Romi vuosi

Gbaŋ dieke Pɔɔli die dɩ maagɩna a yɩ

Romi

tɩŋ vuosi wʋnna

¹Gbaŋkʋ gie nyɩŋ wa manɩŋ Pɔɔli vuodieke dɩ yine Yisa Masia tʋntʋntʋ, ta bɩ yi tʋntʋntʋ dieke Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna dɩ n mʋʋlɩ ʋ wʋvɩɩnaha jigiŋ mana wa jigiŋ. ²Ŋmɩŋ die woliŋ yɩ wa nʋaŋ yaa gamma ʋ wʋvɩɩnaha gie ma, ta ʋ naazʋalɩŋ die dɩ mʋʋlɩha, sɩba a maagɩna dene ʋ kasɩ gbaŋkʋ ma wa. ³Wʋvɩɩnaha gie daga yaa gamma ʋ Bʋa wa; wʋnɩŋ ʋ yine tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia; die ʋ bɩrɩŋ wa vuota, ta ba mɩɩrɩ wa ʋ yi naaŋ Davidi haagɩŋ, ⁴ta Halɩkasɩka die dɩ dagɩ aŋaŋ hagɩrɩŋ dɩ Yisa seŋ yiwo Ŋmɩŋ Bʋa ʋ kumbu hagɩŋ wɩa. ⁵Ʋ wɩa Ŋmɩŋ die dɩ yɩ mɩŋ sieŋ dɩ n yi ʋ tʋntʋntʋ, ta maŋ nagɩ ʋ saaŋ a gara buuriŋ mana jigiŋ, ta vasa ba yie wo yada ta tuose ʋ nʋaŋ. ⁶Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ benne Romi ma wa gbaŋ gʋtɩ wa vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ wana dɩ ba bɩrɩŋ Yisa Masia sɩɩtɩ wa ma mɩŋ.

⁷Die wɩa n maaga gbaŋkʋ gie a yɩa nɩ vuodiekemba mana dɩ benne Romi tɩŋ ma, ta Ŋmɩŋ dɩ cho nɩ ta wa nɩ dɩ nɩ yi ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ vuosi wa. Tɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ aŋaŋ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia suŋŋi nɩ ta yɩ nɩ sʋgɩdʋagɩŋ.

Pɔɔli die dɩ waasɩna Ŋmɩŋ dene

⁸Wudieke n yaalala dɩ n woliŋ balɩ wʋnna, n waasa Ŋmɩŋ Yisa Masia saaŋ ma, nɩ mana wɩa, dama tɩŋgbaŋka gie vuosi mana wʋmma nɩ yada ka wɩa. ⁹Ŋmɩŋ yine n siaratieŋ dɩ n ka va Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ nɩ wɩa. Wʋnɩŋ ʋ yine vuodieke n jɩannana aŋaŋ n sʋŋ mana ta mʋʋla wʋvɩɩnaha yaa gamma ʋ Bʋa wa ma. ¹⁰Maŋ keŋ jʋʋsa Ŋmɩŋ saŋŋa mana, n ŋaaŋ jʋʋsɩ wa mɩŋ dɩ dɩɩ yi ʋ dʋŋŋʋ, ʋ yɩ mɩŋ sieŋ aŋ n keŋ kaagɩ nɩ. ¹¹N faasɩ yaala n suŋŋi nɩ aŋ nɩ tuo Ŋmɩŋ Halɩkasɩka piini dieke dɩ baaŋ vaa nɩ mɩŋŋɩ a zie ta yaa hagɩrɩŋ ʋ dɩɩsɩŋ ma. ¹²Wudieke n dagɩnana wa yiwo naa, dɩ manɩŋ aŋaŋ nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yine yada wa nan bɩagɩ a kpaŋŋɩsɩ taŋ tɩ yada ka ma.

¹³N nɩmballɩ, n yaala nɩ sɩmma dɩ n mɩya mɩŋ saŋŋa pam dɩ n keŋ kaagɩ nɩ ama wɩa a taŋ dɩ kaga mɩŋ. N yaala n yi vuodiekemba dɩ benne nɩ jigiŋ tɩ Yɔmʋtieŋ sɩɩtɩ sɩba n yine vuogaasɩ jigiŋ dene wo. ¹⁴Dɩ yiwo talasɩ dɩ n balɩ vuosi mana wʋvɩɩnaha wɩa, vuodiekemba nine dɩ yuorine aŋaŋ vuodiekemba nine dɩ kana ka yuoriye, aŋaŋ vuodiekemba dɩ yalla yɩaŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ wone yɩaŋ. ¹⁵Die wɩa maŋ cheele dɩ n mʋʋlɩ wʋvɩɩnaha a yɩ nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ benne Romi tɩŋ ma.

Yisa wʋvɩɩnaha dɩ yalla hagɩrɩŋ dene

¹⁶Viivi ka yallɩ mɩŋ n mʋʋlɩnana wʋvɩɩnaha, dama dɩ yiwo Ŋmɩŋ hagɩrɩ dieke dɩ gbatɩnana vuodiekemba mana dɩ yine Yisa yada a taana; ka woliŋ yiwo Juu vuosi sɩɩtɩ, ta bɩ yi buuriŋ mana sɩɩtɩ. ¹⁷Wʋvɩɩnaha daga dɩ Ŋmɩŋ baarɩ dɩ vuoŋ yiwo vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa ʋ yada yiile wɩa, genke nyɩŋ wa yaalɩŋ ma a yɩ vuodiekemba dɩ yine Yisa yada, sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dene wo dɩ, “Vuodieke dɩ yine vuovɩɩnʋ Ŋmɩŋ nɩŋŋa ʋ yadaka wɩa, dɩ tieŋ nan dɩ yaa miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ.”

Vuota mana dɩ yalla bɩaŋ dene

¹⁸Ŋmɩŋ dagɩ vuota dɩ ʋ jɩɩ wa sɩnyɩɩrɩŋ aŋaŋ ba, dama ba yie wʋbɩatɩ ta ka dɩ ʋ sieŋ, ta ba wʋbɩatɩ dɩ vaa vuosi dɩ ka sɩba wusieke. ¹⁹Ŋmɩŋ data ba tɩba, dama wudieke dɩ mʋna dɩ vuota sɩmma yaa gamma ʋ ma wa, ʋ yuori dagɩ ba mɩŋ. ²⁰Saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ naanna tɩŋgbaŋka gie wo a keŋ tʋgɩ jinne, ʋ naaŋkʋ ma ba sɩba ʋ beri dieke vuota nine dɩ kana kaaŋ bɩagɩ a ye, ta bɩ sɩba dɩ ʋ yaa hagɩrɩ dieke dɩ wone kpatɩŋ, ta seŋ yi Ŋmɩŋ. Die wɩa, ba bɩ wo sieŋ Ŋmɩŋ nɩŋŋa a baaŋ baarɩ dɩ ba ka sɩba ba wʋbɩatɩ. ²¹Ba sɩba Ŋmɩŋ mɩŋ, ama ba ka yɩa wa jɩlɩma dieke ba mʋna dɩ ba yɩ wa, ta bɩ ka waasa wa. Ama ba sʋŋanyile yiwo sʋŋanyilibɩatɩ, ta ba sʋgɩtɩ dɩ suuli aŋaŋ wʋtɔgɩtɩ aŋaŋ lɩmɩŋ. ²²Ba baarɩ dɩ ba yaa wa yɩaŋ ama ba yiwo gaantɩŋ; ²³ba tɩnna mʋ ba jɩama Ŋmɩŋ dieke dɩ benne saŋŋa mana wa, ba vaya mɩŋ ta jɩama ŋmɩna diekemba vuota dɩ wʋnsɩna a nɩasɩ vuota yaa nembisi yaa dɔŋɩsɩ yaa nyinvuuke.

