Surat Keeso di Paulus
Kumaa sid Jemaat dot
Korintus
Popela’an
Tiya dit minamanaw i Paulus dit kumeenduwo dot paabar dit Tabar Tawasi, nakaajang yalo sid kota dot Korintus, it kota tagayo sid negeri Akhaya. Om it negeri Akhaya dino, kineeyonon dot tulun dot masam-masam ot bansa, tugama om tadat, it abagos midadagang om ongo-sasawat ot pongila’an. It Negeri Akhaya dino, ponong sid salatan do negeri Makedonia om porinta’on do Ruum tiya diri.
It jemaat sid Korintus dino, i Paulus kondiri ot minonimpuun (Kis 18:1-18), dot nuupan di Apolos, (Kis 18:27–19:1; 1Kor 1:12; 3:4-9, 22; 4:6; 16:12) it notudukan mâantad di Akwila om it sawo yo i Priskila (Kis 18:24-26; 1Kor 16:19).
Tomodon nopo diti surat diti, monimbar i Paulus dit piipiro it duatan dit tongo tulun sid jemaat dot Korintus (1Kor 7:1, 25; 8:1, 4; 12:1; 16:1, 12), om polintotok yalo sâambil dit piipiro it hal dit kapalid dit koosipan doalo sid di Kristus (1Kor 6:12; 8:4; 10:23; 15:15).
It masaala dit otoguwangan di Paulus sid Korintus, ino-no, keeso ontok-ko it kooyasan sid jemaat, koduwo ontok-ko it sumbang sid jemaat, kotolu ontok-ko it pisasawa’an, kaapat ontok-ko it duatan dit obbuli ko amu mangakan dit kaakanan dit pinurineetan, kolimo ontok-ko it kooritiban sid jemaat, koonom ontok-ko it sinundu dit mantad sid Tatod Tosusi om koturu ontok-ko it koposiyan dot tulun minatay. Opintar i Paulus tu it tudukan ontok-ko it Tabar Tawasi ot pinonimbar yo dit tongo duatan doalo.
Sid pasal 13, patarang dot it toluod no ot sabap dot papanaw dot sinundu. Itit pasal 13 no diti ot pasal dit paling terkenal sid buuk diti.
Suwang
Salam do kotimpuunan: 1:1-9
Kooyasan sid jemaat: 1:10–4:21
Sumbang sid jemaat: 5:1-13
Tulun Kristian mokiukum dot tulun kapir: 6:1-11
It bubuatan dot oonong baagi dot tulun Kristian: 6:12-20
Tudukan ontok-ko pisasawa’an: 7:1–7:40
It kaakanan dit pinurineetan: 8:1–11:1
Gama sumambayang om Poginakanan di Tuhan Yesus: 11:2-34
Tongo sinundu dit mantad sid Tatod Tosusi om toluod: 12:1–14:40
Koposiyan di Kristus om it tongo tulun dot Kristian: 15:1-58
Rukut dot jemaat: 16:1-4
Salam dot kopupuson: 16:5-24
1Salam do Kotimpuunan
1Iti surat diti, mantad sid dogon i Paulus, it najadi do rasul di Kristus Yesus tu kinenginan do Kinoringan. Iti surat diti, tinulis ya duwo di Sostenes, it tobpinee tokow. 2Iti surat diti, irikot ya sid jemaat do Kinoringan sid Korintus, ino-no it tongo tulun dit sinusian di Kristus Yesus, om it noloow do Kinoringan dot jumadi dot umat Yo, miampay dit kikiawi ot tulun sid siombo nopo, it monginloow dit ngaran di Tuhan Yesus Kristus, it Tuhan doalo om Tuhan tokow. 1:2 Kis 18:1
3Kososogit konow sid saralom di kosianan om koosayan do Kinoringan it Tama tokow, om i Tuhan tokow Yesus Kristus.
Monorimakasi i Paulus sid Kinoringan
4Aso tingkod ku monorimakasi sid Kinoringan baagi dikoo, tu nokotorima kow no dot barakat mantad sid Kinoringan, tu nokeeso konow di Kristus Yesus. 5Pagka tu nokeeso kow no di Kristus, kinumaya kow no dot nunu nopo, tu tinaakan kow Doo dot masam-masam ot sinundu dot pongila’an, om masam-masam ot sinundu dot polombus dot boros dit nituduk di Tatod Tosusi.6It tongo sinundu duyu diri, iso ot bukti dot it kososiyan ku sid dikoo ontok-ko i Kristus diri, andang babanar. 7Om osusukup kow nôono dot sinundu, namot dit mongindad kow dit korikatan kumembagu di Tuhan tokow Yesus Kristus. 8I Kristus no ot mongimpapag dikoo supaya apatog kow sampay sid koowian, om supaya aso karaatan duyu dot orikot it tadlaw dit korikatan kembagu di Tuhan tokow Yesus Kristus dot mongukum. 9Kaarapan i Kinoringan. Yalo no ot minonginloow dikoo supaya kopiiso kow dit Tanak Yo, i Yesus Kristus, it Tuhan tokow.
Pigogutan sid Jemaat dot Korintus
10Oy tongo koobpineeyan ku! Sid ngaran di Tuhan tokow Yesus Kristus, pokionuwon ku babanar dot, piseeso’o duyu no ot tupakat duyu, supaya amu kow ooyas, ino-i-nga piseeso’o duyu no ot ginawo duyu om piseeso’o duyu no ot pongitungan duyu. 11Oy tongo koobpineeyan ku, sagay ugu dino ot gama ku momoros dikoo, tu warot piipiro koyuwan ot tulun mantad sid sirang di Kloe dot minangaabar sid dogon, dot warot pigogutan duyu. 12Komoyoon ku nopo, waro dikoo ot momoros dot, “I Paulus ot woyo’on ku,” ka, waro-i ot momoros dot, “I Apolos ot woyo’on ku,” ka, om waro po momoros dot, “I Petrus 1:12 i Petrus Harfiah: i Kefas. I Kefas no ot ngaran di Petrus sid boros dot Ibrani (intangay sid Yoh 1:42). ot woyo’on ku,” ka, om waro po wookon ot momoros dot, “I Kristus ot woyo’on ku,” ka. 1:12 Kis 18:24 13Itungo duyu no pogi: Nokuro tu ababaagi ot jemaat duyu? Nababaagi gaam i Kristus? Om yoku, i Paulus gaam ot nakasalip dot minongontok dikoo? Om sid ngaran di Paulus gaam ot pinomodsuan dikoo? 14Monorimakasi oku sid Kinoringan tu asot îiso dikoo ot nopodsu ku, suway mantad-ko i Krispus om i Gayus. 1:14 Kis 18:8; 19:29; Rm 16:23 15Jadi, ugu po dino, asot îiso dikoo ot kopomoros dot, nopodsu kow sid ngaran ku tu eengin jumadi dot mabpamaya ku. 16It sirang di Stefanus bala nga yoku-i ot minomodsu. Nga suway mantad-ko yoalo, aso no ot aandaman ku wookon dot nopodsu ku. 1:16 1Kor 16:15 17Tu it kinopongorosulan di Kristus dogon, okon-i-ko momodsu dot tulun ot tomodon, ino-i-nga paabar dit Tabar Tawasi. Om it gama ku paabar dit Tabar Tawasi dino, okon-ko it kelo’o po mooboros ot pakayon ku, supaya amu porosuma it kinapatayan di Kristus sid salip. 1:17 Gal 6:14
Okitanan sid di Kristus it Kuasa om Kopintaran do Kinoringan
18Tu baagi dit tongo tulun dit sid kobinasa’an ot rikoton, it tudukan dit kinapatayan di Kristus sid salip diri, asot tataraati. Nga ong itokow ot mongitung, tu sid kasalamatan ot rikoton, it tudukan dino, pentalang dit kuasa do Kinoringan. 19Tu ki-boros i Kinoringan sid Kitab dot,
“Raagon Ku it kopintaro
dit tongo tulun dit ongo-pipintar,
om tonuson Ku it pongoorotiyan
dit tongo tulun dit ki-ongo-pongoorotiyan,”
ka. 1:19 Yes 29:14 (LXX) 20Jadi, ugu po dino, nunu po ot tarati dit tongo tulun dit opintar, it ki-ongo-pongoorotiyan, om it eelo midaawa? It kopintaran dit tulun sitid pomogunan, najadi no do Kinoringan do kalawangan! 1:20 Ayb 12:17; Yes 19:12; 33:18; 44:25
21Tu, pagka tu opintar i Kinoringan, tinantu Dialo dot, kukuro nopo ot koopintar dot tulun, nga amu-i kotutun do Kinoringan ong it doo no kondiri dot kopintaran ot woyo’on. Tu kenginan Dialo dot asalamat it tongo tulun dit mimoyo dit tabar dit lowong ot karanga’an, ino-no, it Tabar Tawasi, it niabar ya sid dikoo. 22Tu ii-nopot tongo tulun dot Yahudi, subay kokito po dot kosunduwo, om mimoyo nogi. Om it tongo tulun dit okon-ko Yahudi, 1:22, 24 okon-ko Yahudi: komoyoon, Yunani. Komoyoon nopo di Paulus siti, ugu-ko it gama dot Kimaragang momoros dot “Sama”. Tarati nopo dino, tootôongoh song-bansa ot nokosilam om it Sama babanar, nga kosuwang-i sid reetan dot Sama. Na tirad-no dino it reetan di Paulus dot “Yunani”, tootôongoh song-bansa it okon-ko Yahudi om it Yunani babanar, nga kosuwang-i sid reetan dot Yunani. Ino no ot sabap dot tinulis siti dot “okon-ko Yahudi”. subay korongow po dot pongila’an taralom, om mimoyo nogi. 23Nga yokoy diti, paabar okoy ontok-ko i Kristus dit minatay sid salip. Dot inot tabar dino, kaasana’an dit tongo tulun dot Yahudi, om it reetan dit tongo tulun dit okon-ko Yahudi dot mongolowong nôopo. 24Nga baagi dit tongo tulun dit nongo-loow do Kinoringan, ii-ka it tulun dot Yahudi ko it okon-ko Yahudi, i Kristus no ot pinentalangan dit kuasa om kopintaro do Kinoringan. 25Tu it kobuatano do Kinoringan dit reetan dot tulun dot lowong diri, opintar mantad-ko it koopintar dot tulun. Om it kobuatano do Kinoringan dit reetan dot aso kuasa diri, ki-kuasa mantad-ko tulun.
26Oy tongo koobpineeyan kow, ondomo duyu no dot okukuro kow tiya dit linoow kow nogi do Kinoringan! Ong maya dit pogintangan dot tulun, okudik dikoo ot opintar, okudik dikoo ot ki-kuasa, om okudik dikoo ot ki-ongo-ngangaran. 27Nga, titinomod do Kinoringan momili it tulun dit anggapon dot tulun dot lowong, tu pongomomoluon dit tongo tulun dit ongo-pipintar. Pinili do Kinoringan it tulun dit anggapon dot tulun dot ongo-rurukung, tu pongomomoluon dit tongo tulun dit ki-ongo-ngangaran. 28Pinili do Kinoringan it tulun dit anggapon dot tulun dot aso tarati, raraaton om it uusiba’on dot tulun, tu pananus dit pangkat dit tongo tulun dit anggapon dot tulun dot ki-pangkat. 29Ugu dino ot gama do Kinoringan supaya asot îisot tulun dot mising-gagayo tulu sid tinoguwangon Yo. 30Tu i Kinoringan ot pinopiiso daton om i Kristus Yesus. I Kristus no ot puun do kopintaro tokow, om Yalo no ot puun dot nanggap tokow do Kinoringan dot tulun tabanar. I Kristus no ot minonusi om minongolukat daton mantad sid tukuman. 31Jadi, kaa po dino, ugu-ko it nokotulis sid Kitab, “Isay nopo ot mangarayow dot awasi it kondiri yo, subay mangarayow dit kowosian dit winaal di Tuhan,” ka. 1:31 Yer 9:23; 2Kor 10:17
2Togimoyo’on it Tabar Tawasi dit Niabar di Paulus tu Mantad sid Kuasa dit Tatod do Kinoringan
1Oy tongo koobpineeyan ku! Tiya dit minongoy oku sid dikoo, dot paabar dit rancangan do Kinoringan dit niraasia Yo di muula, 2:1 dit rancangan do Kinoringan dit niraasia Yo di muula, Komoyoon: Tabar ontok-ko it gama do Kinoringan manalamat dot tulun. okon-ko it kelo’o mooboros ot pinakay ku keenong dogon kondiri dot kopintaro. 2:1 Ef 1:9 2Tu nopugu ku no mâantad dot, ong tiya dit muurunggum oku po dikoo, amu oku minonuturan dot nunu nopo sid dikoo, suway mantad-ko i Yesus Kristus, it minatay sid salip. 3Makin po om, tiya dit sisino okud dikoo, okûukuguy oku om tad-pom mogkikip oku rumosi. 2:3 Kis 18:9 4It gama ku polombus sid dikoo dit Tabar Tawasi dit tiya diri, togimoyo’on dot tulun nga okon-ko mantad po sid kopintaran ku kondiri mooboros, ino-i-nga mantad sid kuasa dit Tatod do Kinoringan, 5supaya it koosipan duyu sid di Kristus, okon-ko mantad sid kopintaran dot tulun ot nimpuunon, ino-i-nga mantad sid kuasa do Kinoringan.
Kopintaro do Kinoringan
6Ugu poma dino nga, ong korunggum okoy sid tulun dit osukod no ot koosipan, tudukan ya-i yoalo dit tongo pongila’an taralom om opintar. Nga it tongo pongila’an taralom om opintar dit ituduk ya dino, okon-ko dang pomogunan po, keenong dang tongo pomorinta do pomogunan sid zaman diti, dit oobing-tanus ot kuasa. 7Ii-nopot pongila’an dit ituduk ya dino, ino-no mantad sid Kinoringan. It pongila’an dino, it rancangan do Kinoringan dit niraasia Yo di gûulu, nga nosodia mâantad do Kinoringan dit amu po noorug iti pomogunan, supaya kokisib tokow dit kanawa’o dit tompiling Yo sid surga. 8Asot îiso dit tongo pomorinta sitid pomogunan diti, ot kaarati dit rancangan taralom dino, tu ong kaarati yoalo, amu mangan doalo posolipo i Tuhan dit osundu. 9Nga iti no ot komoyoon dit boros sid Kitab dit,
“It amu insan dot tulun kokito,
om it amu insan dot tulun korongow,
om it amu insan dot tulun keetung,
iri no ot nisodia do Kinoringan baagi dit tulun dit monoluod Doo,”
ka. 2:9 Yes 64:4 10Tu niintalang do Kinoringan sid daton it rancangan Yo dino, dot it Tatod Tosusi Yo ot pinentalang. Tu it Tatod dino, ela’an Yo mongilala it nunu nopo, nokuro ong it ongo-lolosok poma. 11Tu aso wookon ot keelo dit pongitungan dot tulun, suway mantad-ko it tatod dit tulun diri kondiri, kon-i oy? Jadi, i Kinoringan nga ugu-i dino, tu asot îiso tulun dot keelo dit pongitungan do Kinoringan, suway mantad-ko it Tatod do Kinoringan diri kondiri. 12It Tatod Tosusi dit nisuwang do Kinoringan sid daton, okon-ko dang pomogunan po, ino-i-nga Doo do Tatod, om ugu po dino, oorotiyan tokow no it tongo hal tawasi dit nitaak bâanar do Kinoringan sid daton.
13Ino no ot sabap dot kadung potuduk okoy dit tongo hal dot dang koosipan diri, okon-i-ko it nituduk dit tulun dit ongo-pipintar po ot ilombus ya, ino-i-nga it tudukan dit nituduk dit Tatod Tosusi. Jadi, ugu po dino, it dang Tatod Tosusi dot kopintaro ot pakayon ya dot patarang dit tongo hal dot dang koosipan.
14Nga it tulun dit amu kotutun di Kristus, amu monorima dit tudukan dit mantad sid Tatod do Kinoringan, tu it tudukan dino, anggapon doalo dot aso tarati. Om amu oorotiyan doalo it tudukan dit mantad sid Tatod do Kinoringan. It tulun no dit waro Tatod do Kinoringan sid kondiri yo ot kaarati dit tudukan dino. 15Kaa po dino, itokow dit ki-Tatod do Kinoringan, ela’an tokow no monimbang om momutus it nunu nopo, nga it tulun dit amu po nokotutun do Kinoringan, amu kadapat monginsala daton. 16Tu waro nokotulis sid Kitab dot,
“Asot îiso tulun dot keelo dit pongitungan do Tuhan,
om asot îiso tulun dot kadapat monuduk Dialo!” ka.
