesus tu mokitulung, om minomoros dot, “Tuan, 8:2 Tuan: Sid Bahasa Yunani, it Bahasa asli dit Kitab Wagu, iseeso ot boros dang ‘tuan’ om ‘Tuhan’: miduduwo nga kyrios. Jadi, ong warot tulun monginloow di Yesus dot ka, ‘Oy kyrios!’ ka, amu tokow ela’an nunu ot komoyoon dit tulun: ‘Oy tuan!’ ko ‘Oy Tuhan!’ ka. It nopili sitid terjemahan diti: sobolum noposiyan i Yesus, ‘Tuan’ ot napakay, tu amu po nasadar it tongo tulun dot i Yesus, sabanar no, Kinoringan. Katalib dit kinoposiyan di Yesus, baru om nasadar nogi it tongo tulun dot Yalo dino, Kinoringan. Jadi ‘Tuhan’ ot napakay siri. syukur ong kenginan Nu, andang olingasan om opulangan oku-i Dikaw,” ka. 3Mangay Dialo kama’o it tutulun diri om pomoros no dot, “Eengin Oku-i, olingasan koh nôono dino om opulangan koh nôono!” ka. Nga turus nolingasan dot balang it tulun dino sampay opulang. 4Om boroso no di Yesus it tulun dino dot, “Ondomo no banar dot, okon-ko potuturanon sid isay-isay dot nolingasan Ku ikaw. Ino-i-nga, ongoy sid timam om pentangay inot koyuwan nu, om pangaraa no dot ugu-ko it nisuu sid Tukum di Musa. Ino no ot pongintutunan dot tulun dot babanar-ko nolingasan om nopulangan koh no,” ka di Yesus. 8:4 Im 14:1-32 8:1-4 Balang: It reetan dot balang dino, ogumu ot bansa dot panakit sid kulit dit eelo rumoliw om kaagkum-i it balang babanar. Ong maya dit Tukum di Musa, it tulun dit ki-oruol dot ugu dino, subay mangan sunsubo mantad sid jemaat om amu nôono kawasa sumuwang sid Saasambayangon. Om isay nopo tulun dot kotoning doo, eensosomuan. Nga ong i Yesus ot kotoning ko mangama doo, amu-i orolian keenong eensosomuan, tu i Yesus nopo ki-sinundu dot mongolingos. Jadi sunduy-i om nensosomuan i Yesus, gaam nogi nolingasan om nopulangan Doo it tulun balangon. Nga sinuu po di Yesus it tulun diri dot pangaraa, tu iri not nisuu di Musa sid Im 14, tu momorisi dit tulun, om gama dot popeelo sid kikiawi ot tulun dot kawasa no yalo rumunggum kembagu dot tulun wookon. Napatay po i Yesus om noposiyan, it raa Yo ot pinangaganti dot pura’an (intangay sid Ibr 9:11-28).

Koosipan dit Kotua do Posukan dit Tantara do Ruum

(Luk 7:1-10)

5Nokorikot po i Yesus sid kota dot Kapernaum, sinumamung no ot iso ot kotua do posukan dit tantara do Ruum, dot mokitulung di Yesus. 6Boros yo, “Oh Tuan, it turipon ku modop-odop sid walay, tu napatay it koyuwan yo, asansara banar yalo,” ka.

7Boros di Yesus sid kotua do posukan, “Poongoyon Oku gaam dikaw sid walay nu dot mongolingos doo?” ka. 8:7 Poongoyon Oku gaam dikaw sid walay nu ... It tulun Yahudi, amu kosuwang sid walay dot tulun dit okon-ko Yahudi tu kiro’on doalo dot keensosomu. Sagay minongoduat i Yesus dot ugu diti, mongumbal dit koosipan dit kotua do posukan dit tantara do Ruum. Posuwangon gaam di kotua do posukan i Yesus sid walay yo dot mangalanggar dit tukum dot Yahudi keenong mimoyo yalo dot kopongolingos i Yesus dit turipon yo mantad sid sodu?

8Nga simbar it kotua do posukan, “Oh Tuan, aa-Koh poma mongoy sid walay ku, tu amu oku aaluk pendakod Dikaw sid walay ku. Sampata no ot boroson Nu, olingasan no it turipon ku diri. 9Oorotiyan ku-i ino kuasa Nu tu yoku kondiri nga miboboyo-i suuon do porinta, om waro po tongo soojar sid posukan ku it miboboyo dot suuon ku. Om, ong monuu oku dit iso ot soojar ku dot, ‘Ongoy!’ kangku, nga mongoy no. Om ong boroson ku dot, ‘Ongoy po siti!’ kangku, nga rumikot no. Ong monuu oku dat turipon ku, ‘Mangay iti!’ kangku, nga mangan yo no. Na, sid turipon ku nga ugu-i dino tu nunu nopo ot isuu Nu, andang ajadi,” ka dit kotua do posukan.

10Kadung norongow di Yesus iri, neeranan Yalo. Om pomoros no Yalo sid nongo-kawaya Doo dot, “Boroson banar Ku no sid dikoo, it bansa poma dot Israel nga, aso pot nasambat Ku dot tulun dot ugu-ko at koosipan dialo ot kaagayo dot koosipan. 11Asal ong momorinta i Kinoringan sompôori, moginakan Yalo. Nga pelo’on Ku ikoo, ogumu ot tulun dit okon-ko bansa dot Israel jumadi dot raayat sid Karajaan do Surga. Rumikot nôono yoalo mantad sid kosila’on om mantad sid kotonobon, tu milang di Abraham, i Ishak om i Yakub, taki-lombus tokow dot mangakan. 12Nga ong it tongo tulun dot Israel, dit apatut nôono dara jumadi dot raayat sid Karajaan do Surga, yada sid paling aralom. Sino no ot pogiadan om pomungoritan do nipon, gama dot kaasansara,” ka di Yesus. 8:12 Mat 22:13; 25:30; Luk 13:28 13Om pomoros no i Yesus sid kotua do posukan diri dot, “Uli nobo, tumuman-i sid dikaw inot koosipan nu dino,” ka. Na, iri-iri tiya diri, nolingasan it turipon dit kotua do posukan.

Tiwanon di Petrus

(Mrk 1:29-34; Luk 4:38-41)

14Korikot i Yesus sid walay di Petrus, nokito Yo it tiwanon di Petrus dit tongondu dot modop-odop, tu tumogom dot alasu ot koyuwan. 15Om kama’o di Yesus it longon dit tongondu diri nga turus tinumanus it alasu ot koyuwan, om tinumungag dîiri om rawatay no dot kaakanan i Yesus.

16Nôotonob it tadlaw dit minsosodoy diri, ogumu ot tulun minongoy sid di Yesus dot minongowit do tongo tulun dit nongo-rosukan do rogon, nga sinunsub kiawi di Yesus it tongo rogon dot sampata no ot boros Yo. Om liningasan Yo po it kikiawi it tulun dit ki-oruol. 17Iri diri najadi supaya otuluk it noboros di nabi Yesaya kodori dot, “Yalo no ot mamabo dit kosusa’an tokow om mongolingos dit tongo toruol tokow,” ka. 8:17 Yes 53:4

Gama Maya di Yesus

(Luk 9:57-62)

18Insan tadlaw, nurupugan i Yesus dot tulun togumu. Nokito po Dialo it tulun togumu diri, angatay Yo no it tongo mabpamaya Doo tumupak sid liwotung. 19Nga amu po nakasako yoalo sid talud, mîilom poririkot po sid Doo dot iso ot guru do Kitab, dot minomoros dot, “Oh Guru, siombo nopo ot pakaayan Nu maya oku Dikaw!” ka.

20Simbar i Yesus, “It tongo bongol ki-luwang dot iyonon, om it tongo tombolog ki-rumun dot ulion, nga ong Yoku, Tanak do Riniba, 8:20 Tanak do Riniba: Asarok i Yesus mongoreet dit kondiri Yo dot Tanak do Riniba. Komoyoon nopo dit reetan dot Tanak do Riniba sid boros dot Ibrani, ‘tulun komimiiyo’. Duwo tomodon sambil di Yesus mongoreet dit kondiri Yo dot Tanak do Riniba. Keeso, gama pensiba dit kondiri Yo. Koduwo, popeelo dot olosok ot gama dot Yino no ot Raja Maanalamat, tu i ‘Tanak do Riniba’ gelaran baagi dit Raja Maanalamat sid Dan 7:13-14. Sid Kitab di Daniel, nokitanan di Daniel i Yesus sid surga dot irad-ko ‘tanak do riniba’, komoyoon, tulun sopiiyo. Om linantik Yalo do Kinoringan dot raja song-pomogunan. aso walay dot uulion Ku,” ka.

21Wâaro po kembagu iso tulun, it oobas maya di Yesus, minomoros dot, “Baa Tuan, mumuli oku po, kad mongintulus di ama, matay po yalo om olobong po, om maya oku nogi Dikaw,” ka.

22Simbar nopo i Yesus, “Kayo no! Ombo-ko it tulun dit asot koposiyon tototog ot mongolobong dit tulun yo dit minatay,” ka.

Potonos i Yesus dit Sarup Tologod

(Mrk 4:35-41; Luk 8:22-25)

23Om sako nee Yesus sid talud, dot it tongo mabpamaya Doo nga nakawaya-i. 24Mogkureelo poom tinumongus ot sarup tologod sid liwotung dino, sampay otopuan dot gumbang it talud. Namot dino, mingoodop i Yesus. 25Toronong sid di Yesus it tongo mabpamaya Doo om posikay no Yalo. Ka doalo, “Tuan, posik po! Salamato okoy po, tu otogob tokow diti!” ka.

26Simbar nopo i Yesus, “Ades dikoo obo, nokuro tu laalandu ot kaatalow duyu? Nokuro tu amu kow mimoyo banar Dogon?” ka, om tungag no Yalo, om tiago no it sarup om it gumbang, nga turus aso no ot gugûumbang dit liwotung.

27Neraranan yoalo sampay minomoros dot, “Ay! Nunu song-tulun Yalo dilo owo, tu sarup om gumbang nga rumonok Doo?” ka.

Minonunsub i Yesus dit Rogon dit Rinumasuk sid Duwo Koyuwan ot Tulun

(Mrk 5:1-20; Luk 8:26-39)

28Na, nokotupak dîiri yo-Yesus dit liwotung. Nokorikot Yalo sid daerah dot Gadara, sinamung i Yesus dot duwo koyuwan ot tulun dot norosukan do rogon. It tulun diri, sinumoliwan mantad sid gua do kaalabangan. Yoalo dino, landu koorongit, sampay asot îiso ot tulun dot kobulun tumalib siri. 29Kadung nokito doalo i Yesus, minonginggarak no dot, “Oy Tanak do Kinoringan! Kukuoyon okoy Dikaw? Sansara’on okoy gaam Dikaw dot amu po norikot ot masa?” ka.

30Amu osodu mantad siri, warot baanan do wogok song-susungal dot laalandu ot koogumu. 31Minokisisian it tongo rogon sid di Yesus dot, “Ong sunsubon okoy Dikaw, porila’o okoy rumasuk silod baanan dat wogok,” ka.

32“Ongoy kow no!” ka di Yesus. Soliwan it tongo rogon mantad sid duwo it tulun diri om suwang no sid baanan dit wogok. Nunu po, minigugusa manangkus it baanan dit wogok, dot tinumuun sid liwotung sampay nongo-losod.

33Nunu pong it tongo moomiara dit wogok, minomod-tangkus sid kota, om potuturano no it hal diri, om it kinowowoyo’on dit duwo koyuwan it baya norosukan do rogon. 34Kikiawi dit tongo tulun sid kota, sinumoliwan dot sumambat di Yesus. Kadung nasambat doalo, pokisisian no yoalo sid di Yesus supaya mogidu mantad sid daerah yo.

9

Minongolingos i Yesus dit Tulun dit Napatay ot Koyuwan

(Mrk 2:1-12; Luk 5:17-26)

1Na, sinumako dîiri i Yesus sid talud, dot gumuli kembagu tumupak dit liwotung, tu muli sid kota dit kineeyonon Yo. 9:1 kota dit kineeyonon Yo: Kapernaum (intangay sid 4:13). 2Na, nokorikot i Yesus sid kota, waro not piipiro tulun minangagaramba dot tulun dot napatay ot koyuwan, dot nowit sid di Yesus. Kadung nokito di Yesus it kogoyo’o dit koosipan doalo, boroso no Dialo it tulun dit napatay ot koyuwan dot, “Oh tanak Ku, mangay no patatapo inot ginawo nu, tu noompunan neet tongo duso nu,” ka.

3Sino dino warot piipiro ot guru do Kitab momoros sid ginawo dot, “Monguukuwo Yalo do Kinoringan; penongon Yo do Kinoringan at kondiri Yo!” ka.

4Nga, pagka nela’an-i di Yesus it pongitungan doalo, pomoros Yalo dot, “Nokuro tu ugu dino ot kaara’at dot pongitungan duyu? 5Nunu ma ot oruay, momoros sid tulun dit napatay ot koyuwan dot, ‘Noompunan no it duso nu,’ ka, ko, ‘Tungag no, om pamanaw no,’ ka? 9:5 nunu ma ot oruay: It komoyoon dati diti, apagon momoros dot, “tungag no” ka, tu okito-i dot nolingasan ko amu, nga amu okito dot noompunan ko amu.6Beenoy pentongon Ku ikoo dot ki-kuasa Oku, Tanak do Riniba, mangampun dot duso sitid pomogunan,” ka, om boroso no di Yesus it tulun dit napatay ot koyuwan dot, “Tungag no, kakato neenot garamba nu, om uli no sid walay nu!” ka di Yesus.

7Turus tinumungag it tutulun om uli no sid walay yo. 8Kadung nokito dit tulun togumu it ugu diri, minomod-rosi yoalo om minangarayow do Kinoringan, tu nakapanaak i Kinoringan dot kuasa dot ugu diri kaagayo sid tongo tulun do riniba.

Pinili di Yesus i Matius

(Mrk 2:13-17; Luk 5:27-32)

9Linumombus dîiri i Yesus mamanaw, nabantalan Yo ot karani do sukay 9:9 karani do sukay: It zaman di Yesus, najaja dot Ruum ot Israel. Jadi ong jumadi dot karani do sukay ot tulun dot Israel, anggapon dot tulun dot ki-duso yalo, tu amu osotia sid bansa kondiri. Kasana’an yoalo dot tulun tu mongumpug dot sukay dot pulaba’an mantad dit apatut (Luk 3:12-13). Iri no ot sabap dot minomod-kaya it tongo karani do sukay. mogom-ogom sid tupis dot paamarayan dot sukay, i Matius ot ngaran. 9:9 Matius: Ngaran nopo koduwo dialo, Lewi. Intangay sid Mrk 2:14. Boros di Yesus sid di Matius, “Kayo, waya Dogon,” ka.

Podingkakat di Matius om waya no di Yesus.

10Om nangatan dîiri di Matius yo-Yesus sid walay yo dot mangakan. Nga ogumu ot karani do sukay, om tongo tulun wookon dit kiro’on dot ki-duso, dot minilang di Yesus om it mabpamaya Doo moginakan. 11Kadung nokito dit tongo tulun dot Farisi it ugu diri, dinuat no doalo it mabpamaya di Yesus dot, “Nokuro at guru duyu, tu monokiilang mangakan dat tongo karani do sukay om at tongo tulun wookon dat ki-duso?” ka. 9:10-11 Luk 15:1-2

12Norongow-i di Yesus it duatan doalo diri, minomoros Yalo dot, “Okon-ko it tulun po dit osiat ot momorolu dot duktur, ino-i-nga it ki-oruol. 13Orotiyo duyu no banar nunu ot komoyoon dit boros do Kinoringan sid Kitab dot, ‘Eengin Oku dot kosianan, okon-ko it pangayam dit isamba,’ ka. Tu tomodon Ku nopo sitid pomogunan, okon-ko monginloow dit tulun dit manantam dot osusi it kondiri yo, ino-i-nga monginloow Oku dit tulun dit ki-duso supaya tumoobat,” ka di Yesus. 9:13 Mat 12:7; Hos 6:6

Duatan Ontok-ko Momuasa

(Mrk 2:18-22; Luk 5:33-39)

14Nopupusan iri, minongoy dîiri sid di Yesus it mabpamaya di Yohanes Moomodsu om pongoduat no dot, “Nokuro tu yokoy om it tongo tulun dit pati politik om tugama dot Farisi asasarok momuasa, nga at tongo mabpamaya Dikaw amu momuasa?” ka.

15Simbar nopo i Yesus, “Kopogilunguy gaam it tongo linigow dit sinumuung, ong kakal po muurunggum doalo it pangantin do kusay? Andang amu! Nga waro-i ot masa dot rumikot, dot kotongkiyad it pangantin do kusay diri mantad sid doalo. Na, ino no bot masa dino ot momuasa yoalo – tiya dit aso Oku no sino. 9:15 pangantin do kusay: Minangan peerado di Yesus it kondiri Yo dot pangantin dot kusay. Iso tadlaw, kotongkiyad Yalo mantad sid tongo mabpamaya Doo, komoyoon, mangan patayo (intangay Yes 53:8). Om minangan peerado di Yesus it tongo mabpamaya Doo dit tongo linigow dit sinumuung (intangay Yoh 16:16-20). Sid Kitab Leed, asasarok dot mangan peerado di Kinoringan it kondiri Yo dot sawo (dot kusay). Intangay Yes 54:4-5; 62:4-5; Hos 2:16-20.

16Asot îiso ot tulun paampung dot tabas dot waagû po sid soosokot leed. Tu ong pupuan it soosokot diri, kumongkong it kumut dit waagû po dit minangan poompungo diri, sampay okinis it pinitombiran om araladan nôono it ruak dit soosokot leed. 17Om ugu keeri no, tu asot îisot tulun potunguw dot liing dot anggur wagu it mundaliw po sid nombubut do kungkung leed dit orobuk no. 9:17 nombubut do kungkung: Titikid dot mangagaras dot dupot, onuwon it kungkung tu waalon dot kasut keenong waalon dot nombubut do peeyanan do liing dot anggur. Tu mabak it nombubut om araag, om orubatan nôono it liing dot anggur. Jadi, it liing dot anggur wagu, subay itunguw sid nombubut dit wagu po, supaya sompi amu rumaag,” ka di Yesus. 9:17 leed ... wagu: Komoyoon nopo di suriban diti, aso guna dot manganu tokûudik poma dit tudukan di Yesus dot “irunggum” sid tudukan leed, tu soosompi araag. Ino-i-nga subay-ko kikiawi dit tudukan leed, gontian dit tudukan wagu dit karajaan do Kinoringan om Pijonjiyan Wagu. Om amu kopingaam it tudukan wagu di Yesus om it sistem leed do tugama do Yahudi. Tu, ong maan posuwango it tudukan wagu sid sistem do tugama do Yahudi, miduduwo nga araag.

Tanak Tongondu dit Kotua dot Saasambayangon om it Tongondu dit Orulut dot Gamba’on

(Mrk 5:21-43; Luk 8:40-56)

18Kamasa’an di Yesus mooboros sid tongo mabpamaya di Yohanes Moomodsu, poririkot po dit kotua do saasambayangon. Nôokorikot siri, singkotud no sid tinoguwangon di Yesus om pomoros no dot, “It tanak tongondu ku kaapâtay, nga ongoy po sori, kama’o po, supaya oposiyan kembagu yalo,” ka.

19Ingkakat nopo i Yesus, tanud no dit tulun diri, om it mabpamaya Doo nga minaya-i.

20Namot dit maapanaw i Yesus, warot iso ot tongondu dot opod om duwo toon no dot gamba’on. Pagka tu koosomu it tongondu diri ong maya dit tadat doalo, eengin yalo mokilingos dot moolosok ot gama. Tinumoronong yalo sid di Yesus mantad sid solot, om tudu no dit ramboy dit jubah di Yesus. 9:20 ... tudu no dit ramboy dit jubah di Yesus. Kotitigog babanar dot warot isot tongondu gamba’on dot sumoriat sid tulun togumu, sâampod po ong sampay tumudu dot tulun. Ong maya dit Im 15:25-33, it tongondu dino anggapon dot osomu baagi dit tugama. It tulun dit kotudu doo keenong otudu doo, eensosomuan nôono baagi dit tugama om amu kawasa maya sumambayang (Im 5:3). Nga pagka tu ki-sinundu i Yesus dot mongolingos, amu-i eensosomuan i Yesus, ino-i-nga nolingasan Doo it tongondu dit gamba’on. Ontok-ko it tongo ramboy: it tongo jubah dot tulun Yahudi tiya dit zaman di Yesus, ki-ongo-ramboy, ugu-ko it nisuu di Musa, tu pangandaman dit kikiawi it pinonuu’an sid Tukum di Musa (Bil 15:37-41). 21Tu ka dit ginâawo yo, “Ong kotudu oku po dat jubah di Yesus, andang olingasan oku,” ka.

22Podkowili di Yesus, nokitanan Yo no it tongondu diri sid toori Yo. Maay dîiri boroso di Yesus dot, “Oy kamanakon, 9:22 Oy kamanakon: Otuo dati it tongondu mantad di Yesus, nga iti nopo pongoreetan diti, gama dit tulun dit ki-kuasa mongorumat dit tulun dit osiba ot kuasa. patatapo neenot ginawo nu, tu inot koosipan nu ot minongolingos om minanalamat dikaw,” ka. Om iri-iri tiya diri, nolingasan it tongondu.

23Korikot i Yesus sid walay dit kotua do saasambayangon diri, nokito Yo no it tongo moonurali 9:23 moonurali: It puadatan dit tulun tiya dit zaman diri, ong waro matay, subay-ko mangagaji dot piipiro tulun do moonurali om piipiro tongondu dot moogkorudu, tu momimpin dit tulun wookon dot mogkorudu. Insan-ko it tulun no dit musikin babanar nga terpaksa-i mangagaji dot nokuro ong duwo koyuwan-i ot moonurali om isot tongondu dot moogkorudu. Nga ong it tongo pomimpin do saasambayangon, ogumu mantad diri ot gojiyan.dot dang waro minatay om it tongo tulun wookon dot oguriyok nopo momogkorudu siri. 24Na, boros di Yesus, “Soliwan kow po kikiawi! Okon-ko minatay peenot tanak dino; nokoodop nôopo!” ka.

Nga nirarakan nogi doalo i Yesus. 25Minangan dîiri posoliwano it tongo tulun, om suwang no i Yesus sid lamin dit tanak tongondu diri om kuutay no it longon yo. Nga turus tinumungag it tanak. 26Nunu po nga nokoligow it tabar diri sid daerah diri.

Minongolingos i Yesus dit Duwo Koyuwan it Bolow

27Namot dit linumombus i Yesus mamanaw, warot duwo koyuwan ot bolow dot sinumusuut Doo om mooloow dot, “Oy Yesus, koturunan di raja Daud, 9:27 koturunan di raja Daud: Sagay rineetan dit tulun bolow i Yesus dot koturunan di raja Daud, tu okon-ko gisom gama mangakun dot koturunan di raja Daud i Yesus, ino-i-nga sâambil mangakun dot i Yesus dino, Raja Maanalamat it najanji do Kinoringan. Tu kikiawi dot tulun Yahudi nga nokeelo-i dot i Raja Maanalamat dino, koturunan di raja Daud (2Sam 7:12-16). Om mangaarap it tongo tulun Yahudi di Raja Maanalamat dot mongolingos dit tongo tulun bolow om lunggungon om momorinta dit tongo tulun ugu-ko i raja Daud kodori (Mzm 89:3-37; Yes 29:18-19; 35:5-6; Yer 23:5-6; Yeh 34:23-24). sisianay okoy no!” ka.

28Om kosuwang i Yesus sid walay, toronong it duwo koyuwan it bolow diri. Na dinuat nobo di Yesus yoalo dot, “Keemoyo kow gaam dot olingasan Ku ikoo?” ka.

Simbar yoalo, “Oõ, keemoyo okoy-i, oy Tuan,” ka.

29Kama’o no di Yesus it mato doalo meed momoros dot, “Pagka tu mimoyo kow, kokito kow nôono,” ka. 30Na, turus kokito dîiri yoalo. Iri po, nupana’an di Yesus yoalo dot oogot ot boros dot, “Okon-ko iboros duyu sid disay-isay itit ugu diti,” ka.

31Nga podsoliwan doalo, pamanaw no dot poligow ontok di Yesus sid pootongkop dit daerah diri.

Minongolingos i Yesus dot Bobow

32Namot dit sumoliwan nogi it duwo koyuwan it tulun dit baya bolow diri, waro not piipiro tulun minongowit dot isot tulun sid di Yesus. It tulun diri norosukan do rogon sampay nobobow. 33Sunsubo di Yesus it rogon, nga turus koboros dîiri it tulun. Neraranan it tongo tulun dit nokokito dit ugu diri. Ka doalo, “Ay! Amu okoy po insan kokito sitid Israel dot ugu dilo,” ka.

34Nga, ka dit tongo Farisi, “Ilot kuasa dat ponunsub dialo dot rogon dilo, mantad sid Raja do Rogon,” ka. 9:34 Mat 10:25; 12:24; Mrk 3:22; Luk 11:15

Nosianan i Yesus dit Tulun Togumu

35Jadi, ugu no diri i Yesus tumongkop sid tongo kota om sid tongo kampung dot minodtuduk sid tongo saasambayangon doalo, om pinaabar dit Tabar ontok-ko it Karajaan do Surga. Om minongolingos po dit kikiawi it toruol dot tulun. 9:35 Mat 4:23; Mrk 1:39; Luk 4:44 36Nga kokitanay nopo di Yesus it tulun togumu, nosianan babanar Yalo tu osusa yoalo om asot monulung, ugu-ko it tongo domba dit aso moomiara. 9:36 Bil 27:17; 1Raj 22:17; 2Taw 18:16; Yeh 34:5; Za 10:2; Mrk 6:34 37Boros di Yesus sid mabpamaya Doo, “Agayo dara’ay ot omoton, nga okudik ot mongomot. 38Pagka irad dino, pokisisian kow sid Kinoringan, it sanganu dit tumo, supaya ruangan Yo it tulun dit mongomot,” ka di Yesus. 9:38 mongomot: Komoyoon nopo dit suriban di Yesus diti, ii-nopo tumo, ino-no pomogunan. It omoton, ino-no, it tongo tulun dit salamaton supaya kaanu dit koposiyon tototog. Ii-nopot tongo moongomot, ino-no it tongo tulun dit paabar dit Tabar Tawasi. Intangay it panarangan di Tuhan Yesus sid Yoh 4:35-38. 9:37-38 Luk 10:2

10

It Opod om Duwo it Mabpamaya di Yesus

(Mrk 3:13-19; Luk 6:12-16)

1Insan tadlaw, minangan di Yesus pumpungo it opod om duwo it mabpamaya Doo, om taakay Yo nogi dot kuasa monunsub dot rogon, om mongolingos po dit kikiawi it toruol om panakit. 2Ngaran nopo dit opod om duwo ot rasul diri: it keeso, i Simon it reetan di Petrus, om it tobpinee yo i Andreas; i Yakobus om it tobpinee yo i Yohanes, tanak di Zebedeus; 3i Filipus om i Bartolomeus; i Tomas om i Matius it baya karani do sukay; i Yakobus tanak di Alfeus, om i Tadeus; 4i Simon it reetan dot ‘Pojuang Kobebasan,’ om i Yudas Iskariot, it pinadagang di Yesus sid musu Yo.

Minonuu i Yesus dit Opod om Duwo it Mabpamaya Doo

(Mrk 6:7-13; Luk 9:1-6)

5Jadi sinuu nobo di Yesus it opod om duwo it mabpamaya Doo diri, dot nupana’an Yo, dot kaa dino, “Kada konow mongoy sid daerah dot okon-ko Yahudi 10:5 Kada konow mongoy sid daerah dot okon-ko Yahudi: Boros do Kinoringan sid di Abraham kodori: “It koturunan nu ot pawaya’an Ku dot barakat kumaa sid kikiawi dit bansa sitid pomogunan” (Kej 22:18). Jadi eengin i Kinoringan manalamat dot kikiawi ot bansa dot tulun, nga it koturunan di Abraham, ino-no it tulun Israel – it reetan-i dot tulun Yahudi – ot pawaya’an. (Kej 22:18; 26:4; Yoh 4:22). It timpuun-i sinuu i Yesus do Kinoringan dot mangalayan mogulu dit tongo tulun Yahudi, dot Yalo kondiri nga tulun Yahudi-i (Mat 15:24). Nga leed-suleed monulung-i i Yesus dit tongo bansa wookon (Mat 8:11; 21:43; 24:14; 28:19-20; Kis 1:8; 13:46-48; Rm 1:16; 11). om sid tongo kota dot tulun Samaria. 6Ino-i-nga ongoy konow sid tulun dot Israel, it ugu-ko domba dit napalid. 7Om paabaro duyu no dot, ‘Amu no oleed om pengkakat no i Kinoringan dit Karajaan do Surga,’ kanto duyu. 8Lingasan duyu it tulun dit ki-toruol, posiyan duyu it tulun minatay, lingasan it tulun dit balangon, 10:8 balangon: Intangay it panarangan sid 8:1. om sunsubon it tongo rogon dit rinumasuk sid tulun. Notorima duyu no it kuasa diti dot aso torogo, jadi polombuso duyu no dot asot torogo. 9Kada kow posisip dot siin dot tamas, siin pirok, keenong siin dot tambaga sid tagkos duyu. 10Kada kow manandang dot juli dot pongolutuan sid pamana’an, om okon-ko mongowit kow dot pogintuuwan, keenong kasut om tungkat. Tu isay-isay ot tulun dot gumama, aaluk-i dot paakanon. 10:10 1Kor 9:14; 1Tim 5:18; Luk 10:7

11Kadung korikot kow sid siombo nopo it kota keenong sid kampung, pogiim kow dit tulun dit aaluk dot iyonon duyu, ino-no it tulun dit otoowa om pendakod dikoo. Miyon kow sid doo mising-korikot dot lumombus kow. 12Asal mindakod kow sid iso ot walay, pubaasa kow no sid doalo dot ‘kopiusayan’ kanto duyu. 10:12 ... ‘kopiusayan’ kanto duyu. Koobasan dit tongo tulun Yahudi, ong mongoy yoalo sid walay dot tulun, momoros yoalo dot syalom sid dikoo, komoyoon, ‘kopiusayan sid dikoo’, ka. It boros diri irad-ko barakat kumaa sid tulun dit korikoton doalo. 13Ong torima’on kow-i dit suwang walay diri, tumimporon-i sid doalo it koosayan dit noboros duyu. Nga ong amu, koguli kembagu sid dikoo it koosayan diri. 14Ong waro tulun dit amu monorima dikoo keenong amu mokinongow dit boros duyu, iduay duyu it walay keenong it kota diri, om mangan duyu pugago it rogis sid lukap duyu. Tanda nogi dot yoalo-i-yoalo nôono ot mananggung dit suba yo tu minonulak yoalo dikoo.10:14 ... mangan duyu pugago it rogis sid lukap duyu. Koobasan dit tongo tulun Yahudi tiya dino, asal mogidu yoalo mantad sid daerah dot tulun dot okon-ko Yahudi, mangan doalo pugago it rogis mantad sid kasut om lukap om sid tongo soosokot doalo. It ugu keeri ot gama doalo diri, anggapon doalo dot koosomu it tulun dit okon-ko Yahudi om it tana doalo. Sam keeri no ot nisuu di Yesus sid tongo mabpamaya Doo dot waalon sid tongo tulun Yahudi dit amu monorima dit boros do Kinoringan. Irad po dino, nokentalang no dit tongo mabpamaya di Yesus dot it tongo tulun dit okodow ot tulu diri, anggapon do Kinoringan dot koosomu. Om iri no tanda dot ukumon yoalo do Kinoringan ong amu tumoobat. Intangay sid Kis 18:6. 10:14 Kis 13:51 15Boroson banar Ku no sid dikoo, ong orikot it tadlaw dot pongukuman do pomogunan, sawawagat dit tukuman do Kinoringan sid tongo tulun dit kota dot Sodom om Gomora kodori, it agayo ot ngaran dot araat, nga ingko-wawagat po dot tukuman sid tulun dit kampung dit monulak dikoo,” ka di Yesus. 10:7-15 Luk 10:4-12 10:15 Mat 11:24; Kej 19:24-28

Kapanansara’an dit Rumikot

(Mrk 13:9-13; Luk 21:12-17)

16Pôomoros po kembagu i Yesus dot, “Rongo’o duyu no! Suuon Ku ikoo dot ugu-ko domba kow sid pialalatan dot sorigala. 10:16 sorigala: Iso bansa dot tasu dot timba’an dot agayo om orongit om mangakan dot domba. Kopintar kow no ugu-ko it palanuk, 10:16 Kopintar kow no ugu-ko it palanuk, ... Harfiah: Kopintar kow no ugu-ko wulanut, ... om kawasi kow no ugu-ko burung asang, tu amu momokoruol. 10:16 Luk 10:3 17Tandayay duyu no at tongo tulun, tu waro doalo ot manabpo dikoo om manarik dikoo sid tongo tukum, om puputan kow mamasut sid saasambayangon doalo. 18Owiton kow sid tinoguwangon dot tongo gobinor om tongo raja, tu mabpamaya kow gima Dogon; om tiya no dino ot poluang duyu paabar dit Tabar Tawasi sid doalo om sid tongo bansa dit okon-ko Yahudi. 19Ong owiton kow sid piukuman, kada kow no gumagaw dot nunu ot isimbar duyu, keenong kukuro ot gama momoros. Tu ong orikot inot masa dino, tudukan kow-i dot nunu ot boroson duyu. 20Om it boros dit boroson duyu dino, okon-ko dikoo kondiri dot boros, ino-i-nga mantad sid Tatod dit Tama duyu sid surga, iwaya sid dikoo. 10:17-20 Mrk 13:9-11; Luk 12:11-12; 21:12-15

21It tobpinee kondiri ot pataak di tobpinee yo dot ipapatay. It tama nga ugu keeri-i ot gama yo sid tanak. It tongo tanak lumawan dot moleeng om ipookum doalo it moleeng yo dot ipapatay. 10:21 Mrk 13:12; Luk 21:16 22Kikiawi ot tulun asana dikoo, tu mabpamaya kow Dogon. Nga isay nopo ot tumaan sampay kopupuson, asalamat. 10:22 Mat 24:9, 13; Mrk 13:13; Luk 21:17 23Ong mangan kow sansara’o sid iso ot kota, lalangkasay duyu maliw sid kota wookon. Boroson banar Ku no sid dikoo, amu kow po kotongkop sid kota dot Israel paabar dit Tabar Tawasi, Yoku, Tanak do Riniba, koguli no kembagu sitid pomogunan. 10:23 Dan 7:13; Kis 7:56; Mat 16:28

24Asot tulun sumikul dot katalib dit guru yo, om asot turipon dot katalib dit tuan yo. 10:24 Luk 6:40; Yoh 13:16; 15:20 25Mikunama no dot, it sinumikul ganta keenong dit guru yo, om it turipon ganta keenong dit tuan yo. Ong insan Yoku no tu kotua do sirang, nga reetan Oku-i doalo di Beel-Zebul keenong Raja do Rogon, sâampod po ong ikoo tu gisom suwang do sirang,” ka di Yesus. 10:25 Mat 9:34; 12:24; Mrk 3:22; Luk 11:15

Kinoringan ot Rosiyon, Okon-ko Tulun

(Luk 12:2-9)

26Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Ino nogi, kada kow-i rumosi dot tulun, tu asot notongkuban dot amu eembulayan, om asot îiso raasia dot amu ela’an sompôori. 10:26 Mrk 4:22; Luk 8:17 27Nunu nopo it binoros Ku dikoo sid totuwong, poboroso duyu sid tanawaw. Om nunu nopo it nibuburung Ku sid tolingo duyu, mangay duyu pagawa’o!

