Surat Koduwo di Paulus
Kumaa sid Jemaat dot
Korintus
Popela’an
Iti no Surat Koduwo dit tinulis di Paulus kumaa sid jemaat dot Korintus. Iti surat diti, tinulis di Paulus tiya dit eeyayagut i Paulus om it tongo tulun sid jemaat do Korintus, tu waro piipiro koyuwan ot tulun siri dot misingko-rarasul, om aso tingkod lumawan di Paulus. Jadi amu dîiri imoyo’on dot tulun dot rasul i Paulus. Tiya diri, sid Efesus i Paulus. Jadi sinuu dialo i Titus mongoy sid Korintus, tu mongowit dit tupono topodos di Paulus kumaa sid jemaat sori, dit linumawan di Paulus. Kadung nokoguli i Titus sid di Paulus, nabaran no dialo i Paulus dot, “Tinumoobat no it tongo tulun om amu dîiri lumawan dikaw, om lumangad no dikaw. Nga waro po wookon ot tulun dot kakal po amu mimoyo dot rasul koh,” ka. Jadi, minonulis dîiri i Paulus diti surat 2 Korintus diti, dot tomodon yo nopo nga monokiusay dit tongo jemaat sid Korintus.
Sid bogian keeso ditit surat diti (pasal 1–7), manarang i Paulus dot nokuro tu sid surat yo di gûulu, minangan yo insala’o it tongo anggota siri dit linumawan doo. Otomon i Paulus tu, it gama yo mangarasang dit tongo anggota siri ot puun dot tinumoobat yoalo, om nokopi’u’usay dîiri.
Sid boogiyan koduwo ditit surat diti (pasal 8–9), popoondom kembagu i Paulus dit jemaat sid Korintus, supaya mongumpug do rukut dot itulung dit tongo Kristian dit musikin sid kota do Yerusalem.
Sid pongowian ditit surat diti (pasal 10–13), pensuup i Paulus dit korosulan yo, tu warot piipiro ot tulun sid Korintus dot misingko-rarasul om monondos di rasul Paulus dot misingko-rarasul nôopo kabarasan.
Suwang
Salam do kotimpuunan: 1:1-11
Patarang i Paulus dit puun dot eeyayagut i Paulus om it jemaat sid Korintus: 1:12–7:16
Sinimbanan di Paulus it rancangan yo dot magandaa dit jemaat sid Korintus: 1:12–2:13
Patarang i Paulus dit tugas yo do rasul, om popibanding i Paulus dit Pinijonjiyan Leed it tinulis sid pampang om it Pinijonjiyan Wagu it tinulis di Tatod Tosusi sid ginawo do tulun: 2:14–3:18
Asansara poma i Paulus nga ataan-i yalo “Tu, it okito dot mato diri, oruruay tumanus no, nga ong it amu okito, ototog misingkoleed.”: 4:1-18
It koyuwan wagu dit aanu tokow ong korikot kembagu i Yesus: 5:1-10
It tugas di Paulus: Mangangat do tulun monokiusay kembagu do Kinoringan: 5:11–6:10
Mokikerjasama i Paulus dit jemaat sid Korintus dot miwawasi dialo: 6:11–7:16
It rukut baagi dit tongo Kristian dit musikin sid Yerusalem: 8:1–9:15
Pensuup i Paulus dit korosulan yo: 10:1–13:10
Ki-hak om ki-kuasa i Paulus moniag dot tulun tu rasul gima yalo di Kristus: 10:1-18
Mokirayow i Paulus: Suway yalo mantad dit tongo misingko-rarasul; yalo no ot paling asasarok sansara’o; om yalo no ot nokokito do surga: 11:1–12:13
Amu no oleed om magandaa no i Paulus dit jemaat sid Korintus, jadi subay-ko tumoobat yoalo: 12:14–13:10
Salam dot kopupuson: 13:11-13
1Salam do Kotimpuunan
1Oy tongo koobpineeyan ku! Iti surat diti mantad sid dogon i Paulus, it najadi dot rasul di Yesus Kristus tu kinenginan do Kinoringan. Iti surat diti, tinulis ya di Timotius it tobpinee tokow. Iti surat diti, irikot ya sid tongo umat do Kinoringan sid jemaat dot Korintus, om sid pootongkop dot negeri dot Akhaya. 1:1 Iti nopot negeri dot Akhaya diti, okon-i-ko akaya po dot tarata ot komoyoon, ino-i-nga ngaran dot negeri. 1:1 Kis 18:1
2Kososogit konow sid saralom dit kosianan om koosayan do Kinoringan, it Tama tokow om i Tuhan Yesus Kristus.
I Kinoringan ot Monginsasamod Daton Tiya dot Kasansara’an
3Royo’o tokow no i Kinoringan, it Tama di Tuhan tokow Yesus Kristus. Yalo no ot Tama dot oobing-sianan, om Yalo no oh Kinoringan dit moonginsasamod dot tulun. 4Yalo no ot monginsasamod 1:4 monginsasamod: Sid boros dot Yunani, parakaleo. It boros diti, asasarok apakay sid surat diti. It kasasarakan ya, it boros diti mangan ya sintako dot ‘mongimpapag’, nga it komoyoon no babanar, obbuli-i pakayon dot ‘monginsasamod’, ‘mongojuur’, ‘momuransang,’ ‘mangangat’, om ‘monuduk’. daton tiya dot oonong tokow do kasansara’an, sampay itokow nga kadapat nôono monginsasamod dit tulun dit oonong do kasansara’an. Kukûuro nopo gama do Kinoringan monginsasamod daton, ugu no diri ot gama tokow monginsasamod doalo. 5Tu makin dot sansara’on okoy dot tulun irad-ko i Kristus, makin dot agayo it poonginsasamod di Kristus dot otorima ya. 1:5 Flp 3:10; Kol 1:24 6Jadi, ong oonong okoy do kasansara’an, ino dino, ajadi supaya eensasamadan ya ikoo om kaanu kow do kasalamatan. Om, ong eensasamadan okoy, ikoo nga eensasamadan-i, sampay tumaan kow nôono sid kasansara’an dit ugu-ko it naajangan ya. 7Agayo ot tarapan ya dot ataan kow sid kasansara’an, tu ela’an ya dot, pagka tu ikoo nga sid kasansara’an ugu-ko yokoy, jadi, ikoo nga eensasamadan-i ugu-ko yokoy.
8Oy tongo koobpineeyan, kenginan ya dot ela’an duyu it tongo kasansara’an dit nawaya’an ya sid negeri dot Asia Tokodok. 1:8 Komoyoon nopo dot Asia Tokodok, iso negeri tokodok, it bogian dot kotonobon dot Turki ong maakaa, okon-ko it reetan po dot benua Asia dat tidino. It tiya diri, it kota dot Efesus ot ibu kota dit negeri dot Asia Tokodok. Okon-ko aalang-alang ot kaagayo om kaawagat dit kasansara’an dit naajangan ya diri, sampay mad-ko aso no tarapan ya dot apasi okoy po. 1:8 1Kor 15:32 9Om sampay opurimanan ya dot mad-ko norikot no ot masa dot kapatayan ya. Nga sabanar no, it hal diri, monuduk dagay supaya amu mangaarap dit kondiri ya, ino-i-nga subay-ko mangaarap do Kinoringan, it mamasi dot tulun mantad sid kapatayan. 10Yalo no ot minanalamat dagay mantad sid kaapatay, om Yalo no ot arapon ya, dot sesêera nopo nga andang salamaton okoy-i Doo. 11Awasi ong ikoo nga monguup-i dot momintaduwa dagay, tu mantad sid tongo doa duyu diri, salamaton okoy do Kinoringan mantad sid kaapatay. Ong kaa dino, ogumu ot tulun dot monorimakasi sid Kinoringan baagi dit kosianan do Kinoringan dit manalamat dagay.
Sinimbanan di Paulus it Rancangan yo
12Oy tongo koobpineeyan, otomon iti ginawo ya, tu opurimanan ya sid ginawo ya dot otulid om osusi ot gama ya kumaa sid dikoo om sid kikiawi ot tulun. Om nunu nopo ot mangan ya nga okon-ko mantad sid kopintaran dot dang riniba, ino-i-nga mantad sid kotulungan do Kinoringan. 13Tu, kikiawi dit binoros ya sid surat ya kumaa sid dikoo diri, atarang ot gama ya momoros, om aso ot nokolosok. Jadi arapon ku dot oorotiyan duyu nôono babanar dot isay okoy diti. 14Maakaa diti, noorotiyan duyu no sâabat dot, ong orikot ot tadlaw dot korikatan kembagu di Tuhan Yesus, apatut dot otomon kow tu pasal dagay, om yokoy nga otomon-i tu pasal dikoo.
15It gûulu, ayakin oku babanar dot otomon kow-i pasal dagay, sampay ki-kiikiro oku magandaa sinod dikoo, dot okon-ko insan no, ino-i-nga induwo, supaya induwo kow kaanu dot barakat. 16Majang oku po dara sinod dikoo dit tâantad ku, om lumombus oku nogi nôono sid negeri dot Makedonia, om mâajang oku no kembagu dara dot orikot ot muli oku, supaya koponulung kow dogon dot tongo babalanja sid pamana’an ku kumaa sid negeri dot Yudea. 1:16 Kis 19:21; 1Kor 16:5-9 17Nga, pagka tu amu oku-i dîiri nakalandu mongoy sinod dikoo, panantaman duyu dati ong amu atatap ot pongitungan ku, kon-i oy? Keeno ong, it gama ku mangarancang, maya oku nopo dit kenginan ku kondiri, dot sunduy “Kaa dino,” kangku om “Amu oku-i,” ka nôono.
