Surat Keeso di Paulus
Kumaa sid Jemaat do
Tesalonika
Popela’an
Ino nopo kota dot Tesalonika dino, ibu kota dit negeri dot Makedonia, it porinta’on do Ruum tiya diri. Tesalonika dino, nalaga di Paulus dit panaw yo keenduwo mangaabar di Tabar Tawasi (Kis 15:36–18:22). Kadung nokorikot i Paulus sid Tesalonika, tinimpuunan yo no pengkakat it jemaat sid Tesalonika (Kis 17:1-9). Nga amu songkuro koleed diri, dinumangki di Paulus it tongo Yahudi siri (Kis 17:5; 1Tes 2:14-16), om linumawan dit gama di Paulus mangaabar dot, “I Yesus no it Raja Maanalamat dit najanji do Kinoringan,” ka di Paulus (Kis 17:3). Boboyo’o nopo di Paulus, pogidu yalo mantad sid Tesalonika om pakaayay yo no sid kota dot Beria, dot ogumu po dara ot potudukon yo sid tongo tulun dot Tesalonika. Jadi gumagaw dîiri i Paulus tu okudik po ot nokotuduk yo sid jemaat dot Tesalonika. Nga amu songkuro koleed mantad diri, naabaran no yalo di Timotius, it koruang yo kumaraja, dot apatog-i ot koosipan dit jemaat sid Tesalonika(1Tes 3:6).
Tomodon nopo ditit surat keensan di Paulus diti, mongimpapag babanar yalo dit tongo Kristian siri, it sid kasansara’an. Popoondom yalo dit kinowowoyo’on yo tiya dit muurunggum po yalo sid doalo. Om moniag sambil doalo i Paulus, tu waro tulun dit oobul kumaraja (4:11, 12), tu ka doalo, “Aalang-alang no tu amu no oleed rumikot kembagu i Tuhan Yesus,” ka. Babanar-ko mongindad it jemaat dot Tesalonika dit korikatan kembagu di Tuhan Yesus, sampay gumagaw yoalo, tu kakal po dot amu nokorikot kembagu i Yesus, om waro no ot piipiro ot koobpineeyan doalo dot minatay no. Tu panantaman dit tongo Kristian sid Tesalonika, ong gisom it Kristian dit miyaw po ot ongoyon di Yesus dot orikot ot masa dot rumikot kembagu Yalo. Jadi sitid surat diti, patarang-i sâambil i Paulus nunu ot ajadi tiya dit korikatan kembagu di Tuhan Yesus (4:13-15), om monuduk i Paulus doalo, supaya tumilombus-i gumama dot olimodok ot gama, meed mongindad dit korikatan kembagu di Yesus.
Suwang
Salam do kotimpuunan: 1:1
Monorimakasi i Paulus tu apatog-i it koosipan dit tulun sid jemaat dot Tesalonika: 1:2–3:13
It padpasi dit aaluk baagi tulun Kristian: 4:1-12
Nunu ot ajadi tiya dot korikatan kembagu di Yesus: 4:13–5:11
Tupono om salam do kopupuson: 5:12-28
1Salam do Kotimpuunan
1Iti surat diti, mantad sid dagay: i Paulus, i Silas 1:1 i Silas Harfiah: i Silwanus. I Silwanus nopo, ngaran yo sid boros dot Latin om Yunani (intangay sid Kis 15:22, 40; 17:4). I Silas dino, ngaran yo sid boros dot Ibrani. om i Timotius, irikot sid jemaat dot Tesalonika, it nasanganu do Kinoringan it Tama om i Tuhan Yesus Kristus.
Kososogit konow sid saralom dit kosianan om koosayan do Kinoringan. 1:1 Kis 17:1
Koposiyon om Koosipan dot Tulun sid Tesalonika
2Aso tingkod ya monorimakasi sid Kinoringan tu pasal dikoo kikiawi. Titikid dot mintaduwa okoy, owîiton ya nopo ikoo sid doa, tu aso putut 3ya mongôondom dikoo sid tinoguwangon do Kinoringan it Tama tokow. Iri no ot ondomon ya, it nagagama duyu tu tasil dit koosipan duyu sid di Kristus, it poonotos duyu mitotoluod, om it kaataan duyu sid kasansara’an tu mangaarap kow di Tuhan tokow Yesus Kristus.
