Tabar Tawasi
dit Tinulis di
Lukas
Popela’an
Iti Kitab diti, tinulis di duktur Lukas, it koruang di Paulus milimpanaw paabar dit Tabar Tawasi (Kol 4:14; 2Tim 4:11; Flm 24). Norongow di Lukas it tongo tuturan dit tongo rasul dit nakamato kondiri dit tongo kinowowoyo’on di Tuhan Yesus, om minangan di Lukas kojio babanar. Nopongo po yalo mangkaji, tinulis no dialo itit Kitab diti om it Kinowowoyo’on dit Tongo Rasul (Kisah Para Rasul).
Tonsi babanar diti Kitab diti: tomodon di Tuhan Yesus rumikot sitid pomogunan, ino-no, “mogiim om manalamat do tulun napalid” (10:10). Agayo ot kosianan di Tuhan Yesus kumaa sid tongo tulun musikin (6:20; 7:22; 14:11-13; 21:1-4) om kumaa sid tongo tulun dot ki-duso (5:30; 7:37-50; 15:1-2) om kumaa sid tongo tongondu (7:11-17; 8:2-3; 10:38-42; 13:10-13; 21:1-4; 23:27-31) om kumaa sid tongo tanganak (8:41-42, 54-55; 9:38-42; 9:46-48; 18:15-17).
It pontingon nopo babanar sid Kitab diti, ino-no: it mintaduwa, i Tatod Tosusi, it gama dit tongo tongondu monulung di Yesus sid gama’on Yo, om gama do Kinoringan mangampun do duso.
Suwang
1. Tomodon monulis: 1:1-4
2. It kinosusuwan om it masa dit okodok po i Yohanes Moomodsu om i Yesus: 1:5–2:52
3. Sumodia i Yesus do gumama: 3:1–4:13
4. Ginama di Yesus sid negeri do Galilea: 4:14–9:50
5. Pinabpana’an di Yesus mantad sid Galilea kumaa sid Yerusalem: 9:51–19:27
6. Ginama di Yesus sid Yerusalem om sid minsorili, sampay it kinapatayan Yo: 19:28–23:56
7. Kinoposiyan kembagu di Yesus om sampay it kineensawatan Yo sid surga: 24:1-53
1It Tomodon Monulis
1Iti buuk diti, tulison ku kumaa sid dikaw, oy aman Teofilus, 1:1 It ayat 1:1-4 ot dedikasi kumaa sid di Teofilus baagi miduduwo ot Kitab diti, tu yalo no ot minamalanja di Lukas dot monulis ditit Kitab Injil diti om ii-pot Kinowowoyo’on di tongo Rasul. it orumaton babanar. Ogumu no ot tulun dot nokoponulis dot tuturan ontok-ko it nongo-gama di Yesus sid pialatan tokow. 2It tuturan diri, norongow ya mantad sid tongo tulun dit nakamato kondiri dit kikiawi it kinowowoyo’on diri, mantad dit tinumimpuun nogi. Yoalo no ot pinaabar dit tabar diri sid tongo tulun wookon. 3Pagka tu yoku nga nokopomorisa-i dit kikiawi it hal diri mantad dit timpuun-i sampay koowian, opurimanan ku dot awasi ong yoku nga monulis-i sitid buuk diti dot osusun ot gama baagi dikaw, 4supaya ela’an nu dot babanar-i it nituduk sid dikaw di gûulu.
Popeelo i Moleekat Gabriel Ontok-ko it Kosusuwan di Yohanes Moomodsu
5Na, kaa diti ot ituturan ku sid dikaw: Tiya dit Herodes Agung ot raja sid Israel, 1:5 Israel Harfiah: sid Yudea. Nga it komoyoon dot Yudea siti, okon-ko it negeri do Yudea nôopo, ino-i-nga it pootongkop dit pomogunan dot Israel. It pomogunan dot Israel nga najaja-i dot tulun Ruum tiya dit zaman di Yesus. I raja dit paling asawat tiya diri, reetan dot Kaisar, om yalo no ot mangalantik do tongo gobinor om raja sid iso om iso ot negeri. I Herodes nopo gobinor sid negeri dot Yudea, Galilea, Idumea, Iturea, Perea, Samaria om Trakonitis mantad dit 40 S.M. (Sebelum Masihi) sampay 4 S.M. Mantad 20 S.M., tinaakan yalo di Kaisar do pangkat dot “raja”. warot iso timam it reetan di Zakharia. Yalo dino, nokosuwang sid tumpug dot timam dit koturunan di Abia. 1:5 Sid tumpug dot timam dit koturunan di Abia: Mantad dit zaman di raja Daud po, 24 ot tumpug dot timam dit kumaraja sid Saasambayangon Tagayo tu mintaduwa, pasamba sid Kinoringan dot tongo gagarason, momimpin tiya dot sumambayang om mangatag dit Saasambayangon Tagayo. Titikid tumpug miowowoli kumaraja dot sominggu no sid saralom 6 wulan. I Abia nopo kodori, kotua dot iso ot tumpug dot timam (1Taw 24:10). Om ii-nopo sawo yo nga i Elisabet oh ngaran, koturunan di Harun, it timam tagayo keeso dit tulun Yahudi. 6Miduduwo doalo nga tulun tabanar sid tinoguwangon do Kinoringan, tu winaya kikiawi it nisuu di Tuhan Kinoringan dot asot naalayan. 7Nga aso tanak doalo tu baday i Elisabet, om lumeeng no yoalo miduduwo.
8Insan tadlaw, norikot it tidaran dit tumpug di Zakharia dot mangalayan do Kinoringan sid Saasambayangon Tagayo sid Yerusalem. 9Na, it koobasan dit tongo timam, miundi yoalo dot mongilo ong isay ot sumuwang sid Saasambayangon Tagayo di Tuhan dot monutud dot kamayan, 1:9 It kamayan diti, sam-ko it tututudan dit tongo tulun Kina sid topikung, nga ong siti, pakayon dot tulun do Yahudi sumamba do Kinoringan. It lisun di kamayan diri, aangod, om lambang dit tongo doa dit isamba sid Kinoringan (intangay sid Mzm 141:2). nga i Zakharia ot noontok. 1:9 Pagka 18,000 ot kogumuo dot timam, subay-ko miundi ot gama manantu dot isay om isay ot ontok dot iso om iso ot tugas, tu amu eekid dot karaja. Titikid dit timam diri, insan no koponutud dot kamayan sid saralom dit koposiyon yo. Jadi i Zakharia diri, kalu ong iri no ot tadlaw diri ot tadlaw dit paling agayo baagi doo. Jadi sinumuwang dîiri yalo sid Saasambayangon Tagayo tu monutud do kamayan. 10Kamasa’an dialo monutud do kamayan sid suwang, ogumu ot tongo tulun sumambayang sid soliwan. 11Om mogkureelo-poom waro ot moleekat do Tuhan Kinoringan minintalang sid somok di Zakharia, dot pengkakat ponong sid wanan dit mija dit poonutudan do kamayan. 12Kadung nokitanan di Zakharia it moleekat diri, nokotigog babanar yalo om rinumosi dîiri yalo. 13Nga ka dit moleekat, “Kada rumosi, oy Zakharia, tu tumboyo’on koh-i do Kinoringan dit pinokianu nu diri. 1:13 tu tumboyo’on koh-i do Kinoringan dit pinokianu nu diri. Amu tokow ela’an nunu ot tonsi dit doa di Zakharia. It koobasan dit timam dit kamasa’an monutud do kamayan, mintaduwa baagi dit umat Israel, okon-ko baagi dit kondiri yo. Kalu dati ong pinokianu di Zakharia dot porikoton do Kinoringan it Raja Maanalamat sid bansa dot Israel (Dan 9:20). Keenong kinomoy nopo dati dit moleekat, ino-no it tongo doa di Zakharia di gûulu dit minokianu dati yoalo do tanak. Nga sabanar no, it tanak do Zakharia diri, i Yohanes Moomodsu, najadi do barakat baagi do Zakharia om baagi dit umat Israel, tu i Yohanes Moomodsu no ot minamampang do ralan baagi di Yesus. Tu, maganak-i it sawo nu, i Elisabet, dot kusay ot tanak, om mangan nu yalo pungaranay dot i Yohanes. 14Potomon banar yalo di ginawo duyu, om ogumu po ot tulun dot tumomon. 15Tu agayo oh ngaran dialo sid tinoguwangon do Tuhan Kinoringan. Amu yalo kawasa monginum do liing dot anggur keenong totongoh nopo it kaawuk. Tu, nosuwangan mâantad yalo dit Tatod Tosusi 1:15 It pongoreetan di Tatod Tosusi diti ong Malayu, i Roh Kudus ko Roh Allah. Iseeso it komoyoon di Tatod Tosusi, Tatod do Kinoringan (4:18), Tatod di Tuhan (Kis 5:9), om Tatod di Yesus (Kis 16:7). tiya dit sid tiyan po di tidi yo.1:15 Bil 6:3 16Om potumbongonon dialo it tongo tulun dot Israel 1:16 Miinong-i it komoyoon dot tulun dot Israel om tulun dot Yahudi. It ngaran dot Yahudi, ngaran dit bansa doalo. Israel dino, ngaran dit nagara doalo. Nga tiya diri aso no nagara doalo tâantu tu najaja’an yoalo dit karajaan do Ruum. do pawaya kembagu di Tuhan Kinoringan doalo. 17Om mogugulu yalo dit korikatan di Tuhan. Taakan yalo do ginawo om sinundu dot miyeeyo dit ginawo om sinundu dit waro sid di Nabi Elia kodori. Mongusay yalo di ginawo dit tama kumaa sid tanak, om mangangat po yalo dit tongo tulun dit amu mokinongow do Kinoringan, supaya kotumbongon sid pongitungan tawasi. Tu irad keeri ot gama yo posodia do tulun dot monorima di Tuhan,” ka dit moleekat. 1:17 Mal 4:5-6 1:17 Komoyoon nopo dit moleekat diri, i Yohanes ot monuman dit boros do nabi sid Mal 4:5-6.
18Minongoduat dîiri i Zakharia di moleekat dot, “Nunu kelêelo ku dot ajadi inot komoyoon nu dino? Tu, moleeng oku no om it sawo ku nga moleeng no,” ka.
19Simbar nopo it moleekat, “Hay! Aa-koh gaam mimoyo dogon? Dot yoku diti, moleekat Gabriel, it mootoning do Kinoringan! Sinuu oku Dialo mongoy siti dot popeelo dikaw dit kikiawi it tabar tawasi diti,” ka. 1:19 Dan 8:16; 9:21 20“Nunu nopo it binoros ku diri nga kalandu-i sid masa dit natantu. Nga pagka tu aa-koh mimoyo dat boros ku, bobow koh dîino dino, mising-korikot dit tadlaw dit kotumanan dit boros ku,” ka dit moleekat.
21Namot diri, songindad-indad it tongo tulun togumu dot sumoliwan i Zakharia, om eeranan yoalo dot oleed babanar yalo sid suwang. 22Om kosoliwan i Zakharia nga amu dîiri koboros. Na, nela’an no doalo dot waro minintalang sid dialo kamasa’an dit sid suwang yalo, tu siknol oh gama dialo monuturan. 23Aji, kadung nopongo no i masa dot mangalayan i Zakharia sid Saasambayangon Tagayo, minuli no dîiri sid walay yo.
24Amu songkuro koleed mantad diri, minonontiyan dîiri i Elisabet, it sawo yo. Om minuwung dîiri i Elisabet dot limo nowulan. 25Ka dialo, “Kopupupuson, sinianan oku-i di Tuhan Kinoringan, om aa-ku no omomoluan sid tinoguwangon do tulun,” ka.
Popeelo i Moleekat Gabriel Ontok-ko it Kosusuwan di Yesus
26Kadung norikot it wulan koonom dot monontiyan i Elisabet, sinuu no do Kinoringan i moleekat Gabriel mongoy sid iso ot kota sid negeri do Galilea, ino-no sid kota dot Nazaret 27dot sumambat dit iso tongondu do bujang, i Maria ot ngaran. Yalo dino, neegitan dit iso ot kusay dit koturunan di raja Daud, it reetan di Yusuf. 1:27 Mat 1:1828Jadi, rinumikot dîiri i Gabriel sid di Maria, om pomoros no dot, “Tomon no oy Maria, tu nabarakatan koh do Tuhan Kinoringan, tu maawaya Yalo dikaw,” ka.
29Nokotigog babanar i Maria dit nokorongow dit boros dit moleekat, sampay nokoduat sid saralom di ginawo yo dot, “Nunu ot komoyoon dit boros dit moleekat diri,” ka. 30Nga pôomoros no kembagu it moleekat dot, “Kada rumosi oy Maria, tu nokoonong i ginawo do Kinoringan sid dikaw, sampay taakan koh do kowosian. 31Monontiyan koh nôono dino om monusu koh dot kusay ot tanak nu. Om inot tanak dino, subay pungaranan nu di Yesus. 1:31 Mat 1:2132Agayo ot ngaran Dialo om reetan Yalo dot Tanak do Kinoringan dit Lundu Tasawat. Paraja’on Yalo di Tuhan Kinoringan, ugu-ko it taki-lombus Yo, i raja Daud. 33Om Yalo no ot momorinta dit bansa dot Israel misingkoleed, tu tad-pom aso kopupusan dit pomorinta’an Yo,” ka di Gabriel. 1:32-33 2Sam 7:12, 13, 16; Yes 9:6
34“Kumukuro oku monontiyan obo?” ka di Maria, “dot amu oku po notutudu do kusay,” ka. 35Simbar nopo it moleekat, “Rumikot i Tatod Tosusi sid dikaw, ino-no kuluputan koh do kuasa do Kinoringan dit Lundu Tasawat,1:35 kuluputan koh: Ong sid Kitab Leed, it kawut dit mimbulay diri, siri it hadirat do Kinoringan (intangay sid Kel 9:9, 16; 24:15-18; 33:9-10; 40:34-38; Im 16:2).om monontiyan koh nôono. Jadi, iri no sabap dot it Tanak dit susuwon nu diri, osusi, om reetan dot Tanak do Kinoringan. 36Intangay pogi it kominan nu i Elisabet nga monontiyan no dîiri, dot yang-ko moleeng no yalo. Nga maakaa, sumuwang no dot onom nowulan ot tumur dot tiyan yo, dot reetan dot tulun dot baday kabarasan yalo. 37Tu ong Kinoringan, asot amu adapat,” ka. 1:37 Kej 18:1438“Oõ,” ka di Maria, “yoku diti turipon di Tuhan Kinoringan: Bang ugu dino ot kenginan do Kinoringan, polonduo nopo ino boros nu dino,” ka. Om iduay no dit moleekat i Maria.
Minagandaa i Maria di Elisabet
39Na, iri-îiri tiya diri, minagaago no i Maria dot mongodoropi om minamanaw dîino magandaa di Elisabet sid iso ot kampung sid sokid sid negeri do Yudea. 40Kadung nokorikot yalo sid walay di Zakharia, suwang no yalo om sambat no di Elisabet. 41Kadung-ko norongow di Elisabet it salam di Maria, ginumura no it tanak sid tiyan yo. Om turus nosuwangan i Elisabet di Tatod Tosusi, 42om pomoros no dot opûupuod, dot ka, “Ikaw no ot tongondu dot nabarakatan mantad-ko it kikiawi it tongondu, om inot Tanak not susuwon nu dino nga ki-barakat-i. 43Ay! Nokorikot koh nogi siti dot aa-ku aaluk dot sambaton nu, tu ikaw nopo nga tidi di Tuhan ku. 44Tu asal norongow ku i bongut nu, ginumura no it tanak sitid tiyan ku dot landu kootomon. 45Nabarakatan koh no tu minimoyo koh dot otuman it boros di Tuhan Kinoringan sid dikaw,” ka di Elisabet.
Rarayow di Maria
46Om pomoros dîiri i Maria dot ka,
“Aawi-awi ot ginawo ku mangarayow di Tuhan,
47i Kinoringan it Maanalamat dogon ot potomon di ginawo ku.
48Tu nondom-i Dialo it turipon Yo dot osiba.
Tu indanon gima,
mantad tidino,
kikiawi dit momod-solusuk nga momoros dot,
tulun oku dot nabarakatan. 1:48 1Sam 1:11
49Agayo ot kowosian dot winaal do Kinoringan sid dogon.
Aso katalib dot koosundu di Gayo Kuasa,
om osusi it ngaran Yo.
50Osianan i Kinoringan dit tongo tulun dit rumonok Doo
sampay misosolusuk.
51Pembulay Yalo dit kuasa tagayo Yo,
sampay iason Dialo it tongo tulun dit ongo-sasawat oh ginawo,
it lumawan Doo.
52Paratu Yalo do tongo raja mantad sid pomorinta’an doalo
om pensawat dit tulun dit osiba ot pangkat. 1:52 Ayb 5:11; 12:19
53It tongo tulun dit witilon,
mangan Dialo paakano
dot tongo-wawasi oh kaakanan,
nga ong it tongo tulun dit ongo-kakaya,
sunsubon Dialo muli
dot asot nitaak.
54Piara’on Yo it tongo tulun dot Israel, it turipon Yo,
tu amu Yo olingan it kosianan Yo 55misingkoleed,
mionong dit nijanji Yo sid taki-lombus tokow, i Abraham
om it tongo koturunan yo,”
ka di Maria. 1:55 Kej 17:7
56Tolu nowulan i Maria dot miniyon sid di Elisabet sampay nosusu i Elisabet om minuli nogi i Maria sid walay yo.
Kinosusuwan di Yohanes Moomodsu
57Jadi, kadung-ko norikot no it tadlaw dit ponusuwan di Elisabet, nosusu no dîiri yalo dot kusay ot tanak. 58Korongow nopo dit tongo tambaloy om it tongo koworisan yo dot songkuro kaawasi di Tuhan Kinoringan sid dialo tu nosianan-i dialo, na, minaya dîiri yoalo tumomon.
59Jadi, norikot po dot sominggu ot tumur di tanak, 1:59 sominggu ot tumur Harfiah: walu tadlaw ot tumur ong sid gama doalo mongitob, tu kosuwang it tadlaw dit kinosusuwan. minomod-rikot no it tongo koworisan om it tongo tambaloy tu mangaramay dit ponunatan dit tanak. Om pungaranay po dara doalo it tanak dot i Zakharia, tu maya dit ngaran dit tama yo, maya dit tadat doalo. 1:59 Im 12:360Nga, “Okon-i-ko i Zakharia po ot ngaran, i Yohanes nôono,” ka di tidi. 61Nga ka dit tongo tulun, “Nokuro tu ino ot pomungaran nu dot tad-pom amu kabawit inot ngaran dino sid koworisan duyu?” ka. 62Jadi, duato no doalo i Zakharia ong isay ot ngaran di tanak yo, dot siknol ot gama mongoduat. 63Na, pokianu i Zakharia dot ponulisan, om tuliso no dialo ot ugu diti, “I Yohanes ot ngaran yo,” ka. Nga neeranan kikiawi it siri. 64Notulis nopo dialo dot isay ot pomungaran dit tanak yo, noolit kaam komûuro it dila dialo om koboros dîiri, om turus pangarayow yalo do Kinoringan. 65Nunu po dîiri nga, minomod-rosi kikiawi it tongo tambaloy doalo. Om nokopiroromut dîiri it tabar diri sampay kikiawi it tongo tulun ponong sirid sokid do Yudea nga mitututuran dit hal diri. 66Om kikiawi dot tulun dit nongo-korongow dit hal diri nga minongitung om song-boboros sid ginawo dot, “Nunu dîino ma ot kojodion not tanak dino sompôori?” ka. Tu, andang-ko wowoyo’on Yalo dit kuasa di Tuhan Kinoringan.
Rarayow di Zakharia
67Soromo’on nopo di Zakharia, it tama di Yohanes diri nga nosuwangan yalo dit Tatod Tosusi dot polombus do nubuat. Om minomoros dîiri yalo dot ka,
68“Royo’o tokonow i Kinoringan,
i Tuhan dit tulun Israel,
tu mongolukat Yalo dit tulun Yo,
69ino-no, pembulay Yalo dot iso ot Maanalamat dot ki-kuasa
mantad sid koturunan di raja Daud, it turipon Yo.
70Iri nga, ugu-ko it nipoboros Dialo dit tongo nabi tosusi Yo di mûula,
71dot manalamat Yalo daton
mantad sid tongo musu tokow
om mantad sid tongo tulun dit asana daton.
72Om osotia Yalo sid taki-lombus daton,
om amu olingan it janji tosusi Yo sid doalo,
it oogot babanar,
73tu minangajanji i Kinoringan meed dot minising-sumpa
sid di Abraham, it taki-lombus tokow
74dot manalamat daton
mantad sid tongo musu tokow,
supaya kadapat tokow mangalayan
Dialo dot aa rumosi,
75osusi om abanar sid tinoguwangon Dialo
mising-kapatay.
76Om ikaw, oy Oto,
reetan koh dot nabi do Kinoringan dit Lundu Tasawat,
tu mogulu koh di Tuhan
dot posodia dit tulun
dot monorima Dialo. 1:76 Mal 3:1
77Ino-no, paarati koh doalo
dot, ong oompunan yoalo
mantad sid tongo duso doalo,
asalamat yoalo.
78Pagka oobung-sianan i Kinoringan,
suuon Yo nôono i Raja Maanalamat
dot rumikot mantad sid sawat.
Yalo dino, ugu-ko it tadlaw dit sumilaw minsasarap,
79it manganawaw dit tongo tulun
dit kakal po sid kotuwangan
tu notongkuban do kapatayan.
Potolunung Yalo daton
dit ralan do koosayan,”
ka di Zakharia. 1:79 Yes 9:1
80Daapun nopo dit tanak di Zakharia diri, sinumurut gumayo om makin osomok ot tubungan sid Kinoringan. Om kadung-ko agayo no yalo, miniyon no yalo sid balantara sid negeri dot Yudea, sampay norikot it tadlaw dot minintalang yalo sid tongo tulun do Israel sabagay nabi.
2Kinosusuwan di Yesus
(Mat 1:18-25)
1Nakatalib it kinosusuwan di Yohanes Moomodsu, minomorinta no i Kaisar Agustus, it raja dit karajaan do Ruum2:1 Iti nopo Ruum diti, duwo oh komoyoon. Keeso, ngaran do bandaraya, it ibu-kuta do nagara, sam-ko Kuala Lumpur ong sitid Malaysia. Koduwo, ngaran do karajaan it momorinta keenong menjajah di kikiawi it pomogunan dit noreet sitid buuk diti. Komoyoon, asawat i raja do Ruum diri mantad-ko it kikiawi it tongo raja wookon. dot sinsoson kikiawi it tulun dit noporinta do Ruum. 2Iri diri, sinsos keensan, om najadi namot dit i Kirenius ot gobinor sid negeri do Siria. 3Aji, minomonguli no kikiawi it tongo tulun sid pomogunan dit komoleengan doalo tu itobon siri.
4Na, i Yusuf nga minamanaw no mantad sid kota do Nazaret sid negeri do Galilea kumaa sid kota do Betlehem sid negeri do Yudea, sid kinosusuwon di Raja Daud. Tu i Yusuf nopo dino nga koturunan di Raja Daud, 5om subay sori ot pokiitaban. Aji, pitanud no di neegitan yo, i Maria, it potobuyung no monontiyan.
6Kamasa’an doalo sid Betlehem, norikot no dîiri it ponusuwan di Maria. 7Na, nosusu dîiri i Maria dit Tanak yo gulu, dot kusay it Tanak. Kadung nosusu, ambamay yo no do kumut om porurumako yo nogi sid poonumadan do sapi it ki-suwang do rami. Sid pineeyanan do pangayam ot niyonon doalo, tu waro mâantad ot tulun nokeeyon sid lamin dot dang tatamu sid walay dit niyonon doalo.
It Tongo Moomiara do Domba
8It sodoy diri, amu osodu mantad siri, warot tongo moomiara do domba dot osusuwaban nopo mananggom dit baanan do domba 2:8 It ngaran koduwo do domba, kambing biri-biri. yo sid paakatapan. 9Mogkureelo-poom minintalang sid somok doalo it iso ot moleekat do Tuhan Kinoringan, om nababang yoalo dit tompiling 2:9 Komoyoon nopo dot tompiling, kemuliaan do Kinoringan it mimbulay irad-ko cahaya. di Tuhan Kinoringan. Nunu pong yoalo diri nga minomod-rosi babanar. 10Nga ka dit moleekat, “Kada kow rumosi! Tu rumikot oku diti dot paabar sid dikoo dot tabar tawasi, it kotomon babanar dit kikiawi ot tulun. 11Tu, iti no sodoy diti ot kinosusuwan dit Maanalamat dikoo, ino-no i Kristus, i Tuhan. Om sid kota di raja Daud ot kinosusuwon Yo. 12Ino no ot pongintutunan, okito duyu it ragang dino dot minangan ambamay do kumut, om muurumak sid suwang do poonumadan do sapi,” ka.
13Milo poom poririkot po kembagu do moleekat mantad sid surga dot mad-ko posukan do tantara ot koogumu, dot mangarayow do Kinoringan. Ka dit tongo moleekat,
14“Enrayow no i Kinoringan sid surga dit paling asawat!
Om it sitid pomogunan nga
oosay-i it tongo tulun dit mionong dit kenginan Yo,” ka.
15Nopongo nopo it tongo moleekat mangarayow do Kinoringan, mininsawat no sid surga. Kadung-ko nokeensawat no it tongo moleekat sid surga, miniboboros no it tongo moomiara do domba dot, “Kayow, mongoy tokopow silod Betlehem, intangay tokow po dot nunu ot kinomoy di Tuhan Kinoringan sid daton,” ka.
16Om lalangkasay no doalo mamanaw, om nasambat no dîiri doalo i Maria om i Yusuf, om it Tanak nga siri-i dot muurumak sid poonumadan do sapi. 17Kadung-ko nokito doalo it Tanak, nituturan no it boros dit moleekat ontok-ko it Tanak diri. 18Om isay nopo it nokorongow dit boros dit tongo moomiara do domba diri nga neraranan. 19Nga, kikiawi diri, nitoo di Maria sid ginawo yo om itutungon yo. 20Na, minomod-guli dîiri it tongo moomiara do domba diri sid paakatapan yo dot domba. Om mangarayow yoalo om pakawasi po do Kinoringan dit kikiawi it norongow om namato doalo, om iri nga kopionong babanar dit binoros dit moleekat.
Pinungaranan i Yesus
21Kadung nosukup dot sominggu ot tumur di ragang, minangan no sunatay. 2:21 sominggu ot tumur Harfiah: walu tadlaw tu ong sid gama doalo mongitob, kosuwang it tadlaw dit kinosusuwan. Om pungaranay no dot i Yesus, tu maya dit nisuu mâantad di moleekat tiya dit amu po monontiyan i Maria. 2:21 Im 12:3; Luk 1:31
22Om minaya i Maria dit Tukum di Musa dot 40 tadlaw koleedo dot mongitob, om kasampay nogi. Nakasampay po, miniwaya no i Yusuf om i Maria mongoy sid Yerusalem, om it Tanak nga nowit-i tu itaak sid Tuhan Kinoringan sid Saasambayangon Tagayo.23Tu nokotulis sid Tukum di Tuhan Kinoringan dot kaa dino, “Kikiawi ot tanak gulu dot kusay, subay-ko ipasanganu di Tuhan Kinoringan,” ka. 2:23 Kel 13:2, 12, 1524Om pinasamba po yoalo sid Tuhan Kinoringan baagi dit ponusian di Maria dot maya dit Tukum do Tuhan Kinoringan dot “sapasang ot singkukur keenong sapasang ot burung asang it omulok po,” ka di Tukum. 2:24 Im 12:8
25Tiya dino, warot iso tulun sid Yerusalem reetan di Simeon. Yalo dino, tulun tabanar, ataat babanar sid Kinoringan om nosuwangan do Tatod Tosusi, 2:25 noponuan do kuasa do Tatod Tosusi Harfiah: nasaka’an do Tatod Tosusi om mindad-indad dot orikot ot pongoluayan di Raja Maanalamat dit nagara dot Israel. 2:25 ... mindad-indad dot orikot ot pongoluayan di Raja Maanalamat dit nagara dot Israel. Harfiah: ... mindad-indad dot orikot it pangatatangan do Kinoringan dit bansa dot Israel.26Om nokeelo mâantad di Tatod Tosusi dot amu po matay yalo ong amu po kokito di Raja Maanalamat dit sinuu di Tuhan Kinoringan. 27Minongoy i Simeon sid natad di Saasambayangon Tagayo tu naangatan di Tatod Tosusi. Tiya dino, rinumikot siri i Yusuf om i Maria dot mongowit di Yesus it Tanak yo, tu monuman dit tadat dit Tukum di Musa. 28Onunuwo no di Simeon it Tanak om kandayo yo nogi, om pangarayow nogi do Kinoringan, dot ka,
29“Beenoy, oh Tuhan Kinoringan,
notuman Nu no i janji Nu sid turipon Nu diti.
Matay oku poma dîino nga awasi no.
30Tu namato ku no kondiri
it Maanalamat dit sinuu Nu,
31it manalamat dot kikiawi ot bansa,
ugu-ko it nokosodia Nu mâantad.
32Yalo dino, ugu-ko babang
it manganawaw dit ralan rumikot sid Kinoringan
baagi kikiawi it bansa wookon,
om mongowit dot rayow
sid bansa dot Israel, it umat Nu,” ka. 2:32 Yes 42:6; 49:6; 52:10
33Neeranan it moleeng dit Tanak dot nokorongow dit boros di Simeon ontok-ko it Tanak doalo. 34Binarakatan dîiri di Simeon yoalo om pomoros nogi sid di Maria dot, “Intangay, iti Tanak diti, noonduyan mâantad do Kinoringan dot mongobinasa om manalamat dot ogumu ot tulun sid Israel. Om Yalo no ot wakil do Kinoringan dot lawanon do tulun. 35Tu pembulay Yalo dit nongo-kolosok sid suwang dit ginawo dit tongo tulun. Om it ginawo nu kondiri nga ugu-ko it otobok do karis ot gama kooruol sompôori,” ka di Simeon.
36Waro po iso ot nabi do tongondu dot lumeeng no babanar sirid Saasambayangon Tagayo. Ngaran yo nopo nga i Hana, tanak di Fanuel, koturunan mantad sid suku dot Asyer. Turu notoon no ot kinasawa’an doo, om minatay no it sawo yo. 37Om aso dîino ot minanansawo doo sampay dit maakaa diri, om walu noopod om apat toon no dîiri ot tumur yo. Yino dino, mad aso tingkod mongoy sid Saasambayangon Tagayo: Aa okiro dot sodoy ko tadlaw dot sumamba dot momuasa 2:37 Ong Yahudi keenong Kristian ot momuasa, amu mangakan totongoh, nga monginum-i do weeg bâanar. Sodoy-adlaw dot ugu diri, sampay opupusan it puasa. om mintaduwa sid Kinoringan ot gama’on yo. 38Mimamantok babanar tiya diri, nokorikot yalo sid do-Yusuf. Om ponorimakasi no i Hana sid Kinoringan tu nokorikot no it Raja Maanalamat. Om pinaabar po i Hana ontok-ko it Tanak diri sid disay nopo sid Yerusalem dit mindad-indad dit tadlaw do Kinoringan monolod kembagu dit pomogunan dot Israel mantad sid kokuasa’an dit tongo musu doalo. 2:38 Harfiah: ... mindad-indad dit pembebasan dit Yerusalem. It kota Yerusalem, lambang dit bansa dot Israel (Yes 40:1-2; 52:9). It tongo tulun Israel, minongindad dit tadlaw do Kinoringan monolod kembagu dit pomogunan doalo mantad sid kokuasa’an do Ruum (Luk 1:68; 2:25), om sompôori solodon-i kembagu do Kinoringan it pomogunan doalo mantad sid tongo musu doalo. Nga it tomodon babanar no di Tuhan Yesus tiya diri, pobebas doalo mantad sid duso. 39Katalib po dit kinapangayan di Yusuf om i Maria maya dit kikiawi it oturan sid Tukum di Tuhan Kinoringan, minuli no yoalo sid kota dot Nazaret sid negeri dot Galilea. 2:39 Mat 2:2340Daapun nopo dit Tanak dino, muusurut om abasag po. Opintar po babanar Yalo om nabarakatan do Kinoringan.
Sid Saasambayangon Tagayo i Yesus
41Monikid toon mongoy it moleeng di Yesus sid kota dot Yerusalem tu maya rumamay dit Tadlaw Tagayo do Paskah.2:41 Kel 12:1-27; Ul 16:1-842Tiya dit opod om duwo toon i tumur di Yesus, nokoongoy yoalo siri irad-ko it koobasan no doalo. 43Nopongo it Paskah diri, minuli no it moleeng Yo, nga ong i Yesus, it Tanak diri, minogol po sid Yerusalem dot amu nela’an dit moleeng Yo. 44Panantaman doalo ong minaya Yalo dit rumbungan doalo. Nasadayan yoalo maapanaw om niim nogi doalo i Yesus sid tongo koworisan om tongo kinoruangan doalo, 45nga amu nasambat doalo. Jadi, ginumuli dîiri yoalo kembagu sid Yerusalem dot mogiim di Yesus. 46Tolu tadlaw yoalo dot mogîim no om nasambat nogi doalo i Yesus sid natad dit Saasambayangon Tagayo, dot mogom-ogom Yalo mokinongow dit tudukan dit tongo guru do Kitab om sambil mongoduat. 47Kikiawi it tongo tulun dit nokorongow dit tongo simbar tawasi di Yesus nga neraranan dit kopintaro di Yesus. 48It moleeng Yo nga eeranan-i dit kokito Dialo. Boros di tidi Yo, “Oto, nokuro obo tu irad diti ot gama Nu sid dagay? Ginumagaw okoy di ama Nu mogiim Dikaw!” ka. 49Simbar nopo i Yesus, “Nokuro obo oy iyay oy ama, tu mising-papaya kow mogiim Dogon? Amu duyu gaam nela’an dot andang-ko sisiti Oku nôono sid walay di Tama Ku diti?” ka. 50Nga amu noorotiyan doalo it simbar di Yesus.
51Na, minaya dîiri i Yesus dit moleeng Yo muli sid Nazaret dot olimodok. Kikiawi diri, nitoo di tidi Yo sid ginawo. 52Na, makin maagayo i Yesus, makin sumurut it kopintaran Yo, om makin kenginan do Kinoringan om tulun. 2:52 1Sam 2:26; Ams 3:4
3Tudukan di Yohanes Moomodsu
(Mat 3:1-12; Mrk 1:1-8; Yoh 1:19-28)
1-2Tiya dit toon koopod om limo di Kaisar Tiberius momorinta dit karajaan do Ruum, linoow do Kinoringan i Yohanes tanak di Zakharia dot jumadi do nabi. Om tontok dino, i Pontius Pilatus ot gobinor sid negeri dot Yudea, om i Herodes Antipas 3:1-2 Herodes Antipas: I Filipus om i Herodes Antipas diti, tanak di raja Herodes Agung. Kadung-ko napatay i raja Herodes Agung tiya dit tanganak po i Yesus (Mat 2:19), piniapat dîiri it kawasan dit noporinta yo, om nitaak dîiri sid apat it tanak yo dot ipoporinta. ot raja sid negeri dot Galilea, om i Filipus i tobpinee yo ot raja sid negeri dot Iturea om Trokonitis, om i Lisanias ot raja sid negeri dot Abilene. Timam Tagayo nopo dot tulun Yahudi tiya dino nga i Hanas om i Kayafas.
Tiya dit linoow do Kinoringan i Yohanes, miyon-iyon yalo sid balantara.
3Na, minamanaw dîiri yalo sid miampaping dit bawang do Yordan tu paabar dit nisuu do Kinoringan. Boros dialo, “Toobat konow mantad sid duso duyu, 3:3 Toobat konow: Komoyoon dot toobat, posimban di ginawo sampay tumingkod mangagama do karaatan, om maya nôono dit kenginan do Kinoringan. om pokipodsu konow supaya ompunan kow do Kinoringan,” ka. 4It nagama di Yohanes diri, mionong dit nokotulis sid Kitab di Nabi Yesaya, dot ka,
“Waro bongut dot tulun maagawa sid balantara, dot ka,
‘Rontisay duyu no it ralan di Tuhan,
pampangay duyu no it waya’an Yo.
5Timbunay duyu no kikiawi it okuruong,
om rantayo duyu no it tongo sokid om it tongo nuluw.
Tulido duyu no it ralan dit okilong,
om lumiso duyu no it waya’an dit orumpad.
6Kikiawi dot tulun kokito dit kasalamatan mantad sid Kinoringan,’
ka di bongut,” ka di Yesaya. 3:4-6 Yes 40:3-5
7Jadi, ogumu ot tulun dot minongoy sid di Yohanes dot mokipodsu. Boros dialo sid tongo tulun, “Oy tongo koturunan kow do masalong! Aakal kow babanar. Panantaman duyu gaam ong kadapat kow mogidu mantad sid tukuman do Kinoringan dot mokipodsu nôopo?” ka. 3:7 Mat 12:34; 23:338“Ong babanar-ko nokotoobat kow no, mangay duyu pentalango it bubuatan tawasi duyu, ugu-ko it kayu dit monguwa dot tuwa tawasi. Kada kow mongitung dot, pagka i Abraham ot taki-lombus duyu, aa-kow ukumon do Kinoringan. Amu po miuma dot ugu no dino tu, at tongo pampang poma dilo nga adapat-i do Kinoringan posiliw dot koturunan di Abraham!” ka. 3:8 Yoh 8:339“Nakaangkang no mâantad ot kapak sid puun do koowa’an, tu ombo it koowa’an dit amu monguwa dot awasi, tagadon om isubo nogi sid tapuy,” ka di Yohanes. 3:9 Mat 7:1910“Ong ka dino, nunu-i ot aaluk dot mangan ya supaya amu ookuman?” ka dit tongo tulun. 11Simbar nopo i Yohanes, “Isay nopo ot ki-baju dot duwo neenan, itaak it songinan sid tulun dit aso baju, om it tulun dit ki-kaakanan, subay-ko mamaagi dit wookon dit asot kaakanan,” ka. 12It tongo karani do sukay nga minongoy-i sid di Yohanes tu mokipodsu. Ka doalo, “Baa oy Guru, ong yokoy, nunu ot aaluk dot mangan ya?” ka. 3:12 Luk 7:2913“Kadaay duyu no palaba’ay mokibayar do sukay mantad dit naatur mâantad do porinta,” ka. 14It tongo soojar nga minongoduat-i dot ka, “Baa, nunu ot dagay dot aaluk do mangan?” ka. Simbar i Yohanes, “Kada konow mangarampas do siin keenong monipu do tulun gama manganu do siin, om kada konow moguang dit tongo gaji duyu,” ka.