²⁴Die wɩa Ŋmɩŋ dɩ va ba, ta ba yie tʋntʋmbɩatɩ diekemba ba sʋgɩtɩ dɩ yaalala, ta yie viivi wɩa aŋaŋ taŋ. ²⁵Ta nagɩ wudieke dɩ yine Ŋmɩŋ wusieke a taaŋ, ta saagɩ yɩ ŋmɩnchɩbɩsɩ, ta tarɩgɩ a jɩama wudieke Ŋmɩŋ dɩ naanna, ta vaa wʋnɩŋ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ naanna ha ta mʋ dɩ tɩ bɩrɩ wa wa yaa gamma haahuu wo. Wusie.

²⁶Die wɩa, Ŋmɩŋ dɩ vaa ba, ta ba yie ba dʋŋŋʋ dɩ yalla viivi, ta ba hɔgʋba dɩ ka bɩ yaala ba dʋagɩma aŋaŋ dembisi ta yiŋŋi a dʋaga aŋaŋ taŋ. ²⁷Die gbaŋ gbaŋ ta dembisi dɩ ka bɩ yaala ba dʋagɩma aŋaŋ hɔgʋba, ta yiŋŋi dʋaga aŋaŋ taŋ, ta ba faasɩ yaa lɔla pam aŋaŋ taŋ. Dembisi dɩ yie nyinti ataŋ die dɩ yalla viivi aŋaŋ taŋ, die wɩa ba yese tɩbɩdatɩ dieke ba mʋna ba wʋbɩatɩtɩ wɩa.

²⁸Vuota die dɩ kana ka yaala ʋ sɩmma Ŋmɩŋ wɩa, ʋ vaa ba aŋaŋ ba tʋmbɩatɩ, ta ba yie tʋŋ dieke dɩ kana ka vɩɩna. ²⁹Ba sʋgɩtɩ suuliye mɩŋ aŋaŋ tʋmbɩatɩ yiri yiri, sɩba bɩaŋ aŋaŋ halɩ, ta yie bɩaŋ a yɩa taŋ, ta yaa sʋgɩbɩaŋ, ta kʋa taŋ, ta waga aŋaŋ taŋ, ta chɩba ŋmɩnchɩbɩsɩ, ta yile wʋbɩatɩ a yɩa taŋ, ta gaara taŋ kʋasɩ, ³⁰ta bala chʋʋsa taŋ, ta yi Ŋmɩŋ dataasɩ, ta zɩa wa taŋ, ta yaa kalinbaani, ta kule, ta yaala sieti dɩ ba yi bɩaŋ, ta ka yɩa ba chʋalɩŋ aŋaŋ ba nɩɩlɩŋ jɩlɩma; ³¹ta bɩ wo yɩaŋ ba ma, ta ka bɩ bala wusie, ta wo choti ta ka chɩga zɔɔlɩŋ. ³²Ba sɩba a baarɩ Ŋmɩŋ mɩraha dagɩya dɩ vuodiekemba dɩ yinene wɩaha gie nyʋarɩ yiwo kuŋ, ama hanɩŋ ba ko yie, ta bɩ yaa sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ yinene he wo.

Ŋmɩŋ sarɩya diile wɩa

¹N zʋamba, dɩɩ yi nɩ die vuosi sarɩya, fʋ sɩɩ die mana kaaŋ bɩagɩ baarɩ ka yi bɩaŋ. Dama dɩɩ yi fʋ die vuosi sarɩya ama ta yie wudieke ba yinene gbaŋ gbaŋ, die nɩŋ, die fʋ gbaŋ gbaŋ fʋ sarɩya. ²Tɩ sɩba a baarɩ Ŋmɩŋ nan keŋ dii vuodiekemba dɩ yine die sarɩya, ta ʋ sarɩya diilehe yiwo wusie. ³Fʋ dagɩnana vuosi dɩ yinene tʋmbɩatɩ dene wo, ama ta yie die, yile dɩ Ŋmɩŋ kaaŋ ye ta datɩ fʋ tɩbɩŋ? ⁴Yaa fʋ nine ka suuliye chotikpɩɩkʋ aŋaŋ suguru pam dieke Ŋmɩŋ dɩ yalla aŋaŋ tɩnɩŋ wa? Ka sɩba a baarɩ dɩ wudieke wɩa Ŋmɩŋ dɩ chɩgɩna nɩ zɔɔlɩŋ yiwo ʋ yaala nɩ yiŋŋi keŋ ʋ jigiri? ⁵Ama fʋ sikpeŋ hagɩrɩ mɩŋ, die wɩa fʋ ka saagɩ fʋ vaa tʋntʋmbɩatɩ tʋʋma, die wɩa gʋta fʋ tɩbɩdatɩ dieke fʋ bala fʋ keŋ a ye daa dieke Ŋmɩŋ sɩnyɩɩrɩŋ dɩ bala ka keŋ a nyɩŋ yaalɩŋ ma, aŋ ʋ keŋ dii vuosi sarɩya aŋaŋ wusie wo. ⁶Dama Ŋmɩŋ nan tuŋ vuoŋ mana yaa gamma ʋ tʋnna dene. ⁷Vuodiekemba dɩ yinene vɩɩnɩŋ ta yaala Ŋmɩŋ bɩrɩ ba ta yɩ ba nyʋarɩ aŋaŋ miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ, banɩŋ Ŋmɩŋ dɩ nan vaa ba bemme yaa gamma haahuu. ⁸Ama vuodiekemba dɩ yaala waagɩŋ, ta zeti wusieke, ta yie bɩaŋ, Ŋmɩŋ sɩnyɩɩrɩŋ nan dɩ bie ba ma. ⁹Vuodiekemba dɩ yine vuobɩatɩtɩ, Ŋmɩŋ nan datɩ ba tɩbɩŋ aŋ ba dii wahala aŋaŋ mugisiŋ. Juu vuosi bala ba woliŋ ye tɩbɩdatɩkʋ, ta vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi dɩaŋ wa diisi. ¹⁰Ama Ŋmɩŋ nan yɩ vuodiekemba dɩ yinene wudieke dɩ vɩɩna bɩrɩŋ aŋaŋ jɩlɩma aŋaŋ sʋgɩdʋagɩŋ, Juu vuosi bala ba woliŋ tuo, ta vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi dɩaŋ wa diisi; ¹¹dama Ŋmɩŋ ka luge.

¹²Vuodiekemba dɩ kana ka sɩba Ŋmɩŋ mɩraha, Ŋmɩŋ nan datɩ ba tɩbɩŋ aŋaŋ wʋbɩa dieke ba yine. Ta vuodiekemba dɩaŋ dɩ sɩbɩna Ŋmɩŋ mɩraha, Ŋmɩŋ nan nagɩ mɩraha a dii ba sarɩya. ¹³Daa vuodiekemba dɩ wʋnna Ŋmɩŋ mɩraha yine vuovɩɩna Ŋmɩŋ jigiŋ, ama vuodiekemba dɩ yinene wudieke mɩraha dɩ dagɩna, banɩŋ ba yine vuovɩɩna Ŋmɩŋ jigiŋ. ¹⁴Vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi ka tuo mɩraha a nyɩŋ Mosisi jigiŋ, ama dɩɩ yi ba yie wudieke mɩraha dɩ dagɩna aŋaŋ ba gbaŋ gbaŋ sʋŋanyile, ba yaa ba gbaŋ gbaŋ ba mɩraha ba sʋgɩtɩ ma ama die ba ka tuo mɩraha a nyɩŋ Mosisi jigiŋ. ¹⁵Ba yinene wudieke wo daga dɩ ba yaa mɩra ba sʋgɩtɩ ma. Ba sʋŋanyile gbaŋ daga dɩ dɩ yiwo wusie, dama saŋŋa kaanɩ ba sʋŋanyile ŋaaŋ dagɩ ba dɩ wudieke ba yine wo yiwo bɩaŋ, ta saŋŋa kaanɩ dɩaŋ ka daga ba dɩ dɩ vɩɩna mɩŋ. ¹⁶Naa bala ka yi daa dieke Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ dii vuota sʋŋ sarɩya Yisa Masia wɩa, sɩba n mʋʋlɩna wʋvɩɩnaha die wo.