28Kada kow rumosi dot tulun, dot gisom kapatay dot koyuwan, nga aso kuasa mamatay dot tatod. Ino-i-nga, rosi kow no do Kinoringan, tu Yalo no ot ki-kuasa mamatay dot koyuwan om tatod, dot isubo sid naraka.

29Ondomo duyu neeti: Duwo neenan ot pirit, songinan no ot siin tambaga dot torogo. Ugu poma dino, nga asot îisot pirit dot oloo sid tana, dot amu ela’an dit Tama duyu sid surga. 30Om ikoo dino, inot tokobuk duyu poma nga neetob no kikiawi Dialo. 31Ino nogi, okon-ko rumosi kow, tu araga’an kow-i do Kinoringan mantad dit paanon do pirit.

32Jadi, isay nopo ot mangakun sid tinoguwangon dot tulun, dot mabpamaya yalo Dogon, Yoku nga mangakun-i sid tinoguwangon dit Tama Ku sid surga dot mabpamaya yalo Dogon. 33Nga, isay nopo ot mongolim sid tinoguwangon dot tulun, dot mabpamaya yalo Dogon, Yoku nga mongolim-i sid tinoguwangon dit Tama Ku sid surga, dot mabpamaya Dogon it tulun dino,” ka di Yesus.10:33 2Tim 2:12

Okon-ko Kopiusayan ino-i-nga Piparangan

(Luk 12:51-53; 14:26-27)

34Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Kada kow manantam dot mongowit dot kopiusayan ot tomodon Ku sitid pomogunan. Tu okon-ko mongowit po dot kopiusayan ot tomodon Ku, ino-i-nga popiparang. 10:34 Tu okon-ko mongowit po dot kopiusayan ot tomodon Ku, ino-i-nga popiparang. Harfiah: Tuokon-ko minongowit dot kopiusayan ot tinomod Ku rumikot, ino-i-nga minongowit dot sapadang. Nga iti diti, okon-ko babanar-po-ko sapadang ot komoyoon, ino-i-nga it hal dot miparang, migagagut, om mitotongkiyad. Sagay minongowit i Yesus dot pigaga’an sitid pomogunan, tu warot tulun dot mimoyo di Yesus om amu mimoyo. Jadi it tulun dit amu mimoyo Dialo nga lumawan nôono dit tulun dit mimoyo Doo, sampay kopitotongkiyad.35Itit kinorikatan Ku diti ot sabap dot it tulun dit amu mimoyo Dogon, lumawan dit tulun dit mimoyo Dogon. Kiikiro it tanak kusay lumawan dot tama, om it tanak tongondu lumawan dit tidi yo. It tongondu dit nokotokin, lumawan dit tiwanon yo dot tongondu. 36Komoyoon nopo, it sirang dit tulun dit mimoyo diri kondiri ot musu yo. 10:35-36 Mi 7:6

37Isay nopo ot amu mongoyuu dot tama keenong tidi yo dot agayo ot amu poongoyuu mantad-ko it amu yo poongoyuu Dogon, amu aaluk dot mabpamaya Ku. Om isay nopo ot amu mongoyuu dit tanak kusay keenong tanak tongondu yo dot, agayo ot amu poongoyuu mantad-ko it amu yo poongoyuu Dogon, amu aaluk dot mabpamaya Ku. 10:37 agayo ot amu poongoyuu mantad-ko it amu yo poongoyuu Dogon, Ogumu ot komoyoon di Yesus, nga it iso mantad dit kikiawi it komoyoon di Yesus diri, iti: kiikiro ong warot mianak om miidi, nga it tanak amu no kosongguyung sid di Yesus. Nga pagka tu amu banar koyuuan di tidi it tanak yo, asanggup i tidi monolikud di Yesus om maya nôono di tanak do sumoliwan mantad sid Kristian. Om amu nôono aaluk dot mabpamaya di Yesus.38Isay nopo ot eengin jumadi dot mabpamaya Dogon, subay-ko mad-ko mamanaw kumaa sid posolipan yo kondiri tu, kapatay-kowiyaw nga maya nopo Dogon. Tu ong amu, aa-kow aaluk dot mabpamaya Dogon. 10:38 Mat 16:24; Mrk 8:34; Luk 9:23 39Om isay nopo ot mokipapasi, amu kaanu dot koposiyon tototog. Nga isay nopo ot amu rumosi matay tu maya Dogon, om tumingkod maya dit kenginan yo kondiri, yino no ot kaanu dit koposiyon tototog,” ka di Yesus. 10:39 Mat 16:25; Mrk 8:35; Luk 9:24; 17:33; Yoh 12:25

It Isuli sid Tulun dit Manamung dit Mabpamaya di Yesus

(Mrk 9:41)

40Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Isay nopo ot manamung dikoo, manamung-i Dogon. Om isay nopo ot manamung Dogon, manamung-i di Kinoringan it minonuu Dogon sitid pomogunan. 10:40 Mrk 9:37; Luk 9:48; 10:16; Yoh 13:20 41Isay nopo ot manamung dot nabi, tu it nabi dino susuuon do Kinoringan, sulian do Kinoringan dot awasi ugu-ko it isuli sid nabi. Om isay nopo ot manamung dot tulun tabanar, tu abanar it tulun diri, sulian do Kinoringan dot awasi ugu-ko it isuli sid tulun tabanar. 42Isay nopo ot peenum dot sanggalas poma ot weeg bâanar dit iso mantad dit mabpamaya Dogon dit osiba, tu pasal dot mabpamaya Ku it tulun dino, andang-ko sulian do Kinoringan dot awasi,” ka di Yesus.

11

1Nopongo nopo i Yesus monuu dit opod om duwo it mabpamaya Doo, linumangkat no Yalo mantad siri om linumombus dîiri modtuduk om paabar dit Tabar Tawasi sid tongo kota dit osomok siri.

I Yesus om i Yohanes Moomodsu

(Luk 7:18-35)

2Namot dit sid jiil i Yohanes Moomodsu, norongow yo nunu ot nawaal di Raja Maanalamat. Minonuu i Yohanes Moomodsu dot piipiro ot mabpamaya doo sumambat di Yesus, 3dot minongoduat di Yesus dot, “ ‘Ikaw no bo gaam ot Raja Maanalamat dit najanji do Kinoringan dot rumikot, ko waro pot sûuway ot indadan ya?’ ka di Yohanes,” ka doalo.

4Simbar i Yesus dot, “Guli kow sid di Yohanes om abaray duyu yalo dit nunu it norongow om nokito duyu; ino-no, 5it bolow kokito, it kakung kapanaw, it balangon 11:5 balang: Intangay panarangan sid 8:1. nolingasan, it lunggungon korongow, it minatay noposiyan, om it tongo tulun musikin nga naabaran-i dit Tabar Tawasi. 11:5 Yes 35:5-6; 61:1 6Oontung it tulun dit amu kumoos pasal Dogon,” ka di Yesus. 11:6 It tarapan dit tongo tulun tiya diri, jumadi dot raja do pomogunan i Raja Maanalamat om mangala dit Ruum, i panjajah doalo. Jadi, kumoos dati i tongo tulun tu okon-ko iri ot nagama di Yesus. Tu it pongitungan doalo, okon-ko Raja Maanalamat po i Yesus. Nga sabanar no, kikiawi dit nagama di Yesus diri, monuluk dit tongo nubuat sid Pijonjiyan Leed baagi dit Raja Maanalamat.

7Kadung nokeedu it mabpamaya di Yohanes Moomodsu, minomoros no i Yesus sid tulun togumu ontok di Yohanes Moomodsu dot, “Nunu ot nintangan duyu dot minongoy kow mogintong di Yohanes sid balantara sid Yudea? Minogintong kow nôopo gaam dit tulun dit aso pondirian, it maya nôopo dit pongitungan dit tongo tulun wookon, ugu-ko it dingay dit milulumpingoy dot osorupan? Okon-i, kon? 8Nunu-i ot tinomod duyu? Minogintong kow nôopo gaam dit tulun dit boorogo om aalus ot soosokot? Dot it tulun dit ki-soosokot dot ugu diri, sid walay dot raja ot iiyonon. 9Nunu ot tinomod duyu babanar no? Minogintong kow dot isot nabi, kon? Andang banar neeno. Pelo’on Ku ikoo, wawaro no-ko nabi yalo dilo, tu yalo not apangkat mantad dit tongo nabi kodoori. 10I Yohanes Moomodsu nobo dilo ot kinomoy sid Kitab dot,

‘Ka do Kinoringan sid Raja Maanalamat,

“Yalo no ot susuuon Ku.

Suuon Ku yalo mogulu Dikaw,

tu pamampangon Ku dot waya’an Nu,”

ka do Kinoringan,’

ka dit Kitab. 11:10 Mal 3:1

11Boroson banar Ku no sid dikoo! Asot îisot tulun dit nosusu sitid pomogunan sid zaman leed ot apangkat mantad di Yohanes Moomodsu. Nga, it tulun dit osiba banar ot pangkat sid Karajaan do Surga, apangkat nogi mantad dialo. 12Mantad dit pinangabaran di Yohanes Moomodsu dit tabar yo, sampay maakaa diti, monotos it tongo tulun sumuwang sid Karajaan diri, dot eengin babanar yoalo mokiporinta do Kinoringan. 13Mantad kodori sampay nokorikot i Yohanes Moomodsu, it kowowoyo’on dit zaman tidino, noboros no mâantad dit tongo nabi om sid Tukum di Musa. Tu tidino no ot kotimpuunan dit Karajaan do Surga.11:12-13 Luk 16:16 14Ong syukur monorima kow dit boros dit tongo nabi diri, i Yohanes nobo i nabi Elia, it nokoboros mâantad ot korikatan yo. 11:14 Mal 3:1; 4:5; Mat 17:10-13; Mrk 9:11-13 15Ong ki-tolingo kow, rongo’o duyu no babanar!

16Waro ot peenangan Ku dikoo oy tongo tulun tidino: Ikoo nopo, irad-ko it eerupug it tanganak songogom-ogom sid talob, om mongindaraat dit wookon tu amu minaya dit kenginan yo. 17Ka di tanganak, ‘Nangatan ya ikoo migaganak dot misasawo kâakaka, nga aa-kow-i miniigol, om nangatan ya po ikoo migaganak do waro ot minatay kâakaka, nga aa-kow-i minogkorudu,’ ka. 18Tu, tiya dit siti po i Yohanes Moomodsu, raraaton duyu tu amu minaya dit kenginan duyu, ‘Norosukan yalo do rogon!’ ka duyu, tu amu minangakan sid karamayan om amu minonginum dot ka’awuk. 19Korikot Oku pogi, Tanak do Riniba, sitid pomogunan, nga kaasana’an duyu-i tu amu-i minaya dit kenginan duyu. ‘Yalo dilo, orusuk po, maagawuk po, om koruang po dit karani do sukay 11:19 karani do sukay: It zaman di Yesus, najaja dot Ruum ot Israel. Jadi ong jumadi dot karani do sukay ot tulun dot Israel, anggapon dot tulun dot ki-duso yalo, tu amu osotia sid bansa kondiri. Kasana’an yoalo dot tulun tu mongumpug dot sukay dot pulaba’an mantad dit apatut (Luk 3:12-13). Iri no ot sabap dot minomod-kaya it tongo karani do sukay. om it tongo tulun wookon dit ki-duso,’ ka duyu, tu mangakan Oku-i sid karamayan om monginum Oku-i dot ka’awuk. Na, it gagama’on taraat ot bukti dot it pongila’an duyu okon-ko mantad sid Kinoringan,” ka di Yesus. 11:19 Na, it gagama’on taraat ot bukti dot it pongila’an duyu okon-ko mantad sid Kinoringan. Harfiah: It pongila’an mangan buktio dit tanak yo. Komoyoon, it gama doalo monulak di Yohanes om i Yesus ot bukti dot aso pongila’an doalo dot mantad sid Kinoringan.

Koompuson dit Tongo Tulun sid Tolu ot Kuta dit Amu Tinumoobat

(Luk 10:13-15)

20Na, pining-rasangan dîiri di Yesus it tongo tulun dot kota Khorazim, Betsaida, om Kapernaum. Tu siri no ot baya pinembulayan Yo dit kosunduwo Yo dit paling ogumu, nga amu-i tinumoobat it tongo tulun. 21Ka dîiri di Yesus dot mad-ko siri-i it tongo tulun dit rineet Dialo, “Asabak kow bo oy tongo tulun sid kota dot Khorazim tu aa-kow tinumoobat! Om ikoo oy tongo tulun sid kota dot Betsaida! Ong sid Tirus om sid Sidon, kota dot okon-ko Yahudi nogi ot pinembulayan Ku dit tongo kosunduwo sid dikoo diri, oleed no dot mootoobat yoalo. Om mononsulung no yoalo dot baju dot dang moogiad om imurangan po doalo it tulu yo dot tawu, tu tanda nogi dot babanar-ko monosol yoalo dit karaatan dit nagama yo. 11:21 Yes 23:1-18; Yeh 26:1–28:26; Yl 3:4-8; Amo 1:9-10; Za 9:2-4 22Nga boroson banar Ku no sid dikoo! Ong orikot ot kopongukuman do Kinoringan ditit pomogunan, sawawagat dit tukuman do Kinoringan sid tulun dot Tirus om Sidon, ingko-wawagat po dot tukuman sid dikoo!

23Om ikoo, oy tongo tulun sid kota dot Kapernaum! Panantaman duyu gaam ong pensawaton kow sid surga, dot gama mongoorumat dikoo? Amu! Isubo kow nogi sid naraka! Tu ong sid Sodom ot pinembulayan Ku dit kosunduwo Ku dit niimbulay Ku sid dikoo diri, andang kakal po tidino it kota dot Sodom! 11:23 Yes 14:13-15; Kej 19:24-28 24Nga boroson banar Ku no sid dikoo! Ong orikot ot kopongukuman do Kinoringan ditit pomogunan, sawawagat dit tukuman do Kinoringan sid tulun dit kota dot Sodom kodori, ingko-wawagat po dot tukuman sid dikoo!” ka di Yesus. 11:24 Mat 10:15; Luk 10:12

Ongoy Kow Sitid Dogon!

(Luk 10:21-22)

25Nopongo peeri, minintaduwa i Yesus dot, “Oh Ama, i Kinoringan it sanganu dot tawan om tana! Mangarayow Oku Dikaw tu kikiawi dit rancangan Nu diri, nilosok Nu sid tulun dit ongo-eelo om it ki-ongo-sikul, nga niintalang Nu sid tulun biasa dit aso bîida do tanganak tokodok. 26Noonong neeri, oy Ama, tu andang-âandang ino no ot kenginan Nu,” ka dit doa di Yesus.

27Om pomoros kembagu i Yesus dot, “Kikiawi dit nunu nopo, niarap no di Tama Ku sid Dogon. Asot kotutun dit Tanak kecuali it Tama, om asot kotutun dit Tama kecuali Yoku no it Tanak Yo, om isay nopo it wookon dit kenginan Ku pentutun dit Tama Ku. 11:27 Yoh 3:35; 1:18; 10:15

28Ongoy kow sitid Dogon, oy tongo tulun dit ooyanan om it nawagatan dot binabo; pentungongison Ku ikoo. 29Tonudo no it ponuuan Ku om liyuw kow no dit tudukan Ku, tu Yoku diti, osulimod om osiba ot ginawo, supaya kentungangis kow. 11:29 Yer 6:16 30Tu Dogon do ponuuan, amu awagat, om Dogon dot ipababo, agaan,” ka di Yesus.

12

I Yesus ot Sanganu dit Hari Sabbat

(Mrk 2:23-28; Luk 6:1-5)

1Warot insan tadlaw tontok dot hari Sabbat, nokenralan i Yesus om it tongo mabpamaya Doo sid tumo dot gandum. Na, minongotu nobo it mabpamaya Doo dit rawo di gandum dot nakan, tu witilon yoalo. 12:1 Ul 23:25 2Kadung nokito dit tongo tulun Farisi it ugu diri, minomoros no yoalo sid di Yesus dot, “Intangay pogi at tongo mabpamaya Dikaw! Nokuro tu gumama yoalo dot hari Sabbat? Dot yang-ko amu kawasa,” ka. 12:2 Kel 20:10

3Simbaro nopo di Yesus, “Amu duyu gaam nabaca dot nunu ot minangan di Daud tiya dit winitilon yalo om it tongo koruang yo? 4Sinumuwang i Daud sid keema dit niyonon do Kinoringan 12:4 keema dit niyonon do Kinoringan. Ino-no, it keema dit pinaatagan dit Opod ot Tukum di Musa sobolum pinengkakat it Saasambayangon Tagayo. Intangay it gambar sid Kis 7:44. dot manganu dit ruti dit nisamba sid Kinoringan, om owito nogi sumoliwan sid tongo kinoruangan yo, om pangaakan no yoalo. Dot iri diri, kalanggar dit Tukum di Musa, tu tongo timam no ot kawasa mangakan dit ruti diri. Nga pagka tu oporolu yoalo, amu-i kiniro dot nasala i Daud.12:3-4 1Sam 21:1-6; Im 24:9

5Keenong, amu duyu gaam nabaca it Tukum di Musa, dot titikid hari Sabbat warot tongo timam kumaraja sid Saasambayangon Tagayo? Dot ong babanar no, mangalanggar yoalo dit Tukum dit hari Sabbat, nga amu-i nasala yoalo. 12:5 Bil 28:9-10 6Pelo’on Ku ikoo, itit siti diti, waro pot oponting no babanar mantad-ko it Saasambayangon Tagayo. 12:6 ... waro pot oponting no babanar mantad-ko it Saasambayangon Tagayo. Oponting no it hari Sabbat, nga opoponting po it Saasambayangon Tagayo, sampay wajib it tongo timam kumaraja sino tontok dit hari Sabbat. Nga it kinorikatan di Yesus, lobi po oponting mantad-ko it hari Sabbat om it Saasambayangon Tagayo, sampay aso no tatarati dit hal mongotu do gandum tontok dot hari Sabbat. Na, ataatantu ot kootigog dit tulun Yahudi dit nokorongow di Yesus momoros dot waro pot oponting no mantad-ko it Saasambayangon Tagayo. Tu iri not nanu doalo dot lambang dot tugama doalo. Tu ela’an doalo dot rumompok i Yesus di Kinoringan. 7Waro boros do Kinoringan dot notulis sid Kitab, dot ka, ‘It kosianan ot kenginan Ku, okon-ko it pangayam po dit nisamba,’ ka. Jadi ong babanar-ko oorotiyan duyu it ayat diri, andang amu kow monginsala dit tulun dit aso sala. 12:7 Mat 9:13; Hos 6:6 8Tu Yoku, Tanak do Riniba, ki-kuasa manantu ong nunu ot kawasa dot gama’on tontok dot hari Sabbat,” ka di Yesus.

Minongolingos i Yesus dit Tulun dit Noruyow it Sampaping it Longon

(Mrk 3:1-6; Luk 6:6-11)

9Na, linumangkat nobo i Yesus mantad siri, minongoy sid saasambayangon doalo. 10Siri diri, warot iso ot tulun dot noruyow it sampaping it longon. Om warot pipirot tulun mogiim dot ponginsala’an di Yesus. Ka doalo, “Kawasa-i gaam dot mongolingos do toruol dot tulun tontok dot hari Sabbat?” ka, tu kiro’on doalo dot karaja iri.

11Simbaro nopo di Yesus, “Kiikiro ong waro dikoo ot ki-dumba dot songinan no, om taatad aratu sid luwang taralom tontok dot hari Sabbat, amu duyu gaam tindalon? 12:11 Luk 14:5 12Opoponting po ot tulun mantad-ko domba! Jadi, kawasa-i mamaal dot awasi tontok dot hari Sabbat,” ka di Yesus.

13Om pomoros no i Yesus sid tulun dit noruyow it sampaping ot longon dot, “Palatano inot longon nu!” ka. Na, mâangay no dit tutulun palatano it longon yo dit noruyow, nga turus nolingos, om awaa dîiri dot ugu-ko it longon yo no dit sampaping.

14Nunu pong it tongo tulun dot Farisi, minomod-soliwan mantad sid saasambayangon om piupakat no mogiim dot pawaya’an mamatay di Yesus.

Turipon dit Nonduyan do Kinoringan

15Nga nela’an-i di Yesus it piniupakatan taraat diri. Jadi minogidu dîiri Yalo mantad siri, dot laalandu ot koogumu dot tulun minaya Doo. Kikiawi dit ki-ongo-toruol, liningasan Yo. 16Nga nupagan banar di Yesus yoalo dot, “Kadaay duyu no poboroso sid disay nopo dot isay Oku diti!” ka. 17Sagay ugu diri ot gama Yo, supaya otulukit boros do Kinoringan, it nilombus di nabi Yesaya kodori dot,

18“‘Iti no ot turipon Ku dit nonduyan Ku,

Yalo no ot aa-Ku koyuyuuan om kenginan Ku.

Dolinan Ku Yalo dit Tatod Ku,

om paabar Yalo dit koodilan Ku sid kikiawi ot bansa.

19Yalo dino, amu moonoki-gaga, amu moonginggarak,

om amu maagaawa sid tongo ralan.

20Amu Yo-i mangan pututo it tarapan dit tulun dit orukung,

ugu-ko it sumbiling dit eegot no, tu amu Yo-i mangan utaso.

Om osulimod ot gama Yo sid tulun dit asot tarapan,

ugu-ko it lampu dit miipitow po, tu amu Yo-i mangan pisoko,

tu posurut dit koodilan Ku sitid pomogunan sampay kamanang.

21Om kikiawi it tongo bansa magarap Doo,’

ka do Kinoringan,” ka di Yesaya. 12:18-21 Yes 42:1-4 (LXX); Mat 3:17; 17:5

I Yesus om i Beel-Zebul

(Mrk 3:20-30; Luk 11:14-23; 6:43-45)

22Nakatalib iri, waro dîiri ot tulun minongowit sid di Yesus dot iso tulun dot bolow po om bobow po, tu norosukan do rogon. Minangan di Yesus lingasay it tulun diri sampay koboros om kokito dîiri. 23Eeraranan it tongo tulun siri sampay miduduat dot, “Koturunan tôomod bo di Raja Daud Yalo dilo?” ka. 12:23 Koturunan tôomod bo di Raja Daud Yalo dilo? It duatan dit tongo tulun, okon-ko gisom mongilo dot koturunan di raja Daud ko nunu i Yesus, ino-i-nga mongilo dot isay banar i Yesus. Tu okon-ko gisom koturunan no i Yesus di raja Daud, ino-i-nga inot pongoreetan dino, gama dit tongo tulun Yahudi mamangkat di Kristus, i Raja Maanalamat. Kikiawi dit tulun Yahudi mongoreet dit Raja Maanalamat dot “koturunan di raja Daud”. Om mangaarap it tongo tulun Yahudi di Raja Maanalamat dot mongolingos dit tongo tulun bolow om lunggungon om momorinta dit tongo tulun ugu-ko i raja Daud kodori (Mzm 89:3-37; Yes 29:18-19; 35:5-6; Yer 23:5-6; Yeh 34:23-24).

24Om korongow dit tongo tulun dot Farisi it ugu diri, minomoros no yoalo dot, “At kuasa dat ponunsub Dialo dot rogon dilo, mantad sid di Beel-Zebul, it Raja do Rogon,” ka. 12:24 Mat 9:34; 10:25

25Nga elaan-i di Yesus it pongitungan dit tongo Farisi. Om pomoros no Yalo sid doalo dot, “Titikid ot karajaan dit nababaagi om milalawan, muyas talangkas. Om titikid it kota keenong it sirang dit nababaagi om milalawan, ooyas. 26Irad po dino, ong monunsub do rogon it Raja do Rogon, andang ababaagi om milalawan it karajaan do rogon. Kumukuro nôono tumaan it karajaan yo? 27Om suway mantad dino, tulun duyu nga koponunsub-i do rogon kabarasan, dot ugu-ko Yoku. Jadi, ong mantad sid di Beel-Zebul it kuasa Ku, it doalo do kuasa nga mantad-i sid di Beel-Zebul. Jadi ugu po dino, iri-iri tulun duyu nôono ot monginsala dikoo! 28Nga, pagka tu it kuasa dit Tatod do Kinoringan ot pinonunsub Ku dot rogon, komoyoon, nokotimpuun no sid dikoo it Karajaan do Kinoringan.

29Tu asot îiso tulun kosuwang sid walay dot tulun tabasag, dot ming-anu dit tongo tarata, ong okon-ko mangan yo po korooto mâantad it tulun tabasag diri. Ong kooyon dino, adapat nogi dîino dialo ming-anu it tongo tarata diri. 12:29 Sid suriban diti: I Yesus no ot tulun dit minongoroot dit tulun tabasag, om i Beel-Zebul no ot tulun tabasag dit kinoroot Yo. It tarata dit naanu di Yesus, ino-no it tulun. It monunsub i Yesus do rogon diri, iri no gama Yo monolod dot tulun mantad sid palad do rogon.

30Isay nopo ot amu maya Dogon, ino no ot lumawan Dogon, om isay nopo ot amu muup Dogon mongumpug, ino no ot mongogorusow dit gama’on Ku. 12:30 Mrk 9:40

31Pagka ugu dino, pelo’on Ku ikoo, nunu nopo song-duso om boros dot monguukuwo do Kinoringan, oompunan-i do Kinoringan. Nga ong it Tatod Tosusi ot kukuwo’on, andang amu oompunan do Kinoringan! 32Isay nopo ot monguukuwo Dogon, Tanak do Riniba, oompunan-i. Nga isay nopo ot monguukuwo dit Tatod Tosusi, amu oompunan, itit zaman maakaa diti keenong sid zaman dit rumikot! 12:32 monguukuwo dit Tatod Tosusi: Ii-nopot duso dit tulun Farisi diri nga minomoros dot it kuasa di Yesus, mantad sid rogon om okon-ko mantad sid Tatod Tosusi po. Iri no ot poongukuwo doalo dit Tatod Tosusi, tu it awasi it nagama di Yesus reetan doalo dot araat. Komoyoon, asot ondodomon dot tumoobat yoalo om amu nôono oompunan do Kinoringan. Ong kakal tokow-i kopurimon dot monosol dit duso tokow om ki-ginawo dot mokiampun om eengin monokiusay do Kinoringan, komoyoon, i Tatod do Kinoringan kakal-i kumaraja sid ginawo tokow. Jadi, ong kakal tokow po eengin tumoobat, komoyoon, amu tokow po nokopongukuwo di Tatod Tosusi. (Intangay 1Yoh 5:16.)12:32 Luk 12:10

33Jadi, tadi kaanu kow dot tuwa tawasi, ki-puun kow dot awasi. Tu ong araat it puun dit kayu diri, it tuwa nga araat-i. Araat awasi it puun do kayu, it tuwa ot pongintutunan. 12:33 Mat 7:20; Luk 6:44 34Oy tongo koturunan kow do masalong! Kuoyon duyu poobus ot boboroson tawasi, dot yang-ko ongo-raraat kow? Tu nunu nopo ot sid ginawo yo, iri no ot mimbulay sid kabang yo. 12:34 Mat 3:7; 23:33; 15:18; Luk 3:7; 6:45 35It tulun tawasi, it boros tawasi ot koobus, tu noponu dot kowosian it ginawo yo. Nga ong it tulun taraat, it boros taraat ot koobus, tu noponu dot karaatan it ginawo yo. 36Pelo’on Ku ikoo, ong tiya dot pongukuman ditit pomogunan, titikid ot tulun mananggung dit titikid it bibinoros yo dit aso guna. 37Tu it noboboros duyu diri ot pongimbanar om ponginsala dikoo sid tinoguwangon do Kinoringan,” ka di Yesus.

Minokiimbulay it Tongo Farisi dot Tanda do Kosunduwo di Yesus

(Mrk 8:11-12; Luk 11:29-32)

38Jadi, warot piipiro koyuwan ot guru do Kitab om tongo tulun Farisi dot minomoros, “Guru, pongimbulay po ka dot tanda do kosunduwo, tu mokiintong okoy,” ka. 12:38 Mat 16:1; Mrk 8:11; Luk 11:16

39Simbaro nopo di Yesus yoalo, “Ay, ikoo no tulun dot laalandu ot kaara’at om amu osotia sid Kinoringan! Subay-ko warot tanda do kosunduwo do Kinoringan dot okito duyu om mimoyo kow nogi Dogon. Nga, amu Ku-i intalangan ikoo dot îiso poma ot tanda do kosunduwo, kecuali it tanda dit najadi sid di Nabi Yunus. 12:39 Mat 16:4; Mrk 8:12 40Tu tolu tadlaw om tolu sodoy i Yunus sid suwang dit tiyan dot sada tagayo. Yoku, Tanak do Riniba nga ugu-i diri, tu tolu tadlaw om tolu sodoy-i sid saralom dot tana. 12:40 Yun 1:17 41Tiya dot pongukuman diti pomogunan sompôori, mingkakat it tongo tulun dot Niniwe kodori om monginsala dit tongo tulun tidîino. Tu it tulun nopo dot Niniwe, tinumoobat-i dit nokorongow dit tabar dit niabar di nabi Yunus. Nga, siti diti maakaa, waro pot katalib di nabi Yunus, nga amu kow-i tumoobat. 12:41 Yun 3:5 42Ong sompôori, tiya dot pongukuman ditit pomogunan, mingkakat it raja tongondu dot Syeba dot monginsala dit tongo tulun tidino. Tu rinumikot yalo mantad sid tisan do tana dot mokinongow dit pongila’an di Raja Salomo. Nga, siti diti maakaa, waro pot katalib di Raja Salomo, nga amu kow-i minomoduli dit pongila’an Dialo!” ka di Yesus. 12:42 1Raj 10:1-10; 2Taw 9:1-12

Tudukan di Yesus ontok-ko it Rogon dit Gumuli sid Tulun

(Luk 11:24-26)

43Om pôomoros no kembagu i Yesus sid guru do Kitab om tongo tulun Farisi dot, “It tongo tulun tidino, obbuli peradon dit tulun dit baya norosukan do rogon. Tu kadung-ko osunsub no it rogon mantad sid iso ot tulun, muutûulud nôono sid balantara tu mogiim dot intungongison, nga amu-i nokokito. 44Na, ka dîiri di ginâawo yo, ‘Gaam pong gumuli oku diti sid baya niyonon ku di gûulu,’ ka. Om koguli kembagu it rogon siri, nga awasi dîiri it tulun, dot ugu-ko it walay dot asot miyon om nemuawan om ododoropi no. 45Na, sosoliwan po kembagu it rogon diri, om pangangat nogi dot turu koyuwan ot rogon dot araat mantad doo, om pi’insan-insan nogi sumuwang sid tulun diri dot miyon siri. Kinoompuson dit tulun diri, araat nôono mantad dit timpuun-i. Jadi, ugu no dino ot kowowoyo’on dit tongo tulun taraat tidîino,” ka di Yesus.