Nga itokow diti maakaa, nataakan tokow dot dang Kristus dot pongitungan. 2:16 Yes 40:13 (LXX)
3Amu po Osukod ot Koosipan dit Jemaat sid Korintus
1Oy tongo koobpineeyan ku, tiya dit kakal oku po muurunggum sid dikoo di gûulu, amu oku nakadapat monuduk sid dikoo dot ugu-ko it gama monuduk sid tulun dit maya dit Tatod Tosusi, ino-i-nga tinudukan ku ikoo dot ugu-ko it gama monuduk sid tulun dit kakal po maya dit kenginan kondiri. Tu tiya diri, amu po nosukod it koosipan duyu; ragang po ragang it koosipan duyu sid di Kristus. 2Jadi, ong it ragang dit kakal po sumusu, amu aaluk taakan dot dang tongo gagayo dot kaakanan. Ikoo nga ugu-i dino dit gûulu tu, it tudukan dit nituduk ku sid dikoo diri, oriribaw. Aa-ku po minangan ikoo tudukay dit tudukan dit dang tulun dit apapag no ot koosipan, tu amu kow po koowit. Nga, iti maakaa poma diti nga, kakal po dot amu kow koowit, 3:2 Ibr 5:12-13 3tu kakal kow po maya dit kenginan duyu kondiri. Tu ong kakal kow-i midadangki om migagagut, ino no ot pongintutunan dot kakal kow po maya dit kenginan duyu kondiri, tu kakal-i dang pomogunan it bubuatan duyu. 4Tu, ong mitotongkiyad kow tu momoros it tiiso dot, “I Paulus ot woyo’on ku,” ka, om it wookon nga momoros dot, “I Apolos ot woyo’on ku,” ka, okon-i-ko dang pomogunan gaam inot bubuatan duyu dino? 3:4 1Kor 1:12
Okon-ko Mitotongkiyad Kow Tu Maya dot Iso om Iso ot Pomimpin
5Nga, sabanar no, yokoy di Apolos diti, gisom palayan di Tuhan dit sinuu dot mangangat dikoo mimoyo di Kristus, om sinuu di Tuhan papanaw dit tongo tugas dit nitaak Doo sid dagay. 6Kiikiro, yokoy di Apolos diti, ugu-ko it tulun dit mananom om moniram, tu yoku ot pinotimpuun paabar sid dikoo dit Tabar Tawasi, om i Apolos ot pinolombus potuduk. Nga it pinosuni dit koosipan duyu, ino-no i Kinoringan, ugu-ko it pinosuni dit tinanom diri. 3:6 Kis 18:4-11, 24-28 7Jadi, it minananom keenong it minoniram diri, okon-i-ko iri pot oponting. Daapun ot oponting, i Kinoringan, tu Yalo no ot pinosuni dit tinanom diri. 8Tu, sabanar no, it minananom om it minoniram diri, miinong-i ot tomodon, om miduduwo doalo diri nga kotorima dit doo om doo dot isuli mantad sid Kinoringan, dot mionong dit kaabagos yo. 9Jadi, miduduwo dagay di Apolos diti nga miinong-i, tu miduduwo dagay nga gisom monguup do Kinoringan gumama sid tumo Yo, dot ikoo no dino ot tumo do Kinoringan, om walay do Kinoringan.
It Gagama’on Tokow Baagi di Tuhan Ugu-ko Mamaal do Walay
10Na, mionong dit kelo’o do Kinoringan dit nitaak sid dogon, minangan oku Doo taakay dot tugas dot pawansuk dit torigi dit walay do Kinoringan – ino-no, potuduk sid dikoo dit Tabar Tawasi. Jadi, it tugas ku diri, ugu-ko it tukang dit maamaal do walay dit keelo. Nga, maakaa diti, it tulun wookon nôono ot polombus mamaal dit walay diri. Jadi, ugu po dino, titikid dit tulun dit polombus mamaal dit walay diri, subay-ko tandayâan no ot gama yo mamaal dit walay diri. 11Kada sampay dot warot tulun pawansuk dot torigi wookon, suway mantad-ko it torigi dit nakawansuk mâantad, ino-no i Yesus Kristus. 12Tu ong warot tulun dit awasi ot padpasi om awasi ot gama papanaw dit gama’on dot dang Kinoringan, it tulun dino ugu-ko it tulun dit mamaal do walay dot tongo tamas, pirok om pampang dot boorogo ot nanu yo dot babaal, tu amu oobing-sorob. Nga ong waro tulun dit amu awasi ot padpasi om amu awasi ot gama papanaw dit gama’on dot dang Kinoringan, it tulun dino ugu-ko it tulun dit mamaal do walay dot tongo kayu, sakot om rami ot nanu yo dot babaal, tu oobing-sorob. 13Nga, it tasil dit ginama’an dit titikid ot tulun, keentalang-i sid tadlaw dit korikatan kembagu di Kristus dot mongukum. Tu sid tadlaw dit korikatan kembagu di Kristus dino, it tapuy ot pentalang dit karaja doalo. It tapuy ot pongumbal dit giginama dit titikid ot tulun om pentalang dot ataan ko amu it walay dit winaal yo. 14Ong amu sumorob it babaal dit niwaal yo sid torigi diri, it sanganu dit walay dino, ataakan dot odia dot ponuli do Kinoringan. 15Nga ong osorob it walay dit winaal dit tulun diri, orugi yalo. Komoyoon, asalamat poma yalo mantad sid tapuy, nga asot noowit-owit yo mogidu, ugu-ko it tulun dit keedu-i mantad sid walay dit nosorob.
16Amu duyu gaam ela’an dot ikoo dino, walay do Kinoringan, om iiyonon dit Tatod do Kinoringan? 3:16 1Kor 6:19; 2Kor 6:16 17Jadi, ong warot tulun dot mangaraag dit walay do Kinoringan dino, it tulun dino nga raagon-i do Kinoringan. Tu it walay dino, osusi, om ikoo no dino ot walay do Kinoringan.
Kada Mising-Gagayo do Tulu Pasal dot Mabpamaya kow dot Iso ot Pomimpin
18Kada no dot waro po dikoo ot momudut dit kondiri yo. Isay-isay ot manantam dot opintar it kondiri yo maya dit pogintangan dit tongo tulun sitid pomogunan, it tulun dino, subay-ko jumadi po dot lowong, supaya babanar-ko opintar yalo. 19Tu it anggapon dot pomogunan dot opintar, iso ot kolowongo ong sid pogintangan do Kinoringan. Tu waro nokotulis sid Kitab dot, “Burunsuton do Kinoringan it tulun dit opintar, dot it takal doalo kondiri ot pomurunsut,” ka. 3:19 Ayb 5:13 20Waro po nokotulis dot, “Ela’an-i do Tuhan dot porosuma nôopo it pongitungan dit tongo tulun dit ongo-pipintar,” ka. 3:20 Mzm 94:11 21Jadi, kaa po dino, okon-no-ko mising-gagayo kow po do tulu dot mabpamaya kow dot isay nopo ot sandad tulun. Tu kikiawi it poroluon duyu, nakataak no do Tuhan sid dikoo: 22I Paulus ka ko, i Apolos ko, i Petrus, 3:22 i Petrus: Intangay ot panarangan sid 1:12. nasanganu duyu no. It tongo hal wookon nga ugu-i dino, ii-kat pomogunan diti ko, it koposiyon ko, it kapatayan ko, iti tiya maakaa diti ko, it tiya dot rumikot nogi nga nasanganu duyu no kikiawi. 23Nga ikoo, i Kristus ot sanganu, om i Kristus nopo nga Kinoringan ot sanganu.
4Iso no i Tuhan ot Takim
1Oy tongo koobpineeyan, anggapo okoy no dot yokoy tongo rasul diti, tongo turipon di Kristus dit pinaarapan dot paabar sid dikoo dit rancangan do Kinoringan dit baya niraasia Yo. 2Om it keeso no banar ot bubuatan dot subay-ko waro sid tulun dit pinaarapan dino, ino-no: Subay-ko kaarapan. 3Nga ong yoku, posimoyo’on-i dot mangan oku dikoo odilo keenong ukumon oku dot dang riniba dot maakama. Yoku kondiri nga amu oku mising-ukum. 4Tu andang asot nopurimanan ku sid ginawo ku dot ki-sala oku, nga ino dino okon-ko komoyoon ku dot aso sala ku. I Tuhan no ot kadapat manantu dot nasala oku ko amu. 5Ino nogi, kadaay duyu po tontuo dot nasala ko amu ot isay nopo, ong amu po orikot it masa dit natantu, ino-no it korikatan kembagu di Tuhan. Tu i Tuhan no ot ki-kuasa pentalang dit nunu nopo it nongo-kolosok sid kotuwangan, om Yalo no ot ki-kuasa peembulay dit nunu nopo it nakaatag sid ginawo dot tulun. Tu ong orikot inot masa dino, titikid ot tulun, kotorima dot doo om doo dot rayow mantad sid Kinoringan.
6Oy tongo koobpineeyan! Kikiawi dit bibinoros ku didîiri diri, ontok-ko yoku om i Apolos, tu kenginan ya dot onuwon okoy dikoo dot suntuan, om supaya oorotiyan duyu ot komoyoon dit iso ot paanambarasan dit, “Okon-ko mangan duyu langgaro it toturan dit natantu mâantad do Kinoringan,” ka. Tu, ong ugu dino ot gama, asot îiso tulun dot mising-gagayo dot tulu, dot wowosion it wookon it pomimpin om raraaton it wookon. 7Jadi, kaa po dino, nokuro tu mising-gagayo kow do tulu mantad dit tulun wookon? Okon-i-ko Kinoringan gaam ot pinataak sid dikoo dit nunu nopo it waro sid dikoo? Nokuro tu mising-gagayo kow po do tulu dot mad-ko okon-ko mantad sid Kinoringan inot kikiawi dino?
8Manantam kow gaam ong nosukup kow no dot barakat om aso not iimon duyu? Manantam kow gaam ong landu koosuul duyu tu ogumu ot sinundu duyu? Manantam kow gaam ong asawat no ot pangkat duyu sid Karajaan do Kinoringan sampay najadi kow no dot tongo raja kabarasan? Dot yokoy om amu po najadi do raja. Songkuro kaawasi dara’ay ong babanar-ko najadi kow no do raja, supaya yokoy nga kawaya dikoo momorinta. 9Sagay ugu dino ot poomoros ku, tu eetung ku dot yokoy tongo rasul diti, tinaakan do Kinoringan dot pangkat dot paling osiba. Tu iyoyoko’on okoy dot tulun, ugu-ko it tulun dit norotuan dot tukum dot patayon sid tinoguwangon dot tulun, om ipeentong nogi dot kikiawi ot tulun om tongo moleekat. 10Anggapon dot tulun dot lowong okoy tu mangalayan okoy di Kristus, nga ikoo, anggapon dot tulun dot opintar. Orukung okoy, nga ikoo, apatog kow. Orumaton kow do-yikoo dot tulun, nga raraaton okoy do-yokoy. 11Sampay maakaa diti nga kakal-i dot witilon om tûuwan okoy nopo. It tongo soosokot ya nga giginarâay no. Ping-babagan okoy dot tulun, om asot keeyoyonon ya dot atatap. 12Monotos okoy gumama dot mogiim dot tongo babalanja ya kondiri. Ong usiba’on okoy dot tulun, sulian ya yoalo dot barakat. Ong sansara’on okoy dot tulun, tumaan okoy-i dot amu sumuli. 4:12 Kis 18:3 13Ong simbaalan okoy dot tulun, osulimod ot gama ya sumimbar. Anggapon okoy dit tongo tulun sitid pomogunan dot pupuramûuk po koolun om giginarâay po koolun sampay maakaa diti.
14Kotutulis ku nopo ditit surat diti sid dikoo, okon-ko mangamamalu dikoo ot tomodon, ino-i-nga papaarati oku dikoo, tu anggapon ku ikoo dot ugu-ko tongo tanak ku dit aa-ku koyuyuu. 15Tu nokuro ong opod ribu poma ot koogumu dot guru duyu dot monuduk dikoo ontok-ko it gama maya di Kristus, nga iso no ot tama duyu. Sid saralom di Kristus Yesus, yoku no ot ugu-ko tama duyu, tu yoku no gima ot pinaabar sid dikoo dit Tabar Tawasi. 16Kaa po dino, pokionuwon ku babanar dikoo supaya tumiruwan kow dogon. 4:16 1Kor 11:1; Flp 3:17 17Sagay pogi-om sinuu ku i Timotius mongoy sinod dikoo, tu popoondom dikoo dot okukuro ot gama ku maya di Kristus Yesus, ugu-ko it nituduk ku sid titikid ot jemaat sid siombo nopo. Tu yalo dino, ponokaanak ku dit aa-ku koyuyuu, om it kaarapan ku sid gagama’on dot dang Tuhan.
18Nga warot piipiro koyuwan ot tulun sinod dikoo dot mising-gagayo do tulu, tu panantaman doalo ong amu oku mongoy sinod dikoo. 19Nga ong kenginan do Tuhan, amu no oleed om mongoy oku no sinod dikoo. Om ela’an ku nôono ong babanar-ko ki-kuasa mantad sid Kinoringan it tongo tulun dit mising-gagayo do tulu diri, ko gisom it kakabangon no doalo ot agayo. 20Tu it Karajaan do Kinoringan okon-ko boros no, ino-i-nga ki-kuasa do Kinoringan. 21Jadi, okukuro ot kenginan duyu dot gama ku modtuduk dikoo ong korikot oku sinod dikoo? Eengin kow gaam dot ugu-ko lulubak om lalapos ot gama ku modtuduk dikoo, ko otoluod om asaayu?
5Sumbang om Kalaalasu sid Jemaat dot Kristian
1Sabanar no, nakatanjag no ot tabar dot warot kalaalasu sinod dikoo, dot minsan-ko it tongo tulun no dit kapir nga aso-i ot nawaal dot ugu dino: Sinod dikoo warot kusay dot monokiagay dit nokotoonok doo! 5:1 Ul 22:30 2Nga ikoo, ugu no dino ot najadi sinod dikoo, nga kakal-i dot misingko-gagayo kow do tulu! Dot ong itungon no, papâatut, orualan kow do ginawo, om it tulun dit minamaal dot ugu dino, mangan duyu sunsubo mantad sinod jemaat duyu. 3Tu osodu oku poma mantad sinod dikoo, nga it ginawo ku kakal-i sinod dikoo. Jadi, it tulun dit sumbang dino, nookuman ku no dot mad-ko muurunggum oku dikoo sino. 4Jadi, ugu po dino, tiya dot mii’umpug kow sid ngaran di Tuhan tokow Yesus, itungo duyu no dot yoku nga nakawaya-i sinod piumpugan duyu, om sid saralom dit kuasa di Tuhan tokow Yesus suuon ku ikoo dot, 5pataako duyu no it tulun dino sid rogon, 5:5 pataako duyu no it tulun dino sid rogon, Komoyoon dati di Paulus: Subay-ko sunsubon it tulun dino mantad sid jemaat. Nga reetan dot pataakon sid rogon, tu kiro’on dot kadung kosoliwan mantad sid jemaat, kosuwang nôono sid pomogunan do rogon. Nga tomodon nopo dot monunsub dit tulun mantad sid jemaat, ino-no supaya tumoobat yalo. Intangay sid 1Tim 1:19-20. supaya obinasa it puun do karaatan sid ginawo yo, om asalamat it tatod yo dot orikot it tadlaw dit korikatan kembagu di Tuhan.
6Amu aaluk dot mising-gagayo kow do tulu! Amu duyu gaam ela’an it paanambarasan diti dot, “Okudik poma ot paangambang, nga kakambang-i dit kikiawi it tapung!” ka? 5:6 Gal 5:9 Na, komoyoon, îiso poma tulun, nga kadapat-i mongowit dit kikiawi it jemaat mamaal dot karaatan.7Jadi, ugu po dino, paada’o duyu no it paangambang dit leed, ino-no it tongo duso duyu, supaya ajadi kow dot ugu-ko tapung wagu, tu osusi. Tu, ikoo dino, andang-âandang nga ugu-ko it tapung dit asot paangambang, ino-no obebas mantad sid duso. Kaa dino nôono ot aaluk dot mangan duyu, tu i Kristus, it ugu-ko Tuyog do Domba sid Paskah tokow, nagaras no dot ugu-ko ponusi daton mantad sid duso. 5:7 Kel 12:5 8Jadi, jodio tokow no it koposiyon tokow dot ugu-ko suwab-suwab monginsamung do Paskah, komoyoon, paada’on tokow it paangambang leed, ino-no it tongo duso om karaatan tokow. Om subay-ko ugu-ko it mangakan tokow dit ruti dit aso paangambang, ino-no osusi om otulid ot ginawo. 5:6-8 Ong maya dit tadat dot tulun Yahudi, kadung-ko orikot no it tadlaw keeso dit Minggu dot Ruti dit Aso Paangambang, mangan no doalo paada’o kikiawi it paangambang leed mantad sid walay doalo. Ino no ot tadlaw dot ponodia’an doalo dit Poginakanan do Paskah om pangagarasan dit tuyog do domba dot dang Paskah. Ong antason dit tongo tulun Yahudi momoros, kikiawi dino, Paskah nopo ot pongoreetan, tu pangaandaman dit kinolobusan dit bansa dot Israel mantad sid kinooripanan sid pomogunan dot Mesir. It sodoy dit kinolobusan doalo mantad sid Mesir, tonsi dot tuyog do domba om ruti dit aso paangambang ot nakan doalo, tu aso no masa doalo dot pakambang dit ruti diri, tu minagaago yoalo mogidu. Tiya dit pinogiduan doalo mantad sid Mesir, kamasa’an no do Kinoringan mongukum dit bansa dot Mesir, nga nalayan it bansa dot Israel, tu natanda’an dot raa dot domba it tongo walay doalo. Ino kaalayan dino ot reetan dot paskah sid boros dot Ibrani (intangay sid Kel 12:1-39). Ong itokow tongo Kristian, i Kristus no ot ugu-ko Tuyog do Domba sid Paskah tokow, nagaras no, supaya apasi tokow (Yoh 1:29, 36; 6:4; Luk 22). Tu it tadlaw dit kinapatayan di Yesus diri, nokeeya dit Tadlaw Tagayo dot Paskah dot Yahudi. 5:8 Kel 13:7; Ul 16:3
9It sid surat ku gûulu, nokoboros oku no sid dikoo dot, “Kada kow no gumawul dit tongo tulun dit moonokiagay,” kangku diri. 10Okon-ko suuon ku po ikoo mogidu mantad sid tongo tulun dit mamaal dot kalaalasu sitid pomogunan, keenong it tulun dit orusuk, keenong it moonipu, keenong it susumamba dot ponoko-kinoringan. Amu! Tu ong kaa kow dino, subay-ko mogidu kow mantad sitid pomogunan. 11Nga, komoyoon ku nopo, kada kow no kumoruang dit tongo tulun dit sunduy momoros dot, “Kristian oku,” ka, om sunduy dot mamaal-i dot kalaalasu, keenong atamaa, keenong sumamba sid ponoko-kinoringan, keenong moonimba’al dot tulun, keenong mooginum, keenong moonipu. Insan milang mangakan dinot tulun dino, nga kada kow no!