15Pagka tu, tiya diri, songindad-indad it tongo tulun dot korikatan di Raja Maanalamat, song-duduat dîiri yoalo sid ginawo dot, “I Yohanes no dati ot Raja Maanalamat,” ka. 16Nga, ka di Yohanes, “Weeg-ko-weeg ot pomodsu ku dikoo, nga waro po ot rumikot dot ki-kuasa mantad dogon, dot insan mongkub dot mongolus dit kasut Yo nga amu oku aaluk. Yalo dino, it Tatod Tosusi om tapuy ot pomodsu Yo dikoo. 3:16 it Tatod Tosusi om tapuy ot pomodsu Yo: Komoyoon nopo dit tapuy: it tulun dit tumoobat, susian do Kinoringan melalui kinowowoyo’on dit oruol, dot mad-ko kaalasu do tapuy kopurimanan. Nga it tulun dit amu tumoobat, isubo sid tapuy do naraka.17Popitongkiyad Yalo dit tongo tulun dit awasi om araat, ugu-ko it tulun dit muukuyut dot rilibu dot pangatap Yo dit paray dit noogik, om pumpungon Yo sid sulap Yo it parang tolinsow. Nga ong it tapol, isubo Yo sid tapuy dit amu milod pisokon,” ka di Yohanes. 18Om ogumu po gama di Yohanes monuu doalo tumoobat tiya dit paabar yalo dit Tabar Tawasi.
19Waro iso ot masa, minoniag i Yohanes di raja Herodes Antipas, tu minonolod di Herodias, sawo dit tobpinee yo, om ogumu po karaatan suuway di raja Herodes dot tiniag di Yohanes. 20Nunu-i, minangagama po yalo kembagu dot iso ot karaatan yo, tu nijiil po dialo i Yohanes. 3:20 Mat 14:3-4; Mrk 6:17-18
Pinodsu i Yesus
21It amu po nojiil i Yohanes, kamasa’an dialo momodsu dit kikiawi it tongo tulun, i Yesus nga minokipodsu-i. Nopodsu nopo i Yesus, pintaduwa no Yalo. Kamasa’an dit mintaduwa i Yesus, minitas it tawan, 22om tubpo no sid Doo it Tatod Tosusi dot ugu-ko burung asang ot kokitanan. Om waro po ot bongut mantad sid surga dot ka, “Ikaw no ot Tanak Ku dot aa-Ku koyuyuuan, om Ikaw no ot potomon do ginawo Ku,” ka dit bongut. 3:22 Kej 22:2; Mzm 27; Yes 42:1; Mat 3:17; Mrk 1:11; Luk 9:35
Tongo Taki-lombus di Yesus
(Mat 1:1-17)
23It kinotimpuunan dit palayanan di Yesus, lobi-kurang tolu noopod toon it tumur Yo. Ong it kiro’on dit tongo tulun, i Yesus nopo dino nga tanak di Yusuf.
I Yusuf dino, tanak di Eli, 24tanak di Matat, tanak di Lewi, tanak di Malkhi, tanak di Yanai, tanak di Yusuf, 25tanak di Matica, tanak di Amos, tanak di Nahum, tanak di Hesli, tanak di Nagai, 26tanak di Maat, tanak di Matica, tanak di Simei, tanak di Yosekh, tanak di Yoda, 27tanak di Yohanan, tanak di Resa, tanak di Zerubabel, tanak di Sealtiel, tanak di Neri, 28tanak di Malkhi, tanak di Adi, tanak di Kosam, tanak di Elmadam, tanak di Er, 29tanak di Yosua, tanak di Eliezer, tanak di Yorim, tanak di Matat, tanak di Lewi, 30tanak di Simeon, tanak di Yehuda, tanak di Yusuf, tanak di Yonam, tanak di Eliakim, 31tanak di Melea, tanak di Mina, tanak di Matata, tanak di Natan, tanak di Daud, 32tanak di Yisay, tanak di Obed, tanak di Boas, tanak di Salmon, tanak di Nahason, 33tanak di Aminadab, tanak di Admin, tanak di Arni, tanak di Hezron, tanak di Peres, tanak di Yehuda, 34tanak di Yakub, tanak di Ishak, tanak di Abraham, tanak di Terah, tanak di Nahor, 35tanak di Serug, tanak di Rehu, tanak di Peleg, tanak di Eber, tanak di Sela, 36tanak di Kenan, tanak di Arpakhsad, tanak di Sem, tanak di Nuh, tanak di Lamekh, 37tanak di Metuselah, tanak di Henokh, tanak di Yared, tanak di Mahalaleel, tanak di Kenan, 38tanak di Enos, tanak di Set, tanak di Adam. Om i Adam nopo dino nga mad-ko tanak do Kinoringan tu nurug Dialo.
4Numbalan i Yesus dit Raja do Rogon
(Mat 4:1-11; Mrk 1:12-13)
1Jadi, mantad diri, noponu dîiri i Yesus dit sinundu di Tatod Tosusi, om minamanaw dîiri Yalo mantad sid bawang do Yordan kumaa sid balantara, tu naangatan di Tatod Tosusi. 2Sisiri Yalo miyon dot apat noopod tadlaw om apat noopod sodoy koleedo, om biyayato nogi Yalo di Raja do Rogon dot mangagama do duso. Tiya dit leleed Dialo siri, asot naakan-akan Dialo. Jadi, nôosukup po dot apat noopod tadlaw, winitilon dîiri Yalo.
3Na, rikot siri i Raja do Rogon, om pomoros no sid di Yesus dot ka, “Baa, ong babanar-ko Tanak Koh do Kinoringan, suu’o sumiliw do ruti paun at tongo pampang,” ka. 4Nga simbaro di Yesus dot, “Aa-Ku-i, tu waro nokotulis sid Kitab dot, ‘Okon-ko gisom kaakanan no ot kapasi dot tulun,’ ka,” ka Dialo. 4:4 Ul 8:35Om angatay no di Raja do Rogon i Yesus tumimpak sid nuluw tasawat babanar om pentalango no kikiawi it tongo karajaan do pomogunan. 6Boros di Raja do Rogon, “Kikiawi dilot karajaan om kakaya’an do pomogunan, itaak ku sid Dikaw, tu nakataak no mâantad sid dogon. Jadi, itaak ku nôono sid disay nopot kenginan ku. 7Jadi ong sumamba Koh dogon, Ikaw kikiawi ot sanganu dilo,” ka di Raja do Rogon. 8Simbar nopo i Yesus, “Aa-Ku-i, tu waro nokotulis sid Kitab dot, ‘Samba no di Tuhan i Kinoringan duyu, om Yalo nôopo ot layanon duyu,’ ka,” ka Dialo. 4:8 Ul 6:139Jadi, âangatay no di Raja do Rogon i Yesus sid Yerusalem, om potimpako nogi sid taap dit Saasambayangon Tagayo sid tampat dit paling asawat om pomoros nogi dot, “Ong babanar-ko Tanak Koh do Kinoringan, tuun ad tana, 10tu waro nokotulis sid Kitab dot,
‘Suu’on-i do Kinoringan it tongo moleekat Yo mangajaga Dikaw,
11saawan Koh-i dit tongo moleekat dit palad yo
supaya amu kootung dot pampang ino takod nu,’
ka dit Kitab,” ka dit Raja do Rogon. 4:9-11 Ii-nopo prinsip di Yesus siti, subay-ko amu totomodon sumuwang sid bahaya, ino-i nga babanar-ko sid kosompitan, om okon-ko mokirayow nôopo ot tomodon.12Nga ka di Yesus, “AaKu-i tu waro nokotulis sid Kitab dot, ‘Okon-ko umbalan i Tuhan, i Kinoringan nu,’ ka dit Kitab,” ka Dialo. 4:12 Ul 6:16; Kel 17:7
13Nopupusan nopo di Raja do Rogon kikiawi it pongumbalan yo, pogidu no yalo mantad siri, tu mongindad dot waro poluang tawasi kembagu dot momiyayat Dialo mamaal do duso.
Minuli i Yesus sid Galilea
(Mat 4:12-17; Mrk 1:14-15)
14Minuli dîiri i Yesus sid Galilea dot nosukup dot sinundu dit Tatod Tosusi. Om nokotongkop dîiri sid daerah diri it tabar ontok-ko i Yesus. 15Om minonuduk dîiri Yalo sid tongo saasambayangon siri, 4:15 Ogumu ot saasambayangon sid Israel. Titikid dot kota ko kampung nga warot iso ot saasambayangon, dot iyonon do tulun Yahudi sumambayang sid Kinoringan, mintaduwa, om balajar dit Kitab. Om iri no ot poomiukuman, om iyonon dit tongo tanganak balajar mambaca. It syarat dot pengkakat dot jemaat, subay-ko waro opod kusay dot ki-sawo, baru om sah it piumpugan doalo. om kikiawi dot tulun nga mangarayow Dialo.
Pinatay Dara i Yesus sid Nazaret
(Mat 13:53-58; Mrk 6:1-6)
16Insan tadlaw, minongoy i Yesus sid kota do Nazaret, it kinosukodon Yo. Ugu-ko it koobasan Yo dot hari Sabbat, 4:16 hari Sabbat: Ii-nopo hari Sabbat keenong tadlaw do poongintaranan, iseeso ot komoyoon, ino-no it tadlaw do padsambayangan do tulun do Yahudi. Sumambayang yoalo dot minsasarap dot hari 6, om amu yoalo kawasa kumaraja dit tadlaw dino. It masa dino, mantad tumonob it tadlaw dot hari 5 sampay tumonob it tadlaw dot hari 6, sam-ko sid gorija do SDA (hari 6) tidino. minongoy Yalo sid saasambayangon, om ingkakat nogi mambaca do Kitab. 17It Kitab nopo dit nitaak sid Dialo nga buuk dit tinulis di Nabi Yesaya. Siri no ot pinogiiman Dialo dit ayat, dot ka dit boros,
18“ ‘Nosuwangan Oku di Tatod do Tuhan Kinoringan,
tu linantik 4:18 linantik Harfiah: minangan isuay dot tinasak. Ong sid boros dot Yunani, komoyoon nopo dot Kristus, “isuay”. Kikiawi dit tongo tulun dit nokorongow dit nabaca di Yesus, nokeelo-i dot it nubuat nopo diri nga ontok-ko i Kristus, i Raja Maanalamat dit indudan doalo. Nga it tomodon di Yesus mambaca dit ayat diti, mongoyuwan dit nubuat dot Yalo no kondiri i Kristus dit indududan doalo. Oku Doo paabar dit Tabar Tawasi sid tongo tulun musikin,
om paabar po dot kolobusan dit tongo tulun mantad sid taanan,
om mongolingos dit tongo tulun do bolow,
om pobebas dit tulun dit ulalakan dit tulun wookon.
19Om paabar po dot norikot no it toon di Tuhan Kinoringan pembulay dit kasalamatan Yo,’ ka di Kitab,”
ka di Yesus. 4:18-19 Yes 61:1-2
20Tutupo kembagu Dialo it buuk diri om pogulio no sid tulun dit moomiara do saasambayangon, om ôogom no tu monuduk. Kikiawi dit tongo tulun siri, moorolong Dialo, tu mokinongow. 21Om timpuun no dîiri Yalo momoros sid tongo tulun dot ka, “It tongo nubuat sitid ayat diti, beenoy no ot kinotulukan, namot ditit rorongo’on duyu,” ka. 22Kikiawi dit tongo tulun siri, nowowosian dit boros di Yesus, om eeranan dit kelo’o Yo mooboros. Nga ka dîiri doalo dot, “Nn, tutulun-i Yalo siti dilo oom! Tanak di Yusuf, kon-i owoy?” ka. 23Pomoros nopo i Yesus, “Waro ot poo’ingkuwa’an tokow dot, ‘Duktur, okon-ko gisom it tulun wookon no ot lingasan nu, ino-i-nga, lingasay po ino kondiri nu!’ Andang-ko siribanon duyu sid Dogon dot, ‘It kosunduwo dit nagama Nu sid tulun wookon sid Kapernaum it norongow ya, gama’o sitid tulun Nu kondiri,’ ka duyu mari,” ka di Yesus. 24Om pomoros po Yalo dot, “Boroson banar Ku no sid dikoo! Asot îiso nabi dot orumaton sid kampung yo kondiri. 4:24 Yoh 4:4425Ino-i-nga, boroson banar Ku no sid dikoo: It kakal po i Nabi Elia, amu dinumarun dot tolu toon sitanga koleedan. Nowitil kikiawi it pomogunan ponong siti. Tiya diri, ogumu ot tongo janda dit bansa dot Israel dit oporolu dot tulungan.4:25 1Raj 17:126Insan-ko ugu keeri no nga aa-i sinuu do Kinoringan i Elia mongoy sid tongo janda dot Israel, ino-i-nga, sid iso no it janda dot bansa suuway sid Sarfat sid daerah dot Sidon. 4:26 1Raj 17:8-1627Om tiya dit zaman di Nabi Elisa nga ugu keeri-i, tu ogumu-i ot tulun dot Israel dot binalangon. Ino pogi nga, asot îiso ot minangan lingasay, kecuali i Naaman no, it tulun do Siria,” ka di Yesus. 4:27 2Raj 5:1-14
28Korongow po dit tongo tulun sid saasambayangon diri, minomod-rasang no babanar kikiawi. 29Ingkakat no kikiawi yoalo dot monunsub di Yesus mantad sid kota diri, om godongo no doalo sid timbing dit piro’ong tu osomok mantad siri it kota diri. Om potuunon doalo dara’ay i Yesus siri, 30nga tad minamanaw-i Yalo sid pialalatan doalo dot mogidu.
Minonunsub i Yesus do Rogon Mantad sid Iso ot Tulun do Kapernaum
(Mrk 1:21-28)
31Mantad siri, ongoy nogi i Yesus sid kota do Kapernaum sid negeri do Galilea. Siri no Yalo modtuduk dit tongo tulun tontok dot hari Sabbat. 32Eeranan it tongo tulun dit gama Yo monuduk tu togimoyo’on om ki-kuasa Yalo dot monuu. 4:32 Mat 7:28-2933Sid saasambayangon diri, warot iso ot tulun norosukan do rogon. Nga mîilo poom minonginggiyak it tutulun diri dot, 34“Oh Yesus, tulun do Nazaret,” ka dit rogon dit rinumasuk, “kukuoyon okoy Dikaw diti? Mangaraag dagay gaam ot tomodon Nu siti? Nela’an ku no dot isay Koh dino, Ikaw no It Osusi dit mantad sid Kinoringan!” ka. 35“Kada kogongis sino! Soliwan mantad sinod tulun dino!” ka di Yesus. Nunu pong it rogon diri, podumpa’o yo po it tutulun diri dot intatangan dit tongo tulun, om soliwan nogi mogidu mantad sid koyuwan dit tutulun diri, dot tad-pom amu nopokorualan it tutulun.
36Kikiawi dit tulun siri, eeranan om miboboros dot, “Nunu ma ot silod Dialo dilo bo? Tu ki-kuasa at boros Yo monunsub dot rogon sampay at tongo rogon nga miboboyo-i,” ka. 37Nunu pong it tabar di Yesus diri, amu songkuro koleed, nokotongkop no sid daerah diri.
Minongolingos i Yesus dit Tiwanon di Petrus
(Mat 8:14-17; Mrk 1:29-39)
38Mantad sid saasambayangon diri, ongoy dîiri i Yesus sid di Simon it reetan di Petrus. Minokitulung it tulun siri di Yesus, tu adarakan tumogom it tiwanon di Petrus. 39Ongoy no i Yesus mingkakat sid somok dit nododopon dit tongondu, om pomoros no dot, “Oy lasu do koyuwan, pogidu no!” ka, om minisomôonjuk-i dot nolingasan it tongondu. Turus tungag yalo tu mangarawat doalo do kaakanan.
40Mooy nopo dit tumonob it tadlaw dit minsosodoy diri, nowit kikiawi dit tongo tulun sid di Yesus it waris doalo dit macam-macam no ot toruol. Ping-kama’an di Yesus dit palad Yo it iso om iso ot tulun gama dot mongolingos dit toruol. 41Nunu pong it tongo rogon, minomod-soliwan kikiawi mantad sid tongo tulun om sambil monginggiyak dot ka, “Ikaw no oh Tanak do Kinoringan,” ka. Nga tiniag di Yesus dot mimbongut it tongo rogon, tu nela’an no dit tongo rogon dot i Yesus no ot Raja Maanalamat. 4:41 Amu mangakun i Yesus dot poboroson dit tongo rogon dot Yino no it Tanak do Kinoringan, tu it tongo rogon dino, okon-ko sasi dot kenginan Yo. Om kakalu dati ong amu po norikot ot masa dot pentutun i Yesus dit kondiri Yo sid kikiawi ot tulun dot Yino no i Kristus, Tanak do Kinoringan.
Minonuduk i Yesus sid Tongo Kuta
42Kadung nokosilaw it tadlaw dit susuwab diri, pogidu no i Yesus mantad sid kota diri, om ongoy nogi sid iso ot tampat dot oyongow. Nga niim Yalo dit tongo tulun. Kadung nasambat, owuday no dit tongo tulun Yalo, tu amu mongoo dot tumongkiyad doalo. 43Nga, ka Dialo, “Sid wookon ot pomogunan nga paabaran Ku-i dit Tabar Tawasi diti, dot rumikot no it zaman dit Karajaan do Kinoringan. Tu iri no ot nisuu Dogon sitid pomogunan,” ka.
44Iri no tu, miwawaliw nopo i Yesus modtuduk sid tongo saasambayangon, sid pootongkop dot Israel. 4:44 ... sid pootongkop dot Israel. Harfiah: ... sid Yudea. It komoyoon nopo sitid ayat diti, okon-ko sid negeri dot Yudea nôopo, ino-i-nga sid pootongkop dit pomogunan dot Israel.
5It Moomukot do Sada Jinumadi do Moomukot do Tulun
(Mat 4:18-22; Mrk 1:16-20)
1Waro insan tadlaw dot pengkakat i Yesus sid piras dit liwotung 5:1 liwotung: Tasik ong sid Malayu. Kiikiro, apat batu ot kosiwangan di liwotung diri. do Galilea dot monuduk, om ogumu ot tulun minurudun siri dot mokinongow dit boros do Kinoringan dit nilombus Dialo. 2Na, waro nokito Dialo dot duwo ot talud, it nidampir sid pantay, tu it tongo nalayan nopo nga momoog dit tundalo doalo. 3It talud tîiso, i Simon it reetan di Petrus ot sanganu. Jadi, sinumako dîiri i Yesus sid talud dino, om pokitulung nogi di Petrus mongowit Dialo sid osodu sâabat mantad sid piras. Om minogom-ogom dîiri Yalo sid talud dot monuduk dit tongo tulun. 5:1-3 Mat 13:1-2; Mrk 3:9-10; 4:1
4Nopongo po monuduk, pomoros no Yalo sid di Petrus dot ka, “Goo’o duyu nôono ad karalaman om potuopo ino tundalo duyu,” ka. 5“Oy Guru,” ka di Petrus, “nosuwaban okoy kosodoy monotos monginsada, songinan nga asot naanu ya. Nga pagka tu Ikaw ot monuu dagay, na, potuopon ya-i bo,” ka. 5:5 Yoh 21:36Nawaya po doalo iri, ogumu no ot sada naanu doalo, sampay meruruak no it tundalo. 5:6 Yoh 21:67Pagka irad diri, pangapoy no yoalo dit koruang doalo sid talud koduwo supaya rumikot dot monguup manganu dit sada. Rikot dîiri it tongo kinoruangan doalo siri, om suwangay no doalo it miduduwo it talud, nga sabat poom notogob. 8Om kokito di Petrus it ugu diri, sinumingkotud no yalo sid tinoguwangon di Yesus, om pomoros no dot, “Iduay oku no, oy Tuan, 5:8 Tuan: Sid Bahasa Yunani, it Bahasa asli dit Kitab Wagu, iseeso ot boros dot dang ‘tuan’ om ‘Tuhan’: miduduwo nga kyrios. Jadi, ong warot tulun monginloow di Yesus dot ka, ‘Oh kyrios!’ ka, amu tokow ela’an nunu ot komoyoon dit tulun: ‘Oh tuan!’ ko ‘Oh Tuhan!’ ka. It nopili sitid terjemahan diti: sobolum noposiyan i Yesus, ‘Tuan’ ot napakay, tu amu po nasadar it tongo tulun dot i Yesus, sabanar no, Kinoringan. Katalib dit kinoposiyan di Yesus, baru nogi om nasadar dit tongo tulun dot Yalo dino, Kinoringan. Jadi ‘Tuhan’ ot napakay siri. tu tulun do ki-duso oku diti!” ka.
9Sagay minomoros i Petrus dot ugu diri, eeranan yalo om it koruang yo sid talud dot irad diri koogumu do sada dot naanu doalo. 10Om it koruang di Petrus sid talud koduwo, i Yakobus om i Yohanes, tanak di Zebedeus, nga eeranan-i. Na, minomoros dîiri i Yesus sid di Petrus dot, “Kada rumosi! Mantad beenoy, pojodion Ku ikoo dot moongundalo dot tulun, supaya ajadi yoalo dot mabpamaya Dogon,” ka. 11Potindalo nopo di Petrus om it koruang yo it talud yo om iduay no doalo kikiawi iri, om waya no di Yesus.
Minongolingos i Yesus dot Iso Tulun do Balangon
(Mat 8:1-4; Mrk 1:40-45)
12Warot insan tadlaw, namot sid iso ot kota i Yesus, warot iso tulun siri dit adarakan dot balangon. 5:12 balangon: penyakit kusta sid Malayu. It reetan dot balang dino, ogumu ot bansa dot panakit sid kulit dit eelo lumoliw om kaagkum-i it balang babanar.Ong maya dit Tukum di Musa, it tulun dit ki-oruol dot ugu dino, subay mangan sunsubo ontod sid jemaat om amu dîino kawasa tumoguwang sid Kinoringan. Tu it toruol yo dino, koosomu sid tinoguwangon do Kinoringan. Om isay nopo tulun dot kotoning doo, eensosomuan. Nga ong i Yesus ot kotoning ko mangama doo, amu-i orolian keenong eensosomuan, tu i Yesus nopo ki-sinundu dot mongolingos. Jadi sunduy-i om nensosomuan i Yesus, gaam nogi olingasan om opulangan Doo it tulun balangon. Nga sinuu po di Yesus it tulun diri dot mangaraa, tu iri not nisuu di Musa sid Im 14, tu momorisi dit tulun, om gama dot pokeelo sid kikiawi ot tulun dot kawasa no yalo rumunggum kembagu dot tulun wookon. Napatay po i Yesus om noposiyan, it raa Yo ot pinongoganti dinot pura’an (intangay sid Ibr 9:11-28). Kadung nokito yo i Yesus, tungub no yalo sid tinoguwangon di Yesus tu mokitulung mokilingos dit balang yo. Om pomoros no dot, “Tuan, syukur ong kenginan Nu, andang olingasan om opulangan oku-i Dikaw,” ka. 13Mangay di Yesus kama’o it tulun diri om pomoros no dot, “Eengin Oku-i, olingasan koh nôono dino om opulangan koh nôono!” ka. Nga mad minibôoli-i dot natanus it balang. 14Iri po, amu mongoo i Yesus dot mangan potuturano sid disâay nopo. Ka Dialo, “Sambat po dit timamsid Saasambayangon Tagayo, pokiimpuros po dialo dot nolingasan koh no. Om pangaraa no dot ugu-ko it nisuu sid Tukum di Musa, tu pongintutunan dot tulun dot babanar-ko nolingasan om nopulangan koh no,” ka. 5:14 Im 14:1-3215Nga, amu olontop it kabang dit tongo tulun, gaam nokolongkop it tabar ontok-ko i Yesus sid daerah siri. Makin ogumu ot tulun rumikot sid Dialo, tu mokinongow di tudukan Yo om mokilingos do toruol. 16Nga, miongoy-ongoy Yalo sid oyoyongow, tu mintaduwa.
Minongolingos i Yesus dit Tulun dit Napatay ot Koyuwan
(Mat 9:1-8; Mrk 2:1-12)
17Insan tadlaw, kamasa’an di Yesus monuduk, warot tongo tulun mantad sid pati politik om tugama do Farisi 5:17 pati politik om tugama do Farisi: Ii-nopo tulun do Farisi diti nga iso tumpug sid tugama do tulun Yahudi dit ataat babanar maya dit Tukum di Musa. Minamaal yoalo dot ogumu tongo tukum kondiri dot ‘ponoko-galang sid minsorili do tukum do Kinoringan’ supaya amu kadapat yoalo kabarasan mangalanggar di tukum do Kinoringan. It amu kenginan di Yesus sid doalo, ino-no maya yoalo dit tukum dit wiwinaal dot tulun om osodu i ginawo doalo mantad Kinoringan (intangay sid Mat 15:7-9). om it tongo guru do Kitab mantad sid Yerusalem dot minongoy siri, om ogumu po ot kota dot nontodonon doalo sid Galilea om Yudea. Tiya dino, waro ot sinundu di Tuhan Kinoringan sid di Yesus dot mongolingos do tongo toruol do tulun. 18Om waro dîiri ot iso o tulun dot napatay ot koyuwan, ginaramba mongowit sid tinoguwangon di Yesus. 19Pagka tu adarakan ot koogumu dot tulun siri, amu kadapat yoalo sumuwang sid walay. Boboyo’o nopo, waya no yoalo dit tukad di walay dit sid soliwan mongowit dialo mindakod sid soribaw dit taap tarantay, om lungkabo nogi it taap. Om pooluwo nogi it tulun dit sumakit diri miwaya dit garamba, sid tinoguwangon di Yesus, sid pialalatan dit tongo tulun togumu. 20Kadung nokito di Yesus it kogoyo’o dit koosipan doalo, boroso no Dialo it tulun diri dot ka, “Obpinee, noompunan neet tongo duso nu,” ka.
21Nunu pong it tongo Farisi om tongo guru do Kitab, miduduat sid ginawo yo dot, “Hay! Misingko-gagayo tulu Yalo! Kobulun monguukuwo do Kinoringan. Isay po wookon ot kadapat mangampun dot duso, sumala-ko i Kinoringan?” ka.
22Pagka nela’an-i di Yesus it pongitungan doalo, minomoros dîiri Yalo dot, “Nokuro tu ugu dino inot pongitungan duyu? 23Nunu ma ot oruay, momoros sid tulun dit napatay ot koyuwan dot, ‘Noompunan no it duso nu,’ ka, ko, ‘Tungag no, om pamanaw no,’ ka? 24Nga beenoy, pentongon Ku ikoo dot Yoku, Tanak do Riniba, ki-kuasa Oku mangampun do duso sitid pomogunan,” ka. 5:24 Tanak do Riniba: Asarok i Yesus mising-reet dot Tanak do Riniba it kondiri Yo. Komoyoon nopo dit reetan dot Tanak do Riniba sid boros dot Ibrani, ‘tulun komimiiyo’. It pongoreetan diri, nanu Yo sid Dan 7:13-14, om pongoreetan baagi dit Raja Maanalamat, tu nokitanan di nabi Daniel i Yesus sid surga dot irad-ko ‘tanak do riniba’, komoyoon, tulun komimiiyo. Om linantik Yalo do Kinoringan dot raja song-pomogunan. Minamakay i Yesus dit pongoreetan diri supaya olosok it komoyoon. Sitid buuk dot Momogun diti, rinuangan dot ‘Yoku’ ka, supaya atarang dot it kondiri Yo ot komoyoon di Yesus. Om boroso Yo no it tulun dit napatay ot koyuwan diri dot, “Ingkakat no, kakato neenot toodopon nu, om uli no,” ka. 25Na, turus ingkakat it tutulun dit napatay ot koyuwan diri dot intatangan dit tongo tulun, om kakato no it toodopon yo, om ûuli no, meed dot mangarayow do Kinoringan. 26Nga ongo-eeranan kikiawi it tongo tulun om pomod-pangarayow no do Kinoringan. Gama do podrosi, miboboros yoalo dot, “Ay, keeranan babanar itit nokito tokow beenoy diti,” ka.
Linoow i Matius (Lewi) do Maya di Yesus
(Mat 9:9-13; Mrk 2:13-17)
27Nopongo peeri, sinumoliwan no i Yesus mantad sid kota diri, nga nabantalan nogi Dialo i Matius it reetan di Lewi, it karani do sukay, dot mogom-ogom sid tupis dot paamarayan dot sukay. Ralangay di Yesus yalo om boroso nogi di Yesus dot, “Kayo, waya no Dogon,” ka. 28Podingkakat di Lewi om waya no di Yesus, dot niduan yo nopo kikiawi it karaja yo diri.
29Na, rinumamay dîiri i Lewi sid walay yo dot ogûugumu ot tulun rinumikot siri, tu monginsamung di Yesus. Ogumu ot tulun wookon sinumombol siri om it tongo karani do sukay 5:29 karani do sukay: Asana babanar it tulun do Yahudi dit tongo karani do sukay tu keeso, monulung yoalo dit karajaan do Ruum mongumpug do sukay mantad dit tongo tulun dit bansa yo kondiri, om koduwo, asarok yoalo monipu do tulun om mokianu do ogumu mantad dit oonong. nga siri-i milang doalo mangakan. 30Nga ogumu it tulun do Farisi om it tongo guru do Kitab mantad sid tumpug doalo dot song-totongur, om minomoros sid mabpamaya di Yesus dot ka, “Nokuro tu monokiilang kow mangakan dat tongo karani do sukay om at tongo tulun wookon dat ki-duso?” ka. 5:30 Luk 15:1-231Simbaro nopo di Yesus, “Okon-ko it tulun po dit aali-ali ot momorolu dot duktur, ino-i-nga it ki-oruol. 32Tomodon Ku nopo siti diti, okon-ko monginloow Oku dit tulun dit manantam dot osusi it kondiri yo, ino-i-nga it tulun dit ki-duso ot loowon Ku, supaya tumoobat,” ka.
It Hal dot Momuasa
(Mat 9:14-17; Mrk 2:18-22)
33Waro tulun minongoduat di Yesus, dot ka, “Ii di Yohanes do mabpamaya, asasarok momuasa om mintaduwa; it mabpamaya do tongo Farisi nga ugu diri-i. Nga ino Dikaw do mabpamaya, mangakan om monginum-i dot amu momuasa. Nokuro iri?” ka. 34Simbar nopo i Yesus, “Kopomuasa gaam it tongo linigow dit sinumuung, ong kakal po sid suungan yoalo?” ka. 35“Nga waro-i ot masa dot rumikot, dot kotongkiyad it pangantin do kusay diri mantad sid doalo. Na, ino no bot masa dino ot momuasa yoalo,” ka.
36Om ponuturan nogi Yalo dot isot suriban dit monuduk dot amu kopigagawul it tudukan leed om it tudukan wagu Yo. Ka Dialo, “Asot îiso tulun dot paampung dot kumut wagu sid baju leed. Tu ong ugu dino, it kumut wagu nga okinis-i, om okon-ko kopiinong po it kaalanut dit song-kinis it kumut wagu om it baju leed. 5:36 ... it kumut wagu om it baju leed. Komoyoon nopo di Yesus dit kumut leed om it nombubut leed, ino-no it tudukan tradisi dot Yahudi. Ii-nopot kumut wagu om it nombubut wagu, ino-no it tudukan wagu di Yesus. Komoyoon nopo di Yesus, aso guna dot isapan dot okudik poma dit tudukan leed it tudukan di Yesus, ino-i-nga subay-ko kikiawi dit sistem leed nga gontian dit sistem wagu. Tu it karajaan di Yesus dino mongowit dot sistem om toturan wagu.37Om irad keeri no, asot îiso tulun potunguw dot liing dot anggur wagu dit mundaliw nogi sid nombubut do kungkung leed dit orobuk no. 5:37 nombubut do kungkung: Intangay it gambar sid Mat 9:17. Titikid dot mangagaras dot dupot, onuwon it kungkung tu waalon dot kasut keenong waalon dot nombubut do peeyanan do liing dot anggur. Tu ong ugu dino, lumoput it nombubut dit nosuwangan dot liing wagu. Nunu pong it liing dino, obubus, om it nombubut nga ooyas. 38Gaam po itunguw it liing dot anggur dit wagu po sid nombubut dit wagû po. 39Om asot îiso tulun dot eengin monginum dit liing dot anggur dit wagu kadung baya nokeenum dit liing leed, tu awasi it liing leed kabarasan,” ka di Yesus.
6Minongotu do Gandum Tontok dot Hari Sabbat
(Mat 12:1-8; Mrk 2:23-28)
1Waro insan hari Sabbat, nokenralan i Yesus om it tongo mabpamaya Doo sid tumo do gandum, 6:1 gandum: gandum-i sid Malayu. Intangay it gambar sid Mat 12:1. Gandum nopo, miyeeyo do paray, nga ino-poom, amu sumuni sid koweegan. Iri-no ot aakanon utama do tulun ponong sori, tu waalon do ruti-paun. om minongotu dîiri it mabpamaya Doo dit gandum. Pinisos po doalo it gandum dot mongidu dit tapol om akano nogi. 6:1 Ul 23:252Waro dîiri ot tulun dit mantad sid pati politik om tugama dot Farisi dot nokokito, om pomoros no dot, “Nokuro tu gumama yoalo dot hari Sabbat? Dot yang-ko amu kawasa,” ka.
3Simbar nopo i Yesus, “I Raja Daud kodori poma, nga nakalanggar-i dit nokotulis sid Kitab. Nokopiumbal-umbal konow mambaca gima dit minangan di Daud tiya dit winitilon yalo om it tongo koruang yo. 4Sinumuwang nopo yalo sid keema dit niyonon do Kinoringan 6:4 keema dit niyonon do Kinoringan, ino-no, it keema dit pinaatagan dit Opod ot Tukum di Musa sobolum pinengkakat dit Saasambayangon Tagayo. Intangay sid gambar sid Kis 7:43. om panganu no dit ruti dit nakasamba no sid Kinoringan om owito nogi sumoliwan sid tongo kinoruangan yo, om pangaakan no yoalo. Dot iri diri, kalanggar dit Tukum di Musa, tu it tongo timam no ot kawasa mangakan dit ruti diri. Nga pagka tu oporolu yoalo, asot îisot tulun mongiro dot nasala i Daud. 6:3-4 1Sam 21:1-66:4 Im 24:95Saampod po Yoku, Tanak do Riniba, tu Tuhan dot ki-kuasa manantu ong nunu ot kawasa dot gama’on tontok dot hari Sabbat,” ka di Yesus.
Minongolingos i Yesus Tontok dot Hari Sabbat
(Mat 12:9-14; Mrk 3:1-6)
6Waro po insan tadlaw, dot hari Sabbat-i, minodtuduk i Yesus sid iso ot saasambayangon. Sino dino, warot iso tulun dot kimay it longon yo do wanan. 7Jadi, kookoliyuon dîiri i Yesus dit tongo tulun Farisi om it tongo guru do Kitab tu kakalu ong mongolingos Yalo tontok dot hari Sabbat, nga iri no pawaya’an doalo pasala, tu kiro’on doalo dot karaja iri. 8Nga nela’an-i di Yesus it pongitungan doalo. Jadi, pomoros no Yalo sid kimay it longon dot, “Ingkakat sitid tinoguwangon dot kikiawi ot tulun!” ka. Ingkakat nopo it tutulun om ongoy no sid tinoguwangon dit kikiawi it tulun. 9Om duato no di Yesus it tongo tulun siri, dot ka Dialo, “Baa! Duaton Ku ikoo, pagka hari Sabbat neeti, nunu ot kawasa dot mangan, it awasi ko it araat: manalamat dot tulun ko mamatay dot tulun?” ka. 10Om minogigintong i Yesus dit tulun sid mintutuk Doo, kakalu ong waro ot sumimbar, nga aso-i. Om pomoros nogi Yalo sid tutulun diri dot, “Palatano inot longon nu!” ka. Na, mâangay no dit tutulun palatano it longon yo nga, turus nolingos. 11Nunu pong it tongo tulun do Farisi om it tongo guru do Kitab, minomod-rasang no babanar om miniupakat dîiri dot kukuoyon doalo i Yesus.
Minangalantik i Yesus dit Opod om Duwo it Rasul Yo
(Mat 10:1-4; Mrk 3:13-19)
12Insan tadlaw, tinumakad i Yesus sid soosokid tu mintaduwa. Nosuwaban Yalo siri mintaduwa sid Kinoringan. 13Kadung nanawaw, loowo Yo no it mabpamaya Doo om pomili no dot opod om duwo ot tulun, it reetan Yo do ‘rasul’. 14Dot ino no oh pinili Yo: i Simon pinungaranan Yo di Petrus, i Andreas tobpinee yo; i Yakobus om i Yohanes; i Filipus om i Bartolomeus; 15i Matius om i Tomas, i Yakobus tanak di Alfeus om i Simon reetan dot ‘Pojuang Kobebasan’; 16om i Yudas tanak di Yakobus, om i Yudas Iskariot, it pinadagang di Yesus sid musu Yo.
Minonuduk om Minongolingos i Yesus
(Mat 4:23-25)
17Na, rinumuuk dîiri i Yesus om it tongo rasul Yo sampay nokorikot sid gana. Dot nentutukan nopo yoalo dit wookon it mabpamaya Doo, om it tongo tulun togumu mantad sid pootongkop do Yudea, Yerusalem om it tongo tulun mantad sid piras dit laut ponong sid kota do Tirus om Sidon. 18Tinomod nopo dit tongo tulun, eengin mokinongow dit tudukan di Yesus om mokilingos yoalo dot toruol. It tongo tulun dit nasansara do rogon, nga nongo-lingasan-i. 19Kikiawi dit tongo tulun eengin monudu Dialo, tu waro sinundu mimbulay mantad sid Dialo dot kolingos, om isay nopo ot nokoponudu Dialo nga nolingasan-i.
It Oontung om Orugi
(Mat 5:1-12)
20Jadi, minogintong no i Yesus sid mabpamaya Doo om pomoros no dot,
“Oontung konow dino, oy tongo mabpamaya Dogon dit musikin,
tu ikoo no ot kajadi dot raayat sid Karajaan do Kinoringan.
21Oontung konow dino it witilon tidino,
tu owiyaw kow sompôori.
Oontung konow it mogiad tidino,
tu keerak kow sompôori.
22Oontung konow dino,
ong kaasana’an kow, sunsubon, baabakakon om simbaalan kow
tu minaya kow Dogon, Tanak do Riniba. 6:22 1Ptr 4:14
23Tu it tongo nabi kodori nga ugu-i dino dot nasansara dit komoleengan dit tulun dit mangaraat dikoo. Ong ugu dino sid dikoo, potomono duyu no ino ginawo duyu dot miigol kow dot otomon, tu agayo ot isuli do Kinoringan sid dikoo sompôori sid surga. 6:23 2Taw 36:6; Kis 7:52
24Nga, orugi no it tongo tulun dit akaya sitid pomogunan,
tu nokopurimon no mâantad dot kasanangan sitid pomogunan diti.