Tidi om Tongo Koobpineeyan di Yesus

(Mrk 3:31-35; Luk 8:19-21)

46Kamasa’an di Yesus mooboros sid tulun togumu, nokorikot it tidi om tongo koobpineeyan Yo, dot songingkakat sid soliwan, tu eengin sumambat di Yesus. 47Jadi minangan nobo dot tulun peensano i Yesus, dot, “Guru, silod soliwan it tidi om tongo koobpineeyan nu; mokisasambat Dikaw,” ka.

48Nga sinimbar nogi di Yesus it tulun dit pinoboros sid Doo diri dot, “Isay obo ot tidi Ku, om isay ot koobpineeyan Ku?” ka, 49om tuduko Yo no it tongo mabpamaya Doo, om pomoros no dot, “Nay, iti no ot tidi Ku om koobpineeyan Ku. 50Tu isay nopo ot maya dit kenginan di Tama Ku sid surga, ino no ot tobpinee Ku dot kusay om tobpinee Ku dot tongondu om tidi Ku,” ka di Yesus.

13

Suriban Pasal dot Potiyas do Linsow

(Mrk 4:1-9; Luk 8:4-8)

1Iri-îiri tadlaw diri, linumombus i Yesus mantad sid walay diri, om minongoy sid piras dit liwotung. Minogom-ogom Yalo siri tu modtuduk. 2Na, minomod-rikot dîiri it tongo tulun siri, om piurudun no sid minsorili di Yesus. Boboyo’o Yo nopo, sako sid talud om ogom siri, dot it tongo tulun songingkakat sid piras. 13:2 Luk 5:1-3

3Ogumu ot nituduk di Yesus sid doalo dot sinuriban ot gama. Ka Dialo, “Warot iso ot tulun moongumo dot pinotiyas do linsow. 4Namot dit pinotiyas yalo, warot nokowiliw sid lapap do ralan. Jadi rinumikot nôono it tongo tombolog siri om tinduko no it tongo linsow sampay naawi. 5Waro no ong nokowiliw sid kaapampangan dot onipis ot tana. Alangkas dara sumuni it linsow diri tu onipis ot tana, 6nga kadung nosidangan dot tadlaw, linumuus sampay rinumuyow it tongo suni, tu amu nakasaralom it gamut. 7Waro nong nokowiliw sid koorugiyan, nosidung it tongo suni diri tu minakang it koorugiyan. 8Nga waro-i ot nokowiliw sid tana toruwak. Poonguwa po, waro nong neenggatus, waro nong nenggonom noopod, om waro nong neentolu noopod.

9Jadi, ong ki-tolingo kow, rongo’o duyu no babanar!” ka di Yesus.

Tomodon di Yesus Monuriban

(Mrk 4:10-12; Luk 8:9-10)

10Minomod-toronong dîiri sid di Yesus it mabpamaya Doo dot minongoduat, “Nokuro tu suribanon Nu ong momoros Koh sid kinogumuan dot tulun?” ka.

11Simbar nopo i Yesus, “Ikoo dino, nataakan kow do Kinoringan dot pongorootiyan dot mongilo dit raasia ontok-ko it Karajaan do Surga, nga yoalo, amu tinaakan. 12Tu it tulun nopo dit ki-waro no mâantad ot oorotiyan, pulaba’an do Kinoringan manaak, supaya alaba’an yalo. Nga, ong it tulun dit asot oorotiyan yo, it okukudik poma ot waro sid doo nga pupudon po manganu. 13:12 Mat 25:29; Mrk 4:25; Luk 8:18; 19:26 13Ino no ot pasal dot suribanon Ku monoki-boboros doalo, tu yoalo nopo mintong-intong poma nga amu-i kokito, om moorongow poma, nga amu-i kaarati. 14At bubuatan nobo doalo dilo ot kinotulukan dit boros do Kinoringan, it nilombus di nabi Yesaya kodori dot, ka dit boros,

‘“Aso tingkod dot korongow-i

nga amu kaarati,

om aso tingkod mogintong

nga amu kokito.

15Tu okodow ot ginawo doalo,

akapal ot tolingo,

pongkoodom ot mato.

Ong okon-ko ugu dilo ot bubuatan doalo,

keempuros-i dara it mato,

om korongow-i dara ot tolingo,

om kaarati-i dara ot ginawo,

sampay koguli dara yoalo sid Dogon,

om olingasan Ku nogi dara yoalo,”

ka do Kinoringan,’ ka di Yesaya. 13:14-15 Yes 6:9-10

16Nga songkuro koo’untung duyu! Tu keempuros-i inot mato duyu om korongow-i inot tolingo duyu. 17Boroson banar Ku no sid dikoo, ogumu ot nabi om tongo tulun kodori dit abanar, moki’intong dara dit okikito duyu maakaa, om mokirorongow dit ororongow duyu maakaa nga amu nokokito om amu nokorongow,” ka di Yesus. 13:16-17 Luk 10:23-24

Pinaarati i Yesus dit Suriban Yo Pasal dit Potiyas do Linsow

(Mrk 4:13-20; Luk 8:11-15)

18Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Rongo’o duyu no om orotiyo duyu no, oy mabpamaya Dogon, it tarati dit suriban dit potiyas dot linsow. 19Ii-nopo linsow dit nokowiliw sid lapap do ralan, ugu-ko it tulun dit nokorongow dit tudukan ontok-ko it Karajaan do Kinoringan, nga amu kaarati. Jadi rumikot nôono it Raja do Rogon monolod dit nokotiyas sid ginawo dit tulun. 20Ii-nopo linsow dit nokowiliw sid kaapampangan, ugu-ko it tulun dit nokorongow dit boros do Kinoringan, om turus tinorima dot otomon ot ginawo. 21Nga amu minomugamut it boros diri sid ginawo yo, om amu dîiri tinumimporon. Tu kadung noonong yalo dot kosusa’an keenong kasansara’an pasal dit boros diri, turus tinumolikud. 22Ii-nopot linsow dit nokotiyas sid koorugiyan, ugu-ko it tulun dit nokorongow dit boros do Kinoringan, nga opusow dit koposiyon yo om apalid dit mokikakaya. Na, iri no ot nokosidung dit boros diri sampay amu koponguwa. 23Nga, ong it linsow dit nokowiliw sid tana toruwak diri, ugu-ko it tulun dit nokorongow dit boros do Kinoringan; kaarati yalo sampay monguwa, dot waro nong neenggatus, om waro nong nenggonom noopod, om waro nong neentolu noopod,” ka di Yesus.

It Suriban Pasal dit Paka dit Nokoolot sid Gandum

24Om pôonuriban no kembagu i Yesus sid doalo dot, “It kowowoyo’on dit Karajaan do Surga, ugu-ko it tulun dit potiyas dot sampug tatandas sid tumo yo. 25Waro iso sodoy, kamasa’an do tongo tulun modop, rinumikot it musu yo potiyas do linsow do paka sid pialalatan dit tongo gandum om pogidu nogi. 26Kadung nokosuni it tongo gandum om minonilaw, it tongo paka dit nokoolot sid tongo gandum diri nga okito-i. 27Jadi minongoy dîiri it tongo turipon sid sanganu om minomoros dot, ‘Oy Tuan, okon-ko sampug dot natandas gaam it nitiyas nu sid tumo nu diri? Mantad sionggo at tongo paka dilo?’ ka. 28Simbar nopo it sanganu, ‘Ilo nobo karaja dot musu,’ ka. Na, pôomoros no it tongo turipon sid sanganu dot, ‘Wooy ong wutuson ya at tongo paka dilo?’ ka. 29Nga ka dit sanganu, ‘Koyon-i, tu ong wutuson dikoo it tongo paka, kaanggum dati it tongo gandum. 30Posimoyo’on-i dot sompi sumuni at gandum om at paka. Orikot po masa mongomot om pelo’on ku nogi it tongo moongomot dot, “Wutuso duyu po mogulu at tongo paka om ongkoso duyu nogi, tu mangan tutuday. Opongo peeno, umpugon duyu nogi it gandum, tu isuwang sid sulap ku,” kangku dîino,’ ka dit sanganu,” ka di Yesus.

Suriban Pasal dot Linsow do Sansam

(Mrk 4:30-32; Luk 13:18-19)

31Na, pôonuriban no kembagu i Yesus sid doalo dot ka, “It kowowoyo’on dit Karajaan do Surga, ugu-ko it linsow do sansam it nisasad dit iso tulun sid tumo yo. 13:31 sansam Harfiah: sawi. Kopisuway it bansa dot sawi sorid Israel om it waro sitid Malaysia. It sawi sid Israel, sumawat sampay 3 mito. Andang waro po linsow dot umbuson dot okodok mantad dit linsow do sawi. Nga komoyoon nopo dit suriban diti: it timpuun-i, okodok it Karajaan do Kinoringan, nga leed-suleed, gumayo.32Ino no ot linsow dot okodok mantad-ko it kikiawi it tongo linsow wookon. Nga kadung kosuni, asawat mantad dit tongo uumbuson wookon, sampay gumayo, om it tongo tombolog sid sawat nga rumikot dot sumako sid tongo raan,” ka di Yesus.

Suriban Pasal dot Paangambang

(Luk 13:20-21)

33Om pôonuriban no kembagu i Yesus sid doalo dot, “It kowowoyo’on dit Karajaan do Surga irad-ko it paangambang dit niisop dit tongondu sid tolu kopuyu ot tapung. Tu okudik poma it paangambang diri om amu okitanan, nga leed-suleed, kumambang kikiawi it tapung diri,” ka di Yesus. 13:33 Komoyoon nopo ditit suriban diti, it timpuun-i amu okitanan it Karajaan do Surga, tu sisirid ginawo tokow, nga leed-suleed, sumagayan it pangaru sitid pomogunan.

Tomodon di Yesus Monuriban

(Mrk 4:33-34)

34Tirad no diri ot gama di Yesus modtuduk dit tulun togumu. Amu Yalo mungkabang ong okon-ko suriban. 35Sagay ugu diri Yalo, supaya otuluk it noboros di nabi kodori dot,

“Ong mungkabang Oku dot modtuduk doalo, suribanon Ku;

Potuduk Oku dit tongo hal dit nokolosok

mantad dit kinoorugan-i diti pomogunan,”

ka do Kinoringan, ka di nabi. 13:35 Mzm 78:2

Pinaarati i Yesus dit Suriban dit Paka dit Nokoolot sid Gandum

36Nopupusan peeri, linumangkat no i Yesus mantad sid tulun togumu om tilombus-i muli sid walay. Jadi minomod-rikot dîiri sid di Yesus it mabpamaya Doo, om ka doalo, “Mangay okoy po poorotiyo, nunu ot komoyoon dit suriban Nu dit paka sid tumo diri,” ka.

37Ka di Yesus, “It pinotiyas nopo dit sampug tatandas diri, Yoku, Tanak do Riniba, 38om it tumo nopo, itit pomogunan. It sampug tatandas nopo, it raayat dit Karajaan do Surga, om it paka nopo, it raayat dit Raja do Rogon. 39It musu dit pinotiyas dot linsow do paka, it Raja do Rogon. It musim dot mongomot nopo, it koowian do zaman. Om it tongo moongomot nopo diri, it tongo moleekat. 40Kukuro nopo ot gama mongumpug dit paka diri om tutudan, ugu keeri no ot gama sid koowian diti zaman. 41Suuon Ku, Tanak do Riniba, it tongo moleekat Ku momumpung om peedu mantad sid Karajaan Ku dit kikiawi it tongo tulun dit paratu sid duso dit sandad tulun, om it tongo tulun dit mamaal dot karaatan. 42Tu isubo yoalo sid miisinggalap ot tapuy, om sino no ot pogiadan doalo om pomungoritan do nipon gama dot kaasansara. 43Nga it tulun tabanar, keeyon sid Karajaan do Kinoringan, it Tama doalo. Om yoalo dino, ki-tompiling ugu-ko it binabang dit tadlaw. 13:43 Dan 12:3 Ong ki-tolingo kow, rongo’o duyu no babanar!” ka di Yesus.

Suriban Pasal dit Nokookad dot Barang Boorogo

44Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “It kowowoyo’on dit Karajaan do Surga, ugu-ko it barang dit boorogo dit nilobong dit sanganu sid tumo yo. Nga warot tulun wookon dot nokookad dit barang boorogo diri, nga nulitan yo po kembagu dot otomon i ginawo. Pagka tu agayo ot ginawo yo mananganu dit barang diri, mangay yo padagango kikiawi it tongo tarata yo, tu pinonobus dit tana dit kinookadan yo dit barang boorogo,” ka di Yesus. 13:44 Tiya dit zaman di Tuhan Yesus, asasarok it tongo tulun polobong dot barang boorogo sid tumo, tu aso po bank moden. Komoyoon nopo diti suriban diti, aso not kaalib dit Karajaan do Surga. Songkuro poma kaagayo dot korban tokow dot sumuwang sid Karajaan do Surga, nga boorogo po it Karajaan do Surga. Nga okon-ko komoyoon po dot kadapat tokow momoli dit Karajaan do Surga.

Suriban Pasal dot Muntiara dot Boorogo

45Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “It kowowoyo’on dit Karajaan do Surga, ugu-ko it soodagar dit mogiim dot muntiara dot boorogo. 46Kadung nakasambat yalo dot iso ot muntiara dot boorogo, nidagang yo kikiawi it tongo tarata yo tu pinonobus dit muntiara diri,” ka di Yesus. 13:46 Miinong-i ot komoyoon dit suriban siti om it sid ayat 13:44. Boorogo babanar it Karajaan do Surga tu ooliban kikiawi it nunu nopo. Jadi, subay-ko asanggup tokow poogol dit kikiawi it waro sid daton, tu sumuwang sid Karajaan do Surga. Nga okon-ko komoyoon po dot kadapat tokow momoli dit Karajaan do Surga.

Suriban Pasal dot Pukot

47Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “It kowowoyo’on dit Karajaan do Surga, ugu-ko it pukot dit nitaan sid liwotung, om nosulung dot boginisan ot sada. 48Kadung noponu dot sulung it pukot diri, ginayat no dit moonginsada potindal, om ogom nogi yoalo monompipi dit tongo sada diri. Ombo it sada dot awasi, isuwang sid poo’iyanan. Ombo it sada dot araat, yada. 49Ugu keeri no ot kowowoyo’on tiya dit koowian do zaman. Rumikot it tongo moleekat dot momumpung dit tongo tulun taraat, it nokoogam sid tongo tulun tabanar. 50Om isubo it tongo tulun taraat diri sid miisinggalap ot tapuy, om sino no ot pogiadan doalo om pomungoritan do nipon gama dot kaasansara,” ka di Yesus.

Tudukan Wagu om Tudukan Leed

51Jadi dinuat dîiri di Yesus it mabpamaya Doo dot, “Baa, oorotiyan duyu no kikiawi iri oy?” ka.

“Oorotiyan ya no,” ka doalo.

52Na, pôomoros no i Yesus sid doalo dot, “Pagka tu noorotiyan duyu neeri, iti nga oorotiyan duyu-i: Titikid dit tongo guru do Kitab dit nokotorima no dit tudukan dot Karajaan do Surga, keelo nôono potuduk dit tudukan leed om it tudukan wagu. Yoalo dino, aso biida dit sanganu dot walay dit keelo mamakay dit barang wagu om barang leed, it niatag yo sid pa’atagan yo,” ka di Yesus.

Amu Tinorima i Yesus sid Nazaret

(Mrk 6:1-6; Luk 4:16-30)

53Kadung nopongo monuriban i Yesus, pogidu no Yalo mantad siri, 54om uli no sid kota dit nontodonon Yo. Om ongoy no Yalo sid saasambayangon doalo tu modtuduk siri. Nga eeraranan it tongo tulun dit mokinongow Dialo. Ka doalo, “Mantad siombo nôono kabarasan ot kinoomitan dialo dat kelo’o Yo mongitung dilo, om kuasa Yo mongimbulay dot tongo kosunduwo dot ugu dilo? 55Tanak dit tukang walay tobo Yalo dilo! I Maria ot tidi Yo. Koobpineeyan Yo dot kusay, i Yakobus, i Yusuf, i Simon om i Yudas! 56It tongo koobpineeyan Yo do tongondu nga miyon-iyon-i siti. Nokuro tu mîilom misingko-poponuduk Yalo daton?” ka doalo. 57Jadi iri no ot amu kinoponorima’an doalo di Yesus.

Nga minomoros nogi i Yesus dot, “Ong nabi, siombo nopo orumaton, kecuali sid kampung yo kondiri, om sid sirang yo,” ka. 13:57 Yoh 4:44 58Pagka amu mimoyo yoalo, amu ogumu ot kosunduwo dot winaal di Yesus siri.

14

Kapaapatay di Yohanes Moomodsu

(Mrk 6:14-29; Luk 9:7-9)

1Tiya no diri ot kinoromutan sid di Herodes Antipas, it pomorinta dit negeri dot Galilea, it tabar ontok di Yesus. 2Om pomoros no i Herodes sid tongo pagaway yo dot, “Andang banar dot Yalo dilo i Yohanes Moomodsu; noposiyan kembagu yalo mantad sid minatay. Sagay pogi-om ki-kuasa-i yalo mongimbulay dot tongo kosunduwo,” ka.

3-4Sagay ugu diri ot boros di Raja Herodes, tu sobolum iri, sinolod di raja Herodes i Herodias it sawo di Filipus it tobpinee yo. Om asasarok i Yohanes moniag di Raja Herodes dot, “Amu koh kawasa manansawo dat sawo dat tobpinee nu!” ka. Iri not sabap dot sampay nokoponuu yalo manabpo di Yohanes Moomodsu dot nipokoroot po om jiilo nogi. 14:3-4 Im 18:16; 20:21; Luk 3:19-20 5Pokipapatayan dara di Herodes i Yohanes, nga rumosi yalo dit tulun togumu, tu mimoyo yoalo dot nabi i Yohanes.

6Nga insan tadlaw, rinumamay i Herodes dit hari jadi yo. Om minanari dîiri it bujang di Herodias dot tongondu sid tinoguwangon dit tongo linigow, om otomon i Herodes dit kokito diri. 7Iri no ot pupuun dot minising-sumpa i Herodes dot nunu nopo ot pokionuwon di bujang di Herodias nga tumboyo’on yo. 8Na pagka sinuu dit tidi yo, ka dit bubujang, “Pokionuwon ku dikaw maakaa diti it tulu di Yohanes Moomodsu, dot isako sid talam,” ka.

9Om korongow di Herodes it pinokianu diri, turus linumudus yalo. Nga amu kukuoyon tu nokopising-sumpa no yalo sid tinoguwangon dit tongo linigow yo. Jadi tinumboyo yo nobo, dot ipataak it tulu di Yohanes Moomodsu sid bubujang diri. 10Om ponuu no i Herodes dot tulun mongoy sid jiil tu managas dit tulu di Yohanes. 11Nâatagas it tulu di Yohanes, posoko’o no sid talam om pataako nogi sid bubujang diri. Kadung naramit dit bubujang, polombuso no pataak sid tidi yo.

12Nakatalib iri, ongoyo no dit mabpamaya di Yohanes Moomodsu it bangkay di Yohanes om polobongo no, om abaray nogi doalo i Yesus.

Pinaakan i Yesus dot Limo Noribu ot Tulun

(Mrk 6:30-44; Luk 9:10-17; Yoh 6:1-14)

13Norongow po di Yesus it tabar ontok dit kinapatayan di Yohanes Moomodsu, pogidu no yo-Yesus mantad siri dot buubûlun yoalo, om sako no sid talud, dot minongoy sid oyôoyongow. Nga kadung norongow dit tulun togumu, langkat no yoalo mantad sid tongo kota om susuut no di Yesus mamanaw dot minaya sid tindal. 14Tumindal nogi i Yesus mantad sid talud, nokito Yo no it tongo tulun dot landu koogumu. Adi, nosianan dîiri Yalo dit tongo tulun, om minangan Yo dîiri lingasay it tulun dit ki-toruol.

15Kôorikot po dit minsosodoy no it tadlaw, minongoy sid di Yesus it mabpamaya Doo om pomoros no dot, “Ay obo oy guru, iti diti sumosodoy no, makin po siti diti osodu dot kaawalayan. Suuo at tongo tulun mias momoli dot kaakanan sid tongo kampung,” ka.

16Simbar i Yesus, “Koyon-i papana’o yoalo, ikoo no ot paakan doalo!” ka.

17Nga ka dit mabpamaya Doo, “Ay obo! Kukuoyon ya paakan obo dot limo kaping no ot ruti om duwo neenan ot sada dot lutu ya?” ka.

18“Baa, mangay duyu owito sitid Dogon it lutu duyu,” ka di Yesus. 19Om suu’o Yo no it tongo tulun mogom sid sakot. Kadung naramit di Yesus it limo kaping it ruti om it duwo neenan it sada, tingaa no Yalo sid tawan tu monorimakasi sid Kinoringan. Kopongo peeri, kokokibo Yo no it ruti om sada diri om pataako Yo nogi sid tongo mabpamaya Doo, om tatayado nogi doalo sid kinogumuan dit tongo tulun. 20Na, minangakan dîiri it tongo tulun diri sampay nowiya’an. Kadung nopongo mangakan, mangay no umpugo dit mabpamaya di Yesus it nongoolu it ruti om sada, nga opod om duwo pot raga dot noponu. 21It tongo kusay nogi ot minangakan dino, kiikiro limo noribu ot tulun, amu po nokeetob it tongo tongondu om it katanganakan.

Minamanaw i Yesus sid Soribaw dot Weeg

(Mrk 6:45-52; Yoh 6:15-21)

22Nopongo peeri, agaray no di Yesus it mabpamaya Doo sumako sid talud, om mogulu tumupak dit liwotung, tu monuu po Yalo dit tongo tulun muli. 23Kadung nakapanaw it tongo tulun, takad no Yalo sid sokid dot iseeso, tu mintaduwa. Sampay sodoy nga kakal po siri Yalo dot iseeso. 24Nga it talud dit sinaka’an dit mabpamaya di Yesus, nokolintanga no dit liwotung, dot mililingkid nopo dot aajangan do gumbang, tu ologod it sarup dit osomungan.

25Jadi, duruk sumuwab po diri, sinumamung no doalo i Yesus dot minamanaw-i sid soribaw dit weeg. 26Om kokito dit mabpamaya di Yesus dot maapanaw i Yesus sid soribaw dit weeg, nga nokotigog yoalo om minonginggiyak dot, “Namatay!” ka, tu rumosi.

27Nga turus pomoros i Yesus dot, “Patatapo duyu no inot ginawo duyu. Yoku iti. Kada kow rumosi!” ka.

28Om pomoros no i Petrus dot, “Ong babanar-ko Ikaw ot sino, oy Tuan, poongoyo oku sinod Dikaw dot mamanaw oku ad soribaw dat weeg,” ka.

29“Baa, ongoy siti!” ka di Yesus. Indoo i Petrus mantad sid talud om pamanaw no sid soribaw dit weeg dot tumoronong sid di Yesus. 30Nga kadung nopurimanan di Petrus dot ologod it sarup, kinumiros no yalo om tiirolok dîiri. Na, ponginggiyak yalo dot, “Tuan, tabango oku!” ka.

31Lalangkasay no di Yesus potunuy dit longon Yo manamit di Petrus, om pomoros no Yalo dot, “Nokuro tu aa-koh mimoyo banar Dogon? Nokuro tu opiduwo inot ginawo nu?” ka.

32Om sako no yoalo miduduwo sid talud, om tinumonos dîiri it sarup. 33It tongo mabpamaya di Yesus sid talud, minomod-singkotud sumamba om pomoros no dot, “Babanar-ko Tanak Koh do Kinoringan!” ka.

Minongolingos i Yesus dit Toruol dit Tongo Tulun sid Genesaret

(Mrk 6:53-56)

34Jadi, kadung nokotupak yoalo dit liwotung diri, tindal no yoalo sid Genesaret. 35Om kotutunay dit tongo tulun siri dot i Yesus ot nokorikot siri, turus mini’a’abar it tongo tulun sid pootongkop dit daerah diri. Om owito no doalo sumamung di Yesus it ki-ongo-toruol. 36Minokisisian yoalo di Yesus, dot mogot po dara’ay ong kotudu po dit ramboy dit baju di Yesus. Ombo it tulun dit nongo-kotudu di Yesus, nongo-lingasan kikiawi.

15

Puadatan dit Tongo Komoleengan

(Mrk 7:1-13)

1Nakatalib peeri, waro dîiri ot piipiro koyuwan ot Farisi om guru do Kitab mantad sid Yerusalem minongoy sid di Yesus dot minongoduat dot, 2“Nokuro at mabpamaya Dikaw tu monuralang dot tadat dit komoleengan tokow? Tad mangakan-i yoalo dot amu nokopomoog do palad maya dit tadat!” 15:2 dot amu nokopomoog do palad: Komoyoon, amu yoalo nakawaya dit upacara momoog do longon dot dang tugama. Intangay it gambar sid Mrk 7:3. Okon-ko hal kuman peeti. Ong maya dit Tukum di Musa, it tongo timam no ot suuon momoog do longon om takod sobolum papanaw dot tugas (Kel 30:17-21), nga inot pinonuu’an dino, minangan tamba’ay dit tongo Farisi: ong yoalo, kikiawi dot tulun, subay momoog do longon sobolum mangakan. Tu yoalo dino, mookoy-i babanar dot eensosomuan baagi dit tugama, tu kakalu datiay ong nokotudu dot koosomu. ka doalo.

3Simbaro nopo di Yesus yoalo, “Nokuro tu ikoo nga monuralang-i dit pinonuu’an do Kinoringan, subay-ko it tadat duyu kondiri ot tonudon duyu? 4Tu, it nisuu nopo do Kinoringan, ‘Orumato no it tidi om it tama nu,’ ka, om ‘Isay nopo ot mongusiba dit tidi ko tama yo, andang-ko ukumon dot patayon,’ ka. 15:4 Kel 20:12; 21:17; Im 20:9; Ul 5:16 5Nga ong it dikoo dot tudukan: ‘Isay nopo ot momoros sid tidi ko tama yo dot, “Oh Iyay, oh Ama, nunu nopo it kiikiro’on ku pataak sid dikoo, amu ku-i kalandu pataak, tu nakajanji oku no dot itaak ku sid Kinoringan,” ka. 6Jadi, it tulun dino, amu no oporolu manaak sid moleeng yo dot gama mongorumat,’ ka duyu. Ugu no dino it gama duyu mananus dit pinonuu’an do Kinoringan, tu it dikoo dot tadat kondiri ot tonudon duyu. 7Oy tongo misingko-wawasi! Noonong no babanar it boros dit nabi Yesaya ontok dikoo dot,

8‘Ka do Kinoringan,

“Iti bansa diti, it kabang no doalo ot mongorumat Dogon,

ong it ginawo, osodu mantad sid Dogon.

9Porosuma nôopo yoalo sumamba Dogon,

tu ginontian doalo it tudukan Ku dit pinonuu’an dit wiwinaal dot tulun!”

ka do Kinoringan,’

ka di Yesaya,” ka di Yesus. 15:8-9 Yes 29:13 (LXX)

It Keensosomu dot Tulun

(Mrk 7:14-23)

10Nakatalib iri, pumpungo no di Yesus it tulun togumu om pomoros no Yalo dot, “Rongo’o duyu no om orotiyo duyu no ki! 11Okon-i-ko it isuwang po sid kabang ot keensosomu dot tulun, ino-i-nga it sumoliwan mantad sid kabang yo ot keensosomu doo,” ka di Yesus.

12Toronong nopo sid di Yesus it mabpamaya Doo om pomoros no dot, “Guru, nela’an Nu oy? Nokukuwa’an it tongo tulun Farisi dit boros Nu diri,” ka.

13Nga sinimbar di Yesus, dot minangan Yo peerado dot sakot it tongo tulun dot Farisi. Ka Dialo, “Monikid dit tinanom dit okon-ko i Tama Ku sid surga ot minananom, mangan wutuso. 14Posimoyo’on-i at tongo Farisi dilo, tu yoalo dilo, mi’a’aak sompi bolow! Ong it tulun bolow ot mangaak dit tulun bolow, andang-ko sompi owunsut sid luwang,” ka di Yesus. 15:14 Luk 6:39

15Om pomoros no i Petrus sid di Yesus dot, “Poorotiyo okoy po dot nunu ot komoyoon dit suriban Nu diri,” ka.

16Simbar nopo i Yesus, “Eeniyo kow-i bala doalo dot amu kaarati! 17Amu duyu gaam oorotiyan dot, nunu nopo ot isuwang sid kabang dot tulun, lumombus sid tiyan om sumoliwan nogi sid teteeyon? 18Nga ong it sumoliwan sid kabang, tu mantad sid ginawo, ino nôono dino ot keensosomu dot tulun sid tinoguwangon do Kinoringan. 15:18 Mat 12:34 19Tu mantad sid ginawo ot imbulayon dit pongitungan taraat: mamatay, monokiagay, sundal, manakaw, sumasi do wudut, om monimbaal. 20Ino nôono ot keensosomu dot tulun sid tinoguwangon do Kinoringan, okon-ko it mangakan po dit amu kopomoog do palad maya dit tadat,” ka di Yesus. 15:11-20 Mat 23:25-26; Mrk 7:2-5; Luk 11:38-41

Koosipan dit Tongondu dit Bansa dot Kanaan (Fenisia)

(Mrk 7:24-30)

21Minogidu dîiri i Yesus mantad siri kinumaa sid daerah dot Tirus om Sidon. 22Sid daerah diri, warot iso tongondu dot bansa do Kanaan. Minongoy yalo sid di Yesus om minonginloow dot, “Oh Tuan Koturunan di raja Daud, 15:22 Koturunan di raja Daud: Intangay ot panarangan sid sid Mat 9:27. sisianay po dogon it tanak ku dot tongondu, tu norosukan do rogon, om banar-ko eendoso!” ka.

23Nga madaada i Yesus. Toronong sid di Yesus it mabpamaya Doo om pomoros no dot, “Tumboyo’o-i at tongondu dilo om suu’o muli. Mongogongis nôopo ad toori tokow!” ka.

24Simbar nopo i Yesus, “It pinonuu’an Dogon, sid bansa no dot Israel, dit ugu-ko domba dit napalid,” ka. 15:24 “It pinonuu’an Dogon, sid bansa no dot Israel, ... Boros do Kinoringan sid di Abraham kodori: “It koturunan nu ot pawaya’an Ku dot barakat kumaa sid kikiawi dit bansa sitid pomogunan (Kej 22:18).” Jadi eengin i Kinoringan manalamat dot kikiawi ot bansa dot tulun, nga it tulun Israel – it reetan-i dot tulun Yahudi – ot pawaya’an (Kej 22:18; 26:4; Yoh 4:22). It timpuun-i, sinuu i Yesus do Kinoringan dot mangalayan mogulu dit tongo tulun Yahudi, dot Yalo kondiri nga tulun Yahudi-i (Mat 15:24). Nga leed-suleed monulung-i i Yesus dit tongo bansa wookon (Mat 8:11; 21:43; 24:14; 28:19-20; Kis 1:8; 13:46-48; Rm 1:16; 11).