12-13Tu okon-ko dogon po dot tugas ot mongukum dit tongo tulun dit okon-ko sid jemaat. I Kinoringan kondiri ot mongukum doalo. Nga it tongo tulun dit sid jemaat duyu, ikoo no ot mongukum doalo. Tu ki-boros sid Kitab dot, “Mangay duyu sunsubo it tulun dit mamaal dot karaatan sinod dikoo,” ka. 5:12-13 Ul 13:5; 17:7 (LXX)
6It Sompi Kristian, Amu Aaluk do Mokisalasay dot Pigogutan sid Takim dit Okon-ko Kristian
1Ong waro sid jemaat duyu ot migagut sompi Kristian, yoalo diri, amu aaluk dot mokisalasay sid tulun dit okon-ko Kristian. Nokuro tu okon-ko sid umat Kristian nôono ot ongoyon dot mokisalasay dit pigogutan diri? 2Amu duyu gaam ela’an dot, ong orikot ot sompôori, itokow it tongo umat di Tuhan ot mongukum dit tongo tulun sitid pomogunan? Jadi, pagka tu ugu dino, atantu no dot adapat duyu-i manalasay it tongo pigogutan dit ongo-kokôodok. 3Amu duyu gaam ela’an dot, minsan-ko it tongo moleekat no nga itokow-i ot mongukum? Jadi, sâampod po ong gisom it tongo pigogutan dit koobasan suwab-suwab, om amu tokow no adapat manalasay. 4Jadi, ugu po dino, ong warot tongo pigogutan dot ugu dino, nokuro tu iri nogi it tongo tulun dit okon-ko Kristian ot pokisalasayan duyu? 5Amu gaam kamaamalu ot ugu dino?! Kaakatuk ma ong aso not îisot tulun sinod dikoo ot keelo manalasay dot pigogutan dot tobpinee sandad Kristian. 6Nga nokuro tu, kadung-ko warot pigogutan duyu songobpinee sandad Kristian nga, sid tulun nogi dit amu mimoyo di Kristus ot ongoyon duyu dot mokisalasay!?
7Dot sabanar no, okon-ko boroson po ot sampay mongoy kow dot mokisalasay sid tulun dit okon-i-ko Kristian, insan-ko it waro nôopo ot pigogutan duyu sandad Kristian, iso no pogintangan dot nakala kow dot karaatan. Jadi, gaam po ot taanan duyu nopo it amu aadil ot pangaatagan dot tulun sid dikoo, keenong pooyo’on kow dot tulun, mantad dot mongoy kow mokisalasay sid tulun dit okon-i-ko Kristian. 8Nga, maakaa diti, ikoo noogi kondîiri ot amu aadil om popooyow dot tulun wookon. Mogot nogi nga iri-irit tobpinee dit sandad Kristian ot kaayon duyu dino! 9Amu duyu gaam ela’an dot, it tulun dit amu maya dit kenginan do Kinoringan, amu aaluk jumadi dot raayat sid Karajaan do Kinoringan? Kada kow no kolowong! Tu it tulun dit mamaal dot kalaalasu, it susumamba dit ponoko-kinoringan, it moonokiagay, it miagay sompi kusay keenong sompi tongondu, 10it maanakaw, it atama’a, it mooginum, it moonimba’al dot tulun om it moonipu dot tulun, amu ajadi dot raayat sid Karajaan do Kinoringan. 11Tirad-no dino ot bubuatan dit piipiro koyuwan ot tulun sinod dikoo di gûulu. Nga maakaa diti, noogas no di Tatod do Kinoringan it tongo duso duyu, om nosusian kow no, om minangan anggapo do Kinoringan dot tulun tabanar kow, tu mimoyo kow di Tuhan Yesus Kristus.
Pakayo Duyu no inot Koyuwan Duyu dot Mongorumat do Kinoringan
12Na, waro dati ot momoros dot, “Nunu nopo ot kenginan ku nga obbuli-i,” ka. Andang banar. Nga okon-i-ko kikiawi nga ki-guna. Yoku nga kadapat-i momoros dot, “Nunu nopo ot kenginan ku nga obbuli-i,” kangku, nga amu oku mokiuripon dot nunu nopo. 6:12 1Kor 10:23; Mrk 7:14-23; Kis 10:9-16, 28-29; Rm 14:1-8; Gal 3:1-5; 4:8-11; Kol 2:16-17, 20-23 13Nga, waro-i ot momoros dot, “It kaakanan dang tiyan, om it tiyan dang kaakanan, tu it tiyan om it kaakanan dino nga mangan-i tonuso do Kinoringan,” ka duyu. Om: “Ombo ginaawo tokow mamakay dit koyuwan tokow, tu tonuson-i do Kinoringan it koyuwan tokow,” ka duyu. Nga sabanar-no, amu obbuli pakayon tokow itit koyuwan tokow diti dot mamaal do kalaalasu, ino-i-nga pakayon nôopo baagi dot koorumatan di Tuhan. Tu itit koyuwan tokow diti, i Tuhan ot sanganu. 14Pagka tu pinosiyan do Kinoringan i Tuhan Yesus mantad sid minatay, itokow nga posiyan-i do Kinoringan dit kuasa Yo.
15Amu duyu gaam ela’an dot, itit koyuwan tokow diti, pakakas dit koyuwan di Kristus? Jadi, aaluk gaam dot onuwon tokow it pakakas dit koyuwan di Kristus, om pirunggumon nogi dit koyuwan dit tongondu dot sundal? Tad-pom amu aaluk! 16Nga, amu duyu gaam ela’an dot, isay nopo ot mongodudun dot tongondu dot sundal, it tulun dino om it tongondu dit sundal diri, najadi no dot iso koyuwan? Tu ka dit Kitab ontok-ko it kusay om it sawo yo, “Yoalo duwo koyuwan dino, ajadi dot iso no ot koyuwan,” ka. 6:16 Kej 2:24 17Nga isay nopo ot miso di Tuhan, it tatod dit tulun dino om it Tatod di Tuhan, kopiiso.
18Jadi, kaa po dino, insoduay duyu no it kalaalasu! Tu kikiawi dit duso dit waalon dot tulun, okon-ko sumokot po sid koyuwan dit tulun diri. Nga, it tulun dit mamaal dot kalaalasu, mamaal dot duso dit karaag dit koyuwan yo kondiri. 19Amu duyu gaam ela’an dot, itit koyuwan tokow diti, walay di Tatod Tosusi, it miniyon sid titikid daton? I Tatod Tosusi dino, notorima tokow mantad sid Kinoringan. Komoyoon, itit koyuwan tokow diti, okon-ko itokow po ot sanganu, ino-i-nga i Kinoringan. 6:19 1Kor 3:16; 2Kor 6:16 20Tu, itokow diti, notobus no do Kinoringan, om nopuas no mamayar ot torogo. Ino nogi, pakayo tokow no itit titikid diti koyuwan tokow dot mongorumat do Kinoringan.
7Tudukan Ontok-ko Pisasawa’an
1Maakaa diti, monimbar oku ontok-ko it duatan duyu sid surat duyu diri, dit ka duyu, “Awasi nogi dati ong tad-pom amu tutumudu dot tongondu ot kusay,” ka. 2Awasi-i, nga pagka tu ogumu ot tulun dot miagay, awasi nogi dot titikid dot kusay warot doo om doo dot sawo, om titikid dot tongondu nga warot doo om doo dot sawo. 3Jadi, it kusay diri, apatut monuman dit kopotutan yo mongodudun dit sawo yo, om it tongondu, apatut dot monuman dit kopotutan yo mokidudun dit sawo yo. 4Tu, it tongondu diri, okon-i-ko yino po ot ki-kuasa sid koyuwan yo kondiri, ino-i-nga it sawo yo. It kusay nga ugu-i dino tu, asot kuasa yo sid koyuwan yo kondiri, ino-i-nga it sawo yo. 5Jadi, ikoo duwo koyuwan sompusasawo, kada kow no dot amu midudun, ong okon-ko piokunan duyu miduduwo dot, “Kada kito mirunggum toruay diti,” ka, supaya miduduwo dikoo, kadapat manganu do masa dot mintaduwa. Nga katalib peeno, pirunggum kow no kembagu modop, supaya amu kow oombalan dot rogon. Tu, mîilom amu duyu dati akadasan it tiwow duyu. 6Nga it komoyoon ku sid dikoo dot, “mitongkiyad toruay,” kangku diri, okon-ko suu, ino-i-nga maya dit kagaanan do ginawo duyu. 7Sabanar no, kenginan ku dara dot kikiawi ot tulun nga tumiruwan dogon dot amu manansawo. Nga titikid dot tulun, tinaakan do Kinoringan dot doo om doo dot sinundu. It tiiso, ugu diti ot sinundu, om it wookon, ugu dino ot sinundu.
8Nga it tongo tulun dit aso pot sawo om it nongo-patayan do sawo, tongondu-kusay, 7:8 nongo-patayan do sawo, tongondu-kusay Tafsiran 2: it tongo kusay dit aso sawo om it tongo tongondu dit napatayan do sawo. iti no ot boros ku: Awasi nogi ong amu no mokisawo keenong manansawo ugu-ko yoku. 9Nga ong amu doalo akadasan it tiwow doalo, gaam-po ot posowo’on-i, tu gaam pot mokisawo keenong manansawo, mantad dot moginuod it tiwow doalo.
10Nga, baagi dit tongo tulun dit ki-ongo sawo no, ugu diti ot suu ku, dot okon-ko dogon kondiri dot suu, ino-i-nga suu di Tuhan: It tongondu dit ki-ongo sawo no, kada kow no monokiada dit sawo duyu. 11Nga ong nakalandu no inot tongondu dino monokiada dit sawo yo, kada no mokisawo kembagu, keenong gaam pong miusay dit baya sawo yo dot miuli kembagu. It tongo kusay dit ki-ongo sawo no nga ugu-i dino tu, amu obbuli paada dot sawo. 7:10-11 Mat 5:32; 19:9; Mrk 10:11-12; Luk 16:18
12Nga, baagi dit wookon it tulun dit sinod dikoo, iti no ot boros ku, dot iti diti, dogon kondiri do boros, okon-ko boros di Tuhan: Ong warot tobpinee sandad Kristian dit kusay dot ki-sawo dot okon-i-ko Kristian, kadaay no paada’ay dialo inot tongondu dino ong tumatap-i monoki-sasawo dialo. 13Om, ong warot tongondu dot ki-sawo dot okon-i-ko Kristian, kadaay no ponoki-ada’o it tongondu ong tumatap-i monoki-sasawo doo it kusay diri. 14Tu ii-poma it kusay dit okon-po-ko Kristian ko it tongondu dit okon-po-ko Kristian diri nga sompi osusi-i it pisasawa’an doalo sid tinoguwangon do Kinoringan, tu it tongo sawo doalo dit mimoyo di Kristus ot koowit dot osusi. Tu ong okon-ko ugu dino, it tongo tanak doalo diri, koosomu sid tinoguwangon do Kinoringan. Nga ong babanar no, it tongo tanak doalo dino, osusi-i sid tinoguwangon do Kinoringan. 15Nga ong it tulun dit okon-ko Kristian diri kondîiri ot monokiada, poturutan nopo. Tu, ong kaa dino, it tongondu keenong it kusay dit sandad Kristian diri, kalabus mantad sid toturan dit amu obbuli miada. Nga, linoow tokow do Kinoringan dot mi’u’usay. 16Tu, ikoo oy tongo kasasawa’an dot tongondu dot Kristian, nunu ma keleelo duyu dot adapat duyu mangangat ko amu it sawo duyu sid kasalamatan, ong amu po oombalan. It tongo kasasawa’an dot kusay dot Kristian, nga ugu-i dino, nunu ma keleelo duyu dot adapat duyu mangangat ko amu it sawo duyu sid kasalamatan, ong amu po oombalan.
Tatap Kow no sid Kaada’an Duyu Ugu-ko Tiya dit Linoow Kow nogi do Kinoringan
17Jadi, titikid dot tulun, subay-ko tumilombus-i sid doo om doo dot kaada’an, mionong dit natantu mâantad di Tuhan sid doo, tiya dit linoow nogi do Kinoringan it kondiri yo. Iti no ot toturan dot ituduk ku sid kikiawi ot jemaat. 18Kiikiro, ong ki-sunat no mâantad it tulun tiya dit linoow nogi do Kinoringan, kadaay no tonuso it sunat diri. Ugu keeno no it tulun dit asot sunat tiya dit linoow nogi do Kinoringan, tu kada no mokisunat. 19Tu, okon-ko it ki-sunat ko it aso sunat ot oponting. Daapun nopo ot oponting, it maya dit pinonuu’an do Kinoringan. 20Titikid dot tulun, subay-ko tumatap nopo sid kaada’an yo, ugu-ko it tiya dit linoow nogi do Kinoringan it kondiri yo. 21Kiikiro ong turipon koh tiya dit linoow koh nogi do Kinoringan, kada no posusa’o ino ginawo nu! Nga ong taakan koh dot poluang dot pobebas dinot kondiri nu, pobebaso no inot kondiri nu. 22Tu it tulun dit andang-âandang nga turipon tiya dit linoow nogi do Tuhan, obebas sid tinoguwangon di Tuhan. It tulun dit obebas mâantad tiya dit linoow nogi di Kristus, ajadi dot turipon di Kristus. 23Tu notobus kow no do Kinoringan, om nopuas no mamayar it torogo duyu. Jadi, kaa po dino, kada kow no mokiuripon dot tulun. 24Oy tongo koobpineeyan ku, tatap kow no sid kaada’an duyu mâantad, ugu-ko it tiya dit linoow kow nogi do Kinoringan.
Tudukan Kumaa sid tongo Koobujangan om sid Tongo Tongondu dit Napatayan do Sawo
25Jadi maakaa diti, monuduk oku dit tongo koobujangan. 7:25 monuduk oku dit tongo koobujangan: Harfiah: monuduk oku dit tongo tongondu dit bujang po. Aso notorima ku ot suu mantad sid Tuhan, nga pagka tu rasul oku di Kristus dit kaarapan Yo, monuduk oku-i dikoo. 26Ong intangan tokow itit tongo kosusa’an maakaa diti, awasi nogi dati ong isay nopot tulun, gaam-po ong tumatap nopo sid kaada’an yo dat tidino. 27It tongo kusay dit waro no neegitan, okon-no-ko mogiim po dot kopupupusan. Nga, ong aso po neegitan nu, kada no tumingan mogiim dot tongondu dot sowo’on. 7:27 Tafsiran 2: It tongo kusay dit ki-sawo no, okon-no-ko mogiim po dot kopipiada’an dit sawo yo. Nga, ong aso po sawo nu, kada no tumingan mogiim dot tongondu dot sowo’on.28Nga ong manansawo koh-i, okon-ko duso nu peeno. It tongondu dit bujang po nga irad-i dino, ong mokisawo-i yalo, okon-ko duso yo peeri. Nga it tongo tulun dit ki-sawo, ogumu babanar ot kosusa’an dot otoguwangan yo sitid pomogunan. Jadi, eengin oku dara dot amu kow oontok do kosusa’an dot ugu dino.
29Oy tongo koobpineeyan, komoyoon ku nopo, ugu diti: Oruay no ot korikatan kembagu di Tuhan Yesus! Jadi, pagka ugu dino, it tongo kusay dit ki-ongo sawo no, subay eelo mamaagi dot gama’on baagi do Kinoringan, om okon-ko mongitung nôopo dit sawo yo. 30It tongo tulun dit mogiad, kadaay no posusa’o babanar ot ginawo duyu sampay oolingan it gama’on dit dang Tuhan. It tongo tulun dit mongirak, kadaay no potomono babanar ot ginawo duyu sampay oolingan it gama’on dit dang Tuhan. It tongo tulun dit minomoli dot tongo kosukupan, subay mongitung dot it tongo kosukupan diri, okon-i-ko yoalo ot sanganu. 31Kopuguan dit komoyoon ku, it tongo tulun dit osibuk mongitung dot dang pomogunan, kada no sumagayan mongitung dot ugu dino, tu itit pomogunan ditit iyayanan tokow maakaa diti, amu no oleed om atanus no.