25Orugi no it tulun dit nowiya’an no sitid pomogunan
tu powitilon sompôori.
Orugi no it tongo tulun dit mongirak sitid pomogunan
tu mogiad sompôori.
26Orugi no it tongo tulun dit roroyo’on dit tongo tulun wookon,
tu irad keeri no it paangarayow dit komoleengan doalo dit tongo nabi palsu kodori,” ka di Yesus.
Toluodo no it Musu Duyu
(Mat 5:38-48; 7:1-2, 12a)
27Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Pokinongow konow kikiawi siti! Toluodo duyu no it tongo musu duyu! Wowosio duyu no it tulun dit asana dikoo! 28Barakatay duyu no it tulun dit mongintulus dikoo, om pintaduwa’ay duyu it tulun dit mongindaraat dikoo. 29Ong lopison dot tulun ino pingas duyu, pabanta’o duyu po it sampaping! Ong solodon dot tulun ino jubah duyu, kada moniag doalo dot manganu dit baju duyu. 30Nunu nopo it pokionuwon dot tulun sid dikoo, pataako duyu nopo, om kadaay no pokiulio kembagu. 31Nunu nopo ot kenginan duyu dot mangan dot tulun sid dikoo, iri no ot mangan duyu sid tulun. 6:31 Mat 7:12
32Ong gisom it tulun no dit otoluod dikoo ot toluodon duyu, amu kow taakan dot barakat dot masam keeno. Tu insan-ko it tulun taraat no, monoluod-i dit tulun dit minonoluod doo. 33Ong gisom it tulun no dit awasi sid dikoo ot wowosion duyu, amu kow taakan dot barakat. Sararaat dit tulun taraat, awasi-i dit tulun dit awasi doalo. 34Ong gisom it tulun no dit kapamaray kembagu ot pootangon duyu do siin, amu kow taakan dot barakat. It tulun taraat poma, pootang-i do siin dit tulun taraat om mokibayar-i kembagu. 35Sabanar no, okon-ko ugu dino! Ino-i-nga, toluodo duyu nôono it tongo musu duyu! Wowosio duyu no yoalo. Pootango duyu no yoalo, om kadaay duyu no kokoluo po dot abarayan kow kembagu. Ong ugu kow dino, agayo ot barakat dot isuli sid dikoo sompôori om ajadi kow do tanak do Kinoringan dit Lundu Tasawat, tu miabal dit bubuatan Yo. Tu it tulun dit amu monorimakasi nga wowosion Yo-i, om it tulun taraat nga uguon Yo-i dino. 36Oobing-sianan konow, irad-ko it Tama duyu tu oobing-sianan-i,” ka di Yesus.
It Gama Tokow sid Tulun, Iri no ot Gama do Kinoringan sid Daton
37Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Kada konow kosususun keenong mongukum dot tulun wookon sid ginawo duyu, supaya amu kow ukumon do Kinoringan. Kada konow monginsala dot tulun wookon sid ginawo duyu, supaya amu kow insala’on do Kinoringan. Ompunay no it tulun wookon supaya ompunan kow-i do Kinoringan. 38Panaak no dit tulun wookon om taakan kow-i do Kinoringan dot awasi ot gama monukat, tu inggogon monginsok sampay kalabay. Nunu nopo ot sukatan dot pakayon duyu sid tulun, iri no ot sukatan dit pakayon do Kinoringan sid dikoo,” ka di Yesus.
Kada no Mising-keleelo
(Mat 7:3-5)
39Om ponuturan no i Yesus dot iso ot suriban dot ka, “Ong tulun do bolow ot mangaak dit tulun do bolow, andang-ko kosuwang it tulun dino miduduwo sid luwang. Jadi, ugu no dino it guru dot amu eelo.6:39 Mat 15:1440Tu, it mabpamaya, amu katalib dit pongila’an dit guru yo. Ong otudukan no babanar, gisom keenong yoalo dit guru yo. 6:40 Mat 10:24-25; Yoh 13:16; 15:20
41Nokuro tu okito nu nogi it liwata sid mato dit kinoruangan nu, ombo ong sid dikaw, sangkayu ot kayu balak sid mato nu, amu nu ela’an? 42Kuoyon nu momoros dot, ‘Obpinee, tiko po; iduo ku po ino liwata nu,’ kanu, dot yang-ko dikaw kondiri do mato nga, warot sangkayu ot kayu balak dot nokoliwata nga amu nu okito. Oy tongo tulun dit misingkeleelo! Iduo po ino dikaw do liwata kondiri, supaya keempuros koh mongidu dit liwata dit koruang nu,” ka di Yesus.
It Kayu om it Tuwa Yo
(Mat 7:16-20; 12:33-35)
43Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “It bansa dit kayu dit awasi, amu monguwa dot kawanit. It bansa dit kayu dit araat, amu monguwa dot awasi ot tuwa. 44Tu kikiawi dit kayu dit moonguwa, it tuwa ot pongintutunan. Amu monguwa do fig 6:44 fig: Intangay it gambar sid Mat 21:19. it koorugiyan om amu monguwa dot anggur it kusingan. 6:44 Mat 12:3345It tulun tawasi, awasi ot boroson, tu awasi it ginawo yo; om it tulun taraat, araat ot boroson tu araat it ginawo yo. Tu nunu nopo it sid ginawo, iri no ot mimbulay sid kabang yo,” ka di Yesus.6:45 Mat 12:34
It Maamaal do Walay dit Opintar om it Lowong
(Mat 7:24-27)
46Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Aso tarati dot reetan Oku dikoo dot ‘O Tuhan, o Tuhan,’ ka duyu, dot amu duyu-i woyo’on it boros Ku. 47Ugu no diti it tulun dit rumikot sid Dogon dot mokinongow po dit boros Ku, om mamaal po dit nisuu Ku. 48Ino nopo dino, irad-ko it iso ot tulun dit minomuwalay: Minangan yo po ukaday dot aralom, om soripalay yo nogi do pampang tagayo it torigi. Om linumiyud dîiri it bawang sampay nakalabay om naajangan it walay yo, nga amu ginumuyu it walay yo tu apatog. 49Na, ii-nopo tulun dit mokinongow-i dit boros Ku, nga amu yo-i woyo’on, ugu-ko it iso ot tulun dit minomuwalay dot orîiribaw it nukadan, om aa sinoripalan it torigi. Kadung-ko linumiyud om naajangan it walay, nooyas no, om okon-ko aalang-alang ot kinaraagan,” ka di Yesus.
7Minongolingos i Yesus dit Turipon di Kotua do Posukan dit Tantara do Ruum
(Mat 8:5-13)
1Nopongo po i Yesus momoros dit kenginan Yo momoros sid tulun togumu, uli no Yalo kembagu sid kota dot Kapernaum. 2Sid kota diri, warot iso ot kotua do posukan dit tantara do Ruum, om warot turipon yo dit amu koyuyuuan dot asampit sumakit, tu tiipatay no. 3Korongow po dit kotua do posukan ontok-ko i Yesus, ponuu no yalo dit tongo kotua do Yahudi sumambat Dialo dot mokitulung mongoy mongolingos dit toruol dit turipon yo. 4Nakalaga yoalo siri, pinajalan no doalo i Yesus mokitulung, dot ka doalo, “Oy Guru, apatut dot tulungan Nu it kotua do posukan dino, 5tu otoluod yalo dit bansa tokow om yalo no ot minamayar dot mamaal dit walay saasambayangon ya,” ka.
6Na, tinumanud no dîiri i Yesus dit tongo tulun dit sinuu. It moosomok no i Yesus dit walay, minonuu no dit tongo tambabaya yo it kotua do posukan sumamung di Yesus momoros dot, “Oy Tuan, aa-Koh osusa rumikot sid walay ku, tu tad-pom aa-ku aaluk pendakod Dikaw sid walay ku. Insan-ko yoku kondiri ot sumambat Dikaw nga amu oku aaluk. 7Ino nogi, suu’o nopo, olingasan no at turipon ku. 8Oorotiyan ku-i ino kuasa Nu tu yoku kondiri nga miboboyo-i suuon do porinta, om waro po tongo soojar dit sid saralom dit posukan ku it miboboyo dot suuon ku. Om ong monuu oku dit iso ot soojar ku dot ‘Ongoy!’ kangku, nga mongoy no. Om ong boroson ku dot ‘Ongoy po siti!’ kangku, nga rumikot no. Ong monuu oku dat tongo turipon ku dot, ‘Mangay duyu iti!’ kangku, nga mangan no doalo. Na, sid turipon ku nga ugu-i dino tu nunu nopo ot isuu Nu, andang ajadi,” ka di kotua do posukan. 9Kadung norongow di Yesus it boros diri, neeranan no Yalo. Kowili nopo Yalo om pomoros no sid tongo tulun togumu dit moput-oput Dialo dot, “Pelo’on Ku ikoo, amu Oku insan kasambat do tulun dot ugu diti kaagayo ot koosipan, sid tulun do Israel poma,” ka.
10Kadung nokoguli it tongo tulun dit sinuu dit kotua do posukan, it turipon dit sumakit nga nolingasan no.
Minamasi i Yesus dot Tanak do Janda
11Amu songkuro koleed mantad diri, minongoy no i Yesus sid kota do Nain. It tongo mabpamaya Doo om it tongo tulun wookon, ogumu-i ot minaya Doo. 12It moosomok no Yalo dit susuwangon dit kota diri, mîilom nakasamung Yalo dit tongo tulun dit miniombuyung mangagaramba do tulun minatay sumoliwan mantad sid kota. Ii-nopo minatay dino, tanak tunggal do kusay dit tongondu dit napatayan do sawo. Om ogumu ot tulun mantad sid kota diri dot minananud dit janda dino. 13Kadung nokitanan di Tuhan Yesus it tongondu diri, nosianan no Yalo om pomoros no dot, “Kada no mogiad oy kinan,” ka. 14Om insamakay no Dialo it garamba om tuduo Yo no. It tongo minangagaramba nga miningkoyod no. Pomoros no Yalo dot, “Oy tanak, tungag no,” ka. 15Tad tungag-i it kusay, om ogom-ogom no, om ponoki-boboros no dit tongo tulun siri. Om ka dîiri di Yesus, “Na, ati no iti tanak nu,” ka.
16Kikiawi dit tongo tulun minomod-rosi om tinumimpuun no mangarayow do Kinoringan. Ka doalo, “Nokembulay no it iso ot nabi tagayo sid pialatan tokow! Nokorikot no i Kinoringan do monulung dit umat Yo,” ka. 17It tabar ontok-ko i Yesus diri, nokoromut sid pootongkop dot Israel om sid tongo daerah sid somok.
Sinuu di Yohanes Moomodsu it Mabpamaya Doo Mongoduat di Yesus
(Mat 11:2-19)
18Tiya dit sid jiil i Yohanes Moomodsu, nabaran yalo dit tongo mabpamaya doo pasal dit kosunduwo di Yesus. Kadung norongow dialo iri, ponginloow no yalo dot duwo koyuwan mantad doalo, 19om suu’o yo nogi sumambat di Tuhan Yesus, mongoduat dot, “ ‘Ikaw no bo gaam ot Raja Maanalamat dit najanji do Kinoringan dot rumikot, ko waro po ot tulun wookon ot indadan ya?’ kanto duyu,” ka di Yohanes.
20Gayad no it sinuu dialo mongoy sid di Yesus om pomoros no dot, “Sinuu okoy di Yohanes Moomodsu mongoduat Dikaw dot, ‘Ikaw no bo gaam ot Raja Maanalamat dit najanji do Kinoringan dot rumikot, ko waro po wookon ot indadan ya?’ ka,” ka doalo.
21Tiya dino, kamasa’an no di Yesus mongolingos dit tulun togumu it ki-ongo-toruol om ki-ongo-panakit, peedu do rogon om mongolingos dit tongo tulun dit bolow. 22It gama di Yesus sumimbar, supaya ela’an di Yohanes dot Yino no ot Raja Maanalamat. Ka Dialo, “Guli kow kembagu sid di Yohanes om abaray duyu yalo dit nunu it norongow duyu om it namato duyu. It bolow kokito, it kakung kapanaw, it balangon nolingasan, it lunggungon korongow, it tulun minatay noposiyan, om it tongo tulun musikin nga naabaran-i dit Tabar Tawasi. 7:22 Ongo 700 toon sobolum Masihi, noboros no mâantad di nabi Yesaya dot, ong korikot sompôori i Raja Maanalamat, mongolingos nôono Yalo dit tongo bolow ... kakung ... balangon om wookon po (intangay Yes 29:18-21; 35:5-6; 61:1). Jadi, asal norongow di Yohanes Moomodsu it boros di Yesus diri, turus noorotiyan dati dialo dot i Yesus no ot Raja Maanalamat. 23Om peelo’o no dialo dot oontung no it tulun dit amu opiduwo oh ginawo dot mimoyo sid Dogon,” ka di Yesus. 7:23 It tarapan dit tongo tulun tiya diri, jumadi dot raja do pomogunan i Raja Maanalamat om mangala dit Ruum, i panjajah doalo. Jadi, kumoos dati i tongo tulun tu okon-ko iri ot nagama di Yesus. Tu it pongitungan doalo, okon-ko Raja Maanalamat po i Yesus. Nga sabanar no, kikiawi dit nagama di Yesus diri, monuluk dit tongo nubuat sid Pijonjiyan Leed baagi dit Raja Maanalamat.
24Kadung nakapanaw it tulun dit sinuu di Yohanes gumuli sid dialo, timpuun no i Yesus momoros sid tongo tulun ontok-ko i Yohanes. Ka Dialo, “Nunu ot tinomod duyu sid balantara sid Yudea? Minongoy kow gaam mogintong dit tulun dit aso pondirian sampay maawaya nopo di pongitungan di tongo tulun wookon, sam-ko sakot dit orimomol dit milulumpingoy dot osoogi do sarup? Amu oy? 25Jadi, kadung keeno-no, minongoy kow gaam mogintong dot tulun dit minononsulung do soosokot dot boorogo om aalus? Ong ugu keeno, ii-nopo tongo tulun takaya dit mamakay dot boorogo om aalus, sid istana ot iyonon. 26Jadi, nunu-i ot tinomod duyu siri? Minogintong kow gaam do nabi? Na, iri no, kon-i oy? Nga pelo’on Ku ikoo, wawaro no-ko nabi yalo dilo, tu yalo not apangkat mantad dit tongo nabi kodori. 27Yino no it komoyoon dit boros do Kinoringan dit nokotulis sid Kitab dot,
‘Yalo no ot susuuon Ku.
Suuon Ku yalo mogulu Dikaw, oy Raja Maanalamat,
tu mamampang dit waya’an Nu,’ ka do Kinoringan,”
ka di Yesus. 7:27 Mal 3:1
28Ka Dialo kembagu, “Ondomo no, kikiawi it riniba saralom dit zaman leed, asot îiso ot asawat oh pangkat mantad di Yohanes Moomodsu. Nga, nokuro ong it tulun dit paling osiba oh pangkat saralom dit zaman dit Karajaan do Kinoringan maakaa, asawat po mantad di Yohanes Moomodsu,” ka di Yesus.
29It tongo karani do sukay om kogumuan di tongo tulun wookon siri it mokinongow di boros di Yesus, nakaakun mâantad dot oonong it ralan do Kinoringan dit nituduk di Yohanes tu minokipodsu dialo. 30Nga ong it tongo tulun dit mantad sid pati politik om tugama dot Farisi om it tongo guru do Kitab, minonulak dit kenginan do Kinoringan baagi dit kondiri doalo tu amu minokipodsu di Yohanes. 7:29-30 Mat 21:2; Luk 3:12
31Pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Waro ot peenangan Ku dikoo oy tongo tulun tidino: 32Ikoo nopo, ugu-ko it eerupug it tanganak songogom-ogom sid talob, om mongindaraat dit wookon tu amu minaya dit kenginan yo. Ka dit tanganak, ‘Nangatan ya ikoo migaganak dot misasawo kâakaka, nga aa-kow-i miniigol, om nangatan ya po ikoo migaganak dot waro ot minatay kâakaka, nga aa-kow-i minogkorudu,’ ka. 33Tu, tiya dit siti po i Yohanes Moomodsu, raraaton duyu tu amu minaya dit kenginan duyu. ‘Norosukan yalo do rogon!’ ka duyu, tu amu minangakan sid karamayan om amu po minonginum do liing. 34Yoku nopo it Tanak do Riniba nga raraaton duyu-i tu amu-i minaya di kenginan duyu dot, ‘Yalo dilo, orusuk po, maagawuk po, om koruang po di karani do sukay om it tongo tulun wookon dit ki-duso,’ ka duyu, tu mangakan om monginum Oku-i. 35Na, it gama duyu monulak dagay di Yohanes ot bukti dot aso pongila’an duyu it mantad sid Kinoringan,” ka di Yesus.
Tinuntugan it Takod di Yesus dot Minyak Wangi
36Na, waro iso ot tulun do Farisi reetan di Simon, minangangat di Yesus mangakan sid dialo. Miniboboyo-i i Yesus maya sid walay yo om timpuun no mangakan. 37Kamasa’an doalo mangakan, waro iso ot totongondu do ki-duso nokorongow dot mangakan siri i Yesus, om ongoy no siri, do minongowit dot songinan ot kasa dot alanji dot ki-suwang dot minyak wangi. 38Podsuwang dit totongondu, ingkakat no ponong sid takod di Yesus meed dot mogiad; nunu pong it takod di Yesus, noyopos dit romow yo. Om piniid yo dîiri dit tokobuk yo it takod di Yesus, om singudo yo nogi. Nopongo peeri, isuay yo no dit minyak wangi. 7:38 It gama doalo mangakan, potogiging yoalo sid bantal do tumoguwang sid iso ot mija dot osiba, om it takod doalo, peengkusuy sid sodu di mija. Jadi, obebas it tongondu monguyut dit takod di Yesus. 7:37-38 Mat 26:7; Mrk 14:3; Yoh 12:3 39Kokito di Simon dot ugu diri, ka dialo sid ginawo yo, “Ong babanar-ko nabi Yalo, amu mokitudu Yalo dat tongondu dilo, tu ela’an-i Dialo dot at tongondu dilo, ki-duso,” ka.
40Nela’an di Yesus it pongitungan di Simon, om pomoros no dot, “Simon, warot boroson Ku dikaw,” ka. “Nunu iri, oy Guru?” ka di Simon. 41Ka di Yesus, “Warot duwo koyuwan ot tulun ki-tutang sid tooki. It keeso, 500 ot siin do perak keenong gaji dot 500 tadlaw; it koduwo, 50 ot siin do perak keenong gaji dot 50 tadlaw. 42Pagka miduduwo doalo nga aso ot pamaray dot tutang, tinanus nopo dîiri dit tooki it tutang doalo diri. Baa, kopurimanan nu, isay doalo diri ot monoluod babanar dit tooki?” ka di Yesus.
43“Kopurimanan ku, it tulun nobo dit agayo ot tutang dit tinanus,” ka di Simon. “Oõ, oonong inot simbar nu dino,” ka di Yesus. 44Om toguwang no Yalo sid totongondu diri om pomoros no sid di Simon dot, “Intangay no iti tongondu diti! Tiya dit minindakod Oku siti, insan-ko weeg do pomoog dit takod Ku nga aso-i ot nitaak nu. Nga ong yino nogi, it romow yo ot pinomoog yo dit takod Ku, om it tokobuk yo ot pinomiid yo. 45Ong ikaw, aa-koh minoningud Dogon gama do sumamung, nga ong iti tongondu nogi diti, mad aso tingkod moningud diti takod Ku mantad dit nokendakod Oku. 46Om aa-nu nisuan do tinasak it tulu Ku, nga ong iti totongondu, nisuan yo do minyak wangi dot boorogo iti takod Ku, dot gama yo mongorumat Dogon. 47Na, iri no pongintutunan Ku dot noompunan no it duso yo dit ogumu, tu otoluod babanar Dogon. Nga it tulun dit okudik it sala yo dit noompunan, andang-ko amu bâanar otoluod Dogon,” ka di Yesus.
48Om boroso no di Yesus it totongondu diri dot, “Noompunan no it duso nu,” ka. 49Kikiawi dit tongo tulun dit ponokiilang Yo mangakan, minibuburung dot, “Isay obo Yalo dilo tu kapangampun do duso?” ka.
50Nga, ka di Yesus sid totongondu, “Inot koosipan nu ot minongolingos om minanalamat dikaw. Uli no pogi, om taatagon nu dino,” ka.
8Tongo Tongondu dit Minaya di Yesus
1Amu songkuro koleed mantad diri, minongoy no i Yesus tumikid sid tongo kota om sid tongo kokompungan, paabar dit Tabar Tawasi dot rumikot no it zaman dit Karajaan do Kinoringan. It opod om duwo it rasul Doo nga nakawaya-i, 2om piipiro koyuwan ot tongondu dit nolingasan no do toruol om sinunsuban do rogon. It tongo tongondu dit nakawaya diri, ino-no: i Maria it tulun do Magdala, it sinunsuban dot turu koyuwan ot rogon; 3i Yohana sawo di Kuza, pagaway sid istana di raja Herodes Antipas; i Susana, om ogumu pot tongondu wookon. Kikiawi doalo diri, minonulung manaak dit siin yo kondiri sid di Yesus om sid tongo rasul Yo.8:2-3 Mat 27:55-56; Mrk 15:40-41; Luk 23:49
Suriban Ontok-ko it Tulun dit Potiyas do Linsow
(Mat 13:1-9; Mrk 4:1-9)
4Insan tadlaw, ogumu ot tulun rumikot mantad sid soro-susuway ot kota. Kadung-ko nongoompug siri it tulun togumu, minonuduk no i Yesus dot sinuriban ot gama. 5Ka Dialo, “Warot iso ot tulun moongumo dot pinotiyas do linsow. Namot dit potiyas, warot nokowiliw sid lapap do ralan, dot opiulalakan do tulun om tindukon po dot tombolog. 6Waro-i ot nokowiliw sid kapampangan dot onipis ot tana. Sumuni-i dara’ay nga kolodi no gisom lumuus no tu okoring it kinosuniyon. 7Waro nong nokowiliw sid koorugiyan, dot sumuni-i it koorugiyan, sumuni-i it nitiyas. Nga ong oleed no, olonot it nitiyas tu otongob dit koorugiyan. 8Nga, waro-i ot nokowiliw sid tana toruwak om kuminam sumuni om monguwa nôono, eenggatus ot tasil mantad dit nitiyas,” ka. Nopongo po it suriban, ka di Yesus, “Ong ki-tolingo kow, rongo’o duyu no babanar!” ka.
Tomodon di Yesus Monuriban
9Jadi, katalib iri, minongoduat no it mabpamaya Doo dot, “Nunu ot komoyoon dit suriban diri?” ka doalo. 10Simbar nopo i Yesus, “Ong ikoo, nataakan kow do Kinoringan dot pongorootiyan dot mongilo dit raasia ontok-ko it Karajaan do Kinoringan. Nga ong it tongo tulun wookon, siniriban Ku nôopo gama Ku modtuduk, supaya,
mogintong poma yoalo
nga amu-i kokito;
om moorongow poma
nga amu-i kaarati,”
ka. 8:10 Yes 6:9-10
11“Kaa dino ot koorotiyan dit suriban Ku diri: It linsow nopo diri, boros mantad sid Kinoringan. 12Ii-nopo nokowiliw sid lapap do ralan, ino-no it tulun dit korongow di boros mantad sid Kinoringan. Na, rumikot no it rogon monolod dit boros diri mantad sid ginawo dit tulun, supaya amu mimoyo om amu asalamat it tulun. 13Ii-nopo linsow dit nokowiliw sid kapampangan, ugu-ko it tulun dit nokorongow dit boros do Kinoringan om monorima-i dot otomon ot gama. Nga amu momugamut sid ginawo yo. Mimoyo yoalo toruay, nga kadung-ko waro ot pensuba’an rumikot, tumolikud no yoalo mantad sid koosipan. 14Ii-nopo naratu sid koorugiyan, ino-no it tulun dit korongow-i dit tudukan. Nga sid koposiyon yo titikid tadlaw, it tongo katangkanga’an, om it kenginan doalo dot mogiim do kakaya’an om kasanangan ot manangkub sampay amu kembulay ot bubuatan tawasi. 15Na, ii-nopo sid tana toruwak ot kinowilion, ino-no it tulun dit korongow dit tudukan diri, om otulid ot ginawo om awasi po, itoo yo babanar sid ginawo yo sampay koponguwa tu ototog, ino-no, kembulay ot bubuatan tawasi,” ka di Yesus.
Suriban Ontok-ko Lampu
(Mrk 4:21-25)
16Poolombuso no di Yesus it boros Yo kembagu, dot ka Dialo, “Aso guna modsubo do lampu om tongkuban nogi do tin, keenong powilion sid saaw do katil. Ino-i-nga, peyonon sid poo’iyanan do lampu tu panganawaw dit tulun dit mindakod. It ituduk Ku dikoo nga ugu dino-i, tu subay ilombus duyu.8:16 Mat 5:15; Luk 11:33 17Tu, asot îisot nokolosok dot amu kentalang, om asot îiso raasia dot amu oongkiyasan om ela’an do tulun. 8:17 Mat 10:26; Luk 12:2 18Jadi, tandayay duyu no mokinongow dit boros mantad sid Kinoringan it ituduk Ku, supaya oorotiyan duyu babanar. Tu it tulun nopo dit ki-waro no mâantad ot oorotiyan, pulaba’an po do Kinoringan manaak. Nga, ong it tulun dit asot oorotiyan yo, nokuro ong kiro’on yo dot waro-i ot okudik sid doo nga pupudon po do Kinoringan manganu,” ka di Yesus. 8:18 Mat 25:29; Luk 19:26
It Tidi om Tobpinee di Yesus
(Mat 12:46-50; Mrk 3:31-35)
19Na, minongoy dîiri it tidi om it tongo tobpinee di Yesus sumambat Doo, nga amu nakalabat yoalo sumuwang sid walay tu laalandu koogumu do tulun. 20Waro dîiri ot tulun pineelo di Yesus dot, “Oy Guru, silod soliwan it tidi om tongo koobpineeyan Nu, sumambat yoalo Dikaw,” ka. 21Nga sinimbar nogi di Yesus dot, “It tongo tulun dit mokinongow dit boros mantad sid Kinoringan om it mananud, iri no ot ponoko-moleeng om ponoko-tobpinee Ku,” ka.
Pinotonos i Yesus dot Sarup Tologod
(Mat 8:23-27; Mrk 4:35-41)
22Waro insan tadlaw, sinumako dot talud i Yesus om it tongo rasul Doo. Pomoros no i Yesus dot, “Tumupak tokow diti liwotung,” ka. Na, linumayag no yoalo. 23Kamasa’an doalo lumayag, nokoodop i Yesus. Mogkureelo-poom tinumongus ot sarup tologod sid liwotung diri. It gumbang kosuwang sid talud om sid bahaya babanar yoalo. 24Nunu pong it tongo rasul diri, pinosikan no i Yesus. Ka doalo, “Guru, guru, otogob tokonow,” ka. Poodtungag di Yesus, tiago no Dialo it sarup om it gumbang, nga turus tinumingkod miduduwo diri. It liwotung tad-pom aso no ot gugûumbang. 25Om pomoros no Yalo sid tongo rasul Yo dot ka, “Siombo it koosipan duyu?” Nunu pong yoalo diri, rinumosi no om eeranan. Na, pibuburung no dot, “Isay Yalo dilo obo, tu sarup om gumbang nga rumonok-i Doo?” ka.
Sinunsub di Yesus it Tongo Rogon Mantad sid Tulun do Gerasa
(Mat 8:28-34; Mrk 5:1-20)
26Om tindal no dîiri i Yesus om it tongo rasul Doo sid daerah do Gerasa sid tupak dit liwotung mantad sid Galilea. 27Nokotîindal i Yesus, rinumikot no it iso ot kukusay mantad sid kota diri dot sumambat Dialo. It tulun nopo dino, norosukan do tongo rogon om oleed no dot penlabas om amu insan miyon sid walay, sisirid gua do kaalabangan. 8:27 gua do kaalabangan: Ong it zaman diri, mamaal yoalo do lobong sam-ko gua dit agagayo. Jadi, sid suwang dit gua diri, ogumu ot lobong ot kosuwang.28-29Asasarok no it rogon monguasa di tutulun diri. Jaga’an poma yalo, dot sampay agatan do rantay it longon om takod yo nga oputut-i ko oputut, om mongoy sid balantara tu angatan di rogon. Kadung nokitanan yo i Yesus, minonginggiyak no yalo om dunsong nogi sid tinoguwangon di Yesus. Pigugulianan di Yesus monunsub it rogon mantad sid dialo. Nga momoros nogi it tutulun dot opûupuod, dot ka, “Yesus, Tanak do Kinoringan dit Lundu Tasawat, nunu ot tomodon Nu sid dogon? Kadaay oku no sansara’o,” ka.
30Om duato no di Yesus yalo dot, “Isay ngaran nu?” ka. “I Tantara,” 8:30 Tantara: Ong sid boros dot Yunani, komoyoon nopo do ‘tantara’ dino, legion. Iso ot legion diti, 6,000 ot kogumuo dot soojar. ka dit simbar yo, tu ogumu ot rogon nakarasuk sid doo. 31Nga ii-nopo tongo rogon dîino diri, miguguli mokisisian di Yesus supaya amu suuon yoalo sumuwang sid luwang do kapatayan, it jiil dot dang rogon. 8:31 luwang do kapatayan: Iso ot luwang dit sid saralom babanar do tana. Sino no ot pongojiilan dit tongo rogon sampay orikot it tadlaw dit pongukuman do Kinoringan doalo sompôori (intangay sid Yud 1:6).
32Ii sid soosokid diri warot baanan do wogok monungal. Minokirila dîiri it tongo rogon dot rumasuk sid baanan dit tongo wogok diri, nga nookunan-i di Yesus. 33Nokosoliwan nopo i tongo rogon mantad sid tutulun diri, suwang no sid baanan dit wogok. Om kinam it tongo wogok diri migugusa manangkus tumuun sid liwotung nga nongo-losod kikiawi.
34Kokito po dit moomiara do wogok it ugu diri, minomod-tangkus no yoalo dot potuturan dit hal diri sid tongo tulun sid kota om sid tongo kookompungan dit sid mintutuk siri. 35Amu songkuro koleed mantad diri, ogumu dîiri ot tulun rumikot sid di Yesus do mogintong ong nunu ot najadi. Na, nokito dîiri doalo it tutulun dit baya norosukan nga siri-i dot mogom-ogom sid somok di Yesus. Waro dîiri ot soosokot yo, om noolit no it pongitungan yo. Pomod-rosi dîiri it tongo tulun. 36It tulun dit nakamato dit kinowowoyo’on diri, minonuturan sid tongo tulun wookon, nunu ot keedu-idu dit rogon mantad sid tutulun. 37Nunu pong it tongo tulun dit Gerasa, kenginan dot mogidu talalangkas i Yesus mantad siri tu laalandu ot koorosi. Jadi, sinumako dîiri i Yesus om it tongo rasul Yo do talud tu muli no. 38Ii-nopo tutulun dit nolingasan no diri, monotos mokiwawaya di Yesus, nga, ka di Yesus, 39“Uli no om paabaro no songkuro kaagayo dit kotulungan do Kinoringan sid dikaw,” ka.
Na, uli no dîiri it tutulun diri dot paabar sid pootongkop dit kota diri dot songkuro kaagayo dit kotulungan di Yesus sid dialo.
Minamasi i Yesus di Tanak di Yairus om Minongolingos di Tongondu dit Orulut Gamba’on
(Mat 9:18-26; Mrk 5:21-43)
40Tiya dit minuli kembagu i Yesus mantad sid tupak dit liwotung diri, sinamung Yalo dit tongo tulun tu mindad-indad Dialo siri. 41Om rikot no iso kusay, ngaran yo nopo nga i Yairus. Yalo dino, kotua do walay saasambayangon. Tad tungub yalo sid tinoguwangon di Yesus dot poongoy di Yesus sid walay yo 42tu sumakit it tanak yo do tongondu it iso no, opod om duwo toon ot tumur, dot tiipatay no.
Kamasa’an di Yesus maapanaw, warot ogumu tulun sampay kopi’i’impit. 43Sino dino, warot iso ot tongondu dot opod om duwo notoon no do gamba’on, [nga nokuro ong sampay naawi it tarata yo dot pamaray dot tongo duktur,] nga aso-i ot nakadapat mongolingos dit toruol yo. 44Pagka tu koosomu it tongondu diri baagi dit tugama doalo, eengin yalo mokilingos dot moolosok oh gama.8:44 koosomu: Ong maya dit Im 15:25-33, it tongondu dino, anggapon dot osomu baagi dit tugama. It tulun dit kotudu doo keenong otudu doo nga eensosomuan-i baagi dit tugama om amu kawasa maya sumambayang (Im 5:3). Nga pagka tu ki-sinundu i Yesus dot mongolingos, amu-i eensosomuan i Yesus, ino-i-nga nolingasan Doo it tongondu dit gamba’on. Ontok-ko it tongo ramboy: It tongo jubah dot tulun Yahudi tiya dit zaman di Yesus, ki-ongo-ramboy, ugu-ko it nisuu di Musa, tu pangaandaman dit kikiawi it pinonuu’an sid Tukum di Musa (Bil 15:37-41). Insomok no yalo mantad sid solot di Yesus om tuduo yo no it ramboy dit jubah Dialo nga minisomôonjuk-i dot notingkod it gamba’on. 45“Ay, isay minonudu Dogon?” ka di Yesus. Kikiawi it tongo tulun siri nga asot minangakun. Ka di Petrus, “Guru, ogumu gima ot tongo tulun kotobping om murudun sid Dikaw,” ka.
46Simbar di Yesus, “Waro tulun minongombit Dogon tu nopurimanan Ku dot waro sinundu nokosoliwan mantad sid Dogon,” ka. 47Pagka nela’an dit tongondu dot nokosupan no yalo, pogulianay yo-i kembagu om singkotud nogi sid tinoguwangon di Yesus dot song-kikip. Tinuturan yo kikiawi sid tinoguwangon dit tongo tulun it kotutudu yo di Yesus om iri no ot kolilingos dit toruol yo. 48Boros di Yesus, “Oy kamanakon, inot koosipan nu ot minongolingos om minanalamat dikaw. Taatagon nu dino,” ka.
49Kamasa’an di Yesus maawala, poririkot po dot tulun mantad sid walay di Yairus dot minangaabar sid Dialo dot, “Minatay no it tanak nu dit tongondu, kadaay no poongoyo sori i Guru, mangaalung koh nôopo Dialo dino,” ka. 50Kadung norongow di Yesus iri, pomoros no Yalo sid di Yairus dot, “Kada rumosi. Imoyo no Dogon, nga olingasan-i it tanak nu,” ka. 51Korikot po yoalo sid walay di Yairus, amu mongoo i Yesus dot warot tumanud Doo sumuwang sid walay, sumala-ko i Petrus, i Yohanes, i Yakobus om it tidi om tama nôopo di tanak. 52Kikiawi dit tongo tulun mogkorudu dot minatay it tanak diri. Nga ka di Yesus, “Kada kow mogiad, okon-ko minatay peenot tanak dino; nokoodop nôopo!” ka.
53Nirarakan nogi doalo i Yesus, tu nela’an doalo dot babanar-ko minatay no it tanak. 54Jadi, suwang nopo Yalo om kuutay no it longon dit bangkay dit tanak om pomoros no dot, “Posik no, oy tatanak,” ka. 55Nga posusurung po dot pinuobo dot noposiyan om miningkakat dîiri it tatanak. Na, ponuu no i Yesus supaya paakanon it tatanak diri. 56Nunu pong it moleeng di tatanak diri nga neeranan babanar. Nga amu minongoo i Yesus dot ipaabar it kinowowoyo’on diri sid tulun wookon.
9Sinuu di Yesus it Opod om Duwo it Rasul
(Mat 10:5-15; Mrk 6:7-13)
1Insan masa, minongumpug i Yesus dit opod om duwo it rasul Doo, dot minanaak Yalo do sinundu om kuasa monunsub dot kikiawi ot bansa do rogon, om mongolingos do tongo panakit. 2Om suu’o Yo po paabar dot rumikot no it Karajaan do Kinoringan, om mongolingos dit toruol do tulun. 3Ka Dialo, “Kada kow mongowit dot nunûunu ot kosukupan sid pabpana’an duyu dino: tungkat, juli, lutu, siin keenong pogintuuwan duyu. 4Om asal nokeeyon kow sid iso ot walay, sisiri kow-i, kada konow miwawaliw sid walay wookon sampay lumombus kow mantad sid pomogunan dino. 5Nga sisiongo ot pomogunan dit amu manamung dikoo, namot dit mogidu kow, pugago duyu it rogis sid takod duyu. Ino nopo dino, tanda nogi dot yoalo-i-yoalo nôono ot mananggung dit suba yo tu minonulak yoalo dikoo,” ka. 9:3-5 Luk 10:4-11; Kis 13:519:5 ... pugago duyu it rogis sid takod duyu. Koobasan dit tongo tulun Yahudi tiya dit zaman dino, asal mogidu yoalo mantad sid daerah dot tulun dot okon-ko Yahudi, mangan doalo pugago it rogis sid kasut om lukap om sid tongo soosokot doalo. It ugu keeri ot gama doalo diri, anggapon doalo dot koosomu it tulun dit okon-ko Yahudi om it tana doalo. Sam keeri no ot nisuu di Yesus sid tongo rasul Yo dot waalon sid tongo tulun Yahudi dit amu monorima dit boros do Kinoringan. Irad po dino, nokentalang no dit tongo rasul di Yesus dot it tongo tulun dit okodow ot tulu diri, anggapon do Kinoringan dot koosomu. Om iri no tanda dot ukumon yoalo do Kinoringan ong amu tumoobat. Intangay sid Kis 18:6.
6Jadi, ginumayad dîiri it opod om duwo it rasul, dot miajang-ajang sid ogumu ot kampung dot mangaabar dit Tabar Tawasi om mongolingos dot toruol do tulun.
Nogoliwong i raja Herodes Antipas
(Mat 14:1-12; Mrk 6:14-29)
7Baa, kadung-ko norongow di raja Herodes it ugu diri, nogoliwong yalo. Tu warot momoros dot i Yesus nopo dino, i Yohanes Moomodsu it noposiyan kembagu. 8Om waro po momoros dot, i Yesus nopo dino, i Nabi Elia ot ginumuli kembagu sitid pomogunan. Om waro po wookon momoros dot i Yesus nopo dino, iso mantad di tongo nabi wookon dit mûula ot noposiyan kembagu. 9:8 Mat 16:14; Mrk 8:28; Luk 9:199Nga, ka di Raja Herodes, “Ong i Yohanes Moomodsu, yoku kondiri ot minonuu managas dit tulu yo. Jadi, isay babanar no i Yesus dino, dot ogumu no ot norongow ku ontok-ko Yalo?” ka. Om mokisasambat nôono yalo di Yesus.