18Okon-i-ko ugu po dino oy tongo koobpineeyan! Nga kaarapan i Kinoringan om yoku nga kaarapan-i ugu-ko Yalo, tu it boros ya sid dikoo, okon-i-ko duwo misimpang dot “Kaa dino,” ka, om “Amu okoy-i,” ka. 19Tu i Yesus Kristus, it Tanak do Kinoringan, kaarapan om amu-i misimpang ot ginawo. Yino no ot niabar ya do-Silas 1:19 Silas: Iti no ngaran yo sid boros dot Ibrani, nga it ngaran yo sid asli, sid Yunani, i Silwanus (intangay sid Kis 15:22, 40; 17:4). om i Timotius sid dikoo. Ong “Kaa dino,” ka di Yesus, aso no ot “Amu Oku-i,” ka, tu i Kristus dino, “Kaa dino,” no ot waro sid Doo, tu monuman dit janji Yo. 1:19 Kis 18:5 20Tu, i Yesus Kristus no ot poonumanon do Kinoringan dit kikiawi it janji Yo. Om i Kristus not sabap dot kikiawi daton nga momoros dot “Amin” ka, 1:20 Amin: Komoyoon nopo dit amin sid boros dot Ibrani, gama mangakun keenong monukung dit tonsi dit doa. tu gama mangakun dot kaarapan i Kristus, supaya eensawatan i Kinoringan. 21Tu, i Kinoringan kondiri ot pinogirot dit kopiisa’an tokow sid di Kristus. Om Yalo no ot minomili daton dot mangalayan Doo. 1:21 Om Yalo no ot minomili daton dot mangalayan Doo. Harfiah: Om Yalo no ot minongisu daton dot tinasak. Ii-nopo koguna’an dot peesu dot tinasak sid tulun, iso gama mangalantik dot raja om timam supaya papanaw yoalo dot tugas. Om it tinasak nopo nga lambang dit Tatod Tosusi (Yes 61:1; Mat 25:7). Jadi, linantik tokow dot mangalayan do Kinoringan, om tinaakan tokow po Doo dot Tatod Tosusi om tongo sinundu.22Nisuwang Yo it Tatod Tosusi sid titikid it ginawo tokow, tu pinananda dot itokow diti, i Kinoringan ot sanganu, om ponogulu dit tongo barakat wookon dit najanji Yo dot itaak sid daton sompôori. 1:22 Ef 1:13-14
Sabap dot Amu Nakalandu i Paulus Mongoy Kembagu sid Korintus
23Sagay amu oku nakalandu mongoy kembagu sinod dikoo, amu oku eengin dot orualan kow kembagu do ginawo. 1:23 orualan ... do ginawo: It insan nogi i Paulus mongoy sid jemaat dot Korintus, ogumu ot bubuatan taraat dot minangan di Paulus tiago (intangay sid 1Kor). Mookoy-i i Paulus dot, ong kakal-i amu awasi ot bubuatan dit tongo anggota sori, terpaksa tiagon dialo kembagu, om orualan nôono kembagu yoalo do ginawo. I Kinoringan ot sasi ku, tu Yalo no ot keelo do ginawo ku! 24Okon-ko eengin okoy monguasa dit koosipan duyu, ino-i-nga eengin okoy nôono muup dikoo supaya otomon kow, tu ela’an ya dot andang ogirot ot koosipan duyu.
21Jadi, noputusan ku no sid ginawo ku dot amu oku po magandaa maakaa sinod dikoo, supaya aso dikoo ot orualan do ginawo. Tu tiya dit insan oku nogi magandaa dikoo, nokopongoruol oku dit ginawo duyu dit gama ku moniag.2Tu ong orualan kow do ginawo, isay po nôono ot potomon dogon, suway mantad-ko ikoo it nenrualan ku do ginawo? 3Sagay ugu diri ot boros ku sid surat ku gûulu diri, 2:3-4 sid surat ku gûulu diri: Amu tokow ela’an nunu song-surat ot kinomoy di Paulus: waro no momoros ong it 1Kor ot kinomoy di Paulus, waro no momoros ong isot bogian sitid 2Kor ot kinomoy, om waro no momoros ong waro po dati ot surat wookon sid pialatan dit surat 1Kor om 2Kor, dit noliong no. supaya ong korikot oku sinod dikoo sompôori, okitanan ku dot awasi dîiri it bubuatan duyu, om aso nôono ot korualan do ginawo ku sid dikoo, tu ikoo not aaluk potomon dogon. Om mimoyo oku dot otomon oku nôono, om ikoo nga otomon-i. 4Jadi, it minonulis oku dit surat kumaa sid dikoo diri, babanar-ko osusa om oruol iti ginawo ku, sampay nokeead oku. Nga okon-ko monusa do ginawo duyu ot tomodon ku, ino-i-nga supaya ela’an duyu dot babanar-ko amu oku mongoyuu dikoo.
Ompunay no it Tulun dit Nakasala
5Oy tongo koobpineeyan, andang nasala i Kuwo, nga okon-ko yoku no ot norualan do ginawo, ino-i-nga ikoo kikiawi nga norualan-i do ginawo. Nga amu oku eengin dot adadarak ot gama ku monginsala dialo. 6Miuma no ot koleedan dit tukuman dit niratu dit kinogumuan duyu sid dialo diri. 2:5-6 i Kuwo: Ino-no it tulun dit minamaal dot sumbang ot komoyoon dati di Paulus (1Kor 5). It tulun diri, minangan dati sunsubo mantad sid jemaat supaya tumoobat yalo, maya dit nosiat di Paulus (1Kor 5).7Jadi maakaa dino, ompunay duyu no yalo om insasamaday duyu no, supaya amu yalo kotilombus dot orualan do ginawo, sampay amu nôono mimoyo di Kristus. 8Ino nogi, pokionuwon ku sid dikoo dot pembulayon duyu kembagu it toluod duyu sid dialo. 9Tu ii-nopot tinomod ku monulis dot surat sid dikoo di gûulu diri, mongumbal oku dot babanar-ko maya kow dit nunu nopo it nisuu ku dikoo ko kukuro. 10Tu, it tulun dit nakasala om minangan duyu ompunay, yoku nga minangampun-i dialo. Kiikiro ong yoku nga oporolu-i dot mangampun doo, andang ompunan ku-i baagi dot kowosian duyu, dot i Kristus ot sasi ku. 11Ugu dino ot gama ku supaya amu tokow aakalan dit Raja do Rogon, tu ela’an tokow no mâantad it takal-akalan yo dit araat diri.
Ginumagaw i Paulus Tu Amu Yo Nasambat i Titus sid Troas dot Popeelo dit Tabar dit Jemaat dot Korintus
12Kadung nokorikot oku sorid kota dot Troas, neemot ku no dot nogiang no do Tuhan ot ralan ku siri paabar dit Tabar Tawasi ontok-ko i Kristus. 13Nga, amu oku oleed sori tu aso sori i Titus, it tobpinee tokow, dot mangaabar sid dogon dot tabar dit jemaat sinod dikoo. Pagka ugu diri, nakagagaw oku, om minomoros oku dîiri sid tongo tulun siri dot, “Mamanaw oku no,” kangku, om pakaayay ku no sid negeri dot Makedonia. 2:12-13 Kis 20:1
Gama di Paulus Paabar dit Tabar Tawasi
14Nga monorimakasi oku sid Kinoringan! Tu, angâatan okoy nopo Doo sid konvoy dot tumongkop diti pomogunan dot mangaramay dit kinamanangan di Kristus, om pakayon okoy Doo dot pentutun di Kristus sid sisiombo nopo. Om tumongkop nôono it pongila’an ontok-ko i Kristus, ugu-ko it tawaw taangod dit munsayub sid sisiombo nopo. 15Tu it palayanan ya, ugu-ko it tawaw taangod dit kamayan dit tutudan di Kristus dot isamba sid Kinoringan. It tawaw taangod dino, munsayub sid pialalatan dit tongo tulun dit sid kasalamatan ot rikoton om it sid kobinasa’an ot rikoton. 16Tu, baagi dit tongo tulun dit sid kobinasa’an ot rikoton, yokoy diti ugu-ko it tawaw towutong dit mongowit sid kapatayan. Nga ong it tongo tulun dit sid kasalamatan ot rikoton, yokoy diti ugu-ko it tawaw taangod dit manaak do koposiyon. Nga, isay no ka ot kokiikiro om isay ot aaluk papanaw dit tugas dit ugu diri? 17Tu kogumuay dot tulun dot paabar dit Tabar Tawasi, moki’uuntung nôopo ot tomodon. Nga, yokoy, okon-ko ugu po dino, tu it paabar okoy dit Tabar Tawasi diri, ataatantu ot gama ya om intatangan okoy do Kinoringan. Om yokoy nopo diti, nokeeso no di Kristus, om i Kinoringan no ot minonuu dagay paabar dit Tabar Tawasi.
3It Tongo Umat sid Korintus Ugu-ko Surat dit Tinulis di Kristus
1Oy tongo koobpineeyan, kada kow manantam dot mokirayow ot tomodon ya. Tu yokoy diti, okon-ko ugu-po-ko it pengkhotbah wookon dit subay-ko warot surat kabanaran dot iintalang sid dikoo, supaya otorima duyu. Tu ong yokoy, aso poma surat kabanaran dot owiton ya sid dikoo dot pentutun dagay, om amu okoy poma mokianu dot surat mantad sid dikoo ong mongoy okoy sid jemaat wookon. 2Amu poma, tu ikoo no ot surat kabanaran ya, it nitulis dit Tatod Tosusi sid titikid it ginawo ya. Tu isay nopo ot kokito dit koosipan duyu, nela’an no dot aaluk okoy-i paabar dit Tabar Tawasi. 3Jadi, atarang no dot ikoo dino, surat mantad sid di Kristus, dot okon-i-ko dawat ot pinonulis, ino-i-nga it gama ya mangalayan dikoo ot pinonulis Yo. Komoyoon ku, it koosipan om it gama duyu mokitarayan di Tatod Tosusi, dit okitanan do kikiawi ot tulun, tu sid ginawo duyu ot pinotulisan dit tongo pinonuu’an di Tatod Tosusi di Kinoringan dit Miyaw Misingkoleed, om okon-ko sid pampang talabi po, ugu-ko it Tukum di Musa kodori. 3:3 Kel 24:12; Yer 31:33; Yeh 11:19; 36:26; Ibr 9:4
4Kosoromo okoy-i momoros dot ugu dino tu agayo ot tarapan ya sid Kinoringan, dot tulungan okoy di Kristus. 5Okon-i-ko boroson ya dot ugu dino om komoyoon ya dot osusukup okoy dot papanaw diti karaja ya, ino-i-nga i Kinoringan ot monukup dagay. 6Yalo no ot minonukup dagay jumadi dot palayan Yo paabar dit Pinijonjiyan Wagu. It Pinijonjiyan Wagu dino, kopisuway mantad dit Pinijonjiyan Leed, tu amu manaak i Kinoringan sid daton dot tongo pinonuu’an dit tinulis, ino-i-nga manaak dit Tatod Tosusi Yo. Tu ii-nopot Tukum leed dit tinulis diri, sid kapatayan ot rikoton ong amu woyo’on, nga ii-nopot Tatod Tosusi, manaak do koposiyon. 3:6 Yer 31:31-33; Yeh 11:19-20; 36:26-27
Oogot it Pinijonjiyan Wagu Mantad-ko it Pinijonjiyan Leed
7Tu ii-nopot Pinijonjiyan om Tukum leed dit andang-âandang tinulis sid pampang, mongowit sid kapatayan ong amu woyo’on. Nga, ugu poma dino nga, minangan-i do Kinoringan ompilingay i Musa, tiya dit pinotulis i Musa dit Tukum yo. Om nokuro ong oruruay poma om tinumanus no it binaang dit wuros di Musa, nga amu-i yalo asansaran dit tongo tulun Israel mogintong. Jadi, pagka tu, insan it Pinijonjiyan Leed no tu mongowit sid kapatayan, nga nompilingan-i dot ugu diri, 3:7 Kel 34:29 8sâampod po it Pinijonjiyan Wagu dit dang Tatod Tosusi om amu no ompilingan dot agayo mantad diri. 9Komoyoon, pagka tu insan-ko it Pinijonjiyan om it Tukum Leed no tu kasabap dot ookuman ot tulun, nga nompilingan-i do Kinoringan, makin po dot ompilingan do Kinoringan it Pinijonjiyan Wagu dit kasabap dot ajadi tokow dot tulun tabanar sid tinoguwangon Yo. 10Tu, sabanar no, it Pinijonjiyan Leed dit nompilingan tiya diri, aso no bâanar ot tompiling ong pibondingon dit Pinijonjiyan Wagu dit lobi po agayo ot tompiling. 11Tu ong insan-ko it Pinijonjiyan Leed no tu oruruay om tumanus no nga nompilingan-i, ingko-mamakin po dot ompilingan it Pinijonjiyan Wagu dit amu eelo tumanus sampay misingkoleed.
