Surat

Kumaa sid tongo Kristian dit Bansa dot

Ibrani

Popela’an

Amu tokow ela’an isay ot minonulis diti surat diti, nga iti surat diti, irikot sid tongo Kristian dit bansa dot Ibrani, it reetan-i dot Yahudi keenong Israel. It gûulu, tugama dot Yahudi ot tugama doalo, nga maakaa, Kristian no dîiri. Mimoyo yoalo dot i Yesus no ot Raja Maanalamat. It koosipan doalo dino ot sabap, dot lawanon om sansara’on yoalo dit sandad Yahudi om it okon-ko Yahudi, sampay ogon-ogon po ong tumolikud yoalo mantad sid di Kristus om gûumuli no kembagu sid tugama dot Yahudi (Ibr 5:11–6:20; 10:26-39; 12:14-17).

Jadi, tomodon nopo dit pangarang ditit surat diti, mongimpapag doalo supaya monguyut dit koosipan sid di Kristus, nokuro ong asansara poma. Tu i Kristus, asawat ot pangkat mantad-ko it tongo moleekat, om asawat mantad di Musa om it tongo nabi wookon, tu Tanak do Kinoringan Yalo. It Pinijonjiyan Wagu di Tuhan Yesus lobi po awasi mantad dit Pinijonjiyan Leed (Ibr 7:22; 8:6-13). Om i Yesus, Timam Tagayo dit awasi mantad dit tongo timam dit mangalayan dit Pinijonjiyan Leed (Ibr 7:11-28). Om boorogo it raa dit kinapatayan di Yesus mantad-ko it tongo pangayam dit pangaraa. Tu ii-nopo tongo pangayam, amu-i babanar-ko katanus dot duso, dot titikid toon poma mangagaras. Nga i Yesus nopo, insan daas no kapatay, tu manalamat daton mantad sid duso (Ibr 9:11–10:14). Ino no ot sabap dot osiow om kosoromo tokow dîiri tumoguwang do Kinoringan (Ibr 10:19-22).

Sid pasal 11, rineet dit pangarang it tongo tulun dit ongo-gagayo sid sajara dot Israel dit apatut dot suntuan. Sid pasal 12, mongojuur it pangarang dot subay-ko osotia sampay mising-kapatay om tumatap babanar sid di Yesus, nokuro ong asansara poma (Ibr 10:32–12:29).

Suwang

1. Sid di Kristus no ot kinentalangon dit bubuatan do Kinoringan dot noolus kam komûuro: 1:1-3

2. Asawat ot Pangkat dit Tanak mantad-ko moleekat: 1:4–2:18

3. Asawat ot kuasa di Yesus mantad-ko i Musa om i Yosua: 3:1–4:13

4. I Kristus ot Timam dit paling asawat ot pangkat: 4:14–7:28

5. Agayo it Pinijonjiyan Wagu di Kristus mantad-ko it Pinijonjiyan Leed: 8:1-13

6. Boorogo it raa dit kinapatayan di Yesus mantad-ko it tongo pangayam dit pangaraa: 9:1-23

7. Insan daas no i Yesus kapatay, tu manalamat daton mantad sid duso: 9:24–10:18

8. Mangan tokow poma sansara’o nga subay popotogon tokow-i ot koosipan tokow sid di Kristus: 10:19–12:29

9. Tupono om salam do kopupuson: 13:1-25

1

I Yesus ot Bantaran do Kinoringan Momoros

1Ong it kodori, asasarok om ogumu ot gama do Kinoringan momoros sid taki-lombus tokow, dot it tongo nabi ot bantaran. 2Nga iti nopo tidino tu koowian no dot zaman, it Tanak Yo kondiri ot bantaran Yo momoros sid daton. Tinantu po mâantad di Kinoringan dot, it Tanak Yo ot ponong-songonuwon Yo dit nunu nopo, om sinuu Yo nogi it Tanak Yo dot mongurug diti pomogunan om kikiawi it suwang. 3Yalo no dino ot pinotitiw dit tompiling do Kinoringan, om sid Dialo no ot kinentalangon dit bubuatan do Kinoringan dot noolus kam komûuro. Yalo ot momiara dit kikiawi it nurug Yo, dot it boros Yo dit ki-kuasa ot pomiara Yo. Kadung noogas Yo no it tongo duso dot tulun, minogom no Yalo sid oogomon dot ki-pangkat, ponong sid wanan do Kinoringan, i Gayo Kuasa, it sid surga dit paling asawat.

Asawat ot Pangkat dit Tanak mantad-ko Moleekat

4Jadi, it Tanak dino, nakaanu dot pangkat dot asawat babanar mantad-ko it pangkat dit moleekat, om it gelaran dit nitaak do Kinoringan sid Doo dot “Tanak” ka, asawat mantad-ko it gelaran dit nitaak Yo sid tongo moleekat. 5Tu amu insan momoros ot Kinoringan sid iso ot moleekat dot ka,

“Ikaw no ot Tanak Ku!

Om tadlaw beenoy pelo’on Ku sid tongo tulun dot, Yoku not Tama Nu,”

ka. Om amu insan momoros i Kinoringan pasal dit tongo moleekat dot,

“Yoku no ot Tama Yo,

om Yalo dino Tanak Ku,”

ka. 1:3-5, 8-9, 13 Andang koturunan di raja Daud i Yesus (Mat 1:1; 21:9; 22:41-46; Kis 2:29-35). Pagka tu “amu koyuu do Kinoringan” i raja Daud (1Sam 13:14; Kis 13:22), minangajanji i Kinoringan sid di raja Daud dot, “poogomon do Kinoringan ot iso ot koturunan di raja Daud sid oogomon do raja” dot momorinta “sampay misingkoleed” om manalamat dit tongo umat do Kinoringan. Inot raja dino, jinonjiyan do Kinoringan dot songonuwon Yo dot tanak Yo (2Sam 7:12-14, 16; Mzm 132:11-12). Leed-suleed, aso no koturunan di raja Daud dot momorinta dit bansa dot Israel, tu nokuasa no dot porinta do Ruum. Ino-not sabap dot, kadung nokorikot i Yesus sitid pomogunan, notutunan-i dit tongo tulun dit keemoyo Doo dot Yalo dino i Raja Maanalamat it najanji do Kinoringan, it koturunan di raja Daud om Tanak do Kinoringan (Mat 2:1-4; 9:27; 12:23; 21:9; Luk 2:4, 11). 1:5 Mzm 2:7; 2Sam 7:14; 1Taw 17:13 6Ino-i-nga, tiya dit minonuu i Kinoringan dit Tanak gulu Yo sitid pomogunan, minomoros i Kinoringan dot, 1:6 dit Tanak gulu Yo: Reetan i Yesus dot Tanak gulu do Kinoringan tu, Yalo no ot kasanganu dit nunu nopo (Ibr 1:2), it nakaanu dot pangkat dot asawat babanar (Ibr 1:4), om ugu-ko tobpinee gulu Yalo dit tongo Kristian it najadi no dot tongo tanak do Kinoringan (Ibr 2:12, 17).

“Kikiawi dot tongo moleekat Ku,

subay-ko sumamba dat Tanak dilo,”

ka. 1:6 Ul 32:43 (LXX); Mzm 97:7 (LXX) 7Ontok dit tongo moleekat, ugu diti ot boros do Kinoringan,

“It tongo moleekat diri, tongo palayan Ku no.

Pakayon Ku yoalo dot ugu-ko sarup

ko sinikit dot tapuy,

maya dit kenginan Ku,

ka. 1:7 Mzm 104:4 (LXX) 8Nga, sid Tanak diri, minomoros i Kinoringan dot,

“Oh Kinoringan, Ikaw nopo, koogom Koh sid toogomon

dot momorinta misingkoleed,

om it tungkat dit kuukuyutan Nu,

lambang dot aadil ot gama Nu momorinta.

9Eengin Koh dot koodilan,

om asana Koh dot karaatan.

Ino nogi, oy Kinoringan Ku, 1:9 Ino nogi, oy Kinoringan Ku, Yoku i Kinoringan Nu, isuan Ku Ikaw dot tinasak, ... Terjemahan wookon: Ino nogi, Yoku, i Kinoringan, i Kinoringan Nu, isuan Ku Ikaw dot tinasak, ... Yoku i Kinoringan Nu,

isuan Ku Ikaw dot tinasak,

tu tanda dot Ikaw ot linantik Ku,

om tinaakan Ku Ikaw dot katamanan dot agayo

mantad-ko it katamanan

dit nitaak Ku sid kinoruangan Nu,”

ka do Kinoringan. 1:8-9 Mzm 45:7-8 10Om, ki-boros po i Kinoringan sid Tanak Yo, dot ka,

“Oh Tuhan, it timpuun-i,

Ikaw no ot minomudali dot tana,

om inot longon Nu kondiri ot pinomudali Nu dot tawan.

11Kikiawi dilo tumanus

om rumobuk ugu-ko soosokot,

nga ong Ikaw, ototog Koh misingkoleed.

12Lingkumon Nu iti pomogunan diti

ugu-ko it gama mongolingkum dit jubah dit ginaray no,

om gontian Nu dot wagu

ugu-ko soosokot,

nga amu Koh do-yikaw sumimban,

om it koposiyon Nu asot kopupusan,”

ka do Kinoringan. 1:10-12 Mzm 102:26-28 (LXX) 13Amu insan momoros i Kinoringan sid isay nopo it moleekat Yo, dot ka,

“Ogom ponong sid wanan Ku om waya Dogon momorinta,

sampay kala’on Ku Dikaw it tongo musu Nu,” ka.

1:13 Mzm 110:1 14Pagka ugu dino, isay sabanar no it tongo moleekat diri? Yoalo diri, it tongo winangun tosundu dit mangalayan do Kinoringan, it susuuon do Kinoringan monulung daton dit kaanu do kasalamatan.

2

Kada Tokow no dot Amu Momoduli dit Kasalamatan Tagayo

1Pagka tu asawat i Yesus mantad dit tongo moleekat, subay-ko gumirot tokow babanar sid tudukan dit norongow tokow, supaya amu tokow kowiliw i Yesus. 2Tu insan-ko it Tukum no dit nilombus dit tongo moleekat sid di Musa kodori2:2 Tukum no dit nilombus dit tongo moleekat sid di Musa kodori: Intangay sid Gal 3:19 om it panarangan siri. nga minangan-i potonuday babanar, sampay it tulun dit amu maya keenong amu tumaat dit Tukum diri nga nookuman dot mionong dit nawaal yo. 3Sampod po ong itokow om amu no ookuman ong amu tokow no momoduli dit kasalamatan dit mantad sid di Tuhan Yesus. Dot yang-ko it kasalamatan dino, oponting babanar mantad-ko it Tukum di Musa dit nilombus dit tongo moleekat. Tu it kasalamatan dino, i Tuhan kondiri ot gulu pinopeelo, om it tongo tulun dit nokorongow mogulu ot nokobukti dot, it Tabar dino, babanar. 4I Kinoringan kondiri ot pinobukti, dot it Tabar diri, andang babanar; ino-no, pinembulay i Kinoringan dot ogumu ot kosunduwo om keeranan. Om binoogiyan tokow dit tongo sinundu 2:4 tongo sinundu Malayu: karunia roh atau bakat rohani dit Tatod Tosusi Yo maya dit kenginan Yo.

Panarangan dit Mazmur 8: Najadi i Yesus dot Tulun Komimiyo, Supaya It Tongo Tulun dit Nasalamat Yo, Maya Monguasa dit Pomogunan Wagu

5Om okon-ko it tongo moleekat po ot ponguasa’on do Kinoringan dit pomogunan wagu sompôori, it pibabarasan tokow maakaa. 2:5-8 Om okon-ko it tongo moleekat po ot ponguasa’on do Kinoringan dit pomogunan wagu sompôori, ... Maya dit Mzm 8, tiya dit minongurug nogi i Kinoringan dot tulun, minangan do Kinoringan pokuasa’ay dot tulun it nunu nopo it nurug Yo. Nga amu dîiri nolonduan do Kinoringan dot ipokuasa dot tulun it nunu nopo, tu mantad po dit sid kabun dot Eden (Kej 3) mamaal nopo dot duso ot tulun. Nga sinumiliw i Yesus dot tulun komimiiyo tu manalamat daton. Om pagka tu aso duso Yo, Yalo no ot ki-hak dot monguasa dit nunu nopo (Ibr 2:9-16). Om, ong mimoyo tokow di Yesus, kawaya tokow Dialo dot momorinta sid pomogunan wagu sompôori.6Ino-i-nga warot nokotulis sid Kitab dot,

“Oh Kinoringan, nunu ot waro sinod reetan dot ‘tulun’ dino,

tu amu Nu oolingan?

Tulun komimiiyo poma nga podulion Nu-i.

7Niinsiba Nu toruay it pangkat dit tulun komimiiyo mantad-ko it pangkat dit tongo moleekat,

nga minangan Nu dîiri taakay dot pangkat dot dang raja,

8om nipokuasa Nu po it nunu nopo,”

ka dit Kitab. Na, ong noboros dot nipokuasa do Kinoringan dot tulun komimiiyo it nunu nopo, komoyoon, asot îiso ot amu okuasa dot tulun. Nga ugu poma dino nga iti maakaa diti, amu tokow po nokito dot nokuasa no dot tulun komimiiyo it nunu nopo. 2:6-8 Mzm 8:5-7 (LXX) 9Nga it nokito tokow: Niinsiba i Yesus toruay mantad dit tongo moleekat, tu najadi dot tulun komimiiyo. Om maakaa diti, minangan orumato do Kinoringan dot mahkota om pangkat dot dang Raja, tu nasansara sampay minatay. Minatay Yalo tu minongontok daton kikiawi, om iri diri, gama do Kinoringan pentalang dit kosianan Yo.