Pinaakan i Yesus dot Tulun Togumu
(Mat 14:13-21; Mrk 6:30-44; Yoh 6:1-14)
10Na, kadung nokooli it tongo rasul diri sid di Yesus, niabar no doalo kikiawi it kinowowoyo’on yo. Nopongo iri, nangatan dîiri di Yesus yoalo mongoy sid tampat dot oyongow sid iso ot kota it reetan dot Betsaida. 11Nga kela’ay nopo dit tongo tulun togumu, sinumusuut no yoalo kikiawi. Nunu pong i Yesus, sinumamung no doalo om minomoros nogi sid doalo ontok-ko it Karajaan do Kinoringan. Om liningasan po Dialo it ki-ongo-toruol. 12Pagka amu no oleed dot tumonob it tadlaw, tinumoronong dîiri it opod om duwo it rasul sid di Yesus om pomoros no dot, “Guru, gaam pong suuon at tongo tulun mongoy ad kaawawalayan om sid kookompungan dit sid minsorili siti dot momoli dot kaakanan om mogiim do todopon, tu asot siti,” ka. 13Nga, ka di Yesus, “Ikoo nobo ot paakan doalo!” ka. Nga simbar nopo it tongo rasul, “Iti no ot kaakanan tokow, limo kaping no ot ruti om duwo neenan ot sada dot naansak,” ka. “Om momoli okoy po gaam dot ipaakan dat tongo tulun togumu?” ka. 14It siri, kusay nôopo, limo noribu. Boros di Yesus sid rasul Doo, “Suuo duyu at tongo tulun mogom dot lilimo noopod koyuwan sid iso ot tumpug,” ka.
15Om winaya dîiri doalo it nisuu di Yesus om minogom kikiawi it tulun. 16Om romito no di Yesus it limo kaping it ruti om it duwo neenan ot sada, om tingaa nogi sid tawan dot monorimakasi sid Kinoringan. Om kookokibo no Dialo it ruti, om it sada nga minangan pipiduwo’o, om tatayado nogi dit rasul sid tongo tulun siri. 17Na, minangakan dîiri it tongo tulun, sampay nowiya’an. Om umpugo dîiri dit rasul it noolu mangakan nga opod om duwo ot balatak noponu.
Minangakun i Petrus dot i Yesus no ot Raja Maanalamat
(Mat 16:13-28; Mrk 8:27–9:1)
18Waro insan masa, mintaduwa i Yesus sid tampat toyongow, om it tongo rasul Doo nga siri-i. Boros di Yesus sid doalo, “Ong maya dit boros dit kinogumuan do tulun, isay Oku diti?” ka. 19Simbar doalo, “Warot momoros dot i Yohanes Moomodsu ka, waro-i ot momoros dot i Nabi Elia, om waro po ot momoros dot Ikaw nopo nga iso mantad dit tongo nabi wookon di mûula dot noposiyan kembagu,” ka. 9:19 Mat 14:1-2; Mrk 6:14-15; Luk 9:7-820“Baa!” ka di Yesus kembagu, “Ong ikoo, isay Oku diti?” ka. “Ikaw nobo dino ot Kristus, it Raja Maanalamat, it nosuu do Kinoringan,” ka di Petrus. 9:20 Yoh 6:68-69 21Korongow nopo di Yesus it simbar di Petrus, pomoros no Yalo sid tongo mabpamaya Doo, dot, “Kada kow no mangaabar sid isay nopo dot Yoku diti i Kristus,” ka di Yesus, dot apatong babanar it gama Yo momoros.
Kumeensan Nogi di Yesus Popeelo dit Kasansara’an Yo
22Om ka dîiri di Yesus, “Yoku, Tanak do Riniba, natantu mâantad do Kinoringan dot ogumu ot kasansara’an, om amu torima’on dit tongo pomimpin dot tulun Yahudi, om it tongo timam dot ki-pangkat om it tongo guru do Kitab. Mangan Oku patayo, nga oposiyan Oku kembagu sid tadlaw kotolu,” ka.
23Katalib iri, minomoros i Yesus sid kinogumuan dot tulun, dot ka, “Isay nopo ot eengin jumadi dot mabpamaya Dogon, subay-ko tumingkod mogiim dit kenginan yo kondiri om subay-ko suwab-suwab tumurub Dogon dot mad-ko mamanaw kumaa sid posolipan yo kondiri, tu kapatay-kowiyaw nga maya nopo Dogon. 9:23 Mat 10:38; Luk 14:27 24Tu isay nopo ot mokipapasi, amu kaanu dot koposiyon tototog. Nga isay nopo ot amu rumosi matay tu maya Dogon, om tumingkod maya dit kenginan yo kondiri, yino no ot kaanu dit koposiyon tototog. 9:24 Mat 10:39; Luk 17:33; Yoh 12:2525Nunu ma guna dot kasanganu ditit song-pomogunan, ong oliangan no dit koposiyon tototog keenong obinasa it kondiri yo? 26Kembagu po, isay nopo ot omomoluan mangakun Dogon, Yoku, Tanak do Riniba nga omomoluan-i mangakun dialo ong rumikot Oku kembagu. Tiya dino, okitanan sid Dogon it tompiling di Tama Ku om it tompiling dit tongo moleekat tosusi Yo. 27Boroson banar Ku no sid dikoo, warot pipirot tulun dit songingkakat siti diti dot, amu po matay yoalo ong amu po kokito dinot Karajaan do Kinoringan dino,” ka di Yesus.
Pinembulay i Yesus dit Tompiling Yo
(Mat 17:1-8; Mrk 9:2-8)
28Montod dit minomoros i Yesus dit boros Yo diri, warot ongo turu tadlaw ot kinotoliban, om minangangat no Yalo di Petrus, i Yohanes om i Yakobus tumakad sid iso ot nuluw tu mintaduwa. 29Namot dit mintaduwa Yalo, minundaliw no it wuros Dialo, om ii-nopo soosokot Dialo nga sinumimban dot opurak it kosurolong. 30Om waro dîiri ot minimbulay dot duwo koyuwan ot kusay dot monoki-boboros di Yesus. Yoalo nopo diri nga i Nabi Musa om i Nabi Elia, 31dot ki-tompiling-i. Ii-nopo pinibabarasan doalo nga hal dot kapatayan di Yesus sid Yerusalem dit amu no oleed. 32It timpuun-i, i Petrus om it koruang yo nga mingôodop. Nga kadung noposik yoalo, 9:32 Tafsiran 2: Nga it tiya dino, mintutok babanar i Petrus om it koruang yo. Na, kadung-ko noposiyan i mato dotilo, ... nokito no doalo dot ki-tompiling i Yesus om it duwo koyuwan ot tulun dit pengkakat sid somok Dialo. 33Om kamasa’an dit mogidu no i Musa om Elia, pomoros no i Petrus sid di Yesus dot, “Tuan, songkuro kaawasi dot siti tokow, gaam po mamaal okoy dot tolu ot sulap, iso ot Dikaw, iso ot di nabi Musa om iso ot di nabi Elia,” ka, dot tad minomoros-i yalo dot amu minongitung po babanar.
34Namot dot mooboros po yalo, poririkot po dot kawut dot tinumangkub sid doalo sampay nokorosi yoalo. 35Om waro dîiri ot bongut minomoros mantad sid kawut diri dot, “Iti no ot Tanak Ku dot noonduyan Ku, rongo’o no Yalo,” ka. 9:28-35 2Ptr 1:17-189:35 Yes 42:1; Mat 3:17; 12:18; Mrk 1:11; Luk 3:22
36Nopongo it bongut momoros, iseeso dîiri i Yesus sirid tinoguwangon dit tolu koyuwan it rasul Doo. Ii-nopo rasul dino nga amu pinopeelo disay-isay nopo ontok-ko it najadi tiya diri.
Minonunsub i Yesus do Rogon Mantad sid Iso ot Tanak do Sumakit
(Mat 17:14-18; Mrk 9:14-27)
37Susuwab diri, kadung-ko rinumuuk i Yesus om it tolu koyuwan it rasul Doo mantad sid nuluw dino, waro tulun dit ogumu babanar sinumambat doalo. 38Om mîilom warot iso tulun maagawa mantad sid tongo tulun togumu, dot ka, “Guru, sisianay oku po, intangay po dogon iti tanak ku, tu iti-ti not tanak ku diti. 39Tu, waro rogon nakarasuk sid dialo, om kadung-ko sumoop it rogon monguasa dialo, monginggiyak no yalo, om dumumpaw nogi dot song-kikip sampay momiputa it kabang yo. Oleed dot ugu diri, om mingkoyod nogi, sampay rumimomol babanar it koyuwan yo gama do koo’uyan. 40Minokitulung oku no dit mabpamaya Dikaw dot monunsub dit rogon diri, nga amu doalo adapat,” ka. 41Simbar nopo i Yesus, “Ades, dikoo, oy tongo tulun kow! Asot koosipan duyu om amu kow milod ajaron! Songkuro Oku po koleed maatanud dikoo dot sumabar dikoo?” ka. Om ka dîiri Dialo sid tulun diri, “Owito siti inot tanak nu,” ka.
42Nga, namot dit tanak diri maapanaw mongoy sid di Yesus, nidumpaw no dit rogon, om nikikip nogi babanar. Nga sunsubo no di Yesus it rogon diri gama do mongolingos dit tatanak. Om ka dîiri Dialo, “Na, ati no iti tanak nu,” ka. 43Nongeeranan kikiawi it tongo tulun siri nokokito dit kogoyo’o dit kuasa do Kinoringan.
Namot dit neeranan po it tongo tulun siri, pomoros no Yalo sid rasul Doo kembagu dot, 44“Rongo’o duyu no babanar iti, Yoku Tanak do Riniba, amu no oleed om pataakon Oku no sid kuasa do tulun,” ka. 45Nga amu-i doalo oorotiyan it komoyoon dit boros Yo dino, tu nilosok do Kinoringan it komoyoon sid doalo supaya amu yoalo kaarati, om amu kobulun yoalo mongoduat ong nunu ot komoyoon Dialo.
Isay ot Asawat ot Pangkat
(Mat 18:1-5; Mrk 9:33-37)
46Om waro insan masa, minigaga it tongo mabpamaya di Yesus ong isay no ot asawat ot pangkat mantad doalo kikiawi. 47Pagka nela’an-i di Yesus it pongitungan doalo, minanganu no Yalo do iso tanganak tokodok, om pengkokoto Yo nogi sid toning Yo, 48om pomoros no sid mabpamaya Doo dot, “Isay nopo ot manamung ditit tanak diti keenong isay nopo it aso pangkat, tu mangawakil Dogon, ino no ot manamung Dogon. Om isay nopo ot manamung Dogon, manamung-i di Kinoringan dit minonuu Dogon sitid pomogunan. Na, iri no tu isay nopo dikoo ot osiba babanar ot ginawo, iri no ot asawat ot pangkat,” ka di Yesus. 9:48 Mat 10:40; Luk 10:16; Yoh 13:20
It Mangalawan om Monguup
(Mrk 9:38-40)
49Ka di Yohanes, “Tuan, nokokito okoy dot iso ot tulun dot minonunsub do rogon dot minongoreet dit ngaran Nu. Nga tiniag ya yalo, tu okon-ko koruang tokow po,” ka. 50Nga ka di Yesus sid doalo, “Kadaay duyu-i tiago tu, isay nopo ot amu lumawan daton, monguup daton,” ka.
Kampung sid Samaria amu Monorima di Yesus
51Na, tiya dit moosomok it kensawatan di Yesus sid surga, minomugu no Yalo sid ginawo Yo dot mongoy sid Yerusalem. 52Nga minangan Yo po poguluono it susuuon Yo mongoy sid iso kampung sid Samaria tu posodia dit keeyoyonon Yo. 53Nga it tongo tulun sid kampung diri, amu monorima di Yesus, tu mongoy i Yesus sid Yerusalem. 9:53 amu monorima di Yesus: Amu sotuju it tulun do Samaria dot sid Yerusalem ot tampat do sumamba do Kinoringan, tu ong maya doalo, it nuluw it reetan dot Gerizim sid daerah doalo ot tampat sumamba do Kinoringan (intangay sid Yoh 4:20). Jadi, amu yoalo eengin peeyon sid doalo dot tulun dot Yahudi dit mongoy sid Yerusalem.54Kela’ay po di rasul Yakobus om i Yohanes, pomoros no yoalo dot, “Tuan, woy ong iparatu ya do tapuy mantad sid tawan dot monorob dit tongo tulun sori?” ka. 9:54 2Raj 1:9-16
55Podkowili di Yesus om rasango no yoalo. 56Nopongo iri, ongoy no yoalo sid kampung wookon.
Tongo Tulun dit Eengin Tumanud di Yesus
(Mat 8:19-22)
57Kamasa’an di Yesus om it tongo mabpamaya Doo lumombus mamanaw, waro iso tulun minomoros sid Dialo dot, “Guru, siombo nopo ot pakaayan Nu, maya oku Dikaw,” ka. 58Simbar i Yesus, “It tongo bongol ki-luwang dot iyonon, om it tongo tombolog ki-rumun dot ulion, nga ong Yoku, Tanak do Riniba, 9:58 Tanak do Riniba: Asarok i Yesus mongoreet dit kondiri Yo dot Tanak do Riniba. Komoyoon nopo dit reetan dot Tanak do Riniba sid boros dot Ibrani, ‘tulun komimiiyo’. Duwo tomodon sambil di Yesus mongoreet dit kondiri Yo dot Tanak do Riniba. Keeso, gama pensiba dit kondiri Yo. Koduwo, popeelo dot olosok ot gama dot Yino no ot Raja Maanalamat, tu i ‘Tanak do Riniba’, gelaran baagi dit Raja Maanalamat sid Dan 7:13-14. Sid Kitab di nabi Daniel, nokitanan di Daniel i Yesus sid surga dot irad-ko ‘tanak do riniba’, komoyoon, tulun sopiiyo. Om linantik Yalo do Kinoringan dot raja song-pomogunan. aso walay dot uulion Ku,” ka. 59Na, pomoros no i Yesus sid iso ot tulun dot, “Waya no Dogon,” ka. Nga, ka dit tutulun, “Baa Tuan, muli oku po, kad mongintulus di ama, matay po yalo om olobong po, om maya oku nogi Dikaw,” ka. 60Simbaro di Yesus, “Ombo-ko it tulun dit aso koposiyon tototog ot mongolobong dit tulun yo dit minatay. Nga ong ikaw, kayow paabar dot rumikot no it zaman dit Karajaan do Kinoringan,” ka. 61Waro pot iso ot minomoros dot, “Tuan, maya oku Dikaw nga peensano ku po it moleeng ku,” ka. 62Boros di Yesus sid tulun diri, “It tulun dit nokotimpuun no mangaradu om mikokowili po sid toori, amu no otulid it paangaradu yo. Irad no dino it tulun dit nokotimpuun no maya Dogon om asarok mongoondom dit tongo hal dit koposiyon yo timpuun-i; amu no apakay paabar dit Karajaan do Kinoringan,” ka di Yesus.
10Monuu i Yesus dit Turu Noopod om Duwo it Susuu’on Yo Paabar dit Tabar Tawasi
1Nakatalib iri, minomili no i Yesus dot turu noopod om duwo ot mabpamaya Doo suway mantad dit opod om duwo ot rasul, dot soro-duduwo mitanud ot sinuu Yo mogulu sid iso om iso ot kampung om kota, it kiikiro’on Yo rumikot tu mangaabar dit Tabar Tawasi. 2Boros Dialo sid doalo, “Agayo dara’ay ot omoton nga okudik ot mongomot. Pagka irad dino, pokisisian kow sid Kinoringan it sanganu dit tumo, supaya ruangan Yo it tulun dit mongomot. 10:2 Mat 9:37-38 3Na, gayad konow! Suuon Ku ikoo dot ugu-ko domba kow sid pialalatan dot sorigala. 10:3 sorigala: Iso bansa dot tasu dot timba’an dot agayo om orongit om mangakan dot domba.10:3 Mat 10:164Okon-ko mongowit kow dot kaban keenong juli om kada kow mongowit do supiar dot kasut. Om kada kow mialung-alung sid tanga do ralan dot monoki-tuturan dot tulun.
5Kadung kendakod kow sid iso ot walay, barakatay no yoalo dot, ‘Koosayan sid dikoo kikiawi sitid walay diti,’ kanto duyu. 6Ong warot tulun siri dot eengin monoki-wawasi dikoo, yoalo nga oosay no; nga ong amu, gumuli-i kembagu sid dikoo it barakat duyu diri. 7Asal nokeeyon kow sid walay dino, kada konow miwawaliw dot walay wookon sid pomogunan diri. Nunu nopo ot ikayas sid dikoo, akanon duyu nopo. Kada kow-i dot opiduwo ot ginawo monorima dit kowosian dit tulun dino, tu iri no ot gaji duyu, om aaluk no dot gojiyan it tulun dit gumama dot paabar dit Tabar Tawasi, sam-ko ikoo. 10:7 1Kor 9:14; 1Tim 5:18
8Om kadung-ko kosuwang kow sid iso pomogunan, om somungon kow tawawasi dot pendakod, akano duyu-i it pakayason sid dikoo. 9Lingasay duyu no it tongo tulun dit ki-oruol sid pomogunan dino, om paabaro no sid doalo dot, ‘Iti no ot poluang duyu mokiporinta do Kinoringan, tu amu no oleed dot pengkakat i Kinoringan dit Karajaan Yo,’ kanto duyu. 10Nga kiikiro ong koongoy kow sid iso pomogunan om amu kow somungon, pogidu konow om ongoy konow sid talun-alun om boroso duyu no sid tongo tulun dot, 11‘Insan keeti rogis no diti pomogunan duyu dot nokosokot sitid takod ya, nga pugagon ya, tu iti no tanda dot amu kow mokinongow dit paabaron ya. Pagka irad dino, ikoo-ikoo ot mananggung dit suba duyu. Nga ondomo duyu no, tinaakan konow do poluang do mokiporinta do Kinoringan, tu amu no oleed dot pengkakat i Kinoringan dit Karajaan Yo, nga aa-kow-i mokiporinta Dialo,’ kanto duyu. 10:4-11 Mat 10:7-14; Mrk 6:8-11; Luk 9:3-510:10-11 Kis 13:5112Pelo’on Ku ikoo, sawawagat dit tukuman do Kinoringan sompôori sid tulun dit nokeeyon sid kota do Sodom, it agayo ot ngaran dot araat, nga awawagat po ong sid tulun dit pomogunan dino,” ka di Yesus. 10:12 Kej 19:24-28; Mat 11:24; 10:15
It Suba sid Tongo Kuta
(Mat 11:20-24)
13Ka dîiri di Yesus dot mad-ko siri-i it tongo tulun dit rineet Dialo, “Asabak kow bo oy tongo tulun sid kota dot Khorazim tu aa-kow tinumoobat! Om ikoo oy tongo tulun sid kota dot Betsaida! Ong sid Tirus om sid Sidon, kota dot okon-ko Yahudi nogi ot pinembulayan Ku dit tongo kosunduwo sid dikoo diri, oleed no dot mootoobat yoalo. Om mononsulung no yoalo dot baju dang moogiad om imurangan po doalo it tulu yo dot tawu, tu tanda nogi dot babanar-ko monosol yoalo dit karaatan dit nagama yo. 10:13 Yes 23:1-18; Yeh 26:1–28:26; Yl 3:4-8; Amo 1:9-10; Za 9:2-4 14Sawawagat dit tukuman do Kinoringan sid tulun dot Tirus om Sidon sompôori, ingko-wawagat po dot tukuman sid dikoo. 15Om ikoo oy tongo tulun dot Kapernaum, aa-kow tinumoobat dot yang-ko ogumu ot kosunduwo do nagama Ku sid dikoo. Panantaman duyu gaam ong pensawaton kow sid surga, dot gama mongoorumat dikoo? Amu! Isubo kow nogi sid naraka!” ka Dialo. 10:15 naraka Harfiah: namatay. It kineeyonon nopo dot tulun minatay dit ongo-rara’at nga sorid saralom do tana. Siri it tongo tulun taraat mongindad dit tukuman do Kinoringan sompôori. Orotuan po yoalo dot tukuman, om isubo nogi sid reetan dot naraka, it sid lombus po dit kineeyonon dot tulun minatay.
16Om pomoros no i Yesus sid mabpamaya Doo dot, “Isay nopo ot tulun dot monorima dit boroson duyu, ugu-ko Yoku no ot torima’on. Nga, isay nopo ot amu monorima dikoo, aso bîida dot amu monorima Dogon. Om it tulun dit monulak Dogon, aso bîida dot it minonuu Dogon ot tulakon,” ka di Yesus. Om ginumayad no dîiri it turu noopod om duwo it susuuon Yo. 10:16 Mat 10:40; Mrk 9:37; Luk 9:48; Yoh 13:20
Ginumuli it Turu Noopod om Duwo it Sinuu di Yesus
17Na, kadung-ko nokoguli no sid di Yesus it turu noopod om duwo it mabpamaya, ongo-totomon no yoalo. Ka doalo, “Tuan, okon-ko boroson po it toruol dit tongo tulun om amu ya no nadapat mongolingos, insan-ko it tongo rogon no, nga rinumonok-i dagay dot rineet ya nôopo it ngaran Nu dot monunsub,” ka. 18Boros di Yesus sid doalo, “Oõ, babanar-i tu nokito Ku nogi it Raja do Rogon, ugu-ko gonit dot pokukudilap po rumatu mantad sid sawat gama kaalangkas,” ka. 19Kaa po dino, “Nataakan Ku no ikoo dot kuasa mongulok dot tompoluluu om wulanut, om mangala kikiawi dit kuasa do rogon, it musu tokow, dot aso tîiso ot kopomokoruol dikoo. 10:19 Mzm 91:1320Ugu poma dino, nga kada kow kotomon dot gisom it tongo rogon ot rumonok dikoo. Gaam po tumomon kow nôono dot nakadaftar no it ngaran duyu sid surga,” ka di Yesus.
Kinatamanan di Yesus
21Om natamanan babanar dîiri i Yesus di Tatod Tosusi, om pomoros nogi Yalo dot, “Oy Ama, i Kinoringan it sanganu dot tawan om tana! Mangarayow Oku Dikaw tu kikiawi dit rancangan Nu diri, nilosok Nu sid tulun dit ongo-eelo om it ki-ongo-sikul, nga niintalang Nu sid tulun biasa dit aso bîida dot tanganak tokodok. Noonong neeri, oy Ama, tu andang-âandang ino no it kenginan Nu,” ka. 22Minomoros dîiri i Yesus sid tongo tulun dot, “Kikiawi it nunu nopo nga nitaak di Tama Ku sid Dogon. Om asot kotutun di Tanak kecuali it Tama, om asot kotutun di Tama kecuali Yoku it Tanak Yo, om isay nopo it wookon dit kenginan Ku pentutun di Ama,” ka Dialo. 10:22 Yoh 3:35; 10:15
23Nopongo iri, kinumowili no i Yesus sid mabpamaya Doo om pomoros no dot ganta amu orongow dit wookon dot, “Oontung kow babanar, tu nakamato kow kondiri Dogon om kikiawi it nagama Ku, om nokorongow kow dit nituduk Ku. 24Tu, ogumu ot nabi om raja mûula dot moki’intong dara dit nokikito duyu maakaa, om mokirorongow dit nororongow duyu maakaa nga amu nokokito om amu nokorongow,” ka di Yesus.
Siriban Ontok-ko it Tulun do Samaria dit Otoluod
25Waro insan tadlaw, waro iso ot guru do Kitab sinumungod sid di Yesus, tu mongumbal di Yesus. Dot ka dit duatan yo, “Oy Guru, nunu ot aaluk dot mangan ku, supaya kasanganu oku dit koposiyon tototog?” ka. 26Simbaro nopo di Yesus, “Nunu ka dit nokotulis sid Kitab? Nunu it dika dot noorotiyan?” ka. 27Simbar nopo it tutulun diri, “Ka dit Kitab, ‘Toluodo no i Tuhan, it Kinoringan nu dot eeseeso ot ginawo nu, om eeseeso ot kudarat nu, om eeseeso ot pongitungan nu,’ ka. Om ‘Toluodo no it sandad nu riniba ugu-ko it poonoluod nu dinot kondiri nu!’ ka,” ka dialo. 10:27 Im 19:18; Ul 6:528Ka di Yesus, “Noonong neeno simbar nu dino; ong awaya nu ino kikiawi, ki-koposiyon koh,” ka. 10:25-28 Mat 22:35-40; Mrk 12:28-34 29Pagka eengin it tulun diri pentalang dot waro ot komoyoon dit dinuat yo dit aralom po, it aa yo oorotiyan, pongoduat no dot, “Oõ, oonong poma it simbar ku nga isay inot sandad ku riniba dino?” ka.
30Simbaro di Yesus dot iso ot sorita. Ka Dialo, “Warot iso tulun do Yahudi, sid Yerusalem ot nontodonon yo mongoy sid Yerikho. Sid tanga do ralan, warot porumpak dot minonolod dit kikiawi it nowit yo, om nolusan po do soosokot, om binobog po dot ogon-ogon pong minatay, om iduay nogi doalo. 31Om tiya dino, mimamantok dot warot timam do Yahudi nokosusuut doo mamanaw. Nga kadung nokito yo it tulun dit nasaadan diri, minagalay no do waya’an. 32Irad keeri no it tulun do Yahudi, it koturunan do Lewi, it kumaraja sid Saasambayangon Tagayo, tu nokito yo-i it tulun diri nga tinudlungan yo nôopo bâanar om minamanaw no. 33Nga warot tulun do bansa do Samaria 10:33 Misasana it tongo tulun do Yahudi om it tongo tulun do Samaria. minamanaw dot siri ot kinowoyo’on yo. Kadung-ko nabantalan it tulun diri miiwiliw, nosianan no yalo babanar. 34Om toronong no sid tulun diri tu momoog dit pilat, dot liing dot anggur ot pinomoog. Om isuay yo nogi do tinasak om ongkoso yo no it pilat diri. Nopongo peeri, posoko’o yo no sid kaladay yo, om owîito yo no sid ponginapan yo dot mangan ubatay. 10:33-34 2Taw 28:1535Korikot dit susuwab, taakay no dialo dot duwo neenan ot siin pirok it sanganu dit ponginapan diri, om pomoros nogi dot, ‘Piara’on no yalo, ong amu kosukup iti siin diti, barayan ku-i dot koguli oku po siti kembagu,’ ka dit tulun do Samaria diri dit tantad yo-i mamanaw,” ka di Yesus.
36Om impupusay no di Yesus it sorita Yo dot mongoduat, “Baa, dalaman dit tolu koyuwan it tulun diri, siombo tiso ot sandad riniba dit tulun dit rinumpakan diri?” ka. 37Simbar nopo it guru do Kitab diri, “It tulun nobo dit minonoluod dit tulun dit norumpakan,” ka. “Baa,” ka di Yesus, “banar-i ino, om tiruwanay no dot ugu keeri,” ka.
Minagandaa i Yesus di Marta om i Maria
38Na, linumombus dîiri i Yesus om it tongo mabpamaya Doo sid pabpana’an Yo, om minajang no yoalo sid iso kampung. Sid kampung diri, warot tongondu dot reetan di Marta, dot minangangat doalo modop sid walay yo. 39Ki-tobpinee i Marta dot tongondu, ngaran yo nopo nga i Maria. Kamasa’an dit monuduk i Tuhan, minogom yalo sid somok di takod Dialo, tu mokinongow. 10:38-39 Yoh 11:140Nga i Marta, osibuk mantaragama. Om toronong no sid di Yesus om pomoros no dot, “Oy Tuan, nokuro tu posimoyo’on Nu-i i Maria dot amu monguup dogon mantaragama? Po’uupo dogon yalo dino,” ka di Marta. 41“Marta, Marta!” ka di Tuhan Yesus, “Ika diti, ogumu ot katangkanga’an om kosusa’an nu. 42Dot it oporolu nopo nga iso no. It di Maria dot nopili ot awasi babanar, om amu osolod do tulun mantad sid doo,” ka di Tuhan Yesus.
11Doa di Tuhan Yesus
(Mat 6:9-13; 7:7-11)
1Waro insan tadlaw, mintaduwa i Yesus sid iso ot tampat. Nopongo Yalo mintaduwa, pomoros no it iso mantad dit mabpamaya Doo dot ka, “Tuan, tudukay okoy po mintaduwa, ugu-ko i Yohanes Moomodsu, tu minonuduk dit mabpamaya doo,” ka. 2Boros di Yesus, “Ong mintaduwa kow, kaa nôono dino:
‘Oh Tama ya sid surga,
poorumatay no it ngaran Nu dit osusi,
pengkokoto no it Karajaan Nu.
3Taakay okoy dot kaakanan dot miuma tikid tadlaw.
4Ompunay okonoy dit tongo duso ya,
tu yokoy nga mangampun-i dit tulun dit ki-sala sid dagay.
Om kadaay okoy no posimoyo’o dot akala sid pensuba’an,’”
ka di Yesus.
5Om minonuturan dîiri i Yesus sid mabpamaya Doo dot iso ot suriban ontok-ko it hal dot mintaduwa. Ka Dialo, “Kiikiro ong iso mantad dikoo ot mongoy sid walay dit tambabaya duyu dot tanga-sodoy no, om momoros dot, ‘Oh Iyu, taakay oku po dot kaakanan. 6Tu asot ipaakan ku dit tambabaya ku dit koorîkot sid walay ku mantad sid pamana’an,’ ka. 7Woy ong sumimbar it tambabaya yo dit sinungod yo diri dot tumaawan mantad sid lamin yo dot, ‘Kada mongorulaw dagay, dot nokoodop okoy no kikiawi dat tanak ku! At longobon nga nokogirot ku no. Amu oku tiitungag om amu oku manaak dot nunûunu sid dikaw,’ ka. 8Mustahil, kon-i oy? Tu, pelo’on Ku ikoo, miambabaya poma yoalo nga kakal-i maalan yalo tumungag. Nga pagka tu osugul it tambabaya mokianu, koompuson tumungag-i yalo om manaak-i dit kikiawi it koporoluan dit tambabaya yo dino. 9Jadi, pagka ugu dino, pokianu konow sid Kinoringan tu taakan kow-i Dialo. Pogiim konow tu kasambat kow-i, koritiko duyu no ot longobon tu ogiangan kow-i,” ka. 10“Tu isay nopo ot mokianu, ataakan-i. It mogiim, kokito-i, om it mokigiang dot longobon, ogiangan-i,” ka. 11“Om ikoo oy tongo tama, wulanut dot miyaw gaam ot itaak duyu ong mokianu it tanak duyu dot sada? 12Keenong tompoluluu gaam ot itaak duyu ong mokianu dot tontolu? 13Songkuro poma karaat duyu nga keelo kow-i manaak dot awasi sid tanak duyu. Saampod po ong i Tama sid surga tu awasi, om amu no manaak dit awasi, ino-no i Tatod Tosusi Yo, sid disay nopo it mokianu Doo,” ka di Yesus.
I Yesus om i Beel-Zebul
(Mat 12:22-30; Mrk 3:20-27)
14Waro insan tadlaw minonunsub i Yesus do rogon sid iso ot tulun do bobow. It tulun dino, binobow do rogon dit moomobow. Kadung nokosoliwan it rogon, koboros dîiri it tulun, om it tongo tulun siri nga eeranan. 15Nga waro-i ot momoros dot, “Ilot kuasa dat ponunsub Dialo dot rogon dilo, mantad sid di Beel-Zebul, i Raja do Rogon,” ka. 11:15 Mat 9:34; 10:25
16Waro pot tulun wookon siri dot minonuu di Yesus pembulay dot iso ot kosunduwo tu tanda dot banar ko amu dot mantad sid Kinoringan it kuasa Dialo. 17Nga nela’an-i di Yesus it pongitungan doalo. Pomoros no dîiri Yalo dot, “Ong warot karajaan dot opiduwo om milawan, alangkas dot ooyas it nagara diri. Irad keeri no it iso ot sirang dot miagut nopo, eeas om kopitotongkiyad it piworisan sampay araag it sirang diri. 18Sokikiro ong mantad sid di Beel-Zebul it kuasa Ku monunsub do rogon, ugu-ko it noboros duyu, komoyoon dot soosompi rogon ot milawan. Kumukuro nôono tumaan it karajaan yo? 19Om suway mantad dino, tulun duyu nga, koponunsub-i do rogon kabarasan, dot ugu-ko Yoku. Jadi, ong mantad sid di Beel-Zebul it kuasa Ku, it doalo do kuasa nga mantad-i sid di Beel-Zebul. Jadi ugu po dino, iri-iri tulun duyu nôono ot monginsala dikoo! 20Nga ong Yoku tu it kuasa do Kinoringan ot pinonunsub Ku dot rogon, komoyoon, nokotimpuun no sid dikoo it Karajaan do Kinoringan,” ka.
21“Ii-nopo karajaan di Raja do Rogon dino, penongon Ku dot isot tulun tabasag om osusukup po dot sanjata, dot mangajaga dit walay yo, om kikiawi dit jaga’on yo, asot kaanu. 11:21 Sid suriban diti: I Yesus no ot tulun dit minongoroot dit tulun tabasag, om i Beel-Zebul no ot tulun tabasag dit kinoroot Yo. It tarata dit naanu di Yesus, ino-no it tulun. It monunsub i Yesus do rogon diri, iri no gama Yo monolod dot tulun mantad sid palad do rogon. 22Nga ong rumikot pogi ot isot tulun dit lobi po abasag dot mangalawan dit sanganu dit walay diri, akala-i it sanganu dit walay. Om osolod-i dit tulun dit lobi po abasag it kikiawi it tongo sanjata dit pagarapan dit sanganu dit walay diri, om tatayadon nogi dit tulun dit lobi po abasag kikiawi it kosukupan siri,” ka.
23“Isay nopo ot amu maya Dogon, ino no ot lumawan Dogon, om isay nopo ot amu muup Dogon mongumpug, ino no ot mongogorusow dit gama’on Ku,” ka di Yesus.
Tiisuwang Kembagu it Rogon dit Nosunsub
(Mat 12:43-45)
24Om pomoros no i Yesus dot, “Kadung-ko osunsub no it rogon mantad sid iso ot tulun, it rogon diri muutûulud sid balantara, tu mogiim dot intungongison, nga aso-i ot okito yo. Om ka di ginawo yo, ‘Gaam pong gumuli oku sid baya niyonon ku di gûulu,’ ka. 25Om koguli kembagu it rogon siri, nga awasi dîiri it tulun, dot ugu-ko it walay dot asot miyon om nemuawan om ododoropi no. 26Na, sosoliwan po kembagu it rogon diri, om pangangat nogi dot turu koyuwan ot rogon dot araat mantad doo, om pi’insan-insan nogi sumuwang sid tulun diri dot miniyon siri. Jadi, it koompusan nopo dit tulun diri nga araat mantad dit timpuun-i,” ka di Yesus.
Barakat dit Abanar
27Kamasa’an di Yesus mooboros, sinumasak no momoros it iso ot tongondu sid kinogumuan do tulun do maatâawan sid di Yesus dot, “Nabarakatan i tongondu dit minonusu om pinosusu Dikaw,” ka. 28Nga simbar nopo i Yesus, “Oo poma, nga lobi po abarakatan it tulun dit mokinongow dit boros mantad sid Kinoringan om pawaal dit norongow yo,” ka.
Mokiintalang dot Kosunduwo di Yesus
(Mat 12:38-42)
29Kamasa’an dit tongo tulun murudun sid di Yesus, minomoros Yalo dot ka, “Ongo-raraat it tongo tulun tidino. Subay-ko warot tanda do kosunduwo do Kinoringan dot okito yo om mimoyo nogi Dogon. Nga, amu Ku-i intalangan yoalo dot iso poma ot tanda do kosunduwo, kecuali it tanda dit najadi sid di Nabi Yunus. 11:29 tanda ... di Nabi Yunus: Tolu tadlaw i nabi Yunus sid tiyan do sada om nokembulay nogi. Ugu om irad keeri no i Yesus tu tolu tadlaw sid lobong om noposiyan nogi (intangay sid Yun 1:17 om Mat 12:40).11:29 Mat 16:4; Mrk 8:1230I Nabi Yunus jinumadi do tanda do kosunduwo dot nipokito dit tongo tulun sid kota do Niniwe mûula, Yoku, Tanak do Riniba nga kaa-i dino, tu najadi Oku dot tanda do kosunduwo baagi dit tongo tulun tidino. 11:30 Yun 3:431Ong sompôori, tiya dot pongukuman ditit pomogunan, mingkakat it raja tongondu dot Syeba dot monginsala dit tongo tulun tidino. Tu rinumikot yalo mantad sid tisan do tana dot mokinongow dit pongila’an di Raja Salomo. Nga, siti diti maakaa, waro pot katalib di Raja Salomo, nga amu kow-i minomoduli dit pongila’an Dialo! 11:31 1Raj 10:1-10; 2Taw 9:1-1232Tiya dot pongukuman diti pomogunan sompôori, mingkakat it tongo tulun dot Niniwe kodori dot monginsala dit tongo tulun tidîino. Tu it tulun nopo dot Niniwe, tinumoobat-i dit nokorongow dit tabar dit niabar di nabi Yunus. Nga, siti diti maakaa, waro pot katalib di nabi Yunus, nga amu kow-i tumoobat,” ka di Yesus. 11:32 Yun 3:5
Suriban Ontok-ko Lampu om Mato
(Mat 5:15; 6:22-23)
33Ka di Yesus kembagu, “Aso guna modsubo do lampu om ilosok nogi, keenong tongkuban do tin. Ino-i-nga, peyonon sid poo’iyanan do lampu, tu panganawaw dit tulun dit sumuwang. Na, masam keeno Oku-i tu niintalang Ku no it koposiyon Ku sid tinoguwangon duyu kikiawi, supaya kokito kow om oorotiyan duyu dot isay Oku diti.11:33 Mat 5:15; Mrk 4:21; Luk 8:1634Mato nopo, ugu-ko babang dot koyuwan. Ong atarang ot mato nu, osonginan ot koyuwan nu dot anawaw, tu nenawa’an dit tudukan Ku. Ong araat ot mato nu, osonginan ot koyuwan nu dot otuwong. 35Jadi, ikoo nga ugu-keeri-i. Tandayay duyu no tu mîilom araag ino mato do ginawo duyu, om amu duyu nôono oorotiyan it boros Ku. 36Nga kembagu-i, ong awasi ino mato do ginawo duyu, sampay oorotiyan duyu ong isay Oku diti, ogumu ot oorotiyan duyu mantad sid Dogon, ugu-ko it tulun dit atarang ot lampu,” ka di Yesus.