12Jadi, pagka tu ki-tarapan tokow dot amu tumanus it Pinijonjiyan Wagu do Kinoringan, osiow okoy paabar dit Tabar Tawasi diti. 13Okon-ko ugu tokow po di Musa tu ningkulupan yo it wuros yo, supaya amu apatangan dit bansa dot Israel dot tumanus it binaang sid wuros yo. Tu ong apatangan doalo iri, oorotiyan nôono doalo dot okon-ko sampay leleed it Tukum di Musa.3:13 Kel 34:33 14Nga, nokokodow no it tongo ginawo dit tongo tulun Israel tu, sampay maakaa nga mad-ko kakal-i nengkulupan it wuros doalo sampay amu dîiri oorotiyan doalo it tarati dit boros sid Kitab Leed. Tu it surumbung diri, i Kristus no ot kadapat mongidu ong mimoyo yoalo di Kristus. 15Nga sampay maakaa nga, asal ong mangabaca yoalo dit Tukum di Musa, kakal-i dot mad-ko nengkulupan it ginawo doalo. 16Nga ong tumoobat nogi yoalo sid Tuhan, eedu-i it nokengkulup dit ginawo doalo diri. 3:16 Kel 34:34 17I Tuhan dit kinomoy sid ayat diti, i Yesus Kristus, it manaak dit Tatod Tosusi Yo sid daton. Siongo nopo it Tatod Tosusi, siri no ot kobebasan. 18Om maakaa diti, needu no it nokengkulup dit ginawo tokow, om kikiawi daton nga kadapat nôono mogintong dit tompiling di Tuhan dot aso no kotirung. Om ii-nopot tompiling di Tuhan diri nga posimban dit bubuatan tokow, sampay kensuuw tokow Doo. Om okitanan nôono it tompiling di Tuhan sid wuros tokow, dot makin leed, makin tumarang. Dot iri diri, i Tatod Tosusi di Tuhan kondiri ot kumaraja sid ginawo tokow.
4Otulid ot Ginawo dit Tongo Rasul Paabar dit Tabar Tawasi Supaya Eenawa’an it Tongo Tulun dit Kakal po sid Kotuwangan
1Nosianan dagay i Kinoringan sampay tinaakan okoy dot tugas do mangalayan. Ino not sabap dot amu oobing-pupusan ot ginawo ya mangalayan. 2Amu okoy eengin maya dit gagama’on dot moolosok om kamaamalu. Amu okoy mangakal dot tulun om amu ya sumbolikon paabar it boros do Kinoringan, ino-i-nga atarang om amu moolosok ot gama ya paabar. Jadi, ugu po dino, arapon ya dot it gagama’on ya dino, awasi sid kokitanan dot tulun om okon-ko wuwuduton, tu intatangan okoy do Kinoringan. 3Nga, ong kakal-i amu oorotiyan dot tulun it Tabar Tawasi dit yabar ya, iri no ot pongintutunan dot it tulun diri, andang sid kobinasa’an ot rikoton. 4It tongo tulun dit amu kaarati dino, ino-no it tongo tulun dit amu mimoyo, tu binolow dit Raja do Rogon it pongitungan doalo, sampay amu kokito yoalo dit linawaw dit Tabar Tawasi. It Tabar Tawasi dino, potitiw dit tompiling di Kristus, dot sid di Kristus no ot kinentalangon dit bubuatan do Kinoringan dot noolus kam komûuro. 5Tu, it tabar dit paabaron ya diri, okon-ko dagay kondiri po dot tabar, ino-i-nga tabar ontok-ko i Yesus Kristus i Tuhan, om yokoy nopo diti nga palayan di Yesus. 6Tu tiya dit minongurug i Kinoringan diti pomogunan, sinuu Yo it otuwong sumiliw dot anawaw. Om Yino no ot pinanawaw dit ginawo tokow, supaya otutunan tokow it tompiling do Kinoringan dit kembulay sid wuros di Kristus. 4:6 Kej 1:3
Niarap do Kinoringan it Tabar Tawasi sid Tulun dit Oobing-Patay
7Tokow diti, ugu-ko runggow dit tana ot winaal, tu oobing-babak, dot sid suwang tokow nopo nga it tongo tarata dit boorogo. It tongo tarata dino, ino-no it pongila’an ontok-ko it Tabar Tawasi ontok-ko i Kristus. Om tomodon nopo do Kinoringan posuwang dit tarata dit boorogo diri sid daton dit oobing-patay, ino-no, supaya kentalang dot, okon-ko mantad sid daton po it kuasa dit aso gisom diri, ino-i-nga mantad sid Kinoringan. 8Mangan okoy poma ulalakay dot tulun, nga amu okoy-i opipitan. Ogoliwong okoy poma mogiim do ralan sumoliwan mantad sid kosusa’an, nga amu okoy-i oobing-pupusan mongitung. 9Sansara’on okoy poma dot tulun, nga amu okoy-i iduan do Kinoringan. Podumpa’on okoy poma, nga amu okoy-i matay. 10Siombo okoy nopo, nga opurimâanan ya nopo it kapatayan dit nopurimanan di Yesus. Pagka ugu dino, it koposiyon di Yesus nga kentalang-i sid dagay. 11Komoyoon, yokoy dit kakal po miyaw, pokipapatâayan okoy nopo, tu pasal di Yesus. Ajadi ot ugu dino, supaya kikiawi dot tulun nga kokito dot noposiyan kembagu i Yesus, tu okitanan doalo it kuasa di Yesus sid koyuwan ya dit oobing-patay diti. 12Komoyoon, yokoy diti, aso tingkod dot kaajang dot kaapatay, nga ikoo, kaanu kow dot koposiyon tototog.
13Nga kobulun okoy-i tumilombus paabar dit Tabar Tawasi tu ki-koosipan okoy ugu-ko it minonulis sid Kitab dit, “Pagka tu ki-koosipan oku, kobulun oku-i momoros,” ka. 4:13 Mzm 116:10 (LXX) 14Tu, ela’an ya dot i Kinoringan no ot minamasi di Tuhan Yesus, om Yalo no ot mamasi daton sompôori, ugu-ko i Tuhan Yesus. Katalib peeno, yokoy om ikoo nga owiton nogi nôono Doo sid tinoguwangon Yo. 15Kikiawi dit tongo kasansara’an dit aajangan ya, ajadi dot koontungan duyu. Tu makin gumumu ot tulun dot kopurimon dit kosianan Yo, makin ogumu nôono ot tulun dot monorimakasi sid Kinoringan. Ugu po dino, eensawatan nôono babanar i Kinoringan.
It Kasansara’an dit Oruruay om it Koposiyon dit Aso Keerad ot Kaawasi om Ataan Misingkoleed
16Jadi amu dumompol ot ginawo ya, tu nokuro ong rumukung poma it koyuwan ya, nga it ginawo ya, suwab-suwab nopo dot ajadi dot wagu. 17Tu it tongo kasansara’an dit aajangan ya maakaa, obbuli boroson dot agaan-i tu mitâalib-i. Nga it kasansara’an dino, mongowit dagay sid koposiyon dit aso keerad ot kaawasi, om it ataan misingkoleed. 18Jadi, subay-ko amu itungon it okito dit mato, ino-i-nga it amu nôono okito dit mato ot itungon. Tu, it okito dot mato diri, oruruay tumanus no, nga ong it amu okito, ototog misingkoleed.
5Koyuwan Wagu dit Piintong Tokow
1Iti koyuwan tokow diti, ugu-ko sulap dit amu ela’an ong seera ot ponguyasan. Nga ong uyason iti sulap diti, komoyoon, ong matay tokow sompôori, ela’an tokow dot, sodia’an tokow do Kinoringan dot iyonon sid surga, it okon-ko winaal dot tulun. It iyonon dino, ino-no it koyuwan wagu dit ototog sampay misingkoleed. 2Nga, namot po dot kakal tokow po miyaw sitid pomogunan, aso tingkod tokow mongomu, tu ti-pononsulûung no dit soosokot wagu. Tu it koyuwan leed om it koyuwan wagu diri, ugu-ko soosokot dit mongolopot dit koyuwan tokow. Nga it kenginan tokow dara’ay, pilopison tokow dit baju leed om it baju wagu, komoyoon, amu tokow eengin matay. 3Nga ong oolus poma it baju leed tokow, komoyoon, matay tokow poma, nga amu tokow-i peenlabas, komoyoon, okon-ko misingkoleed po dot aso koyuwan dit tatod tokow. 4Namot po dot miyon-iyon tokow po sitid koyuwan diti, mongomu tokow tu awagatan tokow do binabo. It kenginan tokow dara’ay, amu tokow-i matay, nga tad kopononsulung-i dit koyuwan misingkoleed, supaya, it koyuwan leed, otongkuban dit koyuwan wagu. 5:4 1Kor 15:51-54 5Nga, i Kinoringan kondîiri ot pinosodia daton, supaya kosodia tokow monorima dit koposiyon wagu. Om Yalo no ot pinosuwang dit Tatod Tosusi Yo sid daton, tu ponogulu dit kikiawi it najanji Yo dot itaak sid daton. 5:5 2Kor 1:22
6Jadi, apâatog nopo iti ginawo ya, nokuro ong ela’an ya poma dot, it leleed ya miyon-iyon sitid koyuwan dot dang pomogunan diti, osodu okoy po mantad sid iyonon di Tuhan. 7Tu iti koposiyon tokow sitid pomogunan diti, maya dit koosipan tokow, okon-ko maya dit okitanan tokow. 5:7 1Kor 13:12 8Jadi, babanar-ko apatog iti ginawo ya, om gaamon ya po ot iduan ya iti koyuwan ya diti, supaya korunggum okoy di Tuhan. 5:8 Flp 1:23 9Kaa po dino, ii-ka it kakal okoy po otoron sitid koyuwan diti, ko it apayig okoy no sorid surga, nga monotos okoy babanar pawasi dit bubuatan ya, supaya kenginan okoy di Tuhan. 10Tu, kukûuro poma nga itokow kikiawi diti, andang kogotuwang sid oogomon di Kristus mongukum, supaya titikid daton nga kotorima dit doo om doo dot suli, mionong dit araat ko awasi ot nawaal tokow tiya dit kakal tokow po sitid koyuwan tokow. 5:10 Rm 14:10; 1Kor 3:13-15
I Kristus ot Pinopiusay Daton om i Kinoringan
11Pagka tu ela’an ya no ot komoyoon dot rumonok di Tuhan, monotos okoy mangangat dot tulun mimoyo di Kristus. Ela’an-i do Kinoringan dot oborisi it ginawo ya. Jadi ugu po dino, aarap oku dot, ikoo nga kaarati-i dot nunu it sid suwang do ginawo ya. 12Okon-i-ko mising-rayow po ot tomodon ya diti, ino-i-nga monuduk okoy dikoo dot pawaya’an mangarayow dagay, supaya keelo kow sumimbar dit tongo tulun dit monulak dagay. Tu yoalo dino, it okito no sid soribaw ot pokiraya’an, okon-i-ko it sid suwang po do ginawo. 13Tu ong mad-ko mulaw okoy ot kokitanan duyu, tu nosuwangan okoy di Tatod Tosusi, ino dino, dagay di Kinoringan dot urusan. Nga, ong okon-ko mad-ko mulaw okoy kokitanan duyu, ino dino, kowosian duyu. 14Tu nunu nopo ot waalon ya, nga it toluod di Kristus ot mamajal dagay, tu ayakin okoy dit hal diti: Pagka tu minatay i Kristus dot mongontok dot tulun kikiawi, obbuli boroson dot kikiawi ot tulun dit mimoyo nga nakawaya di Kristus matay. 15Komoyoon, minatay i Kristus tu mongontok dot kikiawi ot tulun, supaya kawaya Doo dot oposiyan kembagu. Jadi it koposiyon wagu tokow dino, okon-no-ko daton kondiri po dot kenginan ot woyo’on, ino-i-nga it di Kristus dot kenginan nôono ot woyo’on. Tu i Kristus no ot minatay om noposiyan kembagu dot mongontok daton kikiawi.