4Tu ela’an ya dot nopili kow no do Kinoringan, oy koobpineeyan ya dit aa koyuyuuan do Kinoringan. 5Nopurimanan ya ino tiya dit pinaabar okoy sid dikoo dit Tabar Tawasi. Tu tiya dit mooboros okoy, okon-ko gisom boros no ot niobus ya, ino-i-nga waro po kosunduwo dot niimbulay di Tatod Tosusi, sampay togimoyo’on. Makin po, aandaman duyu-i it gama ya monulung dikoo tiya dit muurunggum okoy po dikoo. 6Om kadung notorima duyu it boros di Tuhan, sinansara kow dîiri babanar. Ugu poma dino nga otomon kow-i tu i Tatod Tosusi ot pinotomon dikoo. Irad po dino, nokotiruwan kow dagay om i Tuhan. 1:6 Kis 17:5-9 7Om najadi kow dîiri dot suntu baagi dit kikiawi it tulun dit nongo-keemoyo sid negeri dot Makedonia om Akhaya. 1:7 It kota dot Tesalonika, ibu kota dot negeri do Makedonia. It Makedonia om it negeri dot Akhaya dino nokeeyon sid nagara dot Yunani (Grik). 8Tu ikoo ot kinaranga’an dit boros di Tuhan, dot okon-ko gisom sid Makedonia om sid Akhaya no, ino-i-nga, siombo nopo nokorongow dit tabar dit kemaya’an duyu sid Kinoringan. Jadi, amu okoy no oporolu monuturan sid disay nopo pasal dino. 9Tu yoalo kondiri ot monuturan dot awasi it gama duyu monginsamung dagay, tiya dit minagandaa okoy dikoo gûulu. Om minonuturan po yoalo dot nokeedu kow no mantad sid tongo ponoko-kinoringan duyu, tu mangalayan kow dit babanar-no-ko Kinoringan, i Kinoringan dit Miyaw Misingkoleed. 10Ki-tuturan po yoalo, dot mongindad kow dit korikatan dit Tanak do Kinoringan mantad sid surga, ino-no i Yesus it pinosiyan do Kinoringan mantad sid kapatayan. Yalo no ot manalamat daton mantad sid rasang do Kinoringan sompôori.
2Giginama di Paulus sid Tesalonika
1Oy koobpineeyan ku, ikoo kondiri nga nokeelo-i dot okon-ko porosuma okoy minagandaa dikoo. 2It amu okoy po nokorikot sinod dikoo, sinansara om nusiba okoy sid Filipi, irad-ko it nela’an duyu, om sid kota duyu nga ogumu-i ot linumawan dagay. Nga ugu poma diri nga minangan okoy-i do Kinoringan posiowo paabar sid dikoo dit Tabar Tawasi Yo. 2:2 Kis 16:19-24; 17:1-9 3It pinangangatan ya dikoo dot mimoyo dit Tabar Tawasi, okon-ko mamalid ko araat ot tomodon. Om okon-ko mangaakal okoy disay-isay, 4ino-i-nga baya noombalan okoy do Kinoringan nga aarapan okoy-i paabar dit Tabar Tawasi. Om it tomodon ya momoros, okon-ko potomon po do ginawo dot tulun, ino-i-nga potomon do Kinoringan, it monginsosok di ginawo ya. 5Tu nela’an duyu no dot amu okoy-i insan dot oomis ot kakabangon ya sid dikoo, om aso-i ot tomodon ya dot olosok dot moginokupan. I Kinoringan ot sasi ya! 6Okon-i-ko mokiroyo’on okoy po dot tulun, ikoo keenong it tulun wookon. 7Andang ki-hak okoy dot mokiorumat, tu rasul okoy gima di Kristus , nga amu okoy-i monusa dikoo. Ino-i-nga osulimod it gama ya sid dikoo, ugu-ko it gama dit tidi posusu om momiara dit tongo tanak yo. 8Gama dot amu ya poongoyuu dikoo, okon-ko it Tabar Tawasi mantad sid Kinoringan nôopo ot kinenginan ya peelang dikoo, ino-i-nga it koposiyon ya po, gama dot poonisian ya dikoo! 9Oy tongo koobpineeyan, aandaman duyu po dati it gama ya dot maapatay gumama sodoy-adlaw, supaya amu okoy koponginwagat mokitundun sid disay nopo dikoo, tiya dit mangaabar okoy sid dikoo dit Tabar Tawasi mantad sid Kinoringan.