Minonginsala i Yesus dit Tongo Tulun dit Mantad sid Denominasi dot Farisi om it Tongo Guru do Kitab
(Mat 23:1-36; Mrk 12:38-40)
37Kadung-ko nopongo no i Yesus momoros, waro dîiri ot iso ot tulun do Farisi minangangat Dialo mangakan sid walay yo. Om minaya-i i Yesus dialo sumuwang sid walay om minamangakan dîiri yoalo. 38It tulun do Farisi diri, eeranan mogintong Dialo dot amu minaya dit tadat doalo dot momoog do longon Yo tantad dot mangakan om tad minangakan-i. 39Nga, ka di Tuhan sid dialo, “Baa! Ikoo nopo dino oy tongo tulun do Farisi, ugu-ko momoog kow do mangkuk om sangkir, nga sid soliwan no ot woogan duyu, nga aa duyu-i woogan ad suwang. Irad keeno konow ong momoog kow dino koyuwan duyu, sid ginawo duyu nopo nga noponu dot karaatan om sumolon po dit kakaya’an. 40Lowong kow dino! Amu duyu gaam nela’an dot it ginawo om it koyuwan, miduduwo nga winaal-i do Kinoringan? 41Jadi, pataako no ino ginawo duyu sid Kinoringan, om opulang kow nôono dino,” ka Dialo.11:41 Tafsiran 2: Pataako no sid tongo tulun dit musikin it kaakanan dit waro sid suwang dit mangkuk duyu. Tafsiran 3: Pataako no sid tongo tulun dit musikin it tongo tarata dit waro sid dikoo. Tafsiran 4: Panaak kow no sid tongo tulun dit musikin dot agaan ot ginawo. Harfiah: Nga pataako no it waro sid suwang dino sabagay sadaka, om opulang nôono kikiawi baagi dikoo.
42Om minomoros kembagu i Yesus dot, “Asabak kow oy tulun do Farisi! Tu ataat kow manaak sid Kinoringan dot porsopuluan mantad sid tongo rampa dit tinanom duyu, ugu-ko sangir, sogumpu, om it wookon po. Nga it hal dit agayo, sam-ko it koodilan sid tulun om it toluod sid Kinoringan, amu popodulion duyu. Iri no ot apatut no dara dot gama’on duyu. Ong agama duyu masam keeno, it hal tongo-kodok poma, sam-ko manaak do porsopuluan nga amu-i olingan. 43Asabak kow oy tulun do Farisi! Tu iri no ot kenginan duyu, subay-ko mogom kow sid toogomon dot apangkat sid saasambayangon. Om kadung-ko sid talob kow, kumoorumaton kow dit isay nopo it kasambat dikoo. 44Asabak kow bo! Tu ikoo diti, irad-ko lobong dit aso tanda do pinalabangan, om alaangan do tulun dot amu nela’an dot waro bala ot araat sid saralom. Tu mongoy it tulun dot mokituduk dikoo dot amu nela’an dot araat it ginawo duyu,” ka Dialo.
45Om waro dîiri ot guru do Kitab minomoros sid di Yesus, dot ka, “Oy Guru, kadung-ko momoros Koh dot ugu diri, yokoy tongo guru do Kitab nga kawawaya-i dot okukuwa’an,” ka. 46Simbar i Yesus, “Bo, ikoo nga asabak-i bo, oy tongo guru do Kitab! Nokuro tu ipawaya duyu dot tulun it toturan duyu dit laalandu kaawagat, ugu-ko nangkasan tawagat ot ipasa’an duyu do tulun. Dot ikoo kondiri, nangkakis duyu nga amu duyu itudu sid sina’an diri. 47Asabak kow dino! Tu, monginwasi kow dit lobong dit tongo nabi kodori, dot it komoleengan duyu-i kondiri ot minamatay doalo. 48Jadi, iri no ot tanda dot nakaakun kow dit karaja dit komoleengan duyu. Tu yoalo ot minamatay dit tongo nabi, om ikoo ot monginwasi dit lobong doalo. 49Nela’an mâantad do Kinoringan ong nunu ot kotungoyon. Jadi, minomoros Yalo dot, ‘Monuu Oku do tongo nabi om tongo susuuon Ku mongoy sid tulun dot Israel, nga warot patayon doalo, om waro ot sansara’on,’ ka. 50Jadi, pagka nookunan duyu it karaja taraat diri, ikoo no ot mananggung dit kinapamatayan kikiawi dit tongo nabi mantad dit pinongurugan-i diti pomogunan. 51Ino-no, mantad di Habel sampay i Nabi Zakharia ot kopupuson no dot pinatay, it nokotuntug it raa yo sid pialatan dit longobon dit Saasambayangon Tagayo om it paasamba’an do pangayam. Mimang-ko it tongo tulun do zaman tidino no ot mananggung dit kapapatay doalo kikiawi diri. 11:51 Kej 4:8; 2Taw 24:20-21
52Asabak kow dino, oy tongo guru do Kitab! Tu, naanu duyu it kunci do pongila’an dot sumuwang sid Karajaan do Kinoringan. Ikoo kondiri amu sinumuwang, nga, ong waro tulun wookon dot eengin sumuwang, mangan duyu tabanay,” ka di Yesus. 53Kadung minogidu i Yesus mantad sid walay diri, tinumimpuun no i tongo guru do Kitab om Farisi dot lumawan babanar di Yesus, om ogumu dîiri ot tongo pongoduatan doalo sid Dialo, 54tu taatayon poom adapatan i Yesus dot asala ot simbar.
12Tudukan Kumaa sid Tongo Mabpamaya di Yesus
(Mat 10:26-33)
1Tiya dino, boriribu ot tulun miurupug sid di Yesus sampay kopi’u’ulok yoalo. Pinogulu po di Yesus momoros it mabpamaya Doo, dot ka, “Tandayay duyu no it paangambang do ruti dit tongo tulun dit mantad sid pati politik om tugama dot Farisi, komoyoon nopo, tu orolian kow dati dat bubuatan dat tulun Farisi. Tu awasi kokitanan sid soliwan, nga araat-i it sid ginawo. 12:1 Mat 16:6; Mrk 8:152Nga asot îiso ot nolopot dot amu wungkaya’an, om asot îiso raasia dot amu ela’an sompôori. 12:2 Mrk 4:22; Luk 8:173Tu, nunu nopo it binoros duyu sid otuwong, orongow sid anawaw, om nunu nopo it pinibuburungan duyu sid tolingo do tulun sid suwang do lamin, nga pagawaon-i sid taap do walay,” ka di Yesus.
Kinoringan ot Rosiyon, Okon-ko Tulun
4Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Momoros Oku no dikoo oy tongo tambabaya Ku, kada konow rumosi dit kapatay do koyuwan, om gisom siri no ot kuasa doalo. 5Monuduk Oku dikoo ong isay ot rosiyon duyu; rosi konow do Kinoringan, tu okon-ko gisom no dot ki-kuasa Yalo mamatay dikoo, ino-i-nga kadung-ko napatay kow, ki-kuasa po dot posubo dikoo sid naraka. Insan Oku po kembagu momoros dot ‘rosi konow do do Kinoringan!’ kangKu,” ka Dialo. 6“Tad-pom okodok babanar ot nilay dilot tongo pirit, kon-i oy? Sampay it limo neenan ot idagang do tulun dot torogo nopo nga duwo siin tambaga. Ino pogi nga, îiso poma diri nga amu-i olingan do Kinoringan. 7Saampod ikoo tu agayo ot nilay om amu no piara’on do Kinoringan; insan-ko i kogumuan dino tokobuk duyu nga neetob no Dialo. Jadi, kembagu, kada konow rumosi! Tu araga’an kow-i do Kinoringan mantad dit paanon dot pirit!” ka di Yesus.
Mangakun Keenong Mongolim dot Mabpamaya di Yesus
8Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Peelo Oku dikoo, isay-isay ot mangakun sid tinoguwangon do tulun dot mabpamaya yalo Dogon, Yoku, i Tanak do Riniba nga mangakun-i dot kotutun Oku dikoo sid piukuman sid tinoguwangon do tongo moleekat do Kinoringan. 9Nga isay-isay ot mongolim sid tulun dot yino nopo nga mabpamaya Dogon, Yoku nga, mongolim-i dot otutunan Ku ikoo sid piukuman sid tinoguwangon dot tongo moleekat do Kinoringan. 10It tulun dit monguukuwo Dogon, Tanak do Riniba, oompunan-i, nga isay nopo ot monguukuwo dit Tatod Tosusi, amu oompunan yalo. 12:10 Mat 12:32; Mrk 3:2911Ong tabpa’an kow do porinta keenong it pomimpin do tugama dot mangan kow ukumo tu mabpamaya kow Dogon, kada kow no gumagaw dot nunu ot isimbar duyu, keenong kukuro ot gama momoros, 12tu tudukan kow-i di Tatod Tosusi ong kukuro kow sumimbar tiya dino,” ka di Yesus. 12:12 Mat 10:19-20; Mrk 13:11; Luk 21:14-15
Tulun Takaya dit Lowong
13Om waro dîiri iso ot tulun sid kinogumuan do tulun minomoros sid di Yesus dot, “Guru, suuon it tobpinee ku mamaagi sid dogon dit tarata dit nipotungkus di tama ya,” ka. 14Nga simbar nopo i Yesus, “Miulun kito; waro gaam ot minangalantik Dogon dot mangakim dikoo do pasal diti?” ka. 15Om boros di Yesus kembagu sid kinogumuan do tulun, “Tandayay duyu no om jumaga kow, supaya aa-kow moginokupan. Tu nokuro ong akaya poma babanar it tulun, nga okon-ko iri po ot oponting sid saralom dit koposiyon doo,” ka.
16Om minonuturan dîiri Yalo dot iso ot suriban; ka Dialo, “Waro iso ot tulun takaya, om ki-tasil babanar it tana yo. 17Om ka di ginâawo dialo, ‘Kumukuro oku diti? Tu amu no kooma sid tongo lagkaw ku do peeyanan diti tongo tasil di tana ku,’ ka. 18Om ka di ginâawo dialo kembagu, ‘Ong ugu diti, gaam pong uyason ku bala it tongo lagkaw ku om gontian ku nogi do tongo lagkaw dot agayo dîino. Om waro dîino ot peeyanan dit tongo tasil dit tana ku om it tongo tarata ku wookon,’ ka. 19‘Opongo peeri, momoros oku nôono diti kondiri ku dot, “Ogumu neeti tarata ku, bototoon poma nga kotukod oku-i, moginsanangan oku dîino tu tinggal po do mangakan om monginum om tumomon oku,” kangku dîino sid ginawo ku,’ ka dialo. 20Nga minomoros dîiri i Kinoringan sid dialo dot ka, ‘Lowong koh! Tu sodoy diti, onuwon Ku dîino wagu it pinuobo nu! Isay nôono ot sanganu dino tarata nu kikiawi?’ ka,” ka di Yesus.
21Ka po Dialo, “Irad dino no it tulun dit mongumpug dot tarata yo kondiri dot mumusikin-i sid dang Kinoringan no,” ka di Yesus.
Kada Tumangkangaw
(Mat 6:19-21, 25-34)
22Om pôomoros no kembagu i Yesus sid tongo mabpamaya Doo dot, “Pagka ugu dino, okon-ko gumagaw dit koposiyon duyu, it akanon duyu, om nunu ot soosokot duyu,” ka. 23“Tu it miyaw tokow ot lobi oponting mantad-ko it kaakanan, om it koyuwan tokow ot lobi oponting mantad-ko it soosokot! 24Intangay pogi ilo tongo bangkaak, nga amu-i mutanom om mongomot, om aso-i ot tongkob ko lagkaw yo nga kakal-i do kaakan, tu i Kinoringan ot mongopud doo. Saampod po ong ikoo no om amu no piara’on do Kinoringan, tu boorogo kopow mantad-ko at tongo tombolog. 25Suway mantad dino, monotos kow poma gumagaw, nga amu-i kapanganaru dit sukud duyu it gagaw duyu diri dot sangadlaw poma! 26Jadi, ong amu kow kadapat monguasa dit hal tongo-kokôodok diri, nunu ma guna dot tangkanga’on duyu it hal wookon?
27Intangay duyu pogi it tongo bunga dot amu-i gumama om amu-i mangawol dot soosokot, nga pelo’on Ku ikoo, insan-ko i Raja Salomo no kodori tu laalandu kaakaya, nga amu-i koogu dit kaasanong dit tongo bunga diri it soosokot yo! 12:27 1Raj 10:4-7; 2Taw 9:3-628It tongo wusak diri, sumuni beenoy, tutudan no suwab, nga minangan-i do Kinoringan lonjiay. Saampod pekoo om amu no taakan do soosokot talanji. Nga orukung inot koosipan duyu! 29Om ontok dit kaakanan om keenunuman duyu, kada kow-i gumagaw om kada no dot iri-ri not itungon duyu. 30Tu iri no ot ikagagaw dot tulun kapir. Nga nela’an no di Tama duyu sid surga kikiawi it koporoluan duyu diri. 31Jadi, ong ikoo, poguluono duyu po it Karajaan do Kinoringan, om kikiawi it koporoluan duyu, itaak-i sid dikoo.
32Kada kow-i kosusa, oy mabpamaya Dogon dit okukudik, tu it Tama duyu sid surga, asanang ot ginawo pajadi dikoo dot raayat sid Karajaan Yo. 33Padagango no it tarata duyu om pataako nogi it torogo sid tulun musikin. Tu, ong ugu dino, mad-ko it paatag kow dot siin sid dompet dit amu rumobuk, ino-no, waro tarata duyu dit asot koowian it niatag duyu sid surga. Tu siri no ot amu atakaw do tulun it siin duyu, om amu kokoton do gagat it tarata duyu. 34Om sid surga no ot awasi paatagan dit kakaya’an duyu, tu siombo nopo it tarata duyu, siri no it ginawo duyu,” ka di Yesus.
I Turipon dit Moosodia
35Waro dîiri ot suriban di Yesus, dot ka, “Pomod-sodia kow no monginsamung dit koolian Ku. Ponong-soosokot konow om ponong-tagkos konow. Om sikitay duyu mâantad it tongo lampu duyu, supaya kokito kow. 12:35 Mat 25:1-1336Tu ikoo diti it tongo mabpamaya Dogon, ugu-ko turipon dit mongindad dit koolian dit tuan yo mantad sid karamayan dot orolong no. Tu kadung-ko korikot yalo om mokigiang do longobon, magaago-i it tongo turipon mongogiang dit longobon. 12:36 Mrk 13:34-3637Oontung no it tongo turipon dit nokeendad dot nokooli it tuan yo om moosodia po sumamung dialo. Tu milo po tu mononsulung it tuan dino dot soosokot do turipon, om suuon yo nogi it turipon yo mogom mangakan. Om yalo kondiri ot monurung dot kaakanan sid tongo turipon yo. 38Oontung no it tongo turipon dit nokeendad dot nokooli it tuan yo dot moosodia, nokuro ong tanga-sôodoy keenong duruk-sumuwab ot koolian. 39Ondomo neeti, ong nela’an nogi mâantad dit sanganu do walay dot pukul songkuro waro maanakaw rumikot sid walay yo, andang-ko jaga’on yo, tu amu yo posimoyo’on it maanakaw diri sumuwang sid walay yo. 40Jadi, ikoo nga ugu keeno-i, tu subay maajaga nopo, tu Yoku, Tanak do Riniba, rumikot Oku kembagu, namot dot amu duyu otokod dot seera,” ka di Yesus. 12:39-40 Mat 24:43-44
It Turipon dit Kaarapan om it Amu Kaarapan
(Mat 24:45-51)
41Om ka dîiri di Petrus, “Oy Tuan, it suriban Nu diri, iti yokoy ot komoyoon Nu ko at tongo kinogumuan do tulun?” ka. 42Ka di Yesus, “Isay mantad dit tongo turipon ot jumadi do pongurus dot aarapan om opintar? Na, yalo no dino ot pilion dit tuan yo jumadi do pongurus dit tongo turipon wookon, sampay mongurus yalo dot kaakanan dit turipon kikiawi, dot oonong ot masa. 43Songkuro koo’untung dialo ong osugkuan dit tuan yo dot kamasa’an yo no posundur dit gama’on, it nisuu dit tuan yo. 44Boroson banar Ku no sid dikoo, ong irad dino, aarapan dit tuan it pongurus dino mangajaga dit kikiawi it tarata yo.
45Nga, kiikiro ong momoros i turipon diri sid ginawo yo dot, ‘Oleed pot koolian di tuan ku,’ ka. Jadi, tumimpuun no yalo ming-bobog dit tongo turipon wookon dot tongondu-kusay nopo, om mintangas po mangakan om magawuk. 46Andang-ko osugkuan dit tuan yo dot amu yo ela’an it tadlaw om pukul songkuro ot koolian dit tuan yo dino, om mangan nôono dit tuan posowuro sid tana it turipon yo diri, om irundun dit tongo tulun wookon dit amu mimoyo Doo. 47Jadi, ong waro ot turipon dit, nela’an yo poma it kenginan dit tuan yo, nga amu sinumodia mangagama dit kenginan dit tuan yo diri, mangan yalo gosoro momobog. 48Nga it turipon dit amu nokeelo dit kenginan dit tuan yo, om minangagama-i dot masam keeri, bobogon-i yalo nga amu-i padarakan. Tu isay nopo ot ataakan do Kinoringan dot ogumu, ogumu-i ot pokionuwon, om makin ogumu ot itaak, makin po ogumu ot ipooli,” ka di Yesus.
I Yesus ot Popitotongkiyad dot Tulun
(Mat 10:34-36)
49Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Minongoy Oku sitid pomogunan diti dot monompipi dit tongo tulun dit araat om it awasi, 12:49 monompipi dit tongo tulun Harfiah: paratu do tapuy sid bumi Tafsiran 1: monompipi dit tongo tulun tawasi om it araat Tafsiran 2: posusi dot tulun Tafsiran 3: mongukum dot tulun om kenginan Ku babanar dot nokotimpuun neeri. 50Nga subay-ko asansara Oku po mogulu, om osusa babanar ot ginawo Ku ong amu po asalasay iri. 12:50 Harfiah: Nga subay-ko podsuon Oku dot iso ot pomodsuan, om osusa babanar ot ginawo Ku ong amu po asalasay iri.51Panantaman duyu gaam ong minongoy Oku sitid pomogunan diti dot popiusay do tulun? Okon-i! Ino-i-nga, popitongkiyad Oku nôono dit tulun sitid pomogunan diti. 52Tu mantad tidino, ong warot ongo limo koyuwan ot tulun dit sonsirang, opiduwo yoalo, tu it tolu koyuwan sid tumpug tiso, om it duwo koyuwan sid tumpug koduwo, tu waro maya Dogon, warot amu. 53Milawan it tama om it tanak yo do kusay, om milawan it tidi om it tanak yo do tongondu. Milawan po it tiwanon om it monong-iwan doo,” ka di Yesus.
Mongintutun do Tanda dit Zaman
54Om minomoros no i Yesus sid tulun togumu dot, “Ong warot tokito duyu dot kawut ponong sid kotonobon, momoros kow dîino dot, ‘Dumarun neeti,’ ka duyu, om babanar-i-ko dumarun. 55Om ong sumarup mantad sid salatan, momoros kow dîino dot, ‘Muadlaw-i iti,’ ka duyu, om babanar-i-ko muadlaw. 56Aa-kow keelo poponting dit oponting babanar. Eelo kow nogi mangaarati dit tongo tanda dot kawut om sarup ong nunu ot kaada’an do pomogunan. Jadi, nokuro tu amu kow keelo mangaarati dit tongo tanda do zaman tidino ong nunu ot mangan do Kinoringan maakaa?” ka di Yesus.
Ponoki-usay no dit Lawan Duyu
57Om mîinonuturan no kembagu i Yesus dot iso ot suriban, dot ka, “Gaam pong ikoo kondiri ot manantu mâantad ong nunu ot oonong. 58Tu kiikiro ong torikon kow dit lawan duyu sid piukuman tu amu duyu nabayaran it tutang duyu, kamasa’an dit maapanaw kow dit lawan duyu, gaam pong monotos kow mogiim do pawaya’an monokiusay dit hal duyu diri sobolum korikot kow sid maakama. Tu ong amu, andang-ko owiton kow doalo sid takim, om polombuson kow nogi dit takim sid pulis tu ipojiil kow. 59Pelo’on Ku ikoo, ong amu po opuas kikiawi it tutang duyu sid lawan duyu, amu kopow kosoliwan mantad sid jiil,” ka di Yesus.
13Ong Amu Tumoobat Warot Suba
1Om waro dîiri ot tulun nokorikot siri minonuturan sid di Yesus ontok-ko it piipiro tulun dot Galilea, dit nipagaras di Pontius Pilatus dit tongo soojar yo kamasa’an no pasamba dot garason sid Kinoringan. Dot ii-nopo tongo raa dit tongo tulun nga nakagawul sid raa dit nisamba dit ginaras doalo. 2Ka di Yesus, “Panantaman duyu gaam ong agayo it duso dit tongo tulun dino mantad dit tongo tulun dot Galilea wookon, dot irad diri ot kinotungoyon doalo? 3Tad-pom amu! Nga pelo’on Ku ikoo, kikiawi dikoo ong amu kow tumoobat, ugu dino-i tu, matay kow kikiawi dot araat it koompuson duyu. 4Keenong it opod om walu koyuwan ot minatay dot noontunan dit bongunan tasawat sid Siloam diri, panantaman duyu gaam ong iri no kapapatay tu agayo ot sala doalo mantad dit tulun wookon dit miyon sid Yerusalem? 5Tad-pom amu! Nga pelo’on Ku ikoo, ong amu kow tumoobat mantad dit duso duyu, ugu-ko yoalo no dot araat ot koompuson duyu,” ka di Yesus.
Siriban Ontok-ko it Puun do Fig dit Amu Monguwa
6Om minonuturan dîiri i Yesus dot iso suriban dot, ong amu tumoobat om pembulay do bubuatan tawasi, araat ot koompuson. Ka Dialo, “Waro iso tulun ki-tanom dot sompuun ot fig 13:6 sompuun ot fig: Sid Kitab Leed, it fig nopo nga lambang dit bansa dot Israel (Yer 8:13; 24:1-10; Hos 9:10; Mi 7:1-2). Nga sid suriban diti, it fig jumadi do lambang dot isay nopo. Komoyoon nopo dit tuwa nga bukti dot nokotoobat no it tulun om maya dîiri dit kenginan do Kinoringan (Yoh 15:8; Gal 5:22-23; Ef 5:8-9), om ii-nopo sanganu dit kabun, i Kinoringan. Tu obinsianan i Kinoringan om alanut ot ginawo, nga aadil-i Yalo om ukumon-i Dialo i tulun dit amu tumoobat om it amu mimoyo di Yesus. Intangay it gambar do fig sid Mat 21:19. sid kabun yo dot anggur. Na, norikot po it musim dot poonguwa’an diri, minongoy no yalo siri dot mongupu dara dot tuwa, nga aso-i ot nokito yo. 7Ka dîiri Dialo sid tukang kabun yo, ‘Intangay, tolu notoon oku no dot miguguulî no dot mokiloo dit tuwa, nga aso-i. Mangay tagado ino kayu dino, orubat nôopo at tana,’ ka. 8Nga simbar di tukang kabun, ‘Tuan, posimoyo’on po bo dot sontoon, tu ruadan ku po ad minsorili dat puun dat fig om baja’an ku nogi. 9Kakalu dati ong monguwa do tôo’on. Nga, ong kakal-i dot amu monguwa, mangan ku nogi nôono tagado,’ ka,” ka di Yesus.
Minongolingos i Yesus dit Iso Tongondu dit Otongkud
10Waro iso ot masa, minonuduk i Yesus sid iso ot saasambayangon tontok dot hari Sabbat. 11Om waro siri ot iso ot tongondu dot norosukan do rogon dot opod om walu toon no, sampay otongkud no it tongondu diri, dot tad-pom amu kolees dot mingkakat tu naajangan dit rogon diri.12Kadung-ko nokito di Yesus yalo, sinuu Yo no mongoy sid tinoguwangon dit tongo tulun, om pomoros no Yalo sid tongondu diri dot ka, “Inan, polobuson Ku neekaw mantad sid panakit nu diti,” ka. 13Om pakama’o no di Yesus it miduduwo it palad Yo sid tongondu diri, nga turus dot olees dîiri ot poongingkakat yo, om mangarayow dîiri yalo do Kinoringan.
14Nga rinumasang it kotua do saasambayangon diri, tu minongolingos i Yesus do tulun dot ki-oruol tontok dot hari Sabbat. Om ka dialo dîiri sid tongo tulun siri, “Saralom onom tadlaw tokow no dot kawasa kumaraja. Jadi, tiya dino no ot obbuli kow rumikot siti dot mokilingos, nga okon-ko tontok po ditit hari Sabbat,” ka. 13:14 Kel 20:9-10; Ul 5:13-14
15Pomoros nopo i Tuhan, “Misingko-wawasi kow nôopo! Ikoo nga kumaraja-i tontok dot hari Sabbat. Aa duyu gaam ilabus it sapi om kaladay duyu dit mogot-ogot tontok dot hari Sabbat tu peenumon? 16Baa, siti waro ot tongondu dot koturunan di Abraham, dot opod om walu toon no dot mootongkud tu naagatan do rogon. Amu gaam aaluk polobuson yalo mantad sid togot diri tiya ditit hari Sabbat?” ka di Yesus. 17Kikiawi dit lawan di Yesus, nomomoluan dit nokorongow dit nisimbar Dialo, nga it tongo tulun wookon, ongo-totomon nopo it ginawo tu it tongo kosunduwo tawasi dit nagama Dialo.
Siriban Ontok-ko it Gama dit Karajaan do Kinoringan Kumambang
(Mat 13:31-33)
18Jadi, pôomoros no i Yesus dot, “Ugu diti it peenangan Ku dit kowowoyo’on dit Karajaan do Kinoringan. 19Tu ugu-ko solinsow ot sansam dot tinanom do tulun sid kabun yo. Okôokodok poma it linsow diri, nga kadung-ko kosuni, sumawat-i irad-ko kayu, sampay asaka’an do tombolog,” ka. 13:19 sansam Harfiah: sawi. Kopisuway it bansa dot sawi sorid Israel om it waro sitid Malaysia. It sawi sid Israel sumawat sampay 3 mito. Andang waro po linsow dot uumbuson dot okodok mantad dit linsow do sawi. Nga komoyoon nopo dit suriban diti: it timpuun-i, okodok it Karajaan do Kinoringan, nga leed-suleed, gumayo.
20-21Om pôonuriban no kembagu i Yesus sid doalo dot, “It kowowoyo’on dit Karajaan do Surga irad-ko it paangambang dit niisop dit tongondu sid song-sanggan tagayo ot tapung. Tu okudik poma it paangambang diri om amu okitanan, nga leed suleed, kumambang kikiawi it tapung diri,” ka di Yesus. 13:20-21 Komoyoon nopo diti suriban diti, it timpuun-i amu okitanan it Karajaan do Surga, tu sisirid ginawo tokow, nga leed-suleed, sumagayan it pangaru sitid pomogunan. Tafsiran 2: It Karajaan do Surga, tumongkop sid koposiyon dot iso ot tulun sampay osimbanan kikiawi it bubuatan yo.
Isay ot Salamaton
(Mat 7:13-14)
22Om linumombus dîiri yo-Yesus kumaa sid Yerusalem. Om ogumu ot tongo kota om tongo kampung dot nawaya’an di Yesus, om miajang-ajang Yalo siri dot monuduk. 23Kamasa’an dit monuduk Yalo, warot isot tulun dot minongoduat Dialo dot, “Tuan, okudik gaam ot tulun dot kaanu dot koposiyon tototog?” ka. Simbaro nopo di Yesus it tulun togumu diri, 24“Subay-ko monotos kow mogiim do ralan sumuwang sid longobon dit opiit. Tu, boroson Ku no sid dikoo, ogumu oh tulun dot tiisuwang sid longobon diri nga amu kadapat sumuwang. 25Tu ong aa-kow kosuwang talangkas, alantapan kow dit sanganu dit walay, om songingkakat kow nôono sid soliwan. Ong kaa dino, monotos kow mongoritik dit longobon tu mokigiang. Ka duyu, ‘Tuan, giangay okopoy.’ Nga simbar nopo dit sanganu dit walay, ‘Amu oku kotutun ong isay kow dino om siombo ot nontodonon duyu,’ ka. 26Jadi, sumimbar kow nôono dot, ‘Tuan, baya nokeelang okoy no dikaw mangakan om monginum, om nokoponuduk koh no dagay sid kampung ya,’ ka duyu. 27Nga, simbaron kow dialo kembagu dot, ‘Noboros ku no iri dot amu oku kotutun ong isay kow dino om siombo ot nontodonon duyu! Ikoo tu ongo-raraat, pogidu kow mantad siti,’ ka. 13:27 Mzm 6:928Momogiad kow dîino om momungarit it tongo nipon duyu dot asansara kow, tu okito duyu i Abraham, i Ishak, i Yakub om it kikiawi dit tongo nabi sid suwang dit Karajaan do Kinoringan. Nga ikoo nopo, sisinod soliwan.13:28 Mat 22:13; 25:3029Om sid poginakanan tagayo sid Karajaan do Kinoringan dino, waro tulun mogom mangakan mantad sid pootongkop do pomogunan. 13:28-29 Mat 8:11-1230Nga, waro tulun ot korongow dit Tabar Tawasi mogulu ot amu kosuruga, om waro-i ot korongow dit toorî no, nga kosuruga-i,” ka di Yesus. 13:30 Mat 19:30; 20:16; Mrk 10:31
Osianan i Yesus dit Kuta dot Yerusalem
(Mat 23:37-39)
31Om waro dîiri ot tongo tulun do Farisi rinumikot sid di Yesus, dot ka doalo, “Lalangkasay mogidu siti, tu pokipapatayan Koh mari di Raja Herodes Antipas,” ka. 32Ka di Yesus, “Peelo’o duyu it moonipu dino, ‘Ka di Guru, “Waro po karaja Ku mongolingos do tulun sumakit om monunsub do rogon. Maamangay Ku po itit gama’on Ku diti sampay asalasay,” ka di Guru,’ kanto duyu. 33Kukukûuro poma, polombuson Ku-i it pamana’an Ku diti sampay orikot sid posukuan. Tu amu mimîilo dot waro ot nabi dot apatay dot okon-ko sid Yerusalem ot pamatayan,” ka.
34Ka dîiri di Yesus dot mad-ko sid Yerusalem no Yalo, “Yerusalem, Yerusalem, ades oy tongo tulun do Yerusalem, ikoo no ot maamatay dit tongo nabi om ikoo no ot moomilay do pampang dit tongo tulun dit sinuu do Kinoringan. Asasarok Oku no gima diri mangangat dikoo miumpug dara sid Dogon, ugu-ko it puunan dit mongoob dit piyak yo, nga amu kow-i miboboyo. 35Oy Yerusalem, indadanon nu ki: Amu konow podulion do Kinoringan, om inot Saasambayangon Tagayo duyu, jumadi nôono do pogun. Intatangan duyu ki! Amu Oku nôono okito dikoo sampay eengin kow monorima Dogon, om momoros kow dot, ‘Ki-barakat it sinuu di Tuhan Kinoringan rumikot!’ ka duyu,” ka di Yesus. 13:35 Mzm 118:26; Yer 22:5
14Minongolingos i Yesus Tontok dot Hari Sabbat
1Waro insan tadlaw tontok dot hari Sabbat, nangatan i Yesus dit iso ot pomimpin do pati politik om tugama do Farisi mangakan sid walay yo. Nunu pong it tongo tulun do Farisi siri nga miintông no babanar ong nunu ot mangan Dialo supaya kadapat monginsala. 2Tu waro iso ot tulun sirid tinoguwangon Dialo dot ki-oruol do polo’on, ino-no kumambang it koyuwan. 3Om ka di Yesus sid tongo guru do Kitab om it tulun do Farisi wookon, “Kawasa tokow ko amu mongolingos do tulun tontok dot hari Sabbat?” ka.
4Nga song-kadâada nogi yoalo. Jadi, kuyutay no dîiri di Yesus it tulun dit polo’on diri om lingasay no Dialo, om sinuu dîiri Dialo muli. 5Kadung nopongo iri, ka Dialo, “Baa, kiikiro ong waro ot tanak duyu keenong sapi, om taatad aratu sid talaga tontok dot hari Sabbat, tantu no dot turus potindalon duyu, kon-i oy?” ka. 14:5 Mat 12:116Nga amu nokosimbar yoalo.
Osiba ot Ginawo om Otoluod
7Nga nokito dîiri di Yesus it tongo tulun dit niongoy sid walay diri, dot minomili yoalo dit oogomon dit ki-orumat. Jadi, minonuturan dîiri Yalo dot iso ot suriban, dot ka, 8“Kadung-ko poongoyon kow sid misasawo, kada no momili dot oogomon dot ki-orumat, tu milo po dati om waro ot tulun suuway dot asawat ot pangkat mantad dikaw dot niongoy siri. 9Ong irad dino, mongoy dati it pinoongoy dikoo om momoros yalo dot, ‘Waliw po mantad sino tu ogomon dot tulun,’ ka. Jadi, omomoluan kow nôono, om tarapaksa kow-i mongoy sid toorî no babanar. 10Jadi, ong ligo’on kow, pomili no dit togomon sid toori, supaya it sanganu dit walay diri, momoros sid dikoo dot, ‘Ambaya, ogom silod oogomon dat awasi babanar,’ ka. Ong irad dino, orumaton kow nôono sid tinoguwangon dit tongo linigow wookon siri. 14:10 Ams 25:6-711Na, iri no tu, isay-isay ot monginsawat dit kondiri yo, mangan pensiba’o do Kinoringan, om isay-isay ot monginsiba dit kondiri yo, mangan pensawato do Kinoringan,” ka Dialo. 14:11 Mat 23:12; Luk 18:14
12Om minomoros dîiri i Yesus sid tongo linigow, dot ka, “Kadung-ko mongoligow kow do tulun mangakan sid dikoo dot tingaadlaw ko sodoy, okon-ko gisom it tongo tambabaya duyu nôopo, keenong tobpinee keenong waris duyu keenong tambaloy duyu tongo kakaya ot poongoyon. Tu irad keeri no gama doalo sumuli sid dikoo. 13Ino-i-nga ong waro poginakanan duyu, poongoyon po it tongo tulun dit musikin, it amu kabaru, it kakung om it bolow, 14om abarakatan kow nogi. Tu, ii-nopo tulun dit amu kabaru diri, amu koponuli dikoo, nga i Kinoringan nôono ot monuli dikoo sompôori tiya dit kopomosiyan kembagu dit tulun tabanar,” ka di Yesus.
Siriban dot Isay ot Kosuruga
(Mat 22:1-10)
15Korongow po dit iso ot tulun dit minangakan siri it boros di Yesus diri, minomoros no yalo dot, “Oontung no it tongo tulun dit mangakan sid poginakanan sid Karajaan do Kinoringan,” ka. 16Simbaro di Yesus dot sinuriban Yo ot gama. Ka Dialo, “Warot iso tulun minonodia dot iso ot poginakanan tagayo, om minongoligow nogi dot tulun togumu. 17Kadung-ko nosodia no it kaakanan, minonuu no yalo dit turipon yo momoros sid tongo tulun dit niongoy mâantad dot, ‘Ongoy konow tu nosodia no kikiawi, ka,’ ka dialo. 18Nga, kikiawi dit tongo tulun, warot tongo alasan dot amu koongoy. Waro no ong, ‘Mokimaap nopo tu mogintong oku dit tana dit kooboli ku,’ ka. 19Waro-i ot momoros dot, ‘Mokimaap oku tu mangakap oku dit sapi ku dit kooboli ku opod neenan, om mongumbal oku dot eelo mangagayat dot radu ko nunu,’ ka. 20Waro po momoros dot, ‘Kaasâawo ku, aa-ku kadapat mongoy,’ ka. 21Jadi, minuli dîiri it turipon dot popeelo dit tuan yo dit ugu diri. Nga rinumasang it tuan. Ka dîiri dialo, ‘Lalangkasay mongoy sid tongo talun-alun om ralan sid kota diti, om iimo it tongo tulun musikin, it amu kabaru, it bolow om it kakung, okuto yoalo kikiawi siti dot mangakan,’ ka. 22Kadung-ko nopongo peeri, ginumuli no it turipon sid tuan yo, om pomoros no dot, ‘Nawaya ku no it nisuu nu, nga kakal po dot ogumu ot oogomon dot amu naagaman dot tulun,’ ka. 23Na, ka dîiri dit tuan sid turipon yo, ‘Baa, ong kaa dino, ongoy sid talun-alun om sid ralan sid minsorili do kota diti om mangay wuyokuto it tongo tulun poongoy siti mangakan, supaya eensok no do tulun iti walay ku,’ ka. 24‘Kukukûuro nopo, amu no koongoy siti it tongo tulun dit niongoy mâantad. Insan-ko kotiim yoalo diti kaakanan ditit nisodia ku, nga amu,’ ka dialo,” ka di Yesus. 14:15-24 Sid suriban diti, ii-nopot raja, ino-no i Kinoringan. Ii-nopot tanak do raja, ino-no i Yesus. Ii-nopot tongo turipon, ino-no it tongo nabi, om kaagkum-i i Yohanes Moomodsu. Ii-nopot linigow dit minangan ligowo keeso, ino-no it tongo tulun Yahudi. It linigow dit sinumusuut, ino-no kikiawi it tulun dit okon-ko Yahudi, it nokotorima dit loow do Kinoringan.
Subay-ko Tumurub di Yesus it Mabpamaya Doo
(Mat 10:37-38)
25Insan tadlaw, ogumu ot tulun tinumanud di Yesus. Kowili Yalo om pomoros no dot, 26“Isay-isay ot maya Dogon, subay-ko agayo po it amu poongoyuu Dogon ko it amu poongoyuu dit tidi, tama, sawo, tanak, it tongo tobpinee yo om it pinuobo yo. Tu ong amu, aa-kow kajadi dot mabpamaya Dogon,” ka. 14:26 Mat 10:3727“Om subay-ko mad-ko mamanaw kow kumaa sid posolipan duyu kondiri tu kapatay-kowiyaw nga maya nopo Dogon. Tu ong amu, aa-kow kajadi dot mabpamaya Dogon,” ka. 14:27 Mat 10:38; 16:24; Mrk 8:34; Luk 9:23
28Ka di Yesus kembagu, “Kiikiro ong waro iso ot tulun mantad dikoo dot eengin mamaal dot iso ot bongunan tasawat, subay-ko mongitob po mâantad yalo dot songkuro ot torogo dit bongunan diri, supaya ela’an yo no dot kosukup ko amu it siin yo. 29Tu, ong milo po om amu noompusan mamaal it bongunan, om gisom it torigi no ot nakawansuk, isay-isay ot kokito dit torigi dit bongunan diri, mongingirak. 30Ka nôono doalo, ‘Notimpuunan no dialo mamaal ilo bongunan om amimi-i nopongo,’ ka.