16Ugu po dino, amu okoy no mongonilay dot isay nopo ot tulun, maya dit okitanan sid soribaw. Om, ong nokoombal okoy di gûulu mongonilay di Kristus dot maya dit okitanan sid soribaw, maakaa dino, amu okoy no dot ugu dino. 17Jadi, ugu po dino, isay nopo ot nokeeso no di Kristus, it tulun dino, najadi no dot wangun wagu. Tu it koposiyon yo dit leed, natanus no, om it koposiyon yo dit wagu, babanar-ko nokotimpuun no. 18Kikiawi dino, winaal do Kinoringan, supaya kopiusay tokow Doo dot i Kristus ot bantaran. Sinuu tokow po Dialo mangangat dot tulun musay sid Doo. 19Komoyoon ya nopo, i Kinoringan no ot pinoosay daton sid kondiri Yo, dot i Kristus ot bantaran. Om kikiawi dit tongo kasala’an tokow dit nakatalib, amu Yo no ondomon po. Minangan okoy Dialo suu’o polombus dit tabar dot kopiusayan diti sid kikiawi ot tulun. 20Yokoy diti, susuuon di Kristus, om yokoy no diti ot ponoko-kaakabang do Kinoringan. Jadi, kaa po dino, sid ngaran di Kristus, pokionuwon ya babanar sid dikoo dot, ponoki-usay kow no di Kinoringan. 21Ondomo duyu no dot i Kristus diri, amu insan mamaal do kasala’an. Nga sinuu Yalo do Kinoringan dot mongontok daton, dot kikiawi dit tongo kasala’an tokow, nibabo Doo sid di Kristus, supaya kopiiso tokow di Kristus om supaya anggapon do Kinoringan dot tulun tabanar tokow.
6Kinowowoyo’on di Paulus sid Palayanan Yo
1Jadi pagka tu yokoy diti, koruang di Kinoringan gumama, pokionuwon ya sid dikoo dot okon-ko posisia’on duyu it kosianan do Kinoringan dit notorima duyu. 2Tu boros do Kinoringan,
“Sid masa dit kenginan Ku, rongo’on Ku ot doa duyu,
om sid tadlaw dit panalamatan Ku, tulungan Ku ikoo,”
ka. Rongo’o duyu no babanar! Iti no maakaa diti it masa dit kenginan do Kinoringan. Om babanar-ko beenoy no ot tadlaw dot panalamatan do Kinoringan dit tongo umat Yo. 6:2 Yes 49:8
3Monotos okoy mangajaga dit bubuatan ya supaya amu okoy koponobon dot tulun rumikot sid Kinoringan. Tu amu okoy eengin dot indaraaton dot tulun it palayanan ya. 4Gaam nogi, sid nunu nopo ot mangan ya, atanday ot gama ya supaya okitanan dot tulun dot yokoy diti, palayan do Kinoringan. Alanut ot ginawo ya tiya dot kaajang okoy dot masaala, kosusa’an om kasansara’an. 5Ping-babagan, ping-jiilan om ping-urutan okoy dot tulun. Asasarok okoy dot matay-patay gumama, amu kokowii modop, om oowian do kaakanan. 6:5 Kis 16:23 6Sid kikiawi not naajangan ya dino, kakal-i dot alanut ot ginawo ya. Otulid ot ginawo ya om ki-pongila’an okoy. It Tatod Tosusi ot arapon ya dot monguup dagay. Om monotos okoy monoluod dot kikiawi ot tulun dot osusi ot ginawo. 7Tiya dit paabar okoy dit Tabar Tawasi, babanar it boboroson ya, om it kuasa do Kinoringan ot monguasa di ginawo ya. Tu it bubuatan ya dit awasi ot ponoko-toriyap dit pakayon ya monginsuup dit kondiri ya om lumawan dit nunu nopo ot mongumbal dagay. 8Tu kadang-kadang orumaton okoy dot tulun, om kadang-kadang momoluon okoy. Kadang-kadang royo’on okoy dot tulun, kadang-kadang limuton okoy. Babanar poma ot boroson ya, nga pokowuduton okoy-i dot tulun. 9Waro tulun dot misingko-amu kotutun dagay dot yokoy diti, susuuon di Kristus, nga sabanar-no, kikiawi dot tulun kotutun-i dagay. Asasarok no dot ogon-ogon pong matayokoy, nga sabanar-no, kakal okoy po miyaw. Mangan okoy poma sansara’o nga amu okoy-i matay. 10Oonong okoy poma do kolunguyan nga otomon okoy-i. Musikin okoy poma kokitanan dot tulun nga, sabanar no, pakaya okoy dot tulun, pasal dit tudukan ya. Asot totongoh ot kosukupan ya, nga sabanar no, nunu nopo nga waro sid dagay. 6:4-10 2Kor 11:23-27
11Oy tongo tulun dot Korintus, atarang ot gama ya momoros sid dikoo, dot yokoy diti, babanar-ko amu mongoyuu dikoo. 12Ong yokoy, aso kotobon do ginawo ya monoluod dikoo, nga ong ikoo, kapapaya’an duyu mamajal ino ginawo duyu dot monoluod dagay. 13Jadi supaya kopisuli tokow, eengin oku momoros sid dikoo ugu-ko it gama ku momoros sid tanak ku kondîiri: Pembulayo duyu no it toluod duyu sid dagay, ugu-ko it gama ya monoluod dikoo!
Kada Tokow no Monokiilang do Koposiyon dit Tulun dit Amu Mimoyo di Kristus
14Kada tokow no monokiilang ko mikunsi do koposiyon dit tulun dit amu mimoyo di Kristus, tu amu aaluk. 6:14 monokiilang ko mikunsi do koposiyon: Komoyoon di Paulus, amu obbuli manansawo ko mokisawo dot tulun dit okon-ko Kristian, om amu awasi dot mikunsi do bisnis dit tulun dit okon-ko Kristian. Tu aagatan tokow nôono dit koruang tokow dit suwâay no ot pandapat. Ugu-ko it karabaw dit mangagayat dot radu, ong amu kopiinong kaagayo, amu kopitimbang. Tu, kopiinong gaam it tulun tabanar om it tulun taraat? Om ka disay ma dot kadapat miiso ot anawaw om otuwong? 15Kopiiso gaam it pongitungan di Kristus om it Raja do Rogon? Keenong, it tulun dit mimoyo di Kristus om it tulun dit amu mimoyo di Kristus, kadapat gaam miiso? 16Obbuli gaam piinongon dit walay do Kinoringan om it walay dit tongo ponoko-kinoringan? Itokow diti, walay do Kinoringan, i Kinoringan dit Miyaw Misingkoleed. Tu, noboros mâantad do Kinoringan dot,
“Miyon Oku sid doalo,
dot masi sid doalo.
Sumamba nôono yoalo Dogon,
om ajadi nôono yoalo dot tongo umat Ku,”
ka. 6:16 Im 26:11-12; Yeh 37:27; 1Kor 3:16; 6:19 17Ino no ot pinamarasan do Kinoringan dot,
“Iduay duyu no it tongo tulun dit amu mimoyo Dogon,
om insodu kow no mantad sid doalo.
Kada kow no tumudu dot koosomu,
om torima’on Ku nogi ikoo. 6:17 Yes 52:11
18Ajadi Oku nôono dot Tama duyu,
om ikoo nga ajadi nôono dot tongo tanak Ku dot kusay om tongondu,”
ka di Tuhan Kinoringan, i Gayo Kuasa. 6:18 2Sam 7:14; 1Taw 17:13; Yes 43:6; Yer 31:9
71Oy tongo koobpineeyan ku dit aa-ku koyuyuu, iri no ot janji do Kinoringan kumaa sid daton. Jadi, ugu po dino, susio tokow no it koyuwan om ginawo tokow mantad sid keensosomu daton sid tinoguwangon do Kinoringan. Ronoko tokow no i Kinoringan, supaya opongo it koosusi tokow.
Otomon i Paulus Tu Monoki-Wawasi Kembagu Doo it Jemaat dot Korintus
2Mokisisian okoy sid dikoo dot, torima’o okoy no dikoo sinod ginawo duyu! Amu okoy insan mamaal dot araat sid isay nopo; amu okoy insan mamalid dot tulun, om amu okoy insan monipu dot tulun. 3Okon-i-ko koboboros ku nopo dino om, monginsala dikoo, tu noboros ku no mâantad iri dot, amu okoy mongoyuu dikoo, sampay kapatay kowiyaw nga manganggur okoy dot rumundun dikoo. 4Osiow oku momoros dot ugu dino sid dikoo, om babanar-ko mangarayow oku dikoo. Tu songkuro poma kaagayo do kasansara’an dot aajangan ya, nga opurimanan ya babanar it toluod duyu om otomon iti ginawo ku.