10Na, i Kinoringan no ot minongurug dit nunu nopo, om Yalo-i ot paanangan dit nunu nopo it nurug Yo. Om kinenginan Yo dot ogumu ot tanak Yo dot aangatan Yo kumisib sid tompiling Yo. Pagka tu i Yesus no ot mamampang dot waya’an kumaa sid kasalamatan, aaluk no dot minangan do Kinoringan powoyo’o Yalo sid ralan dot kasansara’an, supaya ajadi Yalo dot Maanalamat dit aso kokurangan. 2:10 Mat 19:28 11I Yesus ot monusi dot tulun mantad sid duso. Yalo om it tulun dit mangan Yo susiay, iseeso ot Tama. Ino no ot sabap, dot amu omomoluan i Yesus mongobpinee doalo. 12Boros di Yesus sid Kinoringan,

“Paabaron Ku sid tongo koobpineeyan Ku it kogoyo’o dit ngaran Nu,

minlaalanu Oku dot mangarayow Dikaw tiya dot miumpug it tongo umat Nu,”

ka. 2:12 Mzm 22:23 13Om minomoros po i Yesus dot,

“Yoku nga mangaarap-i do Kinoringan,”

ka. Om minomoros po i Yesus ontok-ko itokow dot ka,

“Ati okoy no om it tongo tanak dit nitaak do Kinoringan sid Dogon,”

ka. 2:13 Yes 8:17, 18 (LXX)

14Na, it tongo tulun dit rineetan di Yesus dot tanak, nga ki-koyuwan dang komimiiyo tu matay-i. Jadi, i Yesus nga nakaanu-i do koyuwan dot dang tulun komimiiyo dit oobing-patay. Sagay ugu diri, supaya it kapatayan Yo, kopongo-binasa dit Raja do Rogon, it monguasa dot kapatayan. 15Ugu no diri ot gama di Yesus palabus dit tongo tulun dit, sampay mising-kapatay nga ooripon dot korosiyan, tu rumôosi nopo dot matay. 16Atarang no babanar dot okon-ko it tongo moleekat po ot tinulung Yo, ino-i-nga itokow it koturunan di Abraham. 2:16 Yes 41:8-9 17Ino no ot pasal dot subay-ko sinumiliw po i Yesus dot tulun komimiiyo ugu-ko tokow koobpineeyan Yo ot bubuatan Yo. Tu iri no kajajadi Dialo dot Timam Tagayo 2:17 I Yesus nopo, Timam Tagayo tokow. Tugas nopo dot timam, ino-no jumadi dot bantaran dit tongo tulun om i Kinoringan. Ong pasamba it tulun Israel sid Kinoringan dot garason, it timam no ot obbuli pasamba tu iri no ot tugas yo. It koturunan no di Harun mantad sid suku dot Lewi ot obbuli jumadi dot timam. dit oobing-sianan sid tulun om osotia manapan daton tumoguwang sid Kinoringan: Najadi Yalo dot pinangaraa supaya ompunon it duso dot tulun. 18Pagka tu Yalo kondiri nga nokoombal-i dot kasansara’an, koponulung Yalo dit tulun dit naajangan dot pensuba’an.

3

Asawat ot Pangkat di Yesus Mantad-ko it Pangkat di Musa

1Ino nogi, oy tongo koobpineeyan ku it nasanganu do Kinoringan om noloow do Kinoringan dot sumuruga! Tukuay-laaday duyu no mongitung ontok-ko i Yesus! Tu i Yesus dino, Susuuon do Kinoringan om Timam Tagayo sid kemaya’an dit okunon tokow. 2Om osotia i Yesus sid Kinoringan, it minomili Doo, ugu-ko i Musa kodori, tu osotia papanaw dit karaja yo sid sirang do Kinoringan, ino-no it umat Israel. 3:2 Bil 12:7 3Nga i Yesus nôono ot apatut dot orumaton babanar mantad-ko i Musa, tu i Yesus nopo ugu-ko it tukang dit walay, om i Musa nopo ugu-ko walay dit winaal dit tukang keenong sirang dit miyon siri. 4Andang, titikid dot walay, winaal dot tulun, nga kikiawi dit nunu nopo, Kinoringan ot minamaal. 5I Musa dit kodori, osotia papanaw dit karaja yo sid sirang do Kinoringan, nga gisom palayan yalo. Kikiawi dit tongo giginama di Musa diri, gama nôopo monuriban dit kasalamatan dit mangan waalo do Kinoringan dot toori tadlaw. 6Nga i Kristus, osotia papanaw dit karaja Yo sid sirang do Kinoringan, tu Tanak Yalo do Kinoringan. Om itokow no diti ot sirang do Kinoringan ong syukur osiow tokow gumirot sid koosipan om sid tarapan tokow.

Panarangan dit Mazmur 95: Amu Nokosuwang it Umat dot Israel sid Podtungongisan do Kinoringan 3:7–4:13 Sitid boogian diti, manganu it minonulis dot ponuribanan mantad sid kinowowoyo’on dit bansa dot Israel, ino-no it tongo umat do Kinoringan (Mzm 95:7-11). Tiya dit koosoliwan doalo mantad sid Mesir, turus sumuwang dara’ay yoalo sid pomogunan dot Kanaan, nga pagka tu okôodow nopo ot ginawo doalo, amu po turus nokosuwang. 40 toon po yoalo koleed maapanaw sid balantara, tu ka do Kinoringan, “Andang-ko amu yoalo kosuwang sid negeri diti, dot maya Dogon modtungangis sid podtungongisan Ku,” ka (3:11). It sejarah diti, ii-nopo pomogunan dot Kanaan nga suriban ontok-ko surga, it rikoton dot tongo Kristian, om ii-nopo bansa dot Israel nga suriban ontok-ko it tongo tulun Kristian, ino-no it tongo umat wagu do Kinoringan.

7Ino nogi, ugu-ko it boros dit Tatod Tosusi dot,

“Beenoy, ong orongow duyu it bongut do Kinoringan,

8okon-ko pokodo’on duyu ot ginawo,

ugu-ko it taki-lombus duyu kodori,

dit linumawan do Kinoringan,

om minongumbal do Kinoringan sid balantara. 9Ka do Kinoringan,

‘Tiya dit sid balantara, numbalan Oku dit taki-lombus duyu,

yang-ko namato doalo kondiri it nongo-gama Ku sori,

saralom apat noopod toon koleed.

10Ino no ot sabap, dot rinasang Ku yoalo,

om nokoboros Oku dot,

“Aso putut dot kosompiang ot ginawo doalo,

amu mimoyo Dogon,” kangKu.

11“Sagay pogi-om minising-sumpa Oku,

tu laalandu ot kaarasang Ku,

‘Andang-ko amu yoalo kosuwang sid negeri dit itaak Ku dara,

dot maya Dogon modtungangis sid podtungongisan Ku,” kangKu,’ ka do Kinoringan,”

ka di Tatod Tosusi. 3:7-11 Mzm 95:7-11 (LXX); Kel 17:1-7; Bil 13:26–14:25; Ul 12:9-10; Bil 20:1-13

12Jadi, oy tongo koobpineeyan ku, tandayay duyu no, supaya asot îiso dikoo ot araat ot ginawo om aso koosipan, sampay tumolikud mantad sid Kinoringan it Miyaw Misingkoleed. 13Ino-i-nga, pipupuransang kow no titikid tadlaw, namot po dot warot reetan dot, “Beenoy”, supaya asot îiso dikoo ot kumodow ot ginawo tu apalid sid duso. 14Tokow diti, najadi no dot koruang di Kristus sampay kawaya Doo momorinta sompôori, syukur ong sampay mising-kapatay dot apatog tokow kumuyut sid tudukan dit kemaya’an dit notorima tokow mantad dit timpuun po. 3:14 Luk 22:29-30 15Ugu diti it boros sid Kitab dit binoros ku didîiri, dit ka,

“Beenoy, ong orongow duyu it bongut do Kinoringan,

okon-ko pokodo’on duyu ot ginawo,

ugu-ko it taki-lombus duyu,

tiya dit linumawan yoalo do Kinoringan,”

ka. 3:15 Mzm 95:7-8 (LXX)

16Baa, isay ot nokorongow dit bongut do Kinoringan nga linumawan-i do Kinoringan? It tongo tulun nobo dit tinundan di Musa sumoliwan mantad sid pomogunan dot Mesir. 17Isay ot kinarasangan do Kinoringan saralom apat noopod toon koleed? It tongo tulun nobo dit minamaal dot duso, sampay botimamagan it tongo bangkay sid balantara. 18Om isay ot pinaantakan di Kinoringan dit sumpa Yo dot, “Andang-ko amu yoalo kosuwang sid negeri diri, dot maya Dogon modtungangis sid podtungongisan Ku,” ka? It tongo tulun nobo dit amu minimoyo do Kinoringan. 3:16-18 Bil 14:1-35 19Jadi maakaa diti, nela’an tokow no, dot amu yoalo nokosuwang sid negeri dot podtungongisan, tu amu minimoyo yoalo do Kinoringan.

4

Podtungongisan dit Najanji do Kinoringan baagi dit Umat Yo

1Jadi, pagka tu kakal-i it janji do Kinoringan dot kosuwang tokow-i sid podtungongisan Yo, tandayay tokow no banar, supaya asot îiso daton ot anggapon do Kinoringan dot amu aaluk sumuwang siri. 2Tu itokow diti nga nokorongow-i dit Tabar Tawasi diri, ugu-ko it tongo tulun dot Israel kodori. Nga it Tabar Tawasi diri, aso tataraati baagi doalo, tu tomod po dot minokinongow nga amu-i minimoyo. 3Tokow diti tu mimoyo-i do Kinoringan, kosuwang tokow-i sid podtungongisan do Kinoringan, ugu-ko it najanji Yo. Nga ontok-ko it tongo tulun Israel kodori dit amu minimoyo, binoros do Kinoringan, dot ka,

“Sagay pogi-om minising-sumpa Oku,

tu laalandu ot kaarasang Ku,

‘Andang-ko amu yoalo kosuwang sid negeri diri,

dot maya Dogon modtungangis sid podtungongisan Ku,’ kangKu,”

ka do Kinoringan. Okon-ko ugu diri nopo ot gama do Kinoringan momoros om amu po nopongo it podtungongisan Yo, tu kikiawi dit giginama Yo, nopongo Yo no mâantad, tiya dit pinongurugan Yo nogi ditit pomogunan. 4:3 Mzm 95:11; Yoh 14:1-14 4Tu waro nokotulis sid Kitab ontok-ko it tadlaw koturu dot, “It tadlaw koturu, miningkoyod i Kinoringan tu nopongo no kikiawi it ginama Yo,” ka. 4:4 Kej 2:2 5Nga waro-i noboros do Kinoringan dot, “Andang-ko amu yoalo kawaya Dogon modtungangis sid podtungongisan Ku!” ka Doo. 4:5 Mzm 95:11

6Komoyoon, it tulun dit nokorongow mogulu dit Tabar Tawasi diri, amu nokosuwang sid podtungongisan diri, tu amu minimoyo. Pagka ugu dino, waro nôono tulun sûuway dot kosuwang siri. 7Jadi, tinantu dîiri do Kinoringan kembagu ot iso tadlaw dot sumuwang siri, om beenoy no it tadlaw dino. Tu bototoon ot kinotoliban mantad dit amu sinumuwang it tongo tulun Israel kodori, baru nogi om sinuu do Kinoringan i Daud monulis dit petikan ku didîiri dot,

“Beenoy, ong orongow duyu it bongut do Kinoringan,

okon-ko pokodo’on duyu ot ginawo!”

ka. 4:7 Mzm 95:7-8 (LXX)

8Tu naangatan poma di Yosua it tongo tulun Israel sumuwang sid Kanaan, nga okon-po-ko iri ot podtungongisan babanar dit kinomoy do Kinoringan. Tu ong iri nogi ot podtungongisan babanar dit kinomoy do Kinoringan,4:8 Andang nowit-i dara di Yosua it tongo tulun dot Israel sumuwang sid pomogunan dot Kanaan it “podtungongisan doalo”, nga ino dino okon-i-ko podtungongisan po dot dang misingkoleed. Tu ong ki-koosipan tokow sid di Kristus, baru nogi om kopodtungangis tokow babanar. Nga maakaa diti nga nokotimpuun tokow no modtungangis, tu amu tokow no mangarap dit kopintaro tokow kondiri supaya asalamat, om sompôori sid surga keenong sid pomogunan wagu do Kinoringan, atantu nogi nôono dot kopodtungangis tokow babanar. amu poma i Kinoringan manantu kembagu dot iso ot tadlaw suuway baagi dit umat Yo dot sumuwang siri. 4:8 Ul 31:7; Yos 22:4 9Komoyoon, it umat do Kinoringan kakal-i warot janji dot kopodtungangis, ugu-ko it gama do Kinoringan dit miningkoyod gumama dit tadlaw koturu. 10Tu isay nopo ot sumuwang sid podtungongisan dit najanji do Kinoringan diri, komoyoon, kopodtungangis-i nôono mantad dit tongo gagama’on yo, ugu-ko i Kinoringan. 4:10 Kej 2:2 11Ino nogi, monotos tokow banar, supaya kosuwang tokow sid podtungongisan, dot asot îiso daton ot atatak, ugu-ko it tongo tulun Israel kodori, tu amu minimoyo.

12Tu it boros do Kinoringan, miyaw om ki-kuasa om atarom mantad dit karis dit miampapaping ot tarom. It boros Yo dino, kosotok babanar, sampay kootas dit tongo piukakaban om kopongimbulay dit tutok dot tulang, kootas dit pioputan do ginawo om tatod dot tulun, om mongukum dit pongitungan om it tongo kiikiro’on dot tulun. 13Asot îiso ot winangun dot olosok sid tinoguwangon do Kinoringan, ino-i-nga nunu nopo nga maabanta om maakayang sid mato do Kinoringan. Tu sid Dialo no ot poongokunan tokow dit nunu nopo it nongo-gagama tokow.