10Ikoo om i Kinoringan ot sasi ya, dot songkuro kooborisi, kaabanar om ka’aso dot kasala’an dit bubuatan ya sid dikoo, it mimoyo di Kristus. 11Om ela’an duyu-i dot, it gama ya sid titikid dikoo, ugu-ko it gama dit tama sid tongo tanak yo. 12Ino-no, modtuduk, monuu om mongojuur okoy dikoo, supaya mialuk dit padpasi duyu om it kenginan do Kinoringan. Tu linoow kow Dialo jumadi dot raayat sid Karajaan Yo om miyon sid tompiling Yo.
13Sagay aso kotingkadan ya monorimakasi sid Kinoringan, tu it boros do Kinoringan it niabar ya sid dikoo, rinongow duyu-i om tinorima duyu-i. Om okon-ko dang tulun dot puabaran ot pongira’an duyu, ino-i-nga dang Kinoringan. Tu andang-ko babanar-i dot boros mantad sid Kinoringan iri, tu it boros diri, kumaraja sid ginawo duyu it mimoyo di Kristus. 14Oy tongo koobpineeyan, it nabambaran duyu diri, miinong-i dit nabambaran dit tongo jemaat do Yahudi it nokeemoyo di Kristus Yesus, it nasanganu do Kinoringan sid negeri dot Yudea. Tu sinansara kow dit bansa duyu kondiri, dot ugu-ko it paanansara no dit tongo Yahudi dit bansa yo kondiri dit Kristian. 2:14 Kis 17:5 15Yoalo no dino it minamatay di Tuhan Yesus, om it tongo nabi, 2:15 Mat 23:37; Luk 13:34 om minanansara po dagay. Amu kenginan do Kinoringan it gama’on doalo, tu isay nopo tulun nga lawanon doalo. 2:15 Kis 9:23, 29; 13:45, 50; 14:2, 5, 19; 17:5, 13; 18:12 16Om monotos po yoalo mangawang dagay dit papaabar okoy dit Tabar Tawasi sid tongo tulun dit okon-ko Yahudi, supaya asalamat yoalo. Irad nobo dino yoalo dot aso tingkod manamba dit karaatan sampay napayu dot duso. Jadi koompusan, oonong yoalo dit rasang do Kinoringan.
Tipagandaa Kembagu i Paulus sid Tesalonika
17Nga, oy koobpineeyan, mantad dit nokotongkiyad okoy dikoo toruay, osodu kow poma sid mato, nga osomok-i sid ginawo. Jadi, ooli ot padlangad ya dikoo. Ong adadapat po, monotos okoy mogiim do ralan dot kopisasambatan tokow kembagu! 18Tu ki-kiikiro okoy magandaa kembagu dikoo, dot yoku kondiri i Paulus, insan-induwo oku no kopiakat, nga naawangan okoy dit rogon. 19Tu ikoo no ot pangaarapan, katamanan, om piala dot pokiraya’an ya sid tinoguwangon di Tuhan tokow Yesus, sid korikatan Yo kembagu. 20Babanar-ko ikoo no ot pokiraya’an om katamanan ya!