Yaa gamma Juu vuosi aŋaŋ mɩraha wɩa

¹⁷Nɩ bataŋ wasa nɩ gbaŋ Juu vuosi, ta yi mɩraha yada, ta nɩga nyʋʋŋ dɩ nɩ yiwo Ŋmɩŋ vuovʋarɩka, ¹⁸nɩ sɩba wudieke Ŋmɩŋ dɩ yaalala nɩ yi, ta nɩ bʋgɩrɩ a nyɩŋ mɩraha ma a sɩba wudieke dɩ vɩɩna; ¹⁹nɩ yi yada dɩ nɩ bɩagɩ dagɩ yɩɩsɩ sieŋ, ta bɩ yi chaanɩŋ a yɩ vuodiekemba dɩ benne lɩmɩŋ ma; ²⁰ta bɩagɩ kpaama gaantɩŋ, ta bɩ daga vuodiekemba dɩ kana ka sɩba, dama nɩ sɩba wusieke dɩ maagɩna die Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ. ²¹Nɩ daga vuosi wusieke, bɩa wɩa nɩ ka daga nɩ gbaŋ? Nɩ mʋʋla dɩ, vuosi da keŋ gaarɩ, ama ta nɩ gbaŋ nɩ gaara. ²²Nɩ daga vuosi dɩ ba da keŋ a tʋŋ daakpana yaa hɔgʋkpana tʋʋma, ama ta nɩ tʋmaha. Nɩ ka yaala bugile wɩa ama ta gaara bugile jɩamɩŋ juone nyinti. ²³Nɩ kuule dɩ nɩ yaa Ŋmɩŋ mɩraha mɩŋ, ama ta ka dɩɩ ha ta yie Ŋmɩŋ viivi me. ²⁴Sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Nɩ Juu vuosi wɩa ta vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi dɩ bala wʋbɩatɩ a chʋʋsa Ŋmɩŋ saaŋ.”

²⁵Dɩɩ yi nɩ dɩɩ Ŋmɩŋ mɩraha, die nɩŋ nɩ kɔla gobiŋ yaa nyʋarɩ, ama dɩɩ yi nɩ ka dɩa mɩraha, ka ka sɩɩ sɩba gobiye. ²⁶Dɩɩ yi vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi ta ka gobi ba kɔla, ama ta dɩɩ Ŋmɩŋ mɩraha, Ŋmɩŋ nan tuo be sɩba vuodiekemba dɩ gobine ba kɔla. ²⁷Nɩnɩŋ Juu vuosi, nɩ yaa mɩraha a maagɩ gbaŋkʋ ma a yɩ nɩ, ta nɩ gobe nɩ kɔla, ama nɩ gbaŋ nɩ chʋʋsɩnana mɩraha; vuodiekemba dɩ kana ka gobe ba kɔla ama ta dɩɩ mɩraha, banɩŋ ba bala ba dii nɩ sarɩya ta baarɩ nɩ chʋʋsɩya. ²⁸Daa fʋ benne sɩba Juu vuoke ta ba gobi fʋ kɔlɩ yine fʋ Juu vuoŋ wusie. ²⁹Juu vuoŋ wusie yiwo vuodieke dɩ dɩna mɩraha. Wusie gobiŋ bie sʋŋ ma, ta kanɩŋ gobiku mi dɩ yi Ŋmɩŋ Halɩkasɩka tʋʋma, daa nyɩŋgbanɩŋ ma. Wʋnɩŋ vuoke mi yese bɩrɩŋ a nyɩnna Ŋmɩŋ jigiŋ, daa vuota jigiŋ.

¹Bɩa nyʋarɩ Juu vuosi dɩ ye a tɩaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi? Ba kɔla gobiŋ yaa nyʋarɩ? ²Ka yaa nyʋarɩ pam. Wudieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna Juu vuosisi ka yi nɩŋŋmɩna jaaŋ a tɩaŋ a mana die ʋ yiwo ʋ wɩaha, dɩ ba gbara. ³Dɩ yiwo wusie dɩ bataŋ die ka yi wɩaha yada. Die nɩŋ dɩ dagɩya dɩ Ŋmɩŋ ka yi wusietieŋ ba kana ka yi yada wa wɩa? ⁴Aayɩ, ka ka dagɩ die. Dɩɩ yi vuoŋ mana dɩ yi ŋmɩnchɩbɩtieliŋ, ama Ŋmɩŋ nɩŋ yiwo wusiebɩbalɩtʋ. Sɩba ba maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ die wo dɩ:

“Dɩɩ yi fʋnɩŋ Ŋmɩŋ fʋ balɩ wɩa, ba nan ye dɩ yaa wusie

ta ba dii fʋ sarɩya, nan dii wusie.”

⁵Ama dɩɩ yi tɩ tʋntʋmbɩatɩ dɩ dagɩ dɩ Ŋmɩŋ yaa wusie, bɩa tɩ baaŋ tɩ balɩ? Dɩɩ yi Ŋmɩŋ dɩ datɩ tɩ tɩba tɩ nan bɩagɩ balɩ dɩ Ŋmɩŋ yiwo bɩaŋ? (Vuota sʋŋanyile maŋ bala naa.) ⁶Aayɩ daa die! Ŋmɩŋ dɩ seŋ ka yi wusiebɩbalɩtʋ, lalɩa ʋ baa ʋ yi a dii tɩŋgbaŋka gie vuosi sarɩya?

⁷Vuoŋ nan dɩ nɩga nɩnhagɩrɩŋ dɩ, “Dɩɩ yi n ŋmɩnchɩbɩsɩ dɩ daga dɩ Ŋmɩŋ seŋ yiwo wusietieŋ, ta vuosi dɩ yɩa wa jɩlɩma, bɩa wɩa ʋ nan datɩ n tɩbɩŋ dɩ n yiwo wʋbɩayiiru?” ⁸Bataŋ dɩaŋ dɩ bala dɩ, “Nɩ vaa tɩ yi wʋbɩatɩ amʋ wʋvɩɩna nan keŋ.” Vuosi bataŋ zɩa mɩŋ ta baarɩ dɩ manɩŋ n bala naa. Ŋmɩŋ nan datɩ ba tɩbɩŋ sɩba ba mʋna die.

Vuoŋ wori a yi vuovɩɩnʋ

⁹Lalɩa tɩ baa tɩ balɩ? Tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yine Juu vuosi wo beriŋ tɩaŋ wa vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi beriŋ mɩŋ? Aayɩ, n wɔŋ balɩ mɩŋ dɩ Juu vuosi aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi mana bie wo bɩaŋ ma,

¹⁰sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ:

“Vuoŋ wori a yi vuovɩɩnʋ, Aayɩ, daa vuobalɩmɩŋ gbaŋ.