32Jadi, kenginan ku dara dot, amu kow oontok do kosusa’an dot ugu dino. It tongo kusay dot Kristian dit aso po sawo, kobebas babanar mongitung dit gagama’on dot dang Tuhan, tu eengin yoalo potomon do ginawo do Tuhan. 33Nga it tongo kusay dit ki-sawo, oporolu-i mongitung dit koposiyon doalo sitid pomogunan diti, tu potomon dit ginawo dit sawo doalo. 34Nunu po, opiduwo nôono it pongitungan doalo. It tongo tongondu dit aso not sawo om it bujang po, kadapat potumpu dit pongitungan doalo sid gagama’on dit dang Tuhan, tu eengin yoalo dot osusi it koyuwan om ginawo doalo. Nga it tongo tongondu dit ki-ongo sawo, otumpu babanar it pongitungan doalo sid gagama’on dot dang pomogunan, tu eengin yoalo potomon dit ginawo dit sawo doalo. 35Okon-i-ko boroson ku dot ugu dino, om momogos oku dikoo dot mamaal dit kenginan duyu, ino-i-nga monulung oku dikoo. Tu, kenginan ku dot, mamaal kow dit awasi om oonong, supaya kadapat kow papanaw dit gagama’on dit dang Tuhan, om asot kakasow dit ginawo duyu.
36Nga kiikiro ong waro kusay dot nokeegit no, om amu dara sumundur manansawo, 7:36 dot nokeegit no, om amu dara sumundur manansawo: Tu nakawaya dit boros sid ayat keeso dot, “Awasi nogi ong amu manansawo ot kusay,” ka. nga eetung dit kusay dot amu apatut dot amu yo sowo’on it neegitan yo diri, om it tongondu nga lumayuw no, gaam po ong misasawo nopo yoalo, ong iri no ot eetung yo dot awasi. Tu, okon-i-ko duso peeno. 37Nga ong waro kusay dot nopugu no babanar it ginawo yo dot amu sumundur manansawo, om babanar-ko adapat yo mongodos it tiwow yo, om okon-ko napajalan nôopo, ino-i-nga kondiri yo momili dot mupus, awasi nogi iri. 38Jadi, it kusay dit sumundur-i manansawo dit neegitan yo, nga awasi-i. Nga it kusay dit amu sumundur manansawo dit neegitan yo, nga makin po dot awasi. 7:36-38 Tafsiran 2: 36 Nga ong warot tama dit bujang po it tanak yo dit tongondu, nga eetung dit tama dot amu apatut dot amu yo ipasawo it tanak bujang yo diri, om makin po, lumayuw no it tongondu diri, sampay aaluk no dot ki-sawo, toluwaya’an nopo. Iti diti, aso duso, ipasawo-i. 37 Nga ong warot tama dit nopugu babanar ot ginawo yo dot amu yo-i ipasawo it tanak tongondu yo diri, dot okon-ko napajalan dot isay ka nopo, ino-i-nga yalo kondiri ot momili dot amu ipasawo it tanak yo, awasi nogi iri. 38 Jadi, it tama dit ipasawo it tanak tongondu yo, nga awasi-i, om it tama dit amu ipasawo it tanak tongondu yo, nga makin po dot awasi.
39Nga, subay ondomon babanar dot, it tongondu dit ki-sawo, naagatan dit sawo yo sampay mising-kapatay dit sawo yo. Nga ong napatay no it sawo yo diri, obebas no it tongondu diri dot mokisawo kembagu, dot isay nopo ot kenginan yo, syukur ong it kusay dino mimoyo do Tuhan. 40Nga ong dogon dot pongitungan, lobi po oontung it tongondu dino, ong amu no mokisawo kembagu. Ngaran-i dot yoku ot mooboros diti nga, opurimanan ku dot, iti boroson ku diti mantad sid Tatod Tosusi.
8Sabap Keeso dot Amu Obbuli Mangakan dot Pinurineetan: Supaya Amu Kapangaratu do Koruang sid Duso 8:1 Sid surat diti, mongoreet i Paulus dot duwo ot sabap dot nokuro tu amu obbuli mangakan dot pinurineetan. Alasan nopo di tongo Kristian sid Korintus dot obbuli mangakan dot pinurineetan, ino-no, “Ela’an tokow no dot it tongo ponoko-kinoringan nga aso tarati om aso kuasa, jadi obbuli-i bo mangakan do pinurineetan,” ka. Nga amu turus mangan di Paulus simbaro it alasan doalo diri. Sid 10:14-22 baru nogi om sinimbar di Paulus, dot ka dialo, andang aso tarati dit tongo ponoko-kinoringan, nga amu-i obbuli mangakan dot pinurineetan, tu, ong maya tokow mangakan dot pinurineetan, maya tokow-i sumamba sid rogon. Nga sid 8:7–10:13, nakatarang mâantad di Paulus sid doalo dot, amu tokow obbuli mongutama dit hak tokow kondiri ong iri no ot paratu dit sandad Kristian sid duso, nokuro ong okon-poma-ko duso ot waalon tokow.
1Jadi, iti diti, momoros oku ontok-ko it kaakanan dit pinurineetan: Ka duyu, “Obbuli-i mangakan dino, tu kikiawi daton ki-pongila’an dot aso kuasa dit tongo patung do ponoko-kinoringan.” Andang babanar-i dot kikiawi daton ki-pongila’an, nga it pongila’an dino, pasawat do ginawo dot tulun, nga it toluod, kapamatog do ginawo dot tulun. 2Ong warot tulun dot mongitung dot, osukup no dot pongila’an it kondiri yo, it tulun dino, asot elala’an. 3Nga it tulun dit monoluod do Kinoringan, ela’an-i do Kinoringan. 8:3 Warot piipiro salinan kodori sid Surat Keeso sid Korintus, dot minomoros dot: Nga it tulun dit otoluod, babanar-ko ki-pongila’an.
4Ontok-ko it kaakanan dit pinurineetan dit nitaak sid ponoko-kinoringan: Reetan duyu dot obbuli-i dot akanon, tu ela’an tokow no mâantad dot sabanar no, it ponoko-kinoringan sitid pomogunan, okon-ko Kinoringan po babanar. Babanar-i, nela’an tokow no dot iso no Kinoringan. Aso no kinoringan dot suway mantad-ko i Kinoringan dit iso no. 8:4 Ul 6:4 5Tu, nokuro ong ogumu poma ot reetan dot tulun dot kinoringan ko tuhan kabarasan dit waro sid tawan om sitid tana – om andang ogumu ot ponoko-kinoringan om ponoko-tuhan dot ugu dino – 6nga ong itokow, iso no Kinoringan. Yalo no ot Tama dit nontodonon dit kikiawi it nunu nopo, om tomodon nopo ditit koposiyon tokow nga mangarayow Dialo. Om iso no ot Tuhan, ino-no i Yesus Kristus, it tuup do Kinoringan mongurug dit kikiawi it nunu nopo. Om i Yesus Kristus no ot minamasi daton. 8:6 Ibr 1:1-3; 2:10; Kol 1:15-20; Yoh 1:1-3
7Nga okon-i-ko kikiawi ot tulun nga “ki-pongila’an” dot ugu dino. Tu, warot tulun dit noobas gûulu sumamba dit ponoko-kinoringan diri dot, kadung mangakan yoalo dit kaakanan dit pinurineetan diri, kakal-i opurimanan doalo dot mad-ko sumamba sid ponoko-kinoringan. Pagka tu orukung ot koosipan om oolungwaya ong mangan angatay dot mangakan dit kaakanan diri, opurimanan nôono dot ki-duso. 8Babanar-i, nunu nopo song-kaakanan, amu-i koowit daton minsomok sid Kinoringan. Amu tokow poma mangakan, nga amu tokow-i orugi, mangakan tokow poma, nga amu tokow-i oontung. 9Nga, ugu poma dino, nga tandayay duyu no! Kada sampay dot it kobebasan duyu dot mangakan dit kaakanan diri, paratu sid duso it tulun dit orukung po ot koosipan om oolungwaya. 10Komoyoon ku ugu diti: Kiikiro, ikaw nopo, ki-pongila’an no dot it ponoko-kinoringan diri, andang-âandang nga aso kuasa. Om insan tadlaw, mogom-ogom koh sid walay do paasamba’an sid ponoko-kinoringan, 8:10 ... mogom-ogom koh sid walay do paasamba’an sid ponoko-kinoringan, sambil mangakan dit pinurineetan. Oobas it tongo tulun Yunani mangagaras do pangayam dot isamba sid tongo ponoko-kinoringan doalo tu mangaramay dit hari jadi yo om wookon po, ugu-ko it gama rumamay sitid Sabah diti. It walay dot paasamba’an dit dang ponoko-kinoringan, waro iso bongunan dit andang-âandang nga iiyonon sumamba sid ponoko-kinoringan, om waro po dewan makan sid iseeso natad. Siri no it tongo tulun mangakan dit kaakanan dit nisamba sid ponoko-kinoringan. sambil mangakan dit pinurineetan. Na, milo om okito koh dit tulun dit orukung po ot koosipan om olungwaya. Okon-ko atagayatan gaam yalo do mangakan dit kaakanan dit pinurineetan diri? 11Irad po dino, it pongila’an nu diri ot kasasabap dot obinasa misingkoleed it tobpinee nu dit sandad Kristian dit orukung po ot koosipan om oolungwaya, dot yalo nga naantakan-i dit kinapatayan di Kristus! 12Jadi ki-duso kow sid di Kristus ong kawaal kow dot kasala’an dot ugu dino sid tongo koobpineeyan duyu sandad Kristian, tu pinaratu kow dialo sid duso dit nangatan duyu yalo mamaal dit kawagat di ginawo yo. 13Jadi, ong it tonsi ot kasabap dot kawaal dot duso it tobpinee ku sandad Kristian, amu oku nôono mangakan dot tonsi, sampay mising-kapatay ku, supaya amu oku kopongowit dot tobpinee sandad Kristian dot kawaal do duso.
9Amu Pinakay di Paulus it Hak Yo dot Rasul
1Okon-ko obebas oku gaam mamaal dot nunu nopo, asal okon-ko duso? Andang obebas oku no, tu rasul oku gima, tu nokokito oku no di Yesus it Tuhan tokow. Om ikoo nobo ot tuwa dit gagama’on ku baagi di Tuhan. 9:1 Kis 9:3-8; 18; 1Kor 15:3-8 2Amu poma okunon dot tulun wookon dot rasul oku, nga mangakun kow-i dati do-yikoo, tu it koposiyon duyu dit nokeeso di Tuhan ot pongintutunan dot yoku diti, rasul.
3Ong insala’on oku dot tulun, simbaron ku dot ugu diti: 4Ka disay ma dot yokoy tongo rasul amu apatut mokitanggung dikoo dot tongo babalanja? 5Om kiikiro ong ki-sawo okoy, om it sawo ya nga Kristian-i, ka disay ma dot amu okoy obbuli mangangat dit sawo ya sid pamana’an om mokitanggung dikoo, ugu-ko it ginama dit tongo rasul wookon om it tongo koobpineeyan di Tuhan Yesus, om i rasul Petrus 9:5 Petrus: Intangay ot panarangansid 1:12. po?! 6Keenong yokoy nôopo di Barnabas gaam ot asot hak dot tumingkod mogiim dit tongo babalanja kondiri?! 7Asot îiso ot tulun dot maya sid piparangan dot, yino kondiri ot mangagaji dit kondiri yo. It tulun dit moomutanom dot anggur nga asot îiso ot amu mangakan dit tuwa dit anggur dit tinanom yo. It moomiara dot domba nga asot îiso ot amu monginum dit gatas dit domba dit piniara yo.
8Itit ugu diti ot poomoros ku diti nga, okon-ko gisom dang tulun no dot pongitungan ot winaya ku, ino-i-nga it Tukum po di Musa, tu it Tukum di Musa nga ugu-i diti ot boros. 9Tu waro nokotulis sid Tukum di Musa dot, “Kadaay no toboongay it kabang dot sapi dit kamasa’an no mongogik do rawo dot gandum, supaya kaakan yoalo tiya dot mongogik!” ka. It sapi no gaam ot itutungon do Kinoringan? 9:9 Ul 25:4; 1Tim 5:18 10Okon-ko itokow gaam ot babanar-no-ko pinaanangan dit boros Yo diri? Andang itokow no ot pinaanangan diri, tu it tulun dit mangaradu dot tana ko it mongomot do gandum, mangaarap-i dot koompit dit tasil dit ginama’an yo. 11Yokoy diti, ugu-ko it pinotiyas do linsow sid dikoo, tu it pinaabar okoy dit Tabar Tawasi sid dikoo. Jadi, adarakan gaam ong mompit okoy dikoo dit tasil dit nitiyas ya diri dot, mokianu okoy sid dikoo dot tongo baabalanja ya? 9:11 Rm 15:27 12Tu ong mangagaji kow do wookon ot pengkhotbah, sâampod po yokoy om aso not hak mokigaji dikoo!
Nga, ugu poma dino nga, amu okoy-i mamakay dit hak diri, ino-i-nga gooson ya mananggung ot nunu nopo ot kasansara’an, supaya amu ya atabanan it Tabar Tawasi ontok-ko i Kristus. 13Amu duyu gaam ela’an dot, it tongo tulun dit gumama sid Saasambayangon Tagayo sid Yerusalem, kaakan-i dot kaakanan dit mantad siri, om it timam dit kumaraja siri dot pasamba dot pangayam, nga oboogian-i dit tonsi dit nisamba diri? 9:13 Ul 18:1 14Yokoy dit paabar dit Tabar Tawasi nga kaa-i dino tu, naatur no mâantad do Tuhan dot yokoy nga apatut-i dot taakan do gaji mantad sid karaja ya diri. 9:14 Mat 10:10; Luk 10:7; 1Tim 5:18
15Nga amu oku po îinsan monuntut dot îiso poma dit tongo hak ku diri. Om okon-ko kotutulis ku nopo ditit surat diti nga, mokigaji dikoo ot tomodon ku. Tu gaamon ku po ot matay oku mantad-ko oliangan oku dit puun dit pokiraya’an ku. 16Tu, iti poma diti tu paabar dit Tabar Tawasi ot tugas ku nga, amu-i obbuli dot mokirayow oku, tu andang iti no ot nisuu do Kinoringan dot gama’on ku. Tu, songkuro kaasabak ku ong aa-ku paabar dit Tabar Tawasi! 17Om, ong dogon nogi kondiri dot kenginan itit gama’on diti, apatut-i dati dot mokigaji oku. Nga pagka tu okon-i-ko dogon kondiri dot kenginan, om i Kinoringan ot pinaarap sid dogon, 18na, nunu nôono ot awasi dot isuli sid dogon? Iti no ot isuli sid dogon: Asanggup oku paabar dit Tabar Tawasi dot amu oku mokiorogo dot tulun, om amu oku-i monuntut dot subay-ko mangan oku doalo gojiyay dit paabar oku dit Tabar Tawasi.
Maya i Paulus dit Koobasan dot Tulun Supaya Adapat Dialo Mangangat it Tongo Tulun Mimoyo di Kristus
19Tu, nokuro ong obebas oku poma om okon-ko turipon oku po dot isay nopo, nga jinadi ku iti kondiri ku dot turipon dot kikiawi ot tulun, supaya kapangangat oku dot songkuro nopo koogumu ot tulun dot mimoyo di Kristus. 20Tirad po dino, ong kagawul oku sid tongo tulun dot Yahudi, maya oku dit koobasan doalo, supaya aangatan ku yoalo mimoyo di Kristus. Okon poma-ko naagatan oku dit Tukum di Musa, nga ong kagawul oku sid tongo tulun dit naagatan dit Tukum di Musa, maya oku doalo dot tumaat dit Tukum di Musa, supaya aangatan ku yoalo mimoyo di Kristus. 21Ong kagawul oku sid tongo tulun dit amu mongitung dit Tukum di Musa, ino-no it tulun dit okon-ko Yahudi, maya oku doalo dot amu mongitung dit Tukum di Musa, supaya aangatan ku yoalo mimoyo di Kristus. Nga inot mamaal oku dot ugu dino, okon-i-ko amu oku po maya dit Tukum do Kinoringan, tu sabanar no yoku diti, naagatan oku no di Tukum di Kristus. 22Ong kagawul oku sid tulun dit orukung po ot koosipan, maya oku dit bubuatan doalo, supaya otulungan ku yoalo mimoyo di Kristus. Komoyoon, kukuro nopo ot bubuatan dit tulun dit kogowulon ku, powoyo’on ku dit bubuatan doalo it bubuatan ku, supaya warot piipiro ot tulun dot aangatan ku mimoyo di Kristus. 23Kikiawi diti mangan ku gama’o, supaya adapat ku paabar it Tabar Tawasi sid kikiawi ot tulun, om supaya koompit oku dit barakat mantad sid Tabar Tawasi.
Subay-ko Eelo Pokodos do Ginawo Supaya Kaanu dot Odia, ino-no it Koposiyon Tototog
24Ela’an duyu no mâantad dot, sid pilumba’an manangkus, ogumu ot tulun maya manangkus, nga iso no ot tulun dot kaanu dot odia. Jadi, kaa po dino, ponotos kow no manangkus, supaya kaanu kow dot odia. 25Titikid dit tulun dit maya sid pilumba’an diri, subay-ko eelo pokodos do ginawo om tiwow, supaya kaanu dot odia. Tomodon nopo doalo pokodos do ginawo, manganu dit odia dit oobing-raag. 9:25 Ombo it kamanang sid Olimpik tiya diri, gisom maakota dit raan do zaitun ot winatuw ot aanu, dot ki-ongo roon po. It roon diri, oobing-ruyow om tumatak. Nga, it daton nopo dot tomodon pokodos do ginawo, manganu dit odia dit otiru misingkoleed. 26Na, yoku diti, kadasan ku babanar iti ginawo ku, ugu-ko it tulun dit babanar-ko eengin manganu dot odia. Jadi, kadung manangkus oku, turus rumikot oku sid sukuon manangkus. Om ugu-ko sid pilawanan misuntuk, okon-ko songko-susuntuk ku-i, ino-i-nga onongon ku babanar it kenginan ku monuntuk. 27Om mangan ku babanar lumbago itit kondiri ku mongodos dot nunu nopo, tu amu oku eengin dot, ong opongo oku paabar dit Tabar Tawasi, yoku nogi kondiri ot apaul sampay amu aaluk manganu dot odia.