25Toronong it tongondu diri om singkotud no sid tinoguwangon di Yesus dot mokitulung, dot ka, “Oh Tuan, mangay oku po tulungo!” ka.

26Simbaro nopo di Yesus, “Okon-ko tulun koh po dot Yahudi. Jadi, ong monulung oku dikaw, miinong-i dot posumad Oku dit kaakanan dit tongo tanganak sid tongo duku,” ka.

27“Oõ, banar ino, oy Tuan, nga, it tongo duku nga sumaaw-i dit puramuk dit atatak mantad sid mija dit sanganu doo,” ka. 15:27 duku: Anggapon dit tongo tulun Yahudi dot it doalo dot bansa ot awasi mantad-ko it tongo tulun dit okon-ko Yahudi, om kadang-kadang reetan doalo dot tasu it tongo tulun dit okon-ko Yahudi. Nga pagka tu otoluod i Yesus, sinorulu po Dialo it totongondu, dot rineetan Yo dot duku, okon-ko tasu po. Tomodon nopo di Yesus dot ugu diri, mongumbal nôopo Yalo dit koosipan dit totongondu, okon-ko monguukuwo po.

28Simbar nopo i Yesus sid tongondu diri, “Oh kinan, landu gayo ot koosipan nu! Otumboyo koh-i dinot kenginan nu dino!” ka. Om iri-îiri tiya diri, nolingasan no it tanak yo.

Minongolingos i Yesus dot Toruol dot Tulun Togumu

29Minaliw dîiri i Yesus mantad siri dot yinumuyuw sid piras dit liwotung do Galilea, om takad nogi sid iso ot sokid om ogom-ogom no siri. 30Ogumu ot tulun rinumikot sid Dialo, minongowit dot tulun dot kimay, bolow, tangkong, bobow, om ogumu po tulun wookon dot suuway ot toruol. Niping-wiliw kikiawi doalo it tongo tulun dit ki-oruol diri sid tinoguwangon di Yesus, om liningasan kikiawi di Yesus it tongo tulun dit ki-oruol diri. 31Eeranan it tongo tulun siri dot nokitanan doalo it bobow koboros, it kimay nolingasan, it tangkong kapanaw, om it bolow kokito. Om mangarayow dîiri yoalo di Kinoringan dit tulun dot Israel.

Pinaakan i Yesus dot Apat Noribu ot Tulun

(Mrk 8:1-10)

32Om loowo no di Yesus it mabpamaya Doo om pomoros no dot, “Osianan Oku dat tongo tulun, tu kotoluwan no yoalo maawaya Dogon om aso no ot kaakanan. Aa-Ku poolion yoalo dilo dot witilon, tu mîilom oruluk dot owunusan sid pamana’an,” ka di Yesus.

33“Oo nga, iti nopot siti diti, osodu dot kaawalayan. Siongo pogiiman tokow dot kaakanan dot miuma diti kogumuan dot tulun?” ka dit tongo mabpamaya.

34“Piro kaping no ka ot ruti dot waro sid dikoo?” ka di Yesus.

“Turu kaping no ot ruti om piipiro neenan ot sada dot ongo-kokodok,” ka doalo.

35Suuo di Yesus it tongo tulun mogom-ogom sid tana. 36Om romito Yo no it turu kaping it ruti om it sada, om ponorimakasi nogi sid Kinoringan. Nopongo peeri, kokokibo Yo no it ruti om it sada diri, om pataako nogi sid mabpamaya Doo, tu ipatayad sid tulun togumu. 37Na, minamangakan dîiri kikiawi it tongo tulun diri sampay nongo-wiyaw. Om mangay dîiri umpugo dit tongo mabpamaya di Yesus it noolu, nga turu pot raga tagayo dot noponu. 38Kasaangkat it kusay dit minangakan, apat noribu, amu po kaagkum it tongo tongondu om it katanganakan.

39Nopongo peeri, suu’o nogi dîiri di Yesus it tongo tulun muli. Yalo sinumako dot talud kinumaa sid daerah dot Magadan.

16

Pinokiintalang dit Tongo Farisi om Saduki it Kosunduwo di Yesus

(Mrk 8:11-13; Luk 12:54-56)

1Jadi minomod-toronong dîiri sid di Yesus it tongo tulun dit mantad sid pati politik om tugama dot Farisi om Saduki, tu momurunsut. Mokiintalang yoalo do kosunduwo, dot tanda dot banar ko amu dot mantad sid Kinoringan it kuasa Dialo. 16:1 Mat 12:38; Luk 11:16 2Nga, ka di Yesus, “Ong aragang ot tawan tiya dot tumonob ot tadlaw, reetan duyu dot, ‘Alasu ot tadlaw suuwab,’ ka duyu. 3Ong momunsilow om ki-pituwongon ad tawan dot minsasarap, reetan duyu dot, ‘Dumarun iti,’ ka duyu. Eelo kow mangaarati dit bubuatan dot tawan ong nunu ot kaada’an do pomogunan. Nga nokuro tu amu kow keelo mangaarati dit tongo tanda do zaman tidino ong nunu ot mangan do Kinoringan?! 4Ikoo no tulun dot laalandu ot kaara’at om amu osotia sid Kinoringan! Subay-ko warot tanda do kosunduwo dot okito duyu om mimoyo kow nogi Dogon. Nga, amu Ku-i intalangan ikoo dot îiso poma ot tanda do kosunduwo, kecuali it tanda dit najadi sid di Nabi Yunus,” 16:4 tanda dit najadi sid di nabi Yunus: Warot nokotulis sid Kitab Leed dot tinolon dot sada tagayo i nabi Yunus. Inot sada dino, paus dati. Tadlaw kotolu mantad dit kinapanalanan diri, nilob no dit sada tagayo i nabi Yunus sid piras do laut, dot kakal-i miyaw. Jadi i Yesus nga ugu om irad-i di Yunus tu tadlaw kotolu mantad dit kinapatayan Yo, noposiyan no Yalo. ka di Yesus. 16:4 Mat 12:39; Luk 11:29; Mal 4:5

Nokoboros po i Yesus dot ugu diri, pogidu no Yalo mantad siri.

Paangambang do Ruti dit Tongo Farisi om Saduki

(Mrk 8:14-21)

5Na, sori nod tupak dit liwotung om naandaman nogi dit mabpamaya di Yesus dot, noolingan doalo mongolutu dot ruti. 6Ka di Yesus sid doalo, “Tandayay duyu no it paangambang do ruti dit tongo tulun dot Farisi om Saduki,” ka. 16:6 Luk 12:1

7Korongow doalo it boros di Yesus diri, miniboboros dîiri yoalo iso om duwo dot, “Sagay momoros Yalo dot ugu dilo, pasal dot amu tokow nokopongolutu dot ruti,” ka.

8Pagka nela’an-i di Yesus it pibabarasan doalo, pomoros Yalo dot, “Nokuro tu miboboros kow dot aso lutu duyu dot ruti? Nokuro tu amu kow mimoyo banar Dogon? 9Kakal kow-i gaam dot amu kaarati? Amu duyu gaam aandaman it limo kaping neet ruti diri, it titinayad Ku sid limo noribu ot tulun? Piro pot raga dot noolu it noompug duyu? 16:9 Mat 14:17-21 10Om kukuro it turu kaping neet ruti diri, it nipaakan Ku dit apat noribu ot tulun? Piro pot raga tagayo dot noolu dot noompug duyu? 16:10 Mat 15:34-38 11Nokuro tu amu kow kaarati, dot okon-ko pasal dot ruti po ot kinomoy Ku diri? Ino-i-nga, ‘Tandayay duyu no it paangambang do ruti dit tongo Farisi om Saduki!’ kangKu diri,” ka di Yesus.

12Na, noorotiyan nogi dîiri dit mabpamaya di Yesus dot, okon-ko it paangambang po dot tapung it waalon dot ruti bala’ay ot kinomoy di Yesus, ino-i-nga it tudukan dit tongo Farisi om Saduki ot ipatanday.

Kososiyan di Petrus Ontok-ko i Yesus

(Mrk 8:27-30; Luk 9:18-21)

13Kadung nokorikot yo-Yesus sid daerah dot Kaisarea Filipi, duato Yo no it mabpamaya Doo dot, “Ong maya dot boros dot tulun, isay Oku diti, Tanak do Riniba?” ka di Yesus.

14Simbar nopo yoalo, “Ikaw dino, waro momoros dot i Yohanes Moomodsu, waro nong i nabi Elia ot noposiyan kembagu, om waro pot momoros dot i nabi Yeremia ot noposiyan kembagu, keenong iso mantad dit tongo nabi wookon di mûula dit noposiyan kembagu,” ka. 16:14 Mat 14:1-2; Mrk 6:14-15; Luk 9:7-8; Mal 3:1; 4:5

15“Baa, ong ikoo, isay Oku diti?” ka di Yesus.

16Simbar i Simon Petrus, “Ikaw nobo dino, ot Kristus, it Raja Maanalamat, Tanak do Kinoringan dit Miyaw Misingkoleed,” ka. 16:16 Yoh 6:68-69

17Boros di Yesus sid di Simon Petrus, “Oh Simon, tanak di Yunus, 16:17 Yunus: Iti diti, okon-ko i nabi Yunus po dit notolon dot sada tagayo, nga sangaran nôopo. noontung koh no dino! Tu okon-ko tulun pot pinaarati sid dikaw dino, ino-i-nga it Tama Ku sid surga. 18Ino nogi, pelo’on teekaw dot ikaw no i Petrus, i Pampang Tapatog. It pampang dino ot ponoripal Ku dit walay Ku, komoyoon, it jemaat Ku song-pomogunan. Om inot jemaat Ku dino, amu milod kala’on dit tongo pomimpin dit tongo rogon. 16:18 Om inot jemaat Ku dino, amu milod kala’on dit tongo pomimpin dit tongo rogon. Tafsiran 2: Om inot jemaat Ku dino, amu milod kala’on dit kapatayan.19Itaak Ku sid dikaw it kunci dot Karajaan do Surga. Nunu nopo ot itiag nu sitid pomogunan, itiag-i do Kinoringan sid surga, om nunu nopo ot pabanaron nu sitid pomogunan, pabanaron-i do Kinoringan sid surga,” 16:19 Nunu nopo ot itiag nu sitid pomogunan, itiag-i do Kinoringan sid surga, om nunu nopo ot pabanaron nu sitid pomogunan, pabanaron-i do Kinoringan sid surga. Harfiah: Nunu nopo ot nagatan nu sitid pomogunan, aagatan-i sid surga. Om nunu nopo ot ilabus nu sitid pomogunan, ilabus-i sid surga. ka di Yesus. 16:19 Mat 18:18; Yoh 20:23

20Om minongupag dîiri i Yesus sid mabpamaya Doo dot, amu mangakun monuturan sid disay nopo ot tulun dot, Yino dino, i Raja Maanalamat.

Keensan Nogi di Yesus Popeelo dit Kapatayan Yo

(Mrk 8:31–9:1; Luk 9:22-27)

21Om mantad dit tadlaw diri, turus tarang dîiri i Yesus momoros sid mabpamaya Doo dot, “Yoku diti, natantu mâantad do Kinoringan dot kakaa sid kota dot Yerusalem. Om sansara’on Oku babanar dit tongo pomimpin dot tulun Yahudi, it tongo timam dot ki-pangkat om it tongo guru do Kitab. Mangan Oku patayo, nga oposiyan Oku kembagu sid tadlaw kotolu!” 16:21 tadlaw kotolu: Tarati, keetob it tadlaw do kinapatayan. Nga ong tokow ot mongitob, koduwa’an no. ka di Yesus.

22Nga angatay di Petrus i Yesus dot minsodu om rasango no dialo dot, “Kodtuwaday, oy Tuan, kaakatuk ma ong mangakun no i Kinoringan dot ugu dino ot ajadi sid Dikaw!” ka.

23Turus tolikuday di Yesus i Petrus om boroso Yo nogi dot, “Pogidu oy Raja do Rogon! Ikaw not pampang do koosoduwon Ku. Ino pongitungan nu dino, dang tulun, okon-ko dang Kinoringan dot pongitungan!” ka.

24Om pomoros no i Yesus sid mabpamaya Doo dot, “Isay nopo ot eengin jumadi dot mabpamaya Dogon, subay-ko tumingkod mogiim dit kenginan yo kondiri, om subay-ko tumurub Dogon dot mad-ko mamanaw kumaa sid posolipan yo kondiri, tu kapatay-kowiyaw nga maya nopo Dogon. 16:24 Mat 10:38; Luk 14:27 25Tu isay nopo ot mokipapasi, amu kaanu dot koposiyon tototog. Nga isay nopo ot amu rumosi matay tu maya Dogon, om tumingkod maya dit kenginan yo kondiri, yino no ot kaanu dit koposiyon tototog. 16:25 Mat 10:39; Luk 17:33; Yoh 12:25 26Nunu ma guna dot kasanganu ditit song-pomogunan, ong oliangan no dit koposiyon tototog? Om nunu ot pangaganti yo dit koposiyon tototog diri? Andang aso.27Tu oruay no ot korikatan Ku, Tanak do Riniba, mitanud dit tongo moleekat Ku. Om okitanan sid Dogon it tompiling di Tama Ku. Tiya no dino sumuli Oku, Tanak do Riniba, dit titikid it tulun mionong dit nawaal yo. 16:27 Mat 25:31; Mzm 62:13; Rm 2:6 28Boroson banar Ku no sid dikoo, warot pipirot tulun dit songingkakat siti diti, dot amu po matay ong amu po kokito dot rumikot Oku, Tanak do Riniba, dot ki-tompiling Oku dot dang Karajaan Ku,” ka di Yesus. 16:28 ... amu po matay ong amu po kokito dot rumikot Oku ... dang Karajaan Ku. Seera ot kinokitanan dit tongo rasul dot rumikot i Yesus sid Karajaan Yo? Nokito di Petrus, di Yakobus om i Yohanes, dot ki-tompiling i Yesus sid nuluw tasawat. Om iri diri, miinong ot kaada’an dit korikatan Yo kembagu ( Mat 17:1-8).

17

Nompilingan i Yesus sid Nuluw

(Mrk 9:2-13; Luk 9:28-36)

1Jadi, onom tadlaw mantad diri, nangatan no di Yesus i Petrus, i Yakobus om it tobpinee yo i Yohanes tumakad sid iso ot nuluw tasawat, dot bubûulun yoalo. 2Kadung nokorikot sid nuluw, minundaliw no it wuros di Yesus sid tinoguwangon doalo, dot irad-ko garaw dot tadlaw ot kaanawaw, om it soosokot Yo nga okirow ot koopurak. 3Om mîilom po tu nokitanan dit mabpamaya di Yesus i nabi Musa om i nabi Elia dot monoki-boboros di Yesus. 4Ka di Petrus sid di Yesus, “Tuan, songkuro kaawasi dot siti tokow. Ong eengin Koh, mamaal oku dot tolu ot sulap, iso ot Dikaw, iso ot di nabi Musa om iso ot di nabi Elia,” ka.

5Kamasa’an di Petrus maawala, mogkureelo po om poririkot po dot ki-binaang ot kawut mantad sid sawat, dot tinumangkub sid doalo, 17:5 It kawut dino, isot tanda dot korikatan do Kinoringan. Intangay sid Kel 13:21-22; 16:10; 19:9; 34:5; Kel 40:34-38; Im 16:2; Bil 9:15-22; 11:25. Komoyoon, iri not kawut diri ot baya minimbulay tiya dit minintalang i Kinoringan sid di Musa sid nuluw dot Sinay (Kel 24:15-18). Om it kawut no diri ot minonundan dit bansa dot Israel sid balantara diri. om waro dîiri ot bongut dot minomoros mantad sid kawut diri dot, “Iti no ot Tanak Ku dot aa-Ku koyuyuuan. Yalo no ot potomon Dogon. Rongo’o duyu no Yalo!” ka. 17:1-5 2Ptr 1:17-18 17:5 Kej 22:2; Kel 40:34; Ul 18:15; Mzm 2:7; Yes 42:1; Mat 3:17; 12:18; Mrk 1:11; Luk 3:22

6Om korongow dit mabpamaya di Yesus it bongut diri, minomod-rosi yoalo sampay minomod-tungub sid tana. 7Toronongo di Yesus yoalo om kama’o Yo no meed momoros dot, “Tungag kow no, kada kow rumosi!” ka. 8Om yangag yoalo om pogigintong nga, aso sûuway ot nokito doalo sumala-ko i Yesus.

9Kamasa’an dit rumuuk yoalo mantad sid nuluw, nupagan di Yesus yoalo tolu koyuwan dot, “Okon-ko ituturan duyu sid disay-isay it nokito duyu diri, ong amu po oposiyan Oku, Tanak do Riniba, mantad sid kapatayan,” ka.

10“Baa ong ugu dino,” ka dit mabpamaya di Yesus, “nokuro tu opiboboros dit tongo guru do Kitab diri dot, ‘I nabi Elia ot kopogulu rumikot mantad dit Raja Maanalamat,’ ka?” ka doalo.

11Simbar nopo i Yesus, “Andang nogi dot i nabi Elia ot kopogulu rumikot tu mangatag om monodia dit nunu nopo mising-korikot dit Raja Maanalamat. 17:10-11 Mal 3:1; 4:5-6 12Nga boroson Ku no sid dikoo, sabanar no, nokorikot no i nabi Elia, 17:12 i nabi Elia: It nabi dit komoyoon di Yesus dino, ino-no i Yohanes Moomodsu (intangay sid ayat 13 om Mat 11:14; 14:1-14; Mal 3:1; 4:5-6). nga amu yalo notutunan dot tulun; araat ot pinangataakan sid dialo tu minaya dit kenginan kondiri. Yoku, Tanak do Riniba nga ugu keeri-i ot gama doalo manansara,” ka di Yesus. 17:12 Mat 11:14

13Na noorotiyan nogi dîiri dit mabpamaya di Yesus dot i Yohanes Moomodsu ot komoyoon di Yesus.

Minongolingos i Yesus dit Mabpangadan it Tanak

(Mrk 9:14-29; Luk 9:37-43a)

14Nokotomumung po kembagu yo-Yesus sid tulun togumu, poririkot po sid di Yesus dot iso ot tulun dot sinumingkotud sid tinoguwangon Dialo. 15Ka dialo, “Tuan, sisianay oku po dit tanak ku dit mabpangadan. Adarakan ot kaasansara, tu asasarok no kosubo sid tapuy om kotuop sid weeg. 16Noowit ku no yalo ad mabpamaya Dikaw, nga amu nolingasan doalo,” ka doo.

17Simbar nopo i Yesus, “Ades, dikoo, oy tongo tulun kow! Asot koosipan duyu om amu kow milod ajaron! Songkuro Oku po koleed maatanud dikoo dot sumabar dikoo? Owito siti ino tanak!” ka. 18Om sunsubo di Yesus it rogon, nga turus sinumoliwan mantad sid tanak. Om iri-iri tiya diri nolingasan dot toruol it tanak diri.

19Jadi, tiya dit bubûulun yoalo, minomod-toronong dîiri sid di Yesus it mabpamaya Doo, om minongoduat dot, “Nokuro tu amu ya yokoy adapat monunsub it rogon diri?” ka.

20Simbar nopo i Yesus, “Sagay amu duyu nosunsub, orukung inot koosipan duyu. Pelo’on Ku ikoo ki! Ong warot koosipan duyu dot ugu no dot linsow do sansam ot kaagayo, 17:20 linsow do sansam Harfiah: sawi. Kopisuway it bansa dot sawi sorid Israel om it waro sitid Malaysia. It sawi sid Israel sumawat sampay 3 mito. Andang waro po linsow dot umbuson dot okodok mantad dit linsow do sawi. om boroson duyu at nuluw dilo dot, ‘Waliw silo!’ ka duyu, andang maliw at nuluw dilo. Om nunu nopo nga adapat duyu mangagama! 17:20 Mat 21:21; Mrk 11:23; 1Kor 13:2 21[It rogon dit ugu diri, asot tinganan monunsub, sumala-ko mintaduwa om momuasa,” ka di Yesus.]

Kenduwo di Yesus Popeelo dit Kapatayan Yo

(Mrk 9:30-32; Luk 9:43-45)

22Nokopiumpug nopo i Yesus om it mabpamaya Doo sid Galilea, minomoros no i Yesus sid doalo dot, “Yoku, Tanak do Riniba, oruay no om pataakon Oku no sid kuasa do tulun. 23Mangan Oku patayo, nga posiyan Oku kembagu sid tadlaw kotolu,” 17:23 sid tadlaw kotolu: Tarati, keetob it tadlaw do kinapatayan. Nga ong tokow ot mongitob, koduwa’an no. ka di Yesus.

Minomod-lunguy babanar it tongo mabpamaya Doo.

Sukay dot Saasambayangon Tagayo

24Nokorîikot i Yesus om it mabpamaya Doo sid kota dot Kapernaum, tinumoronong no sid di Petrus it tongo karani do sukay do Saasambayangon Tagayo om pongoduat no dot, “Maamaray ko amu dot sukay dot Saasambayangon Tagayo at guru duyu?” 17:24 It sukay dot Saasambayangon dino, duwo syiling pirok sontoonot barayan dit titikid ot kusay dot Yahudi it osukod no, dot ino dino, gaji dot duwo tadlaw kumaraja. ka. 17:24 Kel 30:13; 38:26

25Simbar nopo i Petrus, “Andang nobo!” ka.

Om nokooli dîiri i Petrus sid walay, minogugulu no i Yesus mongoduat di Petrus dot, “Baa Simon, ong ikaw, isay ot pokionuwan dit tongo raja dot sukay, it tanak kondiri ko tulun sûuway?” ka.

26Simbar nopo i Petrus, “It tulun sûuway nobo,” ka. “Baa, ong kaa dino,” ka di Yesus, “amu poma mamaray dot sukay it tanak. 27Nga insan irad no dino, kada kito mongoruol do ginawo doalo tu it amu kito mamaray do sukay. Ongoy magapon ad liwotung. It sada dit insan-i moduk diri, warot siin pirok sid kabang dot mikunama dot pamaray kito dot sukay dot Saasambayangon Tagayo,” ka di Yesus.

18

Isay ot Asawat Babanar sid Karajaan do Surga?

(Mrk 9:33-37; Luk 9:46-48)

1Tiya diri, minomod-toronong sid di Yesus it mabpamaya Doo, om minongoduat dot, “Isay ot asawat ot pangkat sid Karajaan do Surga?” ka. 18:1 Luk 22:24 2Ponginloow i Yesus dot iso ot tanak dot okodok po, om pengkokoto Yo nogi sid taatanga doalo, 3om pomoros no i Yesus dot, “Boroson banar Ku no sid dikoo! Ong amu duyu simbanan it takal duyu, om amu kow jumadi dot ugu-ko itit tanak diti, andang amu kow ajadi dot raayat sid Karajaan do Surga. 18:3 Mrk 10:15; Luk 18:17 4Tu isay nopo it monginsiba dit kondiri yo, ugu-ko it tanak tokodok diti, yino no ot apangkat babanar sid Karajaan do Surga. 5Om isay nopo ot manamung ditit tanak diti keenong isay nopo it aso pangkat, tu mangawakil Dogon, ino no ot manamung Dogon,” ka di Yesus.

Kada Mamalid

(Mrk 9:42-48; Luk 17:1-2)

6Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Ong warot tulun dot kasabap dot aratu sid duso it iso mantad diti tongo tanganak tongo-kôodok diti 18:6 tanganak tongo-kôodok komoyoon, babanar-ko tanganak tongo-kôodok, nga kaagkum-i dati it tongo tulun dit osiba ot pangkat keenong aso kuasa.keenong tulun dit aso pangkat dit mimoyo Dogon, andang awagat ot tukuman do Kinoringan sid tulun dino. Aga’an nogi ong oginitan dot pampang tagayo it liow dit tulun dino, om ilosod nogi sid tanga dot laut.

7Asabak ot tongo tulun sitid pomogunan, tu warot moomurunsutdot tulun paratu sid duso. Andang warot pensuba’an, nga asabak babanar it tulun dit paratu dot tulun sid duso!

8Kiikiro ong ino longon keenong takod nu sampaping ot mamalid dikaw, mangay pudungo om paada’o nogi. Tu gaam pong sampaping pot longon keenong takod nu dot sumuwang sid koposiyon tototog, mantad dot sino miduduwo ot longon keenong takod nu, dot isubo sid tapuy do naraka dit aso kopisakan. 18:8 Mat 5:30 9Ong inot mato nu sampaping ot mamalid dikaw, gaam po mangay kondulo om paada’o nogi. Tu gaam pong sampaping pot mato nu dot sumuwang sid koposiyon tototog, mantad dot sino miduduwo ot mato nu, dot isubo sid tapuy do naraka,” ka di Yesus. 18:9 Mat 5:29

Suriban Pasal dit Domba dit Napalid

(Luk 15:3-7)

10Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Ondomo duyu no! Okon-ko pokikidian duyu it iso poma ditit tongo koruang Ku dit osiba ot pangkat. Pelo’on Ku ikoo: It tongo moleekat doalo sid surga, sisirid tinoguwangon dit Tama Ku sid surga dot monginsuup doalo.

11[Tu tomodon Ku nopo, Tanak do Riniba sitid pomogunan, manalamat dit tulun napalid!]

12Kukuro ong ikoo? Kiikiro ong warot tulun dot ki-dumba dot aatus sinonginanan, om taatad napalid it songinan? Andang yogol yo po sid sokid it siyam noopod om siyam it domba, tu mogiim dit songinan it domba dit napalid. 13Boroson banar Ku no sid dikoo! Kadung okito yo it domba dit napalid diri, ingko-gagayo dot katamanan yo pasal dit domba diri, mantad-ko it katamanan yo pasal dit siyam noopod om siyam it domba dit amu napalid. 14Jadi, tirad nobo dino it Tama duyu sid surga, amu eengin dot waro îiso poma ditit tongo koruang Ku tongo-kokôodok diti, dot apalid om obinasa,” ka di Yesus.

Gama Moniag dot Kasala’an

15Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Ong warot kasala’an dit tobpinee nu sid dikaw, pelo’on nu yalo dot duduwo kow koyuwan. Ong mimoyo yalo dit boros nu, kopiusay kow dialo. 18:15 Luk 17:3 16Nga ong amu yalo mimoyo dikaw, pangangat dot iso keenong duwo ot tulun. Irad dino ot gama nu, tu nokotulis sid Kitab dot, ‘Titikid dot tondos, subay-ko waro duwo ko tolu ot sasi om aasi nogi,’ ka. 18:16 Ul 19:15; 2Kor 13:1; 1Tim 5:19 17Ong kakal-i dot amu yalo mimoyo, mangan paabaro sid jemaat. Ong ino po nga kakal-i dot amu mokinongow yalo dit boros do jemaat, anggapon nobo dot yalo dino tulun kapir, keenong karani dit mokilaba dot sukay,” 18:17 karani ... dot sukay: It zaman di Yesus, najaja dot Ruum ot Israel. Jadi ong jumadi dot karani do sukay ot tulun dot Israel, anggapon dot tulun dot ki-duso yalo, tu amu osotia sid bansa kondiri. Kasana’an yoalo dot tulun tu mongumpug dot sukay dot pulaba’an mantad dit apatut (Luk 3:12-13). Iri no ot sabap dot minomod-kaya it tongo karani do sukay. ka di Yesus.

18Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Boroson banar Ku no sid dikoo, nunu nopo ot itiag duyu sitid pomogunan, itiag-i do Kinoringan sid surga, om nunu nopo ot pabanaron duyu sitid pomogunan, pabanaron-i do Kinoringan sid surga. 18:18 ... nunu nopo ot itiag duyu sitid pomogunan, itiag-i do Kinoringan sid surga, om nunu nopo ot pabanaron duyu sitid pomogunan, pabanaron-i do Kinoringan sid surga. Harfiah: ... nunu nopo ot nagatan duyu sitid pomogunan, aagatan-i sid surga. Om nunu nopo ot ilabus duyu sitid pomogunan, ilabus-i sid surga. 18:18 Mat 16:19; Yoh 20:23

19Om ino po ot boroson Ku sid dikoo, ong waro duwo koyuwan poma dikoo sitid pomogunan ot mintaduwa dot iseeso ot tomodon, nunu nopo ot pokionuwon duyu, andang tumboyo’on-i dit Tama Ku sid surga. 20Tu siombo nopo ot waro duwo-tolu koyuwan ot tulun miumpug sid ngaran Ku, andang sino Oku,” ka di Yesus.

Suriban Pasal dit Pagaway dit Amu Monisian do Koruang

21Toronong i Petrus sid di Yesus tu mongoduat. Ka dialo, “Tuan, impiro ot kasala’an dit tobpinee ku sid dogon dot apatut dot ompunon ku? Sampay inturu gaam?” ka.

22Simbar nopo i Yesus, “Okon-ko inturu no, ino-i-nga inturu ot turu noopod, komoyoon, aso gisom! 18:22 inturu ot turu noopod: Komoyoon nopo dit numbur 7 sid Kitab, kosompurna’an. Jadi it kenginan di Yesus, subay-ko mangampun tokow dit sandad tokow dot aso gisom, okon-ko gisom 490 no.18:21-22 Luk 17:3-4 18:22 Kej 4:24 23Tu it gama do Kinoringan momorinta sid Karajaan do Surga, ugu-ko it gama dit iso ot raja dit managi dot tutang dit tongo pagaway yo. 24Tu kadung tinumimpuun managi it raja, minangan no pogotuwango sid Doo it iso ot pagaway Yo dit ki-utang sid Doo dot notusan juta. 25Pagka amu kosukup it siin dit pagaway dot pamaray dit tutang yo, minonuu it raja dit tongo soojar yo padagang dit pagaway diri, om it tanak sawo om kikiawi it tongo tarata, tu pamaray dit tutang. 26Norongow po dit pagaway iri, singkotud no yalo sid tinoguwangon dit raja dot mokisisian, ka doo, ‘Sisianay oku po, oy Tuan, puason ku-i kikiawi it tutang ku diri,’ ka. 27Jadi nosianan nobo it raja diri dit pagaway om nilabus yo no dot tinanus it tutang.

28Bala’ay om kosoliwan pogi it pagaway diri, om kosomungay yo it sandad yo dot pagaway, it ki-utang sid doo dot piipiro naatus no, turus tabpa’ay yo om kotolo yo no, meed momoros dot, ‘Puaso no it tutang nu sid dogon!’ ka. 29Turus tungub it koruang yo diri dot mokisisian, dot ka, ‘Sisianay oku po, puason ku-i it tutang ku diri!’ ka. 30Nga sunduy-i om minangan dialo kinongoo it koruang yo dot mokitulung, gaam nogi jiniil yo it koruang yo diri sampay opuas it tutang sid doo.

31Kadung nokito dit tongo pagaway wookon it ugu diri, osusa babanar ot ginawo doalo, sampay nisusuy doalo sid raja. 32Paangayay di raja it pagaway taraat diri om boroso no dot, ‘Ikaw not pagaway taraat! Kikiawi di tutang nu minangan ku tonuso, tu minokisisian koh dogon. 33Amu gaam aaluk, dot ikaw nga monian-i dit koruang nu ugu-ko it gama ku monian dikaw?’ ka dit raja. 34Nakarasang babanar it raja, mangay yo jiilo it pagaway taraat diri om mangay yo po pasansara’ay sampay nopuas it tutang sid doo,” ka di Yesus.

35Impupusay di Yesus it suriban Yo diri dot, “Ugu nobo dino ot gama di Tama Ku sid surga kumaa sid dikoo, ong amu opugu ot ginawo duyu mangampun dot kasala’an dit tobpinee duyu,” ka di Yesus.

19

Okon-ko Miada

(Mrk 10:1-12)

1Kadung nopongo i Yesus modtuduk, pogidu no Yalo mantad sirid negeri dot Galilea om pakaayay no sid negeri dot Yudea, sid tupak dit bawang dot Yordan. 2Ogumu ot tulun minaya Doo, om minangan Yo dîiri lingasay it tulun dit ki-oruol siri.

3Waro dîiri piipiro ot tulun dot Farisi dot tinumoronong sid di Yesus tu momurunsut, dot ka, “Kawasa-i gaam dot paada ot kusay dit sawo yo, dot tongoh nopo ot pawaya’an?” ka.