I Yesus Timam Tagayo Tokow dit Maanapan Daton sid Tinoguwangon do Kinoringan

14Jadi, subay-ko gumirot tokow kumuyut sid koosipan dit nookunan tokow tu maakaa diti, waro not Timam Tagayo tokow dit asawat ot pangkat, it niinsawat sid surga dit paling asawat, ino-no i Yesus, it Tanak do Kinoringan. 4:14 it niinsawat sid surga dit paling asawat: Iti diti, pinobondingan dit gama dit tongo timam do Yahudi it insan no sontoon sumuwang sid Lamin dit Paling Osusi, it sid todtol banar dit Keema do Saasambayangon (intangay sid Im 16). It gama di Yesus dot ugu dino, nitarang sid Ibr 9:11-14, 24-26.15It Timam Tagayo tokow dino, okon-ko ugu-ko it Timam po dit amu kopurimon dit kokurangan tokow. Ino-i-nga, ugu-ko tokow no, tu Yalo nga nokoombal-i dot nunu nopo ot pensuba’an. Nga, gisom nôopo dot amu insan Yalo karatu sid duso. 16Pagka tu ugu dino, poyokino tokow i ginawo tokow mintaduwa sid Kinoringan dot ugu-ko minsomok tokow sid toogomon Yo, tu agayo ot toluod Yo sid daton. Toluodon tokow-i om sianan tokow-i Doo, om tulungon tokow-i Doo tiya dit waro pokitulungon tokow.

5

I Kristus no Timam Tagayo dit Asawat ot Pangkat mantad-ko i Harun

1Tu, titikid dit timam tagayo, mangan pilio mantad sid tulun komimiiyo, om mangan lontiko jumadi dot bantaran do Kinoringan om it umat Yo. Tugas nopo dit bantaran diri, pasamba dit pangaraa dit pokiampun dit tongo duso dit tongo umat om pasamba po dit wookon ot parsamba’an. 2Pagka it timam tagayo diri kondiri nga ogumu-i ot kokurangan, kaarati-i yalo dit tongo tulun dit asot ororotiyan om oobing-palid. 3Sagay pogi-om subay-ko poguluonon po dialo pasamba it doo dot pangaraa, om isamba yo nogi it dang tongo umat dot pangaraa, tu okon-ko gisom it dang umat no dot duso ot pokiompunan, ino-i-nga it duso yo po kondiri. 5:3 Im 9:7; 16:5-7 4Asot îiso ot tulun kapamangkat dit kondiri yo jumadi dot timam tagayo, ong okon-ko i Kinoringan ot monginloow doo, ugu-ko i Harun kodori tu linoow do Kinoringan. 5:4 Kel 28:1

5Ugu keeno-no i Kristus, tu okon-ko Yino kondiri ot minamangkat dit kondiri Yo dot jumadi dot Timam Tagayo, ino-i-nga i Kinoringan ot minamangkat Doo, dot ka do Kinoringan,

“Ikaw no ot Tanak Ku!

Om tadlaw beenoy pelo’on Ku sid tongo tulun

dot Yoku not Tama Nu,”

ka. 5:5 Mzm 2:7 6Om minomoros po i Kinoringan sid ayat wookon dot,

“Ikaw no ot Timam misingkoleed,

ugu-ko it pangkat di Melkisedek kodori,” 5:6 Ontok-ko it timam Melkisedek dino, intangay sid Ibr 7 om sid Kej 14:17-20. I Melkisedek dino, raja po om timam po, ugu-ko i Raja Maanalamat it noboros sid Mzm 110.

ka. 5:6 Mzm 110:4

7Tiya dit sitid pomogunan po i Yesus, minintaduwa Yalo dot opuod meed dot mogiad, sampay moniri it romow Yo, dot mokitulung do Kinoringan, it ki-kuasa manalamat Doo, supaya amu matay it kondiri Yo. Pagka tu niinsiba di Yesus it kondiri Yo, tu rumonok do Kinoringan, nitumboyo-i do Kinoringan it pinokianu Yo. 5:7 ... nitumboyo-i do Kinoringan it pinokianu Yo. Mad-ko amu-i nitumboyo do Kinoringan it pinokianu di Yesus, tu minatay-i Yalo. Dot ong babanar no, gisom suway i gama do Kinoringan manalamat. Ino-no, pinosiyan do Kinoringan i Yesus mantad sid kapatayan. Makin po, ka dit gama di Yesus mokianu, okon-ko it Dogon dot kenginan ot tonudon, ino-i-nga it Dikaw dot kenginan, ka (Mat 26:39). Agayo ot poonginsasamod dit boros diti, tu tokow nga ugu dino-i ot opurimanan, tu mad-ko waro-i ot pokionuwon tokow dot amu itumboyo do Kinoringan. Na i Tuhan Yesus oopupuan banar dit kasansara’an tokow, tu Yalo kondiri nga nokoombal-i dot ugu dino (Ibr 4:15). 5:7 Mat 26:36-46; Mrk 14:32-42; Luk 22:39-46 8Nga, Tanak poma do Kinoringan i Yesus, nga linumiyuw-i Yalo tumaat mantad sid kinasansara’an Yo. 9Nakatalib nopo kikiawi it kasansara’an dit nawaya’an Yo diri, najadi no Yalo dot Maanalamat dit aso kokurangan, om najadi nôono dot puun do kasalamatan misingkoleed baagi dit tulun dit ataat Doo. 10Om pinangkat dîiri do Kinoringan Yalo dot Timam Tagayo ugu-ko it pangkat di Melkisedek. 5:10 Sid pasal 7, om waro nogi ot panarangan pasal di Tuhan Yesus dit najadi dot Timam Tagayo.

Posukodo Duyu no ot Koosipan Duyu!

11Jadi, ogumu po dara ot boroson ya sid dikoo ontok-ko it pangkat di Yesus dot Timam Tagayo diri, nga apagon okoy patarang, tu maalan kow dîiri mangaarati. 12Sabanar no, norikot no ot masa dot najadi kow do guru, nga oporolu dot solimpuunon kow po kembagu monuduk dit boros do Kinoringan dit ongo-rîibaw, tu kakal po bala’ay dot ugu-ko ragang kow po dit sumusu po, tu amu kow po koruta dot kaakanan dot dang ongo-gagayo! 13Tu it tulun dit kakal po sumusu, komoyoon kakal po ragang, tu amu po kaarati dit tudukan ontok-ko nunu ot abanar om asala. 5:12-13 1Kor 3:2 14Nga it kaakanan nopo dit dang ongo-gagayo diri, andang dang ongo-gagayo nôopo, it nooyat no it ginawo dot popisuway dit awasi om araat. 5:14 nooyat no it ginawo Harfiah: nooyat no it tongo deria / nooyat no it tongo pancaindera. Tu it ginawo tokow nga mad-ko ki-tolingo, ki-mato, ki-todung, ki-dila om ki-tunturu tu mokinongow, mogintong, moningud, mongirasa om monudu. Asal ooyat ino, keelo tokow popisuway dit awasi om araat, om keelo tokow-i mongintutun dit tongo hal rohani.

6

1Ino nogi, awasi dot posukodon tokow it koosipan tokow, dot okon-no-ko solimpuunon po it tongo hal toribaw ontok-ko i Kristus. Kadaay tokow no solimpuuno kembagu lumiyuw it tudukan toribaw, ino-no:

Keeso, subay tumingkod mamaal dot duso. Tu it tongo duso diri, mongowit daton sid kapatayan misingkoleed.

Koduwo, subay-ko mimoyo tokow do Kinoringan,

2kotolu, ontok-ko kopomodsuan, 6:2 ontok-ko kopomodsuan: Pagka tu it tongo tulun Kristian Yahudi ot porikatan diti surat diti, komoyoon nopo dati dit ponulis diti, it kopisuwayan dit kopomodsuan dot posuwang dot tulun sid tugama Yahudi om it kopomodsuan di Yohanes Moomodsu om it kopomodsuan dot posuwang dot tulun sid Kristian.

kaapat, ontok-ko it gama mangama dot tulun tiya dot pintaduwa’an,6:2 ontok-ko it gama mangama dot tulun: Komoyoon nopo dati, it tudukan ontok-ko it soro-susuway ot gama mamarakat, tu tomodon nopo dot mangama do tulun, ino-no mamarakat dit tulun om polombus dit Tatod Tosusi sid tulun. Koobasan no, it tongo pomimpin dot jemaat ot mangama dot tulun. Kiikiro, it gama mamarakat dit tulun dit mangan podsuo, gama polombus sid tulun dot sinundu mantad sid Tatod Tosusi (1Tim 4:14), gama mangalantik dit tongo pomimpin dot jemaat, om it gama wookon dot momintaduwa dot tulun, ugu-ko it sumakit.

kolimo, ontok-ko it koposiyan dot tulun minatay,

om koonom, it tukuman misingkoleed.

3Pagka ugu dino, gaam po tumopik tokow sid tudukan tongo-ralom, ong syukur kenginan do Kinoringan.

4Tu it tongo tulun dit tinumolikud di Kristus, amu no adapat potoobat kembagu. Baya neenawa’an di Kristus it ginawo doalo, om baya nokeerasa dit nitaak do Kinoringan, om baya noboogiyan po dit Tatod Tosusi, 5om baya nokopurimon no dot awasi it boros do Kinoringan, om nokopurimon no tokudik dit tongo kuasa do kosunduwo dit makin po ogumu tiya dit zaman wagu sompôori. 6Nga ong tumolikud sid di Kristus, aso no tinganan poguli kembagu dot tumoobat mantad sid tongo duso doalo. Tu yoalo diri, aso bîida dot pasalip kembagu dit Tanak do Kinoringan om mongusiba sid tinoguwangon dot tongo tulun, dot yoalo kondiri ot mananggung diri. 6:4-6 Ibr 10:26-31; 12:25; 3:7-14; Mat 12:43-45; Bil 15:30-31

7Ii-nopo tulun dit maya dot kenginan do Kinoringan, ugu-ko it tana dit opidodorunan nga oobing-rasap. It tana diri, posuni dit tongo totonomon dit ki-guna baagi dit tulun dit moomutanom. It tulun dit ugu-keeri tu ogumu ot tasil, barakatan do Kinoringan. 8Nga ong it tulun dit monolikud di Yesus, ugu-ko it tana dit kaapaka’an om koorugiyan ot sumuni. It tulun dino, amu no leed om rotuan do Kinoringan dot tukum, ugu-ko it gama dot tulun monutud dot tana.

9Nga ikoo oy koobpineeyan dit aa-ku koyuyuu, ugu poma diri ot koopodos dot boros ya sid dikoo, nga ayakin okoy dot okon-ko ugu dino po ot bubuatan duyu. Tu mantad sid bubuatan duyu dino ot pongila’an ya dot nakaanu kow no dot kasalamatan. 10I Kinoringan nopo, aadil. Amu Yo oolingan nunu it nagama duyu sid Doo. Om nela’an Yo-i dot otoluod kow Doo, mantad sid gama duyu monulung dit sandad Kristian, mantad kodori sampay tidino. 11Nga it kenginan ya no babanar, kikiawi dikoo abagos mamaal dot ugu diri sampay kopupuson, supaya otorima duyu it ararapon duyu. 12Kada kow koobul. Ino-i-nga tiruwan kow nôono dit tongo tulun dit kaanu dit barakat it najanji do Kinoringan, tu mimoyo do Kinoringan om kogoos mongindad.

Janji do Kinoringan Amu Sumimban

13Ondomo tokow i aki Abraham, tu tiya dit jinonjiyan yalo do Kinoringan, minising-sumpa i Kinoringan dot it kondiri Yo ot sasi Yo, tu aso no ot asawat mantad-ko Yino. 14Ka do Kinoringan, “Barakatan Ku babanar ikaw om pogumuon Ku babanar ot koturunan nu,” ka. 6:14 Kej 22:15-17 15Na, ginumoos nobo yalo mongindad sampay naanu yo it najanji do Kinoringan sid doo. 6:13-15 Kej 12:1-7; 22:1-18

16Tu ong tulun ot mising-sumpa, it asawat ot kuasa mantad doo ot pososiyon yo. Om it sumpa no diri ot togot dot pijonjiyan, it kotingkod dot pigaga’an. 17Sagay pogi-om pinatog do Kinoringan dot sumpa it janji Yo diri, payakin Yalo dit tulun dit potorima’on Yo dit najanji Yo, dot amu Yo no simbanan it tomodon Yo. 18It duwo ot hal diri, ino-no it janji om sumpa Yo, amu Yo no simbanan, tu andang amu momudut i Kinoringan. Ugu po dino, itokow dit mokisalamat do Kinoringan, eempapagan tokow dot gumirot kumuyut dit tarapan sid tinoguwangon tokow. 19It tarapan tokow dino, papatog om popirot dit ginawo tokow, ugu-ko it jangkar dot talud dit nakatanom babanar. Tu it pinatanaman dit jangkar dino, ino-no sid tinoguwangon do Kinoringan sid Lamin dit Paling Osusi sid Saasambayangon sid surga, it baya natabanan dit tabir takapal. 6:19 Im 16:220I Yesus ot nokopogulu sumuwang dot minangajamin daton, tu najadi no gima Yalo dot Timam Tagayo misingkoleed, ugu-ko it pangkat di Melkisedek kodori. 6:20 Mzm 110:4

7

Asawat ot Pangkat di Timam Melkisedek mantad-ko it Pangkat di Abraham om it Tongo Timam dit Suku Lewi

1I Melkisedek dino, raja dot kota dot Salem 7:1 It kota dot Salem dino, ino-no kota dot Yerusalem (intangay sid Mzm 76:3). om Timam do Kinoringan, i Kinoringan dit Lundu Tasawat. Tiya dit minuli i Abraham mantad sid piparangan, dit minangala dit tongo raja, sinamung yalo di Melkisedek mamarakat. 2Jadi, binoogiyan dîiri di Abraham i Melkisedek dot porsopuluan mantad sid nongo-rarampas yo sid piparangan. Komoyoon nopo dit ngaran di Melkisedek, “Raja dot Koodilan”, om komoyoon nopo dit ngaran dit kota Salem, “koosayan”. Jadi pagka tu raja yalo do Salem, obbuli boroson dot yalo dino, “Raja dot Koosayan”. 7:1-2 Kej 14:17-20 3I Melkisedek dino, aso nokotulis sid Kitab ontok-ko isay ot tidi om tama yo keenong susuran dit tongo komoleengan yo. Om aso nokotulis sid Kitab dot seera kosusu om seera kapatay yalo. Daapun nopo i Melkisedek dino, ugu-ko Tanak do Kinoringan, tu Timam misingkoleed.7:3 Melkisedek: I Melkisedek dino, tulun-ko-tulun. Ki-tidi om ki-tama-i yalo om napatay-i, nga gisom dot amu tinulis sid Kitab. Gambaran yalo di Tuhan Yesus, tu raja om timam sâambil Yalo misingkoleed. Duwo no ot tampat dot kembulay it ngaran yo. Sid Kej 14:17-20, sinumambat yalo di Abram, tinaakan yalo di Abram dot porsopuluan, om binarakatan nogi dialo i Abram. Bototoon ot kinotoliban di Abraham, tinulis di Daud it Mzm 110 om waro kembagu reetan di Melkisedek tu inot Mazmur dino, popeelo dot i Raja Maanalamat sompôori nga timam-i sâambil, ugu-ko it pangkat di Melkisedek. Jadi it sitid Ibrani diti, panarangan dit pangarang dit Mzm 110.