¹¹Vuoŋ wori ta yaa sɩbɩŋ,

ta vuoŋ ka jɩama Ŋmɩŋ.

¹²Vuoŋ mana yiŋŋiye mɩŋ ta vaa Ŋmɩŋ,

vuoŋ mana yiwo bɩaŋ;

vuoŋ wori a yie vɩɩnɩŋ, daa vuobalɩmɩŋ gbaŋ.

¹³Ba nʋa sɩɩ sɩba kunti vɔrɩtɩ

ta ŋmɩnchɩbɩsɩ dɩ nyɩnna a ma,

ta wudieke dɩ nyɩnnana ba nʋa ma sɩɩ sɩba javʋʋkɩŋ tʋaŋ;

¹⁴ba nʋa suuli wo aŋaŋ kaatɩtʋatɩ.

¹⁵Ta ba yie lagɩ dɩ ba yi vuoŋ daŋŋa ta kʋʋ;

¹⁶ta jigidieke mana ba gana,

chʋʋsɩŋ aŋaŋ sʋgɩchʋʋsɩŋ ŋaaŋ kieŋ mi.

¹⁷Ta ba ka sɩba sie dieke ba baa nan dɩɩ a ye sʋgɩdʋagɩŋ.

¹⁸Ta ba ka bɩ chɩga Ŋmɩŋ.”

¹⁹Lele, tɩ sɩba dɩ wudieke mana Ŋmɩŋ mɩraha dɩ bala wa, bala yɩa vuodiekemba dɩ benne ka yiko me, amʋ vuoŋ mana kaaŋ bɩagɩ yuori ʋ nʋaŋ a balɩ wɩɩŋ, ta tɩŋgbaŋka gie vuosi mana bemme Ŋmɩŋ sarɩya diile me. ²⁰Dama vuoŋ wori a nan bɩagɩ a dɩɩ Ŋmɩŋ mɩraha dɩ dagɩna die a yi vuovɩɩnʋ Ŋmɩŋ nɩŋŋa; mɩraha wɩa vuota dɩ sɩba dɩ ʋ tʋma tʋmbɩatɩ.

Ŋmɩŋ dɩ vanana vuota dɩ bɩrɩma vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa dene

²¹Ama lele, Ŋmɩŋ dɩ daagɩnana sie dieke a vasɩnana vuota dɩ bɩrɩma vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa wa wa bie yaalɩŋ ma, ta ʋ naazʋalɩŋ wɩa aŋaŋ mɩraha dɩ daga a wɩa, ama dɩ ka nyɩŋ mɩraha dɩɩsɩŋ ma. ²²Ŋmɩŋ vasa vuota dɩ bɩrɩma vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa ba yine Yisa Masia yada wa wɩa. Ŋmɩŋ yie naa, a yɩa vuodiekemba mana dɩ yine Yisa Masia yada ta ka luge, ²³dama vuota mana yiwo bɩaŋ die wɩa tɩ ka bie vɩɩnɩŋ sɩba Ŋmɩŋ dɩ yaalala dene wo. ²⁴Ama Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa ʋ baarɩ dɩ ba yi vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa, ka yiwo piini, dama Yisa Masia gbatɩ tɩ a taaŋ mɩŋ yɔrɩ. ²⁵Ŋmɩŋ die vaa wa Yisa Masia dɩ nyɩŋ yaalɩŋ ma, ta bɩ yi ʋ zɩŋ dieke dɩ nyɩnna ʋ ma wa dɩ yi kaabɩŋ tɩ bɩaŋ wɩa, dɩɩ yi tɩ yi naa yada Ŋmɩŋ nan nagɩ chaa tɩ tɩ talɩ; naa daga dɩ Ŋmɩŋ yiwo sʋgɩyɩalɩntieŋ. Saŋŋa dieke dɩ tɩanna wa, Ŋmɩŋ die ka datɩ vuota tɩbɩŋ ba tʋmbɩatɩ wɩa, dama ʋ suguru wɩa; ²⁶ama lele nɩŋ die ʋ yie, amʋ ka nan dagɩ tɩ dɩ wʋnɩŋ Ŋmɩŋ yiwo sʋgɩyɩalɩntieŋ, ta vasa vuodieke nɩŋ mana dɩ yine Yisa yada dɩ bɩrɩma vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa.

²⁷Die wɩa, jaaŋ beri mɩŋ tɩ nan kuuli aŋaŋ ka? Aayɩ, jaaŋ wori. Daa vuota dɩ dɩna mɩraha wɩa tɩ nan ye gbatɩtaanɩŋ, ama tɩ yine Yisa Masia yada wa wɩa. ²⁸Dama tɩ bala a baarɩ dɩ vuota yada yiile wɩa, Ŋmɩŋ dɩ baarɩ dɩ ʋ yi vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa; daa ʋ dɩna mɩraha wɩa. ²⁹Ŋmɩŋ yiwo Juu vuosi nyɩɩna ma Ŋmɩŋ? Aayɩ, Ʋ yiwo Juu vuosi aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi Ŋmɩŋ. ³⁰Ŋmɩŋ yiwo Ŋmɩŋ balɩmɩŋ ta nan balɩ dɩ Juu vuosi aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi mana yiwo vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa, ba yada wɩa. ³¹Tɩ balala dɩ vuota yese gbatɩtaanɩŋ ʋ yada wɩa, die nan yi mɩraha yi yɔrɩ? Aayɩ, daa die. Ama tɩ ye zie wo mɩraha kʋaŋ mɩŋ.

Abarahami wɩa

¹Wʋbɩa tɩ baa tɩ balɩ yaa gamma tɩ chɔɔŋkʋʋŋ Abarahami aŋaŋ ʋ beriŋ me? ²Dɩɩ yi ʋ tʋnvɩɩna wɩa Ŋmɩŋ dɩ baarɩ dɩ ʋ yiwo vuovɩɩnʋ, die nɩŋ ʋ tɩŋ nan dɩ yaa jaaŋ dɩ ʋ kuule aŋaŋ ka, ama ʋ kaaŋ bɩagɩ a kuule Ŋmɩŋ nɩŋŋa. ³Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Abarahami die yiwo Ŋmɩŋ yada, ʋ yada ka wɩa Ŋmɩŋ die dɩ baarɩ dɩ ʋ yiwo vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa. ⁴Dɩɩ yi vuoŋ dɩ tʋma tʋʋma, ʋ nyʋarɩ ka yi piini, ama ka yiwo ʋ tune. ⁵Ama vuoŋ kaaŋ bɩagɩ a vaa Ŋmɩŋ baarɩ dɩ ʋ yiwo vuovɩɩnʋ aŋaŋ wudieke ʋ tʋnna. Ŋmɩŋ tuose tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ dɩɩ yi ba yi wo yada. ⁶Davidi die balɩ wa naa gbaŋ gbaŋ, dɩ vuodieke nɩŋ Ŋmɩŋ dɩ nagɩ wa ʋ yi vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa ta dɩ ka yi ʋ tʋntʋnvɩɩna wɩa, die vuoke yaa sʋgɩfɩalɩŋ pam.”

⁷Davidi die bɩ baarɩ dɩ,

“Vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ vaa ba tʋmbɩatɩ a chaa ba

ta bɩ ligihe, banɩŋ ba yaa wa sʋgɩfɩalɩŋ;

⁸Vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ kana ka tɩɩnsa ba tʋntʋmbɩatɩ, yaa wa sʋgɩfɩalɩŋ.”