4Simbar nopo i Yesus, “Amu duyu gaam nabaca it ayat dot Kitab dot, it kinotimpuunan-i do Kinoringan mongurug dot tulun, ‘kusay om tongondu ot nurug Yo,’ ka? 19:4 Kej 1:27; 5:2 5Dot ka do Kinoringan, ‘Ino no ot sabap dot it tanak kusay, tumongkiyad dot tidi om tama, tu miiso dit sawo yo, om ajadi yoalo miduduwo dot iso no ot koyuwan,’ ka. 19:5 Kej 2:24 6Jadi, okon-no-ko duwo koyuwan po yoalo, ino-i-nga iso po dîino. Ugu po dino, nunu nopo ot piniiso do Kinoringan, amu kawasa pitongkiyadon dot tulun!” ka di Yesus.

7“Baa ong ugu dino, nokuro obo i Musa tu minanaak dot Tukum dot obbuli paada do sawo it kusay, dot manaak nôopo dot surat dot kopiada’an?” ka dit duatan kembagu dit tongo Farisi. 19:7 Ul 24:1-4; Mat 5:31

8Simbar nopo i Yesus, “Inot kookodow dinot ginawo duyu ot kinopongokunan di Musa dot obbuli kow paada dot sawo. Nga sabanar no, okon-ko ugu po dino it kinotimpuunan-i. 9Nga boroson Ku no sid dikoo: Isay nopo kusay dot paada dit sawo yo, dot okon-ko monokiagay it sawo yo ot kapangada’an, om manansawo kembagu dot tongondu sûuway, it tulun dino, monokiagay,” ka di Yesus. 19:9 Mat 5:32; 1Kor 7:10-11

10Jadi, ka dit mabpamaya di Yesus, “Ong ugu dino ot oturan dot pisasawa’an, gaam pong amu manansawo,” ka.

11Nga ka di Yesus, “Okon-ko adadan po kikiawi ot tulun dot kotorima diti boros Ku diti, ino-i-nga it tulun no dit nataakan do Kinoringan dot wangun dot monorima diti. 12Ogumu ot pasal dot amu kasawo ot tulun. Warot tulun dot andang-âandang nga pasal dit kosusuniyo dit koyuwan yo mantad dit koosusu. Waro nong minangan ontoluway dot tulun, 19:12 It zaman di Yesus, ogumu ot kusay ot mangan ontoluway. Isot suntu, kasasarakay dit tongo raja, mangan doalo ontoluway it tongo turipon yo dit kumaraja sid walay dit poo’iyanan di tongo sawo doalo. Om kadang-kadang-i dot it hal dot mongontoluw dino, jodion doalo dot iso ot tukuman. It hal dot mongontoluw diri, anggapon di tongo tulun Yahudi dot mongusiba babanar, tu it tongo tulun dit noontoluwan diri, itongkiyad mantad sid umat do Kinoringan (Ul 23:1). Nga sid Yes 56:3-5 manaak i Kinoringan dot arapan sid tongo tulun dit noontoluwan. om waro nong amu manansawo tu mangalayan dit Karajaan do Surga. Jadi isay nopo ot monorima, woyo’on iti boros Ku diti,” ka di Yesus.

Minamarakat i Yesus dot Tongo Tanganak

(Mrk 10:13-16; Luk 18:15-17)

13Jadi waro dîiri ot tongo tulun minongowit dot tongo tanganak sid di Yesus, tu ipakama om ipopintaduwa doalo di Yesus. Nga rinasang dit tongo mabpamaya di Yesus it tongo tulun. 14Nga ka di Yesus, “Simoyo’o duyu-i at tongo tanganak mongoy sitid Dogon! Kadaay duyu-i tiago, tu it tulun no dit ugu dino ot ajadi dot raayat dit Karajaan do Surga,” ka di Yesus.

15Om ping-kama’ay Yo no it tongo tanganak, om langkat no Yalo mantad siri.

Kusay Tomulok dit Akaya

(Mrk 10:17-31; Luk 18:18-30)

16Insan tadlaw, warot iso ot kusay dot tinumoronong sid di Yesus dot minongoduat, dot ka, “Guru, nunu pot awasi dot mangan ku, supaya kasanganu oku dit koposiyon tototog?” ka.

17Simbar nopo i Yesus, “Nokuro tu mongoduat koh Dogon dot nunu pot awasi? Iso no ot awasi, ino-no i Kinoringan. Ong eengin koh manansanganu dit koposiyon tototog, woyo’o it tongo pinonuu’an do Kinoringan,” ka di Yesus.

18Simbar nopo it kusay tomulok, “Nunu song-pinonuuan obo?” ka.

Ka di Yesus, “‘Okon-ko mamatay dot tulun, okon-ko monokiagay, okon-ko manakaw, okon-ko sumasi dot wudut, 19:18 Kel 20:13-16; Ul 5:17-20 19orumato no it tidi om it tama nu, toluodo no it tulun wookon ugu-ko it poonoluod nu no dit kondiri nu,’ ka di Kitab,” ka di Yesus. 19:19 Kel 20:12; Im 19:18; Ul 5:16

20“Kikiawi dinot niupag dino nawaya ku no, waro po gaam ot mangan ku?” ka dit kusay tomulok.

21Simbar nopo i Yesus, “Ong eengin koh jumadi dot opongo koolun, uli po, padagango po it tarata nu, om pataako nogi it torogo sid tongo tulun dit musikin, supaya kasanganu koh dot tarata sid surga. Awaal nu ot ugu dino, guli nogi siti, waya Dogon,” ka di Yesus.

22Kadung norongow dit kusay tomulok it boros di Yesus diri, turus minogidu yalo mantad siri dot osusa net ginawo yo, tu yalo dino landu ot kaakaya yo.

23Jadi minomoros dîiri i Yesus sid mabpamaya Doo dot ka, “Boroson banar Ku no sid dikoo, apagon ot tulun takaya jumadi dot raayat sid Karajaan do Surga. 24Pelo’on Ku ikoo, asanang nogi ot songinan ot unta sumuwang sid luwang do darum, mantad-ko it tulun takaya ot sumuwang sid Karajaan do Kinoringan,” ka di Yesus.

25Kadung norongow dit mabpamaya di Yesus it boros diri, nokotigog babanar yoalo. Ka doalo, “Aay, ong irad dino, komoyoon, aso nobo ot asalamat!” ka. 19:24-25 Sagay nokotigog it tongo mabpamaya di Yesus, tu mimoyo it tongo tulun Yahudi dot, asal akaya ot tulun, iri no ot tanda dot osomok yoalo sid Kinoringan, tu nabarakatan kabarasan. Jadi mimoyo yoalo dot it tulun takaya diri, asasanang sumuwang sid surga.

26Sirot i Yesus sid doalo om pomoros no dot, “Iti hal dot kasalamatan diti, amu adapat dot tulun, nga ong Kinoringan, kikiawi nga adapat nopo!” ka.

27Pomoros i Petrus, “Baa, ong yokoy diti tu niduan ya kikiawi it nunu nopo tu minaya Dikaw, nunu nôono ot aanu ya mantad sid Kinoringan?” ka.

28Ka di Yesus, “Boroson banar Ku no sid dikoo, kadung-ko urugon kembagu do Kinoringan iti pomogunan diti sompôori, koogom Oku, Tanak do Riniba, sid oogomon dot dang raja, tu ki-kuasa. Om ikoo dit nakawaya Dogon nga koogom-i sid opod om duwo it oogomon dot ki-pangkat, tu momorinta dit opod om duwo it suku dot Israel! 19:28 Mat 25:31; Luk 22:30; Why 3:21 29Titikid it tulun dit minogidu mantad sid tongo walay, mantad sid tongo koobpineeyan yo do kusay, mantad sid koobpineeyan yo dot tongondu, mantad sid tama om it tidi yo, keenong mantad sid tongo tanak, keenong mantad sid tongo kabun, tu minaya Dogon, andang kotorima dot eenggatus it nongeeduan yo, om kaanu dit koposiyon tototog. 30Nga ogumu ot tulun dot asawat ot pangkat maakaa diti nga osiba nogi sompôori, om it osiba dat maakaa nga apangkat nogi sompôori,” ka di Yesus. 19:30 Mat 20:16; Luk 13:30

20

Suriban Pasal dit Gumama sid Kabun dot Anggur

1Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “It kowowoyo’on dit Karajaan do Surga, ugu-ko it iso tulun dit sanganu dot kabun dot anggur. Ososopung po linumukan no mogiim dot tulun dot gojiyan kumaraja sid kabun yo diri. 2Nokopiupakat nopo yoalo dit ginojiyan yo, dot sakaping ot siin pirok dot gaji sangadlaw, suu’o yo no yoalo kumaraja sid kabun yo. 3Pukul sombilan dit minsasarap diri, minongoy kembagu it sanganu dit kabun diri sid talob, nâakasambat no kembagu yalo dot tulun dot aso karaja. 4Boros dialo, ‘Karaja kow do-yikoo ad kabun ku dot anggur. Gojiyan ku ikoo dot mialuk ot gaji,’ ka. 5Na minomod-karaja nobo it tongo tulun diri. Tingaadlaw om pukul tiga dit minsosodoy diri, minongoy kembagu sid talob it sanganu dit kabun, dot ugu keeri no ot gama yo. 6Kiikiro, pukul lima dit minsosodoy diri, minongoy kembagu it sanganu dit kabun diri sid talob, dot nakasambat kembagu yalo dot tulun dot aso karaja. Na minangan nobo dialo duato dot, ‘Nokuro tu asasadayan kow songingkakat dot aso karaja?’ ka. 7Simbar nopo yoalo, ‘Aso gima mangagaji dagay,’ ka. Boros dit sanganu dot kabun, ‘Ong kaa dino, karaja kow do-yikoo sid kabun ku dot anggur,’ ka.

8Tiya dit sumosodoy no, minomoros it sanganu dit kabun sid mandur yo, dot, ‘Loowo it tongo tulun dit kinumaraja om ping-gojiyay yoalo. Poguluono po it tulun dit toori no kakaraja, om iri nogi it nokopogulu kumaraja,’ ka. 20:8 Im 19:13; Ul 24:15 9Jadi tinumoronong nobo it tongo tulun dit pukul lima no dot minsosodoy ot kinotimpuunan kumaraja, om ping-gojiyay no dot sakaping ot siin pirok. 10Om susuut nogi it tulun dit sinumopung kumaraja, dot manantam yoalo ong ogugumu it doo dot gaji. Bala’ay dot miinong-i ot pinangagaji tu sakaping no ot siin pirok. 11Kadung naramit doalo it siin diri, tinumimpuun no yoalo moguang dit sanganu dit kabun. 12Ka doalo, ‘Toori no korikot yoalo om sajaam no kumaraja, yokoy nasadayan kumaraja dot neendoso dot sisidangan dot tadlaw, nga piniinong nu-i ot gaji ya om gaji doalo,’ ka.

13Simbaro nopo dit sanganu dot kabun it iso mantad dit tongo tulun diri, ‘Rongo’o no ki, obpinee, amu oku minonipu dikaw. Nookunan nu neeri dot sakaping ot siin pirok dot gaji sangadlaw. 14Onuwo neeno gaji nu om uli no. Andang kenginan ku dot piinongon ku-i it gaji dit toori no kakaraja om ikaw. 15Amu gaam obbuli dot ombo-ko yoku ot mamakay dot dogon kondiri dot siin? Nokuro tu osolon koh dot otoluod oku?’ ka dit sanganu dit kabun,” ka di Yesus.

16Om ompuso no di Yesus it suriban Yo dot, “Ugu no diri it tulun dit kotoori maakaa nga kopogulu nogi sompôori, om it tulun dit nokopogulu maakaa nga kotoori nogi sompôori,” ka di Yesus. 20:16 Mat 19:30; Mrk 10:31; Luk 13:30

Keentolu di Yesus Popeelo dit Kapatayan Yo

(Mrk 10:32-34; Luk 18:31-34)

17Jadi, minongoy dîiri i Yesus om it mabpamaya Doo sid kota dot Yerusalem. Namot dit sid pamana’an, nangatan Yo miumpug it opod om duwo it mabpamaya Doo, om pomoros no sid doalo dot, 18“Iti diti, mongoy tokow sid Yerusalem. Sori no ot padagangan Dogon, Tanak do Riniba, sid tongo timam dot ki-pangkat om sid tongo guru do Kitab. Ukumon Oku dot patayon, 19om itaak nogi sid tongo tulun dit okon-ko Yahudi, tayon pom pisingdakagan, loposon om isalip doalo. Nga kotolu tadlaw, oposiyan Oku kembagu,” ka di Yesus.

It Pinokianu dit Tidi di Yakobus om i Yohanes

(Mrk 10:35-45)

20Om toronong no sid di Yesus it sawo di Zebedeus om it duwo koyuwan it tanak yo, i Yakobus om i Yohanes. Kadung nokorikot siri, singkotud no it sawo di Zebedeus sid tinoguwangon di Yesus tu warot pokionuwon.

21“Nunu ot pokionuwon nu?” ka di Yesus.

Simbar it tongondu, “Ong kajadi Koh dot raja, pokionuwon ku sid Dikaw dot taakan Nu dot pangkat at tanak ku dot piompopingon Nu poogom sid wanan om sid gibang Nu,” ka.

22Ka di Yesus, “Aa duyu oorotiyan inot pokionuwon duyu dino. Kogoos kow gaam monorima dit kasansara’an dit aajangan Ku?” 20:22 ... monorima dit kasansara’an ... Ku?Harfiah: ... monginum sid sawan dit inumon Ku. ka.

“Kogoos,” ka doalo.

23Ka di Yesus, “Andang kaajang kow-i dot kasansara’an dit ugu-ko it aajangan Ku, nga ong mogom ponong sid wanan om ponong sid gibang Ku, okon-ko Yoku pot ki-kuasa dot manantu dino. It Tama Ku ot manantu, dot isay ot tulun dot poogomon sid oogomon dino,” ka.

24Kadung norongow dit opod koyuwan it mabpamaya di Yesus it ugu diri, minangan doalo rasango it duwo koyuwan it miobpinee. 25Nga, loowo di Yesus kikiawi it mabpamaya Doo, om pomoros no Yalo dot, “Nela’an duyu no dot, it tongo kotua dit tongo bansa wookon, mongulok-ulok dit tongo raayat yo, om it tongo pomimpin doalo, nga monguripon doalo. 26Kada kow no do-yikoo dot ugu dino. Ino-i-nga, isay nopo dikoo ot mokipapangkat, subay-ko jumadi dot turipon duyu. 20:25-26 Mrk 10:42-43; Luk 22:25-26 27Om isay nopo dikoo ot mokisasawat, subay-ko mokiuripon dit wookon. 20:26-27 Mat 23:11; Mrk 9:35; Luk 22:26 28Tu Yoku, Tanak do Riniba nga ugu-i dino, tu okon-ko mokilayan ot tinomod Ku rumikot, ino-i-nga mangalayan, om pataak ditit koposiyon Ku, tu pongolukat dot tulun togumu,” ka di Yesus.

Minongolingos i Yesus dot Duwo Koyuwan ot Bolow

(Mrk 10:46-52; Luk 18:35-43)

29Om linumombus dîiri i Yesus om it mabpamaya Doo mantad sid kota dot Yerikho, dot ooyud nopot tulun minaya doalo. 30Om waro duwo koyuwan ot tulun bolow dot mogom-ogom sid tisan do talun-alun. Korongow doalo dot tumalib i Yesus, minonginggagawa yoalo dot, “Oh Tuan, koturunan di raja Daud, 20:30 koturunan di raja Daud: Sagay rineetan dit tulun bolow i Yesus dot koturunan di raja Daud, tu okon-ko gisom gama mangakun dot koturunan di raja Daud i Yesus, ino-i-nga sâambil mangakun dot i Yesus dino, Raja Maanalamat it najanji do Kinoringan. Tu kikiawi dot tulun Yahudi nga mongoreet-i di Raja Maanalamat dino dot “koturunan di raja Daud” (2Sam 7:12-16). Om mangaarap it tongo tulun Yahudi di Raja Maanalamat dot mongolingos dit tongo tulun bolow om lunggungon, om momorinta dit tongo tulun ugu-ko i raja Daud kodori (Mzm 89:3-37; Yes 29:18-19; 35:5-6; Yer 23:5-6; Yeh 34:23-24). sisianay okoy no!” ka.

31Nga tiniag dit tulun togumu, sinuu madaada. Nga ingko-pupuod doalo monginloow dot, iri no ot pipopogot, “Oh Tuan, koturunan di raja Daud, sisianay okoy no!” ka.

32Ingkoyod i Yesus om mangay Yo loowo om duato no dot, “Tongoh ot kenginan duyu dot mangan Ku sid dikoo?” ka.

33Simbar nopo yoalo, “Oh Tuan, eengin okoy dot kokito!” ka.

34Nosianan i Yesus doalo, om mangay Dialo kama’o it mato, nga turus dot kokito yoalo om tinumanud dîiri di Yesus.

21

Sinumuwang i Yesus sid Yerusalem

(Mrk 11:1-11; Luk 19:28-40; Yoh 12:12-19)

1Tiya dit moosomok no yo-Yesus sid kota dot Yerusalem, nokorikot dîiri yoalo sid kampung dot Betfage, sid Sokid dot Zaitun. Na, minonuu dîiri i Yesus dot duwo koyuwan ot mabpamaya Doo mogulu mamanaw. 2Ka dit tupono Yo, “Ongoy kow ad kampung dat otoguwangan duyu. Kadung korikot kow silo, kokito kow dot mogot-ogot ot kaladay, mootoning ot tuyog. Uyaday duyu, om owito duyu miduduwo sitid Dogon. 3Ong warot tulun managur dikoo, pelo’on duyu yalo dot, ‘Waro koguna’an di Tuan,’ kanto duyu. Turus mangakun yalo diri, dot owiton duyu miduduwo it kaladay,” ka di Yesus.

4Kikiawi diri najadi, supaya otuluk it boros do Kinoringan, it nilombus dit nabi kodori dot,

5“Pelo’o at tongo tulun dot kota dot Sion 21:5 It komoyoon dot Sion diti, ong babanar no it Sokid dot Sion, it pinaagaman dit Saasambayangon Tagayo sid kota do Yerusalem. Nga kadang-kadang it Yerusalem nga reetan-i dot Sion sid Kitab Leed. dot,

‘Intangay pogi, rumikot no at Raja duyu.

Osiba ot ginawo Dialo,

maasako Yalo dot kaladay,

sid tuyog do kaladay,’ ka do Kinoringan,”

ka dit nabi. 21:5 Za 9:9

6Jadi, minamanaw nobo miduduwo it mabpamaya di Yesus diri, minaya dit nisuu di Yesus. 7Nowit doalo miduduwo it kaladay; it karud om tuyog. Lopikay po doalo dit tongo lapis dit jubah doalo it solot dit miduduwo it kaladay, om sako nogi i Yesus sid tuyog.

8Ogumu babanar ot tulun popinglapik dit tongo lapis dit jubah yo sid tanga do ralan, om it wookon nopo, manganu dot tongo papa om iwiliw sid ralan, dot ugu-ko poonginsamung dot raja. 9It tongo tulun sid gulu om sid toori di Yesus, minomod-gara dot,

“Royo’o no at Koturunan di raja Daud!

Ki-barakat it sinuu di Tuhan Kinoringan rumikot!

Royo’o i Kinoringan dit sid surga dit paling asawat!”

ka. 21:9 Mzm 118:25-27

10Kadung nokorikot i Yesus sid Yerusalem, oboriyu nopo it tongo tulun sid pootongkop dit kota diri, mongoduat dot, “Isay at tulun dilo?” ka.

11Ka dit tulun togumu, “Yalo nobo dilo i Yesus, nabi mantad sid kota do Nazaret, sid negeri dot Galilea,” ka.

Sumuwang i Yesus sid Saasambayangon Tagayo

(Mrk 11:15-19; Luk 19:45-48; Yoh 2:13-22)

12Om suwang no i Yesus sid natad dit Saasambayangon Tagayo, om maay Yo no ping-sunsubay it tongo tulun siri dit midadagang dot pangayam dot pangaraa. Pining-tuwadan Dialo it tongo mija dit tongo moonukar dot siin om it tongo oogomon dit tongo paadagang dot burung asang. 13Ka di Yesus, “Ki-boros i Kinoringan sid Kitab dot, ‘Iti walay Ku diti, reetan dot walay dot poomintaduwa’an!’ ka, nga jodion duyu nogi dot ‘lolosokon dot maangarampas!’ ka di Kitab,” ka Dialo. 21:12-13 Kiro’on dit tulun Yahudi dot haram it siin dot Ruum tu ki-gambar di Kaisar (intangay sid Mrk 12:16). It tongo moonukar dot siin diri mangaganti dot siin dot Ruum kumaa sid siin dit asot gambar tu iri ot pakayon dot pamaray dot sukay sid Saasambayangon Tagayo. It koguna’an dit tongo burung asang dit padagangon sid natad dit Saasambayangon Tagayo diri, garason dot ponogit om pangaraa (intangay sid Im 5:7; 12:6; 14:22; 15:14, 29). Tu ong osodu ot nontodonon dit tulun dit korikot siri, tad siri-i ot pomoliyan. Nga minangan sunsubo di Yesus it tongo moonukar do siin om it tongo paadagang, tu siniliw doalo dot talob tagayo it natad dit Saasambayangon Tagayo. Sagay reetan di Yesus it natad diri dot lolosokon dot maangarampas, tu mokiu’untung babanar it tongo paadagang. It sid Yer 7:11-15 dati ot aandaman di Yesus tiya dit minomoros diti. 21:13 Yes 56:7; Yer 7:11

14Jadi, tiya dit sid natad dit Saasambayangon Tagayo i Yesus, tinumoronong sid Dialo it tongo tulun bolow om kimpang, om minangan dîiri lingasay di Yesus. 15Om kokito dit tongo timam dot ki-pangkat om it tongo guru do Kitab it kosunduwo di Yesus, om norongow it gagaawa dit tongo tanak sid natad dit Saasambayangon Tagayo dot, “Hosana, royo’o i Koturunan di raja Daud,” ka, minomod-rasang yoalo. 16Boros doalo sid di Yesus, “Aa-Nu gaam orongow at tongo tanganak dilo? Nokuro tu amu Nu tiagon?” ka. “Oõ, orongow Ku-i,” ka di Yesus, “nga aa duyu gaam insan kabaca it boros sid Kitab dot, ‘Oh Kinoringan, notudukan Nu no mâantad it tongo ragang om it tanganak dit okodok po dot mangarayow Dikaw,’ ka di Kitab?” ka di Yesus. 21:16 Mzm 8:3 (LXX)

17Om iduay Yo no yoalo, om pogidu no mantad sid kota diri, dot pinakaayan sid kampung Betania, om minodop siri.

Minonumpa dot Puun dot Fig i Yesus

(Mrk 11:12-14, 20-24)

18Minsasarap dit susuwab, maapanaw i Yesus gumuli sid kota dot Yerusalem, nga winitilon Yalo.

19Warot nokito Yo ot sompuun ot fig sid tisan do ralan. Om toronongo Yo it fig diri nga iso nga asot tuwa dot nokito Yo, roon-ko-roon. Boros Dialo sid fig diri, “Oy fig, ikaw dino, amu koh no monguwa misingkoleed,” ka. Nôoboros Yo po ot ugu diri, turus rinumuyow it fig. 21:19 It fig sid pomogunan dot Israel, oomis ot tuwa, induwo monguwa sontoon. Ong sid Malayu buah tin atau buah bodhi. Suway it reetan dot ara keenong nunuk dit sumuni sitid Malaysia. 21:19 ... turus rinumuyow it fig. Iti nopo fig diti, lambang dot Israel (Yer 8:13; Hos 9:10). Komoyoon dot amu monguwa, amu pembulay dot bubuatan tawasi. Sunduy dot okitanan dot mad-ko awasi it bubuatan doalo nga sunduy dot araat-i. It fig nga ugu-i dino tu, sunduy dot okito mantad sid sodu dot aakang nga sunduy dot aso-i ot tuwa. Jadi, iri not sabap dot sinumpa’an di Yesus it fig, tu it amu monguwa. Komoyoon, kadung-ko nosumpa’an no it fig diri, it nagara dot Israel nga nosumpa’an-i, keeso babanar it Yerusalem. It toon 70 Masihi, naan do tantara do Ruum tonuso it nagara dot Israel, om ii-nopo Saasambayangon Tagayo nga tinutudan. It pawawaya’an wookon di Yesus mamaal dot ugu diti, monuduk dit tongo mabpamaya Doo ontok-ko koosipan sid Kinoringan. 20Om kokito dit mabpamaya di Yesus it ugu diri, neraranan yoalo sampay minomoros dot, “Kinumukuro rumuyow talangkas at fig dilo?” ka.

21Simbaro nopo di Yesus yoalo, “Boroson banar Ku no sid dikoo, ong ki-koosipan kow dot amu opiduwo ot ginawo duyu, okon-ko gisom at winaal Ku no ad fig dilo ot adapat duyu. Ino-i-nga insan at sokid no, ong boroson duyu dot, ‘Kakat no om waliw no silod laut!’, ka duyu, andang jumadi. 21:21 Mat 17:20; 1Kor 13:2 22Ong mintaduwa kow dot ayakin kow, nunu nopo ot pokionuwon duyu, tumboyo’on kow-i Doo,” ka di Yesus.

Mantad sid Disay it Hak di Yesus

(Mrk 11:27-33; Luk 20:1-8)

23Kadung nokoguli i Yesus sid natad dit Saasambayangon Tagayo, minod-tuduk no Yalo. Kamasa’an Dialo modtuduk, minongoy sid Dialo it tongo timam dot ki-pangkat om it tongo pomimpin dot tulun Yahudi om pongoduat no dot, “Nunu song-hak ot pinamaal Nu dit kikiawi diri koniab? Isay ot minonuu Dikaw mamaal dot ugu diri?” ka.

24Simbaro di Yesus dot, “Baa, duaton Ku pekoo mogulu. Ong osimbar duyu, pelo’on Ku ikoo, dot isay ot minonuu Dogon mamaal dit kikiawi diri. 25Isay ot minonuu di Yohanes dot momodsu dit tongo tulun? Kinoringan ko tulun?” ka di Yesus.

Na, miniupakat dîiri yoalo dot, “Ay, ong boroson tokow dot, ‘i Kinoringan,’ ka, simbaron tokow Dialo dot, ‘Baa, ong kaa dino, nokuro tu amu kow minimoyo di Yohanes?’ ka nôono. 26Nga ong boroson tokow no dot, ‘tulun,’ ka, nga kendorosi at tulun togumu, tu kikiawi doalo, mimoyo dot i Yohanes diri, nabi,” ka dit tupakat doalo. 27Boboyo’o nopo, simbaro doalo dot, “Amu ya ela’an,” ka.

“Baa, ong ugu dino, Yoku nga aa-ku-i poboroson sid dikoo dot isay ot minonuu Dogon dot mamaal diri koniab,” ka di Yesus.

Suriban Pasal dit Duwo Tanak do Kusay

28Polombuso di Yesus it boros Yo sid tongo timam dot ki-pangkat om sid tongo pomimpin dot Yahudi, dot ka, “Baa, kukuro ot dikoo dot pongitungan, kiikiro ong kaa dino? Waro iso ot tulun ki-anak dot duwo koyuwan sompi kusay. Minongoy yalo sid tanak gulu yo om minomoros dot, ‘Karaja po beenoy sid kabun dot anggur,’ ka. 29Simbar nopo it tanak, ‘Aa-ku-i,’ ka. Nga amu songkuro koleed, minanasal dîiri yalo om ginumayad-i dîiri kumaraja sid kabun dot anggur. 30Om ôongoy no it tama sid tanak yo koduwo, dot irad keeri no ot boros yo. Simbar it tanak dot, ‘Oo oy, Ama,’ ka. Bala’ay dot amu-i minongoy yalo.

31Jadi, isay doalo duwo miobpinee diri ot minonumboyo dit nisuu dit tama yo?” ka di Yesus.

“It tanak gulu,” ka doalo.

Ka dîiri di Yesus kembagu, “Boroson banar Ku no sid dikoo, it tongo tulun nogi dit anggapon dot ki-duso ugu-ko it tongo karani do sukay 21:31 tongo karani do sukay: It zaman di Yesus, najaja dot Ruum ot Israel. Jadi ong jumadi dot karani do sukay ot tulun dot Israel, anggapon dot tulun dot ki-duso yalo, tu amu osotia sid bansa kondiri. Kasana’an yoalo dot tulun tu mongumpug dot sukay dot pulaba’an mantad dit apatut (Luk 3:12-13). Iri no ot sabap dot minomod-kaya it tongo karani do sukay. om it tongo sundal ot kajadi dot raayat sid Karajaan do Surga. 32Tu it kinorikatan di Yohanes Moomodsu diri, pinotuduk dikoo do ralan tabanar, it kenginan do Kinoringan. Nga amu kow minimoyo dialo. Gaam po it karani do sukay om it tongo sundal, minimoyo nogi dialo. Nokito duyu-i it gama doalo, nga amu kow-i minanasal om amu kow-i minimoyo di Yohanes,” ka di Yesus. 21:32 Luk 3:12; 7:29-30

Suriban Pasal dit Minoniwa dot Kabun dot Anggur

(Mrk 12:1-12; Luk 20:9-19)

33Om pôomoros no kembagu i Yesus sid tongo timam dot ki-pangkat om sid tongo pomimpin dot Yahudi, “Iso pot suriban dot mangay duyu rongo’o. Waro sanganu dot tana minomukabun dot anggur, dot minangan dialo galango it mintutuk, om waalay nogi dialo dot paamaga’an dot tuwa dot anggur, om waalay po dialo dot paananggaman. Nopongo peeri, posiwa’ay no dialo dot tulun, om oongoy no yalo sid pomogunan sûuway. 21:33-39 It komoyoon dit suriban diti: Ii-nopot sanganu dot kabun dot anggur, ino-no i Kinoringan. It minomoniwa, ino-no it tongo tulun dot Israel, it keeso no banar, ino-no it tongo pomimpin dit amu maya dit kenginan do Kinoringan. It tuwa dot anggur, ino-no it padpasi dit kenginan do Kinoringan. It tongo turipon dit sanganu dit kabun, ino-no it tongo nabi. It tanak dit sanganu dit kabun, ino-no i Yesus (it kopupuson no dot sinuu do Kinoringan). It tukuman kumaa sid tongo minomoniwa, ino-no it tukuman do Kinoringan kumaa sid tulun Israel. Om it tongo minomoniwa kaawagu diri, ino-no it tongo tulun dit okon-ko Yahudi, it mimoyo dit boros do Kinoringan om maya dit kenginan do Kinoringan. Itit suriban diti, popoondom dati dit tongo tulun Yahudi dot it kabun dot anggur dino, it noreetan sid Yes 5:1-7, it Israel ot porikatan.21:33 Yes 5:1-2

34Kadung norikot it masa dit koopongupuan dit tuwa dit anggur, sinuu no dit sanganu dit kabun it tongo turipon yo mongoy sid minomoniwa dit kabun yo, tu moongoy dit doo dot baagi. 35Nga tinabpa’an nogi dit minomoniwa dit kabun it tongo turipon dot, waro nong binobog, waro nong pinatay, om waro nong pinilay do pampang sampay minatay. 36Na, poonuu no kembagu it sanganu, dot ogugumu mantad dit insâan-i ot turipon mongoy sid minomoniwa. Nga ugu keeri no ot gama dit minomoniwa. 37Boboyo’o nopo, suu’o dit sanganu it tanak yo mongoy sid minomoniwa, tu ka dit pongitungan dit sanganu, ‘Andang ronokon doalo itit tanak ku diti,’ ka. 38Nga kadung nokito dit minomoniwa dot kabun it tanak dit sanganu, miniboboros no yoalo dot, ‘Oodi no at monungkus ditit kabun, patayo tokow yalo, solodo tokow at tungkusan yo!’ ka. 39Jadi mangay doalo tabpa’ay it tanak dit sanganu dit kabun diri, om gayato nogi posoliwan mantad sid kabun om patayo nogi,” ka dit suriban di Yesus.

40“Baa,” ka di Yesus, “Kuoyon nôono dit sanganu dit kabun it minomoniwa diri, ong kooli yalo?” ka.

41Simbar nopo yoalo, “Andang sansara’on po dit sanganu dit kabun it tongo tulun taraat diri, om pimpatayan nogi. Nga ii-nopot kabun yo, iposiwa yo nôono dot wookon ot tulun, it paataak dit tasil dit tana ong orikot ot masa,” ka.

42Jadi boros di Yesus, “Amu duyu gaam opibaca it nokotulis sid Kitab ontok-ko i Raja Maanalamat dit minangan peerado do pampang dot ka,

‘It pampang dit niada dit tongo tukang do walay,

iri nogi ot ajadi dot ponolipar do walay dot paling ki-guna.