10Sabap Koduwo dot Amu Obbuli Mangakan dot Pinurineetan: Supaya Amu Tokow Keelang sid Poginakanan do Rogon
1Oy tongo koobpineeyan ku, ondomo duyu no it kinowowoyoon dit tongo taki-lombus tokow. Minangan do Kinoringan kuluputay yoalo do kawut dot ugu-ko torigi, sampay kikiawi doalo nga nokotupak dit Laut Taragang, dot otuuw it waya’an nga aralom ot weeg sid miampaping. 10:1 kawut dot ugu-ko torigi: Kel 13:21-22nokotupak dit Laut Taragang: Kel 14:22-29 2Sid kinowowoyo’on doalo diri dit nokuluputan do kawut om it tinumupak dit laut, obbuli boroson dot kikiawi doalo nga minangan podsuo sid kawut om sid laut, tu pajadi doalo dot mabpamaya di Musa. 3Nakatalib iri, kikiawi doalo nga minamangakan dîiri dot iso no ot bansa dot kaakanan, ino-no it kaakanan tosundu dit nitaak do Kinoringan. 10:3 kaakanan tosundu; Kel 16:35 4Kikiawi doalo nga nokeenum dit weeg tosundu dit nita’ak-i do Kinoringan. It weeg diri, rinumulun mantad sid Pampang Tosundu dit minaya doalo. It Pampang Tosundu dino, obbuli peeradon di Kristus. 10:4 weeg tosundu: Kel 17:1-7; Bil 20:2-13 5Nga ugu poma diri nga, kogumuay doalo ot amu owosian i Kinoringan dit bubuatan doalo, sampay botimamagan dîiri it tongo bangkay doalo sid balantara. 10:5 botimamagan dîiri it tongo bangkay doalo: Bil 14:29-30
6Kikiawi dit nongo-bambaran doalo diri, iso ot suntu sid daton, supaya amu tokow eengin mamaal dit nunu nopo it araat, ugu-ko it tongo taki-lombus tokow kodori. 10:6 mamaal dit nunu nopo it araat Bil 11:4, 347Jadi, kaa po dino, kada tokow no do-yitokow sumamba sid ponoko-kinoringan, ugu-ko yoalo. Tu, waro nokotulis sid Kitab dot, “Mini’uuruk yoalo dot mangakan dit pinurineetan om monginum om mini’aandak om mini’iigol yoalo, meed dot sumamba sid patung dot sapi,10:7 Kel 32:6 sumamba sid patung dot sapi, Kel 32:1-6 it ponoko-kinoringan doalo,” ka. 8Kada tokow no do-yitokow mii’aagay, ugu-ko it sambaagi doalo, tu sampay duwo noopod om tolu ribu ot tulun dot minatay dot sangadlaw no, daagan dit karaatan doalo diri. 10:8 miiaagay Bil 25:1-189Kadaay tokow no umbalay i Kristus, ugu-ko it ginama dit sambaagi doalo diri, it sampay nongo-patay, tu siisiri otinduk dot wulanut topodos. 10:9 umbalay i Kristus: Tiya dit minongumbal do Kinoringan it tongo tulun dot Israel sid balantara kodori, amu po nokorikot i Kristus sitid pomogunan nga andang-âandang nokosopol mâantad. Nga it bubuatan dit tongo tulun do Korintus om it tongo tulun dot Israel kodori, minangan nopo di Paulus piinongo tu ii-nopo tongo tulun do Korintus, mangakan yoalo dit tonsi dit pinurineetan ot gama mongumbal di Kristus, om ii-nopo tongo tulun dot Israel nga amu mimoyo do Kinoringan ot gama doalo mongumbal do Kinoringan. siisiri otinduk dot wulanut topodos Bil 21:4-910Om kada tokow no muuputok do moguang, ugu-ko it ginama dit sambaagi doalo dit minoguang diri, tu sampay sinuu do Kinoringan it moleekat dit maamatay dot mamatay doalo. 10:10 muuputok do moguang, Bil 14:1-45; 16:41-49
11Kikiawi dit nongo-bambaran doalo diri, iso ot suntu sid daton. Om kikiawi dit kinowowoyo’on diti, minangan tuliso tu pangaandaman tokow, tu it zaman tokow diti, oruay no ot koowian. 12Jadi, tandayay duyu no tu, isay nopo ot mongitung dot apatog no ot koosipan yo sid Tuhan, subay-ko tatandayan, supaya amu aratu sid duso. 13Tu, titikid dit tongo pensuba’an dit aajangan duyu diri, nopiajangan no mâantad dot tulun. Nga, osotia i Kinoringan. Amu Yalo mangakun dot kaajang kow do pensuba’an dot katalib dit ogoosan duyu. Nga sesêera ong kaajang kow do pensuba’an, taakan kow-i Dialo dot waya’an sumoliwan, supaya ogoosan duyu mamabo it pensuba’an diri.
14Kaa po dino, oy tongo koobpineeyan dit aa-ku koyuyuuan, insoduay duyu no it sumamba sid ponoko-kinoringan! 15Sagay ugu diti ot gama ku momoros sid dikoo, tu ela’an ku dot ikoo dino, tongo tulun dit ongo-pipintar. Jadi, itungo duyu kondîiri ong babanar ko amu itit tongo boboroson ku diti. 16Tiya dit poginakanan di Tuhan Yesus, monorimakasi tokow sid Kinoringan baagi dit liing dot anggur, om mi’ilang tokow nogi monginum sid sawan dino. Jadi komoyoon, mompit tokow dit barakat dit raa di Kristus. Om it tiya dit pikokokibon tokow it ruti dit mangan tokow akano diri, andang mompit tokow dit barakat dit koyuwan di Kristus. 10:16 Mat 26:26-28; Mrk 14:22-24; Luk 22:19-20 17Jadi, pagka tu songinan no ot ruti dot pikokokibon tokow, komoyoon, ogumu tokow poma nga, ajadi tokow-i dot iso no ot koyuwan, tu kikiawi daton nga keelang mangakan dit songinan no ot ruti.
18Ondomo duyu pogi it tongo tulun dot Israel. Ong pasamba yoalo do pangayam, kikiawi dit tongo kinoruangan dit kawaya mangakan, anggapon dot kawaya-i sumamba sid Kinoringan. 10:18 Ul 14:22-27; Ibr 13:10 19Jadi, oorotiyan duyu gaam ot komoyoon ku diti? Ki-tarati gaam it kaakanan dit pinurineetan dit nitaak sid ponoko-kinoringan? Om ki-kuasa gaam it ponoko-kinoringan diri? 20Andang aso! Komoyoon ku nopo, nunu nopo ot isamba dit tongo tulun kapir, okon-ko sid Kinoringan po ot pataakan, ino-i-nga itaak sid tongo rogon. Jadi, amu oku eengin dot maya kow sumamba sid tongo rogon. 10:20 Ul 32:17 (LXX) 21Tu, amu kow kawasa milang monginum sid sawan di Tuhan, ong milang kow-i monginum sid sawan dit tongo rogon. Om amu kow kawasa milang mangakan sid poginakanan di Tuhan, ong milang kow-i mangakan dit pinurineetan sid poginakanan do rogon. 22Ong mamaal kow dot ugu dino, iwoguwan kow do Kinoringan. Panantaman duyu gaam ong ki-kuasa kow mantad-ko i Kinoringan? 10:22 Ul 32:21; Kel 20:5; 34:14
Kada Mamaal dot Nunu Nopo it Ajadi dot Koosoduwon dot Tulun
23Ka duyu, “Obbuli tokow-i mamaal dot nunu nopo ot kenginan tokow,” ka. Andang banar! Nga okon-ko kikiawi dit kenginan tokow diri nga ki-guna. Banar poma dot, “Obbuli tokow-i mamaal dot nunu nopo ot kenginan tokow,” ka duyu. Nga okon-ko kikiawi nga kapamatog dot ginawo dit sandad Kristian. 10:23 1Kor 6:12 24Kada kow no mongitung dot dang kondiri nôopo dot koontungan ot gama’on duyu, ino-i-nga subay-ko tulun wookon nga oontung-i. 10:24 Flp 2:4; Rm 15:1-3
25Nunu nopo song-tonsi ot padagangon sid pasar, 10:25 pasar: It koobasan dit tongo tulun kapir sid Korintus, ong waro noolu dit tonsi dit nisamba sid ponoko-kinoringan doalo, mangan doalo padagango sid pasar. kawasa kow-i mangakan, dot amu poma mangan duato dot mantad siongo it tonsi diri, tu amu-i mongunguro iri dit koosipan duyu. 26Tu waro nokotulis sid Kitab dot, “Tuhan ot sanganu diti pomogunan, om it nunu nopo it suwang yo,” ka. 10:26 Mzm 24:1 27Ong waro tulun dot monginloow dikoo mangakan, om tuminong kow dit loow dino, dot inot tulun dino okon-i-ko Kristian po, akano duyu nopo it nunu nopo ot isurung yo sid dikoo. Kada kow no mongoduat dot mantad siongo it kaakanan diri, tu amu-i mongunguro iri dit koosipan duyu. 28Nga kiikiro ong warot tulun siri dot momoros sid dikoo dot, “Itit tonsi diti, pinurineetan,” ka, kadaay duyu no akano it tonsi diri, supaya amu apalid it tulun dit minomoros diri, om amu araraatan it ginawo yo. 29Komoyoon ku nopo, amu kow poma do-yikoo araraatan ong mangakan kow dit tonsi diri, nga it koruang duyu dit okon-ko Kristian diri nôono ot araraatan ong mangakan kow dit tonsi dit pinurineetan.
Nga waro dati ot momoros dot, “Nokuro tu it araraatan it tulun wookon ot manantu dot kobebasan ku? 30Ong mangakan oku dit tonsi diri, dot monorimakasi oku-i sid Kinoringan, nokuro tu insala’on oku po dot tulun pasal dit kaakanan diri?” ka.
31Nga simbar ku nopo, nunu nopo ot gama’on tokow, ii-ka it mangakan ko it monginum tokow, gama’o tokow no kikiawi iri dot mongorumat do Kinoringan ot tomodon. 32Om powosio duyu no inot bubuatan duyu, supaya amu kow ajadi dot koosoduwon dit tongo tulun dot Yahudi ko it okon-ko Yahudi, keenong it tongo umat do Kinoringan. 33Tiruwan kow no dogon, tu nunu nopo ot gama’on ku, it keenwasi do ginawo dot kikiawi ot tulun. Okon-i-ko it koontungan kondiri ot iimon ku, ino-i-nga koontungan dot tulun kikiawi. Tu tomodon ku nopo, eengin oku dot kikiawi doalo nga asalamat.
111Tiruwan kow no dogon, tu yoku nga tumiruwan-i di Kristus. 11:1 1Kor 4:16; Flp 3:17
Tudukan Ontok-ko Mongodolundung Tiya dot Sumambayang 11:2 Tiya dit zaman di Paulus, andang oobas mongodolundung it tongo tongondu, tu anggapon doalo dot opintun iri. Om sid tongo jemaat, it dolundung diri ot lambang dot it tongondu, mongorumat dit sawo yo. Nga ong itokow maakaa diti, suway babanar ot komoyoon dot dolundung, tu gisom ponirung dit tulu dot tongondu mantad sid alasu ot tadlaw, om dang suway ot tugama. Nga sabanar no, okon-ko iri pot komoyoon di Paulus! Komoyoon nopo di Paulus, ino-no: 1) Supaya opintun it tongondu maya dit kobudayaan kondiri. Tu tiya diri, it tongondu dit amu mongodolundung, anggapon dot seksi babanar, masam-ko it tongondu dit okurang ot baju ong maakaa. 2) Lambang dot mongorumat yoalo dit tongo sawo doalo tiya dit mintaduwa it tongondu ko polombus do nubuat. Jadi ong itokow maakaa, amu poma mongodolundung, nga subay-ko opintun ot soosokot dit tongo tongondu sid jemaat om subay-ko anaru saabat ot tokobuk dot tongondu mantad-ko it tokobuk dit tongo kusay, tu it soosokot om it putungan dot tokobuk ot gama dit tongo tongondu maakaa diti popeelo dot mongorumat yoalo dit sawo yo om it tongo kusay wookon.
2Mangarayow oku dikoo, tu aandaman oku nopo dikoo sid nunu nopo, om winaya duyu it tudukan dit nituduk ku sid dikoo. 3Nga waro po ot kenginan ku paarati sid dikoo: Kotua nopo dit tongo kusay, ino-no i Kristus. Kotua nopo dit tongo tongondu, ino-no it sawo yo. Kotua nopo di Kristus, ino-no i Kinoringan. 4Jadi, kaa po dino, titikid dit kusay dit mongodolundung tiya dot mintaduwa keenong polombus do nubuat, mangamamalu dit kotua yo, ino-no i Kristus. 5Nga titikid dit tongondu dit amu mongodolundung tiya dot mintaduwa keenong polombus do nubuat, mangamamalu dit kotua yo, ino-no it sawo yo. Tu it tongondu dit amu mongodolundung diri, miinong-i dit tongondu dit binurutan it tulu yo. 6Tu ong tongondu dot amu eengin mongodolundung, gaam pong ingkibakan momompod it tokobuk yo. Nga pagka tu kamaamalu dot tongondu ot ingkibakan babanar momompod ot tokobuk keenong burutan, pongodolundungon nobo.
7Na, it tongo kusay, amu oporolu mongodolundung, tu yoalo nopo diti, kensuuw do Kinoringan om okitanan sid doalo it kuasa do Kinoringan momorinta. Nga ii-nopot tongo tongondu, kensuuw dit kusay om okitanan sid doo it kuasa dit kusay momorinta. 11:7 Kej 1:26-27 8Tu it kusay keeso, okon-ko nurug po mantad sid tongondu, ino-i-nga it tongondu nôono ot nurug mantad sid kusay. 9It kusay nga kaa-i dino tu, okon-ko monulung po dot tongondu ot kinoorugan doo, ino-i-nga it tongondu nôono ot nurug dot monulung dit kusay. 11:8-9 Kej 2:18-23 10Jadi, kaa po dino, oporolu babanar dot mongodolundung ot tongondu, tu pongintutunan dot mongorumat yalo dit sawo yo, it kotua yo. Om supaya asanang it tongo moleekat dot kokito dit tongo tongondu dot ugu diri. 11:10 tu pongintutunan dot mongorumat yalo dit sawo yo Tafsiran 2: tu pongintutunan dot ki-kuasa it tongondu dot mintaduwa om polombus do nubuat sid piumpugan. Tafsiran 3: Aaluk dot it tongondu kondiri ot manantu ong mongodolundung yalo ko amu, nga awasi ong mongodolundung-i yalo. 11Nga ugu poma dino nga, oporolu dot ondomon tokow dot, baagi tokow dit nokeeso no di Tuhan, kusay om tongondu, soosompi miporolu. 12Tu, nurug poma ot tongondu mantad sid kusay, nga nakatalib peeri, it kusay diri, sinusu nôono dot tongondu, om kikiawi dit nunu nopo diti nga mantad sid Kinoringan.
13Umbalay duyu ka mongitung kondiri: Aaluk ko amu ot tongondu mintaduwa sid Kinoringan, dot sid kinogumuan dot tulun dot aso dolundung? 14Maya dit koobasan dot tulun, it tongo kusay dit anaru ot tokobuk, mangamaamalu dit kondiri yo. 15Nga ong it tongondu dit anaru ot tokobuk, iri no ot katamanan yo. Tu it tokobuk tanaru diri, nitaak do Kinoringan sid tongondu dot panangkub dit tulu yo. 16Nga ong waro tulun dot lumawan ditit tudukan ku, pasal mongodolundung, iso no ot boroson ku: Itokow om it tongo jemaat wookon dit nasanganu do Kinoringan, aso not koobasan sûuway dot suway mantad dino.
Oturan dit Poginakanan di Tuhan
(Mat 26:26-29; Mrk 14:22-25; Luk 22:14-20)
17Na, sitid tudukan ku dot sumusuut diti, amu oku kapangarayow dikoo. Tu it gama duyu mii’umpug, okon-ko kowosian ot eembulayan duyu, ino-i-nga karaatan nogi. 18Tu keeso, naabaran oku dot tulun dot kadung-ko mii’umpug kow sumambayang, nababaagi kow tu daagan duyu migagaga. Om iti diti, waro-i sâabat ot mimoyo oku. 19Tu andang-âandang nga subay-ko ababaagi kow, supaya keentalang dot isay om isay dikoo ot babanar-no-ko osotia sid Tuhan. 20Nga, olunguy iti ginawo ku, tu tiya dit mi’u’umpug kow dot moginakan, amu aaluk dot reetan dot Poginakanan di Tuhan Yesus. 21Tu tiya dot mi’uuruk kow mangakan, mi’ompopogulu kow manganu dit doo om doo dot kaakanan om tinumon, sampay momod-witilon nôono it wookon tu noowian dot kaakanan, om sunduy dot mamagawuk it wookon. 11:21 Tiya dit zaman di Paulus, oobas it tongo Kristian miandam mangakan sambil mongondom dit poginakanan di Tuhan Yesus (perjamuan kudus).22Okon-ko ki-ongo-walay kow-i gaam dot iyonon duyu mangakan om monginum? Nokuro tu, kukuwo’on duyu ot jemaat do Kinoringan, om momoluon duyu it tongo tulun dit aso nunûunu? Ong ugu dino ot bubuatan duyu, kada konow kaarap dot mangarayow oku dikoo, tu asot paadakan ku mangarayow dikoo.