4Itungo duyu no pogi, dot songkuro kaapangkat di Melkisedek. Tu keeso, insan-ko i Abraham poma tu taki-lombus tokow dit apangkat, nga minana’ak-i sid dialo dot porsopuluan mantad sid tongo barang dit narampas yo sid piparangan diri! 5Ong koturunan nogi di Lewi i Melkisedek, oorotiyan tokow dot nokuro tu mîilom minanaak i Abraham dot porsopuluan sid di Melkisedek. Tu waro nokotulis sid Tukum di Musa dot, it koturunan no di Lewi dit najadi dot Timam ot obbuli mongumpug dot porsopuluan mantad sid tongo nendudukut dit bansa dot Israel porogi. Om iri diri, sid koworisan kondiri ot pokirukutan, it soosompi koturunan di Abraham. 7:5 Bil 18:21 6Nga, i Melkisedek, okon poma-ko koturunan dot suku Lewi, nga nokotorima-i yalo dit porsopuluan mantad sid nararampas di Abraham. Koduwo, iri poma tu i Abraham ot nokotorima dit janji do Kinoringan, nga okon-ko i Abraham po ot minamarakat di Melkisedek, ino-i-nga i Melkisedek nogi ot minamarakat dialo. 7Andang-âandang nga amu oolim, dot it tulun dit mamarakat ot asawat ot pangkat mantad-ko it mangan barakatay. 8Kotolu, it tongo timam dit nokotorima dit porsopuluan diri, tulun komimiiyo dit matay-i. Nga, ong maya dot boros sid Kitab, i Melkisedek, it nokotorima dot porsopuluan diri, miyaw misingkoleed. 9Kaapat, obbuli boroson dot, it suku poma dot Lewi, it moongumpug dot porsopuluan dit nendudukut dot tulun Israel porogi nga nakapanaak-i sid di Melkisedek, tiya dit minanaak i Abraham sid di Melkisedek. 10Tu, minsan-ko aso po sitid pomogunan i Lewi tiya dit sinamung di Melkisedek i Abraham, nga sid raa no mâantad yalo di taki yo, i Abraham.

I Kristus no Timam Tagayo ugu-ko it Pangkat di Melkisedek, om Asawat mantad-ko i Harun

11It Tukum di Musa minangan do Kinoringan pataako sid umat Israel, nga it suku dot Lewi ot minangan ponguyuto. Nga it karaja dit tongo timam dot Lewi diri, amu kadapat pajadi dot tulun dot osusi. Iri no ot sabap dot minonuu i Kinoringan dot sûuway ot Timam, it okon-ko ugu-ko it pangkat po di Harun tu suku dot Lewi, ino-i-nga ugu-ko it pangkat di Melkisedek. 12Kadung-ko osimbanan it toturan dot tongo timam, it Tukum di Musa nga kawaya-i dot osimbanan. 13Ii-nopo Timam kaawagu dino, ino-no i Tuhan tokow. Yalo dino, suway-suway ot koturunan , om okon-ko koturunan po dot Lewi. It koturunan Yo dino, aso po nokoombal dot dang Timam dot gama’on. 14Kikiawi ot tulun nokeelo mâantad, dot ii-nopo Tuhan tokow, koturunan di Yehuda. Nga, tiya dit minonulis i Musa pasal dot tongo timam, amu noreetan dialo it koturunan di Yehuda. 15Makin po atarang babanar ot kinosimbanon dit Tukum di Musa, tu waro no nokorikot ot Timam kaawagu, ugu-ko i Melkisedek, ino-no i Yesus. 16Linantik Yalo jumadi dot Timam, dot okon-ko pasal po dit koturunan Yo, tu maya dit Tukum di Musa, ino-i-nga nakajadi Yalo dot Timam tu ki-kuasa Yalo dot amu milod tonuson, ino-no, kuasa dot miyaw misingkoleed. 17Tu nokotulis sid Kitab dot,

“Ikaw no ot Timam misingkoleed,

ugu-ko it pangkat di Melkisedek kodori,”

ka. 7:17 Mzm 110:4

18Jadi, it Tukum Leed minangan tonuso, tu aso kuasa om aso guna. 19It Tukum Leed diri, amu pinajadi dot îiso poma ot tulun dot osukup ot koosusi. Iri no sabap dot maakaa diti, tinaakan tokow dot iso ot ralan dit ki-tarapan, dit lobi po awasi, tu pensomok daton sid Kinoringan.

20Makin po, minising-sumpa i Kinoringan dot mangan Yo lontiko i Kristus dot jumadi dot Timam dot misingkoleed diri. Nga amu mising-sumpa i Kinoringan tiya dit pongolontikan dit tongo timam di wookon. 21Tiya dit minangalantik i Kinoringan di Yesus dot jumadi dot Timam, minomoros i Kinoringan sid Dialo dot,

“Yoku, i Tuhan Kinoringan, mising-sumpa Oku dot,

‘Ikaw no ot Timam misingkoleed,’

om amu Ku no simbanan iti sumpa Ku,”

ka do Kinoringan. 7:21 Mzm 110:4 22Jadi, pagka tu nokopising-sumpa no i Kinoringan dot ugu diri, najadi dîiri i Yesus dot pongogot dit Pinijonjiyan Wagu dit lobi po awasi mantad-ko it Pinijonjiyan Leed.

23Makin po, ong it tongo timam dit koturunan dot Lewi diri, migaganti nopo, tu asal matay, amu no kadapat polombus dit gama’on. 24Nga ong i Yesus, aso kopupusan Yo dot Timam, tu miyaw misingkoleed. 25Iri no sabap dot kadapat i Yesus manalamat misingkoleed dit tulun dit mokisalamat sid Kinoringan, dot i Yesus ot waya’an. Tu sampay misingkoleed dot miyaw Yalo, tu maanapan doalo mokianu sid Kinoringan.

26Jadi, i Yesus nobo dino ot Timam Tagayo dit babanar-ko poroluon tokow, tu osusi Yalo, aso kasala’an om aso duso. It bubuatan di Yesus, osodu mantad-ko it bubuatan dit tongo tulun dit ki-duso, om niinsawat Yalo sid surga dit paling asawat. 27Yalo dino, okon-ko ugu-po-ko it tongo timam wookon, tu ong it tongo timam wookon, subay-ko titikid tadlaw pasamba dot pangaraa, tu mokiampun po mogulu dit tongo duso yo, om ii nogi duso dit tulun wookon. Nga ong i Yesus, insan daas no pinasamba dot pangaraa, ino-no it kondiri Yo, dot pangampun dit tongo duso dot tulun. 7:27 Im 9:7 28Maya dit Tukum di Musa, it tulun komimiiyo dit ki-kokurangan ot lontikon dot jumadi dot timam tagayo. Nga toori no mantad dit Tukum di Musa, minising-sumpa i Kinoringan dot it Tanak Yo dit aso kokurangan ot jodion Yo dot Timam misingkoleed. 7:28 Ibr 4:15; 5:2; 2:10, 17-18; 5:8-9

8

I Yesus ot Timam Tagayo dit Pinijonjiyan Wagu do Kinoringan

1Tonsi nopo dit boros ku diri, ino-no: Maakaa diti, waro no ot Timam Tagayo tokow dot ugu diri, dot nopongo koolun, it mogom-ogom sid oogomon dot ki-pangkat sid surga, ponong sid wanan do Kinoringan, i Gayo Kuasa. 8:1 Mzm 110:1 2Yalo no ot Timam Tagayo dit papanaw dit karaja sid Lamin dit Paling Osusi sid Keema do Saasambayangon sid surga. Tu it Saasambayangon dino, ino-no it Saasambayangon dit babanar. Om okon-ko tulun ot pinengkakat, ino-i-nga i Tuhan Kinoringan.

3Titikid dit timam tagayo, linantik dot paasamba sid Kinoringan dot tongo garason dot pangaraa om wookon po ot tongo parsamba’an. Jadi it Timam Tagayo tokow nga ugu keeri-i, tu subay-ko waro ot pataakon Yo dot mangan pasamba’o sid Kinoringan. 4Kiikiro ong sisitid pomogunan Yalo, okon-ko Timam po Yalo, tu waro no ot tongo timam it koturunan di Lewi, it paasamba dit tongo parsamba’an om it tongo garason maya dit Tukum di Musa. 5Tugas nopo dit tongo timam, kumaraja sid Keema do Saasambayangon sitid pomogunan. Nga it Saasambayangon diri, gisom kababayu om pongingod nôopo dit Saasambayangon sid surga. Tu tiya dit minamaal i Musa dit Keema do Saasambayangon, sinuu yalo do Kinoringan, dot ka, “Ondomo no, tiruwanay no mamaal kikiawi dot ugu-ko it nipeentong Ku dikaw diri sid timpak dit nuluw dot Sinay,” ka do Kinoringan. 8:5 Kel 25:9, 40 6Jadi, maakaa diti, it tugas dot Timam Tagayo dit nitaak sid di Yesus, asawat mantad-ko it tugas dit tongo timam sid pomogunan. Tu, Yalo no ot bantaran dot mongurus dit Pinijonjiyan Wagu tokow om i Kinoringan. It Pinijonjiyan Wagu diri, awasi mantad dit Pinijonjiyan Leed, tu it Pinijonjiyan Wagu diri, agayo ot koontungan tokow mantad-ko it Pinijonjiyan Leed.

7Tu ong osukup nogi dara ot kaawasi dit Pinijonjiyan dit insan-i, amu no oporolu dot induwa’an. 8Nga pagka nokito do Kinoringan dot amu mimoyo Doo it tongo umat Yo, minomoros dîiri Yalo dot ka,

“Ondomo no dot, warot tiya dot mijanji okoy kembagu

dit koturunan dot Israel

om it koturunan dot Yehuda.

9It Pijonjiyan Wagu Ku dino,

okon-ko ugu-ko it Pinijonjiyan Ya dit taki-lombus doalo,

tiya dit minonundan Oku doalo

sumoliwan mantad sid pomogunan dot Mesir.

Tu amu osotia yoalo

sid Pinijonjiyan Ku sid doalo.

Ino no ot sabap dot amu Ku no pinoduli yoalo,”

ka do Kinoringan.

10“Nga iti no Pijonjiyan Ya sompôori dit bansa dot Israel,”

ka do Kinoringan,

“Yatag Ku it Tukum Ku sid pongitungan doalo,

om itulis Ku sid ginawo doalo,

om Yoku nôono ot Kinoringan doalo,

om ajadi nôono yoalo dot umat Ku.

11Amu no oporolu yoalo mitutuduk song-koruangan

keenong song-waris dot ka,

‘Intutunay no i Tuhan Kinoringan,’ ka,

tu kiawi doalo, agayo okodok,

kotutun Dogon.

12Tu ompunon Ku it tongo karaatan dit nawaal doalo,

om amu Ku no ondomon it tongo duso doalo,”

ka do Kinoringan. 8:8-12 Yer 31:31-34 (LXX)

13Pagka tu reetan do Kinoringan it pijonjiyan Yo diri dot “Pijonjiyan Wagu” ka, komoyoon dot nitung Yo dot it Pinijonjiyan Leed diri, natalup no om aso no guna, om oruay no tumanus ugu-ko barang dit norobuk no.