5Nga, nôokorikot okoy sitid negeri dot Makedonia, aso katataranan ya, tu sisiongo okoy-i nga wâaro nopo ot masaala dot aajangan ya, tu mangalawan okoy po dit tulun dit lumawan dagay, om mâangalawan okoy po kembagu dit ginawo ya dit rumosi. 7:5 2Kor 2:13 6Nga i Kinoringan, moonginsasamod dit tulun dit osusa ot ginawo, om Yalo no ot minonginsasamod dagay dit sinuu Yo i Titus mongoy siti. 7Okon-ko gisom it kinorikatan no di Titus ot nokensasamod dagay, ino-i-nga it gama duyu po monginsasamod dialo. Om naabaran okoy dialo dot lumangad kow dogon, om monosol kow dit najadi diri, sampay agayo babanar oh ginawo duyu monguup dogon. Jadi, ino no kikiawi dino ot nokotomon dogon babanar.
8Ela’an ku dot it surat dit tinulis ku sid dikoo di gûulu, 7:8 Ka di Paulus sid 2:3, warot surat dit tinulis dialo kumaa sid jemaat dot Korintus di gûulu. Okon-ko it surat 1 Korintus ko 2 Korintus po dati ot komoyoon di Paulus, ino-i-nga, surat wookon sid pialatan dit 1 Korintus om 2 Korintus, it noliong no. Tinomod nopo di Paulus monulis dit surat dino, popeelo dot amu koongoy yalo sid Korintus, tu mookoy-i yalo dot, ong kakal-i araat it bubuatan dit tongo anggota sori, terpaksa gotuwangon dialo moniag, om orualan nôono yoalo do ginawo. Jadi, minamakay nôopo dati yalo dot surat ot gama moniag dit jemaat. nokopongoruol do ginawo duyu. Nga, maakaa, aa-ku-i monosol dot nokoponulis oku dit surat diri. Andang waro-i sâabat ot monosol oku dit timpuun-i, tu nela’an ku dot it surat ku diri, nokopongoruol di ginawo duyu, nga minitalib-i it panasalan ku, tu oruruay-i dot oruol it ginawo duyu. 9Nga, maakaa dino, otomon oku no. Nga, okon-ko pasal po dit nokopongoruol oku do ginawo duyu ot kotomon ku, ino-i-nga otomon oku tu it ruol do ginawo duyu ot nokoowit dikoo tumoobat. Tu it korualan di ginawo duyu diri ot pinakay do Kinoringan dot poguli dikoo sid Doo. Komoyoon, sâabat poma nga amu okoy nokopongorugi dikoo. 10Tu, it korualan do ginawo dit mantad sid Kinoringan, mongowit dot tulun tumoobat, om it tumoobat dino, mongowit dot tulun sid kasalamatan, dot aso no panasalan. Nga it korualan do ginawo dit mantad sid pomogunan, mongowit dot tulun sid kapatayan. 11Tu intangay duyu pogi it tuwa dit korualan do ginawo dit mantad sid Kinoringan: Abagos kow no dîiri maya dit kenginan do Kinoringan, om monotos kow dîiri pentalang dot aso sala duyu. Om maakaa diti, asana kow dîiri dit duso dit nawaal di Kuwo, 7:11 asana kow dîiri dit dosa dit nawaal di Kuwo, Amu tokow ela’an ong isay it tulun dit nakawaal do dosa, nga kalu ong komoyoon nopo di Paulus nga it tulun dit nakawaal dot sumbang (1Kor 5). Tu it timpuun-i, sangkadaada it tongo tulun sid jemaat Korintus dit nunu it najadi, tu osumbung om tad pom amu momoduli, nga maakaa dino, momoduli dîiri yoalo, sampay asanggup dîiri mongukum dit tulun dit nakawaal dot dosa. om rumosi kow dîiri dot ookuman. Lumangad kow dîiri dogon, om babanar-ko agayo ot ginawo duyu monoki-wawasi dogon, om amu kow no dîiri miirigog mongukum dit tulun dit nakawaal do duso. Sid kikiawi dino, nokentalang duyu no dot aso sala duyu sid hal diri.
12Ugu po dino, eengin oku dot ela’an duyu dot, tinomod ku nopo monulis dot surat sid dikoo nga okon-i-ko pembulay dot isay om isay ot nasala keenong isay ot naantakan, ino-i-nga supaya pasadaron kow do Kinoringan dot songkuro kaagayo dot kataato duyu sid dagay. 13Na, pagka tu winaya duyu-i it boros ku, nensasamadan okoy.
Nga, suway mantad dit nensasamadan okoy, nokotomon okoy po babanar dit norongow ya dot otomon i Titus, tu notingkod duyu it tangkangaw yo. 14Tu notuturanan ku no mâantad yalo dot awasi kow. Torimakasi sid dikoo tu amu kow minangamamalu dogon. Gaam nogi, nunu nopo it noboros ya sid dikoo, nga babanar kiawi, om it gama ya mangarayow dikoo sid di Titus, nga babanar-i, tu nokito dot tulun kiawi. 15Jadi, maakaa dino, kadung-ko aandaman di Titus it gama duyu tumaat sid doo, om it gama duyu manamung doo dot osukup ot torumat om rumonok, makin sumagayan it amu yo poongoyuu dikoo. 16Otomon oku babanar tu, nunu nopo nga aarapan ku no ikoo.
8Gama Manaak do Rukut sid Sandad Kristian dit Musikin
1Oy tongo koobpineeyan, kenginan ya dot ela’an duyu it tasil dit kosianan do Kinoringan sid tongo jemaat sitid negeri dot Makedonia. 2Tu ogumu poma ot kasansara’an dot aajangan doalo nga asee ot gisom doalo tumomon. Om musikin poma babanar yoalo nga amu-i oluki manaak dot nunu nopo. 3Yoku kondîiri ot nakasasi dot, it gama doalo manaak diri, maya dit songkuro it adapat doalo. Om gaam nogi nga pulaba’an po doalo. 4Miguguli yoalo mokisisian sid dagay supaya po’uupon ya manaak do rukut dot itaak sid tongo umat do Kinoringan dit musikin sid kota dot Yerusalem. 8:4 ... sid tongo umat do Kinoringan dit musikin sid kota dot Yerusalem. Aaluk dot taakan yoalo do rukut (intangay sid Kis 2:1-11, 42-47; 4:32-37; 6:1-6; 11:27-30; 24:17; Gal 2:10; Rm 15:25-28). 8:1-4 Rm 15:25-26; 1Kor 16:1-4 5Dot it gama doalo manaak dino, nalaba’an mantad dit ararapon ya, tu okon-ko gisom siin no ot nitaak doalo, ino-i-nga niinsan-insan po doalo pataak it ginawo doalo sid Tuhan, om pataako nogi sid dagay dot mionong di kenginan do Kinoringan. 6Jadi, sinuu ya i Titus monguup dikoo momongo dit karaja tawasi dit notimpuunan yo mâantad sinod dikoo, supaya ikoo nga kosundur kow mongumpug dit rukut mantad sid kosianan duyu.
7Oy koobpineeyan, ela’an ku dot ki-ongo-lalaba kow no dot nunu nopo, tu agayo no babanar ot koosipan duyu, ki-sinundu kow no polombus dit boros dit nituduk di Tatod Tosusi, ki-pongila’an kow no ontok-ko i Kinoringan, om agaan no ginawo duyu monguup dot tulun, om babanar-ko monoluod kow no dagay. Pagka ki-ongo-lalaba kow no, pokionuwon ya babanar sid dikoo dot palaba’o duyu no it gama duyu manaak do rukut. 8:7 1Kor 1:5; 12:9; 13:2 8Nga okon-ko boroson ku nopo dot ugu dino om monuu dikoo, ino-i-nga eengin oku peelo sid dikoo dit poonotos dit tongo jemaat wookon manaak do rukut, tu mongumbal oku dit koo’ogot dit toluod duyu. 9Nela’an duyu no it kosianan di Tuhan tokow Yesus Kristus, kon? Tu songkuro ot kaakaya Dialo nga minanganggur Yalo jumadi dot musikin tu kowosian duyu. Om it koomusikin no Dialo diri ot pinakaya dikoo.
10Jadi, ong dogon dot pandapat baagi dinot mongorukut do siin, pagka tu ikoo no nokopogulu mongitung dot mongorukut, it sontoon nakatalib, om pagka tu ikoo no ot nokopogulu dot manaak, 11mangay om mangay duyu nogi potilombuso sampay opongo it neetung duyu. Jadi subay-ko kukuro nopo it kaagayo do ginawo duyu potimpuun, ugu no diri ot kaagayo do ginawo duyu mongompus. Jadi, panaak kow no dot mionong dit waro sid dikoo. 12Tu ong babanar-ko agaan ot ginawo duyu manaak sid Kinoringan, andang torima’on-i do Kinoringan, ong syukur it gama duyu manaak diri, mionong dit waro sid dikoo, om okon-ko it aso sid dikoo. 13Tu, okon-i-ko posusa po dikoo ot tomodon ku supaya sumanang ot wookon, ino-i-nga eengin oku nôono dot kikiawi nga kopitimbang. 14Jadi, pagka maakaa diti tu ki-laba kow, apatut-i dara dot monguup kow dit tongo koobpineeyan dit osompitan sid Yerusalem, supaya ong ikoo ot osompitan sompôori, mangan kow doalo tulungay. Jadi, kopitimbang nôono. 15Tu waro nokotulis sid Kitab dot,
“It tongo tulun dit ogumu ot nopuu dot manna, asee ot laba,
om it tongo tulun dit okudik ot nopuu dot manna, nga asee ot kurang,”
ka. 8:15 Kel 16:18
Sinuu i Titus om it Tongo Koruang Yo Mongoy sid Korintus dot Mongurus dit Rukut
16Monorimakasi oku sid Kinoringan, tu Yalo no ot minomuransang di ginawo di Titus monguup dikoo mongumpug do rukut, ugu-ko it koopuransang dit ginawo ya. 17Ugu dino ot gama ku momoros, tu okon-ko gisom minonumboyo yalo dit suu ya, ino-i-nga andang babanar-ko eengin yalo monguup dikoo, sampay dialo kondîiri do ginawo ot eengin mongoy sinod dikoo. 18Nga, okon-i-ko iseeso i Titus, tu warot iso tobpinee tokow dot minangan ya potonudo doo. Inot tobpinee dino, babanar-ko arayow sid siongo nopo ot jemaat tu it gama dialo mangaabar dit Tabar Tawasi. 19Om makin po, yalo diti, nopili dit tongo jemaat sid Makedonia dot pongoruangon dogon mongowit ditit tongo rukut. Ugu diti ot gama ya supaya enrayow i Tuhan, om sâambil pentalang okoy dot babanar-ko eengin okoy monguup. 20Tu, manangkis okoy dot boroson dot tulun dot amu okoy kaarapan monguyut ditit rukut dot ugu diti ot koogumu. 21Tu kenginan ya dot oborisi ot gama ya mamaal do nunu nopo, dot okon-ko sid tinoguwangon no di Tuhan, ino-i-nga sid tinoguwangon po dot tulun. 8:21 Ams 3:4 (LXX)
22Iso po kembagu ot tobpinee dot minangan ya potonudo di Titus om it tobpinee tokow dit songinan diri dot mongoy sinod dikoo. Yalo diti, asasarok ya no koombalay manaak dot tongo tugas, nga babanar-ko abagos yalo monguup. Om maakaa diti, babanar-ko eengin yalo monguup, tu ayakin yalo dot uupan duyu yalo. 23I Titus nopo, koruang om tuup ku gumama sid dikoo. Om ii-nopo duwo koyuwan it tobpinee dit minangan ya powoyo’o di Titus diri, nga manapan dit tongo jemaat siti, baagi dot koorumatan di Kristus. 24Jadi, ugu po dino, pentalango duyu no it toluod duyu sid doalo, supaya ela’an dot tongo jemaat dot babanar-i it raarayow ya dikoo.