31Pagka tu amu ya no akadasan ot langad ya, boboyo’o ya nopo di Silas, ogol okoy sid kota dot Atena dot yoyokoy. 3:1 Kis 17:15 2Om minangan ya dîiri suu’o it tobpinee tokow, i Timotius. Yalo no it turipon do Kinoringan om it tuup ya mangaabar dit Tabar Tawasi ontok-ko i Kristus. Kinoponuuan ya nopo dialo, momuransang om mongimpatog dit koosipan duyu sid di Kristus, 3supaya asot îiso dikoo ot monolikud di Kristus pasal dit tongo kasansara’an duyu dino. Tu nela’an duyu no kondiri, dot amu mimîilo nga aajangan tokow-i ino. 4Tu tiya dit muurunggum okoy dikoo, nokoboros okoy mâantad sid dikoo dot sansara’on tokow. Jadi maakaa diti, nela’an duyu-i dot babanar-ko notuluk iri. 5Sagay pogi-om sinuu ku i Timotius sid dikoo, aa-ku no keendad. Moki’ilo oku no dot okukuro it koosipan duyu. Mookoy-i oku dot mîilom atagayatan kow dit Raja do Rogon, om porosuma nôopo it kikiawi it poonotos ya.
6Nga maakaa diti tu nokooli no i Timotius mantad sinod dikoo, tinungkapan okoy dialo dot tabar dot katamanan, ontok-ko it koosipan om it kotoluadan duyu. Pinopeelo po yalo dagay, dot otomon i ginawo duyu mongoondom dagay. Om tiisambat kow po dara dagay, dot ugu-ko yôokoy no, tu tiisambat-i dikoo. 3:6 Kis 18:5 7Jadi, ino no ot sabap oy koobpineeyan kow, dot sid saralom poma dot kosusa’an om kosompitan ya, nga nensasamadan okoy-i dit tabar duyu om koosipan duyu. 8Maakaa diti, opurimanan ya dot nokoguli it tatod ya, ong syukur matog kow kumuyut dit koosipan duyu sid Tuhan. 9Landu gayo ot poonorimakasi ya sid Kinoringan, pasal dit kikiawi dit katamanan ya dit nawaya’an ya sid tinoguwangon Yo, pasal dikoo. 10Sodoy-adlaw okoy no monotos mokianu sid Kinoringan, supaya kopisambat tokow kembagu, tu mongimpapag dit koosipan duyu, siombo nopo it waro pot okurang.
11Mokianu okoy sid Kinoringan, i Tama tokow om i Tuhan tokow i Yesus, supaya pampangan okoy dot waya’an sumambat dikoo! 12Om mokianu oku supaya kiyapan om posinggalapon di Tuhan it gama duyu mitotoluod om monoluod dot kikiawi ot tulun, ugu-ko it gama ya monoluod dikoo. 13Mokianu oku po supaya impatagan di Tuhan ot ginawo duyu, sampay aso kasala’an om osusi kow sid tinoguwangon do Kinoringan it Tama tokow, tiya dit korikatan kembagu di Tuhan tokow Yesus, dot mitatanud dit kikiawi it umat tosusi Yo. 3:13 ... kikiawi it umat tosusi Yo. Tafsiran 2: ... kikiawi it moleekat tosusi Yo. Tafsiran 3: ... kikiawi it winangun tosusi Yo.
4It Padpasi dit Potomon do Kinoringan
1Jadi, suway mantad keeno, oy tongo koobpineeyan ya, notudukan ya no ikoo dit padpasi dit koonong dit kenginan do Kinoringan. Om andang ugu no dino it padpasi duyu. Na beeno, sid ngaran di Tuhan Yesus, pokionuwon ya om momipit okoy dikoo, supaya makin po maya kow dit tudukan diri. 2Tu nela’an duyu no it tongo pinonuu’an di Tuhan Yesus dit nilombus ya sid dikoo diri.
3Tu iti no ot kenginan do Kinoringan: supaya osusi kow, ino-no, minsodu kow mantad sid kalaalasu. 4Titikid dot tongo kusay subay eelo mongodos dot tiwow, 4:4 Titikid dot tongo kusay subay eelo mongodos dot tiwow, ...Tafsiran 2: Titikid dit tongo kusay sid dikoo subay tumotog sid sawo yo kondiri ... supaya osusi om orumaton dot tulun. 5Om okon-ko gilatan, ugu-ko it tongo kapir dit amu kotutun do Kinoringan. 6Irad po dino, kada no dot waro pot tulun dot mamaal dot sala sid tobpinee yo dot monolod dit sawo dialo. Tu nakaampangil ya no mâantad sid dikoo dot, it tulun dit mamaal dit ugu diri, ukumon di Tuhan. 7Tu okon-ko sid kalaalasu po ot pinonginloowan do Kinoringan daton, ino-i-nga sid padpasi dot osusi. 8Ino nogi, isay-isay ot monolikud dit tudukan diti, okon-ko monolikud po dot tulun, ino-i-nga monolikud do Kinoringan it maanaak dikoo dit Tatod Yo dit osusi.