⁹Sʋgɩfɩalɩkʋ gie yiwo vuodiekemba dɩ gobine ba kɔla nyɩɩna ma sɩɩtɩ? Aayɩ, dɩ yiwo vuodiekemba dɩ kana ka gobi ba kɔlaha gbaŋ sɩɩtɩ. Tɩ wɔŋ a baarɩ dɩ dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Abarahami die yiwo Ŋmɩŋ yada, ta ʋ yada ka wɩa Ŋmɩŋ dɩ baarɩ dɩ ʋ yiwo vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa.” ¹⁰Saŋŋa bɩa Ŋmɩŋ dɩ yi wɩɩrɩ gie? Ŋmɩŋ die wa wa wa vuovɩɩnʋ ta ʋ ye keŋ gobi ʋ kɔlɩ yaa die ʋ gobi wo ʋ kɔlɩ ta Ŋmɩŋ dɩ keŋ wa wa wa vuovɩɩnʋ? Ŋmɩŋ die wa wa wa vuovɩɩnʋ ta ʋ ye gobi ʋ kɔlɩ. ¹¹Ka kʋaŋ chaaŋ die ʋ gobi ʋ kɔlɩ, ama ʋ gobiku die yiwo siara dɩ wʋnɩŋ Abarahami yada wɩa Ŋmɩŋ dɩ wa wa wa vuovɩɩnʋ, ta ʋ ye gobi ʋ kɔlɩ. Die wɩa, vuodiekemba mana dɩ yine Ŋmɩŋ yada ama a ka gobi ba kɔla, Abarahami yine ba chɔɔŋ; ba yine Ŋmɩŋ yada wɩa Ŋmɩŋ dɩ wa ba vuovɩɩna. ¹²Abarahami bɩna yi vuodiekemba dɩ gobine ba kɔlaha chɔɔŋ, daa ba gobinene wɩa, ama ba yine Ŋmɩŋ yada sɩba tɩ chɔɔŋ Abarahami die dɩ yine die, ta ye gobi ʋ kɔlɩ.

Ŋmɩŋ nʋarɩ yiwo vuodiekemba mana dɩ yine yada sɩɩtɩ

¹³Ŋmɩŋ die yɩ wa Abarahami aŋaŋ ʋ haagɩsɩ nʋaŋ dɩ tɩŋgbaŋka gie nan yi ba sɩɩtɩ. Die ʋ yɩ wa nʋarɩ gie, daa Abarahami die dɩ dɩna mɩraha wɩa, ama die ʋ yine Ŋmɩŋ yada wa ta Ŋmɩŋ dɩ baarɩ dɩ ʋ yiwo vuovɩɩnʋ wʋnɩŋ Ŋmɩŋ jigiŋ. ¹⁴Dɩɩ yi Ŋmɩŋ nʋa dɩ baa a yi vuodiekemba dɩ dɩna mɩraha sɩɩtɩ, die nɩŋ vuoŋ yada tɩŋ nan yi yɔrɩ, ta Ŋmɩŋ nʋaŋ kaaŋ dɩ yaa nyʋarɩ. ¹⁵Mɩraha zetiŋ yalla Ŋmɩŋ sɩnyɩɩrɩŋ a kieŋ, ama mɩraha dɩ wori, ka zetiŋ wori.

¹⁶Ŋmɩŋ nʋarɩ yiwo vuodiekemba dɩ yine yada sɩɩtɩ, ʋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa, die ʋ yɩ wa nʋarɩ ta die ka seŋ yi Abarahami haagɩsɩ mana sɩɩtɩ, daa vuodiekemba dɩ dɩna mɩraha nyɩɩna ma sɩɩtɩ, ama vuodiekemba mana dɩ yine Ŋmɩŋ yada sɩba Abarahami die dɩ yine yada die wo, ka yiwo ba sɩɩtɩ, dama wʋnɩŋ Abarahami yiwo tɩ mana chɔɔŋ. ¹⁷Sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “N yi fʋ wo buuriŋ pam chɔɔŋ.” Die wɩa, Ŋmɩŋ jigiŋ Abarahami yiwo tɩ chɔɔŋ, Ŋmɩŋ, vuodieke Abarahami dɩ yine yada wa, wʋnɩŋ ʋ yɩnana kunti miivoli, ta vasa jadieke dɩ wone dɩ keŋ beri. ¹⁸Abarahami die yiwo yada ta yaa tama saŋŋa dieke wɩɩŋ dɩ kana ka dagɩ dɩ tama beri wo, die wɩa die ʋ keŋ bɩrɩŋ buuriŋ pam chɔɔŋ. Sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Fʋ haagɩsɩ nan dɩ dala sɩba chɩŋmarɩsɩ.” ¹⁹Abarahami die yiwo sɩba bɩna kɔbɩga, ta sɩba dɩ ʋ nyɩŋgbanɩŋ gbarɩgɩya mɩŋ, ta ʋ hɔgʋ Sara dɩaŋ dɩ yi hɔgʋpɩrɩŋ, aŋaŋ die mana yɔrɩ, Abarahami yada die ka muuriye. ²⁰Die ʋ faasɩ a yi Ŋmɩŋ yada mɩŋ, ta ka chɩɩlɩya aŋaŋ Ŋmɩŋ nʋarɩ, die ʋ yada ka dɩ yɩ wa hagɩrɩŋ pam, ta ʋ bɩra Ŋmɩŋ. ²¹Ta die sɩba aŋaŋ wusie dɩ Ŋmɩŋ nan bɩagɩ a yi wudieke ʋ yɩna wa nʋaŋ dɩ ʋ nan yi wo. ²²Die wɩa Ŋmɩŋ dɩ nagɩ wa dɩ ʋ yiwo vuovɩɩnʋ, ʋ yine Ŋmɩŋ yada wɩa. ²³Ama daa Abarahami nyɩɩna ma wɩa dɩ maagɩ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Ŋmɩŋ nagɩ wa mɩŋ a bɩrɩŋ vuovɩɩnʋ.” ²⁴Ama a maagɩya mɩŋ a yi tɩnɩŋ vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ tuo tɩ dɩ tɩ yiwo vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa wa gbaŋ, dama tɩ yine wʋnɩŋ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ sʋgɩrɩna tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa a nyɩŋ kumbu me wo yada wa wɩa. ²⁵Wʋnɩŋ ʋ nagɩna Yisa a yɩ ba kʋʋ wa tɩ tʋntʋmbɩatɩ wɩa, ta bɩ sʋgɩrɩ wa a nyɩŋ kumbu me, dɩ ʋ vaa tɩ bɩrɩŋ vuovɩɩna ʋ jigiŋ.

Vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ bala dɩ ba yiwo vuovɩɩna wɩa

¹Tɩ yalla yada Yisa Masia ma wa wɩa Ŋmɩŋ dɩ baarɩ dɩ tɩ yiwo vuovɩɩna ʋ jigiŋ, ta sʋgɩdʋagɩŋ dɩ bie tɩnɩŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ sʋnsʋŋ, tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia wɩa. ²Ʋ wɩa Ŋmɩŋ dɩ chɩgɩ tɩ zɔɔlɩŋ, tɩ yada ka wɩa, ta tɩ ye ʋ zɔɔlɩnchɩgɩlaha ta yallɩ sʋgɩfɩalɩŋ, dama tɩ yaa tama dɩ tɩ nan daansɩ ye beri vɩɩŋ dieke Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ yɩ tɩ wa. ³Ta tɩ bɩ yaa sʋgɩfɩalɩŋ tɩ wahala diile me, dama tɩ sɩba dɩ wahalaha diile yɩa tɩ wa sikimiŋ, ⁴ta bɩ yɩa tɩ beri vɩɩnɩŋ, ta beri vɩɩnɩŋ dɩaŋ dɩ yɩa tɩ tama. ⁵Ta tamaka mi dɩ ka vasa tɩ die viivi, dama Ŋmɩŋ nagɩ wa choti dieke ʋ yalla a yi tɩ sʋgɩtɩ ma, ʋ Halɩkasɩka ʋ nagɩna a yɩ tɩ wa wɩa.