9

Gama Sumamba do Kinoringan sid Keema do Saasambayangon Tiya dit Pinijonjiyan Leed

1It Pinijonjiyan Leed diri, warot tongo toturan dot kukuro gama pasamba sid Kinoringan, om waro ot Saasambayangon doalo sitid pomogunan, dot tulun ot minamaal. 2It Saasambayangon doalo diri, keema dot duwo ot lamin. Ii-nopot lamin keeso, rineetan dot Lamin Tosusi, om warot polita’an tagayo, om iso ot mija dot pootimpakan dit ruti dit isamba sid Kinoringan. 9:2 Kel 25:23-30, 31-40; 26:1-30 3It susuwangon dit Lamin Tosusi diri, warot isot tabir. Om sid lombus dit lamin keeso nga ki-tabir-i, ino-no it pialatan dit lamin keeso om lamin koduwo. It lamin koduwo diri, reetan dot ‘Lamin dit Paling Osusi’. 9:3 Kel 26:31-33 4Om it sid suwang dit lamin diri, warot mija dot poonutudan dot kamayan, dot tamas ot winaal. 9:4 It mija dot poonutudan dot kamayan dino, sabanar no, niiyon sid somok dit tabir koduwo, it sid somok dit susuwangon sid Lamin dit Paling Osusi, supaya, kadung monutud do kamayan, it lisun dit kamayan diri, munsayub nôono sid Lamin dit Paling Osusi. Subay-ko olopot do lisun it Pati dit Pinijonjiyan supaya amu eemot dit timam tagayo, tu ong eemot, matay yalo (Im 16:13). Subay-ko suwab-suwab nopo monutud do kamayan siri dot induwo sangadlaw (Kel 30:7-8), nga it Lamin dit Paling Osusi diri, insan no sontoon dot kawasa suwangon dit timam tagayo (Im 16:34). Om siri no it Pati dot Pinijonjiyan, it linopot do tamas. Sid suwang dit Pati diri, waro ot balanga dot tamas ot winaal, ki-suwang dot manna, 9:4 balanga dot ... ki-suwang dot manna: It manna dino, ino-no it “kaakanan mantad sid tawan”, it nitaak do Kinoringan sid bansa dot Israel tiya dit sid balantara yoalo (Kel 16:4, 31). Om inot manna dino, keeyeeyo dot wagas. tungkat di Harun dit minomutolid, om duwo neenan ot pampang 9:4 tungkat di Harun dit minomutolid: Tiya dit sid balantara it bansa dot Israel, i Korah, i Datan om i Abiram sinumolod dara dit pangkat di Musa om it timam Harun. Bukti nopo dot i Harun ot nopili do Kinoringan jumadi dot timam nga it doo no dot tungkat ot minomutolid sampay minomusak om mingonguwa (Bil 17). Ino not sabap sabap dot it tungkat di Harun diri, niatag dîiri sid Pati dit Pinijonjiyan (Bil 17:8-10). dit pinotulisan dit Pinijonjiyan do Kinoringan sid bansa tokow Israel. 9:4 Kel 30:1-6; 25:10-16; 16:4, 13-16, 31-35; Bil 17:8-10; Ul 10:3-5 5Sid timpak dit tutub dit Pati diri, waro duwo ot tiningulun dot moleekat it reetan dot kerub. 9:5 Kerub nopo dino, bansa do moleekat, winangun dot ki-kawo dot pengkakat sid somok dit oogomon do Kinoringan sid surga (intangay sid Kel 25:18-22; Yeh 1:4-21, 28; 10:1, 10-14; Why 4:6-9; 1Sam 4:4). Nga it kerub nopo dit sid timpak dit Pati dit Pinijonjiyan diri, tiningulun no. It kerub dino, pongintutunan dot siri i Kinoringan. It kawo dit kerub dino, sompi maawalad sid sawat dit Pati, sampay olikupan it tutub dit reetan dot Poongompunan do Duso. 9:5 Poongompunan do Duso: Ino not ngaran dit tutub dit pati dit Pinijonjiyan, tu tiya dit Pinijonjiyan Leed, insan no sontoon it timam tagayo sumuwang sid lamin dit paling osusi, mongowit dot raa do sapi, om tompisikan nogi it tutub dit pati dit Pinijonjiyan, tu mokiampun dit tongo duso dit tongo tulun dot Israel. Tu sid sawat dit tutub dit pati diri i Kinoringan (Im 16:2, 14). Nga ka dit ponulis ditit surat diti, it tutub diri, gisom gambaran dit toogomon do Kinoringan sid surga. Maakaa diti, obbuli tokow no turus minsomok sid Kinoringan sid doa, tu nogiangan tokow no di Yesus do waya’an (Ibr 4:16). Nga maakaa diti, okon-po-ko masa dot patarang kiawi dino dot osorisid ot gama. 9:5 Kel 25:18-22; Yeh 1:4-28; Why 4:6-9; Im 16:2

6Jadi, ugu no diri ot gama mangaatur dit kikiawi diri. Titikid tadlaw, it tongo timam sumuwang sid lamin keeso, tu pasamba dit tongo isamba om mamaal po dit wookon it nisuu do Kinoringan. 9:6 Bil 18:2-6; Kel 29:38-42; 30:6-8 7Nga ong it lamin koduwo, it timam tagayo no ot kawasa sumuwang dot sontoon insan no. Amu kawasa yalo sumuwang ong aso ot raa dot owiton yo sumuwang, dot pangaraa dit kondiri yo, om pangaraa dot mokiampun dit tongo duso dit winaal dit bansa dot amu nela’an. 9:7 Kaa diti ot toturan dot dang Tadlaw Tagayo dot Mangaraa dot Duso (Im 16:11-19): It timam tagayo no ot obbuli sumuwang sid Lamin dit Paling Osusi. Nga kadung sumuwang yalo siri, subay mongowit dot raa dot pangayam dot pangaraa, tu mokiampun dit duso yo kondiri om it bansa yo po. Tu ong amu kopongowit yalo do raa, matay yalo dot osorob dit tompiling do Kinoringan. Tu i Kinoringan dit toguwangon dialo dino, laalandu ot koosusi (Im 17:11).9:7 Im 16:2-34; Rm 5:12-19 8Sid tongo toturan diri, monuduk daton it Tatod Tosusi, dot, ong kakal po siri it lamin keeso, ino-no it Lamin Tosusi diri, amu po ogiang it waya’an sumuwang sid lamin koduwo, ino-no it Lamin dit Paling Osusi. 9It hal ontok-ko it duwo ot lamin dit sid Keema do Saasambayangon diri, popeelo dit pisuwayan dit zaman di gulu om zaman tidino. Komoyoon nopo nga, kikiawi dit pangaraa dot mokiampun do duso om it tongo parsamba’an wookon, amu po koponusi banar dit ginawo dit tulun dit pasamba. 10Om waro po wookon ot toturan dot tugama ontok-ko it kawasa akanon om kawasa inumon, om tongo tadat dot gama modsu dot dang tugama. Nga kikiawi diri, dang koyuwan nôopo dot toturan, it subay-ko woyo’on do tulun mising-korikot dot pongogontian do Kinoringan dot toturan wagu. 9:10 Im 11–15; Kel 29:38-42

It Raa di Yesus ot Agayo ot Kuasa dot Ponusi mantad-ko it Raa dot Pangayam

11Nga nokorikot no i Kristus om najadi no dot Timam Tagayo, dot mongowit dit tongo barakat dit waro maakaa. Om minitirapus-i dîiri Yalo sumuwang sid Lamin dit Paling Osusi sid Keema do Saasambayangon dit lobi po awasi om lobi po ot koosusi. It Saasambayangon dino, okon-ko tulun ot minamaal, komoyoon, okon-ko sitid pomogunan po. 12Sinumuwang i Kristus sid Lamin dit Paling Osusi diri, dot insan daas no. Amu Yalo minongowit dot raa do kambing om raa dot tuyog do sapi dot pangaraa dot mokiampun dot duso. Tu it raa Yo kondiri ot nowit Yo, dot pinongolukat Yo daton sampay misingkoleed. 13Maya dit Tukum di Musa, it tongo tulun dit koosomu, subay-ko tompisikan do raa do kambing om raa do sapi do kusay, om it tawu dit kinasaraban dit sumandak do sapi, tu ponusi doalo , supaya obbuli sumambayang kembagu. Nga iri diri, sid soribaw no do koyuwan ot osusian. 9:13 raa do kambing om raa do sapi do kusay ot pangaraa dit Tadlaw Tagayo dot Mangaraa dot Duso do Yahudi (Im 16:11-19), om it tawu dit kinasaraban dit sumandak do sapi, igawul sid weeg, om potompisikon nogi sid tulun dit nokokuyut dot bangkay tu ponusi (Bil 19:2-3, 5, 9, 11-13, 17-19). 14Ong kikiawi diri nga kosusi dit tongo tulun dit koosomu, sâampod po ong it raa di Kristus! Tu it raa Yo, kosusi dit ginawo tokow mantad sid gagama’on dot koduso, it andang mongowit sid kapatayan, supaya kadapat tokow mangalayan di Kinoringan dit miyaw. Sagay pogi-om kadapat-i Yalo pasamba dit koyuwan Yo sid Kinoringan, tu nokuasa Yalo dit Tatod do Kinoringan dit aso kinotimpuunan om aso kopupusan. Om i Kristus nopo dino, ugu-ko pangaraa dit aso pasat, tu aso karaatan dit kondiri Yo.

15Kaa po dino, najadi i Kristus dot bantaran dit Pinijonjiyan Wagu, supaya it tulun dit noloow do Kinoringan, kaanu dit barakat dit aso koowian, it najanji do Kinoringan. Tu it kinapatayan di Kristus no diri ot pinongolukat dit tongo tulun mantad sid kasala’an dit nawaal doalo tiya dit kakal po it Pinijonjiyan Leed.

16Na, onuwon ku dot suntu it surat wasiat. Tu ong waro tulun mamaal dot surat wasiat, dot ipasanganu yo dit tanak yo it tarata yo, aso po kuasa dit surat wasiat keenong janji yo diri, ong amu po natantu dot babanar-ko minatay no it minamaal dit surat wasiat keenong janji diri. 17Tu ong kakal po miyaw it minamaal dit surat wasiat diri, amu po aasi it surat wasiat keenong janji diri. Apatay po it minamaal dit surat wasiat diri, om osiyon nogi it surat wasiat keenong janji yo diri. 18It Pinijonjiyan Leed nga ugu keeri-i, tu subay-ko waro po ot apatay om aasi nogi: Ino-no, subay-ko waro ot patayon dot pangaraa. 19Tu kadung nakaabar di Musa sid kikiawi dot bansa dot Israel it kikiawi dit tongo pinonuu’an dit Tukum diri, panganu no yalo dit raa dot tuyog do sapi om kambing, dot ginowulan yo dot weeg. Om panganu nogi yalo dot iso ot guwas do sakot dit reetan dot hisop, om ongkoso nogi do wulu dot domba dit minangan ragango, om poroloko yo nogi sid raa, om potompisiko yo no it raa diri sid Kitab dit liningkum om sid kikiawi it bansa. 20Ka di Musa, “Iti no ot raa dot pongogot dit Pijonjiyan, 9:15-20 raa dot pongogot dit Pijonjiyan: Ong maya dit tadat dot tulun Yahudi kodori, it pijonjiyan dot duwo ot tulun, subay garasan dot pangayam, om it raa no diri ot togot dit sumpa. It Pinijonjiyan Leed do Kinoringan om it bansa dot Israel nga nogot-i dot raa do sapi. Om it raa diri, nitompisik dîiri sid bansa dot Israel (Kel 24:3-8; Ibr 9:19-20) om nitompisik-i dara sid Kinoringan. Nga pagka tu i Kinoringan nopo nga amu okito, it Pati dit Pinijonjiyan dîiri ot tinompisikan (Ibr 11:19-20; nga ong sid Kel 24:6, it paasamba’an do pangayam ot tinompisikan). Ong sid Pinijonjiyan Wagu, it raa dit kinapatayan di Tuhan Yesus kondiri ot togot dit janji do Kinoringan om it umat Yo (Mat 26:28; Mrk 14:24; Luk 22:20; 1Kor 11:25). it ipawaya do Kinoringan dikoo,” ka. 9:18-20: Kel 24:3-8 21It Keema do Saasambayangon, om kikiawi dit tongo pakakas dot pasamba dot isamba nga tinompisikan-i di Musa dit raa diri, dot ugu keeri no ot gama monompisik. 9:21: Im 8:15 22Ong maya no babanar dot Tukum di Musa, ogon-ogon po ong aawi-awi dot nunu nopo nga subay raa ot ponusi, om amu oompunan ot duso ong aso ot patayon dot pangaraa. 9:22: Im 17:11

Insan Daas no i Kristus Pasamba dit Kondiri Yo dot Mananus dot Duso Tokow

23Jadi it Keema om it tongo barang sid suwang diri, gama tumiruwan dit waro sid surga, om subay tompisikan dot raa dot pangayam ot gama monusi. Nga ong it Saasambayangon sid surga, subay awasi po mantad diri ot raa dot ponusi.

24Tu it sinuwangon di Kristus, okon-ko sid Saasambayangon po dit winaal dot tulun, om it gisom tumiruwan dit sid surga, ino-i-nga tad-pom sid surga babanar. Sori no Yalo maakaa sid tinoguwangon do Kinoringan, dot mongontok daton. 25Ong it tongo timam tagayo dot Yahudi kodori, monikid toon nopo yoalo sumuwang sid Lamin dit Paling Osusi dot mongowit dot raa do pangayam. Nga ong i Kristus, suwang insan Yo-i sid surga, dot pinasamba dit kondiri Yo, amu no miniguguli. 26Tu ong okon-ko kaa dino, kopiguguli Yalo dot asansara mantad dit kinoorugan-i diti pomogunan sampay maakaa diti. Nga, atarang no dot, sitid koowian do zaman diti, nokorikot no i Yesus dot pinasamba dit kondiri Yo dot insan daas no, tu mananus dot tongo duso dot tulun. 27Natantu no mâantad do Kinoringan dot insan no matay ot tulun, katalib peeno ukumon no do Kinoringan. 28Irad keeno-i i Kristus, insan no pasamba’o dot pangaraa, tu pananus dit tongo duso dot tongo tulun. Rumikot kembagu Yalo kumeenduwo, dot okon-no-ko mananus po dot duso ot tomodon, ino-i-nga manalamat dit tulun dit miintông no dit korikatan Yo. 9:28: Yes 53:12

10

I Kristus no ot Ganti dit tongo Garason dot Isamba Di Muula

1It Tukum di Musa diri, ugu-ko sangay no tu gisom pongingod dit kasalamatan dit naanu tokow mantad sid di Kristus. Tu it Tukum diri, pinopeelo mogulu pasal dit kasalamatan dino, nga amu po atarang ot gama. Tu ong maya dit Tukum diri, titikid toon poma pasamba dot pangaraa, nga it raa diri, amu-i babanar-ko koponusi sampay aawi-awi dot osusi it ginawo dit tulun dit rumikot dot sumamba do Kinoringan. 2Dara’ay ong babanar-ko nosusian no dot duso it tulun dit sumamba do Kinoringan, andang amu no mangagaras kembagu dot isamba, tu sampay misingkoleed nga amu no kopurimon yoalo dot ki-duso po it kondiri yo. 3Nga sabanar no, it tongo garason dot isamba monikid toon diri, popoondom dit tongo tulun dot ki-duso yoalo. 4Tu it raa dot sapi do kusay om raa do kambing dot kusay, amu po kapananus dot duso.