31Keenong, kiikiro ong waro iso ot raja dot eengin monokiparang do raja wookon, mongitung po babanar yalo dot kalawan ko amu it 10,000 no it soojar yo, om 20,000 it ponoki-lawan yo. 32Ong eetung yo no dot amu-i kalawan, monuu no yalo dit tongo susuuon yo mongoy monokiusay dit raja koduwo, tiya dit osodu po it tantara yo dino. 33Om ikoo nga ugu-i dino tu subay itungon po mâantad dot kogoos kow ko amu kadung jumadi dot mabpamaya Dogon, tu isay-isay dikoo ot eengin jumadi dot mabpamaya Dogon, subay-ko amu no manansanganu dit totongoh nopo it waro sid dikoo, om kiro’on duyu dot Yoku no ot sanganu,” ka.
34“Ki-guna ot tasin, nga ong malo it tasin, kukuoyon poosin kembagu? 35Tad-pom aso koonuwan yo; onuwon do baja nga aso-i ot guna. Gaam po pada’on. It mabpamaya dit amu ataat nga tad-pom aso no oh guna. Isay ot eelo mangaarati, orotiyo duyu no,” ka di Yesus.
15Siriban Ontok-ko it Domba dit Napalid om it Siin dit Noliong
(Mat 18:12-14)
1Waro insan masa, miniumpug sid di Yesus it tongo karani do sukay om it tongo tulun wookon dit kiro’on dot ki-duso, dot mokinongow dit boros Dialo. 2“Seh!” ka dit tongo guru do Kitab om tongo Farisi wookon, “Rumunggum Yalo dat tongo tulun dat ki-ongo-duso. Amu po dino, monokiilang po Yalo mangakan,” ka. 15:1-2 Luk 5:29-30
3Nga, iti suriban diti ot nisimbar di Yesus sid doalo. Ka Dialo, 4“Kiikiro ong iso mantad dikoo ot ki-ongo-dumba dot aatus sinonginanan om mîilom songinan ot napalid, andang-ko iduan duyu po it siyam noopod om siyam sid paakatapan, kon-i oy? Tu mogiim kow dit songinan it domba dit napalid, sampay asambat duyu. 5Kadung-ko asambat it domba diri, ototomon no it sanganu, sampay sungangon yo gumuli dot porunggum kembagu sid kinogumuan dit domba yo. 6Kadung kooli, loowon yo no it tongo tambabaya om it tambaloy yo dot, ‘Kayow, tumomon tokow, tu nasambat ku no it domba ku dit napalid,’ ka. 7Boroson Ku no ikoo, ugu keeno no sid surga, tu lobi po agayo ot katamanan dit tongo moleekat pasal dit iso it tulun do ki-duso dit tinumoobat, mantad-ko it siyam noopod om siyam it tulun dit abanar mâantad dit amu no oporolu tumoobat.
8Keenong, kiikiro ong warot isot tongondu dit warot opod neenan ot siin do perak, om songinan ot noliong, andang-ko modsubo po yalo do lampu, om imuawan yo nogi it pootongkop dit walay yo sampay okito it siin yo. 9Kadung okito, monginloow no yalo dit tongo tambabaya om tambaloy yo dot, ‘Kayow, tumomon tokow tu nokito ku no it siin ku do perak dit noliong,’ ka. 10Boroson Ku no sid dikoo, it tongo moleekat do Kinoringan sid surga nga ugu keeno-i, tu ongo-totomon yoalo kikiawi, nokuro ong iso no ot tulun tumoobat mantad dit duso yo,” ka Dialo.
Siriban Ontok-ko it Tama om Duwo ot Tanak
11Ka di Yesus kembagu, “Waro iso ot tulun, ki-anak dot sompi kusay, sompi osukod no miduduwo. 12Insan tadlaw, minomoros it tanak koduwo dot, ‘Ama, pokiboogiyon ku no it dogon do tontok dino tarata nu,’ ka. Jadi, pinitutubaya’an dit tama, om piniduwa’an yo dîiri it tanak yo toori dit tarata yo. 13Amu songkuro koleed mantad diri, numpug kikiawi dit tanak toori it siin dit kinadagangan dit tarata yo diri, om minomiansaw no sid pomogunan suuway dit osodu. Om minangan dialo wowooso kikiawi it siin dit torogo dit tarata yo sid tongo gama’on dot araat. 14Mawi-awi it siin yo, waro dîiri ot tandab siri dot anaru sampay nokikisan yalo do siin. 15Jadi, ginumaji dîiri yalo sid iso ot tulun sid pomogunan diri, dot moonumad do wogok ot nipakaraja dit tulun sid dialo. 16Gama dot koowitilon dialo, insan-ko it sumad no dit wogok nga tiakâan no yalo. Nga asot îiso tulun minanaak do kaakanan sid dialo.
17Lelêe’ed, nasadar dîiri dialo dot isay it kondiri yo, om okukuro ot kaada’an yo. Ka di ginâawo dialo, ‘Ogumu ot kuli kumaraja sid di ama ku nga, laba’an-ko osukup-i dot akanon. Nga yoku nogi tu tanak yo kondiri, miilikop oku siti dot witilon. 18Gaam po mogidu oku mantad siti om muli oku sid di ama. Kadung-ko kooli oku, momoros oku dîino dot, “Ama, ki-duso oku sid Kinoringan om sid dikaw. 19Tad-pom amu no aaluk dot mananganak koh dogon. Gaam po onuwon oku nôopo dikaw do kuli nu, irad-ko at tulun wookon,” kangku dîino dialo,’ ka di tanak. 20Jadi, ungkayut nopo yalo om uli no sid tama yo.
Tiya dit osodu po yalo, nokito no dit tama yo. Kadung nokito, minanangkus no yalo manamung dit tanak yo tu osianan. Gopuso no dialo om singudo nogi. 21Ka dîiri dit tanak, ‘Ama, ki-duso oku sid Kinoringan om sid dikaw, amu no aaluk dot mananganak koh dogon,’ ka. 22Aa-i norongow dit tama, gaam minomoros nogi sid turipon yo dot, ‘Lalangkasay duyu! Poongoy kow dot soosokot tawasi om bojuay duyu yalo. Sulungay duyu at tunturu dialo do pondulung, om kosutay duyu po. 23Pangagaras kow dit tuyog do sapi tolomu. Tu, miraramay tokow monginsamung diti tanak ku ditit koo’ûuli. 24Tu iti nopo tanak ku diti, ugu-ko minatay no, nga noposiyan kembagu, om irad-ko napalid yalo nga nokotolunung kembagu,’ ka dialo. Jadi, timpuun no yoalo miraramay.
25Namot dino, nakapayig it tanak gulu sid tumo. Dot uli po yalo om moosomok dit walay yo, orongow dialo ot aantap nopo ot nogungan om miigol. 26Ponginloow no yalo dit iso ot turipon yo, om duato no dialo, dot ka, ‘Nunu ot mangan ad walay ya dilo, tu aramay?’ ka. 27Simbar nopo it turipon, ‘Nokooli it tobpinee nu! Minangagaras dîiri it tama nu do tuyog do sapi tolomu. Tu monginsamung yalo dot nokooli it tobpinee nu, dot aali-ali-i,’ ka. 28Nunu pong it tanak gulu diri, rinumasang, sampay amu minindakod sid walay. Na, minindoo dîiri it tama mongolimumuud tu mangangat mindakod. 29Nga, minomoros nogi yalo dot ka, ‘Ama, bototoon oku no dot muup-uup dikaw gumama dot ugu-ko turipon nu, om miuboboyo dot nunu nopo it isuu nu. Nga songiinan poma ot tuyog do kambing nga amu koh nakapangagaras dot rumamay okoy dit tongo tambabaya ku. 30Ginarasan nu nogi do sapi at tanak nu dat koo’uli mantad sid pomiansa’an dot minangaawi dit tarata nu sid tongo tongondu do sundal,’ ka. 31Nga ka di tama doalo, ‘Oto! Muurusod koh po dogon, kikiawi dilot tarata ku, ikaw ot sanganu. 32Nga aaluk-i dot rumamay om tumomon tokow tu ugu-ko minatay at tobpinee nu, nga noposiyan kembagu. Om ugu-ko it napalid nga nokotolunung kembagu,’ ka dit tama,” ka dit suriban di Yesus.
16Bendahari dit Opintar
1Boros di Yesus sid mabpamaya Doo, “Warot iso tulun takaya, dot warot pinaarapan yo mongurus dit kakaya’an yo. Na, waro dîiri ot tulun suuway pinosusuy sid doo dot minangan wowooso dit pinaarapan yo diri it kakaya’an yo. 2Jadi, minangan dîiri dit tuan loowo it pinaarapan yo diri, om pomoros no dot, ‘Warot norongow ku ot boros pasal dinot karaja nu. Jadi peelo’o oku po kukuro ot kinowowoyo’on dit siin ku. Om taakay oku dot tongo lopuran, tu potingkodon ku nôono ikaw dinot karaja nu,’ ka. 3Na, pongitung dîiri it pinaarapan diri dot, ‘Kumukuro oku nôono diti? Potingkodon oku dit tuan ku. Dot manangkul nga amu oku kaabut, mogoduk nga omomoluan oku. 4Ay oh bala, ela’an ku nogi nôono nunu ot mangan ku namot dot aa-ku po kotingkod kumaraja, supaya warot tulun dot peeyon dogon sid walay yo,’ ka. 5Jadi, linoow dîiri dit pinaarapan it iso om iso it tulun dit ki-utang sid tulun takaya. Ka dialo sid tulun keeso, ‘Songkuro ot dikaw do tutang sid tuan ku?’ ka. 6Simbar nopo it tulun keeso, ‘800 gilan ot minyak makan,’ ka. Ka dit pinaarapan, ‘Lalangkasay, simbanay it notulis sid surat do tutang nu, inayay dot 400 gilan nôopo om seenay ku dot iri no ot tutang nu,’ ka. 7Om duato no dialo it tulun koduwo, ‘Baa, ikaw, songkuro ot tutang nu?’ ka. Simbar it tulun koduwo, ‘300 kadut ot paray,’ ka. Ka dit pinaarapan, ‘Lalangkasay, simbanay it notulis sid surat do tutang nu dino dot tutang nu nopo nga 240 kadut no, om seenay ku dot iri no ot tutang nu,’ ka dialo. Om i wookon nga irad diri-i. 8Kadung-ko nela’an dit tulun takaya dot nunu ot ginama dit pinaarapan yo diri, royo’o no dialo it kopintaro dit pinaarapan yo. Tu,” ka di Yesus, “opintar po it tulun dit amu kotutun do Kinoringan mongurus do kakaya’an mantad-ko it tulun dit kotutun do Kinoringan,” ka.
9“Jadi, iti no ot isuu Ku dikoo, pakayo duyu no it kakaya’an duyu sitid pomogunan diti, dot pentutun do Kinoringan sid tulun, om ajadi nôono yoalo dot tambabaya duyu, supaya kadung korikot kow sid pomogunan tototog sompôori, om it kakaya’an nga atanus no, kakal-i dot ki-tambabaya kow sori dot monorima dikoo,” ka.
10“Ong aarapan mongurus dit hal tokodok, aarapan-i mongurus dit hal tagayo. Om it tulun dit amu aarapan mongurus dit hal tokodok, amu-i aarapan mongurus dit hal tagayo. 11Jadi, ong aa-kow aarapan mamakay diti kakaya’an sitid pomogunan, andang aa-kow aarapan mamakay dit kakaya’an tototog sid surga. 12Om, ong neendan kow no dot amu kow aarapan mongurus dit siin dit nipoorus do Kinoringan dikoo sitid pomogunan diti, sionggo mat manaak Yalo dikoo dit dikoo do sanganu sid surga,” ka.
13“Asot îiso ot kadapat monumboyo dit nisuu dit duwo ot tuan. Tu asana yalo dit keeso om monoluod dit koduwo; keenong osotia yalo sid keeso om pokikidian it koduwo. Irad keeno konow, tu amu kow kadapat jumadi dot turipon do Kinoringan ong ooripon konow dot kakaya’an,” ka Dialo. 16:13 Mat 6:24
14Om korongow nôono dit tongo tulun do Farisi it boros di Yesus diri nga nirarakan doalo i Yesus, tu yoalo nopo, mokimamaa do siin. 15Nga ka di Yesus, “Misingko-wawasi kow kabarasan sid tinoguwangon do tulun, nga ela’an-i do Kinoringan it karaatan dit ginawo duyu. Inot gama duyu misingko-wawasi ot kopongorumatan do tulun sid dikoo, nga koluog do Kinoringan,” ka.
16“Mantad kodori po sampay dit kinorikatan di Yohanes Moomodsu, it Tukum di Musa om it Kitab dit tongo nabi ot pinakay. Tidino nopo om nokotimpuun no it zaman dit Karajaan do Kinoringan, om yabar no it Tabar Tawasi dot ong tumoobat, kosuwang sid Karajaan do Kinoringan, om mad-ko kikiawi it tongo tulun monotos sumuwang. 16:16 Mat 11:12-1317Nga iri, okon-ko komoyoon dot, amu no apakay it Tukum di Musa. Tu, tumanus po at tawan om itit tana mantad-ko it sontitik poma sid Tukum di Musa. 16:17 Mat 5:1818Kiikiro it nisuu do Kinoringan dot amu kawasa miagay, kakal-i apakay. Isay-isay ot paada dit sawo yo om manansawo dot tongondu sûuway, komoyoon, it tulun dino, monokiagay. Om isay-isay ot manansawo dit tongondu dit nakaada, monokiagay-i,” ka di Yesus. 16:18 Mat 5:32; 1Kor 7:10-11
It Tulun Takaya om i Lazarus
19Ka di Yesus, “Warot iso tulun takaya dot ongo-gagayo ot torogo dit soosokot yo ugu-ko dang raja, om asâanang nopo tikid tadlaw. 20Na, waro iso ot tulun dot moogoduk po om kalaka’on po, dot modop-odop sid lalawangon dit galang dit tulun takaya diri. Ngaran nopo dit tulun dino nga i Lazarus. 21Om witilon babanar yalo, sampay it puramuk dit aratu mantad sid mija dit tulun takaya dino nga eengin yalo mangakan, nga aso-i ot nitaak. Om pititila’an do tasu it nana dit kalaka yo. 22Kadung minatay it tulun musikin diri, nowit no dit tongo moleekat it tatod yo mangakan sid poginakanan tagayo sid toning di Abraham, it taki-lombus yo. Om it tulun takaya nga minatay-i dîiri om nilobong no. 23Om asansara it tatod dit tulun takaya diri sid pomogunan dot tulun minatay. Om pogigintong no yalo nga notitingaa yo no i Lazarus sid toning di Abraham.
24‘Oh aki ku Abraham,’ ka dit tulun takaya, ‘sisianay oku po, paralakay po di Lazarus at tunturu yo silod weeg tatamis om potindilay dogon. Tu neendoso oku babanar sitid tapuy,’ ka. 25Nga simbar di Abraham, ‘Oy aki, tiya dit miyaw koh po, nakatangas koh no dit nunu nopo it kenginan nu; i Lazarus nopo, nunûunu nga aso. Jadi, yalo po dîino ot potomonon siti, om ikaw dino, eendoso koh no sino! 26Makin po, ikaw om yokoy nawaalan no dot piro’ong taralom dot pialatan supaya amu tokow kopirikot!’ ka. 27Nga ka dîiri dit tulun takaya, ‘Kadung-ko irad dino oy aki, suu’o po i Lazarus mongoy sid walay dit tama ku. 28Pabarasay po dogon it limo koyuwan it tobpinee ku dot, “Okon-ko potimpuson dogon tu sitid kasansara’an ot kinorikoton ku,” kanto,’ ka. 29Boros di Abraham, ‘Waro no Kitab dit Tukum di Musa om Kitab dit tongo nabi. Simoyo’on no dot iri no ot imoyo’on doalo,’ ka. 30Simbar nopo it tulun takaya, ‘Ampo ooma yoalo diri, oy aki. Ong waro nogi ot tulun minatay om noposiyan kembagu dot mongoy sid doalo, tumoobat-i yoalo,’ ka. 31Boros di Abraham, ‘Kadung amu-i imoyo’on doalo it tinulis sid Tukum di Musa om sid Kitab dit tongo nabi, andang-ko waro poma tulun minatay om noposiyan kembagu dot momoros doalo nga amu-i mimoyo yoalo,’ ka di Abraham,” ka di Yesus.
17Pasal dot Duso
(Mat 18:6-7, 21-22; Mrk 9:42)
1Boros di Yesus sid mabpamaya Doo, “Andang warot pensuba’an, nga asabak babanar it tulun dit paratu dot tulun sid duso! 2Ong warot tulun dot kasabap dot aratu sid duso it iso mantad diti tongo tanganak tongo-kôodok diti dit mimoyo Dogon, andang awagat ot tukuman do Kinoringan sid tulun dino. Aga’an nogi, ong oginitan dot pampang tagayo it liow dit tulun dino, om ituop nogi sid tanga dot laut. 3Jadi tandayay duyu no! 17:3 Mat 18:15
Tiago no it tambabaya duyu ong waro ot kasala’an yo, nga ong monosol yalo om tumoobat, ompunay no. 4Kiikiro ong sangadlaw nga inturu yalo kasala sid dikaw om titikid dot waro sala dialo nga miguguli sid dikaw dot, ‘Mokimaap oku,’ ka, ompunay no yalo,” ka di Yesus.
Ontok-ko Koosipan
5Mîinomoros no it tongo rasul sid Tuhan Yesus dot ka, “Popotogo no it tongo koosipan ya,” ka. 6Simbar nopo i Tuhan, “Ong warot koosipan duyu dot miinong no kaagayo dot linsow do sansam, kadapat kow momoros dot, ‘Sakat oy kayu tagayo om tanom kembagu ad tanga dat laut,’ ka duyu, andang-ko kumasi-i it boros duyu diri,” ka di Yesus.
I Tuhan om Itokow ot Peenangan dot Tuan om Turipon
7“Kiikiro ong iso mantad dikoo ot waro turipon dot minangaradu keenong pinokotop do domba, kadung kooli, boroson duyu no gaam dot, ‘Mangakan kito,’ ka duyu? 8Andang-ko amu. Ino-i-nga momoros kow nôono dot, ‘Pantaragama po, ponong-soosokot po dot oborisi, om rawatay oku po mogulu; opongo oku po mangakan monginum om sumowoli koh nogi,’ ka duyu. 9Andang amu monorimakasi it tuan dit turipon yo dot gisom miniboboyo dit nisuu yo. 10Ikoo nga irad dino-i: Ong nopongo duyu no it nisuu do Kinoringan, subay momoros kow dot, ‘Gisom turipon okoy diti, nunu nopo ot isuu dagay miboboyo okoy, tu iti no ot karaja ya,’ ka duyu,” ka di Yesus.
Nolingasan do Balang it Opod Koyuwan ot Tulun
11Waro insan masa, mongoy yo-Yesus sid Yerusalem. Minaya yoalo sid piwolitan dot negeri dot Galilea om Samaria. 12Sumuwang dara yoalo sid iso ot kampung, nga waro ot opod koyuwan ot tulun dot balangon dot minonginloow di Yesus, dot songingkakat sid sodu. 13Om tinumaawan yoalo, dot ka, “Yesus, Tuan, sisianay okopoy om lingasay okoy!” ka. 14Kadung-ko norongow di Yesus om nokito yoalo, simbaro no Dialo dot, “Ongoy kow sid tongo timam, mokitantu dot nolingasan kow no,” ka. Om namot dit maapanaw yoalo mongoy sid timam, nolingasan no yoalo. 17:14 Im 14:1-32
15Warot iso mantad dit opod koyuwan diri dot, kadung-ko nela’an yo dot nolingasan no it kondiri yo, ginumuli no sid di Yesus kembagu dot mangarayow do Kinoringan, dot opûupuod no it boros yo. 16Om tungub no yalo sid takod di Yesus, om ponorimakasi nogi sid Dialo. Dot ii-nopo tulun diri nga okon-ko tulun dot Yahudi po, ino-i-nga bansa dot Samaria. 17Nga, ka di Yesus sid tongo mabpamaya Doo, “Okon-ko opod koyuwan gaam ot liningasan Ku diri? Nokuro tu amu ginumuli it siyam koyuwan dot monorimakasi sid Dogon? 18Nokuro tu itit bansa sûuway nogi ot minongoy sid Dogon dot monorimakasi om mangarayow do Kinoringan, om okon-ko it tongo tulun do Yahudi po?” ka. 19Nga, ka dîiri Dialo sid tutulun, “Laad om ingkakat no, ongoy no sid timam. Inot koosipan nu ot minongolingos om minanalamat dikaw,” ka di Yesus.
Korikatan dit Karajaan do Kinoringan
20Waro insan tadlaw, waro tongo tulun do Farisi minongoduat di Yesus dot ka, “Seera om tumimpuun nogi it Karajaan do Kinoringan sitid pomogunan?” ka. Simbar nopo i Yesus, “Amu okitanan it kotimpuunan do Karajaan do Kinoringan, 21sampay kopomoros ot tulun dot, ‘Intangay! Siti nobo!’ keenong, ‘Ôodi no!’ ka. Tu, momorinta i Kinoringan sid ginawo do tulun,” 17:21 Tafsiran 2: Tu, sid pialatan duyu no i Raja Maanalamat it sinuu do Kinoringan pembulay dit pomorinta’an Yo. Harfiah: Tu sid pialalatan duyu no it Karajaan do Kinoringan. / Tu sid suwang duyu no it Karajaan do Kinoringan. ka di Yesus.
22Om pomoros no i Yesus sid mabpamaya Doo dot ka, “Warot masa sompôori dot eengin kow babanar dot gumuli Oku, Tanak do Riniba, siti dot momorinta, nokuro ong sangadlaw poma, tu ki-kosusa’an tagayo. Masam keeno poma nga aa-Ku po gumûuli. 23Aabar duyu dot nokoguli Oku no, ‘Intangay, ôodi Yalo,’ keenong, ‘Siti no Yalo,’ ka do tulun. Nga kada konow mimoyo om kada konow mongoy mogintong. 24Tu ugu-ko gonit kaanawaw ot tawan, mantad sid kosila’on sampay sid kotonobon om kikiawi nga kokito, ugu keeri no ot gama Ku, Tanak do Riniba, rumikot sitid pomogunan do sompôori. 25Nga kopogulu po dot asansara Oku babanar om patayon dit tulun dit miyaw tidino. 26Irad dit kinowowoyo’on tiya dit zaman di Nuh kodori, irad no dino kadung rumikot Oku kembagu. 17:26 zaman di Nuh: Kej 6:1-827Mi’a’akan om mi’i’inum om misasasawo it tongo tulun tiya diri. 17:27 Mi’a’akan om mi’i’inum om misasasawo it tongo tulun tiya diri. Tafsiran 1: Tad-pom amu momoduli do Kinoringan it tongo tulun dit zaman di Nuh, sampay amu nasadar doalo dot ukumon do Kinoringan itit pomogunan. Tafsiran 2: Tiya dit zaman di Nuh, iti no ot duso dit tongo tulun: waro ot tongo moleekat taraat dit minanansawo dit tongo tongondu dot tulun, om it tongo tanak nopo doalo nga garagasi. Kalu ong waro kembagu ot tulun dit gumawul do moleekat taraat sobolum rumikot kembagu i Tuhan Yesus. Ugu no diri mititilombus mising-korikot dot sinumako yo-Nuh sonsirang sid kapal, om posusurung po dot liyud tagayo sampay linusuwon it pomogunan, om nopunso dîiri kikiawi it tongo tulun tu nongo-losod. 17:27 Kej 7:2428Om ugu-ko it zaman di Lot. Mi’a’akan om mi’i’inum it tongo tulun, midadagang, mutatanom om momod-mamaal do walay, mad-ko koobasan no do tulun. 29Nokeedu-idu yo-Lot sonsirang mantad sid kota dit Sodom om, milo poom tumiratu ot morilang 17:29 morilang Malayu: belerang. Ino-no, it pogowulon sid kumut tu onuwon dot babang. Om iri no it sid pompod do macis kayu. Osilow om owodung ot tawaw. dot ki-tapuy mantad sid tawan sam-ko darun dot monorob dit kikiawi it tulun sid Sodom. 17:28-29 Kej 18:20–19:2530Ugu no diri it tadlaw dot korikatan Ku kembagu, Tanak do Riniba, sitid pomogunan diti dot sompôori, tu milo poom poririkot,” ka.
31“Tadlaw dino, kiikiro ong waro tulun sid kaki lima, 17:31 kaki lima Harfiah: taap tarantay. Koguna’an nopo dit taap tarantay ong sid Israel, ugu-ko kaki lima ong siti, podtungongisan. Intangay it gambar sid Mat 24:17. aso no masa doalo sumuwang sid walay manganu dit tongo kosukupan yo– tumilombus-i mogidu dot lumosok sid sokid. Om it tulun dit nakapayig sid tumo nga kaa-i dino, tu aso no masa gumuli manganu dit totongoh nopo sid walay. 17:31 Mat 24:17-18; Mrk 13:15-1632Ondomo duyu no nunu ot kinowowoyo’on dit sawo di Lot, om kada kow tumiruwan dialo. Kadung-ko nokokowili yalo sid walay dit needuan yo tu amu otongkiyadan, milo poom sinumiliw yalo dot patung do tasin ot kinumotul. 17:32 Kej 19:2633Tu isay nopo ot mokipapasi, amu kaanu dot koposiyon tototog. Nga isay nopo ot amu rumosi matay tu maya Dogon, om tumingkod maya dit kenginan yo kondiri, yino no ot kaanu dit koposiyon tototog. 17:33 Mat 10:39; 16:25; Mrk 8:35; Luk 9:24; Yoh 12:2534Pelo’on Ku ikoo, sodoy dino, waro duwo koyuwan ot tulun dot midududun modop sid iso ot katil, onuwon Ku it tîiso, it koduwo yogol Ku. 35Keenong waro duwo tongondu mongogiling do gandum, onuwon Ku it tîiso, it koduwo yogol Ku. 36[Keenong waro duwo kusay sid tumo, onuwon Ku it tîiso it koduwo yogol Ku,”] ka.
37Minongoduat dîiri it tongo mabpamaya Doo, dot ka, “Siongo ot tampat dino komoyoon Nu dino, oy Tuan?” ka. Simbar di Yesus, “Sisiombo ot warot bangkay miiwiliw, siri no it tongo tombolog miurupug dot mangakan dit bangkay,” ka, komoyoon dot ela’an babanar it tampat tu okitanan it tongo tanda. 17:37 ... komoyoon dot ela’an babanar it tampat tu okitanan it tongo tanda. Tafsiran 2: ... siombo nopo ot koolukan, sino no ot pongukuman.
18Siriban Ontok-ko it Janda dot Ogulot Mokiadil sid Takim
1Nopongo peeri, minonuturan no i Yesus dot iso ot suriban, dot gama modtuduk dit mabpamaya Doo dot subay-ko orulut mintaduwa om amu kumoos. 2Ka di Yesus, “Warot iso ot takim miyon-iyon sid iso ot kota, it tad-pom amu rumonok do Kinoringan om amu mongowii dot tulun wookon. 3Om sid kota dino, warot iso tongondu dit napatayan do sawo, dot miguguli sid takim diri tu mokiu’up dit bisara yo. Ka dit tongondu, ‘Tuan, uupay oku po monoki-boboros dat ponoki-ukum ku tu insala’on oku,’ ka. 4Pupuun po, amu miboboyo it takim, nga kopupuson, nokeetung dîiri it takim dot, ‘Amu oku poma rumonok do Kinoringan om amu oku poma mongowii dot tulun wookon, 5nga uupan ku-i it tongondu diri tu ong amu, amu tumingkod miguguli mangasow dogon,’ ka di ginâawo yo,” ka di Yesus.
6Om pôomoros po kembagu i Tuhan dot, “Itungo duyu no nunu ot binoros dit takim taraat diri sid suriban Ku! 7Baa, sâampod ong i Kinoringan tu awasi, om amu no mongowii om monulung dit tulun dit nopili Yo dot sodoy-adlaw nopo mokisisian Doo. Poleedon Yo po gaam om taakan Yo nogi do koodilan? 8Pelo’on Ku ikoo, amu mialung-alung i Kinoringan manaak do koodilan dit tulun dit oleed no mokisisian Doo. Nga, kaa poma dino nga, aa ela’an dot waro po ko nunu ot tulun dot mimoyo po om orulut po mintaduwa mising-korikot Ku, Tanak do Riniba, kembagu sitid pomogunan do mongukum,” ka di Yesus.
Suriban Ontok-ko it Tulun dit Mantad sid Denominasi dot Farisi om it Karani do Sukay
9Minonuturan po i Yesus diti suriban diti sid tongo tulun dit mangarap dit kondiri yo, tu tulun tabanar kabarasan, om kiro’on doo dot yino no ot awasi mantad dit kikiawi. 10Ka di Yesus, “Warot duwo kusay minongoy sid Saasambayangon Tagayo tu mintaduwa. It tîiso nopo nga tulun mantad sid pati politik om tugama do Farisi, om it koduwo nopo nga karani do sukay. 11It tulun do Farisi nopo, pengkakat mintaduwa dot mangarayow dit kondiri yo. Ka dit poomintaduwa yo, ‘Oh Kinoringan, monorimakasi oku Dikaw dot okon-ko ugu do tulun wookon oku. Tu, okon-ko maanakaw oku po keenong moonipu, keenong moonokiagay oku. Om okon-ko ugu dilot karani po do sukay oku,’ ka. 12‘Momuasa oku dot induwo sominggu, om manaak oku po dot porsopuluan sid Dikaw mantad dit kikiawi ot pandapatan ku,’ ka.
13Nga ii-nopo karani do sukay nga pengkakat sid toori, amu kobulun yalo tumingaa sid tawan ugu-ko it koobasan tokow tulun do Yahudi namot do mintaduwa. Nga, tinapap yo it kangkab yo tu monosol, om ka dialo, ‘Oh Kinoringan, sisianay oku no om ompunay oku no tu ogumu ot duso ku,’ ka. 14Pelo’on Ku ikoo, nopongo iri, it karani no do sukay ot minangan kiro’o do Kinoringan dot tulun tabanar, nga it tulun do Farisi, amu. Tu isay-isay ot monginsawat dit kondiri yo, mangan pensiba’o do Kinoringan, om isay-isay ot monginsiba dit kondiri yo, mangan pensawato do Kinoringan,” ka di Yesus. 18:14 Mat 23:12; Luk 14:11
Minamarakat i Yesus dit Tongo Tanganak
15Om waro-i ot tongo tulun dot minongowit dot tongo tanak tongo-kokôodok sid di Yesus, supaya akama om abarakatan. Nga kadung-ko nokito dit rasul di Yesus, rasango no yoalo. 16Nga, linoow di Yesus it tongo tanganak, om ka Dialo, “Simoyo’o duyu-i at tongo tanganak mongoy sid Dogon! Kadaay duyu-i tiago, tu it tulun no dit ugu dino ot ajadi dot raayat dit Karajaan do Kinoringan. 17Boroson banar Ku no sid dikoo! Isay nopo ot amu mokiporinta do Kinoringan dot ugu-ko it tanganak dit okodok po, amu kosuwang sid Karajaan do Kinoringan,” ka di Yesus.
It Pomimpin Takaya
(Mat 19:16-30; Mrk 10:17-31)
18Insan tadlaw, waro iso ot pomimpin dot tulun Yahudi minongoduat di Yesus, dot ka, “Oh Guru dot awasi, nunu ot aaluk dot mangan ku, supaya kasanganu oku dit koposiyon tototog?” ka. 19Simbar nopo i Yesus, “Nokuro tu reetan Oku dikaw dot awasi? Asot îiso ot tulun dot awasi, suway mantad di Kinoringan,” ka. 20“Nela’an nu neeri it tongo pinonuu’an do Kinoringan: Okon-ko monokiagay, okon-ko mamatay dot tulun, okon-ko manakaw, om okon-ko sumasi do wudut. Orumato no it tidi om tama nu,” ka. 18:20 Kel 20:12-16; Ul 5:16-20 21“Kikiawi dinot pinonuu’an dino, nawaal ku no mantad dit tanganak oku po,” ka dit pomimpin.
22Kadung norongow di Yesus iri, pomoros no Yalo dot ka, “Iso po ot subay-ko mangan nu, ino-no: padagango kikiawi it tarata nu, om pataako nogi it torogo sid tongo tulun dit musikin, supaya kasanganu koh dit tarata sid surga. Awaal nu ot ugu dino, ongoy nogi siti, waya Dogon,” ka di Yesus. 23Nga, korongow nopo dit pomimpin it boros di Yesus, linumudus no dîiri yalo, tu yalo dino akaya om amu mongoyuu dit siin yo.
24Nga okito di Yesus it pomimpin dino dot oludus. Na, pomoros dîiri sid mabpamaya Doo dot, “Babanar-ko apagon ot tulun takaya jumadi dot raayat sid Karajaan do Kinoringan. 25Asanang nogi ot songinan ot unta sumuwang sid luwang do darum, mantad-ko it tulun takaya ot sumuwang sid Karajaan do Kinoringan,” ka.
26It tongo tulun dit nokorongow dit boros di Yesus diri, neeranan. 18:25-26 Sagay neeranan it tongo tulun, tu mimoyo it tongo tulun Yahudi dot, asal akaya ot tulun, iri no ot tanda dot osomok yoalo sid Kinoringan, tu nabarakatan. Jadi mimoyo yoalo dot it tulun takaya diri, asasanang sumuwang sid surga. Unta: Intangay it gambar dot unta sid Mat 19:24. Jadi, miniboboros no yoalo dot ka, “Aay, ong irad dino, komoyoon, aso nobo ot asalamat!” ka. 27Nga simbar i Yesus, “Banar-i ino, iti hal dot kasalamatan diti, amu adapat dot tulun, nga ong Kinoringan, kikiawi nga adapat nopo!” ka.
28Om pomoros no i Petrus dot, “Baa ong yokoy diti, tu niduan ya no kikiawi it tongo tarata ya om it tongo sirang ya, tu maya Dikaw?” ka. 29“Boroson banar Ku no sid dikoo,” ka di Yesus, “isay-isay ot tulun dot mogidu mantad sid walay yo, mantad sid sawo yo, mantad sid koobpineeyan yo, mantad sid moleeng yo om mantad sid tanak yo tu eengin pamaju dit Karajaan do Kinoringan, 30tiya dit siti pod pomogunan yalo, kotorima no dot ogumu mantad dit needuan yo diri, om sid zaman dit rumikot, nga kotorima-i dit koposiyon tototog,” ka di Yesus.
Keentolu di Yesus Momoros Ontok-ko it Kapatayan Yo
(Mat 20:17-19; Mrk 10:32-34)
31Om nangatan dîiri di Yesus sid sosodu it opod om duwo it rasul Doo, om ka Dialo, “Mongoy tokow sid Yerusalem. Sori ot kotulukan kikiawi dit notulis dit tongo nabi sid Kitab ontok-ko Yoku, Tanak do Riniba. 32Itaak Oku sid bansa suuway dot ukumon. Om pising-bakakan Oku doalo, kukuwo’on, dula’an, loposon om patayon. 33Nga oposiyan Oku-i kembagu sid tadlaw kotolu,” ka.
34Nga, tad-pom amu noorotiyan dit tongo rasul Doo. Tu ginoliwong yoalo do Kinoringan, supaya amu ela’an doalo ong nunu ot komoyoon dit binoros Yo.
Minongolingos i Yesus dit Tulun dit Bolow
(Mat 20:29-34; Mrk 10:46-52)
35Katalib iri, linumombus no yoalo kumaa sid Yerusalem. Moosomok sid kota dot Yerikho, warot iso tulun bolow dot mogom-ogom mokisadaka sid tisan dit talun-alun dit awaya’an di Yesus. 36Jadi, norongow dialo it kuroos dit tulun togumu tumalib, pongoduat no yalo dot, “Nunu dot tuni ilo?” ka di bolow.
37Simbar dit tongo tulun, “Tumalib siti i Yesus, tulun do Nazaret,” ka.
38Turus minonginggigiyak it bolow dot, “Oh Yesus, koturunan di raja Daud, 20:30 koturunan di raja Daud: Sagay rineetan dit tulun bolow i Yesus dot koturunan di raja Daud, tu okon-ko gisom gama mangakun dot koturunan di raja Daud i Yesus, ino-i-nga sâambil mangakun dot i Yesus dino, Raja Maanalamat it najanji do Kinoringan. Tu kikiawi dot tulun Yahudi nga mongoreet-i di Raja Maanalamat dino dot “koturunan di raja Daud” (2Sam 7:12-16). Om mangaarap it tongo tulun Yahudi di Raja Maanalamat dot mongolingos dit tongo tulun bolow om lunggungon om momorinta dit tongo tulun ugu-ko i raja Daud kodori (Mzm 89:3-37; Yes 29:18-19; 35:5-6; Yer 23:5-6; Yeh 34:23-24). sisianay oku no,” ka.
39Ka dit tongo tulun dit sid gulu di Yesus, “Kada koguriyok,” ka, gama dot moniag. Nga okon-ko nunu ka dit tutulun, nipuod yo nogi babanar it bongut yo dot monginloow dot, “Oy koturunan di raja Daud, sisianay oku no!” ka.
40Na, norongow dîiri di Yesus, om ingkoyod no Yalo, om ponuu no dit tongo tulun mongowit dit tulun dit bolow sid Dialo. Kadung-ko nokorikot yalo siri, duato no di Yesus dot, 41“Tongoh ot kenginan nu dot mangan Ku sid dikaw?” ka. Simbar dit bolow, “Tuan, eengin oku dot kokito oku,” ka. 42Ka di Yesus sid bolow, “Kokito koh nôono dino, tu inot koosipan nu ot minongolingos om minanalamat dikaw,” ka. 43Turus kokito yalo, om minaya dîiri yalo di Yesus, sambil mangarayow do Kinoringan. Om kadung-ko nokito dit tongo tulun dot nolingasan yalo, yoalo nga minangarayow-i do Kinoringan.
19I Yesus om i Zakheus
1Na, kadung nokorikot i Yesus om it tongo mabpamaya Doo sid Yerikho, minitilombus-i dara yoalo tumalib dit kota diri. 2Sid kota dino, warot iso tulun takaya it pomimpin do karani do sukay. Ngaran yo nopo nga i Zakheus. 3Mokikikito dara yalo ong isay ot reetan di Yesus, nga pagka laalandu koogumu do tulun om onibak po yalo koolun, amu yalo nokokito di Yesus. 4Boboyo’o nopo dialo, panangkus no mogulu dit tongo tulun sid ralan dit awaya’an di Yesus om indakod no sid sompuun ot kayu tu taatayon poom okito yo i Yesus. 5Kadung nokorikot i Yesus sid puun dit kayu diri, tingaa no Yalo om pomoros no dot, “Zakheus, langkasay no mindoo, tu kenginan do Kinoringan dot sid walay nu ot odopon Ku beenoy,” ka. 6Lalangkasay no di Zakheus mindoo om angatay yo no yo-Yesus sid walay yo dot laalandu kootomon.