9Jadi ontok-ko it gama mitotoluod songobpinee, amu okoy poma monulis sid dikoo, tu notudukan kow no do Kinoringan dot gama mitotoluod. 10Om minonoluod kow-i dit tongo koobpineeyan sid pootongkop do negeri dot Makedonia. Nga, pokionuwon ya po babanar dikoo, oy koobpineeyan, dot makin po mitotoluod kow. 11Ponotos kow no musay, om okon-ko osibuk kow gumawul dit hal dot tulun, ino-i-nga pomuroti kow kondiri dot kaakanan, ugu-ko it nisuu ya dikoo di gûulu. 12Ong ugu dino ot padpasi duyu dot amu kow mokitundun dot tulun, orumaton kow dot tulun dit okon poma-ko Kristian.
Korikatan di Tuhan Yesus
13Jadi, oy koobpineeyan ya, eengin okoy dot ela’an duyu ot kotutungoyon dit tongo tulun Kristian dit minatay, supaya amu olunguy ot ginawo duyu ugu-ko it tulun wookon dit asot tarapan. 14Pagka mimoyo tokow dot minatay i Yesus om noposiyan kembagu, komoyoon, mimoyo tokow-i dot it tulun minatay it nokeemoyo di Yesus, mangan-i posiyay kembagu do Kinoringan, tu porunggumon sid di Yesus.
15Ong maya dit nituduk di Tuhan, itokow dit miyaw po om kakal po sitid pomogunan, tiya dit korikatan kembagu di Tuhan, andang amu tokow-i kopogulu dit tulun dit nongo-patay no sumamung di Tuhan. 16Tu tiya dino, kondiri di Tuhan mindoo mantad sid surga dot meed monuu dot opuupuod ot bongut, 4:16 monuu dot opuupuod: Amu noreet sid Kitab dot nunu ot isuu do Kinoringan, nga monuu dati Yalo dit tongo tulun minatay dot masi kembagu. om it kotua do moleekat nga maagawa, om it toburi do Kinoringan, mangan uniyo. It tongo tulun dit minatay om nokeemoyo di Kristus, posiyan mogulu. 17Katalib iri, itokow dit kakal po miyaw tiya dino, powoyo’on tokow doalo pensawat sid kawut, dot sumamung di Tuhan sid tawan. Om muurunggum tokow nôono di Tuhan sampay misingkoleed. 4:15-17 1Kor 15:51-52; Mat 24:30; 26:64; Mrk 13:26; 14:62 18Ino nogi, pi’insasamod kow no do ginawo dit tongo boros diti.
5Sumodia dit Korikatan Kembagu di Tuhan
1Nga, oy tongo koobpineeyan, amu poma tulison ya it tontok om tiya dot korikatan kembagu di Tuhan. 2Tu ela’an duyu-i kondiri dot, it Tadlaw dot Korikatan Kembagu di Tuhan, ugu-ko it maanakaw dit tad rumikot-i dot sodoy. 5:2 Mat 24:43; Luk 12:39; 2Ptr 3:10 3Tu tiya dit momoros ot tulun dot, “Oosay kikiawi om asot kosusa’an,” ka, nga mogkureelo po om oonong it tulun diri dot kosusa’an tagayo, dot ugu-ko it tongondu dit monontiyan om mogkureelo po om monusu. Andang aso doalo kalabus.