⁶Dama saŋŋa dieke tɩ wone suŋŋiŋ wo, ta Masia dɩ tuo tɩnɩŋ vuobɩatɩ kuŋ a kpi, die ka yiwo saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna a zieŋ. ⁷Dɩ hagɩrɩ mɩŋ dɩ vuoŋ tuo vuodieke dɩ mɩŋŋɩna dɩɩsa mɩra kuŋ a kpi, ama vuoŋ zɩɩ, vuoŋ nan tuo vuovɩɩnʋ kuŋ a kpi. ⁸Ama dɩ dagɩ tɩ wa ʋ chone tɩ dene, dama die tɩ yene yi tʋmbɩatɩtielibe Masia dɩ tuo tɩ kuŋ a kpi. ⁹Ʋ zɩmbʋ wɩa, Ŋmɩŋ dɩ baarɩ dɩ tɩ yiwo vuovɩɩna; die wɩa gbaŋ ʋ nan vʋarɩ tɩ a nyɩŋ tɩbɩdatɩ dieke dɩ kienene tɩ ma wa. ¹⁰Die tɩ yiwo Ŋmɩŋ dataasɩ, ama ʋ wa yi tɩ wo ʋ zʋalɩŋ, ʋ Bʋa wa kumbu wɩa. Lele tɩ wana a yi Ŋmɩŋ zʋalɩŋ naa, chɩɩlɩŋ bɩ wori dɩ ʋ nan gbatɩ tɩ a taaŋ Masia miivoli wɩa. ¹¹Daa die nyɩɩna ma, tɩ bɩ yaa wa sʋgɩfɩalɩŋ Ŋmɩŋ ma tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia wɩa, dama ʋ wɩa Ŋmɩŋ dɩ yi tɩ ʋ zʋalɩŋ.

Adami aŋaŋ Masia wɩa

¹²Vuobalɩmɩŋ nyɩɩna ma bɩaŋ dɩ daagɩ a juu tɩŋgbaŋka gie me, ta bɩabʋ wɩa kuŋ dɩ beri. Die wɩa kuŋ dɩ kʋa vuota mana, dama vuota mana yiwo bɩaŋ. ¹³Die bɩaŋ wɔŋ bie wo tɩŋgbaŋka gie me ta Ŋmɩŋ dɩ ye keŋ yɩ tɩ Mosisi mɩraha; ama dɩɩ yi mɩra dɩ wori, vuoŋ kaaŋ bɩagɩ balɩ vuoŋ dɩ ʋ chʋʋsɩ mɩraha mɩŋ. ¹⁴Ama a nyɩŋ Adami saŋka a keŋ tʋgɩ Mosisi saŋka, kuŋ yaa wa vuota mana yiko, ta kʋa vuodiekemba bɩaŋ dɩ kana ka tʋgɩ Adami bɩabʋ. Adami die yiwo vuodieke dɩ bala ʋ keŋ ʋ kʋaŋ chaaŋ nɩasɩŋ. ¹⁵Ama ba bale wo ka yi bʋnyɩ, dama Ŋmɩŋ piini dieke ʋ nagɩna a yɩ tɩ yɔrɩ wa ka sɩɩ sɩba Adami bɩabʋ. Dɩ yiwo wusie dɩ vuosi pam kpiye mɩŋ vuobalɩŋka tʋmbɩatɩ wɩa. Ama Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla faasɩ dala mɩŋ, ta ʋ piini dieke ʋ yɩnana vuosi pam, aŋ ka yi vuobalɩŋka Yisa Masia zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa gbaŋ dala mɩŋ. ¹⁶Ŋmɩŋ piinike aŋaŋ Adami bɩabʋ ka yi bʋnyɩ. Kanɩŋ bɩabʋ mi die yaa wa tɩbɩdatɩŋ a keŋ, ama Ŋmɩŋ piini dieke ʋ yɩna tɩ yɔrɩ wa yiwo tɩ wʋbɩatɩ naachaala tɩ tʋmbɩatɩ pam kʋaŋ chaaŋ. ¹⁷Vuobalɩŋka tʋmbɩatɩ wɩa kuŋ dɩ kʋa vuoŋ mana, wʋnɩŋ vuobalɩŋka mi wɩa. Ama wudieke dɩ dɩna ka kʋaka, vuobalɩŋka Yisa Masia tʋʋmaha tɩaŋ die. Ŋmɩŋ chɩgɩ tɩ wa zɔɔlɩŋ pam ta tuo tɩ Yisa Masia wɩa, die wɩa tɩ nan ye nyaŋŋɩŋ aŋaŋ miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ Yisa Masia ma.

¹⁸Die vuoŋ mana die baa ʋ ye wo tɩbɩdatɩŋ Adami bɩabʋ wɩa. Ama wʋvɩɩŋ dieke Masia dɩ yine wo wɩa Ŋmɩŋ tuo tɩ mɩŋ ta yɩ tɩ piini dieke dɩ yine miivoli. ¹⁹Adami die zeti wo Ŋmɩŋ nʋaŋ ta yi vuosi pam dɩ yi tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ, ama Yisa tuo wo Ŋmɩŋ nʋaŋ, ta nan yi vuosi pam bɩrɩŋ vuovɩɩna Ŋmɩŋ jigiŋ.

²⁰Mɩraha keŋye dɩ ka dagɩ bɩaŋ dɩ dala dene, ama bɩaŋ dɩ dala dene wo, Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla faasɩ dala mɩŋ pam a tɩaŋ die. ²¹Die wɩa, bɩaŋ dieke dɩ yine vuota dɩ kpie die wo, die gbaŋ gbaŋ Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa ʋ baarɩ dɩ ba yi vuovɩɩna ʋ jigiŋ, ta yɩ ba miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ, tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia ma.

Yaa gamma tʋmbɩatɩ aŋaŋ sʋgɩyɩalɩŋ wɩa

¹Die wɩa, bɩa tɩ baa tɩ balɩ? Tɩ nan dɩ bie tɩ tʋmbɩatɩ ma amʋ Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla gʋtɩ yaa? ²Aayɩ, daa die. Yaa gamma bɩaŋ wɩa, tɩ sɩɩ sɩba tɩ kpiye mɩŋ, ta bɩaŋ dɩ bɩ wo tɩ hagɩrɩŋ. Die wɩa tɩ kaaŋ wɩarɩ tʋmbɩatɩ ma. ³Tɩnɩŋ vuodiekemba ba sɩna tɩ aŋaŋ Ŋmɩŋ nyaaŋ Yisa Masia saaŋ ma wa, tɩ sɩɩ sɩba tɩ lagɩŋ a kpi mɩŋ aŋaŋ wa. ⁴Die wɩa, die tɩ lagɩŋ a kpi mɩŋ aŋaŋ Yisa Masia ta ba guu tɩ aŋaŋ wa Ŋmɩŋ nyaaŋ sɩɩla ma; ta ʋ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ dɩ nagɩ ʋ hagɩrɩŋ a sʋgɩrɩ wa a nyɩŋ kuŋ me, die gbaŋ gbaŋ tɩ gbaŋ dɩ hagɩ dɩ tɩ bemme miivoli haalɩkʋ ma.