7Nga kikiawi dit tongo tulun dit nokokito dit ugu diri, mongindaraat di Yesus. Ka doalo, “Seh! Miyon Yalo silod tulun taraat!” ka. 8Nga, ingkakat nopo i Zakheus om pomoros no sid di Yesus dot ka, “Tuan, pintangaanon ku iti tarata ku pataak sid tulun musikin, om isay-isay it tinipu ku, gontian ku dot eenggapat,” ka. 9Na, pomoros no i Yesus dot ka, “Mantad beenoy, nasalamat no yoalo sonsirang, tu it nagama di Zakheus no ot pentalang dot yalo nopo diti nga babanar-ko koturunan di Abraham , tu ki-kemaya’an sam-ko i Abraham-i. 10Tu it tomodon Ku, Tanak do Riniba, dot rumikot sitid pomogunan, mogiim om manalamat do tulun napalid , sam-ko yalo diti,” ka di Yesus. 19:10 Mat 18:11
Siriban Ontok-ko it Siin dot Tamas
(Mat 25:14-30)
11Kamasa’an dit mokinongow po it tongo tulun siri, minonuturan no i Yesus dot iso ot suriban dot monuduk kukuro ot gama papanaw dot koposiyon namot dit mongindad dit korikatan Yo kembagu sitid pomogunan. Tu osomok no Yalo sid Yerusalem, om waro panakadan dit tongo tulun dot, asal ong korikot Yalo siri, jumadi no Yalo do raja dot Israel om turus pengkakat Yalo dit Karajaan do Kinoringan. 12Ka Dialo, “Warot iso ot tulun, koturunan do raja, minongoy sid iso ot pomogunan tosodu, tu pojodion do raja sid pomogunan kondiri om muli nôono dot momorinta. 13Amu po kagayad, loowon yo po it opod koyuwan it turipon yo om ikidon dot soro-iseesa’an dot siin do tamas, miinong dot gaji dot tolu wulan. ‘Midadagang kow dot iti siin diti ot puku duyu, mising-kooli ku,’ ka. 14Nga, ii-nopo raayat siri, asana doo. Na, kadung nakagayad no yalo, minonuu no yoalo dot rumbungan dot mogulu mongoy sid raja tagayo, it mangalantik dialo do raja, om nipoboros dot, ‘Amu okoy eengin dot jodion yalo dot raja ya,’ ka.
15Nga, amu pinoduli dit raja tagayo it boros dit rumbungan diri, minangan-i paraja’o it tulun diri. Kadung nokooli kembagu it raja wagu diri, loowo yo no it tongo turipon dit nagalan yo dot siin om duato yo no dot kinukuro doalo it siin om songkuro no ot tuntung. 16‘Tuan, neenggopod it puku dit nipaarap nu sid dogon,’ ka dit keeso. 17‘Irad keeno no kenginan ku,’ ka dit raja. ‘Ikaw no ot turipon tawasi! Pagka tu it hal tokodok nga aarapan ku ikaw, ipoporinta ku dikaw ot opod ot kota,’ ka. 18Korikot it koduwo, minomoros no dot, ‘Tuan, songinan no it siin dit niarap nu diri sid dogon, nga neenlimo dîiri,’ ka. 19Ka dit raja, ‘Ipoporinta ku dikaw ot limo ot kota,’ ka. 20Rikot it wookon dot ka, ‘Tuan, iti-iti it siin nu, linopot ku do soputangan om nilosok ku nogi,’ ka. 21‘Tu rumosi oku dikaw oy Tuan, tu mad-ko tulun koh dot atagas. Manganu koh dot tuntung dot okon-ko dikaw do tumos, om it tulun wookon ot suuon nu mananom, nga ikaw ot manganu dit tasil,’ ka. 22‘Ikaw no ot turipon dot aso tarati,’ ka dit raja. ‘It boros nu kondiri ot monginsala dikaw. Nela’an nu no dot atagas oku koolun, dot manganu oku do tuntung dit okon-ko dogon do tumos, om manganu dot tasil dit okon-ko yoku ot minananom. 23Nokuro tu amu nu niatag sid bank it siin? Tu kooli oku po, sokurang-kurang aanu ku-i it bunga,’ ka. 24Om pomoros no it raja sid tulun dit songingkakat siri dot ka, ‘Onuwo at siin ad dialo, pataako sid ogumu ot tuntung,’ ka. 25Nga ka dit tongo tulun, ‘Tuan, opod neenan no it dialo do siin dot tamas,’ ka. 26Ka dit raja, ‘Oo bo nga, it tulun nopo dit ki-waro no mâantad, pulaba’an po manaak. Nga, ong it tulun dit aso nunûunu, it okukudik poma ot waro sid doo nga pupudon po manganu. 19:26 Mat 13:12; Mrk 4:25; Luk 8:1827Om ontok dit tongo musu ku, it amu mokiporinta dogon, owito siti, om patayo sitid tinoguwangon ku,’ ka dit raja,” ka di Yesus. 19:12-27 Tiya dit zaman di Tuhan Yesus, ogumu ot pomogunan dot najaja do Ruum. It tongo bakal raja sid titikid dit negeri, subay-ko mongoy sid Ruum dot lontikon di raja agung, ino-no i Kaisar. Sid suriban diti, komoyoon nopo dit tulun dit minongoy sid pomogunan tosodu, ino-no i Tuhan Yesus, tu minatay om minongoy sid Kinoringan i Tama sid surga tu paraja’on, om amu no leed om gumuli Yalo sitid pomogunan do momorinta. It tongo tulun dit linumawan dit raja dino, ino-no it tongo tulun dit monulak di Tuhan Yesus, irad-ko it tongo tulun do Yahudi. Titikid daton nokotorima no dot doo om doo dot tugas om sinundu sid karaja di Tuhan, tu posurut dit Karajaan do Kinoringan. Jadi, subay-ko osotia tokow papanaw dit tugas tokow om mamakay dit sinundu dit nakataak sid daton, supaya warot tasil.19:1-27 Mat 25:14-30
Sinumuwang i Yesus sid Yerusalem
(Mat 21:1-11; Mrk 11:1-11; Yoh 12:12-19)
28Kadung nopongo i Yesus monuturan, pamanaw no Yalo lumombus sid Yerusalem. 29Moosomok yoalo sid kampung dot Betfage om Betania sid Sokid do Zaitun, ponuu no Yalo dot duwo koyuwan ot mabpamaya Doo mogulu mamanaw. 30Ka Dialo, “Ongoy kow ad kampung dat otoguwangan duyu. Kadung korikot kow silo, okito duyu ot tuyog do kaladay dot mogot-ogot, it amu po insan kasaka’ay. Uyadon it polian dit niogot om owiton duyu nogi siti,” ka. 31“Ong warot tulun mongoduat dot, ‘Nokuro tu uyadan duyu do togot ino kaladay?’ ka, simbaron duyu dot, ‘Waro koguna’an di Tuan,’ kanto duyu,” ka di Yesus.
32Na, minamanaw no dîiri it mabpamaya diri, om babanar-i kikiawi it kinomoy di Yesus. 33Kamasa’an doalo monguyad dit togot dit kaladay, poririkot po dit sanganu om pomoros no dot, “Nokuro tu uyadan duyu do togot ino kaladay ku?” ka. 34Simbar doalo, “Oporolu i Tuan,” ka. 35Om owito no doalo it kaladay sid di Yesus om lopikay no doalo dit jubah doalo it solot dit kaladay om posoko’o nogi i Yesus. 19:35 Iti kaladay diti, kababayu do kuda. Naramal mâantad di nabi sid Za 9:9 dot sumuwang i Raja Maanalamat sid Yerusalem dot maasako do tanak do kaladay.36Kamasa’an di Yesus maasako dit kaladay, minangan dit tongo tulun polopiko it tongo jubah yo sid ralan dit awaya’an dit kaladay.
37Kadung-ko nokotimpuun no i Yesus rumuuk sid sokid do Zaitun dot osomok no sid Yerusalem, timpuun no gumara it tongo mabpamaya Doo, dot ongo-totomon mangarayow do Kinoringan, tu it kikiawi it tongo kosunduwo dit baya neemot doalo. 38Ka doalo,
“Ki-barakat i Raja Maanalamat
it sinuu di Tuhan Kinoringan rumikot!19:38 Mzm 118:26
Pagka tu rinumikot Yalo siti,
ososogit no sid surga 19:38 ososogit no sid surga: Komoyoon nopo dot ososogit, awawasi i kaada’an tu amu rumasang i Kinoringan.
om royo’on i Kinoringan dit sid surga dit paling asawat,” ka.
39Nga waro-i dit tongo tulun Farisi dit nakatanud siri dot song-boboros dot, “Guru, tiago po at tongo mabpamaya Dikaw momoros dot ugu dilo ,” ka. 40Simbar nopo i Yesus, “Pelo’on Ku ikoo, ong song-kadâada yoalo, ilo tongo pampang ot gumanti doalo gumara,” ka.
Niadan di Yesus it Tongo Tulun sid Yerusalem
41It moosomok no i Yesus sid Yerusalem, notimpan Yo dîiri it kota diri om mîilom minogiad Yalo. 42Ka Dialo, “Adee, oy tongo tulun do Yerusalem, songkuro kaawasi dara ong noorotiyan duyu no dit tadlaw diti dot nunu ot popiusay dikoo om i Kinoringan! Nga maakaa diti, amu duyu noorotiyan, tu nilosok sid dikoo. 43Tu rumikot it masa dot mangan intutukay dit musu duyu it kota dot Yerusalem dot moolosok sid kubu, sampay asot kosuwang ko kosoliwan mantad sid kota duyu. 44Podumpa’on kow doalo sampay apatay, om uyason nogi it tongo bongunan sid Yerusalem, sampay îiso nga aso no ot pampang dot nokopitimpak. Tu maakaa diti, norikot no dara ot masa dot manalamat i Kinoringan dikoo, nga aa duyu nogi nasadar!” ka di Yesus.
Minongoy i Yesus sid Saasambayangon Tagayo
(Mat 21:12-17; Mrk 11:15-19; Yoh 2:13-22)
45Ruuk no i Yesus om suwang no sid natad dit Saasambayangon Tagayo om ping-sunsubay Yo no it tongo tulun dit padagang siri. 46Ka Dialo sid tongo tulun, “Ki-boros i Kinoringan sid Kitab dot, ‘Iti walay Ku diti, walay dot poomintaduwa’an,’ ka, nga jodion duyu nogi dot ‘lolosokon dot maangarampas!’ ka dit Kitab,” ka. 19:45-46 It tongo tulun dit padagang sid natad dit Saasambayangon Tagayo, padagang dot pangayam dot garason dot ponogit om pangaraa (intangay sid Im 5:7; 12:6; 14:22; 15:14, 29). Tu ong osodu it nontodonon dit tulun dit korikot siri, tad siri-i ot pomoliyan. Sagay reetan di Yesus it natad diri dot lolosokon dot maangarampas tu mokiuntung babanar it tongo paadagang om aso no tampat wookon dot pomoliyan doalo siri dot pangayam dit isamba. 19:46 Yes 56:7; Yer 7:1147Na, titikid tadlaw saralom dit minggu diri, siri i Yesus modtuduk sid natad dit Saasambayangon Tagayo. Nga it tongo timam dot ki-pangkat om it tongo guru do Kitab om it tongo pomimpin siri, mogiim dot takal dot mamatay di Yesus. 48Masam keeri poma nga asot jalan doalo tu kikiawi dit tongo tulun siri nga mokinongow babanar di Yesus.
20Duatan Ontok-ko it Hak om Kuasa di Yesus
(Mat 21:23-27; Mrk 11:27-33)
1Na, warot insan tadlaw, kamasa’an di Yesus modtuduk om paabar dit Tabar Tawasi sid tongo tulun sid natad dit Saasambayangon Tagayo diri, minomod-rikot no siri it tongo timam dot ki-pangkat om it tongo guru do Kitab om tongo pomimpin do tulun Yahudi dot mongoduat di Yesus. 2Ka doalo, “Peelo’o okoy, nunu song-hak ot pinamaal Nu dit kikiawi diri koniab? Isay ot minonuu Dikaw mamaal dot ugu diri?” ka. 3Simbaro di Yesus, “Baa, duaton Ku pekoo mogulu: 4Isay ot minonuu di Yohanes dot momodsu dit tongo tulun? Kinoringan ko tulun?” ka.
5Na, piupakat no yoalo dot ka, “Ay, ong boroson tokow dot, ‘i Kinoringan,’ simbaron tokow Dialo dot, ‘Baa, ong kaa dino, nokuro tu amu kow minimoyo di Yohanes?’ ka nôono,” ka. 6“Nga, ong boroson tokow dot, ‘tulun,’ ka daton, pilayon tokow dat tongo tulun do pampang, tu kiro’on doalo dot nabi i Yohanes,” ka. 7Jadi, ka dîiri doalo sid di Yesus, “Amu ya ela’an,” ka. 8“Baa, ong ugu dino, Yoku nga aa-ku-i poboroson sid dikoo dot isay ot minonuu Dogon dot mamaal diri koniab,” ka di Yesus.
Siriban Ontok-ko it Tongo Mooniwa dit Kabun dot Anggur
(Mat 21:33-46; Mrk 12:1-12)
9Na, minonuturan dîiri i Yesus dot iso ot suriban sid tulun togumu. Ka Dialo, “Warot iso tulun dot minomukabun dot anggur. 20:9 Intangay it gambar dit kabun dot anggur sid Mat 21:33. Natanom peeri, posiwa’ay no dialo do tulun om oongoy no yalo sid pomogunan sûuway dot oleed miyon siri. 20:9 Yes 5:110Kadung norikot it kooponguwa’an, ponuu no dîiri it sanganu dot turipon yo mongongoy dit doo do baagi. Nga pining-babagan nogi dit minomoniwa it turipon diri, om sunsubo nogi dot asot towit. 11Na, ponuu no it sanganu dit wookon it turipon yo, nga irad keeri-i tu minangan po bobogo om mangay nogi soruluo, om suu’o nogi muli dot aso totôowit. 12Pôonuu no kembagu it sanganu dit kotolu it turipon yo. Nga iri nga binobog-i om paada’o nogi dit minomoniwa sid soliwan dit galang. 13‘Ay, nunu nôono ot posingkiran ku diti?’ ka dit pongitungan dit sanganu dit kabun. ‘Gaam po at tanak ku dat amu ku koyuyuu ot suuon ku, tu andang ronokon doalo,’ ka. 14Nga, kokito po dit minomoniwa it tanak dit sanganu dit kabun, miniboboros no yoalo dot, ‘Ay, ôodi no at monungkus diti kabun, patayo tokow yalo, supaya tokow nôono ot kaanu diti kabun,’ ka. 15Om mangay no doalo gayato posoliwan mantad sid kabun om patayo nogi.
Baa!” ka di Yesus, “Kuoyon nôono dit sanganu dit kabun it minomoniwa diri, ong kooli yalo?” ka. 16“Andang kumondiri yalo mongoy siri om pimpatayan yo nogi it minomoniwa diri, om iposiwa yo nogi do tulun wookon,” ka di Yesus.
Korongow po dit tongo tulun it boros di Yesus, noorotiyan no doalo dot it tulun dot okon-ko Yahudi ot kosuwang sid Karajaan do Kinoringan. Adi, pomoros no yoalo dot, “Paalayo peewango no!” ka.
17Om ralangay no di Yesus it tongo tulun om pomoros no dot, “It tanak dit sanganu dit kabun sid suriban Ku diri, iri no ot reetan dot ‘pampang’ sid Kitab, dot ka,
‘It pampang dit niada dit tongo tukang do walay,
iri nogi ot ajadi dot ponolipar do walay
dot paling ki-guna,’ ka. 20:17 Mzm 118:22
18Isay-isay ot kodumpaw sid pampang diri, oruta, om isay-isay ot ootungan dit pampang diri, apapis,” ka di Yesus.
19Turus pokitatabpa’an dara dit tongo guru do Kitab om it tongo timam dot ki-pangkat i Yesus, tu noorotiyan doalo dot yoalo no ot komoyoon di Yesus dit mooniwa dot kabun sid suriban Yo. Nga aso po jalan tu rumosi yoalo dit tulun togumu. 20:9-19 Komoyoon nopo dit suriban diti: Ii-nopot sanganu dot kabun dot anggur, ino-no i Kinoringan. It minomoniwa, ino-no it tongo tulun dot Israel, it keeso no banar, ino-no it tongo pomimpin dit amu maya dit kenginan do Kinoringan. It tuwa dot anggur, ino-no it padpasi dit kenginan do Kinoringan. It tongo turipon dit sanganu dit kabun, ino-no it tongo nabi. It tanak dit sanganu dit kabun, ino-no i Yesus (it kopupuson no dot sinuu do Kinoringan). It tukuman kumaasid tongo minomoniwa, ino-no it tukuman do Kinoringan kumaa sid tulun dot Israel. Om it tongo minomoniwa kaawagu diri, ino-no it tongo tulun dit okon-ko Yahudi, it mimoyo dit boros do Kinoringan om maya dit kenginan do Kinoringan. Itit suriban diti, popoondom dati dit tongo tulun Yahudi dot it kabun dot anggur dino, it noreetan sid Yes 5:1-7 it Israel ot porikatan.
Mamaray do Sukay ko Amu?
(Mat 22:15-22; Mrk 12:13-17)
20Jadi, mantad diri, mongilala yoalo di Yesus om mongindad dot warot kasampatan manabpo Dialo. Om sisipay no doalo it piipiro koyuwan it tulun dit misingko-wawasi kabarasan dot gumawul dit tongo tulun siri. Tu pongingkosupon dit boros di Yesus supaya adapat doalo pataak sid gobinor do Ruum, supaya doo do hak om kuasa ot pakayon dot mongukum om mamatay Dialo. 21Na, pomoros dîiri it sinisipan diri sid di Yesus dot ka, “Guru, nela’an ya no dot kikiawi dit boboroson om potudukon Nu, babanar-i. Om aso pangaru posimban dit tudukan Nu. Ino-i-nga babanar-ko monuduk Koh sid dagay dit nunu it kenginan do Kinoringan,” ka. 22“Jadi, aaluk ko amu dot manaak dot sukay sid Kaisar, it raja do Ruum om it karajaan yo?” ka. 23Noorotiyan-i di Yesus it gama doalo momurunsut Dialo. 20:23 ... momurunsut Dialo. Ong simbaron di Yesus dot subay mamayar do sukay, rumasang it tulun dit mokinongow tu kiro’on doalo dot aso hak dit karajaan do Ruum momorinta sid Israel om manganu do sukay. Ong simbaron Dialo dot amu poma mamayar, tabpa’an Yalo dit karajaan do Ruum tu mangangat do tulun momboruntak. Jadi, pomoros no Yalo dot, 24“Peemoto Oku ka dinot siin duyu do pirok, disay do gambar om ngaran inot sino?” ka. “Di Kaisar,” ka doalo. 25“Bang ugu dino,” ka di Yesus, “nunu nopo it dang Kaisar, pataakon nobo sid Kaisar, om nunu nopo it dang Kinoringan, pataakon no sid Kinoringan,” ka di Yesus. 26Jadi, iri nobo tu sâabat nga, aso-i ot neemot doalo do kasala’an di Yesus. Song-kadâada dîiri yoalo dot eeranan dit simbar Dialo.
Duatan Ontok-ko it Oposiyan Kembagu ko Amu
(Mat 22:23-33; Mrk 12:18-27)
27Na, waro dîiri ot amu kopîiro ot tulun mantad sid pati politik om tugama do Saduki 20:27 Ino nopo Saduki dino, iso ot denominasi dot tugama do tulun Yahudi i koturunan do tongo timam. It lontikon dot jumadi dot timam tagayo, subay mantad sid koturunan doalo. Yoalo ot mangajaga dit Saasambayangon Tagayo, om yoalo ot ogumu sid maakama dot tugama. It limo no it Kitab di Musa ot woyo’on doalo, om kiro’on doalo dot boros do Kinoringan. Amu yoalo mimoyo dit tongo tukum do tulun dit mantad sid denominasi do Farisi. Amu yoalo mimoyo dot oposiyan kembagu it tulun minatay, om amu mimoyo dot waro tongo moleekat, tongo rogon ko tongo tatod (intangay-i sid Kis 23:8). dot rinumikot sid di Yesus, dot it doalo nopo do kemaya’an, amu no oposiyan kembagu ot tulun minatay. 28Minisingko-pongongoduat no yoalo dot, “Oy Guru, ong it tinulis di Musa sid Kitab, kadung matay it kusay dot aso po tanak, it tobpinee yo ot monguli dit baya sawo yo diri, tu ong ki-tanak, ki-koturunan nôono it minatay. 20:28 Ul 25:5-629Na, waro turu koyuwan ot kusay miobpinee. It gulu, nakasawo no, nga aso po tanak, minatay no. 30Ulio no dit tobpinee koduwo, nga iri nga minatay-i. 31It tobpinee dit kotolu nga minatay-i, sampay it koturu. 32Kopupusan nopo, it tongondu nga minatay-i. 33Na, kukuro nôono it tongondu diri? Ong oposiyan kembagu kabarasan sompôori, baa ka, isay botoy nôono kabarasan doalo diri ot sawo banar dit tongondu? Tu kikiawi dit turu koyuwan it kusay diri nga nakapanansawo dit tongondu dino,” ka. Om iri no bukti doalo kabarasan dot amu oposiyan kembagu it tulun minatay.22:33 It duatan doalo, onuwon doalo dot bukti dot asot koposiyan kembagu kabarasan dot tulun minatay. Tu ka dit pongitungan doalo, aso pawaya’an manalasay dot isay ot sawo babanar dit tongondu ong sid namatay no. Jadi komoyoon, ong it doalo do pongitungan, aso koposiyan kembagu do tulun minatay.
34Nga simbar di Yesus, “It tulun dit miyaw po saralom dit zaman tidino, manansawo om mokisawo-i. 35Nga ombo tulun minatay ot poluluson do Kinoringan dot oposiyan kembagu tiya dit zaman dit rumikot sompôori, aso no ot misasawo, 36tu amu no matay, tu ugu-ko tongo moleekat nôono yoalo. Om tanak yoalo do Kinoringan, tu i Kinoringan no ot mamasi doalo mantad sid pinatayan. 37I Musa poma nga minonuduk-i dot it tulun dit minatay nga posiyan-i kembagu. Tu sid tuturan dialo ontok-ko it gurungut dit miisikit, minomoros i Tuhan sid di Musa, dot ka, ‘Yoku no diti ot Kinoringan dit sasamba’on di Abraham om i Ishak om i Yakub,’ ka do Kinoringan. 20:37 Kel 3:2-638Tu, i Kinoringan diri, okon-ko Kinoringan po dit tulun minatay, ino-i-nga Kinoringan dit tulun miyaw! Tu ong i Kinoringan, miyaw kikiawi it tulun , nokuro ong it tulun dit napatay no,” ka di Yesus. 39Ka dîiri dit amu kopîiro koyuwan it guru do Kitab, “Awasi babanar ino simbar Nu oy guru,” ka. 40Pagka ugu diri, aso dîiri ot kobulun dot song-koduato sid di Yesus.
Isay ot Raja Maanalamat?
(Mat 22:41-46; Mrk 12:35-37)
41Minomoros dîiri i Yesus dot iso ot sundeet. Ka Dialo, “Nokuro tu boroson dit tongo tulun dot it Raja Maanalamat dino, koturunan di raja Daud? 42Dot i raja Daud kondiri nga minomoros-i sid Kitab do Mazmur ontok-ko it Raja Maanalamat, dot ka,
‘Ka do Kinoringan sid Tuhan ku,
Ogom ponong sid wanan Ku
43sampay kala’on Ku Dikaw it tongo musu Nu,’
ka. 20:43 Mzm 110:1
44Jadi, nokuro tu sunduy minonong-Tuhan i raja Daud dit Raja Maanalamat, om sunduy dot it Raja Maanalamat dino, reetan-i dot koturunan di raja Daud?” ka di Yesus.
Jujumaga dit Tongo Guru do Kitab
(Mat 23:1-36; Mrk 12:38-40)
45Kamasa’an dit tongo tulun togumu mokinongow dit maawala i Yesus, pomoros no Yalo sid mabpamaya Doo dot, 46“Tandayay duyu no supaya amu kow kotiruwan dit tongo guru do Kitab. Eengin yoalo milimpanaw siti-silo dot ki-jubah tu mokirayow. Om kumoorumaton tiya dit asambat dot tulun sid tongo talob. Eengin babanar yoalo mogom sid oogomon dot apangkat sid tongo saasambayangon om sid oogomon dot orumaton sid tongo poginakanan. 47Sunduy dot mintaduwa yoalo dot anâanaru, sunduy dot popooyow-i yoalo dit tongo janda om pinsaladan doalo it tongo walay. Andang awagat ot ukuman dot otorima doalo sompôori!” ka di Yesus.
21Parsamba’an dit Janda dit Musikin
(Mrk 12:41-44)
1Minogintong dîiri i Yesus sid minsorili dit natad dit Saasambayangon Tagayo, eemot Dialo it tongo tulun takaya posuwang do parsamba’an sid pati dit parsamba’an. 2Om waro nokito Yo iso ot janda do musikin dit napatayan do sawo posuwang-i do parsamba’an sid pati dot dudûuwo ot siin tambaga dot okodok babanar ot torogo. 3Om pomoros no Yalo dot, “Boroson banar Ku no sid dikoo, ogumu nogi ot parsamba’an dot nisuwang dat janda dat musikin silod pati, mantad-ko at wookon at tongo tulun. 4Tu kikiawi dat nitaak doalo, mantad kiawi sid laba dit kakaya’an doalo. Nga ong at janda dilo, pipinupud yo no pataak it waro sid doo, sampay nawi-awi it koposiyon yo,” ka di Yesus.
Uyason it Saasambayangon Tagayo
(Mat 24:1-2; Mrk 13:1-2)
5Na, tiya diri waro ot tongo mabpamaya miboboros pasal dit kaasanong dit tongo pampang dit winaal dot Saasambayangon Tagayo, om it tongo poonginsanong dit nitaak dit tongo tulun. Nga ka di Yesus, 6“Rumikot-i ot tadlaw sompôori dot kikiawi dat okito duyu dilo, mangan uyaso, om sampay songinan poma ot pampang nga aso no ot kotimpak sid wookon,” ka di Yesus.
Tumimpuun no it Kasansara’an
(Mat 24:3-14; Mrk 13:3-13)
7Duato no doalo i Yesus dot, “Seera ot kotulukan dit tongo bibinoros Nu diri, oy Guru, om nunu ot pongintutunan dot orikot no inot masa dino?” ka. 8Simbar nopo i Yesus, “Tandayay duyu no, supaya amu kow otipu dot tulun, tu ogumu ot tulun rumikot dot misingko-Raja Maanalamat om momoros dot, ‘Yoku neeti i Raja Maanalamat!’ ka. Om waro pot rumikot momoros dot, ‘Sinuu oku dit Raja Maanalamat dot peelo dikoo dot rumikot no ot kiamat,’ ka. Nga kada konow mimoyo keenong maya doalo. 9Om kada kow-i rumosi dot korongow dot tabar dot miparang keenong tabar dot waro ot tulun dit monolod dot kuasa mantad sid karajaan. Kikiawi dino, andang-âandang nga ajadi, nga okon po-ko koowian do zaman,” ka.
10“Tu milalawan it tongo bansa om mipaparang it tongo nagara. 11Om siti-silo nopo nga waro tongo gampa-bumi tagayo om tongo witil om tongo panakit dot rumoliw sid tongo tulun togumu. Om ogumu po wookon ot keendorosi om tongo tanda tagayo sid tawan. 12Sobolum peeno, tabpa’an kopow om sansara’on nogi. Ukumon kow doalo sid tongo saasambayangon om jiilon kow nogi. Om owiton kow po dot ukumon sid tinoguwangon do raja keenong gobinor tu mabpamaya kow Dogon. 13Sino no ot poluang duyu paabar dit Tabar Tawasi sid doalo. 14Jadi, putusan duyu no mâantad dot amu kow rumosi sumimbar dit tondos dot tulun sid dikoo. 15Tu taakan Ku-i ikoo dot boroson om kopintaran sampay asot îiso dit musu duyu dot kalawan keenong mangala dit boroson duyu. 21:15 Luk 12:11-1216Ipookum kow om ipapatay kow dit tongo moleeng duyu keenong it koobpineeyan duyu, koworisan om tambabaya duyu. 17Kikiawi ot tulun asana dikoo, tu mabpamaya kow Dogon. 18Nga, sombotig poma ot tokobuk sinod tulu duyu nga asot owuwul. 21:18 ... sombotig poma ot tokobuk ... asot owuwul. Suway mantad dit koyuwan ot amu orualan, waro-i ot pongoorotiyan di tongo tulun dit ayat diti dot i ginawo om tatod tokow ot asot karaagan.19Tu it kaataan duyu ot manalamat dikoo,” ka di Yesus.
It Kooyasan dit Kuta dot Yerusalem
(Mat 24:15-21; Mrk 13:14-19)
20Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Nga ong okito duyu dot nentutukan do soojar at Yerusalem, 21:20 nentutukan do soojar at Yerusalem: Notuman it ramalan di Yesus diti sid toon 70, lobi-kurang 40 toon salapas di pinamarasan Dialo. Nentutukan it kota dot Yerusalem do soojar do Ruum, nga minaya it tongo tulun do Kristian dit boros di Yesus dot minomogidu kumaa sid tongo sokid sid tupak dit bawang dit Yordan. Ong yoalo, nongo-salamat, nga ong it tongo tulun dit sid suwang dit kota dot Yerusalem, nongo-patay, sampay nuyas dit tongo soojar it Saasambayangon Tagayo, om aso dîino nawaal kembagu sampay tidino. Notuluk poma dot ugu diri nga waro-i ot mimoyo dot ajadi po kembagu ot ugu diri tiya dot moosômok ot koowian ditit zaman diti. ela’an duyu no dot amu no oleed dot uyason. 21Tiya dino, ikoo dit sid negeri dot Yudea, pogidu no talangkas kumaa sid koonuluwan. Om ikoo dit sid suwang dit kota dot Yerusalem, pogidu no sumoliwan, om it sid soliwan, koyon no sumuwang. 22Tu iri no ot masa dot ponulian do Kinoringan do riniba, tu kotulukan dit kikiawi it notulis sid Kitab. 21:22 Hos 9:723Tiya dino, eendoso babanar it tongo tongondu dit monontiyan om it ki-anak dot sumusu po, tu apagon mogidu talangkas! Tu babanar-ko agayo ot kosusa’an sid Israel tiya dit sumuli i Kinoringan do tulun dot Israel dit karaatan doalo. 24Waro nong patayon sid piparangan, waro nong tabpa’an om owiton nogi sid tongo pomogunan sûuway tu taanon sori. Om ii-nopo kota dot Yerusalem, kuasa’on om usiba’on dit tongo tulun dit okon-ko Yahudi, sampay koowian dit zaman dit tinantu do Kinoringan baagi dit tulun dit okon-ko Yahudi,” ka di Yesus. 21:24 ... zaman dit tinantu do Kinoringan baagi dit tulun dit okon-ko Yahudi. Tafsiran 1: Masa dot it bansa wookon ot momorinta keenong miyon sid Yerusalem. Tafsiran 2: Masa dot manawar i Kinoringan dit kasalamatan Yo sid bansa dot okon-ko Yahudi. Tafsiran 3: Masa dot i bansa wookon ot katara sid rancangan do Kinoringan baagi dit pomogunan diti.
Korikatan Kembagu di Yesus
(Mat 24:29-31; Mrk 13:24-27)
25Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Om waro nogi dîino ot tongo tanda mimbulay sid tadlaw, sid wulan om sid rombituon. Om sitid pomogunan nopo, momod-rosi it tongo bansa om opusow pasal dit gumbang tagayo dit laut dit opuod ot tuni. 21:25 Yes 13:10; Yeh 32:7; Yl 2:31; Why 6:12-1326It tongo tulun, osunsuban dot tatod tu rumosi babanar dit kosusa’an dit rumikot sitid pomogunan, tu gumunggun it tongo ponguasa sid tawan. 27Tiya dino, okitanan nogi nôono dot rumikot Oku, Tanak do Riniba, dot maasako Oku sid kawut, dot agayo ot kuasa om tompiling. 21:27 Dan 7:13; Why 1:728Kadung tumimpuun kikiawi ino, laad kow no om potomono no it ginawo duyu tu oruay no dot salamaton kow,” ka di Yesus.
29Om ponuturan no kembagu i Yesus dot iso suriban. Ka Dialo, “Intangay duyu pogi at puun dat fig om ilot wookon po at puun. 21:29-30 Fig: Intangay it gambar sid Mat 21:19. It fig diti, oomis ot tuwa, induwo monguwa sontoon. Ong sid Malayu buah tin ko buah bodhi. (Kopisuway dit reetan dot nunuk keenong ara sitid Malaysia.) Koobasan sid Kitab, asal warot suriban dot puun do fig, it nagara Israel ot komoyoon. (Intangay sid Mrk 11:13-14 om Mrk 11:20-23). Kadung okito no at tubus, ... komoyoon, noolit no it nagara dot Israel keenong it ibu kota Yerusalem. Jadi amu no oleed om rumikot no kembagu i Yesus.30Kadung okito no at tubus, ela’an duyu no dot ong sid pomogunan tokow, oruay no ot musim talasu. 31Irad keeno-no ong orikot no it tongo tanda dit noboros Ku diri, ela’an duyu no dot moosomok no it zaman dit Karajaan do Kinoringan. 32Boroson banar Ku no sid dikoo! Amu po apâatay it tongo tulun dit miyaw tiya dino, ong amu po ajadi inot kikiawi dino. 21:32 Amu po apâatay it tongo tulun dit miyaw tiya dino, ... Tafsiran 2: Amu po opunso it tulun dit miyaw tidino ... Tafsiran 3: Amu po opunso it bansa diti ... Tafsiran 4: Amu po opunso it tulun dit miyaw tiya dit kalandu it tongo tanda diri ... 33Tumanus po at tawan om at tana, nga ong it boros Ku, amu tumanus misingkoleed,” ka di Yesus.
Nosiat Supaya Song-jajaga
34Om pôomoros no kembagu i Yesus dot, “Tandayay duyu no, tu ong amu, mîilo po tu akasow it pongitungan duyu dot moginum om magawuk, keenong awagatan dit tongo katangkanga’an dit koposiyon duyu om taatad-om okosupan kow dati dit tadlaw dit korikatan Ku kembagu, 35sam-ko tombolog dit kosulung do tawos. Tu oonong kikiawi it riniba dit korikatan Ku kembagu sitid pomogunan. 36Jadi, jajaga kow, kabagos konow mintaduwa supaya keedu kow mantad sid kikiawi it kosusa’an dit ajadi sitid pomogunan, 21:36 supaya keedu kow mantad sid kikiawi it kosusa’an dit ajadi sitid pomogunan, Terjemahan 2: supaya apatog kow dumaranjang dit kikiawi it kosusa’an dit ajadi sitid pomogunan, Tafsiran 2: supaya apatog kow tumalib dit kikiawi it kosusa’an dit ajadi sitid pomogunan, Tafsiran 3: supaya kadapat kow sumoribaw mantad sid kikiawi it kosusa’an dit ajadi sitid pomogunan, Tafsiran 4: supaya eelo kow tumaan sampay katalib kikiawi it kosusa’an dit ajadi sitid pomogunan, om supaya aa-kow omomoluan tumoguwang Dogon, Tanak do Riniba, tiya dit mongukum Oku ditit pomogunan,” ka di Yesus.
37Saralom dit minggu diri, minonuduk i Yesus sid Saasambayangon Tagayo titikid tadlaw. Ong sodoy, sumoliwan Yalo mantad sid Yerusalem, om mongoy nogi sid sokid do Zaitun tu modop siri. 21:37 Luk 19:4738Titikid minsasarap, sumopung it tongo tulun mongoy sid Saasambayangon Tagayo tu mokinongow dit tudukan di Yesus.
22Rancangan dot Mamatay di Yesus
(Mat 26:1-5, 14-16; Mrk 14:1-2, 10-11; Yoh 11:45-53)
1Moosomok no dîiri it Minggu dot Ruti dit Aso Paangambang, it reetan dot Paskah. 22:1 It Tadlaw Tagayo dot Paskah om it Karamayan do Ruti dit Aso Paangambang nopo dino, duwo paraya’an dot kopisuway nga kopiiya, tu ii-nopot Tadlaw dot Paskah diri, nokeeya dit tadlaw keeso dit Karamayan do Ruti dit Aso Paangambang. Iseeso tomodon dit duwo paraya’an diri tu soosompi mongoondom dit kinolobusan dit tulun dot Israel mantad sid kinooripanan sid Mesir. Sominggu koleed yoalo mangakan dot ruti dit aso paangambang, tu minagaago yoalo mogidu mantad sid Mesir. Om it Poginakanan do Paskah dino, tonsi dot tuyog do domba ot minangan rapa’o, tu pangaandaman dit amu nokoturub yoalo dit pongukuman do Kinoringan dit bansa dot Mesir. Tu ii-nopot tukuman diri, patayon kikiawi it tongo tanak dot kotua’an it miyon sid Mesir. Noopana’an mâantad do Kinoringan it bansa dot Israel dot pangagarason dot tuyog do domba dot eekid it sirang, om igigil it raa dit domba dino sid tongo lobokon om tongo miampaping dit longobon doalo, supaya aalayan yoalo dit moleekat dit mamatay dit tongo tanak dot kotua’an. Inot kaalayan dino ot reetan dot paskah sid boros dot Ibrani (intangay sid Kel 12:1-39). Ong tokow tongo Kristian, i Yesus no ot “Tuyog do Domba dot dang Paskah tokow” it “nagaras no”, supaya apasi tokow (1Kor 5:7; Yoh 1:29, 36), tu nokopiiya it kinapatayan di Yesus om it Tadlaw Tagayo dot Paskah dot Yahudi.2Ii-nopo tongo timam do ki-pangkat om it tongo guru do Kitab, nga mogiim babanar dot pawaya’an mamatay di Yesus dot aso keelo, tu rumosi yoalo dit tulun togumu.