23Sagay ugu diti ot gama ku momoros, tu itit ituduk ku sid dikoo diti, noomitan ku mantad sid Tuhan: Tiya dit sodoy dit pinataakan di Tuhan Yesus sid musu Yo, minanganu i Tuhan Yesus dot ruti, 24om ponorimakasi no sid Kinoringan. Nopongo peeri, kookokibo Yo no it ruti diri, om pomoros no dot, “Iti no it koyuwan Ku, it itaak Ku dot pangaganti dikoo. Tiruwanay duyu neeti dot pangaandaman duyu Dogon,” ka. 25Nopongo peeri, irad keeri no tu, ôonuwo no Dialo it sawan dit ki-suwang dot liing dot anggur, om pomoros no dot, “It inumon duyu sid sawan diti no ot raa Ku dit pongogot dit Pijonjiyan Wagu. Titikid monginum kow sitid sawan, tiruwanay duyu neeti dot pangaandaman duyu Dogon,” ka. 11:25 Kel 24:6-8; Yer 31:31-34; Luk 22:14-22; Ibr 9:20 26Jadi, titikid dot mangakan kow dit ruti diri, om monginum kow sid sawan diri, paabar kow dit kinapatayan di Tuhan, mising-korikot Yo kembagu.
27Jadi, kaa po dino, isay nopo ot mangakan dit ruti diri, ko monginum dit anggur diri tiya dit Poginakanan di Tuhan Yesus, dot amu mongorumat di Kristus, it tulun dino, ki-duso tu amu mongorumat dit kinapatayan di Tuhan. 28Jadi, titikid dot tulun, subay-ko duaton yo po mogulu it kondiri yo, om obbuli nogi mangakan dit ruti om monginum sid sawan diri. 11:27-28 1Kor 11:20-22 29Tu, isay nopo ot mangakan dit ruti diri om monginum sid sawan diri, dot amu yo itungon po dot komoyoon nopo dit poginakanan diri nga mongoondom dit kinapatayan di Tuhan Yesus, 11:29 dot amu yo itungon po dot komoyoon nopo dit poginaka nan diri nga mongoondom dit kinapatayan di Tuhan Yesus: Harfiah: dot amu yo okunon it koyuwan di Tuhan. It komoyoon dit koyuwan di Tuhan siti, okon-ko gisom it koyuwan no di Tuhan dit minatay sid salip ot pokikidian doalo, ino-i-nga it jemaat po dit ugu-ko koyuwan di Tuhan (intangay sid 1Kor 10:17; 11:20-22). inot tulun dino, porikot dot tukuman do Kinoringan sid kondiri yo. 11:29 1Kor 10:16-17; 12:12-26 30Ino not sabap dot ogumu ot tulun sid dikoo dot ongo-rurukung om ki-ongo-toruol, om ogumu no ot nongo-patay. 31Nga ong duaton tokow po mâantad it kondiri tokow, om maya nogi sid poginakanan diri, amu tokow-i ukumon do Kinoringan. 32Nga, ong ukumon tokow di Tuhan, komoyoon, tudukan tokow Doo, supaya amu tokow kawaya dit tongo tulun sitid pomogunan dot obinasa.
33Ino not sabap oy tongo koobpineeyan ku dot, kadung miumpug kow mangakan sid Poginakanan di Tuhan Yesus, pi’indad kow no. 34Ong waro dikoo ot kakal-i witilon, gaam po mangakan-i kembagu sid walay yo kondiri, supaya amu kow ookuman pasal dit gama duyu miumpug.
Pasal dit tongo duatan duyu dit wookon, korikot oku po sinod dikoo om oturon ku nogi.
12Ogumu ot Sinundu nga Iso no ot Tatod Tosusi
1Oy tongo koobpineeyan ku, sitid boogiyan ditit surat ku diti, eengin oku paarati sid dikoo ontok-ko it tongo sinundu dit nitaak dit Tatod Tosusi. 2Ondomo duyu no, tiya dit kapir kow po, amu kow no minongitung dot nununu, minaya kow nopo dot sumamba sid ponoko-kinoringan, ino-no, it tongo patung dit bobow, tu nagayat kow. 12:2 sid ponoko-kinoringan, ino-no, it tongo patung dit bobow: Reetan di Paulus dot bobow it ponoko-kinoringan, tu andang amu koboros ot patung, om koboros poma it rogon dit rinumasuk sid patung, nga aso-i ot kuasa babanar. Tu tiya dit tumolud it tongo boboliyan, koboros-i yoalo, nga it boros doalo diri, okon-ko mantad sid Tatod Tosusi po, ino-i-nga mantad sid rogon. 3Jadi, kaa po dino, oporolu dot ela’an duyu dot, aso tulun dot tinudukan dit Tatod do Kinoringan dot mongintulus di Yesus. Om asot tulun kapangakun dot, “I Yesus no ot Tuhan,” ka, ong okon-ko Tatod Tosusi ot monuduk doo.
4Soro-susuway ot tongo sinundu dot nitaak sid daton. Nga kikiawi dino, iso no it Tatod Tosusi ot pinataak. 5Om ogumu ot gama dot tulun mangalayan do Tuhan, nga iso-i ot Tuhan dot mangan layano. 6Soro-susuway ot gama dit kuasa Yo mimbulay sid palayanan tokow nga kikiawi dino, iso no i Kinoringan ot peembulay. 7Om keentalang-i it karaja di Tatod Tosusi sid titikid dit ginawo tokow, baagi dot kowosian tokow kikiawi.
8Warot tulun dot tinaakan dit Tatod Tosusi do sinundu 12:8 Sinundu: Bakat rohani keenong karunia roh it itaak do Kinoringan sid tulun Kristian. dot polombus dit tupono dit mantad sid kopintaro do Kinoringan, om waro-i ot tulun dot tinaakan dot sinundu do polombus do tupono dit mantad sid pongila’an di Tatod Tosusi dit iso no. 12:8 tupono dit mantad sid kopintaro do Kinoringan: 1Kor 1:17; 2:1-16 tupono dit mantad sid pongila’an di Tatod Tosusi: 1Kor 1:5; 13:2, 8; 14:6 9Waro-i ot tulun dot tinaakan dit Tatod Tosusi dot agayo babanar ot koosipan, om waro-i ot tulun dot tinaakan dit Tatod Tosusi dot kuasa do mongolingos dit tulun dit ki-oruol. 12:9 agayo babanar ot koosipan: 1Kor 13:2; Mat 17:20 10Na, ii-nopot tulun wookon, tinaakan dit Tatod Tosusi do sinundu dot mamaal dot tongo kosunduwo, om it wookon nopo, tinaakan dit Tatod Tosusi do sinundu dot polombus do nubuat. Om it wookon nopo, tinaakan do sinundu dot mongintutun dit nontodonon dot tongo hal tosundu dot, mantad sid rogon ko mantad sid Tatod Tosusi ko mantad sid tulun kondiri. Om it wookon nopo, tinaakan dit Tatod Tosusi do sinundu momoros dot masam-masam ot boros tosundu, om it wookon, tinaakan dit Tatod Tosusi do sinundu dot mangaarati dit tongo boros tosundu diri. 12:10 ... sinundu dot polombus do nubuat. 1Kor 13:2, 8; 14:1-25; Kis 2:16-21 ... mongintutun dit nontodonon dot tongo hal tosundu dot, mantad sid rogon ko mantad sid Tatod Tosusi ko mantad sid tulun kondiri. 1Kor 14:13-15, 29-32 boros tosundu: 1Kor 13:1, 8; 14:2-28 11Nga kikiawi dino, iso no it Tatod Tosusi ot mamaal. Yalo no ot pataak sid titikid ot tulun dot kopisusûuway ot sinundu, maya dit kenginan Yo. 12:4-11 Rm 12:6-8
Ogumu ot Pakakas nga Iso no Koyuwan
12It jemaat, ugu-ko koyuwan di Kristus, tu iso no koyuwan nga ogumu ot pakakas. Kikiawi dit tongo pakakas dit kopisusûuway diri, iso not puun, ino-no koyuwan. Itokow nga kaa-i dino, 12:12 Rm 12:4-5 13tu kikiawi daton diti, ii-kat tulun dot Yahudi ko it okon-ko tulun dot Yahudi, ii-kat turipon ko it okon-ko turipon, pinodsu sid iso no it Tatod Tosusi, supaya ajadi tokow dot iso no koyuwan. Om kikiawi daton diti, nosuwangan no dit Tatod Tosusi dit iso no. 12:13 Harfiah: Om kikiawi daton diti, niinum do Kinoringan dit Tatod Tosusi Yo dit iso no.
14Tu iti koyuwan tokow diti, okon-ko iso not pakakas, ino-i-nga ogumu. 15Kiikiro ong momoros it takod dot, “Pagka tu okon-ko longon oku, amu oku kosuwang sid koyuwan,” ka, nga it takod dino nga kakal-i pakakas dit koyuwan. 16Om, kiikiro ong momoros it tolingo dot, “Pagka tu okon-ko mato oku, amu oku kosuwang sid koyuwan,” ka, nga it tolingo dino nga kakal-i pakakas dit koyuwan. 17Tu, kiikiro ong iti koyuwan tokow diti, mato kam mato, nunu ot pongorongow? Om kiikiro ong iti koyuwan tokow diti, tolingo kam tolingo, nunu ot poniisingud? 18Nga, sabanar no, ugu-ko it nela’an tokow, iti koyuwan tokow diti, minangan do Kinoringan sakatay dot pakakas sid doo om doo dot kineeyonon, maya dit kenginan Doo. 19Okon-ko koyuwan peeno ong iso no ot pakakas. 20Om babanar-i-ko, andang ogumu ot pakakas dot misusuway, om ino no ot mongobontuk dot iso ot koyuwan.
21Jadi, it mato, amu obbuli momoros sid longon dot, “Amu oku momorolu dikaw,” ka. Om it tulu, amu obbuli momoros sid takod dot, “Amu oku momorolu dikaw,” ka. 22Tu, sabanar no, it tongo pakakas nogi dit mad-ko orukung ot kokitanan diri, babanar-ko oporolu sid daton. 23Om it tongo pakakas nogi dit koyuwan dit amu bâanar oorumaton, iri nogi ot orumaton tokow babanar dot sulungan dot soosokot talanji. Komoyoon, it tongo pakakas dit koyuwan tokow dit amu aaluk dot pabanta’on sid kinogumuan dot tulun, pintunon tokow babanar. 24Tu it tongo pakakas dit koyuwan tokow dit awasi no mâantad ot kokitanan, amu no apagon momiara. Nulud mâantad do Kinoringan it tongo pakakas sid koyuwan tokow, supaya it tongo pakakas dit mad-ko amu oponting nga adapat tokow mongorumat. 25Ugu dino ot gama do Kinoringan, supaya amu kopitotongkiyad it tongo pakakas diri, ino-i-nga mipopoduli om mitotoluod. 26Tu ong warot îiso dit tongo pakakas diri ot orualan, kikiawi dit pakakas dit wookon nga kawaya-i momurimon. Ong warot îiso dit tongo pakakas diri ot enrayow, kikiawi dit pakakas dit wookon nga kawaya-i tumomon.
27Kikiawi daton diti, koyuwan di Kristus, om titikid daton diti, pakakas dit koyuwan Yo. 28Titikid dit tongo jemaat, natantu no mâantad do Kinoringan ot tugas dot iso om iso ot tulun. Keeso, ino-no it tongo rasul; koduwo, it tongo nabi; 12:28 nabi Komoyoon, it tongo tulun dit keelo polombus do nubuat, ugu-ko it tongo nabi sid Kitab Leed. Nga ong it tongo tupono dit ilombus dit tongo tulun sid jemaat, subay ayagon po, om andang amu kosuwang sid Kitab. kotolu, it tongo guru. Sumusuut, waro po sinundu dot mamaal dot tongo kosunduwo, kopongolingos dot tulun sumakit, monulung dot tulun, momimpin dot tulun, om kadapat momoros dot boros tosundu. 12:28 Ef 4:11 29Jadi, okon-ko kikiawi dot tulun nga najadi dot rasul, kon-i oy? Keenong nabi, ko tongo guru? Om okon-ko kikiawi dot tulun nga kadapat mamaal dot kosunduwo, 30ko ki-sinundu dot mongolingos dot tulun sumakit, ko kadapat momoros dot boros tosundu, ko kapangarati dit tongo boros tosundu, kon-i oy? 31Na, ugu po dino, ponotos kow no mokianu dit tongo sinundu dit ki-guna babanar.
Nga sid sumusuut diti, monuduk oku dikoo dit ralan dit aso keenong dot kaawasi.
13Toluod ot Paling Oponting
1Nokuro ong eelo oku poma momoros dot kikiawi ot bahasa dot tulun sitid pomogunan, keenong dang moleekat dot poomoros, nga ong amu oku monoluod dot tulun wookon, asot tatarati dit koo’ilo ku momoros diri; mongogongis nôopo ugu-ko it tagung dit moolotung om it lunsing dit moolonsing. 2Waro poma sinundu ku dot polombus do nubuat, om ela’an ku poma kikiawi it raasia do Kinoringan dit ongo-raralom, om agayo babanar ot koyokinan ku sid Kinoringan sampay obbuli pawaliw do nuluw, nga ong amu oku-i monoluod dot tulun wookon, asee ot tataraati ku dino. 13:2 Mat 17:20; 21:21; Mrk 11:23 3Om nokuro ong ipintaak ku poma kikiawi sid tulun musikin it tongo tarata ku, om itaak ku it koyuwan ku, supaya kopokirayow oku, 13:3 itaak ku it koyuwan ku, supaya kopokirayow oku Salinan suuway: ipotutud ku iti kondiri ku nga ong asee ot toluod ku sid tulun wookon, sâabat nga asot tarati not kikiawi dino baagi dogon. 13:3 Mat 19:21; Luk 12:33
4It tarati dot toluod:
alanut ot pugiginawo,
osulimod,
amu dumangki,
amu otombirang,
om amu osumbung,
5amu mamaal dot kamaamalu,
amu maya dit kenginan kondiri,
amu orompus om amu obugir,
om amu potoo sid ginawo.
6It tarati dot toluod:
amu asanang mogintong dit tulun dit kawaal do karaatan,
ino-i-nga otomon mogintong dit tulun dit kawaal do kowosian.
7It tarati dot toluod:
ataan mananggung dot nunu nopo ot otoguwangan,
pakawâasi nopo dot tulun,
amu oliangan dot tarapan,
om gumoos sid nunu nopo.
8Toluod nopo, aso kopupusan sampay misingkoleed. Nga it sinundu dot polombus do nubuat, warot kopupusan. It sinundu dot momoros dot tongo boros tosundu, warot pogisaman. Om it sinundu dot polombus do pongila’an, warot kotonusan. 9Tu, it sinundu tokow dot polombus do pongila’an, amu po bâanar osukup, om it sinundu tokow dot polombus do nubuat nga amu-i bâanar osukup. 10Nga ong korikot i masa dot monukup i Kinoringan dit kikiawi dino, tumanus nôono kikiawi it amu po bâanar osukup. 11Kiikiro, it tanganak oku po, it puboboros ku, pomurimanan ku, om pugiginawo ku, kikiawi nga dang tanganak. Nga maakaa tu nosukod oku no, notingkadan ku no it bubuatan ku dit dang tanganak. Irad dino-i it tongo sinundu, tu kadung korikot kembagu i Kristus, otingkod nôono.12Tu it kokitanan tokow do Kinoringan maakaa diti, ugu-ko sangay no dot osowut sid soromin. Nga sompôori, tu kopitoguwang tokow no babanar do Kinoringan, eempurasan tokow nôono babanar Yalo. Tidino diti, amu ku po bâanar otutunan i Kinoringan, nga ong korikot kembagu i Kristus, otutunan ku nôono babanar i Kinoringan, ugu-ko i Kinoringan tu otutunan oku no babanar Doo.
13Jadi, ong iti maakaa po diti, tolu ot bubuatan dot oporolu dot waro sid daton, ino-no, koosipan, pangaarapan om toluod. Nga it babanar-no-ko oponting om aso koowian, ino-no toluod.