Iri no ot winaal di Tuhan Kinoringan;

it keeran-iran baagi daton!’

ka di Kitab! 21:42 Mzm 118:22-23

43Jadi pelo’on Ku ikoo dot, it hak jumadi dot raayat sid Karajaan dot Surga, onuwon mantad sid dikoo om itaak nogi sid bansa wookon it kopongimbulay dot tuwa, ino-no osotia maya dit kenginan do Kinoringan. 44[Isay nopo ot kodumpaw sid pampang diri oruta, om isay nopo ot ootungan dit pampang diri apapis,”] 21:41-44 Ii-nopot pampang diri, i Yesus. Ii-nopot tulun dit kodumpaw sid pampang om it ootungan di pampang, ino-no it tulun dit amu monorima di Yesus. Monusa nôopo yoalo dit kondiri doalo om mangan ukumo dot orikot it tadlaw dot pongukuman. Intangaysid Yes 8:14-15; 28:16; Dan 2:34-35; 2:44-45. ka di Yesus.

45Om korongow dit tongo timam dot ki-pangkat om it tongo tulun dot Farisi it tongo suriban di Yesus, nela’an-i doalo dot yoalo no ot komoyoon di Yesus dit mooniwa dot kabun sid suriban Yo diri. 46Minogiim yoalo dot pawaya’an manabpo di Yesus, nga rumosi yoalo dit tulun togumu, tu mimoyo it tongo tulun dot nabi i Yesus.

22

Suriban Pasal dit Poginakanan do Misasawo

(Luk 14:15-24)

1Pôonuriban no kembagu i Yesus sid tongo timam dot ki-pangkat om sid tongo tulun dot Farisi. Ka dialo, 2“It kowowoyo’on dit Karajaan do Surga, ugu-ko it iso ot raja dit monodia dit pisasawa’an dit tanak yo dot kusay. 22:2 Sid suriban diti, ii-nopot raja, ino-no i Kinoringan. Ii-nopot tanak do raja, ino-no i Yesus. Ii-nopot tongo turipon, ino-no it tongo nabi, om kaagkum-i i Yohanes Moomodsu. Ii-nopot linigow dit minangan ligowo keeso, ino-no it tongo tulun Yahudi. It linigow dit sinumusuut, ino-no kikiawi it tulun dit okon-ko Yahudi, it nokotorima dit loow do Kinoringan. Ii-nopot soosokot dit dang sumuung, ino-no it bubuatan tabanar, it tuwa dit koosipan.3Minonuu it raja dit tongo kooripanan yo mangangat dit tongo linigow, tu poongoyon sid poginakanan dit misasawo diri. Nga amu mongoy it tongo linigow. 4Pôonuu no kembagu it raja dit kooripanan yo wookon. Ka dit raja, ‘Pelo’o duyu it tongo linigow dot, “Nakakayas no it kaakanan dot poginakanan ku; tongo sapi dit ongo-sukod om it tongo tuyog dit ongo-lolomu ot ginaras, nopongo no kikiawi. Jadi suung kow sorid poginakanan do misasawo dino,” kanto duyu,’ ka di raja. 5Nga amu minangan kinongo’o dit tongo linigow. Warot minayig kumaraja sid kabun, waro nong minidadagang. 6It wookon nopo it linigow, mingtabpo dit tongo turipon dit raja, dot ping-babagan om ping-usiba’an, om patayo nogi doalo it tongo turipon diri.

7Norongow nopo dit raja it ugu diri, nakarasang babanar yalo. Mangay yo suu’o it tongo soojar yo mamatay dit tongo tulun dit maamatay diri, om nipotutud yo po it kota doalo. 8Nakatalib iri, ka dîiri dit raja sid tongo turipon yo, ‘Nosodia no dara itit poginakanan do misasawo, nga aso guna dit tongo linigow. 9Jadi, awang kow sid pisisimpangan do ralan, isay nopo ot asasambat duyu, mangan duyu angatay sitid poginakanan do misasawo,’ ka dit raja. 10Na, minongoy nobo it tongo turipon diri sid pisisimpangan do ralan, mangangat dit tongo tulun dit nongo-sambat yo. It tulun tawasi, it tulun taraat, nangatan kiawi doalo, sampay noponu dot linigow it walay dit poginakanan do misasawo diri.

11Suwang no it raja sid walay dit poginakanan, tu dumorungu dit minomod-suung, nga nokito yo iso ot tulun dot amu naka-panampakay dot soosokot dit aaluk dot dang sumu’ung. 12Ka dit raja sid tutulun diri, ‘Oy Aman, nunu ot kososoromo nu sumuwang siti, dot aa-koh naka-panampakay dot soosokot dot aaluk dot dang sumuung?’ ka. Nga amu minumbongut it tutulun. 13Ka dit raja sid tongo turipon yo, ‘Korooto duyu at takod om longon dialo dilo, om paada’on nogi sid paling otuwong. Sino no ot pogiadan om pomungoritan do nipon, gama dot kaasansara,’ ka dit raja,” ka di Yesus. 22:13 Mat 8:12; 25:30; Luk 13:28

14Om ompuso nogi di Yesus it suriban Yo dot, “Ogumu dara ot noligow do Kinoringan, nga okukudik ot nopili,” ka.

Duatan Pasal dot Sukay sid Kaisar

(Mrk 12:13-17; Luk 20:20-26)

15Jadi, miniupakat it tongo Farisi dot mogiim dot pawaya’an momurunsut di Yesus, supaya asala sumimbar. 16Suuo doalo it mabpamaya doo om it tongo ponukung di Herodes mongoduat di Yesus. Ino no ot nipoboros doalo, “Oy Guru, ela’an ya dot otulid Koh koolun. Babanar-ko monuduk Koh sid dagay dit nunu it kenginan do Kinoringan, om amu Koh momoduli dit pandapat dot tulun, tu amu Koh momingig dot tulun. 17Pagka ugu dino, pelo’o okoy dot, aaluk ko amu dot manaak dot sukay sid Kaisar, it raja dot Ruum om it karajaan yo?” ka doalo.

18Pagka nela’an di Yesus dot araat it tomodon doalo, pomoros Yalo dot, “Oy tongo misingko-wawasi, nokuro tu momurunsut kow Dogon? 22:18 ... nokuro tu momurunsut kow Dogon? Panantaman dit tongo pomimpin dot Yahudi ong noburunsut no doalo i Yesus. Ong ka nopo di Yesus nga, “Oo, subay mamaray do sukay sid di Kaisar,” ka, komoyoon, lumawan Yalo dit tukum do Yahudi dit moniag mamaray do sukay sid orang asing. Jadi kaa po dino, ogumu dîino tulun dot amu maya Dialo. Nga ong ka nopo di Yesus nga, “Kada no mamaray do sukay,” ka, tantu ilapor sid karajaan do Ruum om ookuman nôono i Yesus tu otondos dot lumawan do porinta. 19Peemoto Oku ka dinot siin dot poonukay!” ka di Yesus.

Jadi nitunuy nobo doalo sid di Yesus ot sakaping ot siin pirok. 20Ka di Yesus, “Disay dot gambar om ngaran sitid siin diti?” ka.

21“Di Kaisar,” ka doalo.

“Bang ugu dino,” ka di Yesus, “Nunu nopo it dang Kaisar, pataakon nobo sid Kaisar, om nunu nopo it dang Kinoringan, pataakon no sid Kinoringan,” ka.

22Kadung norongow doalo it boros di Yesus diri, neraranan yoalo. Maay dîiri iduay doalo i Yesus.

Duatan Pasal dot Koposiyan do Tulun Minatay

(Mrk 12:18-27; Luk 20:27-40)

23Jadi, iri-îiri tadlaw diri, piipiro koyuwan ot tulun dot mantad sid pati politik om tugama dot Saduki, minongoy sid di Yesus. It doalo dot kemaya’an om ituduk, amu oposiyan kembagu ot tulun minatay. Minisingko-popongoduat dîiri yoalo sid di Yesus 22:23 Kis 23:8 24dot ka, “Oy Guru, ugu diti it Tukum di Musa, ‘Ong warot iso ot kusay dot minatay dot asot tanak, it tobpinee yo ot monguli dit baya sawo yo diri, tu ong ki-tanak, ki-koturunan nôono it minatay,’ ka di Musa. 22:24 Ul 25:5

25Jadi, waro sid dagay mûula ot turu songobpinee. Minanansawo it kotua’an, nga minatay dot aso pot tanak yo. Jadi, nuli nobo di tobpinee dit sinumunu, it baya sawo diri. 26It tobpinee koduwo nga minatay-i dot aso tanak. Ugu keeri-i it kotolu sampay it koturu, tu nongo-patay dot asot tanak. 27Nopupusan iri, it tongondu nga minatay-i. 28Jadi, baa ka, ong oposiyan kembagu kabarasan sompôori, isay botoy nôono dit turu koyuwan diri ot sawo banar dit tongondu, tu kikiawi doalo nga nongo-kasawo?” ka doalo. 22:28 It duatan doalo, onuwon doalo dot bukti dot asot koposiyan kembagu kabarasan dot tulun minatay. Tu ka dit pongitungan doalo, aso pawaya’an manalasay dot isay babanar no ot sawo dit tongondu ong sid namatay. Komoyoon, ong maya dit doalo do pongitungan, aso koposiyan kembagu do tulun minatay.

29Simbar nopo i Yesus, “Andang napalid konow, tu amu kow kaarati dot Kitab keenong kuasa do Kinoringan! 30Kadung oposiyan kembagu ot tulun minatay, aso no ot misasawo, tu ugu-ko it tongo moleekat sid surga nôono yoalo.

31Ontok-ko it koposiyan dot tulun minatay, amu duyu insan gaam kabaca it boros do Kinoringan sid Kitab, dot ka, 32‘Yoku no diti oh Kinoringan dit sasamba’on di Abraham, i Ishak om i Yakub’ ka. Mitotolu dino, kakal-i miyaw maakaa, tu, i Kinoringan diri, okon-ko Kinoringan po dot tulun minatay, ino-i-nga Kinoringan dot tulun miyaw,” ka di Yesus. 22:32 ... Kinoringan dot tulun miyaw. Napatay no i Abraham, i Ishak om i Yakub tiya dit minomoros i Kinoringan dot, ‘Yoku no diti oh Kinoringan dit sasamba’on di Abraham, i Ishak om i Yakub,’ ka. Minomoros Yalo dot, sasamba’on ka, okon-ko sinamba ka, tu komoyoon, minatay poma it koyuwan, nga kakal-i miyaw it tatod doalo om kakal-i dot aso putut sumamba do Kinoringan. Jadi, iri no bukti di Tuhan Yesus dot oposiyan-i kembagu sompôori ot tulun minatay.22:32 Kel 3:6

33Norongow po dit tongo tulun siri it tudukan di Yesus, neeranan yoalo.

Pinonuu’an dot Keeso

(Mrk 12:28-34; Luk 10:25-28)

34Baa, om korongow nôono dit tongo tulun dit pati politik om tugama dot Farisi, dot ugu-ko nokokotip do lios it tulun dit pati politik om tugama dot Saduki, dot naajangan di Yesus, mini’u’umpug dîiri yoalo sid di Yesus. 35Iso mantad doalo diri, guru do Kitab, minongoduat di Yesus, tu mongumbal. 36“Oy Guru, nunu ot lundu dot pinonuu’an sid Tukum di Musa?” ka.

37Simbar nopo i Yesus, “‘Toluodo no i Tuhan it Kinoringan nu, dot eeseeso ot ginawo nu, om eeseeso ot pongitungan nu!’ ka dit Kitab.22:37 Ul 6:5 38Ino no ot pinonuu’an dit keeso om it lundu banar. 39It pinonuu’an koduwo, ugu keeri no, ‘Toluodo no it tulun wookon, ugu-ko it poonoluod nu dinot kondiri nu!’ ka dit Kitab. 22:39 Im 19:18 40Kikiawi dit tudukan sid Tukum di Musa om it tongo Kitab dit tongo nabi, noompug sid duwo it pinonuu’an diri,” ka di Yesus. 22:35-40 Luk 10:25-28

Piworisan di Yesus om i raja Daud

(Mrk 12:35-37; Luk 20:41-44)

41Tiya dit noompug it tulun Farisi, minonundeet i Yesus sid doalo dot, 42“Nunu ot eetung duyu ontok-ko it Raja Maanalamat, it najanji do Kinoringan? Disay dot koturunan Yalo?” ka di Yesus.

“I Raja Maanalamat nopo dino, koturunan di Raja Daud,” ka doalo.

43“Na ong ugu dino,” ka di Yesus, “nokuro tu minonong-Tuhan i Raja Daud dit koturunan yo, dit notudukan yalo dot Tatod do Kinoringan? Tu ka di Raja Daud,

44‘Minomoros i Tuhan Kinoringan sid Tuhan ku dot,

“Ogom ponong sid wanan Ku,

sampay kala’on Ku Dikaw it tongo musu Nu,”

ka dit Tuhan Kinoringan,’ ka di raja Daud.22:44 Mzm 110:1

45Nokuro tu sunduy minonong-Tuhan i Raja Daud dit Raja Maanalamat, om sunduy dot i Raja Maanalamat dino, reetan-i dot koturunan di raja Daud?” ka di Yesus.

46Asot îisot tulun nokosimbar dit sundeet di Yesus diri. Om mantad diri, aso dîiri ot tulun dot kosoromo mongoduat di Yesus.

23

Subay Maajaga dit Tongo Guru do Kitab om Tongo Anggota dit Denominasi dot Farisi

(Mrk 12:38-40; Luk 11:37-52; 20:45-47)

1Om pomoros no i Yesus sid tulun togumu om sid mabpamaya Doo dot, 2“It tongo guru do Kitab om it tongo tulun dit pati politik om tugama dot Farisi, ginumanti kabarasan di Musa dot papaarati dit Tukum di Musa. 3Ino nogi, imoyo’o duyu no om tonudo duyu no it ituduk doalo. Nga okon-ko sumusuy kow dit gagama’on doalo, tu sunduy monuduk yoalo, amu-i gama’on it tudukan yo. 4Monuduk yoalo dot tongo toturan tapagon, dot ugu-ko nangkasan tawagat ot ipasa’an dot tulun. Nga yoalo kondiri, nangkakis nga amu itudu sid sina’an diri dot monompuyung. 5Kikiawi dit gagama’on doalo, onuwon nôopo doalo dot pokiraya’an. Intangan duyu pogi, songkuro kalaab dit kotak dit pinotulisan dot tongo ayat dot Kitab dot mangan doalo sigaro. 23:5 ... kotak dit pinotulisan dot tongo ayat dot Kitab dot mangan doalo sigaro. It tongo tulun do Yahudi tiya diri, mononsigar om monong-golong dot kotak tokôodok, tu pineeyanan dit apat bogian toponting sid Kitab (Kel 13:1-16; Ul 6:4-9; 11:18-21). It kotak diri, kungkung ot winaal, om pangaandaman doalo dit Tukum di Musa (Ul 6:6-9). Nga it tongo tulun sid pati politik om tugama do Farisi, mamaal dot tongo-gagayo ot kotak dot pokiraya’an, tu yoalo no kabarasan ot ataat mantad di wookon. ... ramboy dit tongo jubah doalo! Ong maya dit Tukum di Musa, kikiawi it kookusayan dot tulun Yahudi, subay-ko mamasang dot apat ot ramboy sid tisan dit jubah doalo (Bil 15:38-40; Ul 22:12). It tongo ramboy dino, popoondom dit kikiawi dit tulun Yahudi supaya tumaat sid pinonuu’an dit Tukum di Musa. Om intangan duyu, songkuro kaanaru dot ramboy dit tongo jubah doalo! 23:5 Mat 6:1; Bil 15:38; Ul 6:8 6Ong sid poginakanan, sid oogomon dot orumaton ot kenginan doalo mogom, om sid oogomon dot apangkat sid tongo saasambayangon. 7Om kumoorumaton ong asambat dot tulun sid tongo talob om subay-ko ‘Guru’ ot ponginloowan dot tulun doo.

8Okon-ko mokireet kow do-yikoo dot ‘guru’, tu iso no ot Guru duyu, om ikoo kikiawi dino, songobpinee. 9Okon-ko monong-ama kow dot isay nopo sitid pomogunan diti, dot gama mamangkat dialo, tu iso no Tama duyu, ino-no it sid surga. 10Om okon-ko mangakun kow dot reetan kow dot ‘Pomimpin’, tu iso no ot Pomimpin dikoo, ino-no Yoku, it Raja Maanalamat. 11Isay nopo dikoo ot asawat babanar, subay-ko jumadi dot turipon duyu. 23:11 Mat 20:26-27; Mrk 9:35; 10:43-44; Luk 22:26 12Tu isay nopo ot monginsawat dit kondiri yo, mangan pensiba’o do Kinoringan, om isay nopo ot monginsiba dit kondiri yo, mangan pensawato do Kinoringan,” ka di Yesus. 23:12 Luk 14:11; 18:14

13Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Asabak kow bo, oy tongo guru do Kitab om ikoo oy tongo Farisi kow! Misingko-wawasi kow! Tu awangan duyu it tongo tulun dit jumadi dara dot raayat sid Karajaan do Surga. Sunduy pom jumadi kow kondiri dot raayat sid Karajaan do Surga, gaam-gaam nogi mangawang kow dit tongo tulun dit mokijajadi dot raayat sid Karajaan do Surga. 14[Asabak kow bo, oy tongo guru do Kitab om ikoo oy tongo Farisi kow! Misingko-wawasi kow! Sunduy dot mintaduwa kow dot anâanaru, sunduy dot popoyow kow-i dit tongo janda om pinsaladan duyu it tongo walay doalo. Andang awagat ot tukuman dot otorima duyu sompôori!” ka di Yesus.]

15Asabak kow bo, oy tongo guru do Kitab om ikoo oy tongo Farisi kow! Misingko-wawasi kow! Tumupak kow dot tongo laut om tumongkop kow do pomogunan, tu posuwang kow dot iso no ot tulun sid tugama duyu. Nga kadung kosuwang yalo sid tugama duyu, jodion duyu no yalo dot calun dot sumuwang sid naraka, dot eenduwo it kaara’at duyu!

16Asabak kow, oy tongo bolow dit mangaak dot tulun wookon! Tu ka dit tudukan duyu, ong mangajanji ot tulun dot ka dialo, ‘Intatangan oku dit Saasambayangon Tagayo, ong momudut oku no,’ ka, amu opodos it sumpa yo diri. Nga ong mangajanji ot tulun dot ka dialo, ‘Intatangan oku dat tamas ad Saasambayangon Tagayo, ong momudut oku no,’ ka, opodos it sumpa yo diri. 23:16 mangajanji ... ‘Intatangan oku dit Saasambayangon Tagayo, ong momudut oku no. Asal mising-sumpa ko mangajanji it tulun Yahudi, alâambat yoalo mongoreet dot, “Intatangan oku do Kinoringan ong momudut oku no,” ka. Tu ong mongoreet yoalo do Kinoringan sid sumpa, aagatan yoalo dit janji yo. Jadi, koobasan ong mangajanji yoalo, tirad diti ot poomoros doalo: “Intatangan oku do Surga ong momudut oku no,” ka. Ko, “Intatangan oku dit Saasambayangon Tagayo ong momudut oku no,” ka. Tu amu nôono opodos it sumpa yo diri kabarasan, tu amu nisasi i Kinoringan. Jadi, pagka tu iri ot koobasan do tulun Yahudi, minangan dîiri popisuwayo dit tongo guru do Kitab it tongo sumpa dit opodos om it sumpa dit amu opodos sid tinoguwangon do Kinoringan kabarasan. Nga ka di Yesus, opodos kikiawi it sumpa doalo diri, tu asal mising-sumpa keenong mangajanji, andang-âandang nga sid tinoguwangon do Kinoringan. 17Oy tongo tulun dot lowong om bolow! Nokuro tu aa duyu oorotiyan dot oponting no it Saasambayangon Tagayo mantad-ko it tamas dit waro siri? Dot yang-ko it Saasambayangon Tagayo no diri ot pinajadi dit tamas diri dot osusi. 18Om ino nga ituduk duyu-i, ong mangajanji ot tulun dot ka dialo, ‘Intatangan oku dit paasamba’an do pangayam, ong momudut oku no,’ ka, amu opodos it sumpa yo diri. Nga ong mangajanji ot tulun dot ka, ‘Intatangan oku dit tongo giginaras dit sid timpak dit paasamba’an ,ong momudut oku no,’ ka, opodos it sumpa yo diri, ka dit tudukan duyu. 19Oy tongo bolow kow! Nokuro tu aa duyu oorotiyan dot oponting no it paasamba’an mantad-ko it tongo giginaras dit sid timpak dit paasamba’an? Dot yang-ko it paasamba’an no diri ot pajadi dit tongo giginaras diri dot osusi. 20Ino nogi, kadung mising-sumpa ot tulun dot pososiyon it paasamba’an diri, kaagkum-i kikiawi it nisamba sid timpak dit paasamba’an diri. 21Om kadung mising-sumpa ot tulun dot pososiyon it Saasambayangon Tagayo, andang kaagkum-i i Kinoringan, it miyon sid Saasambayangon Tagayo diri. 22Om kadung mising-sumpa ot tulun dot pososiyon it tawan, kaagkum-i it oogomon do Kinoringan om i Kinoringan dit mogom siri. 23:22 Yes 66:1; Mat 5:34

23Asabak kow bo, oy tongo guru do Kitab om ikoo oy tongo Farisi kow! Misingko-wawasi kow! Manaak kow sid Kinoringan dot porsopuluan dit tongo paangawaw: it tongo sangir, sogumpu om jintan. 23:23 Manaak kow sid Kinoringan ... it tongo sangir, sogumpu om jintan. Ki-boros sid Tukum di Musa dot, it tongo tulun Israel, subay manaak dot porsopuluan dit tasil dit tinanom yo (Im 27:30-32; Ul 26:12). Nga amu poma manaak dit tasil dit tongo paangawaw dit okon-ko agayo ot torogo ugu-ko sangir, sogumpu om jintan. Komoyoon, it tongo guru do Kitab om tongo Farisi, nakapanaak no dot nakalaba mantad dit nisuu di Musa, dot gama pembulay dit kataato doalo kabarasan. Nga naalayan duyu mananud it oponting babanar sid Tukum di Musa, ino-no it koodilan, kosianan om kosotia’an. It oponting babanar nôono dara ot aaluk dot woyo’on duyu, nga okon-ko alayan it hal tongo-kodok. 23:23 Im 27:30 24Oy tongo bolow dit mangaak dot tulun wookon! It gama duyu maya dit Tukum di Musa, it namuk sid tinumon duyu, iduon duyu; it unta, tolonon duyu.

25Asabak kow bo, oy tongo guru do Kitab om ikoo oy tongo Farisi kow! Misingko-wawasi kow! Sid soliwan do galas om pinggan, woogan duyu, nga sid suwang noponu dot rinampasan om rinusukan. 26Oy tongo Farisi dot bolow! Woogay po mogulu sinod suwang dinot galas nu, supaya sid soliwan nga opulang-i. 23:25-26 Mat 15:2; 15:10-20; Mrk 7:2-5; 7:14-23; Luk 11:38-41

27Asabak kow bo, oy tongo guru do Kitab om ikoo oy tongo Farisi kow! Misingko-wawasi kow! Ikoo dino ugu-ko it lobong dit sinaat dot opurak tu alanji kokitanan sid soribaw. Nga sid saralom, noponu dot tulang dot bangkay om masam-masam ot sinomu. 23:27 Kis 23:3 28Ikoo nga ugu dino-i, tu ong sid soribaw, awasi kow kokitanan dot tulun, tu mad tulun tabanar kow. Nga sid saralom, noponu kow dot karaatan om misingko-wawasi kow.

29Asabak kow bo, oy tongo guru do Kitab om ikoo oy tongo Farisi kow! Misingko-wawasi kow! Inwosian duyu it tongo lobong dit tongo nabi kodori om lonjian duyu it tongo lobong dit tongo tulun tosusi kodori. 30Ka duyu, ‘Ong nokeeya okoy no dara dit taki-lombus ya, andang-ko amu okoy maya doalo ming-patay dit tongo nabi diri,’ ka duyu. 31Pagka ugu dino, ikoo kondiri mangakun dot ikoo dino, koturunan dit tongo tulun dit mining-patay dit tongo nabi kodori. Om nokotungkus kow dit bubuatan doalo dit ongo-raraat. 32Jadi, pagka ugu dino, polombuso duyu om pongoyo duyu it notimpuunan dit taki-lombus duyu!

33Oy tongo wulanut kow! Oy tongo koturunan kow do masalong! Panantaman duyu gaam ong keedu kow mantad sid tukuman dot naraka? 23:33 Mat 3:7; 12:34; Luk 3:7 34Rongo’o duyu no! Monuu Oku dot tongo nabi om tongo tulun topintar om tongo guru do Kitab mongoy sid dikoo. Nga piipiro mantad doalo, mangan duyu patayo om posolipon duyu. It wookon lubakan duyu mamasut sid tongo saasambayangon duyu, om ping-gusa’an duyu manansara dot miopik-opik dot kota. 35Iri diri, ikoo ot pononggungon dit kinapamatayan dit kikiawi it tulun tosusi dit pinatay sitid pomogunan, tumimpuun mantad dit kinapamatayan di Habel it aso sala, sampay i Zakharia tanak di Berekia, it pinatay duyu sid pialatan dit longobon dit Saasambayangon Tagayo om it paasamba’an do pangayam. 23:35 Kej 4:8; 2Taw 24:20-21 36Boroson banar Ku no sid dikoo, kikiawi dit kasala’an diti, it tulun tidino ot mananggung!” ka di Yesus.

Nosianan i Yesus dit Tulun sid Kuta dot Yerusalem

(Luk 13:34-35)

37Om ka di Yesus, “Yerusalem, Yerusalem, ades oy tongo tulun kow do Yerusalem, ikoo no ot maamatay dit tongo nabi om ikoo no ot moomilay do pampang dit tongo tulun dit sinuu do Kinoringan. Asasarok Oku no gima diri mangangat dikoo miumpug dara sid Dogon, ugu-ko it puunan dit mongoob dit piyak yo, nga amu kow-i miboboyo! 38Oy Yerusalem, indadanon nu ki: Iduan nôono do Kinoringan inot Saasambayangon Tagayo duyu, sampay jumadi nôono do pogun. 23:38 Yer 22:5 39Intatangan duyu ki! Mantad tidîino, amu Oku nôono okito dikoo sampay eengin kow monorima Dogon om momoros kow dot, ‘Ki-barakat it sinuu di Tuhan Kinoringan rumikot!’ ka duyu,” ka di Yesus. 23:39 Mzm 118:26; Mat 21:9

24

Kooyasan dit Saasambayangon Tagayo

(Mrk 13:1-2; Luk 21:5-6)

1Nokosoliwan po i Yesus mantad sid Saasambayangon Tagayo diri, toronong no it mabpamaya Doo om pentangay no doalo di Yesus it tongo bongunan dit Saasambayangon Tagayo. 2Ka di Yesus, “Owosian kow gaam mogintong dat kikiawi dilo? Boroson banar Ku no sid dikoo, sompôori, aso no ot iso ot kopititimpak dat tongo pampang dilo, tu uyason kikiawi,” ka. 24:2 Owosian kow gaam mogintong dat kikiawi dilo? ... uyason kikiawi. It Saasambayangon Tagayo om it tongo bongunan sid minsorili, pampang tongo-gagayo ot winaal. Dot it kawagatan dit songinan it pampang diri, 45 tan. It Saasambayangon Tagayo diri, iso mantad dit piipiro ot bongunan dit paling alanji ot nawaal sid dunia tiya diri, tu pampang marmar topurak ot winaal om minangan sakatay dot tamas. Nga sid toon 70 Masihi, kiikiro 40 toon ot kinotoliban mantad dit pinamarasan di Tuhan Yesus dot ... uyason kikiawi.” ka, minangan no uyaso dot tulun Ruum it kota Yerusalem miampay dit Saasambayangon Tagayo. It hal dit kooyasan dit Saasambayangon Tagayo diri, nejinan no mâantad do Kinoringan, tu 1) iri not tukuman do Kinoringan sid tulun dot Israel, ugu-ko it noboros mâantad dit tongo nabi (Mi 3:12 om Yer 26:18) om 2) amu no oporolu dot mangaraa siri, tu i Yesus no ot ganti dit tongo pangaraa om tongo timam (Ibr 9:11-15; 1Ptr 3:18).

Kotimpuunan dit Koowian do Zaman

(Mrk 13:3-13; Luk 21:7-19)

3Nopongo peeri, ongoy no yo-Yesus sid Sokid do Zaitun. Namot dit mogom-ogom i Yesus, toronong no sid Doo it mabpamaya Doo, dot asot tulun wookon siri. Minongoduat yoalo dot, “Mangay okoy pelo’o, seera ot kotulukan dit tongo bibinoros Nu diri, om nunu ot pongintutunan dit korikatan Nu kembagu siti, om it koowian ditit zaman?” ka.

4Simbar nopo i Yesus, “Tandayay duyu no, supaya amu kow otipu dot tulun. 5Tu ogumu ot tulun rumikot dot misingko-Raja Maanalamat, om momoros dot, ‘Yoku nobo it Raja Maanalamat!’ ka, dot monipu yoalo dot tulun togumu. 6Om warot orongow duyu dot tabar dot miparang om puabaran dot amu no oleed miparang, nga jumaga kow om okon-ko rumosi kow. Tu ino dino, andang-âandang nga ajadi, nga okon po-ko koowian do zaman. 7Tu milalawan it tongo bansa om mipaparang it tongo nagara. Om siti-silo nopo ot warot monong-witil om gumuyu ot tana. 8Nga kikiawi dino, kotimpuunan nogi dot kosusa’an, ugu-ko it tongondu dit monong-koruol dot tiyan dit monusu. Tu makin leed makin sumagayan it toruol om makin opidot sampay osusu.

9Mangan kow tabpa’ay om itaak kow nogi sid ki-ongo-kuasa tu sansara’on kow, om mangan kow patayo. Kikiawi ot bansa nga asana dikoo, tu mabpamaya kow Dogon. 24:9 Mat 10:22 10Tiya dino, it tongo tulun dit minimoyo Dogon, ogumu ot tumolikud sid Dogon. It tulun dit baya tobpinee duyu sid koosipan di gûulu, asana dikoo om poruput dikoo sid porinta. 11Ogumu ot misingko-nanabi dot mimbulay om mamalid dot tulun togumu. 12Kuminam sumagayan it karaatan; malo nôono it toluod dit tulun togumu. 13Nga isay-isay ot tumaan sampay kopupuson, asalamat. 24:13 Mat 10:22 14It Tabar Tawasi ontok-ko it Karajaan do Kinoringan, mangan paabaro sid pootongkop do pomogunan, supaya korongow kikiawi it tongo bansa dot tulun. Katalib peeno, opupusan nogi dîino iti zaman diti,” ka di Yesus.