3Na, suwang no i Raja do Rogon sid ginawo di Yudas it reetan di Iskariot, it iso mantad dit opod om duwo it rasul di Yesus. 4Ongoy no i Yudas monokiupakat dit tongo timam do ki-pangkat om it tongo pulis dit Saasambayangon Tagayo, dot kukuro ot gama yo pataak di Yesus sid doalo. 5Ongo-totomon kikiawi yoalo, sampay minangajanji dot taakan i Yudas do siin. 6Nakaakun no i Yudas, om timpuun dîiri yalo mogiim dot poluang pataak di Yesus sid doalo dot amu ela’an dit tulun togumu.
Minonodia it Tongo Rasul dit Poginakanan do Paskah
7Na, norikot dîiri it Karamayan do Ruti dit Aso Paangambang, ino-no it tadlaw dot subay-ko mangagaras dot domba dot isadaka dang Paskah. 8Suuo no di Yesus i Petrus om i Yohanes mogulu monodia dot poginanakan do Paskah. 9Ka di Petrus om i Yohanes, “Siombo obo kenginan Nu dot ponodia’an ya?” ka. 10Simbar di Yesus, “Kadung sumuwang kow sid Yerusalem, warot iso kusay dot osomungan duyu muusuun dot mantaya dot ki-suwang do weeg. Sumusuut kow dialo sampay kosuwang yalo dot iso ot walay. 11Kadung korikot kow siri, boroson duyu no it sanganu dit walay dino dot, ‘Ki-boros i Guru dot, “Siombot iyonon Doo om it tongo mabpamaya Doo dot moginakan dot Paskah?” ka di Guru,’ kanto duyu,” ka di Yesus. 12“Potudukon-i dialo sid dikoo ot iyonon tagayo sid sawat dot noosay no mâantad, om alangkap no dot kosukupan. Sino no ot ponodia’an duyu dot Poginakanan tokow,” ka di Yesus. 13Pamâanaw no yoalo sid Yerusalem nga, babanar-i kikiawi it kinomoy di Yesus. Na, sinodia dîiri doalo it kaakanan dot Paskah siri.
Poginakanan di Tuhan Yesus
(Mat 26:26-30; Mrk 14:22-26; 1Kor 11:23-25)
14Kadung norikot no it masa dit paangakanan, minogom no i Yesus om it rasul Yo dot mangakan. 15Om pomoros no i Yesus sid doalo dot, “Agayo babanar oh ginawo Ku milang dikoo mangakan diti poginakanan do Paskah sobolum po dot matay Oku. 16Tu boroson Ku no sid dikoo, iti-iti Oku po mangakan diti poginakanan diti mising-korikot dit poginakanan tagayo sid saralom dit Karajaan do Kinoringan,” ka. 17Om onuwo no Dialo it sangkir dit pinosuwangan dot liing dot anggur, om ponorimakasi nogi sid Kinoringan om pomoros no dot ka, “Romito duyu neeti, om piowowoliyay duyu. 18Boroson Ku no sid dikoo, mantad ditit maakaa, amu Oku no keenum ditit liing dot anggur diti sampay orikot it zaman dit Karajaan do Kinoringan,” ka. 19Nopongo peeri, panganu i Yesus dot songinan ot ruti, om ponorimakasi no Yalo sid Kinoringan, om kokokibo no Dialo it ruti diri, om potikido nogi sid rasul Yo, meed momoros dot, “Iti no it koyuwan Ku it itaak Ku dot pangaganti dikoo. Tiruwanay duyu neeti dot pangaandaman duyu Dogon,” ka, om pomongakan no yoalo. 20Nopongo peeri, irad keeri no tu, ôonuwo no Dialo it sawan dit ki-suwang dot liing dot anggur, ponorimakasi no Yalo sid Kinoringan, om pataako Yo no sid rasul Yo om pomoros no dot, “Iti liing dot anggur diti, ino-no it raa Ku dit ituntug baagi dikoo tu pongogot dit Pijonjiyan Wagu 22:20 Pinijonjiyan Leed: Kel 24:3-8 Pijonjiyan Wagu: Yer 31:31-34; Ibr 8:8-12do Kinoringan.
21Nga, intangay, sitid mija diti maakaa diti, waro ot tulun dot pataak Dogon sid musu Ku! 22:21 Mzm 41:1022Andang matay Oku-i, Tanak do Riniba, tu natantu no mâantad do Kinoringan. Nga, asabak it tulun dit pataak Dogon sid musu Ku!” ka di Yesus. 23Baa, tinumimpuun no dîiri yoalo miduduat ong isay doalo ot mongugu diri.
Minisisiwal Ong Isay ot Asawat
24Om waro ot nokembulay do pinisisiwalan dit tongo rasul dot isay doalo ot asawat ot pangkat. 22:24 Mat 18:1; Mrk 9:34; Luk 9:4625Boros di Yesus sid doalo, “Ong it tongo bansa wookon, it raja doalo ot mamajal doalo maya dit kenginan yo kondiri, nga reetan yalo dot ‘Moonulung do Raayat’ kabarasan. 26Nga ong ikoo, kada konow dot ugu dino, ino-i-nga, it asawat banar sid pialatan duyu, gaam pong jumadi yalo dot osiba. Om it mandur jumadi-i dot kuli. 27Isay ot asawat babanar, it mangalayan ko it layanon? It layanon, kon-i oy? Nga Yoku diti, irad-ko it mangalayan dikoo. Yoku nobo ot tiruwanan dikoo.28Sid saralom dit kosusa’an Ku kikiawi, ikoo no it ototog maawaya Dogon. 29Irad-ko it Tama Ku minanaak Dogon dot hak dot momorinta, Yoku nga manaak-i dikoo dot hak dot momorinta, 30om keelang kow Dogon mangakan om monginum sid mija Ku sid Karajaan Ku sompôori. Om koogom kopow sid opod om duwo it oogomon dot ki-pangkat, tu momorinta dit opod om duwo it suku dot Israel,” ka di Yesus.
Popeelo i Yesus dot Mongolim Doo i Petrus
(Mat 26:31-35; Mrk 14:27-31; Yoh 13:36-38)
31Om pomoros no kembagu i Yesus sid di Petrus dot, “Oy Simon! Minokirila i Raja do Rogon sid Kinoringan dot momiyayat dikoo sid pensuba’an, om rinila’an Yo no, supaya osompipi kow dot araat om awasi, ugu-ko it paray dit mangan atapay.32Nga nopintaduwa’an Ku no ikaw, oy Simon, supaya amu tumanus it koosipan nu. Om kadung kotoobat koh no, popotogo no it tongo koruang nu,” ka di Yesus. 33Simbar nopo i Petrus, “Tuan, nokuro ong jiilon ko patayon oku nga nokosodia oku no,” ka. 34“Imoyo’o no oy Petrus,” ka di Yesus, “amu po kopongingkukuuk ot tandaa dot sodoy diti, intolu koh no mongolim dot amu koh kotutun Dogon kabarasan,” ka.
Kosusa’an dit Rumikot
35Nopongo peeri, pomoros no i Yesus sid doalo dot ka, “Ii gûulu, nokoponuu Oku dikoo dot amu Oku mongoo dot mongowit kow dot dompet, juli om supiar do kasut. Baa, aso-i ot kinokurangan duyu do totongoh, kon-i oy?” ka. “Aso-i,” ka doalo. 36Jadi, pomoros no kembagu i Yesus dot, “Beenoy, isay-isay ot warot dompet keenong juli, owiton no, om isay-isay ot asot sapadang, padagangon no it kurilib yo tu pomoli do sapadang. 37Boroson Ku no sid dikoo, waro nokotulis ontok Dogon sid Kitab dit andang otuluk, dot ka, ‘Kiro’on dat tongo tulun dot Yalo nopo nga tulun taraat,’ ka. 22:37 Yes 53:12 Na, tumuluk neeno maakaa sid Dogon,” ka di Yesus. 38“Tuan,” ka dit tongo rasul Yo, “Intangay pogi, duwo neenan ot sapadang ya,” ka. “Miuma neeno,” ka di Yesus. 22:38 Okon-ko kenginan di Yesus dot momoli it tongo rasul Yo dot sapadang, nga gisom monuduk Yalo dot osusa babanar it kaada’an doalo. Nga nasala mangaarati it tongo rasul Yo, om amu-i nitarang di Yesus sid doalo it komoyoon Yo babanar. It boros Yo dit, Miuma neeno, ka, komoyoon nopo dati Doo, amu no tiiponoki-boboros dit hal dino – okon-ko komoyoon dot osukup no it duwo it sapadang diri.
Minintaduwa i Yesus sid Sokid do Zaitun
(Mat 26:36-46; Mrk 14:32-42)
39Om pamanaw no i Yesus sumoliwan mantad sid Yerusalem, om pakaayay nogi sid sokid do Zaitun sid tampat dit koobasan Yo no, om it tongo rasul Doo nga minaya-i. 40Nôokorikot, pomoros no i Yesus sid doalo dot, “Pintaduwa konow sid Kinoringan supaya amu kow akala do pensuba’an,” ka. 41Om insodu nogi sâabat Yalo mantad dit rasul Yo dot kiikiro sarantay laba’an ot kosoduan, om singkotud no Yalo dot mintaduwa. Ka dit poomintaduwa Yo, 42“Oh Ama, ong obbuli no dara’ay, paalayo no sid Dogon itit kasansara’an diti. 22:42 ... paalayo sid Dogon itit kasansara’an diti. Harfiah: ... paalayo sid Dogon itit sawan diti. Ong sid Kitab Leed, opirereet ot sawan dit noponu di rasang do Kinoringan. Sid di Yesus ot kinoontokon dit rasang do Kinoringan supaya amu koontok sid daton. Intangay sid Yer 25:15-17; Yes 51:17; Why 14:10; 16:19; 18:6. Nga kadaay woyo’o it kenginan Ku diti, woyo’o nôono it Dikaw do kenginan,” ka. 43Waro dîiri ot moleekat mantad sid surga dot minimbulay siri, dot pogirot dit ginawo Dialo. 44Pagka tu eendoso babanar Yalo, minonotos dîiri Yalo mintaduwa, sampay it tumos Yo dit tumiri sid tana nga ugu-ko raa. 45Nopongo nopo mintaduwa, ingkakat no Yalo om guli no kembagu sid rasul Doo, nga nokito Yo nogi dot nongo-koodop yoalo tu nooyanan mantad dit kolunguyan yo. 46Om boroso no Dialo it rasul Yo dot ka, “Nokuro tu modop kow nogi? Posik konow om pintaduwa konow supaya amu kow akala do pensuba’an,” ka di Yesus.
Tinabpa’an i Yesus
(Mat 26:47-56; Mrk 14:43-50; Yoh 18:3-11)
47Namot dit mooboros po i Yesus, milo po tu poririkot po do tulun togumu dot nangatan di Yudas, it iso mantad dit opod om duwo it rasul di Yesus. Toronong no i Yudas sid di Yesus om singudo yo nogi. 48Nga ka di Yesus, “Oy Yudas, moningud nogi ot gama nu pataak Dogon, Tanak do Riniba, sid musu Ku!” ka.
49Kadung nela’an dit rasul di Yesus dot ugu diri, pomoros no it kotiiso dot, “Tuan, tibason ya ki?” ka. 50Om wunduso dit iso mantad doalo it sapadang yo, om titibaso it turipon dit timam tagayo, nga gisom nopungos it tolingo dit wanan. 51Nga, ka di Yesus, “Tingkod no!” ka. Om tuduo no Dialo it tolingo di tutulun nga noolit kam komûuro.
52Om pomoros no i Yesus sid tongo timam do ki-pangkat om it tongo pulis dit Saasambayangon Tagayo om it tongo pomimpin do Israel, it nokoongoy manabpo Dialo dot ka, “Nokuro tu mîilom minongoy kow siti dot ki-ongo-sapadang om ki-ongo-bobobog kow dot manabpo Dogon? Tulun taraat Oku gaam? 53Yang-ko titikid tadlaw tokow nopo kopirunggum sid natad dit Saasambayangon Tagayo, om aa-Ku-i tinabpa’an dikoo. Nga, tinaakan kow om it tongo rogon do poluang di sodoy diti dot manabpo Dogon,” ka di Yesus. 22:53 Luk 19:47; 21:37
Minongolim i Petrus dot Amu Kotutun di Yesus
(Mat 26:57-58, 69-75; Mrk 14:53-54, 66-72; Yoh 18:12-18, 25-27)
54Kadung natabpa’an doalo i Yesus, owito no doalo sid walay dit timam tagayo. Nga i Petrus, mususuut-i sid sosodu. 55Na, it sid natad dit walay dino, warot tulun minod-sudu, om i Petrus nga rinumunggum-i dit tongo tulun mogom tu magamut. 56Iso mantad dit kuli dot tongondu siri nokeemot di Petrus siri dot nababang dit linawaw dit tapuy. Impurasay yo po yalo om pomoros no dot, “Yalo dilo nga koruang-i di Yesus,” ka. 57Nga, minongolim i Petrus. Ka dialo, “Oy tatanak, amu oku kotutun Dialo dilo,” ka. 58Amu songkuro koleed, waro kembagu nokokito dialo om pomoros no dot, “Ikaw nga koruang-i di Yesus,” ka. Boros di Petrus, “Okon-i-ko yoku po,” ka. 59Kiikiro warot sajaam mantad diri, waro kembagu iso tulun dot apatong minomoros dot, “Andang yalo nga koruang-i di Yesus tu at poomoros dialo nga dang Galilea-i,” ka. 60Simbaro nopo di Petrus, “Tad-pom asot tarati dino boroson nu dino!” ka. Kamasa’an no dialo maawala, minongingkukuuk no ot tandaa. 61Kowiliyo no di Yesus i Petrus om ralangay no Dialo, nga nandadaman no di Petrus it boros di Tuhan Yesus sid doo dot, “Amu po kopongingkukuuk ot tandaa, intolu koh no mongolim dot aa-koh kotutun Dogon kabarasan,” ka. 62Sinumoliwan dîiri i Petrus mantad sid kota diri om ponotos no mogiad.
Minangan i Yesus Pising-bakakay
(Mat 26:67-68; Mrk 14:65)
63-64Pising-bakakay po i Yesus dit tongo tulun dit minangajaga Doo, om mangay nogi sompono it mato Yo, om ping-tamparay nogi doalo, om duato nogi dot, “Ong nabi Koh, mangay boroso dot isay ot minanampar Dikaw?” ka. 65Om ogumu po boros dot gama doalo monguukuwo Dialo.
Sid Maakama dot Tugama i Yesus
(Mat 26:59-66; Mrk 14:55-64; Yoh 18:19-24)
66Asal ong nokosilaw it tadlaw, miniupakat no it tongo timam do ki-pangkat om it tongo guru do Kitab om it tongo pomimpin dot Israel. Om owito no doalo i Yesus sid Maakama dot Tugama. 67Ka doalo, “Peelo’o okoy, Ikaw gaam it Raja Maanalamat?” ka. Simbar i Yesus, “Poboroson Ku poma nga amu kow-i mimoyo,” ka. 68“Ong mongoduat Oku poma dikoo nga aa-kow-i sumimbar. 69Nga mantad beenoy, koogom Oku, Tanak do Riniba, ponong sid wanan do Kinoringan i Gayo Kuasa,” ka. 70Ka doalo do miniaambot, “Kadung ino no, Tanak Koh gaam do Kinoringan?” ka. Simbaro nopo di Yesus, “Noboros duyu no beno,” ka. 71Ka dîiri doalo, “Nunu po mat iimon tokow do sasi? Dot noboros no Dialo kondiri!” ka.
23Nokotoguwang i Yesus di Pilatus
(Mat 27:1-2, 11-14; Mrk 15:1-5; Yoh 18:28-38)
1Kikiawi dit tongo pomimpin siri, minomod-ingkakat no, om owito no i Yesus sid Gobinor Pilatus. 2Om timpuun no yoalo mangadaawa di Yesus, dot ka, “Neengkosupan ya no iti tulun diti mangangat dit bansa ya lumawan do porinta. Tu suuon Dialo dot amu kawasa mamaray do sukay sid karajaan do Ruum, om misingko-raraja Yalo, tu reetan Dialo dot Raja Maanalamat Yalo,” ka. 3Jadi, duato no di Pilatus i Yesus, “Raja koh gaam dot tulun Yahudi?” ka. “Noboros nu neeno,” ka dit simbar di Yesus. 4Pomoros no i Pilatus sid tongo timam do ki-pangkat om sid tongo tulun togumu dot, “Sâabat nga, asot nokito ku do kasala’an diti tulun diti,” ka. 5Nga makin ojojol it tongo tulun momoros dot, “It tudukan Dialo ot monuu do tulun sid pootongkop dot Israel lumawan do porinta. Nokotimpuun Yalo sid negeri do Galilea, om nokoongoy nogi sitid negeri do Yudea diti,” ka.
6Kadung norongow di Pilatus iri, pomoros no yalo dot, “Ohoo, tulun do Galilea bala Yalo diti boo!” ka. 7Kela’ay bala’ay dot mantad sid kawasan dit porinta’on di raja Herodes Antipas i Yesus, nipaatod no dialo i Yesus sid di raja Herodes tu mimamantok dot sisirid Yerusalem yalo namot diri.
Sid Ginotuwangon di raja Herodes Antipas i Yesus
8Ototomon no i raja Herodes dot nokokoyuwan di Yesus, tu oleed no dot mokisasambat yalo di Yesus. Om mokikikito yalo do kosunduwo di Yesus tu warot norongow dialo dot asarok mangagama i Yesus dot ugu diri. 9Ogumu ot tongo pongoduatan di raja Herodes sid di Yesus, nga tad-pom aso sisîimbar Dialo. 10It tongo guru do Kitab nga siri-i dot monotos monondos di Yesus. 11Leleed nopo, ping-kasa’ay po om babakako nogi di raja Herodes om it tongo soojar yo i Yesus. Sulungay po doalo dot kurilib talanji it dang raja om pogulio nogi kembagu sid di Pilatus i Yesus. 12Iri-îiri tadlaw diri, minikoruang no i raja Herodes om i Pilatus tu it leleed diri, mimusu mâantad yoalo duwo koyuwan.
Niguli i Yesus sid di Gobinor Pilatus
(Mat 27:15-26; Mrk 15:6-15; Yoh 18:39–19:16)
13Jadi, pumpungo no di Pilatus kikiawi it tongo timam do ki-pangkat om it tongo pomimpin wookon om it tulun kinogumuan, 14om pomoros no dot, “Noowit duyu no iti tulun diti sitid dogon, dot tondoson duyu dot mangangat do raayat lumawan do porinta. Beenoy, nenggulot ku no yalo sid tinoguwangon duyu, nga sâabat nga asot okito ku do kasala’an Dialo. 15I raja Herodes nga kaa-i dino, sagay niguli dialo kembagu sitid dogon, sâabat nga aso koolukan dot rotuan do tukum do mangan patayo. 16Ino nogi, mangan ku po palapasay Yalo om polobuson ku nogi,” ka di Pilatus.
17[Warot koobasan doalo siri dot titikid orikot ot Paskah, palabus it porinta dot iso ot tulun mantad sid jiil, isay nopo ot pokionuwon dit tongo tulun.] 18Nga, piambot nogi gumara it tongo tulun dit noompug siri dot, “Patayon Yalo! Posoliwano dagay i Barabas,” ka. 19I Barabas nopo dino, jiniil tu mangalawan do porinta om maamatay. 20Pagka i Yesus ot kenginan di Pilatus dot posoliwanon, pôomoros no kembagu yalo sid tongo tulun dot i Yesus no ot awasi dot posoliwanon. 21Nga, miguguli momod-gara it tongo tulun dot, “Posolipo yalo! Posolipo yalo!” ka. 22Pôomoros no kembagu i Pilatus dot keentolu dot, “Nunu song-karaatan ot nawaal Dialo?” ka. “Asot nokito ku do karaatan Dialo dot aaluk do mangan rotuay do tukum do patayon! Loposon ku nôopo Yalo om posoliwanon ku nogi,” ka. 23Nga, tinumotos nogi yoalo monginggarak dot ipasalip i Yesus. Nunu po, nakala dîiri i Pilatus dit poonginggarak dit tongo tulun. 24Na, mangay-i dîiri di Pilatus rotuay do tukum dot patayon i Yesus, monumboyo dit kenginan dit tongo tulun. 25Om nilabus dîiri it tulun dit pinokilabus doalo; ino-no, i tulun dit minangalawan do porinta om minamatay dot tulun. Nga ong i Yesus, nipasalip dialo maya dit pinokianu di tongo tulun diri.
Nowit i Yesus dot Posolipon
(Mat 27:32-44; Mrk 15:21-32; Yoh 19:17-27)
26Na, pamâanaw no yoalo mongowit di Yesus kumaa sid posolipan. Om waro dîiri nosomungan doalo dot tulun dot reetan di Simon, tulun do Kirene, it rumikot nogi sid Yerusalem mantad sid kampung. Mangay nopo di tongo soojar pajalay yalo mamanaw sid toori di Yesus dot manaan dit salip Yo, tu amu dîiri oowit di Yesus tu nooyanan.
27Ogumu babanar ot tulun dot minomod-tanud di Yesus, om warot tongo tongondu dot momogiad, waro ong mongorudu di Yesus. 28Kowiliyo nopo di Yesus om pomoros no dot, “Oy tongo tongondu do Yerusalem! Kadaay Oku dikoo iaday. Iaday duyu nôopo ino kondiri duyu om i tongo tanak duyu! 29Tu, waro masa sompôori dot agayo babanar ot kasansara’an dot aajangan dot tulun, sampay momoros yoalo dot, ‘Oontung no it tongo tongondu dit baday, it amu nokoombal monontiyan keenong posusu dot tanak!’ ka. 30Tiya dino, momoros ot tongo tulun dot, ‘Untunay okoy oy tongo nuluw,’ om ‘Timbunay okonoy oy tongo sokid,’ ka, tu eengin mogidu mantad sid suli do Kinoringan sid doalo. 23:30 Untunay okoy: Hos 10:8; Why 6:16 31Tu ong ugu diti ot pangaatagan dit karajaan do Ruum sid Dogon dit aso sala, sâampod po ong sid dikoo tu araat no mâantad om ingko-rara’at po sompôori,” ka Dialo. 23:31 Harfiah: Tu ong ugu diti ot gama dot tulun sid kayu dit miyaw, sâampod po ong sid kayu dit nolonot no.
32Waro po duwo koyuwan ot tulun taraat dot nowit-i tu nookuman-i dot posolipon.
33Kadung nokorikot sid tampat dit reetan dot ‘Kuango,’ posolipo no doalo i Yesus siri, om it duwo koyuwan, dot piniampaping-i ponong sid wanan om sid gibang di Yesus. 34Om pintaduwa no i Yesus dot, “Oh Ama, ompunay no yoalo! Tu amu doalo ela’an ong isay babanar no it nisalip doalo,” ka. 23:34 Harfiah: Oh Ama, ompunay no yoalo! Tu amu doalo oorotiyan ong nunu ot minangan doalo.
It soosokot di Yesus, pinitatayad dit tongo soojar dot misosotok ot gama doalo mitatayad. 23:34 Mzm 22:19
35It tongo tulun siri, songingkakat mogintong. Om ii-nopo tongo pomimpin do Yahudi mamâabakak di Yesus, dot ka, “Ong tulun wookon, minangan Dialo salamato. Woy ka! Intangay tokow po beenoy! Ong babanar-ko Raja Maanalamat Yalo dit pinili do Kinoringan, ipasalamat nobo Dialo at kondiri Yo!” ka. 23:35 Mzm 22:836It tongo soojar nga mamâabakak-i di Yesus, tu mongoy yoalo siri peenum Dialo dot liing dot anggur toonsom, 23:36 Mzm 69:2237om momoros nogi dot, “Ong babanar-ko raja Koh dot tulun Yahudi, salamato ino kondiri Nu,” ka. 38It sid sawat dit tulu di Yesus sid salip, waro nisokot ot papan dot ki-tulis dot, “Iti no ot Raja dot tulun Yahudi,” ka.
39Iso mantad dit duwo koyuwan it tulun taraat dit nisalip, mongukuwo-i di Yesus. Ka, “Raja Maanalamat Koh, kon-i oy? Salamato okoy no om it kondiri Nu,” ka. 40Nga tiniag dit tulun taraat dit koduwo, dot ka, “Amu koh gaam rumosi do Kinoringan, dot miinong nopo it nasip tokow Dialo? 41Aaluk kito no do-yito dot nukuman dot patayon tu araat kito. Nga ong Yalo, aso totongoh sala dot nagama Yo,” ka. 42Om pomoros no yalo sid di Yesus dot, “Yesus, ondodomo oku no ong kaanu Koh no dit pomorinta’an Nu,” ka. 43“Imoyo’o no,” ka di Yesus, “korunggum koh dogon beenoy sid Firdaus,” ka.
Minatay i Yesus
(Mat 27:45-56; Mrk 15:33-41; Yoh 19:28-30)
44Kiikiro tingaadlaw, tinumuwong no it pootongkop dit pomogunan siri, sampay pukul tiga dot minsosodoy, 45tu nokotingkod no it tadlaw dot manganawaw. It tabir takapal sid Saasambayangon Tagayo, it ponobon dot tulun tumoguwang do Kinoringan, nopiduwo dot kuminis. 23:45 It tabir takapal sid Saasambayangon Tagayo, ... kuminis: Sid Saasambayangon Tagayo tiya diri, waro tabir takapal sid pialatan dit Lamin Tosusi om it Lamin dit Paling Osusi. It timam tagayo no ot kawasa sumuwang sid Lamin dit Paling Osusi diri, dot insan no sontoon, tu mangaraa do mokiampun sid Kinoringan baagi dit kondiri yo om baagi dit umat Israel (Im 16:15-16). Komoyoon nopo dit kinuminis it tabir diri, obebas tokow no tumoguwang do Kinoringan sid doa (Ibr 6:19-20; 9:1-15; 10:19-22; Ef 2:18; 3:12).46Om ponginggiyak no i Yesus dot opûupuod, dot ka, “Oh Ama! Itaak Ku no sid Dikaw iti tatod Ku!” ka. Kadung noboros Yo po ot ugu diri, minomukat no Yalo. 23:46 Mzm 31:6
47Kadung nokito dit kotua do posukan do tantara dot ugu diri, minangarayow no yalo do Kinoringan, dot ka, “Andang-ko tulun tabanar Yalo dilo bala’ay,” ka. 48Nokito nopo dit tongo tulun dit noompug siri it najadi diri, pomonguli no yoalo kikiawi meed dot song-tatapap dot tongo kangkab tu monosol. 23:48 song-tatapap dot tongo kangkab: Sid kebudayaan dot tulun Yahudi, it manapap yoalo dot kangkab diri, tanda dot oruol ot ginawo, mogkorudu, om monosol. Intangay sid Luk 18:13.49It tongo tulun dit kotutun di Yesus, om it tongo tongondu dit minaya mantad sid Galilea, pengkakat nopo sid sodu mogintong dit ugu diri. 23:49 Luk 8:2-3
Linobong i Yesus
(Mat 27:57-61; Mrk 15:42-47; Yoh 19:38-42)
50Waro iso tulun reetan di Yusuf, iso mantad dit turu noopod om iso it pomimpin dot Israel, it sid Tumpug dit Maakama dot Tugama. Yalo dino awasi koolun om otulid po oh ginawo, 51om amu yalo nokosukung dit koputusan di pomimpin wookon dot mamatay di Yesus. Yalo dino, oleed no miintong dit korikatan dit zaman dit Karajaan do Kinoringan. Ii-nopo pomogunan dialo, sid Arimatea sid negeri do Yudea. 52Ongoy no yalo sid di Pilatus tu mokirila moongoy dit bangkay di Yesus, om rinila’an-i.
53Aji, pendoo’o no do-Yusuf it bangkay di Yesus mantad sid salip om rilitay nogi do kumut linen. Nopongo peeri, posuwango no sid lobong dot dalamas ot winokuran, it amu po napakay. 54Tontok dino, tadlaw dot hari lima, om moosomok no it hari Sabbat, tu tumonob no it tadlaw. 55It tongo tongondu dit tinumanud di Yesus mantad sid Galilea, minaya-i di Yusuf dot mogintong dit pinalabangan, om nokito-i doalo dot kukuro it gama powiliw dit bangkay di Yesus sid lobong. 56Om pomonguli no kikiawi yoalo sid niyonon yo sid Yerusalem. Pagka tu hari Sabbat it tadlaw diri, mingkoyod yoalo tu maya dit Tukum di Musa. It sodoy kembagu, minonodia dîiri yoalo dot tongo paangangod di bangkay di Yesus. 23:56 Kel 20:10; Ul 5:14
24Noposiyan i Yesus
(Mat 28:1-10; Mrk 16:1-8; Yoh 20:1-10)
1Ososopung po dit hari minggu, minongoy no it tongo tongondu diri sid kaalabangan dot mongowit dit tongo paangangod dit nosodia doalo. 2Korikot yoalo sid lobong nga noburuwid it pampang dit pinonombol. 3Om suwang yoalo sid luwang, nga aso no siri it bangkay di Tuhan Yesus. 4Kamasa’an doalo songingkakat siri dot eeranan, mogkureelo-poom pengkakat po sid somok doalo ot duwo koyuwan oh kusay dot kosurolong ot kookirow dit soosokot yo. 5Minomod-rosi yoalo kikiawi, sampay minomod-tungub dot sumamba. Na, minomoros dîiri it duwo koyuwan dot, “Nokuro tu iimon duyu it tulun dit noposiyan sid kaalabangan? 6Aso no siti Yalo. Noposiyan no kembagu! Ondomo duyu no, nunu it binoros Yo tiya dit sid Galilea kopow dot, 7‘Andang-ko itaak Oku Tanak do Riniba sid tulun dit ki-duso om isalip nogi. Nga oposiyan Oku kembagu sid tadlaw kotolu,’ 24:7 tadlaw kotolu: Ong it gama dit tulun Yahudi mongitob do tadlaw, tadlaw kotolu iti. Ong it gama tokow mongitob, tadlaw koduwo iti, tu nolobong dit hari lima om noposiyan kembagu dit hari minggu. ka,” ka dit moleekat. 24:6-7 Mat 16:21; 17:22-23; 20:18-19; Mrk 8:31; 9:31; 10:33-34; Luk 9:22; 18:31-338Na, nandadaman no dîiri dit tongo tongondu it boros di Yesus.
9Kadung nokooli yoalo mantad sid lobong, potuturano no doalo sid opod om iso it rasul di Yesus om sid tongo mabpamaya wookon siri. 10Ii-nopo tongo tongondu dit pinotuturan sid tongo rasul nga i Maria it tulun do Magdala, i Yohana om i Maria tidi di Yakobus, om it tongo tongondu wookon dit minaya doalo. 11Nga, amu nemaya’an yoalo tu mad-ko aso tarati dit binoros doalo. 12Ungkayut nopo i Petrus om panangkus no mongoy sid lobong. Miiya dot musuk yalo om mogintong sid suwang, nga ii-no kumut dit pinongolopot dit bangkay di Yesus ot siri. Neeranan yalo, om uli no yalo dot sambil mongitung ong nunu ot najadi diri.
Minintalang i Yesus sid Talun-alun dit Kumaa sid Emaus
(Mrk 16:12-13)
13Tadlaw-tadlaw diri, waro duwo koyuwan it mabpamaya di Yesus maapanaw muli sid kampung dot Emaus mantad sid Yerusalem, kiikiro turu batu ot kosoduan. 14Kamasa’an doalo maapanaw, mituturan yoalo ontok-ko it kikiawi it najadi diri. 15Mogkureelo-poom pobubujat po di Yesus sid toori doalo, om ingkosup nogi dot tumanud doalo mamanaw. 16Nga waro minangan do Kinoringan sid doalo supaya amu otutunan i Yesus.
17Na, pongoduat dîiri i Yesus dot, “Nunu obo pituturanan duyu dino?” ka. Ingkoyod dîiri yoalo dot oludus it wuros. 18Om pomoros no it îiso, i Kleopas i ngaran yo, mongoduat dot, “Oy aman, iso Koh po gaam oh tulun dit nokoongoy sid Yerusalem dot amu nokeelo dit kinowowoyo’on sori dit wawâagu diti?” ka.
19“Tongoh obo?” ka di Yesus. “It kinowowoyo’on di Yesus, tulun do Nazaret obo,” ka. “Nabi Yalo, ogumu ot kosunduwo Yo om ki-kuasa babanar it boros Yo, sid tinoguwangon do Kinoringan om tulun. 20Nga, tinabpa’an Yalo dit tongo timam do ki-pangkat om it tongo pomimpin tokow, om pataako nogi Yalo sid pomimpin do karajaan do Ruum sampay rinotuan do tukum dot patayon; nisalip dîiri doalo. 21Yang-ko araarapon ya dot Yalo no ot palabus do Israel mantad sid kokuasa’an dot karajaan do Ruum! Om iti no ot tadlaw kotolu mantad dit kinapatayan Yo dino. 22Nunu po dîino, nokotigog okoy dit tongo tongondu sid dagay dot ososopung po minongoy no sid lobong, 23nga amu nokito it bangkay di Yesus siri. Om uli dîiri yoalo dot monuturan dot nokokito do moleekat it minomoros dot, ‘noposiyan no kembagu i Yesus,’ ka. 24Minongoy dîiri sid lobong it piipiro koyuwan it tulun sid dagay nga babanar-i it binoros dit tongo tongondu dot aso no siri it bangkay di Yesus. Nga asee ot nasambat doalo di Yesus dot noposiyan kembagu,” ka.
25Simbar nopo i Yesus, “Ikoo no ot tulun dot lowong. Tad-pom apagon kow babanar mimoyo dit kikiawi it tinulis dit tongo nabi sid Kitab! 26Ong maya dit tongo nabi, subay-ko kaajang i Raja Maanalamat dot ogumu ot kasansara’an, om keeyon nogi sid Karajaan Yo dot ki-orumat babanar,” ka. 27Na, mangay dîiri di Yesus patarango kikiawi it nokotulis sid Kitab ontok-ko it kondiri Yo, mantad dit buuk di Musa sampay sid tinulis di tongo nabi.
28Tiya dit moosomok no yoalo sid kampung dit rikoton doalo, misingko-lolombus po kabarasan i Yesus mamanaw, 29nga nowudan doalo. Ka doalo, “Modop po sid dagay tu sosodoy neeti, makin poom tumuwong no,” ka. Na, minaya-i Yalo sid iyonon doalo. 30Kamasa’an dit songinagaman yoalo mangakan, panganu no i Yesus dit ruti om ponorimakasi nogi sid Kinoringan. Nopongo peeri, kokokibo no Dialo om pataako nogi sid doalo. 31Nga, mîilom nasadar dîiri doalo om notutunan nogi dîiri doalo dot i Yesus bala’ay iri. Nga tinumanus dîiri Yalo. 32Na, miboboros dîiri yoalo dot, “Oh bala! Sagay pogi-om mookotod it tunduundu kito dot otomon tiya dit monoki-boboros Yalo dito om tiya dit pinatarang Yalo do Kitab sid dito tiya dit sid pamana’an tokow!” ka.
33Iri-îiri masa diri, minungkayut no yoalo om guli no sid Yerusalem, om nasambat doalo it kikiawi it opod om iso it rasul om it tongo mabpamaya wookon it nongoompug siri. 34Pomoros no it rasul sid duwo koyuwan diri dot, “Babanar-i bala’ay dot noposiyan kembagu i Tuhan! Minintalang Yalo sid di Simon Petrus,” ka.
35It duwo koyuwan diri nga minonuturan-i dîiri dit naajangan doalo sid ralan, dot kukuro ot kotuututun doalo di Yesus tiya dit minangakib do ruti.
Minintalang i Yesus sid Mabpamaya Doo
(Mat 28:16-20; Mrk 16:14-18; Yoh 20:19-23; Kis 1:6-8)
36Kamasa’an doalo mituturan, mogkureelo-poom pobubujat po di Yesus sid pialalatan doalo om pomoros no dot, “Koosayan kumaa sid dikoo,” ka. 37Nongo-kotigog yoalo om minomod-rosi tu panantaman ong namatay di Yesus. 38Nga, boros di Yesus, “Nokuro tu momod-rosi kow? Nokuro tu mipiduwo ot ginawo duyu? 39Impurasay duyu no iti longon om takod Ku dot kakal-i ki-luwang. Impatangay duyu no, Yoku neeti! Kuyutay Oku dikoo om ela’an duyu nogi; tu ong namatay, asot tonsi om tulang, irad keeti Yoku diti,” ka di Yesus.
40Meed dot momoros dot ugu diri om peentong Yalo dit longon om it takod Yo. 41Minsan-ko ugu diri, amu po bâanar eemaya’an yoalo tu laalandu ot kootomon om eeranan. Jadi, duato no di Yesus dot, “Warot kaakanan duyu siti oy?” ka. 42Om taakay no doalo i Yesus dot sompudung ot tinunu do sada. 43Romito no Dialo it sada om akano Yo no sid tinoguwangon doalo supaya ela’an doalo dot okon-ko namatay Yalo. 44Nopongo peeri, pomoros no Yalo dot, “Iti no ot kinomoy Ku dit boros Ku gûulu tiya dit muurunggum Oku po dikoo, dit kangKu, ‘Tumuluk-i kikiawi it nokotulis ontok-ko Yoku sid Kitab dit Tukum di Musa om sid Kitab dit tongo nabi om sid Mazmur po,’ kangKu diri,” ka di Yesus.
45Na, mangay nogi dîiri di Yesus poorotiyo yoalo, sampay noorotiyan doalo it komoyoon dit Kitab. 46Ka Dialo, “Iti no ot nokotulis sid Kitab; asansara po i Raja Maanalamat om apatay nogi, nga tolu tadlaw no, oposiyan no kembagu. 47Om boros po do Kitab, aabaran kikiawi ot tongo bansa mantad sid Yerusalem sampay pootongkop do pomogunan, dot it tulun dit tumoobat om mangaarap di Raja Maanalamat, oompunan it duso yo. 48Na, ikoo no ot pasasi dit kikiawi it kinowowoyo’on diri. 49Yoku kondiri ot monuu sid dikoo di Tatod Tosusi dit nijanji di Tama Ku. Nga sisiti kow-i sid Yerusalem mising-korikot dot osuwangan kow di Tatod Tosusi it rumikot mantad sid Kinoringan,” ka di Yesus. 24:49 Kis 1:4
Niinsawat i Yesus sid Surga
(Mrk 16:19-20; Kis 1:9-11)
50Angatay no di Yesus yoalo sumoliwan mantad sid Yerusalem. Kadung nokorikot yoalo sid somok dit kampung dit reetan do Betania, posinggoro no Dialo it longon Yo do mamarakat doalo. 51Kamasa’an di Yesus mamarakat doalo, nokopitongkiyad no yoalo tu niinsawat dîiri i Yesus sid surga. 24:51 Kis 1:9-1152Minomod-samba yoalo kikiawi sid di Yesus, om gûuli no sid Yerusalem dot laalandu kootomon. 53Asasarok yoalo sid Saasambayangon Tagayo tu mangarayow do Kinoringan.