9Sinuu di Paulus it Jemaat do Korintus dot Mongumpug Mâantad do Rukut
1Ontok-ko it tongo rukut dit itaak sid tongo umat do Kinoringan sid kota dot Yerusalem, amu no oporolu dot tulison ku sitid surat ku dot popoondom oku dikoo. 2Tu ela’an ku dot babanar-ko agaan ot ginawo duyu manaak, sampay narayow ku nogi ikoo sid tongo tulun dot Makedonia dot, “It rukut dit tongo tulun sid negeri dot Akhaya, 9:2 Iti nopot negeri dot Akhaya diti, okon-i-ko akaya po dot tarata ot komoyoon, ino-i-nga ngaran dot negeri. nosodia no mâantad dit toon nakatalib,” kangku. Jadi, maakaa diti, mantad sid kagaano dit ginawo duyu manaak do rukut, yoalo nga nopuransangan dîiri om maya dîiri manaak. 3Nga, sinuu ku yo-Titus tolu koyuwan diri mongoy sinod dikoo, supaya okon-ko gisom kabang no ot gama ku mangarayow dikoo sid tongo jemaat wookon, ino-i-nga babanar-ko osodia duyu mâantad it rukut duyu sino. 4Tu, itungo duyu pogi, ong korikot oku sino, dot ki-koruang oku dot piipiro koyuwan ot tulun mantad sitid Makedonia, kada sampay dot eengkosupan kow doalo dot amu po nosodia it rukut duyu. Tu, ong ajadi ot ugu dino, amâamalu okoy babanar. Aa-ku no boroson ong ikoo, makin po dot amâamalu kow. 5Iri no-ko minangan ku suu’o yoalo mogulu dogon mongoy sinod dikoo dot mongumpug mâantad dit tongo rukut mionong dit najanji duyu, supaya ong korikot oku sino, okitanan dot babanar-ko agaan ot ginawo duyu manaak, okon-i-ko papajalon.
Tulun dit Otomon Manaak, Sulian do Kinoringan Manaak
6Ondomo duyu no itit paanambarasan diti: “It tulun dit okudik ot nitiyas, okudik ot omoton, nga it tulun dit ogumu ot nitiyas, andang ogumu ot omoton.” 7Titikid dot tulun, subay-ko tontuon mâantad sid ginawo yo dot songkuro ot mangan pataako. Okon-i-ko manaak dot papajalon ot gama, tu owosian i Kinoringan dit tulun dit otomon ot gama manaak. 8Ki-kuasa i Kinoringan palaba manaak sid dikoo dot tongo barakat, supaya osukup kow sid nunu nopo ot koporoluan duyu, om kadapat kow po monulung dot tulun. 9Tu, waro nokotulis sid Kitab ontok-ko it tulun tabanar dot ka,
“Aga’an it ginawo yo manaak sid tongo tulun musikin,
ugu-ko it tulun dit asapow ot pooniyas sid tumo.
It gagama’on yo dino, abanar om otiru sampay misingkoleed,” ka. 9:9 Mzm 112:9; Mat 6:1
10I Kinoringan ot manaak dot sampug sid tongo moongumo supaya warot itiyas doalo, om kaakanan dot akanon supaya kaakan ot tulun. Ikoo nga ugu-i dino tu, taakan kow Dialo dot kosukupan supaya kadapat kow mamaal dot kowosian sid tulun. 9:10 Yes 55:10 11Mangan kow do Kinoringan sukupo dot nunu nopo, supaya kadapat kow manaak sid tulun wookon dot amu papajalon. Jadi, ogumu nôono tulun dot monorimakasi sid Kinoringan, pasal dit rukut duyu dit ipoowit duyu dagay porikot sid doalo.
12Ugu diti ot gama ku momoros tu, it tongo rukut dit minangan tokow pumpungo dino, okon-ko gisom koponukup dit koporoluan dit tongo umat tosusi do Kinoringan sid kota dot Yerusalem, ino-i-nga kopongiyop po do ginawo dot ogumu ot tulun dot monorimakasi sid Kinoringan. 13It gagama’on tawasi duyu diri, jumadi nôono dot bukti dit koosipan duyu. Om ogumu nôono ot tulun sid Yerusalem dot mangarayow do Kinoringan pasal dit kataato duyu maya dit Tabar Tawasi ontok-ko i Kristus, it nakun duyu. Mangarayow po yoalo do Kinoringan, tu agaan it ginawo duyu manaak sid doalo om sid kikiawi ot tulun. 14Mangan kow pintaduwa’ay doalo, om babanar-ko lumangad yoalo dikoo, tu ela’an doalo dot agayo ot kosianan do Kinoringan sid dikoo. 15Royo’o tokow no i Kinoringan, tu amu milod boroson ot kaagayo dit kosianan Yo sid daton!
10Osiow i Paulus Moniag dit Tongo Tulun dit Lumawan Doo
1Yoku, i Paulus, waro ot boroson ku sid dikoo. Reetan oku dot tulun dot atalow moniag ong sid tinoguwangon dot tulun, nga ong sid tinolikudon dot tulun, osiow moniag dot mamakay nôopo dot surat. Nga sid saralom di ngaran di Kristus dit osulimod om alanut ot ginawo, 2pokionuwon ku sid dikoo dot, ong korikot oku sinod dikoo, amu oku pajalan dikoo sumiow moniag. Tu amu oku-i atalow moniag dit tongo tulun dit monondos dot dang pomogunan ot padpasi ya kabarasan. 3Andang babanar-i dot tulun okoy dit miyon sitid pomogunan, nga it gama ya lumawan dot karaatan, okon-ko dang pomogunan po. 4Tu it toriyap dit pakayon ya sid pilawanan, okon-ko dang pomogunan po dot toriyap, ino-i-nga it kuasa do Kinoringan, it kooyas do kubu dot tongo musu. Mangala okoy dit tongo alasan dit amu oonong, om 5monguyas okoy dit kasawato do ginawo dit ugu-ko kubu dit monobon dit gama mintutun do Kinoringan, om mangala okoy po dit pongitungan dit napalid, supaya kopongitung yoalo dit babanar om tumaat nôono di Kristus. 6Jadi, kadung rumikot okoy sinod dikoo sompôori, nokosodia okoy no mâantad mongukum dit titikid it tulun dit amu tumaat sid di Kristus. Jadi, awasi ong tumimpuun kow no tumaat sid di Kristus dot babanar-ko opugu ot ginawo!
7Tootontuo duyu no nunu ot babanar! Isay nopo tulun dot ayakin dot i kondiri yo dino i Kristus ot sanganu, subay-ko itungon yo dot yokoy nga i Kristus-i ot sanganu, ugu-ko it kondiri yo. 8Tu adarakan poma ot gama ku mokirayow dit kuasa di Tuhan dit nitaak Yo sid dagay, nga kakal-i dot oonong, om iri nopo nga pongimpapag ya dit koosipan duyu, okon-i-ko ponguyas. 9Nga, amu oku eengin dot itungon duyu it tongo surat ku diri dot pongindorosi ku dikoo. 10Tu waro tulun momoros dot, “It tongo surat di Paulus, apatong om kaaranakan, nga ong kopitoguwang tokow nogi doo, tulun tatalow yalo, om it tongo boros yo nga asot tarati!” ka. 11Nga eengin oku dot oorotiyan dit tulun dit minomoros dot ugu dino dot, ombo ot noboros ya sid surat tiya dit kopiinsodu tokow, iri no ot gama’on ya sid dikoo dot orikot ot kopitoguwang tokow.
Suway i Paulus Mantad-ko it Tongo Misingko-Rarasul
12Mokimaap ki, amu okoy yokoy kokiikiro mising-reet dot yokoy diti, rasul dit paling awasi. Dot yang-ko, it tulun wookon diri, mising-reet dot yoalo dino, rasul dit paling awasi, nga yoalo-i yoalo ot manantu dot isay ot rasul dit paling awasi. Lowong, kon-i oy? 13Nga yokoy, amu okoy eengin mangarayow dit tongo hal dit asot hak ya dot mising-rayow. Paling-paling ot pokiraya’an ya, it palayanan no dit nisuu do Kinoringan dot mangan ya gama’o. Dot ikoo nga nokosuwang po sid kawasan dit palayanan ya. 14Na, pagka tu nokosuwang kow sid kawasan dit palayanan ya, komoyoon, amu okoy-i nakaralad mantad sid kawasan dit gisom ya. Tu yokoy no ot gulu no paabar sid dikoo dit Tabar Tawasi ontok-ko i Kristus. 15Amu okoy mokirayow dit tasil dit karaja dot tulun wookon, it sid soliwan dit kawasan dit nisuu do Kinoringan sid dagay. Nga, arapon ya dot kadung sumurut it koosipan duyu, gumayo nôono it kawasan dit palayanan ya, maya dit kenginan do Kinoringan. 16Ugu po dino, kapangaabar okoy nôono dit Tabar Tawasi sid tongo kawasan dit osodu mantad sid kawasan duyu. Jadi, amu okoy mokirayow dit karaja dit nawaal dot tulun wookon sid kawasan dit nisuu do Kinoringan sid doo. 10:16 Rm 15:20
17Nga waro boros sid Kitab dot, “Isay nopo ot mangarayow dot awasi it kondiri yo, subay mangarayow dit kowosian dit winaal di Tuhan,” ka. 10:17 Yer 9:24; 1Kor 1:31 18Tu, it tulun dit babanar-no-ko aaluk dot royo’on, ino-no it tulun dit royo’on di Tuhan, okon-i-ko it tulun dit mangarayow dit kondiri yo.