14Tongo Sinundu dit Nitaak dit Tatod Tosusi ot Mongimpapag dit Koosipan dit Jemaat
1Kaa po dino, ponotos kow no babanar monoluod dot tulun wookon, om ponotos kow no babanar mokianu dit tongo sinundu 14:1 tongo sinundu: Bakat rohani keenong karunia roh it itaak do Kinoringan sid tulun Kristian. dit itaak dit Tatod Tosusi. Nga it keeso no babanar dot pokionuwon duyu, ino-no it sinundu dot polombus do nubuat. 14:1 nubuat: Komoyoon, it tongo boros dit tongo poolombus do nubuat, dit minangan posuwango do Kinoringan sid ginawo doalo. Ong sid Kitab Leed, it tongo nabi nôopo ot kadapat polombus do nubuat, om it nubuat doalo diri, 100% boros do Kinoringan, om subay-ko imoyo’on dot tulun dot aso komen. Ong itit zaman maakaa, katalib dit kinendoo’an di Tatod Tosusi, isay nopo tulun sid jemaat nga kadapat-i polombus do nubuat, komoyoon, polombus dit nunu nopo it nisuwang do Kinoringan sid ginawo yo ko monuturan dit nunu nopo it osundu dit nokito dialo. Tomodon nopo dit nubuat: ramalan ko mongonosiat dot tulun ko papatog dit koosipan dot tulun. Nga it nubuat tokow diti, okon-i-ko 100% boros do Kinoringan, ino-i-nga, waro-i ot boros kondiri dot keesop. Okon-ko komoyoon dot nabi palsu it tulun dino, nga subay-ko nilayon dit tongo anggota wookon, dot siombo it mantad sid Kinoringan om siombo it mantad sid tulun kondiri (ayat 29).2Isay nopot tulun dot kadapat momoros dot boros tosundu, 14:2 boros tosundu Malayu: bahasa roh atau bahasa lidah okon-ko tulun po ot ponoki-boboros yo, ino-i-nga Kinoringan. Tu, asot îiso tulun dot kaarati dit boroson doo, tu it boroson doalo mantad sid Tatod Tosusi om olosok ot komoyoon. 3Nga, ii-nopot tulun dit polombus do nubuat, tulun ot ponoki-boboros, tu it boroson yo diri, papatog dot koosipan, momuransang do ginawo, om mongonosiat dot tulun wookon. 4Nga, it tulun dit momoros dot boros tosundu, gisom kapamatog dit koosipan yo kondiri. Nga it tulun dit polombus do nubuat, kapamatog dit koosipan dot jemaat. 5Otomon oku ong kikiawi daton nga kadapat momoros dit tongo boros tosundu, nga awawasi po ong kikiawi daton nga kadapat polombus do nubuat. Tu it tulun dit kadapat polombus do nubuat, ki-guna nogi mantad-ko it tulun dit kadapat momoros dit boros tosundu, kecuali ong adapat dit tulun diri paarati sid tongo tulun wookon it komoyoon dit tongo bibinoros yo diri, supaya kikiawi dot jemaat nga eempapagan ot koosipan.
6Jadi, oy tongo koobpineeyan ku, ong mongoy oku sinod dikoo om momoros oku dot boros tosundu dit tad-pom aa duyu oorotiyan, nunu ot aanu-anu duyu? Nga ong mongoy oku sinod dikoo dot polombus dit niintalang do Kinoringan, ko pongila’an dit mantad sid Kinoringan, ko nubuat, ko it tudukan wookon, ki-tarati nogi sid dikoo. 7Tu it tongo uuniyon dit aso ginawo, ugu-ko turali om kusapi, ong amu tootontuon mongorusun it tuni, kukuoyon mongilo dot nunu dot tiun ot mangan uniyo? 8It toburi nga ugu-i dino: Ong amu oonong ot poonoburi dot dang mipaparang, isay ot sumodia dot mongoy miparang? 9Ikoo dit kadapat momoros dot boros tosundu nga ugu dino-i: Kukuoyon dot tulun mangaarati it boroson duyu ong amu no oorotiyan dot tulun? Nunu nopo ot boroson duyu dino, mitâalib-i ugu-ko sarup. 10Okon-ko aalang-alang ot koogumu dot bahasa sitid pomogunan diti, nga kikiawi nga ki-tarati. 11Nga ong amu ku oorotiyan it boros diri, om it tulun nga amu kaarati dit dogon dot boros, mad-ko mogkoroputok okoy bâanar dot asot tarati dot boroson. 12Ikoo nga ugu dino-i: Pagka tu andang eengin kow babanar dot ki-sinundu kow mantad sid Tatod Tosusi, totoso duyu no babanar mamakay it tongo sinundu diri dot papatog dit koosipan dit tongo jemaat duyu. 13Ino nogi, it tulun dit momoros dot boros tosundu, subay-ko mintaduwa, supaya taakan yalo dot pongila’an dot paarati dit komoyoon dit boros tosundu diri.
14Tu, ong mintaduwa oku sid boros tosundu, it tatod ku no ot mintaduwa, nga it pongitungan ku, amu-i kawaya mintaduwa. 15Waro masa dot mintaduwa oku dot mamakay oku dot boros tosundu, om waro-i ot masa dot mintaduwa oku dot mamakay oku dit boros dit oorotiyan dot tulun. Waro masa dot minlaalanu oku dot mangarayow do Kinoringan, dot mamakay oku dot boros tosundu, om waro-i ot masa dot minlaalanu oku dot mangarayow do Kinoringan, dot mamakay oku dit boros dit oorotiyan dot tulun. 16Tu ong monorimakasi tokow sid Kinoringan dot boros tosundu ot pakayon tokow, kukuoyon dit tongo tulun mangakun dot “amin” ka, ong amu no oorotiyan doalo it boroson tokow. 17Tu, awasi poma babanar ot gama nu monorimakasi sid Kinoringan, nga amu koh-i kopongimpapag dot koosipan dot tulun wookon.
18Monorimakasi oku sid Kinoringan, tu it kelo’o ku momoros dit boros tosundu, aralom mantad-ko it dikoo kikiawi dot kelo’o. 19Nga ong korunggum oku sid jemaat dot sumambayang, gaamon ku pot limo linsow not boros dot oorotiyan dot tulun, mantad-ko salaksa ot boros tosundu. Tu ong ugu dino, kadapat oku monuduk dot tulun.
20Oy tongo koobpineeyan ku, kadaay duyu patanganako inot pongitungan duyu ontok-ko it gama mamakay dit tongo sinundu. Nga ong sid karaatan, tiruwan kow no dit tongo tanganak dit amu po kaarati mamaal dot karaatan. 21Tu waro nokotulis sid Kitab dot,
“Ka di Tuhan,
‘It tongo tulun dit suwâay no ot bahasa,
om it tongo tulun dit suwâay no ot poomoros,
ot pakayon Ku dot momoros sid umat Ku,
nga amu-i rongo’on doalo it boros Ku,’
ka di Tuhan,” ka dit Kitab. 14:21 Yes 28:11-12
22Jadi, ugu po dino, it sinundu dot momoros dot boros tosundu diri, tanda dot tukuman do Kinoringan sid tulun dit andang amu mimoyo Doo, okon-i-ko sid tulun po dit mimoyo. Om it sinundu dot kadapat polombus do nubuat, aaluk baagi dit tulun dit mimoyo, tu tanda dot owosian doalo i Kinoringan, okon-i-ko sid tulun po dit amu mimoyo. 23Tu, kiikiro ong tiya dit miumpug kow kikiawi song-jemaat, om kikiawi dikoo nga momoros dot boros tosundu, om mîilom warot tulun kapir keenong tulun dit amu po notudukan dit hal dot koosipan dot koongoy sid tumpug duyu diri, panantaman nôono doalo ong mulaw kow. 24Nga, ong kikiawi dikoo nga polombus do nubuat, om mîilom warot tulun kapir keenong tulun dit amu po notudukan dot hal dot koosipan, dot koongoy siri, om orongow doalo it tongo bibinoros duyu diri, turus opurimanan nôono doalo dot ki-duso yoalo om turus obuka nôono it ginawo doalo dot tumoobat. 25Om nunu nopo it nokolosok sid ginawo doalo, kembulay nôono kikiawi, sampay tumungub nôono yoalo sid tana, dot sumamba sid Kinoringan. Om mangakun nôono yoalo dot, “Babanar-i-ko ki-Kinoringan bala sinod taatanga dikoo!” ka.
Subay Aatur om Ooritib ot Gama Sumambayang
26Jadi, oy tongo koobpineeyan ku, komoyoon ku nopo ugu diti: Kadung miumpug kow sumambayang, awasi dot titikid ot tulun warot isamba; warot minlaalanu, warot monuduk, warot polombus dit niintalang do Kinoringan sid ginawo doalo, warot polombus dit boros tosundu, om warot paarati dot komoyoon dit boros tosundu diri. Nga gama’o duyu no kikiawi ino dot papatog dot koosipan do jemaat. 27Ong warot tiipomoros dot boros tosundu, duwo-tolu koyuwan nôopo ot miowowoli momoros, om subay-ko warot isot tulun dot paarati dit boros diri. 28Nga ong asot tulun dot kadapat paarati dit boros diri, gaam pong madaada-i it tulun dit momoros dot boros tosundu diri tiya dot sumambayang; ponoki-boboroson nôopo yalo do Kinoringan tiya dot sid walay. 29Om it tongo nabi dit polombus do nubuat nga duwo-tolu koyuwan nôopo ot pomoroson; it tongo tulun wookon sid jemaat, mangayag dit tongo bibinoros diri. 30Nga ong warot tulun sûuway dit mogom-ogom siri dot pentalangan do Kinoringan dit boros Yo diri, it tulun dit gulu no pomoros, madaada nôono. 14:30 Nokuro tu subay-ko madaada it kotiiso? Tafsiran 1: Kalu ong nopongo no it tulun keeso polombus dit tonsi babanar dit nubuat yo nga tumilombus po momoros. Tafsiran 2: Kalu ong it nubuat dit tulun koduwo diri, babanar-ko mantad sid Kinoringan om it nubuat dit tulun keeso, ogumu sâabat ot nokeesop dit boros kondiri. Tafsiran 3: Kalu ong i Tatod Tosusi ot manantu songkuro koleed dit iso om iso tulun momoros. Tafsiran 4: Om sabap wookon dot nokuro tu moniag i Paulus dit tongo tulun do Korintus dot madaada nôono ot kotiiso, ka, tu babanar-ko aso disiplin dit tongo anggota sid Korintus!31Tu andang kadapat kow-i kikiawi miowowoli polombus do nubuat, supaya kikiawi dikoo nga koliyuw om eempapagan nôono babanar ot koosipan. 32It tulun dit ki-sinundu mantad sid Tatod Tosusi dot polombus do nubuat, andang adapat yo monguasa it kondiri yo diri. 33Tu amu kenginan do Kinoringan ot miisasasak momoros, ino-i-nga subay-ko oosay, ugu-ko it sid kikiawi it jemaat dit umat do Kinoringan.
34It tongo tongondu sid jemaat, subay-ko song-kadaada tiya dot mi’u’umpug. Amu kawasa yoalo momoros, om subay-ko okuboyo, tu ugu no dino it tudukan sid Tukum di Musa. 35Ong waro kenginan doalo mongileelo, kooli po sid walay om pongoduaton nogi yoalo sid tongo sawo doalo. Tu, amu awasi ot tongondu dot mimbongut tiya dot mi’u’umpug. 14:34-35 Pagka tu nijinan di Paulus it tongo tongondu dot mintaduwa om polombus do nubuat sid 11:2-16, okon-ko komoyoon po di Paulus dot subay-ko babanar-ko sangkadaada it tongondu. Nga komoyoon nopo dati di Paulus, amu obbuli monuduk it tongo tongondu dit kusay, ugu-ko it tinulis yo sid 1Tim 2. (Keenong, pagka tu konteks nopo diti nga ontok-ko it gama polombus do nubuat, na, iti no dati ot komoyoon di Paulus dot it tongo tongondu, amu obbuli mimbongut tiya dit mangayag dit boros dit tongo poolombus do nubuat, tu kiro’on dialo dot amu mongorumat dit tongo pomimpin dot kusay.) Om tiya dit zaman di Paulus, okudik po ot tongondu dot ki-ongo-sikul, okon-ko ugu-ko at tidino, tu miinong-i dot tongondu om kusay ot sinikulan.
36Nokuro tu waro dikoo ot amu maya dit tudukan ku? Panantaman duyu gaam ong ikoo ot nontodonon dit boros do Kinoringan? Om panantaman duyu gaam ong ikoo no ot porikatan dit boros do Kinoringan? 37Ong waro tulun dot kopurimon dot nabi it kondiri yo, keenong kopurimon dot nokuasa yalo di Tatod Tosusi, subay mangakun yalo dot itit bibinoros ku diti, tudukan mantad sid Tuhan. 38Nga, ong amu okunon dialo dot itit tudukan ku diti mantad sid Tuhan, kadaay duyu no podulio yalo.
39Kaa po dino, oy tongo koobpineeyan ku, ponotos kow no mokianu dit sinundu dot kopolombus do nubuat, om kadaay duyu no tiago it tulun dit momoros dot boros tosundu. 40Nga kikiawi dino, subay-ko aatur om ooritib ot gama.
15Koposiyan di Kristus Mantad sid Kapatayan
1Oy tongo koobpineeyan ku, itit sumusuut diti, popoondom oku dikoo ontok-ko it Tabar Tawasi dit niabar ku sid dikoo di gûulu. It Tabar Tawasi diri, notorima duyu no om jinumadi dot puun dit koosipan duyu. 2Ong syukur giratan duyu monguyut it Tabar Tawasi dit niabar ku sid dikoo diri, andang asalamat kow. Nga, ong amu kow gumirot kumuyut sid Tabar Tawasi diri, porosuma nôopo it koosipan duyu.
3Tu, it babanar-no-ko tonsi dit Tabar Tawasi dit nilombus ku sid dikoo, it noomitan ku, ino-no, minatay i Kristus tu minongontok dit tongo duso tokow, ugu-ko it nokotulis sid Kitab. 15:3 Yes 53:5-12 4Minangan Yalo polobongo, nga nôorikot po it tadlaw kotolu, noposiyan no Yalo, ugu-ko it nokotulis sid Kitab. 15:4 Mzm 16:8-10; Mat 12:40; Yoh 20:9; Kis 2:24-32 5Nakatalib peeri, minintalang po Yalo sid di Petrus, 15:5 i Petrus: Intangay ot panarangan sid 1:12. om intalang nogi sid opod om duwo it rasul Doo. 15:5 Mat 28:16-17; Mrk 16:14; Luk 24:34, 36; Yoh 20:19 6Nakatalib iri, minintalang nôono Yalo sid limo naatus laba’an ot tulun Kristian dot iseesot masa. Nokuro ong waro no dit tongo tulun diri ot nongo-patay no, nga it kogumuan, kakal po miyaw sampay maakaa. 7Nakatalib peeri, minintalang nogi Yalo sid di Yakobus 15:7 Yakobus: Ino-no it tobpinee di Tuhan Yesus. om sid kikiawi it tongo rasul Yo. 15:7 Nôoposiyan i Yesus, minintalang po Yalo mogulu sid tongo tongondu (Mat 27:8-10), om sid di Petrus nogi (Luk 24:34), baru nogi sid 12 it rasul Yo (Luk 24:36). 8Om toori no babanar, minintalang Yalo sid dogon, dot yoku diti, ugu-ko it tanak dit amu nosukup do wulan. 15:8 Kis 9:3-6
9Tu yoku diti, rasul dit paling osiba ot pangkat mantad-ko it tongo rasul dit wookon. Om amu oku aaluk dot reetan do rasul, tu nakapanansara oku dit tongo jemaat dit nasanganu do Kinoringan. 15:9 Kis 8:3 10Nga pagka tu agayo ot kosianan do Kinoringan kumaa sid dogon, najadi oku nôono dot ugu diti dat maakaa. It kosianan do Kinoringan kumaa sid dogon, amu porosuma. Tu, gaam nogi, minonotos oku babanar gumama mantad-ko it kikiawi it tongo rasul, dot okon-ko dogon kondiri dot poonotos, ino-i-nga it kosianan do Kinoringan ot maawaya dogon. 11Jadi, ugu po dino, ii-ka yoku, ko it tongo rasul wookon ot pinaabar dit Tabar Tawasi sid dikoo, iso-i ot tonsi, tu monuduk dikoo om iri no ot minangan duyu imoyo’o.
Koposiyan dot Tulun Minatay
12Na, ii-nopo tudukan ya, noposiyan i Kristus mantad sid minatay. Nga nokuro tu waro pot piipiro koyuwan sinod dikoo ot momoros dot, “Aso koposiyan dot tulun minatay,” ka? 13Kiikiro ong asot koposiyan dot tulun minatay, komoyoon, i Kristus nga amu-i noposiyan. 14Nga ong amu noposiyan i Kristus mantad sid minatay, porosuma okoy nôopo paabar dit Tabar Tawasi, om it koosipan duyu nga porosuma nôopo. 15Om komoyoon, oowudut it niabar ya pasal do Kinoringan, tu sinumasi okoy dot, “Pinosiyan do Kinoringan i Kristus mantad sid minatay,” kanja, dot amu-i bala babanar dot pinosiyan do Kinoringan i Kristus, ong babanar-ko aso koposiyan dot tulun minatay. 16Tu ong babanar-ko amu oposiyan ot tulun minatay, komoyoon, i Kristus nga amu-i noposiyan. 17Om, ong amu noposiyan i Kristus mantad sid minatay, porosuma nôopo it koosipan duyu, om kakal kow-i nokuasa dot duso. 18Irad po dino, it tongo tulun dit minatay dit nokeemoyo di Kristus, obinasa dara’ay. 19Tu ong it tongo barakat dit arapon tokow mantad sid di Kristus nga baagi nôopo dit koposiyon tokow maakaa sitid pomogunan, om katalib iri, aso nôono, na, komoyoon, itokow no diti ot paling osian mantad-ko it kikiawi ot tulun.