5Ino no ot sabap, dot tiya dit rinumikot i Kristus sitid pomogunan, minomoros Yalo sid Kinoringan dot,

“Okon-ko garason dot isadaka om parsamba’an ot kenginan Nu,

ino-i-nga nurug Nu itit koyuwan Ku dot iganti dot pangayam,

tu isamba sid Dikaw.

6Okon-ko it pangayam dot sorobon

ko garason dot pangaraa dot mokiampun do duso

ot kotomon do ginawo Nu.

7Om kangKu,

‘Ati Oku no, oy Kinoringan,

nokorikot Oku no dot maya dit kenginan Nu,

ugu-ko it nokotulis sid Kitab ontok-ko Yoku,’

kangKu,”

ka di Kristus. 10:5-7 Mzm 40:7-9 (LXX)

8Sid petikan ku didîiri, it insan-i, minomoros i Kristus dot, “It kenginan Nu om kotomon do ginawo Nu, okon-ko it tongo garason dot isadaka om it tongo parsamba’an om it tongo pangayam dot sorobon 10:8 pangayam dot sorobon: Im 1 ko garason dot pangaraa dot mokiampun do duso,” ka. Dot sabanar-no, iri no ot nisuu do Kinoringan sid Tukum di Musa. 9Om minomoros po kembagu i Kristus dot, “Ati Oku no, oy Kinoringan, nokorikot Oku no dot maya dit kenginan Nu,” ka. Jadi, kikiawi dit gama pasamba dot tongo garason di muula, tinanus do Kinoringan, om ginontian Yo di Kristus. 10Om pagka tu nawaya kikiawi di Yesus Kristus it kenginan do Kinoringan, tu nisamba Yo it kondiri Yo dot insan daas no, nosusian tokow no dîiri.

11Titikid dit timam dot Yahudi, pengkakat nopo suwab-suwab sid Saasambayangon dot papanaw dit nisuu do Kinoringan, dot miguguli pasamba dot garason, dot iri-iri ot bansa do pangayam dot mangan garaso, dot babalun-ko katanus do duso. 10:11 Kel 29:38 12Nga ong i Kristus, insan daas no pasamba dit koyuwan Yo, dot pinananus dit duso tokow. Nopongo peeri, minogom no Yalo sid oogomon dot ki-pangkat, ponong sid wanan do Kinoringan. 13Maakaa diti, gisom mongindad Yalo dot kala’on do Kinoringan it tongo musu Yo. 10:12-13 Mzm 110:1; Ibr 1:13 14Irad keeri no, dot insan daas no i Kristus pasamba dit kondiri Yo, dot monusi dit duso dot tulun, sampay aawi-awi ot koosusi.

15Ontok-ko it hal diri, it Tatod Tosusi nga pinasasi-i sid daton dot,

16ka do Kinoringan,

“Iti no ot Pijonjiyan Wagu Ku

dit umat Israel sompôori:

Yatag Ku it Tukum Ku sid ginawo doalo,

om itulis Ku sid pongitungan doalo,” ka.

10:16 Yer 31:33 17Om minomoros po i Kinoringan dot,

“Amu Ku no ondodomon po

it tongo duso om it tongo karaatan doalo,”

ka do Kinoringan.

10:17 Yer 31:34 18Jadi, pagka noompunan no it duso om tongo karaatan, amu poma nôono pasamba dot garason dot pangampun do duso.

Kayow no Minsomok sid Kinoringan

19Jadi, oy koobpineeyan ku, pagka tu nokotuntug no it raa dit kinapatayan di Yesus, osiow tokow nôono babanar sumuwang sid Lamin dit Paling Osusi sid surga. 10:19 ... osiow tokow nôono babanar sumuwang sid Lamin dit Paling Osusi sid surga. Komoyoon, obebas tokow no tumoguwang do Kinoringan sid doa, dot amu no rumosi dit rasang Yo. 20Dot it gûulu, it Lamin nopo dit Paling Osusi dino, kakal po natabanan dot tabir takapal. Nga tidino, nogiangan tokow no di Yesus dot ralan wagu, it ralan dot koposiyon. Tu it koyuwan di Yesus, ugu-ko it tabir takapal dit kinuminis tiya dit pinataak Yalo dit koyuwan Yo dot ipapatay. 10:20 Tu it koyuwan di Yesus, ugu-ko it tabir takapal dit kinuminis ... Tiya dit minomukat i Yesus, kinuminis it tabir takapal dit pinonobon dit Lamin dit Paling Osusi sid Saasambayangon Tagayo sid Yerusalem (Mrk 15:38; Mat 27:51; Luk 23:45). Jadi, obbuli boroson dot, it sajara diri, suriban sâambil dot nogiangan tokow di Yesus do waya’an kumaa sid Kinoringan sid surga. Tu it kinuminis it tabir takapal diri, pineradan dit koyuwan di Yesus dit minangan raago.10:20 Mat 27:50-51; Yoh 14:6 21Jadi maakaa diti, waro no ot Timam Tagayo tokow dit asawat banar ot pangkat, it osotia papanaw dit karaja Yo sid walay do Kinoringan sid surga. 10:21 Ibr 3:6; 7:23–8:6; Ef 2:21; 1Kor 3:16-17 22Ino nogi, kayow no minsomok sid Kinoringan dot otulid ot ginawo om apatog ot koosipan, tu notompisikan no it ginawo tokow dit raa di Yesus, 10:22 Ontok-ko it notompisikan no it ginawo tokow dit raa di Yesus: Sid Kitab Leed, it gama doalo monusi dit umat Israel mantad sid duso, subay-ko mangan tompisikay dot raa do pangayam (Im 16:11-19). Nga ong sid Kitab Wagu, amu no oporolu tompisikan dot raa do pangayam, tu it raa no di Yesus ot pinonompisik daton, sampay osusi tokow no (Ibr 9:8-23). om nosusian no mantad sid nawagatan do duso om mantad sid kopurimon dot ki-sala. Om it koyuwan tokow nga nopodsu no dot weeg toniting. 10:22 Om it koyuwan tokow nga nopodsu no dot weeg toniting. Komoyoon, nabaptis tokow no sid ngaran di Yesus tu pongintutunan dot it ginawo tokow nga nosusian-i.10:22 Im 8:30; Yeh 36:25 23Gumirot tokow no kumuyut sid kemaya’an tokow, it narap om nakun tokow. Tu osotia i Kinoringan monuman dit janji Yo. 24Miikokowii tokow no, supaya kopipupuransang tokow dot mitotoluod om mamaal dot kowosian. 25Kada tokow tumiruwan dit koobasan dit tulun dit amu no mongoy sumambayang, ino-i-nga, mipupuransang tokow no. Tu makin po maakaa diti, nela’an tokow no dot oruay no it tadlaw dit korikatan kembagu di Kristus.

Kada Tumolikud sid di Kristus

26Tu, ong norongow tokow no it tudukan tabanar ontok-ko i Kristus, om totomodon tokow tumilombus mamaal dot duso, aso not garason dot katanus dit duso tokow diri. 27Ino po ot waro, mongindad nopo dit tukuman do Kinoringan dit kendorosi, om it tapuy tosinggalap dot monorob dit tongo tulun dit lumawan Doo. 10:27 Yes 26:11 (LXX); Ibr 3:12; 6:4-6

28It kodori, isay-isay ot tulun dit amu maya dit Tukum di Musa, it tulun dino, rotuan dot tukum do patayon dot aso ot ompunan, ong syukur nososiyan dot duwo ko tolu koyuwan ot tulun. 10:28 Ul 17:6; 19:15 29Jadi, itungo duyu pogi songkuro kaawagat dot tukuman sid tulun dit mongulok-ulok dit Tanak do Kinoringan om pokosomu dit raa di Yesus, dot yang-ko iri no ot togot dit Pinijonjiyan Wagu do Kinoringan, om pinongugas dit duso yo. It tulun dit ugu diri, monguukuwo po dit Tatod Tosusi dit oobing-sianan. 10:29 Kel 24:8; Ul 17:2-7; Ibr 7:22; 9:11-20; Mat 26:28 30Tu ela’an tokow-i dot okon-ko isay po ot minomoros diti, ino-i-nga i Kinoringan, dot ka, “Yoku no ot ki-kuasa monuli dot karaatan; Yoku no ot mongukum!” ka, om ki-boros po Yalo dot, “Ukumon di Tuhan it umat Yo,” ka. 10:30 Ul 32:35, 36 31Jadi, okon-ko aalang-alang ot kendorosi ong oonong dit Tukum di Kinoringan it miyaw misingkoleed!

Kumosog Tokow no sid Koosipan

32Ondomo duyu no it kinowowoyo’on duyu dit nakatalib, tiya dit koo’inawa’ay di Kristus dit ginawo duyu, sampay nokeemoyo kow. Tinotos kow dot tulun manansara, nga tinumaan kow-i dot okosog kow. 33Waro no ong usiba’on om sansara’on kow sid kinogumuan dot tulun. Minonulung kow do tongo kinoruangan duyu, nga ikoo nga kawaya-i dot mangan sansara’o. 34Oopupuan kow momurimon dit kasansara’an dit tongo tulun dit nojiil dot daagan dot mimoyo di Kristus. Om tiya dit sinolod it tongo tarata duyu, nilanut duyu nopo ot ginawo duyu om otomon kow-i, tu ela’an duyu dot ki-tarata kow-i dot lobi po awasi om otiru sampay misingkoleed. 35Ino nogi, kadaay duyu poluwawo inot koosipan duyu, ino-i-nga posiowo duyu no, tu agayo ot isuli do Kinoringan ong gumirot kow sid koosipan duyu dino. 36Subay alanut ot ginawo duyu, supaya ong awaya duyu it kenginan do Kinoringan, otorima duyu it barakat dit najanji Yo sid dikoo. 37Tu ki-boros i Kinoringan sid Kitab ontok-ko i Kristus dot,

“Oruay no banar ot korikatan dit Raja Maanalamat,

rumikot Yalo dot amu mialung-alung;

amu Yo no ingkokon ot korikatan Yo.

38It tongo tulun dit abanar sid tinoguwangon Ku,

miyaw misingkoleed tu ki-koosipan;

Nga, isay-isay ot mogidu mantad sid Dogon,

amu Ku nôono kenginan,”

ka do Kinoringan. 10:37-38 Hab 2:3-4; Yes 26:20 (LXX) 39Tokow nopo diti, okon-ko tulun po dit moogidu mantad sid di Kristus, om okon-ko sid kobinasa’an ot rikoton, ino-i-nga, tulun dit ki-koosipan om it mangan salamato.

11

Tongo Tulun dit Narayow dot Ki-koosipan

1Komoyoon nopo dot ki-koosipan, ayakin tokow sid Kinoringan, dot otorima tokow-i it nunu nopo it ararapon tokow. Om komoyoon nopo dot ki-koosipan, ayakin tokow dot it tongo hal dit amu tokow poma okitanan, andang ki-waro-i. 2It tongo taki-lombus tokow kodori nga ki-koosipan-i, sagay pogi-om minangan royo’o do Kinoringan tu nokoonong yoalo sid ginawo Doo.

3Pagka ki-koosipan tokow, oorotiyan tokow dot, iti pomogunan diti, it boros do Kinoringan ot minongurug. Jadi nunu it okito, nurug mantad sid amu okito. 11:3 Kej 1:1; Mzm 33:6, 9; Yoh 1:3

4Pagka ki-koosipan i Habel, it doo dot nisamba ot nowowosian i Kinoringan mantad dit di Kain dot nisamba. Iri not sabap dot minangan i Habel royo’o do Kinoringan dot tulun tabanar yalo, tu tinorima do Kinoringan it nisamba yo. Minsan-ko minatay no i Habel, nga mad kakal-i mooboros yalo sampay maakaa. 11:4 ... kakal-i mooboros yalo sampay maakaa. Kadung pinatay i Habel, ka do Kinoringan sid di Kain, “Miigîiyak it raa dit tinoori nu sid tana, ugu-ko giyak dot mokitulung sumuli. Tafsiran 1: Ong maya dit Ibr 11:4, ki-koosipan i Habel dot mangan yalo suliay do Kinoringan insan tadlaw. Tafsiran 2: ... kakal-i dot otudukan tokow dit suntu di Habel sampay maakaa. 11:4 Kej 4:3-10

5Pagka tu ki-koosipan i Henokh, niinsawat yalo sid surga, supaya amu kopurimon dot kapatayan. Asot îiso tulun kasambat dialo, tu ka dit Kitab, “Nongoy yalo do Kinoringan,” ka. Tu it amu po noongoy i Henokh, narayow yalo dot kotomon banar do Kinoringan. 11:5 Kej 5:21-24 (LXX) 6Ong aso ot koosipan tokow, amu tokow kotomon do ginawo do Kinoringan. Tu isay-isay ot tulun dot eengin tumoronong sid Kinoringan, subay mimoyo dot babanar-ko waro ot Kinoringan, om mimoyo dot babanar-ko taakan do Kinoringan dot barakat it tulun dit mogiim Doo.