Kasansara’an Tagayo

(Mrk 13:14-23; Luk 21:20-24)

15Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Waro boros di nabi Daniel ontok-ko it ‘Patung dit Monginsosomu dit Saasambayangon Tagayo om Mongowit dot Karaagan’. 24:15 It Patung dit Monginsosomu dit Saasambayangon Tagayo om Mongowit dot Karaagan’: Piipiro naatus toon sobolum di Tuhan Yesus, pinolombus i nabi Daniel dit boros do Kinoringan. Ka dialo, “Warot iso ot tulun rumikot dot pengkakat dot ‘Patung dit Monginsosomu dit Saasambayangon Tagayo om Mongowit dot Karaagan’ sid Yerusalem,” ka. It boros di Daniel diri notuluk-i tu, it toon 168 Sobolum Masihi, pinengkakat i Antiokus Epifanus dot iso ot patung dit ponoko-kinoringan Zeus sid Saasambayangon Tagayo sid Yerusalem. Jadi nensosomuan dîiri it Saasambayangon Tagayo, nga ki-boros i Yesus dot eensosomuan po kembagu sompôori it Saasambayangon Tagayo sid Yerusalem. Pengkakat dati i Anti-Kristus dit patung yo kondiri siri keenong yalo kondiri ot mogom siri tu mokisamba dot tulun (2Tes 2:3-10; 1Yoh 2:18, 22). Kadung okitanan duyu it patung diri sid Saasambayangon Tagayo tosusi, 24:15 Dan 9:27; 11:31; 12:11; 2Tes 2:3-4 16it tongo tulun dit sid negeri dot Yudea, subay mogidu talangkas 24:16 subay mogidu talangkas: Sagay suuon di Yesus mogidu it tongo tulun dit sid Yudea, tu mangan patayo ong amu sumamba dit patung di Anti-Kristus. Nga i patung diri okon-ko patung banar, tu ki-pinuobo om keelo momoros (Why 13:14, 15). kumaa sid koonuluwan. (Kumaa sid tongo pambaca: Subay orotiyon banar it komoyoon diti.) 17It tongo tulun dit ngangaam sid kaki lima, 24:17 kaki lima Harfiah: taap tarantay. It koguna’an nopo dit taap tarantay ong sid Israel ugu-ko soliw ong siti, podtungongisan. Intangay it gambar sid Mat 24:17. aso no masa doalo sumuwang sid walay dot manganu dit tongo kosukupan yo. 18Masam keeno-i it tulun dit nakapayig sid tumo, kada no muli po sid walay dot mongongoy dit baju takapal yo. 24:17-18 Luk 17:31 19Tiya dino, eendoso babanar it tongo tongondu dit monontiyan om it ki-anak dot sumusu po, tu apagon mogidu talangkas! 20Pintaduwa kow no, supaya amu keeya dot gompus keenong hari Sabbat inot kopogiduan duyu dino! Tu apagon mogidu talangkas.21Boroson Ku dot ugu dino tu, tiya dino, waro ot kasansara’an tasador dot amu po insan-îinsan kabambaray dot tulun, mantad dit koo’urug diti pomogunan sampay tidino. Om it kasansara’an dot ugu keeno, amu no mimbulay kembagu. 24:21 Dan 12:1; Why 7:14 22Kiikiro ong amu poruayon do Kinoringan it koleedan dot kasansara’an dino, andang matay kikiawi ot tulun. Nga iruay-i do Kinoringan it koleedan dino, tu manalamat Yalo dit tongo tulun dit nopili Yo.

23Jadi inot tiya dino, kiikiro ong warot tulun momoros sid dikoo dot, ‘Intangay pogi, siti no i Kristus it Raja Maanalamat!’ ka, keenong, ‘oodi no Yalo!’ ka, kada konow mimoyo. 24Tu warot mimbulay dot misingko-Raja Maanalamat om misingko-nanabi. Pembulay yoalo dot tongo tanda do kosunduwo dit agayo om keeranan, sampay it tongo umat dit nopili do Kinoringan nga ogon-ogon po ong apalid. 25Ondomo duyu no! Nokoboros Ku no mâantad dikoo iti.

26Ong warot tulun momoros sid dikoo dot, ‘Mongoy kow pogi sorid balantara mogintong, sori i Kristus!’ ka, okon-ko mongoy kow mogintong. Keenong, ‘Intangay duyu pogi, linumosok Yalo ad lamin dat walay soolo!’ ka, okon-ko mimoyo kow. 27Tu it korikatan Ku kembagu, Tanak do Riniba, okon-ko moolosok ot gama, ino-i-nga ugu-ko kudilap dot gonit tu okitanan sid pootongkop dot tawan, mantad sid kosila’on sampay sid kotonobon. 24:26-27 Luk 17:23-24 28Siombo nopot bangkay, siri no ot urupugon dit tongo tombolog dit moonutuk dot bangkay. It korikatan Ku nga ugu-i dino, tu waro tanda dot okitanan dot tulun dot aa-Ku no oleed rumikot,” ka di Yesus.24:28 Luk 17:37 24:28 Terjemahan 2: Siombo nopo ot waro bangkay, siri no i tongo tombolog miurupug monutuk dit bangkay,” ka di Yesus. Tafsiran 1: Asal waro tongo tombolog dit maangakan do bangkay mii’urupug sid sawat, iri no pongila’an dot waro bangkay sid somok. Jadi, it korikatan ku nga ugu dino-i tu asal warot tanda dot okitanan sid tawan, osomok no ot korikatan Ku kembagu. Tafsiran 2: Kadung okitanan dot song-tutulud sid tawan it tongo tombolog dit maangakan do bangkay, ajamin dot warot bangkay sid siba. It korikatan ku nga kaa-i dino, tu ong waro tanda dot okitanan sid tawan, ajamin dot rumikot oku no.

Korikatan Kembagu dit Tanak do Riniba

(Mrk 13:24-27; Luk 21:25-28)

29Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Amu songkuro koleed ot kotoliban dit kasansara’an dino,

misok it tadlaw,

om wulan nga aso no ot linawaw,

om momod-tatak at tongo rombituon mantad sid tawan,

om gumunggun it tongo ponguasa sid tawan. 24:29 Yes 13:10; 34:4; Yeh 32:7; Yl 2:10, 31; 3:15; Why 6:12-13

30Om mimbulay nogi dîino sid tawan it pongintutunan dot rumikot Oku no, Tanak do Riniba. Tiya dino, kikiawi it tongo bansa sid pomogunan, mogkorudu dot kokito Dogon, Tanak do Riniba rumikot dot maasako sid kawut dot tawan, dot agayo ot kuasa om tompiling. 24:30 Dan 7:13; Za 12:10-14; Why 1:7 31Om iposoogi Ku ot toburi dot opûupuod ot tuni, tu monuu Oku, Tanak do Riniba, dit tongo moleekat Ku mongumpug dit tongo tulun dit nopili Ku, mantad sid pootongkop do pomogunan, mantad sid kosila’on sampay sid kotonobon,” ka di Yesus.

Suriban ontok-ko it Puun dot Fig

(Mrk 13:28-31; Luk 21:29-33)

32Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Palajaray duyu no ot komoyoon ditit suriban ontok-ko it puun do fig. 24:32 Fig:Intangay it gambar sid Mat 21:19. It fig sid pomogunan dot Israel, oomis ot tuwa, induwo monguwa sontoon. Ong sid Malayu buah tin keenong ara (kopisuway dit ara keenong it dang Malaysia dot nunuk). Koobasan sid Kitab, asal warot suriban dot puun do fig, it nagara Israel ot komoyoon. (Intangay sid Mrk 11:13-14, 20-23). Kadung-ko mutolid om momuroon kembagu it fig, komoyoon, noolit no it nagara dot Israel keenong it ibu kota Yerusalem. Jadi amu no oleed om rumikot no kembagu i Yesus. Tu kadung-ko tumimpuun no mutolid om momuroon iri, ela’an duyu no dot ong sid pomogunan tokow, oruay no ot musim talasu. 33Irad keeno-no ong orikot no it tongo tanda di noboros Ku diri, ela’an duyu no dot oduul no ot korikatan Ku. 34Boroson banar Ku no sid dikoo! Amu po aawi matay it tongo tulun dit miyaw tiya dino, ong amu po kalandu inot kikiawi dino. 35Tumanus po at tawan om at tana, nga ong it boros Ku, amu tumanus misingkoleed,” ka di Yesus.

Aso Keelo dot Seera om Pukul Songkuro

(Mrk 13:32-37; Luk 17:26-30, 34-36)

36Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Ugu poma dino nga, asot îiso tulun keelo dot seera om pukul songkuro. Okon-ko boroson it tongo moleekat no sid surga, it Tanak poma do Kinoringan nga amu-i keelo; it Tama no ot keelo. 37Tu tiya dinot korikatan Ku kembagu, Tanak do Riniba dino, irad-ko it zaman di Nuh kodori ot koboboyuon. 24:37 Kej 6:5-8 38Tu amu po norikot it lusuwon, mangakan om monginum it tongo tulun, om miisasasawo, sampay norikot it tadlaw dit kinosuwangan do-Nuh sid gaman. 39Asot nelala’an dit tongo tulun dot nunu ot najadi, sampay norikot it lusuwon dit minomunso doalo. Irad keeri no ot koboboyuon dit korikatan Ku, Tanak do Riniba. 24:39 Kej 7:6-24 40Tiya dino, waro duwo koyuwan ot tulun dot kamasa’an no gumama sid tumo; it keeso mangan Ku angatay om it koduwo yogol Ku. 41Duwo koyuwan ot tongondu mitatabang mongogiling do gandum; it keeso mangan Ku angatay om it koduwo yogol Ku.24:40-41 Kadung rumikot kembagu i Yesus sompôori, kikiawi dit tulun dit mimoyo, sumamung Dialo sid tawan (1Tes 4:16) om mitatanud nogi di Yesus mindoo sitid pomogunan. Komoyoon, it tulun no dit mimoyo Doo diri ot angatan Yo, om it tulun dit amu mimoyo Doo, koogol nobo. 42Ino nogi, jaga kow no, tu amu duyu ela’an seera ot korikatan di Tuhan duyu. 43Ondomo duyu no, ong ela’an nogi dara dit sanganu dot walay dot pukul songkuro dot sodoy ot korikatan dit maanakaw, andang jumaga yalo tu amu yo iposoruwang dot maanakaw it walay yo. 44Jadi, ikoo nga ugu keeno-i, tu subay maajaga nopo, tu Yoku, Tanak do Riniba, rumikot Oku kembagu, namot dot amu duyu otokod dot seera,” ka di Yesus.24:43-44 Luk 12:39-40

It Turipon dot Osotia om it Amu Osotia

(Luk 12:41-48)

45Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Isay dikoo ot ugu-ko it turipon dit aarapan om opintar? Yino no ot lontikon dit tuan yo jumadi dot kotua dit tongo turipon sid walay yo, om suuon mongurus dit kaakanan dit tongo turipon wookon dot oonong ot masa. 46Songkuro koo’untung dialo ong osugkuan dit tuan yo dot kamasa’an yo no posundur dit gama’on, it nisuu dit tuan yo. 47Boroson banar Ku no sid dikoo, ong irad dino, aarapan dit tuan it pongurus dino mangajaga dit kikiawi it tarata yo. 48Nga, kiikiro ong araat it turipon, momoros yalo sid ginawo yo dot, ‘Oleed pot koolian di tuan ku,’ ka. 49Om tumimpuun nôono yalo ming-bobog dit tongo turipon wookon, om miilang mangakan om monginum dit tongo momogawuk. 50Andang-ko osugkuan dit tuan yo dot amu yo ela’an it tadlaw om pukul songkuro it koolian dit tuan yo dino, 51om mangan nôono dit tuan posowuro sid tana it turipon yo diri, om irundun dit tongo misingko-wawasi. Sino no ot pogiadan om pomungoritan do nipon, gama dot kaasansara,” ka di Yesus .

25

Suriban Pasal dit Opod ot Bujang dot Tongondu

1Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Tiya dino, it kowowoyo’on dit Karajaan dot Surga ugu keeti suriban diti. Warot opod koyuwan ot bujang dot tongondu dot ki-ongo-babang dot minongoy sid walay dit tongondu dit sowo’on, tu mongindad dit kusay dit sumurung manansawo dit sodoy diri. 25:1 Luk 12:35 25:1 Sid Kitab Leed, asasarok mangan do Kinoringan pooguo dot pangantin do kusay it Kondiri Yo (Yes 54:4-6). I Yesus nga ugu dino-i tu mangan Yo pooguo dot pangantin do kusay it kondiri Yo (intangay sid Mat 9:14-15). It tiya diri, asal keegit it kusay, mamaal nôono dot walay sid somok dit walay dit tama yo. Asal opongo it walay diri, ongoyon no di kusay it tongondu dit neegitan yo tu misasawo nôono sid walay yo dit koopongo. Jadi tugas nopo dit tongo koobujangan diri, mamaya dit pangantin do tongondu tiya dit ongoyon yalo dit nokeegit doo. Komoyoon nopo diti suriban diti, subay song-mamasing-i sumodia baagi dit korikatan kembagu di Tuhan Yesus. Amu obbuli mangaarap dit tulun wookon.2It limo koyuwan lowong, om it limo koyuwan nopo eelo mongitung. 3Na, it lowong diri, sunduy minongowit dot babang, nga amu minongowit dot supiar dot tinasak. 4Nga ong it limo koyuwan, tu eelo mongitung, minongowit po dot babang om soro-isesa’an po dot kasa dot supiar dot tinasak. 5Nga pagka tu otood rumikot it kusay, minintutok kikiawi it tongo bujang sampay nongo-koodop.

6Korikot dit tanga sodoy, waro dîiri ot bongut dot tulun maagawa dot, ‘Baa, sumurung no at kusay! Soliwan kow no, somungo duyu yalo!’ ka. 7Jadi, insan-insan-i tumungag it opod koyuwan it bujang diri dot modsubo dit doo om doo dot babang. 8Na, ka dit limo koyuwan it bujang dit lowong sid limo it eelo mongitung, ‘Iibay okoy po dino tinasak duyu, tu misok neetit dagay dot babang,’ ka. 9Nga, ka dit limo koyuwan it bujang dit eelo mongitung, ‘Amu keleelo! Tu amu kosukup ong dikoo po om dagay po. Gaam pong momoli kow sid kaday,’ ka. 10Jadi, ongoy no momoli dot tinasak it limo koyuwan it lowong diri. Nakapapanaw yoalo, nokorikot no it kusay dit sumurung. It limo koyuwan it bujang dit nokosodia mâantad, minaya dit kusay sumuwang sid walay dit pinanansawa’an, om lontopo no it longobon.

11Amu songkuro koleed diri, nokoguli no it limo koyuwan it bujang dit lowong, om loowo no it sinumurung dot, ‘Oy Tuan, oy Tuan, giangay okoy,’ ka. 12Simbar nopo it sinumurung, ‘Boroson banar Ku no sid dikoo, tad pom amu ku otutunan ikoo dino!’ ka dialo,” ka di Yesus. 25:11-12 Luk 13:25

13Jadi ompuso di Yesus it suriban Yo diri dot ka, “Jaga kow no! Tu amu duyu ela’an dot seera om pukul songkuro ot korikatan Ku kembagu,” ka di Yesus.

Suriban Pasal dit Tolu Koyuwan ot Turipon

(Luk 19:11-27)

14Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “It kowowoyo’on dit Karajaan do Surga, ugu-ko it iso ot kusay dit mayig sid pomogunan wookon. Minangan yo loowo it tongo turipon yo dot paarapan yo dit tongo tarata yo. 15Kiikiro, it keeso, tinaakan dot limo gantang ot siin pirok, it koduwo, duwo gantang ot siin pirok, om it kotolu, sagantang ot siin pirok, maya dit doo om doo dot adapat. Nopongo peeri, gayad no yalo. 16It turipon dit nataakan dot limo gantang ot siin pirok diri, turus minidadagang om noontung dot limo gantang ot siin pirok. 25:16 Limo gantang ot siin perak Harfiah: limo talenta dot pirok. It torogo dot iso ot talenta, 6,000 kaping ot siin pirok keenong gaji dot 15 toon kumaraja. Jadi limo talenta dot pirok, ino-no gaji dot 75 toon kumaraja. Komoyoon nopo dit suriban diti, titikid daton nokotorima no dot doo om doo dot tugas om sinundu sid karaja di Tuhan tu posurut dit Karajaan do Kinoringan. Nga it tugas om sinundu dit nakataak sid daton diri, waro nong agayo, waro nong okodok. Nga it paling oponting, subay-ko osotia tokow papanaw dit tugas tokow om mamakay dit sinundu dit nakataak sid daton, supaya warot tasil. 17It nataakan dot duwo gantang ot siin pirok, nga noontung-i dot duwo gantang ot siin pirok. 18Ii-nopo turipon dit nataakan dot sagantang ot siin pirok diri, minongukad yalo dot tana tu pinalasakan dit siin dit tuan yo.

19Oleed mantad diri, nokooli dîiri it tuan dit kooripanan diri, om minokiilo dîiri dot kinukuro doalo it siin yo dit pirok. 20Toronong it turipon dit nataakan dot limo gantang ot siin pirok, om pentalango no ot opod gantang ot siin pirok. Ka doo, ‘Oy Tuan, it siin dit niarap nu sid dogon diri, limo gantang, nga ki-untung oku dot limo gantang,’ ka. 21‘Awasi no beno,’ ka dit tuan. ‘Ikaw no ot turipon dot awasi om osotia. Pagka osotia koh mongurus dit okukudik, taakan ku nôono ikaw dot ogumu mantad dino. Suwang no om waya dogon tumomon!’ ka.

22Toronong it turipon dit nataakan dot duwo gantang ot siin pirok, dot ka, ‘Oy Tuan, îitiyo it siin it niarap nu sid dogon. Duwo gantang it nitaak nu dogon, ki-untung oku dot duwo gantang,’ ka. 23Ka dit tuan, ‘Baa awasi ino. Ikaw no ot turipon dot awasi om osotia. Pagka osotia koh mongurus dit okukudik, taakan ku nôono ikaw dot ogumu mantad dino. Suwang no om waya dogon tumomon!’ ka.

24Jadi, tinumoronong dîiri it turipon dit nataakan dot sagantang ot siin pirok, om pomoros no dot, ‘Oy Tuan, ela’an ku dot orongit koh. Tu mongomot koh dot okon-ko ikaw pot minananom, om mongumpug koh dot tasil dot okon-ko ikaw pot minoniyas. 25Sagay nilobong ku sid tana it sagantang ot siin pirok nu, rumosi oku dikaw. Iitiyo it siin nu,’ ka doo.

26Ka dit tuan, ‘Ikaw no ot turipon dot araat om oobul! Nela’an nu no mâantad kon, dot mongomot oku, dot okon-ko yoku ot minananom, om mongumpug oku, dot okon-ko yoku ot minoniyas kabarasan? 27Gaam po dara ong niatag nu sid bank it siin ku diri, supaya, ong kooli oku, aanu ku it siin ku dot ki-bunga,’ ka. 28Om pomoros no it tuan diri sid tongo kooripanan wookon dot, ‘Onuwo duyu ad dialo at sagantang ot siin pirok, pataako sid turipon dit ki-siin dot opod gantang. 29Tu titikid it tulun dit osotia mamakay dit nitaak do Kinoringan sid doo, taakan po dot lobi po ogumu ot ipagama, supaya alaba’an yalo. Nga it tulun dit amu osotia mamakay dit nitaak do Kinoringan sid doo, it okudik poma ot waro sid doo nga pupudon manganu. 25:29 Mat 13:12; Mrk 4:25; Luk 8:18; 19:26 30Nga ii-nopot turipon dot aso guna, pada’o sid paling otuwong. Sino no ot pogiadan om pomungoritan do nipon gama do kaasansara!’ ka dit sanganu,” ka di Yesus.25:14-30 Luk 19:11-27 25:30 Mat 8:12; 22:13; Luk 13:28

Pongukuman dot Kikiawi ot Bansa

31Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Kadung rumikot Oku kembagu, Tanak do Riniba, dot ki-kuasa om ki-tompiling, wowoyo’on Oku dit kikiawi it moleekat. Om mogom Oku sid oogomon do raja dot ki-kuasa. 25:31 Mat 16:27; 19:28 32Kikiawi ot bansa sitid pomogunan, ipopumpung Ku sid tinoguwangon Ku. Om mangan Ku nogi pisompipio ugu-ko it gama dit moomiara dot domba, tu pisompipion yo it domba om kambing. 33It minaya dit kenginan do Kinoringan, peyonon Ku ponong sid wanan Ku, nga ong it tulun dit amu minaya dit kenginan do Kinoringan, peyonon Ku ponong sid gibang Ku.

34Jadi, momoros Oku nôono sid tongo tulun dit ponong sid wanan Ku dot, ‘Oy tongo tulun dit nabarakatan dit Tama Ku, ongoy kow siti, songonuwo duyu no it Karajaan do Surga, 25:34 songonuwo duyu no it Karajaan do Surga Tafsiran 2: taakan Ku ikoo dot kuasa dot momorinta sid Karajaan do Surga. Intangay sid 1Kor 4:8; Ef 2:6; Why 1:6; 5:10; 20:6; 22:5. it nosodia mâantad di Tama Ku, baagi dikoo mantad dit kinoorugan-i ditit pomogunan. 35Tu tiya dit winitilon Oku, minangan Oku dikoo paakano, tiya dit tinuuwan Oku, minangan Oku dikoo peenumo. Tiya dit tulun magali-ali Oku, niindakod Oku dikoo sid walay duyu. 36Tiya dit penlabas Oku, tinaakan Oku dikoo dot soosokot, tiya dit sinumakit Oku, kinakap Oku dikoo, om tiya dit nojiil Oku, nandaa Oku dikoo,’ ka di Raja.

37Nga ka dit tongo tulun tabanar, ‘Oh Tuhan, seera ya keemot Ikaw dot winitilon Koh om minangan ya paakano Ikaw, keenong tinuuwan Koh, om minangan ya peenumo Ikaw? 38Om seera ya keemot Ikaw dot mad tulun magali-ali Koh om niindakod ya Ikaw sid walay ya, keenong penlabas Koh, nga minangan ya Ikaw taakay dot soosokot? 39Seera ya keemot Ikaw dot sinumakit keenong nojiil Koh, nga nandaa ya Ikaw?’ ka doalo.

40Nga simbaron Ku yoalo dot, ‘Boroson banar Ku no sid dikoo, titikid dot monulung kow dit iso mantad dit tobpinee Ku dit paling osiba, komoyoon, Yoku ot tinulungan duyu,’ kangKu.

41Om momoros Oku nogi nôono sid tongo tulun dit ogibangan Ku dot, ‘Pogidu kow siti, oy tongo tulun dit nosumpa’an do Kinoringan! Subo kow sid tapuy dit aso ot kopisakan, it nosodia mâantad do Kinoringan, dot dang Raja do Rogon om it tongo moleekat dit monukung doo! 42Tu tiya dit winitilon Oku, amu Oku minangan dikoo paakano. Tiya dit tinuuwan Oku, amu Oku minangan dikoo peenumo. 43Tiya dit tulun magali-ali Oku, amu Oku minangan dikoo pendokodo. Tiya dit penlabas Oku, amu Oku minangan dikoo taakay dot soosokot. Tiya dit sinumakit om nojiil Oku, amu Oku minangan dikoo andaa’o,’ kangKu.

44Nga sumimbar nogi yoalo dot, ‘Oh Tuhan, seera ya kokito dot winitilon Koh, tinuuwan Koh, tulun magali-ali Koh, keenong penlabas Koh, sinumakit Koh om sid jiil Koh, dot amu ya tinulungan Ikaw?’ ka.

45Simbaron Ku yoalo dot, ‘Boroson banar Ku no sid dikoo, titikid dot aa-kow monulung dit iso mantad dit tobpinee Ku dit paling osiba, komoyoon, Yoku ot amu duyu tinulungan,’ kangKu nôono.

46Jadi kikiawi doalo dilo, orotuan dot tukum dot sansara’on misingkoleed. Ii-nopot tulun tabanar, kotorima dot koposiyon tototog,” ka di Yesus. 25:46 Dan 12:2

26

Tupakat Mamatay di Yesus

(Mrk 14:1-2; Luk 22:1-2; Yoh 11:45-53)

1Kadung nopupusan di Yesus potuduk it kikiawi diri, pomoros no Yalo sid mabpamaya Doo dot, ka Dialo, 2“Nela’an duyu no kon, dot suwab dîino ot Tadlaw Tagayo dot Paskah. 26:2 Tadlaw Tagayo dot Paskah: Intangay ot panarangan sid ayat 17. Inot tiya dino, pataakon Oku, Tanak do Riniba sid musu Ku, tu mangan posolipo!” ka Doo. 26:2 Kel 12:1-27

3Mini’u’umpug dîiri it tongo timam dot ki-pangkat om it tongo pomimpin dot Yahudi sid walay di Kayafas, it timam tagayo. 4Miniupakat yoalo manabpo di Yesus dot moolosok ot gama, tu mangan doalo patayo. 5Nga, “Kadaay tokow-i peeya’o dot Tadlaw Tagayo do Paskah, supaya amu tokow urutan dat tongo tulun,” ka.

Minangan Inasakay do Minyak Wangi i Yesus sid Betania

(Mrk 14:3-9; Yoh 12:1-8)

6Namot dit sid kampung Betania i Yesus, sid walay di Simon it baya binalangon, 26:6 baya binalangon: Intangay ot panarangan sid 8:1.7waro ot tongondu dot tinumoronong sid Doo kamasa’an dit mangakan yoalo. It tongondu diri minongowit dot minyak wangi dot boorogo, dit nisuwang sid kasa dit alanji. Nôokorikot it tongondu siri, mangay no potuntugo it minyak wangi diri sid tulu di Yesus. 26:7 Luk 7:37-38 8Kadung nokito dit mabpamaya di Yesus it ugu diri, minomod-rasang yoalo, dot ka, “Nokuro tu rubaton ilot minyak wangi dilo? 9Tu ong idagang ilo, agayo ot torogo, om itaak nogi dîino dara it siin sid tongo tulun musikin!” ka doalo.

10Pagka nela’an-i di Yesus it pinibabarasan doalo diri, minomoros dîiri Yalo dot, “Nokuro tu monusa kow dinot tongondu? Dot awasi-i ot minangan yo sid Dogon. 11It tongo tulun musikin, andang-âandang nga siisiti nod dikoo, nga Yoku diti okon-ko misingkoleed dot sisitid dikoo. 26:11 Ul 15:11 12Itit minangan Oku dat tongondu tuntugay dot minyak wangi diti, monodia dot kapangalabangan Dogon. 13Boroson banar Ku no sid dikoo, siombo nopo ot pangaabaran dit Tabar Tawasi sid pootongkop do pomogunan, otuturan-i itit gama ditit tongondu diti, tu mongoondom doo,” ka di Yesus.

Minangakun i Yudas dot Pataak di Yesus sid Musu Yo

(Mrk 14:10-11; Luk 22:3-6)

14Jadi, iso mantad dit opod om duwo it mabpamaya di Yesus diri, it reetan di Yudas Iskariot, minongoy sid tongo timam dot ki-pangkat. 15Boros dialo, “Nunu obo ot itaak duyu dogon, ong itaak ku sid dikoo i Yesus?” ka. Na, tad minongitob-i it tongo timam dot ki-pangkat dot tolu noopod kaping ot siin pirok, 26:15 It tolu noopod kaping ot siin pirok dino, torogo dot iso ot turipon (intangay sid Kel 21:32), keenong gaji dot kiikiro apat nowulan kumaraja. dot nitaak sid di Yudas. 26:15 Za 11:12; Kel 21:32 16Tiya no diri ot tinimpuunon di Yudas mogiim dot poluang dot pataak di Yesus sid doalo.

Poginakanan do Paskah

(Mrk 14:12-21; Luk 22:7-14, 21-23; Yoh 13:21-30)

17Tontok dit tadlaw keeso dit Karamayan do Ruti dit Aso Paangambang, 26:17 It Tadlaw Tagayo dot Paskah om it Karamayan do Ruti dit Aso Paangambang nopo dino, duwo paraya’an dot kopisuway nga kopiiya, tu ii-nopot Tadlaw dot Paskah diri, nokeeya dit tadlaw keeso dit Karamayan do Ruti dit Asot Paangambang. Iseeso tomodon dit duwo paraya’an diri tu soosompi mongoondom dit kinolobusan dit tulun dot Israel mantad sid kinooripanan sid Mesir. Sominggu koleed yoalo mangakan dot ruti dit aso paangambang, tu minagaago yoalo mogidu mantad sid Mesir. Om it Poginakanan do Paskah dino tonsi dot tuyog do domba ot minangan rapa’o, tu pangaandaman dit amu nokoturub yoalo dit pongukuman do Kinoringan dit bansa dot Mesir. Tu ii-nopot tukuman diri, patayon kikiawi it tongo tanak dot kotua’an it miyon sid Mesir. Noopana’an mâantad do Kinoringan it bansa dot Israel dot pangagarason dot tuyog do domba dot eekid it sirang, om igigil it raa dit domba dino sid tongo lobokon om tongo miampaping dit longobon doalo, supaya aalayan yoalo dit moleekat dit mamatay dit tongo tanak dot kotua’an. Inot kaalayan dino ot reetan dot paskah sid boros dot Ibrani (intangay sid Kel 12:1-39). Ong tokow tongo Kristian, i Yesus no ot “Tuyog do Domba dot dang Paskah tokow” it “nagaras no”, supaya apasi tokow (1Kor 5:7; Yoh 1:29, 36), tu nokopiiya it kinapatayan di Yesus om it Tadlaw Tagayo dot Paskah dot Yahudi. minongoy sid di Yesus it mabpamaya Doo dot minongoduat, dot, “Siombo ot kenginan Nu dot ponodia’an ya Dikaw dot Poginakanan tokow dot Paskah?” ka.

18Simbar nopo i Yesus, “Ongoy kow sid kota dot Yerusalem, sumambat kow dot iso tulun. Pelo’on duyu yalo dot, ‘Minomoros i Guru dot, “Oruay no orikot ot masa Ku. Sid walay nu ot kenginan ya dat tongo mabpamaya Dogon moginakan dot Paskah,” ka di Guru,’ kanto duyu,” ka di Yesus.

19Om tinumboyo nobo dit mabpamaya di Yesus it nisuu Yo, om nisodia dîiri doalo it kaakanan dot Paskah siri.

20Norikot it sodoy, minangakan dîiri i Yesus om it opod om duwo it mabpamaya Doo. 21Kamasa’an doalo mamangakan, minomoros i Yesus dot, “Boroson banar Ku no sid dikoo, iso mantad dikoo ot pataak Dogon sid musu Ku,” ka.

22Minomod-lunguy it tongo mabpamaya Doo, om iso-keeso nga mongoduat di Yesus dot, “Okon-ko yoku pot komoyoon Nu, kon, oy Tuan?” ka.

23Simbar nopo i Yesus, “It tilang Ku potutu dot ruti sid mangkuk dot kuah ot pataak Dogon sid musu Ku. 26:23 Mzm 41:10 24Andang matay Oku-i, Tanak do Riniba, sam-ko it nokotulis sid Kitab. Nga asabak it tulun dit pataak Dogon sid musu Ku! Songkuro koo’untung dit tulun dino ong amu nosusu yalo!” ka di Yesus.

25Nga ka di Yudas, “Okon-ko yoku po ot komoyoon Nu, kon, oy Guru?” ka, dot yalo no ot pinadagang di Yesus sid musu Yo.

Simbar nopo i Yesus, “Noboros nu no beno!” ka.

Poginakanan di Tuhan Yesus

(Mrk 14:22-26; Luk 22:14-20; 1Kor 11:23-25)

26Kamasa’an dit mangakan i Yesus om it mabpamaya Doo, panganu i Yesus dot songinan ot ruti om ponorimakasi no Yalo sid Kinoringan, om kokokibo no Dialo it ruti diri, om potikido nogi sid mabpamaya Doo, om meed momoros dot, “Onuwo neeti om akano no, iti no ot koyuwan Ku,” ka.

27Nopongo peeri, ôonuwo no Dialo it sawan dit ki-suwang dot liing dot anggur, om ponorimakasi no sid Kinoringan, om pataako Yo nogi sid mabpamaya Doo, meed momoros dot, “Ponginum kow kikiawi. 28Iti no ot raa Ku, it ituntug baagi dit tulun togumu, supaya oompunan it duso doalo. It raa dit kapatayan Ku no ot togot dit Pijonjiyan Wagu do Kinoringan. 26:28 Kel 24:8; Yer 31:31-34 29Boroson banar Ku no dikoo, mantad ditit maakaa, amu Oku no keenum ditit liing dot anggur diti, sampay orikot it tadlaw dit ponginuman Ku kembagu sid Karajaan dit Tama Ku,” ka di Yesus.

30Jadi, nokopinlalanu nopo yoalo dot mangarayow do Kinoringan, pamanaw no yoalo kumaa sid Sokid dot Zaitun.

Pinopeelo i Yesus dot Mongolim Doo i Petrus

(Mrk 14:27-31; Luk 22:31-34; Yoh 13:36-38)

31Om pomoros no i Yesus sid mabpamaya Doo dot, “Itit sodoy diti, momogidu kow om iduan Oku dikoo. Tu nokotulis no mâantad sid Kitab dot, ‘“Patayon Ku it moomiara dot domba, sampay eeas-ias nôono it tongo baanan do domba,” ka do Kinoringan,’ ka di Kitab. 26:31 Za 13:7 32Nga kadung-ko oposiyan Oku kembagu, mogulu Oku dikoo mongoy sid negeri dot Galilea,” ka di Yesus. 26:32 Mat 28:16

33Ka di Petrus, “Mogidu poma yoalo kikiawi nga, tad-pom amu oku yoku,” ka.

34Nga ka di Yesus, “Boroson banar Ku no sid dikaw oy Petrus, amu po kopongingkukuuk ot tandaa sodoy diti, intolu koh no mongolim dot amu koh kotutun Dogon kabarasan,” ka.

35Simbar nopo i Petrus, “Korundun oku poma Dikaw matay nga, amu ku-i olimon Ikaw!” ka.

Kikiawi dit mabpamaya di Yesus nga minomoros-i dot ugu diri.