⁵Dɩɩ yi tɩnɩŋ aŋaŋ Masia die dɩ lagɩŋ a kpi, die gbaŋ gbaŋ tɩ baa tɩ lagɩŋ a hagɩ kuŋ me sɩba die ʋ hagɩna die wo. ⁶Tɩ sɩba a baarɩ dɩ tɩ berikʋʋrɩ die lagɩŋ a kpi mɩŋ aŋaŋ Yisa ʋ dagarɩkʋ ma, dɩ tɩ berikʋʋrɩ daa bɩ yallɩma tɩ hagɩrɩŋ, ta tɩ kaaŋ bɩ yi yɔŋɩsɩ bɩaŋ hagɩrɩŋ ma, ⁷dama dɩɩ yi vuoŋ dɩ kpi ʋ bɩ wo bɩaŋ hagɩrɩŋ ma. ⁸Tɩ dene kpi aŋaŋ Masia wa, tɩ yaa yada dɩ tɩ nan dɩ yallɩ miivoli aŋaŋ wa. ⁹Tɩ sɩba a baarɩ Ŋmɩŋ sʋgɩrɩ wa Masia a nyɩŋ kuŋ me ta ʋ kaaŋ bɩ kpi; kuŋ bɩ wo ʋ hagɩrɩŋ. ¹⁰Die ʋ kpiye mɩŋ bʋnyɩ tɩ tʋntʋmbɩatɩ wɩa, ama ʋ wana bie miivoli me wo, wʋnɩŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ lagɩŋ na a beri mɩŋ. ¹¹Die wɩa, nɩ gbaŋ nɩ nagɩ nɩ gbaŋ sɩba nɩ kpiye mɩŋ ta bɩaŋ dɩ bɩ wo nɩ hagɩrɩŋ, ama Yisa Masia wɩa nɩ bie wo nɩ miivoli me Ŋmɩŋ jigiŋ.

¹²Die wɩa, nɩ daa vaa bɩaŋ pɔgɩlɩ nɩ nyɩŋgbanɩŋ ta vasa nɩ yime bɩaŋ choti. ¹³Nɩ daa yɩma nɩ nyɩŋgbanɩŋ lʋgɩŋ kaanɩ hagɩrɩŋ aŋ ka tʋma tʋmbɩatɩ, ama nɩ nagɩ nɩ gbaŋ a yɩ Ŋmɩŋ, ta sɩɩ sɩba nɩ nyɩŋ wa kuŋ me ta juu miivoli me; nɩ nagɩ nɩ nyɩŋgbanɩŋ mana a yɩ Ŋmɩŋ aŋ ʋ nagɩ nɩ a tʋŋ sʋgɩfɩalɩŋ tʋʋma. ¹⁴Bɩaŋ da yallɩma dɩ hagɩrɩŋ, dama mɩraha ka sɩ nɩ, ama Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩlaha sɩna nɩ.

Sʋgɩyɩalɩŋ yɔŋɩsɩ wɩa

¹⁵Mɩraha dɩ kana ka sɩ tɩ wa, ama ta Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩlaha dɩ sɩ tɩ naa, tɩ nan wɩarɩ tʋmbɩatɩ yiile me yaa? Aayɩ, tɩ kaaŋ yi die. ¹⁶Nɩ ka sɩba a baarɩ yiwo yɔmʋ a yɩ vuodieke fʋ tuosinene ʋ nʋarɩ? Dɩɩ yi fʋ saagɩ a yie tʋmbɩatɩ, yiwo bɩaŋ yɔmʋ, ta ka kpatɩŋ yiwo kuŋ, ama fʋ saagɩ Ŋmɩŋ nʋaŋ, die nan vaa fʋ yi vuovɩɩnʋ Ŋmɩŋ jigiŋ. ¹⁷Saŋŋa kaanɩ, bɩaŋ die yalla nɩ hagɩrɩŋ, ama lele nɩŋ n waasa Ŋmɩŋ nɩ faasɩna a tuo wusie dagɩkʋ dieke n dagɩna nɩ wa. ¹⁸Ŋmɩŋ die vʋarɩ nɩ a nyɩŋ bɩaŋ yɔŋɩsɩ ma, amʋ nɩ yi wudieke dɩ baaŋ nan fɩalɩ ʋ sʋŋ. ¹⁹(Nɩnɩŋ vuota dɩ kana ka mɩŋŋa Ŋmɩŋ wɩa lagɩ lagɩ wa wɩa, maŋ yaala n balɩ aŋaŋ vuota yɩaŋ a dagɩ nɩ ʋ wɩa.) Sɩba die nɩ ŋaana a naga nɩ gbaŋ a tʋma tʋmbɩatɩ a gʋta die wo, lele nɩŋ nɩ nagɩ nɩ gbaŋ a tʋma Ŋmɩŋ tʋʋma amʋ nɩ nan seŋ yi ʋ sɩɩtɩ.

²⁰Saŋŋa dieke die nɩ yine bɩaŋ yɔŋɩsɩ wa, die dɩ ka yi fɔgɩmɩ dɩ nɩ fɩalɩ Ŋmɩŋ sʋŋ. ²¹Tʋŋ dieke die nɩ tʋnna ta lele ka wa yaa viivi naa, bɩa nyʋarɩ nɩ ye? Hanɩŋ tʋʋmaha mi chanchaalɩŋ yaa kuŋ a kieŋ mɩŋ. ²²Ama lele nɩŋ nɩ wa nyɩŋ wa bɩaŋ yɔŋɩsɩ ma, ta bɩrɩŋ Ŋmɩŋ yɔŋɩsɩ. Naa nan vaa nɩ yi sʋgɩyɩalɩntieliŋ ta ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ. ²³Dama tʋntʋmbɩatɩ nyʋarɩ yiwo kuŋ, ama Ŋmɩŋ piini yiwo miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ, tɩ taasɩna aŋaŋ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia wɩa.

Hɔgʋ faarɩŋ aŋaŋ dembiŋ yallɩŋ wɩa

¹N nɩmballɩ, nɩ mana sɩba mɩra, die wɩa nɩ nan bɩagɩ sɩba wudieke n bala n balɩ naa chɩaŋ. Mɩra yige vuodieke dɩ benne ʋ miivoli me mɩŋ. ²Die wɩa mɩraha sʋŋ, dɩ yiwo talasɩ dɩ hɔgʋ lagɩma aŋaŋ ʋ chʋrʋ saŋŋa dieke ʋ chʋrʋ dɩ yene bie ʋ mɩsɩ ma, ama saŋŋa dieke ʋ chʋrʋ wa dɩ keŋ kpi, mɩraha ka bɩ yigi hɔgʋ wa. ³Die wɩa, dɩɩ yi saŋŋa dieke ʋ chʋrʋ wa dɩ yene bie ʋ mɩsɩ ma, ta ʋ beri aŋaŋ dembigaaŋ, ba nan dɩ wasa wa daakpannagɩrʋ; ama dɩɩ yi ʋ chʋrʋ wa dɩ kpi, mɩraha kaaŋ bɩ yigi wo. Dɩɩ yi ʋ yallɩ dembigaaŋ ʋ chʋrʋ wa kuŋ kʋaŋ chaaŋ, ʋ ka yi daakpannagɩrʋ. ⁴N nɩmballɩ, die gbaŋ die dɩ sɩɩ aŋaŋ nɩ, nɩ yiwo Masia nyɩŋgbanɩŋ lʋgɩŋ, ta die kpi ta mɩraha ka bɩ yige nɩ, ama lele nɩŋ nɩ taasɩya mɩŋ aŋaŋ Masia vuodieke die dɩ hagɩna kumbu me wo, nɩ yime wʋvɩɩna a yɩma Ŋmɩŋ. ⁵Saŋŋa dieke dɩ tɩanna wa die tɩ yie tɩ nyɩŋgbanɩŋ choti ta mɩraha dɩ vaa tɩ yaa lɔlɩbɩatɩ ta a tʋma tɩ nyɩŋgbanɩŋ ma, ta yaa wudieke dɩ yine kuŋ a kieŋ tɩ ma. ⁶Ama lele nɩŋ, mɩraha ka bɩ yigi tɩ, dama die tɩ kpiye mɩŋ ta mɩraha dɩ bɩ wo tɩ hagɩrɩŋ. Die wɩa, tɩ wa bɩagɩ a tʋma yɩa Ŋmɩŋ aŋaŋ miivoli haalɩ dieke Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ yɩna tɩ wa; tɩ ka bɩ tʋma aŋaŋ mɩrɩkʋraha die ba maagɩna gbaŋkʋ ma wa.