7Pagka tu ki-koosipan i Nuh, minangan dialo imoyo’o it boros do Kinoringan dot, “Lusuwon iti pomogunan sompôori,” ka, yang-ko amu po nokito. Om minangan dialo woyo’o it nisuu do Kinoringan dit minangan yalo pamaalo dot gaman, tu manalamat dit sirang yo. Pagka tu nasalamat yoalo mantad sid liyud tagayo diri, iri no ot bukti dot kikiawi dit tongo tulun sitid pomogunan dit tiya diri, nasala. Nga i Nuh, minangan anggapo do Kinoringan dot tulun tabanar, pasal dit koosipan yo. 11:7 Kej 6:13-22; Yak 2:21-26

8Pagka tu ki-koosipan i Abraham, tinanud yo it loow do Kinoringan dit sinuu yalo mongoy sid negeri dit ipasanganu doo do Kinoringan sompôori. Om minamanâaw nopo i Abraham, dot amu yo po nela’an dot siombo ot rikoton. 11:8 Kej 12:1-5 9Pagka ki-koosipan i Abraham, miniyon yalo sid negeri dit nijanji do Kinoringan sid doo, dot tulun magali-ali yalo siri. Dot gisom keema no ot iyonon di Abraham, i Ishak tanak yo om i Yakub it muaki doo. Yoalo nga kotungkus-i dit najanji do Kinoringan sid di Abraham. 11:9 Kej 35:27 10Tu mongindad i Abraham dit kota dot apatog ot tongo torigi, it nabakal dot waalon do Kinoringan , ino-no sid surga. 11:10 Ibr 12:22; 13:14; Why 3:12; 21:2, 14

11Pagka ki-koosipan i Abraham, nakaanak-i yalo, dot minsan-ko lumeeng no yalo, om baday it sawo yo i Sara. Ayakin yalo dot osotia i Kinoringan om tumanon-i do Kinoringan it janji Yo kumaa sid doo. 11:11 Kej 18:11-14; 21:2 12Tu minsan-ko lumeeng no babanar yalo, 11:12 Tu minsan-ko lumeeng no babanar yalo, ... Harfiah: Tu aso biida dot minatay no yalo, ... ka, komoyoon dati, amu no kowoguy ot koomoleeng. nga nokopongogumu po dot koturunan, dot ugu-ko rombituon ad tawan om togis ad piras dat laut ot koogumu. 11:12 Kej 15:5; 22:17; 32:12

13Kikiawi dit tongo tulun diri, minatay dot kakal-i ki-koosipan. Aso-i ot notorima doalo dit najanji do Kinoringan, nga mad-ko nokito no doalo mantad sid sodu om sinamung doalo. Om minangakun yoalo dot gisom tulun magali-ali dot nokotumpang nôopo sitid pomogunan diti. 11:13 Kej 23:4; 28:4; 48:4; 1Taw 29:15; Mzm 39:13 14It tulun dit momoros dot ugu diri, komoyoon nopo nga popeelo dot kamasa’an no mogiim dot pomogunan dot iyonon doalo dot atatap. 15Ong ondodomon nogi dara doalo it baya pomogunan yo dit gûulu, oleed no yoalo gumuli sori. 16Nga amu-i, tu lumangad yoalo dit pomogunan dit lobi po awasi, ino-no, it sid surga. Iri no ot sabap dot amu omomoluan i Kinoringan dot reetan doalo dot Kinoringan yo, tu nosodia’an no mâantad do Kinoringan yoalo dot iso ot kota.

17Pagka ki-koosipan i Abraham, miniboboyo yalo pasamba dit tanak yo i Ishak, tiya dit numbalan yalo do Kinoringan dot nipasamba it tanak yo. 11:17 Kej 22:1-14 Minangan nopo di Abraham pasamba’o it tanak yo, dot yang-ko nojonjiyan yalo mâantad 18do Kinoringan dot ka, “Mantad no sid koturunan di Ishak ot koturunan nu sompôori,” ka. 11:18 Kej 21:12 19Tu ka dit ginâawo di Abraham, “Posiyan-i kembagu do Kinoringan i Ishak,” ka. Jadi, obbuli boroson dot notorima no di Abraham i Ishak, dot mad-ko noposiyan mantad sid minatay.

20Pagka ki-koosipan i Ishak, binarakatan yo miduduwo it tanak yo, i Yakub om i Esau, meed dot popeelo dit kowowoyo’on doalo sompôori.11:20 Kej 27:27-29, 39-40

21Pagka ki-koosipan i Yakub, om oruay no ot kapatayan yo, binarakatan yo miduduwo it tanak di Yusuf, om sinumamba nogi sid Kinoringan, dot tinumuku yalo sid tulu dit tungkat yo. 11:21 Kej 47:31 (LXX); 48:1-20

22Pagka tu ki-koosipan i Yusuf, tiya dit moosomok no ot kapatayan yo, pinopeelo yalo ontok-ko it janji do Kinoringan, dot angatan do Kinoringan it tulun dot Israel mogidu mantad sid Mesir. Om minongupono po i Yusuf dot, songkuro nopo koleed ot kinapatayan dit kondiri yo, ipoowit dialo mogidu it tongo tulang yo mantad sid Mesir, tu ipolobong sid Kanaan. 11:22 Kej 50:24-25; Kel 13:19

23Pagka ki-koosipan it moleeng di Musa, nilosok doalo i Musa dot tolu nowulan koleed mantad dit kinosusuwan. Tu nokito doalo dot oligkang i Musa. Amu rumosi yoalo lumawan dit nisuu dit raja , dot kikiawi it tanak kusay dot tulun Israel, punso’on mamatay.

24Pagka ki-koosipan i Musa, kadung nosukod yalo, amu dîiri mangakun yalo dot reetan dot tanak dit tanak tongondu dit raja do Mesir. 11:24 Kel 2:10-12 25Tu gaamon po di Musa ot rumundun dit umat do Kinoringan sid kasansara’an, mantad dot asanang ot ginawo yo toruay sid istana di raja do Mesir, tu ong monolikud yalo dit bansa yo, iri diri, duso. 26Om eetung di Musa dot, gaam po baabakakon it kondiri yo pasal mongindad dit Raja Maanalamat dit najanji do Kinoringan, mantad dot kasanganu dit kakaya’an dot Mesir, tu mangarap i Musa dit isuli do Kinoringan sompôori.

27Om pagka tu ki-koosipan i Musa, minogidu yalo mantad sid Mesir, dot amu rumosi dot rumasang it raja. Ginumoos-i yalo sid kasansara’an, tu mad-ko intatangan yo i Kinoringan dit amu poma okito. 11:27 Kel 2:15 28Pagka ki-koosipan i Musa, sinuu yo it tongo tulun Israel mangaramay dit Tadlaw Tagayo dot Paskah, 11:28 Inot Tadlaw Tagayo dot Paskah do Yahudi dino, pangaandaman dit kinolobusan dit bansa dot Israel mantad sid kinooripanan sid Mesir. Tiya diri, nukuman do Kinoringan it bansa dot Mesir dot patayon it tanak kusay doalo dit keeso. Nga it bansa dot Israel, noopana’an mâantad do Kinoringan, dot pangagarason dot tuyog do domba dot eekid it sirang, tu it raa dit domba diri, pogigilon sid sawat om sid gibang-wanan dit susuwangon dit walay doalo, supaya alayan dit moleekat maamatay it tongo tanak kusay doalo dot keeso. Ino kaalayan dino, reetan dot paskah sid boros dot Ibrani (ejaan b. Ibrani: pesaħ) (Kel 12:1-39). dot ipeesu yo dot raa do domba it sid sawat om sid tongo miampaping dot longobon doalo, supaya alayan dit moleekat maamatay dit tongo tanak kusay gulu dit bansa dot Israel. 11:28 Kel 12:21-30

29Pagka ki-koosipan it tongo tulun Israel, nokotupak-i yoalo dit Laut Taragang, dot mad-ko sid tindal-i yoalo mamanaw. Sinumusuut it tongo tulun dot Mesir, nga nongo-losod yoalo. 11:29 Kel 14:21-31

30Pagka ki-koosipan it tongo tulun Israel, minaba it tembok dit kota dot Yerikho dit nintutukan doalo sambil mamanaw, saralom turu tadlaw koleed. 11:30 Yos 6:12-21 31Pagka ki-koosipan i Rahab, it sundal diri, amu-i nokoturub yalo dit tongo tulun dit minatay, it amu mimoyo do Kinoringan, tu otoowa yalo pendakod om polosok sid walay yo dit tulun Israel it moonoliduk. 11:31 Yos 2:1-21; 6:22-25

32Ogumu po dara ot tuturanon ku, nga aso no ot kosiwatan ku monuturan ontok-ko i Gideon, i Barak, i Simson, i Yefta, i Daud, i Samuel om tongo nabi po wookon. 11:32 Hak 6:11–8:32; 4:6–5:31; 13:2–16:31; 11:1–12:7; 1Sam 16:1–1Raj 2:11; 1Sam 1:1–25:1 33Tu, pagka ki-koosipan yoalo, waro doalo ot namanang miparang dot piipiro ot negeri. Om ki-waro doalo ot nokopomorinta dit musu yo, dot aadil om otulid ot gama momorinta. Ki-waro doalo ot nakaanu dit najanji do Kinoringan, om ki-waro doalo ot koponguntom dot kabang do singa, supaya amu mongunguro it singa. 11:33 Dan 6:2-28 34Ki-waro doalo ot nokopomisok dot tapuy dit mising-galap, nga amu-i nosorob, om ki-waro doalo ot garason dara dot sapadang nga nakalabus-i. Ki-waro doalo ot orukung, nga abasag dîiri. Om ki-waro doalo ot nakakala dit tongo soojar dit bansa wookon, dot sampay minomogidu it tongo soojar. 11:34 Dan 3:1-30; 1Sam 18–27; 1Raj 19; 2Raj 20; 1Sam 14:6; 17:45; 2Taw 20:15; Yos 23:9-10; Hak 4:14-16; 7:22-25; 2Taw 32:20-22 35Pagka ki-koosipan it piipiro tongondu, pinosiyan kembagu do Kinoringan it tanak kusay doalo dit napatay no. Nga ii-nopot tongo tulun wookon, ki-waro-i ot sinansara sampay minatay, tu amu mangakun yoalo dot tumolikud dit koosipan supaya ilabus, tu ela’an doalo dot oposiyan-i kembagu yoalo, om kaanu dit koposiyon dit lobi po awasi, ino-no it koposiyon tototog. 11:35 1Raj 17:17-24; 2Raj 4:25-37

36Waro ot minangan baabakako om minangan loposo dot lalapos dot ki-rugi. Waro nong kinoroot dot rantay om jiniil , daagan dit koosipan doalo. 11:36 1Raj 22:26-27; 2Taw 18:25-26; Yer 20:2, 7; 26:7-9, 20-23; 37:15-16; 38:6 37Waro nong minangan dumpa’ay dot pampang sampay minatay, waro nong nopiduwo dot pinudung dot garagadi, om waro nong minatay dot tinibas dot sapadang. Siti silo no yoalo milimpanaw, dot kungkung-ko-kungkung dot domba om kambing ot kurilib: Musikin po, sinansara po, om pinokorualan po yoalo. 11:37 1Raj 18:4; 2Raj 1:8; 2:13-14; 2Taw 24:21 38Minomogidu yoalo dot miwawaliw sid balantara, sid tongo sokid, sid tongo gua om sid tongo luwang do tana. Itit pomogunan taraat diti, mad amu aaluk dot iyonon dit tongo tulun dit ki-ongo-koosipan diri.

39Maakaa diti, it tongo tulun no diri ot narayow do Kinoringan, tu nobuktian no dot babanar-ko ki-koosipan yoalo. Ugu poma diri tu ki-koosipan yoalo, nga minatay yoalo dot amu po nakaanu dit najanji do Kinoringan. 40Pagka tu waro ot rancangan do Kinoringan dit lobi po awasi baagi daton, minangan po do Kinoringan pongindado yoalo daton. Jadi oombalan po it koosipan tokow, sampay osompurna no babanar, baru nogi om kopiiya tokow nôono doalo dot monorima dit kasalamatan dit najanji do Kinoringan.

12

Monotos Milumba sid Koosipan

1Baa, itit koposiyon tokow diti, ugu-ko pilumba’an, om it tongo tulun dit binoros ku didîiri dit ki-ongo-koosipan diri, ugu-ko nokosuku no sid sukuon, om maakaa diti, nensorilian tokow doalo dot moningaya. Ino nogi oy koobpineeyan kow, pagka tu ogumu ot tulun kasasi dot koposiyon tokow, mangay tokow paada’o kikiawi it kaawud dot ginawo tokow om it duso dit kaalung daton. Kayow no monotos manangkus sid pilumba’an diri sampay korikot tokow sid sukuon. 2It gama tokow milumba, patatapon ot ginawo mogintong di Yesus, tu Yalo no ot minonimpuun dot koosipan tokow om momiara sampay kopupuson. Pagka eetung di Yesus dot mindad-indad Doo it katamanan, tinaanan Yo-i it kasansara’an Yo sid salip. Amu Yo pinoduli dot kamaamalu dot mangan posolipo ot kaapatay. Maakaa diti, mogom-ogom dîiri Yalo sid toogomon dot ki-pangkat ponong sid wanan do Kinoringan. 3Jadi, itungo duyu no babanar songkuro kaagayo dot kasansara’an di Yesus dot tinaanan Yo, daagan dit tulun ki-duso sumana Doo! Ino nogi, kadaay duyu porukungo ot ginawo duyu sampay amu kow nôono mimoyo di Tuhan.

4Sid gama duyu monotos lumawan dot duso, amu kow po nokoombal lumawan sampay mangan kow patayo. 5Kadaay duyu no olingay it tudukan do Kinoringan sid dikoo, it tongo tanak Yo, dit ka,

“Oy tanak ku, oniningo duyu no babanar

ot ituduk di Tuhan,

om okon-ko kumoos kow

ong rasangon kow Doo.