Minintaduwa i Yesus sid Getsemani

(Mrk 14:32-42; Luk 22:39-46)

36Nakatalib iri, minongoy dîiri i Yesus om it mabpamaya Doo sid kabun dit reetan dot Getsemani. Kadung nokorikot siri, pomoros no Yalo sid mabpamaya Doo dot, “Ogom kow po siti, mongoy Oku po siilo, mintaduwa Oku po,” ka. 37I Petrus, i Yakobus om i Yohanes – it tanak di Zebedeus – nangatan Yo, om minogilunguy om sinumusa dîiri babanar i Yesus. 38Ka di Yesus sid mabpamaya Doo, “Olunguy banar iti ginawo Ku, mad-ko tiipatay Oku no. Jadi, sisiti kow po, jajaga kow po, kokoruangay Oku po dikoo,” ka.

39Om pamanaw no i Yesus sid sosodu om tungub no sid tana tu mintaduwa dot, “Oh Ama, ong adapat no dara, paalayo sid Dogon itit kasansara’an diti. 26:39 ... paalayo sid Dogon itit kasansara’an diti. Harfiah: ... paalayo sid Dogon itit sawan diti. Ong sid Kitab Leed, opirereet ot sawan dit noponu di rasang do Kinoringan. Sid di Yesus ot kinoontokon dit rasang do Kinoringan supaya amu koontok sid daton. Intangay sid Yer 25:15-17; Yes 51:17; Why 14:10; 16:19; 18:6. Nga okon-ko it Dogon dot kenginan ot tonudon, ino-i-nga it Dikaw dot kenginan,” ka.

40Nopongo nopo mintaduwa, poguliay no di Yesus sid tolu koyuwan it mabpamaya Doo, nga nabantalan nogi Dialo dot momongodop yoalo. Boros di Yesus sid di Petrus, “Amu kow gaam kogoos kumoruang Dogo om jumaga dot sajaam nôopo koleed? 41Jaga konow om pintaduwa konow, supaya amu kow akala dot pensuba’an! Tu, awasi poma it kenginan duyu mamaal nga, amu kow kapapag, tu koyuwan do riniba, orukung,” ka di Yesus.

42Om guli nogi Yalo kembagu mintaduwa, ka Doo, “O Ama, kuoyon po dîino ong amu no obbuli paalayon sid Dogon iti kosusa’an diti dot subay-ko koonong sid Dogon. Polonduo nopo ot kenginan Nu,” ka. 43Om guli kembagu i Yesus sid mabpamaya Doo, nga nokoodop kembagu yoalo, tu tiodopon.

44Iduay kembagu di Yesus yoalo tu mintaduwa dot keentolu, dot iri-îiri ot binoros. 45Om guli nogi kembagu sid mabpamaya Doo om minomoros dot, “Ay! Kakal kow-i bala modop om modtungangis? Miuma neeno! Intangay duyu pogi, norikot no ot masa dot itaak Oku, Tanak do Riniba, sid tongo tulun ki-duso. 46Tungag konow, kayonow sumamung dat tulun dat pataak Dogon sid musu Ku, tu alo no yalo!” ka di Yesus.

Tinabpa’an i Yesus

(Mrk 14:43-50; Luk 22:47-53; Yoh 18:3-12)

47Namot dit mooboros po i Yesus, nokorikot no i Yudas it iso mantad dit opod om duwo it mabpamaya Doo, dot ooyud nopot koruang yo, dot ki-ongo-sapadang om ki-ongo-bobobog, tu sinuu dit tongo timam dot ki-pangkat om it tongo pomimpin dot Yahudi. 48Om waro mâantad ot pongintutunan dot niboros di Yudas sid doalo dot, “It tulun dit mangan ku singudo ot mangan duyu tabpa’ay!” ka.

49Kadung nokorikot i Yudas, turus tinumoronong yalo sid di Yesus om pomoros no dot, “Kopiwosian sid Dikaw, oy Guru,” ka, om singudo no i Yesus.

50Nga ka di Yesus, “Ay obpinee, iti ka bala ot tomodon nu siti?” ka.

Om toronong no sid di Yesus it tongo tulun dit minaya di Yudas, om tabpa’ay no doalo i Yesus. 51Om ponintak dot sapadang it iso mantad dit nakawaya di Yesus, om tîitibaso it turipon dit timam tagayo nga gisom nopungos it tolingo sampaping. 52Nga ka di Yesus, “Posorungo kembagu ino sapadang nu dino. Tu isay nopo tulun dit mangarap dot sapadang, sapadang ot kapatay doo. 53Panantaman duyu gaam ong amu Oku tumboyo’on di Tama Ku, ong mokiatod Oku dot laba’an opod om duwo ot posukan dot piipiro ribu ot moleekat? 54Nga amu Oku-i mokiatod. Tu ong mokitulung Oku, kukuro nôonot kotutuluk dit boros sid Kitab, dot andang subay-ko kaayon Oku doalo dot ugu diti?” ka di Yesus.

55Om pomoros no i Yesus sid tulun togumu dot, “Panantaman duyu gaam dot tulun taraat Oku diti, tu mîilom minongoy kow siti dot ki-ongo-sapadang om ki-ongo-bobobog kow dot manabpo Dogon! Dot yang-ko titikid tadlaw Oku nopo modtuduk sid natad dit Saasambayangon Tagayo, om amu Oku-i titinabpa’an dikoo. 26:55 Luk 19:47; 21:37 56Nga, kikiawi diti najadi, supaya otuluk it notulis dit tongo nabi sid Kitab doalo,” ka di Yesus.

Na, minomogidu dîiri kikiawi it mabpamaya di Yesus.

Sid Maakama dot Tugama i Yesus

(Mrk 14:53-65; Luk 22:54-55, 63-71; Yoh 18:13-14, 19-24)

57Na, nowit dîiri i Yesus dit minanabpo Doo sid di Kayafas, it timam tagayo. Nopupumpung siri it tongo guru do Kitab om it tongo pomimpin dot Yahudi. 58I Petrus nopo nga mususuut di Yesus sid sosodu, sampay nokorikot sid natad dit timam tagayo. Suwang yalo om ogom no sid pialalatan dit tongo maangajaga, tu mongilo dot nunu ot koompuson.

59It tongo timam dot ki-pangkat om kikiawi dit Tumpug dit Maakama dot Tugama, monotos mogiim dot sasi dot monimbaal di Yesus, taatayon poom ukumon Yalo dot patayon. 60Nga aso ot okitanan doalo dot kasala’an di Yesus, dot nokuro ong ogumu poma ot momod-rikot dot monimbaal.

Kopupupuson diri, rinumikot ot duwo koyuwan, dot ka, 61“Minomoros at tulun dilo dot, ‘Adapat Ku monguyas itit Saasambayangon Tagayo do Kinoringan diti, om tolu tadlaw no pengkokoton Ku kembagu,’ ka Dialo,” ka. 26:61 Yoh 2:19

62Ingkakat it timam tagayo om duato nee Yesus dot, “Amu Nu gaam norongow at tondos doalo sid Dikaw dilo? Nokuro tu amu Nu simbaron?” ka. 63Nga minadaada-i i Yesus. Jadi, minomoros kembagu it timam tagayo dot, “Pising-sumpa sid tinoguwangon do Kinoringan it Miyaw Misingkoleed, om pawala’o sid dagay: Ikaw no gaam it Raja Maanalamat, it Tanak do Kinoringan?” ka.

64Simbar nopo i Yesus, “Noboros nu neeno. Nga boroson Ku no sid dikoo, amu no oleed om okitanan Oku no dikoo, Tanak do Riniba, sid wanan do Kinoringan, i Gayo Kuasa. 26:64 sid wanan do Kinoringan Harfiah: mogom-ogom ponong sid wanan Om tiya dot rumikot Oku, okitanan Oku dikoo dot maasako sid kawut dot tawan!” ka. 26:64 Dan 7:13

65Mangay ruako dit timam tagayo it soosokot yo dot gama dot kooruol do ginawo yo om pomoros no dot, “Mongukuwo Yalo do Kinoringan. Nunu pot mangan tokow dot sasi, norongow duyu no it poongukuwo Yo do Kinoringan diri. 26:65 norongow duyu no it poongukuwo Yo do Kinoringan diri: Sagay rineetan di tongo pomimpin do Yahudi dot monguukuwo i Yesus do Kinoringan, tu popiinongon di Yesus dit kondiri Yo om i Kinoringan, nga amu mimoyo it tongo pomimpin do Yahudi dot Kinoringan i Yesus. 66Kukuro no ong ikoo?” ka.

Simbar nopo yoalo, “Mialuk nobo dot ukumon Yalo dot patayon,” ka. 26:65-66 Im 24:16

67Om mangay nogi doalo ping-dula’ay it wuros di Yesus om suntuko po. Om waro pot minonompiling di Yesus, om minongoduat dot, 26:67 Yes 50:6 68“Sotoko ka oy Raja Maanalamat, isay it minonompiling Dikaw diri?” ka.

Minongolim i Petrus di Yesus

(Mrk 14:66-72; Luk 22:56-62; Yoh 18:15-18, 25-27)

69Ontok nopo di Petrus masa dino, mogom-ogom sid natad dit poomiukuman diri. Jadi, rinumikot dîiri ot iso ot tongondu, turipon siri, dot minongoduat dot, “Okon-ko ikaw nga koruang-i di Yesus it tulun dot Galilea oy?” ka.

70Nga minongolim i Petrus sid tinoguwangon doalo kikiawi, dot ka dialo, “Amu ku ela’an inot komoyoon nu dino,” ka.

71Om ongoy no yalo sid lalawangon dit natad. Nga waro kembagu ot turipon dot tongondu nokokito di Petrus om minomoros sid tongo tulun siri dot, “At tulun dilo nga koruang-i di Yesus it tulun dot Nazaret,” ka.

72Nga minongolim kembagu i Petrus, sampay minising-sumpa dot, “Intatangan oku do Kinoringan ong momudut oku no: Amu ku otutunan at tulun dilo,” ka.

73Amu songkuro koleed mantad diri, tinumoronong dîiri sid di Petrus it tongo tulun dit songingkakat siri, om pomoros no dot, “Andang babanar no dot koruang koh do-Yesus, tu inot poomoros nu ot pongintutunan ya,” ka.

74Jadi sinumagayan dîiri i Petrus mising-sumpa dot, “Ukumon oku do Kinoringan ong momudut oku no! Amu ku otututûunan at tulun dilo,” ka, dot namot no dino minongingkukuuk ot tandaa.

75Jadi naandaman nogi dîiri di Petrus it boros di Yesus dot, “Amu po kopongingkukuuk ot tandaa, intolu koh no mongolim dot aa-koh kotutun Dogon kabarasan,” ka. Sinumoliwan dîiri i Petrus mantad sid natad diri om ponotos no mogiad.

27

Minangan Owito i Yesus sid di Pilatus

(Mrk 15:1; Luk 23:1-2; Yoh 18:28-32)

1Ososopung po dit susuwab, miniutig-utig no kikiawi it timam dot ki-pangkat om it tongo pomimpin dot Yahudi, dot mangan patayo i Yesus. 2Mangay doalo agatay i Yesus, om owito nogi sid di Pilatus, it gobinor dot Ruum.

Kinapatayan di Yudas

(Kis 1:18-19)

3Kadung nela’an di Yudas – it pinadagang di Yesus – dot nookuman i Yesus dot patayon, minanasal yalo. Niuli yo it tolu noopod kaping it siin pirok sid tongo timam dot ki-pangkat om it tongo pomimpin dot Yahudi. 4Ka dialo, “Ki-duso oku diti, tu pinadagang oku dot tulun dot aso sala tu mangan patayo!” ka di Yudas.

Nga ka doalo, “Amu okoy monguwas dikaw dino! Tu ino dino, dikaw dot buwag!” ka.

5Potiyaso di Yudas it siin pirok diri sid lobokon dit Saasambayangon Tagayo, om pogidu nogi om pising-ginit no.

6Puuwo dit tongo timam it siin pirok diri om pomoros no dot, “Itit siin diti, alasu, amu kawasa dot isuwang sid pati dot parsamba’an sid Saasambayangon Tagayo, tu torogo dit kapatayan dot tulun,” ka. 7Kopongo yoalo miupakat, poboliyo no doalo dot tana it siin diri sid tulun dit maamaal do runggow, 27:7 runggow: tajau yg diperbuat drpd tanah liat tu paalabangan dit tongo tulun magali-ali. 8Om iri no sabap dot sampay tidino it tana dino reetan dot, “Tana dot Raa,” ka. 27:3-8 Kis 1:18-19

9Iri diri, minonuluk dit noboros di nabi Yeremia kodori dot, “Onuwo doalo it tolu noopod kaping it siin pirok, tu iri no ot natantu dit bansa dot Israel dot torogo Dialo. 10Om it siin diri, pinonobus doalo dot tana sid tulun dit maamaal do runggow, tu ino no it nisuu dogon di Tuhan,” ka di nabi. 27:9-10 Za 11:12-13; Yer 19:1-13; 32:6-9

Sid Tinoguwangon di Pilatus i Yesus

(Mrk 15:2-5; Luk 23:3-5; Yoh 18:33-38)

11Kadung nokengkakat i Yesus sid tinoguwangon di Pilatus, duato no di Pilatus dot, “Raja Koh gaam dot tulun Yahudi?” ka.

“Noboros nu neeno,” ka di Yesus. 12Nga titikid momoros it tongo timam dot ki-pangkat om it tongo pomimpin dot Yahudi dot mangadaawa di Yesus, madaada i Yesus.

13Ka di Pilatus, “Amu nu gaam orongow at tongo tulun dilo dot okon-ko aalang-alang ot pangadaawa dikaw?” ka.

14Asot îiso simbar di Yesus, sampay eeranan i Pilatus. 27:14 Asot îiso simbar di Yesus, ... It madaada i Yesus diri, okon-ko rumosi po Yalo di tongo timam om pomimpin, ino-i-nga aso no guna do sumimbar Yalo, tu nosimbar no Dialo it duatan di Pilatus. Om kiikiro ong sumimbar poma i Yesus, amu no sumimban it koputusan di Pilatus. Om monuluk i Yesus dit nubuat di nabi Yesaya kodori, “Araat ot pangatagan sid Dialo, nga tinaanan-i Dialo; Amu minumbongut Yalo irad-ko it tuyog do domba dit owiton sid paangagarasan, keenong it domba dit burutan do wulu.” (Yes 53:7).

Rinotuan i Yesus dot Tukum dot Patayon

(Mrk 15:6-15; Luk 23:13-25; Yoh 18:39–19:16)

15It koobasan di Pilatus, titikid dot Paskah, palabus yalo dot iso ot tulun nojiil, dot it tongo tulun togumu ot momili. 16Tiya diri, warot iso ot tulun nojiil it nakalantung ot ngaran dot araat, i Yesus Barabas ot ngaran. 17Om pagka tu nopumpung no mâantad it tongo tulun togumu, mangay di Pilatus duato it tongo tulun diri dot, “Isay ot kenginan duyu dot ilabus ku, i Yesus Barabas ko, i Yesus it reetan dot Raja Maanalamat?” ka. 18Sagay minomoros i Pilatus dot ugu diri, nela’an yo mâantad dot dumangki di Yesus it tongo tulun Yahudi ot kinapanaakan sid doo di Yesus.

19Namot dit mogom-ogom i Pilatus sid oogomon dot mongukum, minongupono it sawo yo dot, “ ‘Kada muwas monginsala dinot tulun dot aso sala. Tu araat ot koo’inipi ku Dialo kosodoy om nasansara it tatod ku pasal Dialo,’ ka di sawo nu,” ka dit pinongupana’an.

20Nga nuruan dit tongo timam dot ki-pangkat om it tongo pomimpin dot Yahudi it tongo tulun togumu, dot pinokianu sid di Pilatus, dot i Barabas ot ilabus, om i Yesus ot rotuan dot tukum dot patayon. 21Na, mâangay no duato kembagu di Pilatus it tongo tulun dot, “Baa, isay no doalo duwo koyuwan ot kenginan duyu dot ilabus ku?” ka.

Simbar nopo yoalo, “I Barabas!” ka.

22Jadi ka di Pilatus, “Ong ugu dino, kuoyon ku nôono bo i Yesus it reetan di Raja Maanalamat?” ka.

Nga insan-insan-i gumara yoalo dot, “Isalip Yalo!” ka.

23Nga ka di Pilatus, “Nunu song-karaatan ot nawaal Dialo obo?” ka.

Nga ingko-pupuod nogi doalo gumara dot, “Posolipo Yalo dino!” ka.

24Pagka nopurimanan dîiri di Pilatus dot aso no ot polombusan yo, tu mi’uuruntow dîiri it tongo tulun, panganu yalo dot weeg om woogay no it palad yo sid tinoguwangon dit tongo tulun om pomoros no dot, “Aso kasala’an ku ong matay itit tulun diti. Ikoo no kondiri ot mananggung dino!” ka. 27:24 Ul 21:6-9

25Simbar nopo kiawi it tongo tulun, “Oõ, yokoy om it tongo koturunan ya ot mananggung dit kapatayan Yo!” ka.

26Om mangay no posoliwano di Pilatus i Barabas tu minonumboyo doalo. I Yesus nopo, nipalapos yo po dot ki-rugi ot lalapos, 27:26 ki-rugi ot lalapos: It koobasan dot Ruum, mamakay dot lalapos dot ki-rugi dot basi ko tulang, kadung ookuman it tulun dot loposon. It lalapos diri, kulit do dupot ot winaal om minangan nogi sakatay do rugi do basi ko tulang. Yogot ot tulun sid kayu om loposon nogi it solot. Kikiawi dit tulun dit nookuman dot mangan patayo, subay loposon po mogulu. Nga warot tulun matay daagan dot laalapos. om pataako yo nogi sid tongo soojar dot mangan posolipo.

Pinising-bakakan dit Tongo Soojar i Yesus

(Mrk 15:16-20; Yoh 19:2-3)

27Nowit dîiri dit tongo soojar di Pilatus i Yesus sid natad dit istana dit gobinor. 27:27 sid natad dit istana dit gobinor Tafsiran 2: sid iiyonon di tongo soojar Om piumpug no dot minsorili di Yesus it kikiawi it posukan dit tongo soojar. 28Oluso po dit tongo soojar it soosokot di Yesus om kurilibay nogi dot jubah tosindak, irad-ko jubah do raja. 29Om pongogolung nogi dot ponoko-mahkota dot ki-rugi, om pasantako nogi sid tulu di Yesus, om pokuyuto nogi doalo it longon dit wanan di Yesus dot mangkawayan, dot ponoko-tutungkat do raja. Om singkotud nogi yoalo dot sumamba kabarasan di Yesus, tu mamaabakak. Ka doalo, “Tabi Tuan, Raja dot Yahudi!” ka. 27:27-29 jubah tosindak, ponoko-mahkota om it ponoko-tutungkat dino, pongintutunan dot kokuasa’an dot raja. It jubah tosindak, jubah dot dang raja. Ii-nopo tutungkat, nga tungkat dot dang momorinta (Malayu: cogan alam).30Om ping-dula’ay no doalo i Yesus, om onuwo it tungkat diri, dot pinomobog dit tulu di Yesus. 31Nobobos nopo yoalo mamabakak di Yesus, oluso no doalo it jubah tosindak diri, om sulungay nogi kembagu i Yesus dit soosokot Yo mâantad. Om owito nogi doalo sumoliwan i Yesus, tu mangan posolipo.

Nisalip i Yesus

(Mrk 15:21-32; Luk 23:26-43; Yoh 19:17-27)

32Namot dit sumoliwan yoalo mantad sid kota, nakasambat yoalo dot iso tulun mantad sid kota dot Kirene, reetan di Simon. Minangan yalo pajalay dit tongo soojar dot manaan dit salip di Yesus. 33Om nokorikot dîiri yoalo sid iso kineeyonon it reetan dot Golgota, komoyoon nopo nga, “Kuango”. 34Nokorikot nopo siri, mangay no doalo taasay i Yesus dot liing dot anggur dot ginowulan dot tompodu. Nga kadung notindilan di Yesus it inumon diri, amu Yalo minonginum. 27:34 Mzm 69:22

35Mangay po dit tongo soojar posolipo i Yesus, om pitatayado nogi it soosokot Yo, dot misosotok ot gama doalo mitatayad. 27:35 Mzm 22:19 36Nopongo peeri, minomongogom no yoalo tu mangajaga di Yesus. 37It sid sawat dit tulu di Yesus, warot papan dot nisokot om ki-tulis dit kinopongukuman di Yesus dot, “Iti no i Yesus Raja dot tulun Yahudi,” ka. 38Om duwo pot tulun taraat nakanamot di Yesus pasalip, iso ot ponong sid gibang om iso ot ponong sid wanan Yo.

39It tongo tulun dit mitinalib siri, song-pipingog nopo monguukuwo di Yesus, 27:39 Mzm 22:8; 109:25 40om momoros dot, “Baa! Ikaw neeri it mokipoponguyas dit Saasambayangon Tagayo, om tolu tadlaw no pengkokoton Nu no kembagu kabarasan! Wooy ka, ong banar-ko Tanak Koh do Kinoringan, salamato inot kondiri Nu, om indoo mantad sinod salip!” ka. 27:40 Mat 26:61; Yoh 2:19

41It tongo timam dot ki-pangkat, it tongo guru do Kitab om it tongo pomimpin dot Yahudi, nga mamaabakak-i di Yesus, dot, ka doalo, 42“Ong tulun wookon, minangan Dialo salamato, nga Yino kondiri amu Yo-i adapat manalamat! Okon-ko raja dot Israel ka Yalo dilo? Ong mindoo nogi Yalo maakaa mantad ad salip dilo, mimoyo okoy Doo! 43Mangarap Yalo do Kinoringan, om Tanak do Kinoringan kabarasan at kondiri Yo. Nga ingkosupay tokow nôono Yalo beenoy. Ong babanar-ko owosian i Kinoringan Dialo, salamaton-i Yalo do Kinoringan,” ka doalo. 27:43 Mzm 22:9

44It duwo koyuwan it tulun taraat, it nakasalip sid miampaping di Yesus nga mongukuwo-i di Yesus dot ugu diri.

Kinapatayan di Yesus

(Mrk 15:33-41; Luk 23:44-49; Yoh 19:28-30)

45Jadi mantad dit tingaadlaw, tinumuwong no it pootongkop dit pomogunan siri, sampay pukul tiga dot minsosodoy. 46Wooy nopo dit pukul tiga dit minsosodoy diri, ponginggiyak no i Yesus dot opûupuod, dot ka Doo, “Eli, Eli, lama sabaktani?” ka, komoyoon nopo nga, “Oh Kinoringan Ku, oh Kinoringan Ku, nokuro tu niduan Oku Dikaw?” ka. 27:46 Mzm 22:2

47It piipiro ot tulun siri dot nokorongow diri, minomoros dot, “Monginloow Yalo di nabi Elia!” ka. 48Om iso mantad doalo, minanangkus manganu dot span om poroloko nogi sid liing dot anggur toonsom, 27:48 liing dot anggur toonsom: Ino-no ot omura ot liing dot anggur, it minonsom, tu nokotongus, om ogumu ot weeg nakagawul. Iri no ot inumon dit tongo turipon om it tongo soojar. Sid pinosolipan diri, waro dati ot liing dot linutu dit tongo soojar. om posuluwo nogi sid pompod do tumbalang, om posuwuo nogi sid di Yesus dot peenum. 27:48 Mzm 69:22 49Nga ka dit tulun wookon, “Kada po, intatangay tokow po, kakalu ong rumikot i nabi Elia dot manalamat Dialo!” ka.

50Ponginggiyak po kembagu i Yesus dot opûupuod, om pomukat nogi.

51It tabir takapal sid Saasambayangon Tagayo, it poonobon dot tulun tumoguwang do Kinoringan, nga mogkureelo po om nopiduwo kuminis mantad sid sawat sampay sid suriba. 27:51 Intangay it gambar dit tabir sid Luk 23:45.27:51 Kel 26:31-33; Ibr 10:19-20 Ginumuyu it pomogunan sampay nongo-lapak it tongo dalamas. 52Nongo-sukab it tongo lobong, om it tulun tosusi dit nongo-patay nga ogumu ot noposiyan kembagu. 53Kadung noposiyan kembagu i Yesus, pomod-soliwan no it tongo tulun tosusi diri mantad sid lobong, om suwang no sid kota tosusi dot Yerusalem, om intalang no sid tulun togumu.

54Om kopurimanay dit kotua do posukan om it tongo soojar yo dit mangajaga di Yesus, dot ginumuyu it pomogunan om it najadi diri, minomod-rosi kikiawi yoalo, om ka doalo, “Ay! Banar-i bala’ay dot Tanak Yalo do Kinoringan!” ka.

55Om it tongo tongondu dit nakawaya di Yesus mantad sid Galilea, it moonulung Doo nga siri-i songintong-intong sid sosodu. 56Tolu mantad dit tongondu dit siri diri, ino-no i Maria it tulun dot Magdala, i Maria it tidi di Yakobus om i Yusuf, 27:56 i Maria it tidi di Yakobus om i Yusuf: It tidi di Yesus dati ot komoyoon. (Intangay sid Mat 13:55; Yoh 19:25). om i tidi po di Yakobus om i Yohanes, sawo di Zebedeus. 27:55-56 Luk 8:2-3

Linobong i Yesus

(Mrk 15:42-47; Luk 23:50-56; Yoh 19:38-42)

57Sûumosodoy no it tadlaw, rinumikot ot iso tulun takaya, tulun dot Arimatea, reetan di Yusuf. Yalo dino nga mabpamaya-i di Yesus. 58Minongoy yalo sid di Pilatus do mokirila dot mongongoy dit bangkay di Yesus. Na, minonuu dîiri i Pilatus dot tulun pataak dit bangkay di Yesus sid di Yusuf. 59Rawato do-Yusuf it bangkay di Yesus diri, om rilitay nogi dot kumut linen dot wagu po. 27:59 kumut linen: Kumut banar. Guwas dot linen ot winaal. Linen nopo ugu-ko paray, om it guwas ot waalon dot banang.60Nopongo peeri, posuwango nogi sid lobong di Yusuf, dot koowokuray ot dalamas. Om pomuruwid nogi yo-Yusuf dot pampang tagayo, dot ponombol dit susuwangon dit lobong diri om iduay nogi. 27:60 Intangay it gambar sid Luk 23:53. 61Tiya dino, mogom-ogom i Maria it tulun dot Magdala om i Maria wookon, dot mootoguwang sid lobong.

Jinaga it Lobong di Yesus

62Susuwab diri, ino-no it hari Sabbat, minongoy sid di Pilatus it tongo timam dot ki-pangkat om it tongo Farisi. 63Ka doalo, “Oy Tuan, aandaman ya it kakal po miyaw it maamalid diri, ki-boros Yalo dot, ‘Sid kotolu tadlaw 27:63 sid kotolu tadlaw: Tarati, keetob it tadlaw do kinapatayan. Nga ong tokow ot mongitob, koduwa’an no. Sid ayat 27:64 ugu dino-i. oposiyan Oku kembagu,’ ka Doo. 27:63 Mat 16:21; 17:23; 20:19; Mrk 8:31; 9:31; 10:33-34; Luk 9:22; 18:31-33 64Ino nogi, ponuu dot tulun mangajaga dit lobong Yo, mising-korikot dit tadlaw kotolu, tu ong okon-ko kaayon dino, mîilom po tu takawon dit mabpamaya Doo it bangkay Yo. Om mangaabar nogi nôono yoalo sid tongo tulun dot, ‘Noposiyan no kembagu i Yesus mantad sid kapatayan’, ka dati. Tu ong ino ot ajadi, it gama monipu dot kopupusan diti, ingko-raraat mantad-ko it gûulu,” ka doalo.

65Ka di Pilatus, “Pangangat kow dot piipiro koyuwan ot soojar. Ongoy kow no om jaga’o duyu no babanar it lobong Dialo,” ka.

66Ginumayad nobo yoalo diri kumaa sid lobong, dot tongo soojar ot koruang. Minangan doalo sakatay dot siil it pampang dit pinonombol dit lobong, om pajaga’ay nogi dit tongo soojar.

28

Kinoposiyan di Yesus

(Mrk 16:1-10; Luk 24:1-12; Yoh 20:1-10)

1Kadung nakatalib it hari Sabbat, talangan puralan nogi dit minsasarap dit hari minggu, minongoy no i Maria it tulun dot Magdala om i Maria wookon momorisa dit lobong di Yesus. 2Mogkureelo poom ginumuyu it pomogunan dot laalandu ot koologod, tu warot moleekat di Tuhan dot minindoo mantad sid surga. Nôokosondot sid tana, ongoy no sid lobong, om buruwido no it pampang dit pinonombol dit lobong, om ogom nogi sid timpak dit pampang diri. 3It moleekat diri, anawaw ugu-ko gonit, om it soosokot yo laalandu ot koopurak. 4It tongo soojar dit minangajaga, song-kikikip dot rumosi om nangaaba ugu-ko minatay.

5Nga, ka dit moleekat sid tongo tongondu diri, “Kada kow-i rumosi! Ela’an ku-i dot mogiim kow di Yesus it nisalip diri. 6Aso no siti Yalo. Noposiyan no, ugu-ko it noboros Yo mâantad diri. Intangay duyu pogi itit baya pinaadadapan dit bangkay Yo. 7Ongoy kow talangkas om abaray duyu it tongo mabpamaya Doo dot, ‘Noposiyan no Yalo kembagu mantad sid kapatayan, om mogulu Yalo dikoo sid Galilea. Sori ot kasambatan duyu Doo,’ kanto duyu. Ondomo duyu neetit timuun ku diti,” ka dit moleekat.

8Lalangkasay no dit tongo tongondu mogidu mantad sid lobong, dot sunduy rumosi nga otomon-i babanar. Om pangayambab no manangkus tu mangaabar dit mabpamaya di Yesus.

9Nga mogkureelo po om nosomungan doalo i Yesus om minomoros dot, “Kopiwosian sid dikoo!” ka. Insomok yoalo sid di Yesus om gopuso no it takod om singkotud nogi sumamba di Yesus. 10Ka di Yesus, “Kada kow-i rumosi. Ongoy kow no om abaray duyu it tongo koobpineeyan Ku, poongoyo yoalo sid Galilea; sori ot kasambatan doalo Dogon,” ka.

Tabar dit Tongo Soojar it Minangajaga dit Lobong

11Namot dit sid pamana’an it tongo tongondu, piipiro mantad dit soojar it minangajaga dit lobong, minuli sid kota, tu mangaabar sid tongo timam dot ki-pangkat dit nongo-jadi diri. 12Jadi miniupakat it tongo timam dot ki-pangkat om it tongo pomimpin dot Yahudi, dot taakan doalo dot siin togumu it tongo soojar dit minangajaga dit lobong, 13om nupana’an it tongo soojar diri, dot ka, “‘Tinakaw dit mabpamaya di Yesus it bangkay di Yesus namot dit nokoodop okoy,’ kanto duyu. 14Soopoma ong orongow di Pilatus it hal diti, nga yokoy ot keelo sumimbar, supaya aso totongoh kosusa’an duyu,” ka doalo.

15Baa, nanu nobo dit tongo soojar it siin diri om woyo’o no it nisuu dit tongo timam dot ki-pangkat om it tongo pomimpin dot Yahudi. Jadi it wudut diri, kakal-i opiboboros sampay tidino sid tongo tulun Yahudi.

Minintalang i Yesus sid Mabpamaya Doo

(Mrk 16:14-18; Luk 24:36-49; Yoh 20:19-23; Kis 1:6-8)

16Na, it mabpamaya di Yesus dit opod om iso diri, minongoy sid negeri dot Galilea, sid sokid dit noboros di Yesus. 28:16 Mat 26:32; Mrk 14:28 17Kadung nokito doalo i Yesus, singkotud no yoalo sumamba, nga warot piipiro koyuwan ot miirigog po. 18Insomok i Yesus sid doalo om pomoros no dot, “Nakataak no sid Dogon kikiawi it kuasa sid surga om sitid pomogunan. 19Ino nogi, pamanaw kow no, om tongkop kow no sid kikiawi ot bansa, om jodio duyu no yoalo dot mabpamaya Dogon. Podsuo duyu yoalo sid ngaran dit Tama om it Tanak om i Tatod Tosusi. 28:19 Kis 1:8 20Tudukay duyu yoalo supaya monumboyo dit kikiawi it nisuu Ku. Ondomo duyu no, dot aso tingkod Ku maawaya dikoo sampay sid koowian diti zaman diti,” ka di Yesus.