4Nga ikoo, oy tongo koobpineeyan, okon-no-ko sid otuwong kow po. Jadi, amu no apatut dot kotigog kow do-yikoo tontok dot Tadlaw dit korikatan di Tuhan, ugu-ko it kootigog dot tulun ong waro maanakaw rumikot. 5Tu kikiawi dikoo dino, dang kanawa’an om dang tadlaw. Okon-ko dang kotuwangan tokow po keenong dang sodoy. 6Ino nogi, kada tokow modop ugu-ko it tulun dit dang kotuwangan, ino-i-nga song-jajaga tokow om subay-ko atarang ot pongitungan. 7Tu sodoy ot ka’adapan dot tulun, om koopogowukan nga sodoy-i. 5:7 It tongo tulun dit zaman di Paulus, amu oobas moginum namot dot tadlaw. Intangay sid Kis 2:15.8Tokow diti, tulun dot kanawa’an. Ino nogi, subay-ko atarang it pongitungan tokow, subay-ko mimoyo tokow di Tuhan om monoluod dit tulun wookon. Ong ugu dino, aso bîida dot monirung dit koyuwan dit kolid dot kangkab ot ponirung. Om, ong ki-tarapan tokow dot asalamat, aso bîida dot mononsirung tokow dot basi.5:8 Yes 59:17; Ef 6:13-17 9Tu it kinopomilian do Kinoringan daton, okon-ko poobusan po dit rasang Yo, ino-i-nga mangan Yo salamato dot i Tuhan tokow Yesus Kristus ot panalamat. 10Tu minatay i Yesus baagi daton, supaya korunggum tokow-i Dialo, ii-ka it miyaw tokow po ko it minatay tokow no tiya dit koguli kembagu Yalo.11Jadi, pagka ugu dino, pipupuransang kow no om pipapatog kow no, tirad-ko it andang-âandang nga gama’on duyu maakaa.
Tupono om Salam do Kopupuson
12Jadi, oy tongo koobpineeyan, pokionuwon ya dot, orumaton duyu it tongo pomimpin sid karaja di Tuhan, tu monotos yoalo kumaraja sid dikoo, om monosiat dikoo. 13Orumato duyu no banar yoalo om toluodo duyu no, pasal dit kikiawi it karaja doalo. Pi’u’usay kow no.
14Oy tongo koobpineeyan, pokionuwon ya babanar dikoo dot, tiagon duyu it tongo tulun dit oobul kumaraja, posiowo it tulun tatalow, tulungay it tulun dit orukung, om polonuto it ginawo duyu sid kikiawi ot tulun. 15Tandayay duyu no, supaya it araat amu sulian dot araat, ino-i-nga ponotos kow no miwawasi dot asot kababasan, ii-ka it sid kinoruangan keenong it sid kikiawi ot tulun. 5:15 Mat 5:38-42 16Tomon kow no dot aso putut, 17om pintaduwa kow no dot aso tingkod! 18Sid nunu nopo ot kowowoyo’on, ponorimakasi kow no sid Kinoringan, tu ino no ot kenginan do Kinoringan dot mangan duyu, tu nokeeso kow no di Kristus Yesus.
19Kadaay potingkodo it gama’on di Tatod Tosusi, sam-ko it tulun dit momisok dot tapuy.20Kiikiro, kada moniag dot tulun polombus do nubuat.5:20 1Kor 14:1, 39 21Ino-i-nga, nunu nopo, kilala’o duyu po mogulu. Ombo it awasi, kuutay duyu, 22om nunu nopo song-karaatan, insoduay duyu.
23I Kinoringan no ot puun do koosayan. Mintaduwa oku supaya susian kow po Dialo dot aawi-awi it koposiyon duyu monusi. Om mintaduwa oku po supaya piara’on do Kinoringan it tatod, ginawo om koyuwan duyu, supaya aso kasala’an duyu tiya dit korikatan kembagu di Tuhan tokow Yesus Kristus. 24Pagka tu osotia i Kinoringan dit minonginloow dikoo, piara’on kow-i Dialo.
25Oy tongo koobpineeyan, pintaduwa’ay okoy no dikoo. 26Polombuson duyu ot salam tosuaw ya sid kikiawi it koobpineeyan. 5:26 Harfiah: Pisisingud kow no dot singud tosusi.
27Pising-sumpa kow no sid Tuhan, dot baca’on duyu iti surat diti sid kikiawi it tongo koobpineeyan.
28Kososogit konow sid saralom dit kosianan di Tuhan tokow Yesus Kristus.