6Tu mangan Yo tudukay titikid it tulun dit amu Yo koyuu,

om lubakan Yo

it titikid it tulun dit nakun Yo

dot tanak Yo,”

ka dit Kitab. 12:5-6 Ayb 5:17; Ams 3:11-12 (LXX)

7Ino nogi, taanay duyu no ot lulubak do Kinoringan, it ugu-ko lulubak do moleeng sid tanak yo. Sagay ugu dino ot gama do Kinoringan, popeelo Yalo dot tanak kow Doo. Tu waro gaam ot tanak dot amu insan rasango do tama? 8Ong amu kow insan rasango do Kinoringan, komoyoon, okon-ko tanak linuwa kow po Doo, ino-i-nga tanak dit aso tama. Tu i Tuhan mangarasang dit kikiawi dit tanak Yo. 9Sitid pomogunan diti nga ki-tama tokow-i dot modtuduk daton om orumaton tokow yoalo. Jadi, it Tama tokow sid surga, makin po dot apatut dot tonudon tokow it tudukan Yo, supaya kaanu tokow dit koposiyon tototog. 10Tongo tama tokow sitid pomogunan diti, oruruay monuduk daton, tu namot no dit tanganak tokow po, om ombo it awasi kopurimanan doalo. Nga ong i Kinoringan, modtuduk daton supaya koogu tokow Doo dot osusi. 11Tiya dot mangan tokow tudukay, andang kosusa nogi do ginawo tokow, sunduy-i om kotomon. Nga katalib peeri, it tudukan sid daton diri, pembulay dit bubuatan tokow dit maya dit kenginan do Kinoringan, om koosay do ginawo tokow. 12:10-11 Luk 1:72-75

12Ino nogi, pagka tu linoow kow dot maya manangkus sid pilumba’an diti, pabasago duyu no tongo longon duyu dit orukung om it totud duyu dit lupuon. 12:12 Yes 35:3 13Waya kow no sid ralan totulid, supaya it tongo kinoruangan duyu dit orukung ot koosipan, it ugu-ko kolimpo, amu apalid, ino-i-nga matog. 12:13 Ams 4:26 (LXX)

Okon-ko Tolikudan it Kosianan do Kinoringan

14Ponotos kow no musay sid tulun wookon. Om posusio duyu no babanar ot ginawo duyu. Tu ong amu osusi, asot îiso tulun kokito do Tuhan. 15Tandayay duyu no, supaya aso dikoo ot monolikud dit kosianan do Kinoringan. Tu it tulun dit monolikud dit kosianan do Kinoringan, aso bîida dit sakot dit kawanit, it mongogorusow dikoo om karaag dit koposiyon dot ogumu ot tulun wookon. 12:15 Ul 29:18 (LXX); Kis 8:23 16Kada dot waro po tulun miagay, om kada no dot amu mongorumat do Kinoringan, ugu-ko it gama di Esau. Tu, yang-ko yino ot kotungkus dit tarata dit moleeng yo, tu tanak gulu, nga niganti yo dot samangkuk no ot kaakanan. 12:16 Kej 25:29-34; Kel 34:15-17; Ul 31:16 17Nela’an duyu-i dot totoori tadlaw, minanasal i Esau dot eengin-i dîiri monungkus dit barakat dit moleeng yo, nga amu tinumboyo. Nokuro ong raa poma romow dialo mogiad, nga amu no adapat poguli po. 12:17 Kej 27:30-40

Kada Tokow Tumolikud di Kristus, tu i Kinoringan ugu-ko Tapuy dit Monorob

18It gama tokow rumikot sid Kinoringan, okon-ko ugu-ko it umat Israel po, tiya dit minonorima yoalo dit Pinijonjiyan Leed. Rinumikot yoalo sid kineeyonon sitid pomogunan, dit okito, ino-no it Nuluw Sinay. Minomod-rosi yoalo, tu mogkureelo po om nokuluputan yoalo dot ongungut ot kootuwong, noonong dot sarup tologod, om miilom sinumikit it nuluw, 19ki-tuni dot toburi, om ki-bongut do Kinoringan dot minomoros. Kadung norongow dit umat Israel it bongut diri, minomod-rosi yoalo, sampay pinokianu doalo dot tumingkod it bongut. 12:18-19 Kel 19:16-22; 20:18-21; Ul 4:11-12, 36; 5:4, 22-27; 9:15 20Tu amu kataan yoalo dit tiag do Kinoringan, dot ka, “Nunu nopo ot monudu ditit nuluw diti, tulun ko dudupot, subay mangan dumpa’ay dot pampang sampay matay,” ka. 12:20 Kel 19:12-13 21Banar-ko kendorosi it nokito doalo, sampay nokoboros i Musa dot, “Songkikip oku rumosi,” ka. 12:21 Ul 9:19

22Nga itokow nopo, minongoy tokow sid sokid dot Sion, 12:22 It sokid dot Sion ot pinaagaman dit Saasambayangon Tagayo sid kota dot Yerusalem kodori, nga sid ayat diti, it Saasambayangon Tagayo diri, sid surga ot komoyoon. it kota do Kinoringan it miyaw misingkoleed, ino-no it kota dot Yerusalem sid surga. Siri no it piniumpugan dot boriribu ot moleekat dit rumamay. 23Om siri no it kinopumpungan dit tongo tanak gulu do Kinoringan,12:23 tongo tanak gulu do Kinoringan: It koobasan dit tongo tulun Yahudi kodori, posusuulon it tanak gulu. Itokow diti nga kaa-i dino, tu najadi tokow no dot tongo tanak do Kinoringan, tu anggapon tokow do Kinoringan dot tongo tanak gulu Yo, ugu-ko i Yesus tu tanak gulu-i, tu nokeeso tokow no di Yesus. ino-no it tongo tulun dit mimoyo, it nongo-kotulis no it ngaran doalo sid surga. Om siri no i Kinoringan, it Takim dot kikiawi ot tulun. Om siri no it tongo tatod do tulun tabanar, it minangan susiay do Kinoringan. 12:23 Kel 32:32-33; Ibr 1:6 24Om siri no i Yesus, it minamantaran dit Pinijonjiyan Wagu do Kinoringan om it umat Yo. Om siri no it raa di Yesus dit nokotiyas, dot awasi ot boboroson mantad-ko it raa di Habel , dit mokitulung sumuli. Tu it raa nopo di Yesus, momoros ontok-ko pongompunan. 12:24 Kej 4:10; Ibr 9:13-14

25I Kinoringan, minomoros kumaa sid tulun Israel mantad sid nuluw do Sinay sitid pomogunan. Om pagka tu amu yoalo minokinongow, amu yoalo nokosuwang sid tana Kanaan. Nga, ikoo nga boroson-i Dialo mantad sid surga. Jadi tandayay duyu no, okon-ko amu kow mokinongow keenong tumolikud Doo, tu mîilom awagat nogi ot tukuman sid dikoo. 12:25 Kel 20:22 26Tu tiya diri, noguyu itit tana dit bongut Yo. Nga maakaa diti, nakajanji Yalo, dot ka, “Ong insan po dîino, okon-ko itit tana no ot guyuon Ku, ino-i-nga at tawan po,” ka. 12:26 Hag 2:6 (LXX) 27Komoyoon nopo dit, “Ong insan po dîino,” ka, popeelo dot kikiawi dit noorug sitid pomogunan, mangan guyuo om tonuson nogi, nga nunu it amu milod guyuon, iri not oolu.

28Ino nogi, monorimakasi tokow sid Kinoringan, tu najadi tokow no dot raayat sid Karajaan Yo dit amu milod guyuon. Kayow sumamba tokow sid Kinoringan dot maya dit gama dit koonong sid ginawo Doo, ino-no, mongorumat om rumonok Doo. 29Tu i Kinoringan tokow dino, ugu-ko tapuy dit monorob. 12:29 Ul 4:24

13

Gama Potomon do Kinoringan

1Kada kow tumingkod mitotoluod, tu songobpinee kow sid di Kristus. 2Ondomo duyu no, subay-ko otoowa kow poodop dot tulun dit majang sid dikoo. Tu waro no ot tulun dot pinoodop dot tulun porogi-i dit minajang sid walay yo, bala’ay dot moleekat-i iri. 13:2 Kej 18:1-8; 19:1-3 3Kadaay duyu olingay monulung it nongo-jiil pasal dit koosipan doalo, dot mad-ko ikoo nga nojiil-i. Om ondomo duyu no it tulun dit mangan sansara’o dot tulun, dot mad-ko ikoo nga sansara’on-i.

4Wosio duyu no ot poomisasawo. Okon-no-ko monoki-dudun po dot tulun wookon, tu ukumon do Kinoringan it tulun dit mamaal do kalaalasu om it monokiagay.

5Okon-ko adadarakan ot pookisisi’in duyu. Kada kow no moguang dit waro sinod dikoo, tu i Kinoringan kondiri ot minomoros, dot ka,

“Amu Ku posimoyo’on,

om amu Ku iduan ikoo,”

ka. 13:5 Ul 31:6, 8; Yos 1:5; Luk 16:13 6Pagka ugu dino, osiow tokow momoros dot,

“Amu oku no rumosi,

tu tulungon oku di Tuhan.

Kukuoyon oku nopo dot tulun,

amu oku no rumosi,”

ka. 13:6 Mzm 118:6 (LXX)

7Kadaay duyu no olingay it tongo pomimpin duyu gûulu, it pinaabar sid dikoo dit boros do Kinoringan. Ondomo duyu no it kinoompuson dit padpasi tawasi doalo om tiruwanay duyu no it koosipan doalo. 8Mantad po di gulu, maakaa om misingkoleed, i Yesus Kristus amu sumimban. 9Kada kow mokipalid dit masam-masam it tudukan towudut. It kosianan do Kinoringan ot aaluk dot pamatog dit koosipan duyu, okon-ko it tongo pantang ontok-ko it kaakanan po, dot aso-i ot koontungan ong maya dit pantang diri. 13:9 Ibr 9:10

10Itokow nga waro-i ot pangaraa dit nisamba , ino-no it kinapatayan di Kristus. Nga it tongo tulun dit kakal-i mangarap dit gama mangaraa dit dang Tukum di Musa, amu kawasa dot mompit mangakan diri , komoyoon, amu kawasa mompit dit tongo barakat dit kinapatayan di Kristus.13:10 Harfiah: Itokow nga waro-i ot mija dot pootimpakan dit isamba sid Kinoringan. It tongo tulun dit kumaraja sid Keema do Saasambayangon leed, amu kawasa mangakan dit nisamba diri. 13:10 Im 6:23; Ibr 4:14; 8:1 11Ela’an duyu-i dot, ong maya poma dit Tukum di Musa ot gama mangaraa dot mokiampun do duso, nga amu-i kawasa mangakan dit tonsi dit pangaraa. Tu it raa diri, owiton sumuwang sid Lamin dit Paling Osusi tu isamba. Nga it bangkay dit dupot dit pangaraa diri, owiton minsodu mantad sid natad dit tongo keema om tutudan nogi. 13:11 Im 4:2-12; 16:27; Ibr 9:7, 12-14 12I Yesus nga ugu om irad diri, tu minangan-i owito minsodu mantad sid kota, dot sinansara sampay minatay. Om iri diri, mongugas dit duso dit tongo umat Yo, dot it raa Yo kondiri ot pinongugas Yo. 13:12 Mat 27:32; Mrk 15:21; Luk 23:26; Yoh 19:17 13Ino nogi, kayow! Mogidu tokow mantad sid oturan dot tugama do Yahudi, rumunggum tokow di Yesus minsodu mantad sid kota, 13:13 minsodu mantad sid kota Harfiah: sid soliwan dit pinomukeeman. It tulun dit minonulis ditit Surat Ibrani diti, minamakay dot boros dot ugu diti tu gama popoondom dit tongo pambaca ontok-ko it sejarah dot umat Israel tiya dit aso po Saasambayangon Tagayo sid Yerusalem. dot maya Dialo dot mangan baabakako. 14Tu sitid pomogunan diti, aso kota dot iyonon tokow dot atatap, ino-i-nga miintong tokow dot waro kota wagu , ino-no it Yerusalem dit mantad sid surga. 13:14 11:10; 12:22 15Jadi, pagka tu minatay i Yesus dot mongontok daton, pasamba’o tokow no it raarayow tokow dot aso putut, dot ponoko-pangayam dot isamba sid Kinoringan, ino-no it boros tokow dot mangakun om monginsawat dit ngaran di Yesus. 13:15 Mzm 50:14 16Om okon-ko olingan duyu mamaal dot kowosian sid tulun om mitutulung, tu iri no ot parsamba’an dit kotomon do Kinoringan.

17Osipo duyu no it tongo pomimpin duyu, om taato duyu no yoalo. Tu yoalo nopo dilo, moomiara dit koosipan duyu, om sompôori, yoalo ot tumoguwang sid Kinoringan baagi dit tugas doalo. Ong mimoyo kow doalo, otomon ot ginawo doalo gumama, nga ong amu kow mimoyo doalo, osusa ot ginawo doalo gumama, om ikoo kondiri ot orugi.

18Kadaay okoy dikoo tingkaday mongowit mintaduwa. Ayakin okoy dot oborisi iti ginawo ya. Tu sid nunu nopo ot mangan ya, kenginan ya dot it tongo-wawasi nopo. 19Mokianu oku babanar dikoo dot totoso oku no babanar dikoo momintaduwa, supaya pogulion oku talangkas do Kinoringan sinod dikoo.

Doa dot Pomupusan

20Pinosiyan kembagu do Kinoringan i Yesus mantad sid minatay. It kinapatayan Yo diri, pinajadi Doo dot Moomiara Tagayo do Domba, dot tokow diti domba Yo. Om it kinapatayan Yo diri ot pinongogot dit Pinijonjiyan tototog do Kinoringan om tulun. 13:20 Om it kinapatayan Yo diri ot pinongogot dit Pinijonjiyan tototog do Kinoringan om tulun. Ibr 9:11-20; Mat 26:28; Mrk 14:24; Luk 22:20; 1Kor 11:25 21Barakatan ku ikoo supaya i Kinoringan, it puun do koosayan ot monukup dikoo dit kikiawi it kosukupan tawasi, dot mamaal dit kenginan Yo. Barakatan ku ikoo supaya kumaraja i Kinoringan sinod ginawo duyu, mionong dit kenginan Yo dot i Yesus Kristus ot waya’an. Royo’on no i Yesus Kristus misingkoleed! Amin.

Tupono do Kopupuson

22Pokionuwon ku dikoo, oy koobpineeyan ku, dot torima’on duyu it tongo tupono diti dot alanut ot ginawo duyu, tu onibak iti surat ku diti pakaa sid dikoo. 23Popeelo oku dikoo, dot it tobpinee tokow sandad Kristian i Timotius, nokosoliwan no mantad sid jiil. Ong korikot yalo talangkas sitid dogon, tad mitanud okoy-i dialo magandaa dikoo.

24Kirim salam okoy sid kikiawi it pomimpin duyu, om sid kikiawi it umat do Kinoringan sinod dikoo. It tongo koobpineeyan dot Kristian sid Italia nga kirim salam-i sid dikoo.

25Kososogit kow no sid saralom dit kosianan do Kinoringan.