11Mokirayow ot Gama di Paulus Posintor dit Korosulan Yo: Suway ot Gama Yo Kumaraja Mantad-ko it Tongo Misingko-Rarasul
1Mokimaap ki, mising-lolowong oku po sâabat dot mokirayow. Obbuli-i, kon? 2Mongiwogu oku dikoo, tu waro misingko-rarasul dit eengin monolod dinot jemaat duyu mantad sid dogon. Nga it poongiwogu ku dino, mantad sid Kinoringan. Tu, ikoo nopo dino, ugu-ko it tongondu dit amu po notutudu do kusay. Dot ikoo nopo dino, nipeegit ku ikoo dot iso no kusay, ino-no i Kristus. 3Nga, gumagaw oku dot polidon kow dot tulun, om sumimban nôono ot pongitungan duyu, om amu nôono aawi-awi ot ginawo duyu dot osotia sid di Kristus, ugu-ko i Hawa dit minangan akalay dit wulanut dit otuakal. 11:3 Kej 3:1–5:13 4Boroson ku dot ugu dino tu, mad-ko sanang-sanang duyu monorima dit tulun dit paabar sid dikoo ontok-ko i Yesus dit suwâay no, it okon-ko nituduk ya. Om sanang-sanang duyu monorima dit “tatod tosusi” kabarasan om “tabar tawasi” kabarasan, dit suway mantad dit Tatod Tosusi om it Tabar Tawasi dit notorima duyu mantad sid dagay.
5Nga itungon ku no, amu oku-i lowong mantad dit tongo misingko-rarasul dit royo’on duyu dot eelo. 6Andang babanar-i dot amu oku keelo mooboros, nga aralom-i ot pongila’an ku. Katuk ong amu duyu no ela’an dot ogumu no ot gama ya pentalang sid dikoo sid titikid it tudukan ya.
7Asala oku gaam dit pinaabar oku sid dikoo dit Tabar Tawasi dot aso gaji, om it pinensiba oku dit kondiri ku tu monginsawat dikoo? Andang amu. 11:7 aso gaji: It wookon it tongo guru dot tugama tiya diri, mokigaji, nga amu i Paulus. Kakalu ong panantaman dîiri dit tongo tulun sid Korintus dot, “Sagay amu mokigaji i Paulus, tu amu eelo,” ka, dot yang-ko, eelo-i i Paulus. Lagipun, kumaraja i Paulus dot longon yo kondiri ot pogiim do siin. Komoyoon, mangamaamalu sâabat i Paulus dit jemaat tu rasul yalo nga mad-ko buruh kasar. Dot it tongo misingko-rarasul nopo nga ongo-mamaal oh gaji, sampay mongowit dot torumat baagi dit jemaat. Nga tomodon nopo di Paulus, monginsawat dit tongo tulun do Korintus, komoyoon, supaya kosuruga yoalo sompôori.8Tiya dit pinaabar oku dit Tabar Tawasi sid dikoo, ugu-ko rinampasan ku it tongo jemaat wookon, tu yoalo ot minamalanja dogon. 9Tiya dit sisino oku pod dikoo, amu oku nokoponusa dikoo, tu okurangan oku poma dot nununu nga it tongo koobpineeyan sandad Kristian dit mantad sid negeri dot Makedonia ot manaak dogon. Tinomod ku no dot ugu dino tu, amu oku eengin monginwagat dikoo, sampay sesêera poma! 11:9 Flp 4:15-18 10I Kristus ot sasi ku dot babanar iti boros ku diti, tu it tudukan tabanar di Kristus, sisitid ginawo ku. Jadi, asot îiso dit tongo tulun sid negeri dot Akhaya 11:10 Iti nopot negeri dot Akhaya diti, okon-i-ko akaya po dot tarata ot komoyoon, ino-i-nga ngaran dot negeri. ot kadapat mananus dit katamanan ku dit amu oku nokopokitanggung dikoo. 11Nokuro tu amu oku eengin mokitanggung dikoo? Pasal dot amu oku gaam monoluod dikoo? Okon-ko ugu po dino, ela’an-i do Kinoringan dot monoluod oku dikoo!
12Nga, pasal dit amu oku mokitanggung dikoo, sampay sesêera nga ugu no dino, supaya asot pawaya’an dit tongo misingko-rarasul mokirayow dot yoalo nga rasul-i kabarasan ugu-ko yokoy. 13Ugu dino ot gama ku momoros tu, yoalo nopo diri, okon-ko babanar po-ko rasul, ino-i-nga misingko-rarasul nôopo. Momudut ot gama’on om tumiruwan nôopo dit rasul di Kristus. 14Nga kada tokow keeranan dot ugu dino yoalo tu, it Raja do Rogon kondiri nga tumiruwan-i dit moleekat tanawaw. 15Jadi, amu no keeraranan ong it tongo palayan dit Raja do Rogon nga misingko-papalayan tabanar-i do Kinoringan. Nga, sompôori, osulian-i yoalo dit mionong dit nongo-gama doalo.
Mokirayow i Paulus Tu Asasarok Yalo Sansara’o Mantad-ko it Tongo Misingko-Rarasul
16Ugu-ko it noboros ku mâantad, gulion ku kembagu momoros dot, kadaay duyu itungo dot lowong oku daagan dit pookirayow ku. Nga ong itungon duyu-i dot lowong oku, torima’o oku no dikoo dot ugu-ko it poonorima duyu dot tulun lowong, supaya yoku nga kopokirayow-i sâabat ugu-ko it tongo misingko-rarasul tu mookirayow. 17Nga itit mokirayow oku dot ugu diti, okon-i-ko pinonuu’an po di Tuhan. Ino-i-nga iti mokirayow oku dot ugu diti, moniruwan oku dit tulun lowong dit mookirayow. 18Nga pagka tu mokirayow it tongo misingko-rarasul ontok-ko it nongo-wawaal doalo sitid pomogunan, yoku nga muwas-i mokirayow ontok-ko it nongo-bambaran ku sitid pomogunan. 19Sabap nopo, mad-ko ongo-pipintar kow tu, sanang-sanang kow monorima dit tongo tulun dit lowong. 20Om misisimoyo kow-i dit uriponon kow doalo, rampasan kow, tipuon kow, ulalakan kow, keenong usiba’on kow. 21Omomoluan oku mangakun ditit kaatalow ya diti tu amu okoy-i yokoy kobulun monipu dikoo.
Nga nunu nopo ot asarama’an dot tulun mokirayow, asarama’an ku-i do-yoku. Nga, ino dino, paanambarasan dot tulun dot lowong! 22Ong mangakun yoalo dot Ibrani ot bansa doalo, yoku nga Ibrani-i ot bansa ku. Ong mangakun yoalo dot umat dot Israel yoalo, yoku nga umat-i dot Israel. Ong mangakun yoalo dot koturunan yoalo di Abraham, yoku nga koturunan-i di Abraham. 11:22 Flp 3:5 23Ong momoros yoalo dot yoalo nopo nga palayan di Kristus, osusundur oku po do-yoku. Tu yoku, lobi po monotos gumama mantad-ko yoalo, lobi po asasarok pojiilo, lobi po asasarok pasaaday mongolubak, om lobi po asasarok dot sabat-sabat pom apatay. Nga mulaw oku gaam dot mokirayow oku dot ugu dino? 11:23 Kis 16:23 24Inlimo oku lubakay dit tongo Yahudi, dot titikid nga soro-intolu noopod om siyam. 11:24 Ul 25:1-3 25Intolu oku bobogo dit tongo tulun do Ruum. Insan oku dumpa’ay dit tongo tulun Yahudi do pampang dot mamatay dogon. Intolu kotogob it kapal dit sinaka’an ku. Insan oku dot sangadlaw om sonsodoy dot maalantung sid laut. 11:25 Kis 16:22; 14:19 26Asasarok oku kaajang dot bahaya sid pamana’an ku: bahaya dot liyud, bahaya pasal dit tongo maangarampas, bahaya mantad sid tongo tulun dit bansa dot Yahudi om it okon-ko bansa dot Yahudi, bahaya sid tongo kota, bahaya sid tongo balantara, bahaya sid laut om bahaya mantad sid tongo tulun dit misingko-kiKristian. 11:26 Kis 9:23; 14:5 27Matay-patay oku monotos gumama. Asasarok oku dot amu koodop, amu kaakan om amu keenum, om asot kaakanan. Asasarok oku dot sogiton om asot soosokot. 11:23-27 2Kor 6:4-10; 1Kor 4:11 28Suway mantad dino, amu ku no boroson it suwab-suwab dot kopurimon oku dot awagatan oku dit tugas ku dot tumangkangaw oku dit kikiawi it tongo jemaat. 29Tu ong warot tulun dot orukung, yoku nga kawaya-i rumukung. Ong warot tulun dit pinalid sampay naratu sid duso, songkuro kooruol diti ginawo ku dot mogilunguy!
30Ong oporolu oku mokirayow, it nongo-bambaran ku ot pokiraya’an ku, it pembulay dot yoku diti nga tulun torukung-i. 31I Kinoringan, it Tama di Tuhan tokow Yesus, ot keelo dot amu oku momudut. Yalo no ot royo’on dot misingkoleed. 32Tiya dit siri okud kota dot Damsyik, it gobinor sid kota diri, it pinangkat dit Raja Aretas, minonuu dit tongo soojar yo dot mangajaga dit tongo longobon dit lalawangon dit kota dot manabpo dogon. 33Nga nisuwang oku dit tongo kinoruangan ku sid raga tagayo, om pooluwo oku nogi doalo sid jondila dit tembok dit kota. Ugu no diri ot keedu-idu ku mantad sid gobinor diri. 11:32-33 Kis 9:23-25
12Kinakat i Paulus Pensawat sid Surga
1Andang aso tarati dot mokirayow oku, nga amu kukuoyon dot amu oku monuturan dit tongo hal tosundu dit nipeentong om niintalang di Tuhan sid dogon. 2Opod om apat toon nakatalib, minangan oku do Kinoringan kakato minsawat sid surga dit paling asawat. 12:2 Harfiah: Warot iso tulun dot nokeeso no di Kristus dot otutunan ku. Inot tulun dino, minangan kakato do Kinoringan minsawat sid surga dit paling asawat. Nga amu ku ela’an dot tatod ku ka ot minangan kakato ko, babanar-ko it koyuwan ku. I Kinoringan no ot keelo. 3Gulion ku kembagu momoros dot, aa-ku ela’an dot it tatod ku ka ot kinakat ko it koyuwan ku babanar. I Kinoringan no ot keelo. Nga ela’an ku ma dot, 4mîilom kinakat oku pakaa sid surga dit reetan dot Firdaus. 12:4 surga dit reetan dot Firdaus: Sid ayat diti, komoyoon nopo dot Firdaus, surga sid runggum di Tuhan Yesus. Ong sid Kitab Leed sid boros dot Ibrani, it kabun Eden ot reetan dot Firdaus dino (Kej 2:8). Kôotopik po sid Kitab Wagu, it Firdaus dino, iiyonon dit tongo tulun tabanar sid surga ong matay no (intangay sid Luk 23:43; 16:22-23; Why 2:7). Siri yoalo mongindad dit tadlaw dit korikatan kembagu di Yesus, tu iri no tadlaw diri ot koonuwan doalo dot koyuwan wagu. Om waro dîiri ot norongow ku dot tongo boros dot amu adapat pawala om amu kawasa boroson dot tulun. 5Jadi, it kinowowoyo’on ku diri, aaluk dot pokiraya’an ku dara, nga aa-ku-i. 12:5 Harfiah: Jadi, mokirayow oku pasal dit tulun diri, okon-i-ko pasal dat kondiri ku. Tu dogon do pokiraya’an, ino-no it nongo-ajajangan ku dit pembulay dot yoku diti nga tulun torukung-i. 6Nga, kiikiro ong mokirayow oku poma nga okon-i-ko lowong oku po, tu babanar-i ot boroson ku. Nga tomodon ku no dot madaada tu aa-ku eengin dot orumaton oku do tulun pasal dit naajangan ku, ino-i-nga eengin oku dot nilayon oku dot tulun pasal dit nongo-waal ku dit nokito doalo om pasal dit nongo-boros ku dit norongow doalo.