20Tu sabanar no, babanar-ko noposiyan i Kristus mantad sid minatay, om Yalo no ot minomulasung dot noposiyan, om iri no ot pangajamin dot it tongo tulun dit minatay, it nokeemoyo sid di Kristus, oposiyan-i. 15:20 ... om iri no ot pangajamin dot it tongo tulun dit minatay, it nokeemoyo sid di Kristus, oposiyan-i. Harfiah: ninggiwit do gandum dit tongo tulun dit nokoodop (komoyoon, ninggiwit dit tongo tulun dit nongo-patay). Minangan i Yesus pooguo dot ninggiwit do gandum. Sid Kitab Leed, it ninggiwit ot itaak sid Kinoringan (Im 23:9-14). Sid ayat diti, it ninggiwit diri ot pangajamin dot ogumu pot gandum dot omoton, komoyoon, ogumu po wookon ot tulun dot mangan posiyay.21Tu, ugu-ko it kapatayan, tu iso no ot tulun dot kinotimpuunan, ino-no i Adam, ugu-i dino it koposiyan, tu iso no ot tulun dot kinotimpuunan, ino-no i Kristus. 22Om pagka tu kikiawi dot tulun nga matay-i tu koturunan di Adam, it koposiyan nga ugu-i dino, tu kikiawi dit tulun dit nongo-keemoyo nga oposiyan-i tu nokeeso no di Kristus. 15:22 kikiawi dot tulun nga ... koturunan di Adam: Kej 2:7 23Nga it koposiyan kembagu waro ot susunan yo: It gulu no babanar dot minangan posiyay, ino-no i Kristus. Katalib ino, korikot po kembagu i Kristus om mangan nogi posiyay it tongo tulun dit minimoyo Doo. 24Jadi, katalib peeno kikiawi om orikot nogi nôono ot babanar-no-ko koowian do zaman. Tiya dino, kala’on di Kristus kikiawi it tongo rogon dit momorinta om monguasa. Om it pomorinta’an Yo nga mangan Yo nôono pataako sid Kinoringan it Tama. 25Tu andang-ko kopomorinta i Kristus, sampay akala Yo kikiawi it tongo musu Yo om ajadi dot uulokon Yo. 15:25 Mzm 110:1 26It musu dit toori no babanar dot mangan Yo tonuso, ino-no it kapatayan. 27Tu waro nokotulis sid Kitab dot, “Kikiawi dit nunu nopo, nipokuasa do Kinoringan di Kristus sampay nokowiliw sid uulokon di Kristus,” ka. Jadi, atarang no dot, it komoyoon dit boros diri dit, “kikiawi dit nunu nopo,” ka diri, amu-i kawaya i Kinoringan. 15:27 Mzm 8:7 28Nga kadung-ko kikiawi it nunu nopo nga nokuasa no di Kristus, na, Yalo kondiri nga mokikuasa-i do Kinoringan, it minanaak Doo dot kuasa do mangala dit kikiawi it nunu nopo. Jadi, ugu po dino, atarang nôono babanar dot i Kinoringan ot monguasa dit kikiawi it nunu nopo.
29Kukuro nôono it tongo tulun dit mokipodsu dot mongontok dit tulun minatay? Ong babanar-ko amu oposiyan ot tulun minatay, nokuro tu mokipodsu ot tulun dot mongontok dit tulun minatay? 15:29 mokipodsu dot mongontok dit tulun minatay: Asot îiso nokeelo dit tarati diti, om aso nogi ot noboros wookon dot ugu dino sid Kitab. Nga kakalu dati ong komoyoon nopo diti nga it momodsu dot tulun dot mongontok dit tongo koobpineeyan yo dit napatay no tiya dit amu po nokokosup dit Tabar ontok-ko i Yesus. Jadi antakan doalo mokibaptis it tongo tulun dit minatay no, supaya asalamat kabarasan. Jadi iti not sabap dot minanganu i Paulus dot suntu dot ugu diti, tu pongobuktian dot it tongo tulun diri, babanar-ko mimoyo dot waro koposiyan dot tulun minatay. Nga kada tokow no mongitung dot iti suntu diti, subay tiruwanan. 15:29 Luk 12:50; Mrk 10:38 30Om yokoy po, ong babanar-ko asot koposiyan dot tulun minatay, lowong po bâanar ong sumanggup okoy no dot asansara titikid tadlaw! 31Oy tongo koobpineeyan ku, suwab-suwab oku nopo kogotuwang do kapatayan. Misingsumpa oku dot kikiawi diri babanar, om babanar-i dot otomon oku dikoo, tu eeniniyo tokow dot nokeeso no di Kristus Yesus i Tuhan tokow. 32Ong maya dot pongitungan dot dang kinogumuan, nunu ot kapanatasan ku lumawan dit tongo tulun dit ugu-ko dupot torongit sid kota dot Efesus ong babanar-ko amu-i oposiyan it tongo tulun minatay? Ong babanar-ko amu-i oposiyan it tongo tulun minatay, gaam po maya tokow dit panambarasan dit ugu diti, “Monotos tokow nogi beenoy mangakan, monginum, tu suuwab, matay tokow no,” ka. 15:32 Yes 22:13 33Kada kow no kolowong! Tu ong rumunggum kow dit tulun dit araat ot bubuatan, kawawaya kow nôono doalo dot araat ot bubuatan. 34Jadi, potumbongono duyu no inot pongitungan duyu, om kada kow nôono mamaal do duso. Ugu diti ot gama ku momoros supaya omomoluan kow, tu waro pot piipiro koyuwan dikoo ot amu kotutun do Kinoringan.
Kobubuatano do Koyuwan dot Tulun dit Oposiyan Kembagu
35Nga waro dati ot tulun mongoduat dot, “Okukuro ma gama do Kinoringan mamasi kembagu dot tulun minatay? Om okukuro nôono ot koyuwan doalo ong oposiyan kembagu?” ka. 36Ades, koolowong duyu! Nunu nopo song-linsow ot isasad, seera ma dot sumuni ong okon-ko apasa po it bongkuris dit linsow diri. 37Tu, kiikiro ong mananom kow dot gandum ko nunu nopo song-linsow, okon-ko ki-guwas po mâantad, ino-i-nga linsow-ko-linsow. 38Tu it linsow diri, pomiguwason do Kinoringan dot doo om doo dot guwas, maya dit kenginan Yo.
39Okon-ko kikiawi dot winangun nga miinong ot koyuwan. Koyuwan dot tulun, suway; koyuwan do dudupot, suway; koyuwan do tombolog, suway; koyuwan do sada, suuway no. 40It nunu nopo it tongo paanganawaw sid tawan om it tongo winangun sid tana nga ugu-i dino. Kopisuway ot kaasanong dit sid tawan om it kaasanong dit sid tana. 41It kaasanong dit linawaw dot tadlaw, amu miinong dit kaasanong dit linawaw do wulan. It kaasanong dit tongo rombituon, amu miinong kaasanong dit wulan. Om, sabanar no, it tongo rombituon poma nga, okon-ko miinong po ot kaasanong.
42It koposiyan dit tulun minatay nga ugu-i dino. It koyuwan dit ilobong diri, koyuwan dot oobing-patay, nga it koyuwan dit oposiyan kembagu, koyuwan dot amu oobing-patay. 43It koyuwan dit ilobong, koyuwan dit arâara’at, nga it koyuwan dit oposiyan, koyuwan dit osundu. It koyuwan dit ilobong, koyuwan dit orukung, nga it koyuwan dit oposiyan, koyuwan dit okudarat. 15:43 Flp 3:21 44It koyuwan dit mangan polobongo diri, koyuwan dot dang pomogunan. Nga it koyuwan dit oposiyan, dang osundu nôono dot koyuwan. Ong waro koyuwan dot dang pomogunan, koyuwan dot dang osundu nga waro-i.
45Tu waro nokotulis sid Kitab dot, “I Adam, it tulun keeso, tinaakan do Kinoringan dot pinuobo, sampay najadi dot winangun dit miyaw.” 15:45 Komoyoon nopo dit ngaran di Adam ong sid Ibrani, tulun. Nga i Adam dit kopupuson, ino-no i Kristus, osundu tu manaak do koposiyon. 15:45: Kej 2:7 46Jadi, siti diti, okitanan tokow dot, it rinumikot mogulu, ino-no it koyuwan dot dang pomogunan, baru nogi om it koyuwan dot osundu. 47It tulun keeso, dang pomogunan, tu tana ot minangan urugo, nga it tulun koduwo, dang surga. 48It tongo tulun dot dang pomogunan, ugu-ko it tulun keeso, tu nurug mantad sid tana. Nga it tongo tulun dit nongo-keemoyo, ugu-ko it tulun koduwo, ino-no i Kristus, it mantad sid surga. 49Itokow maakaa diti, ugu-ko it tulun keeso dit tana ot nurug. Nga sompôori, keeyeeyo tokow nôono di Kristus dit mantad sid surga. 15:49: Nga sompôori, keeyeeyo tokow nôono di Kristus dit mantad sid surga. Salinan suuway: Tumiruwan tokow nôono dit bubuatan di Kristus dit mantad sid surga.
50Oy tongo koobpineeyan ku, ugu diti ot komoyoon ku: It koyuwan komimiiyo dit dang pomogunan, amu kadapat jumadi dot raayat sid Karajaan do Kinoringan. Om it koyuwan dit oobing-patay, amu kaanu dit koposiyon tototog. 51Oniningo duyu no, patarang oku sid dikoo dot iso ot raasia: Okon-ko kikiawi daton nga matay, ino-i-nga kikiawi daton nga kaanu dot koyuwan wagu, 52dot amu-i oongkirapan ot kaalangkas, tiya dit pomupusan no pooni dit toburi. Tu, kadung monguni it toburi, kikiawi dit tulun dit nongo-patay, oposiyan kembagu, om amu nôono oobing-patay. Om itokow dit kakal po miyaw, nga kaanu nôono dit koyuwan wagu. 15:51-52: 1Tes 4:15-17 53Tu it koyuwan tokow dit oobing-pasa diti, subay-ko mangan gontiay dit koyuwan dit amu oobing-pasa. Om it koyuwan dit oobing-patay, nga gontian-i dit koyuwan dit amu oobing-patay. 54Na, kadung-ko ogontian no it koyuwan dit oobing-pasa dot koyuwan dot amu oobing-pasa, om it koyuwan dit oobing-patay, nga ogontian no dit koyuwan dit amu oobing-patay, otuluk nogi nôono it boros sid Kitab dit,
“Nakala no it kuasa do kapatayan,
om naanu tokow no it kamanangan!”
ka. 15:54: Yes 25:8 (LXX) 55Om,
“Oy kapatayan, nakala koh no.
Oy kapatayan, aso not singot nu,”
ka. 15:55: Hos 13:14 (LXX) 56Tu it singot dit kapatayan misingkoleed diri, ino-no duso, om it manaak dot kuasa sid duso, ino-no it Tukum di Musa. 57Nga monorimakasi tokow sid Kinoringan tu pinamanang daton dot i Yesus Kristus i Tuhan tokow ot pinotumpangan.
58Jadi, ugu po dino, oy tongo koobpineeyan ku dit aa-ku koyuyuu, girot kow no om popotogo duyu no ot koosipan duyu. Kabagos kow no gumama sid gama’on dit dang Tuhan, tu ela’an duyu dot it poonotos duyu sid gama’on dot dang Tuhan, amu porosuma.
16Rukut dit Pamalanja dit Jemaat sid Yerusalem
1Jadi maakaa diti, eengin oku mongupakat dikoo ontok-ko it rukut a dit kiikiro’on duyu mongumpug dot itaak sid tongo umat sid kota dot Yerusalem. Pongumpug kow nopo dot rukut, ugu-ko it noboros ku mâantad sid tongo jemaat sid negeri dot Galatia. 16:1 Rm 15:25-26; 2Kor 8–9; Gal 2:9-10; Kis 11:27-30; 24:17 2Titikid dot hari minggu, subay-ko titikid dikoo potongkiyad mâantad dot siin sid walay, dot mionong dit nongaanu-anu duyu, supaya ong korikot oku sinod dikoo, okon-i-ko mongumpug kow nogi dot siin. 16:2 hari minggu: Mat 28:1; Mrk 16:2, 9; Luk 24:1; Yoh 20:1, 19; Kis 20:7 3Tu kadung korikot oku sinod dikoo, suuon ku no it tulun dit kaarapan duyu dot paatod dit rukut duyu sid jemaat dot Yerusalem, om poowitan ku po dot surat katarangan. 4Nga ong oporolu dot mongoy oku sino, na maya oku-i doalo. 16:1-4 2Kor 8–9
It Kiikiro’on di Paulus Mongoy
5Mongoy oku-i sinod dikoo nga mipapanaw oku po sid negeri dot Makedonia, tu sori ot waya’an ku. 16:5 Kis 19:21 6Nga warot kiikiro ku dot miimiyon oku po dati sid dikoo dot amu ela’an ong songkuro koleed; sampay katalib dati it musim do gompus. Irad po dino, koponulung kow dogon dot tongo babalanja ku dot orikot ot lumombus oku mamanaw kembagu. 7Tu amu oku eengin dot oruruay oku sinod dikoo. Tu, ong syukur ookunan di Tuhan, eengin oku dara’ay dot oleleed sâabat miyon sinod dikoo, okon-i-ko miambay no. 8Nga maakaa diti, sisiti oku pod kota dot Efesus, mising-korikot dit Tadlaw Tagayo dot Pentakosta. 16:8 Im 23:15-21; Ul 16:9-11; Kis 2:1 9Tu siti, ogumu poma ot tulun dot lumawan dogon nga ogumu ot poluang ku dot polombus dit Tabar Tawasi. 16:8-9 Kis 19:8-10
10Ong korikot i Timotius sinod dikoo, tootontuo duyu no momiara yalo, supaya amu moorosi yalo miyon sinod dikoo, tu yalo diri nga gumama-i dot dang Tuhan, ugu-ko yoku. 16:10 1Kor 4:17 11Kada no dot waro tulun dot popooyow dialo, gaam nogi taakan duyu yalo dot tongo babalanja supaya koguli kembagu yalo sitid dogon dot asalamat. Tu mongindad oku-i dialo dot rumikot sitid dogon kembagu, miwaya dit tongo koobpineeyan dit wookon.
12Ontok-ko yobpinee Apolos, asasarok ku no pajalay yalo pawaya dit tongo koobpineeyan wookon dot magandaa sinod dikoo, nga tad-pom amu po eengin yalo mamanaw dat maakaa dino. Nga, andang moongoy-i yalo dilo sinod dikoo sompôori, ong warot kosiwatan yo.
Salam do Kopupuson
13Jaga kow no om popotogo duyu no ot koosipan duyu. Kosiow kow no, om pabasago duyu no ot ginawo duyu. 16:13 Mzm 31:25 14Pembulayo duyu no ot toluod sid nunu nopo ot gama’on duyu.
15Oy tongo koobpineeyan ku, mimoyo oku dot otutunan duyu-i it tulun dit nokopogulu sumuwang dot Kristian sid Akhaya, ino-no i Stefanus om it sirang yo. Yoalo kikiawi dino, neeso no babanar ot ginawo dot mangalayan dit tongo umat do Kinoringan. Jadi, pagka ugu dino, pokionuwon ku sid dikoo dot,16:15 1Kor 1:16 16taato duyu no yoalo om it tulun wookon dit monotos gumama dot mangalayan sid jemaat duyu.
17Otomon oku dot nokorikot siti i Stefanus, i Fortunatus om i Akhaikus. Aso kow poma siti nga yoalo no ot ugu-ko ganti duyu dot mongolingos dit langad ku. 18Yoalo no ot pinasanang do ginawo ku om ginawo duyu. Jadi, ugu po dino, orumato duyu no it tongo tulun dit ugu dino.
19Kirim salam sid dikoo it tongo tulun sid tongo jemaat dot Asia Tokodok. 16:19 It reetan dot Asia Tokodok diti, okon-i-ko it benua dot Asia dat maakaa, ino-i-nga it bogian dot kotonobon dot Turki ong maakaa, it sambaagi dit Kotonobon dot Asia. It tiya diri, it kota dot Efesus ot ibu kota dit pomogunan dot Asia Tokodok. I Akwila om i Priskila om it tongo anggota dit sumambayang sid walay doalo nga kirim salam-i sid dikoo sandad Kristian, dot aawi-awi ot ginawo. 16:19 Kis 18:2 20Kikiawi dit tongo koobpineeyan siti, nga kirim salam-i sid dikoo.
Pisasalam kow no dot osuaw ot ginawo, tu tanda dot songobpinee sid di Kristus. 16:20 Pisasalam kow no dot osuaw ot ginawo, ... Harfiah: Pisasalam kow no meed dot misisingud dot osusi ot poningud, ...
21Yoku kondiri ot minonulis diti salam diti: Kopiwosian mantad sid dogon, i Paulus.
22Isay nopo ot amu monoluod di Tuhan, aaluk dot ukumon do Kinoringan!
Maranatha!16:22 Maranatha: Inot Maranatha dino, dang Aram dot boros, it bahasa harian dot tulun Yahudi tiya diri, om koobasan dit tongo Kristian momoros tiya dot sumambayang (intangay sid Why 22:20). komoyoon, ‘O Tuhan ya, rikot no!’ 23Kososogit konow sid saralom dit kosianan di Tuhan Yesus.
24Kikiawi dikoo it nokeeso no di Kristus Yesus, aa-ku koyuuan.