Tiya dit Orukung Oku, Ki-kuasa Oku Mantad sid di Kristus
7Nga supaya amu oku sumumbung pasal dit nongo-kito ku sid surga dit aso keenong dot kaawasi diri, minangan oku do Kinoringan taakay dot iso ot kasansara’an dit ugu-ko totobookon do rugi iti koyuwan ku, ino-no iso ot moleekat dit susuuon di Raja do Rogon dit manansara dogon, supaya amu oku osumbung. 8Intolu oku no mokitulung di Tuhan dot peedu dit rogon diri mantad sid dogon. 9Nga, simbaro oku nopo di Tuhan, “Aa-ku-i, tu osukup no ot kotulungan Ku sid dikaw tu, tiya dot orukung koh, kentalang it kogoyo’o di kuasa Ku,” ka. Jadi it korukungo ku nogi ot pokiraya’an ku, tu siri no ot pentalangan di Kristus dit kuasa Yo. 10Ino no sabap dot, ii-ka tiya dot orukung oku, ko tiya dot usiba’on oku dot tulun, ko tiya dot osompitan oku, ko tiya dot mangan oku sansara’o do tulun, om tiya dot sid bahaya oku tu daagan dit mangalayan oku di Kristus nga otomon oku-i. Tu tiya dot orukung oku, ki-kuasa oku mantad sid di Kristus.
Apatut dot Orumaton i Paulus tu Babanar-ko Rasul Yalo
11Terpaksa minising-lowong oku didîiri dot kondiri mokirayow. Nga dikoo do kasala’an ino tu, sabanar no, ikoo nôono dara ot aaluk mangarayow dogon. Tu ugu poma diti tu aso tarati ku nga, sâabat poma nga amu oku-i osiba mantad-ko it tongo misingko-rarasul dit pokowosion duyu. 12Tu tiya dit sinod dikoo oku, ogumu not nawaal ku ot tongo tanda do kosunduwo om keeranan dot pentalang dot yoku diti, rasul. Kikiawi dino, winaal ku dot alanut ot ginawo ku. 13Waro gaam ot awasi winaal ku sid tongo jemaat wookon, it aa-ku nawaal sid dikoo? Ong popiinongon dit tongo jemaat wookon, paling-paling amu oku minokitanggung dikoo, tu amu oku eengin dot koponginwagat dikoo. Nga mokimaap ki dot oruol ot ginawo duyu dot ugu dino ot kaawasi ku sid dikoo!
Kakal-i dot Amu Mokitanggung i Paulus
14Sabanar no, induwo oku no korikot sinod dikoo, om maakaa diti, miakat oku no mongoy sid dikoo dot kumeentolu nôono. Nga okon-i-ko monginwagat dikoo ot tomodon ku, tu it kenginan ku, okon-ko it tongo siin duyu po, ino-i-nga ikoo. Tu kukûuro nopo nga okon-ko it tongo tanak po ot aaluk mongumpug dot kosukupan baagi dit moleeng, ino-i-nga it moleeng nôono ot aaluk mongumpug dot kosukupan baagi dit tongo tanak. 15Sagay pogi-om asanang babanar iti ginawo ku dot monulung dikoo dit nunu nopo it waro sid dogon, sampay ongguron ku dot matay oku baagi dikoo. Jadi, apatut gaam ong makin gumayo ot amu ku poongoyuu dikoo, nga makin kumodok nogi it amu duyu poongoyuu dogon?
16Jadi, nela’an duyu no kon, dot amu oku eengin mokitanggung dikoo. Nga nokuro tu waro po dikoo ot momoros dot mangaakal oku dikoo pasal dit siin dit rukuton duyu? 17It tulun dit sinuu ku mongoy sid dikoo, panantaman duyu gaam ong sinuu ku yoalo monipu dikoo? 18Andang sinuu ku i Titus mongoy sinod dikoo tu mongurus dit rukut baagi dit jemaat sid Yerusalem, nga nipokoruang ku dit tobpinee tokow wookon supaya ki-sasi. Jadi, nokoombal gaam i Titus monipu dikoo? Andang amu! Tu okon-ko amu duyu po ela’an dot miduduwo dagay nga iseeso ot bubuatan om iseeso ot tomodon.
19Panantaman duyu dati dot, it leleed diri, monginsuup okoy di kondiri ya sid tinoguwangon duyu? Nga, sabanar-no okon-ko ugu po dino! Ino-i-nga, nunu nopo ot boroson ya, mangan ya boroso dot i Kinoringan ot sasi ya, tu nokeeso okoy no di Kristus. Jadi, oy tongo koobpineeyan ku dit aa-ku koyuyuu, kikiawi dit mangan ya waalo diri, pokosog dit koosipan duyu ot tomodon. 20Tu mookoy-i oku dot, ong korikot oku sinod dikoo sompôori, amu ku kenginan it bubuatan taraat duyu om amu duyu kenginan ot pooniag ku dikoo. Tu amu oku eengin mogintong dot waro dikoo ot moonoki-gaga, dudumangki, oobung-rasang, dang kondiri nôopo dot kowosian ot itungon, moonimbaal, moongolimut, asawat oh ginawo om moongogorusow. 21Om mookoy-i oku po dot, ong korikot oku kembagu sinod dikoo sompôori, momoluon oku do Kinoringan sid tinoguwangon duyu. Om mookoy-i oku dot kee’ad oku ong okitanan ku dot ogumu ot tulun sinod dikoo dot amu po nokotoobat mantad sid kasala’an yo mantad dit muula, ino-no it maamaal dot kalaalasu, moonokiagay, om araat ot takal.
13Mongukum-i i Paulus Ong Oporolu, nga Amu-i Yalo
1Oy tongo koobpineeyan ku, ong mongoy oku sinod dikoo sompôori, keentolu ku nôono mongoy sinod dikoo. Jadi, pagka tu osukup no ot gama ku moniag dikoo, sodia kow nogi mâantad, tu ukumon ku-i ikoo ong oporolu, nga andang-âandang nga maya oku-i dit boros sid Kitab dot, “Titikid dot tondos, subay-ko waro duwo ko tolu ot sasi, om aasi nogi,” ka. 13:1 Ul 17:6; 19:15; Mat 18:16; Kis 18:1-18; 2Kor 2:1 2Tiya dit keenduwo ku nogi koongoy sinod dikoo, noboros ku no it tongo tulun dit nakawaal dot duso, om kikiawi it tulun wookon, supaya tumingkod mamaal do duso. Om pagka tu maakaa diti nga kopiinsodu tokow, poondomon ku kembagu ikoo, tu ong koongoy oku kembagu sino sompôori, asot îiso doalo ot alayan ku mongukum. 3Ugu dino ot gama ku momoros tu, eengin kow mokiintalang dot bukti dot yoku diti, babanar-ko pakayon di Kristus momoros. Jadi, ong mongukum oku dit tulun dit nakawaal dot duso, iri not bukti dit pinokianu duyu. Tu ong i Kristus ot korikot sinod dikoo, okon-ko atalow ko orurukung ot gama Yo, ino-i-nga pentalangon Yo it kosiowo om kuasa Yo sid dikoo. 4Tu orukung poma i Kristus tiya dit nisalip Yalo, nga pinosiyan kembagu Yalo dit kuasa do Kinoringan. Yokoy, it tongo palayan Doo nga orukung-i ugu-ko Yalo, tu nokeeso okoy no gima di Kristus. Nga nakawaya okoy Dialo dot pinosiyan kembagu dit kuasa do Kinoringan. Om kadung-ko tumoguwang okoy dikoo, osuwangan okoy nôono dit kuasa do Kinoringan.
5Umbalay duyu mongoduat ino kondiri duyu dot, babanar-ko kopitooyung no dit gama duyu mimoyo om it padpasi duyu ko kukuro! Ayakin kow-i dot sinod ginawo duyu i Yesus Kristus, kon-i oy? Tu ong amu, andang otutunan babanar dot aso koosipan duyu. 6Aarap oku supaya ela’an duyu dot yokoy diti, apatog ot koosipan om babanar-ko rasul okoy di Kristus.
7Nga mintaduwa oku sid Kinoringan, supaya amu kow nôono mamaal dot karaatan. Nga it tomodon ku mintaduwa diti, okon-ko tayon poom royo’on oku dot tulun dot rasul tawasi. Ino-i-nga babanar-ko eengin oku dot mamaal kow dit awasi. Posimoyo’on-i dot boroson okoy dot atalow om aso kuasa ya mongukum. 8Tu yokoy tongo rasul, amu okoy kadapat mamakay dit kuasa ya dot mongukum dikoo ong kawaya kow no dit tudukan tabanar, ino-i-nga tomodon ya nopo, eengin okoy mongojuur dikoo maya dit tudukan tabanar. 9Posimoyo’on-i dot anggapon okoy dot atalow om orukung, tu amu okoy nôono mamakay dit kuasa ya dot mongukum dikoo. Nga otomon okoy-i, asal poom apatog ot koosipan duyu. Tu it tonsi nopo dit doa ya nga, supaya kotolunung kow sid ralan tabanar. 10Sagay pogi-om monulis oku do surat dot ugu diti sid dikoo tiya dit kakal tokow po kopiinsodu, supaya ong korikot oku sinod dikoo, amu oku no oporolu po mongukum dikoo. Tu it kuasa dit nitaak di Tuhan diri, okon-ko ponguyas dikoo, ino-i-nga pongimpatog dikoo.
Salam do Kopupuson
11Pomupusan oy tongo koobpineeyan ku, tomon kow no! Tolunung kow no sid ralan tabanar, om paatago duyu no sid ginawo duyu it nituduk ku dikoo. Pi’iso kow no do ginawo om pi’u’usay kow no, om wowoyo’on kow nôono do Kinoringan, it puun dot toluod om koosayan. 12Polombuson duyu ot salam tosuaw ya sid kikiawi it koobpineeyan. 13:12 Harfiah: Pisisingud kow no dot singud tosusi.
Kirim salam sid dikoo kikiawi it tongo umat do Kinoringan siti.
13Kososogit konow kikiawi sid saralom dit kosianan di Tuhan Yesus Kristus, sid saralom dit toluod do Kinoringan om sid saralom dit kopiisa’an di Tatod Tosusi.