Mɩra aŋaŋ bɩaŋ wɩa

⁷Die wɩa, bɩa tɩ baa tɩ balɩ? Tɩ nan balɩ dɩ mɩraha ka vɩɩna yaa? Aayɩ, tɩ kaaŋ balɩ die. Mɩraha dɩ tɩŋ wori, n tɩŋ kaaŋ dɩ sɩba bɩaŋ dɩ yine jadieke. Mɩraha dɩ tɩŋ ka dagɩya dɩ n daa yallɩma lɔla aŋaŋ n chanchaaŋ jaaŋ, n tɩŋ kaaŋ dɩ sɩba lɔla dɩ yine jadieke. ⁸Ama bɩaŋ ye wo ka hagɩrɩŋ a nyɩŋ wa mɩraha sʋŋ, ta lɔla yiri yiri pam dɩ hagɩ n sʋŋ ma. Mɩraha dɩ tɩŋ wori, bɩaŋ tɩŋ nan yi jakpiikiŋ. ⁹Saŋŋa dieke die n kana ka sɩba mɩraha, die n yaa miivoli mɩŋ; ama n kenne sɩba mɩraha, bɩaŋ dieke dɩ benne n sʋkʋ dɩ hagɩ, ¹⁰ta maŋ kpi. Ta mɩra dieke dɩ tɩnna mʋ ka yaa miivoli a keŋ wo, die dɩ yaa kuŋ a keŋ. ¹¹Bɩaŋ die dɩ ye sieŋ mɩraha sʋŋ ta gaaŋ mɩŋ, ta kʋʋ mɩŋ.

¹²Mɩraha aŋaŋ ka dagɩkʋ nɩŋ yiwo kasɩ, ta yi wusie ta bɩ vɩɩna. ¹³Die nɩŋ, dɩ baaŋ dagɩ dɩ wudieke dɩ vɩɩna wa yalla kumbu a keŋ n ma wa? Aayɩ, daa die. Bɩaŋ dɩ wa wudieke dɩ vɩɩna a yaa kumbu a keŋ n ma, amʋ ka nan yuori dagɩ tɩ bɩaŋ dɩ sɩna dene. Die wɩa tɩ wa sɩba dɩ bɩaŋ faasɩ yiwo jabɩaŋ pam.

Yaa gamma tʋmbɩatɩ aŋaŋ tʋnvɩɩna yiile

¹⁴Tɩ sɩba a baarɩ dɩ mɩraha nyɩŋ wa Ŋmɩŋ jigiŋ, ama manɩŋ nɩŋ n yiwo vuota, ta yi bɩaŋ yɔmʋ. ¹⁵N ka sɩba wudieke n yinene chɩaŋ; ta ka yie wʋvɩɩna dieke n yaalala dɩ n yi; ama ta yie tʋmbɩatɩ dieke n hana. ¹⁶Dɩɩ yi maŋ yie tʋmbɩatɩ dieke n kana ka yaala dɩ n yi, dɩ dagɩya dɩ n saagɩya mɩŋ dɩ mɩraha vɩɩna mɩŋ. ¹⁷Die wɩa, dɩ ka yi n gbaŋ n tʋnnanaha, ama dɩ yiwo bɩa dieke dɩ benne a ma wa vanana maŋ yie he. ¹⁸N sɩba a baarɩ dɩ wʋvɩɩnɩŋ wo n sʋŋ ma, n yaala n yiwo wudieke dɩ vɩɩna, ama n ka bɩagɩ yie ke. ¹⁹Wʋvɩɩŋ dieke n yaalala dɩ n yi wo, n ka bɩagɩ yie, ama ta tʋmbɩatɩ dieke n kana ka yaala dɩ n yiwo, kanɩŋ ma yie. ²⁰Die wɩa, dɩɩ yi maŋ yie wudieke n kana ka yaala dɩ n yiwo, dɩ dagɩya dɩ daa manɩŋ n gbaŋ n yinene he ama dɩ yiwo bɩa dieke dɩ benne n ma yinene he.

²¹Wʋbalɩmɩŋ maŋ ye ta ka bie n ma saŋŋa mana, maŋ keŋ yaala dɩ n yi wudieke dɩ vɩɩna, bɩaŋ ŋaaŋ beri aŋaŋ mɩŋ. ²²Ŋmɩŋ mɩraha yɩnana mɩŋ sʋgɩfɩalɩŋ, ²³ta maŋ yese mɩrɩ dieke dɩ tʋnnana n nyɩŋgbanɩŋ ma a waga aŋaŋ mɩrɩ dieke n sʋŋ dɩ yaalala, ta bɔbɩ mɩŋ sɩba dansarɩka vuoŋ, dɩ n saagɩ a yi bɩa dieke dɩ benne n sʋŋ ma wa. ²⁴Aba, n yiwo sʋgɩchʋʋsɩŋ tieŋ. Mɩnɩa baaŋ gbatɩ mɩŋ a nyɩŋ nyɩŋgbaŋ dieke dɩ yalla mɩŋ a gara kuŋ me naa? ²⁵N bɩra Ŋmɩŋ vuodieke dɩ gbatɩna mɩŋ a taaŋ naa, tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia wɩa.

Die wɩa, n dɩ wa Ŋmɩŋ mɩraha n sʋŋ ma, ama ta n nyɩŋgbanɩŋ dɩaŋ dɩ dɩ bɩaŋ sieku.

Ŋmɩŋ Halɩkasɩka beriŋ ma wɩa

¹Die wɩa, lele Ŋmɩŋ kaaŋ dii vuodiekemba dɩ benne Yisa Masia ma wa sarɩya a baarɩ dɩ ba chʋʋsɩya. ²Dama Ŋmɩŋ Halɩkasɩka nan yɩ ba miivoli dieke dɩ nyɩnna Yisa Masia jigiŋ ta gbatɩ ba a taaŋ yɔrɩ, a nyɩŋ bɩaŋ aŋaŋ kuŋ me. ³Ŋmɩŋ tʋŋ wa ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ Bʋa tɩŋgbaŋka gie me, ta ʋ keŋ aŋaŋ nyɩŋgbanɩŋ sɩba tɩnɩŋ vuobɩatɩ nyɩŋgbanɩŋ, ʋ keŋ tuo tɩ kuŋ a kpi. Ta ʋ kumbu wɩa Ŋmɩŋ dɩ chʋʋsɩ bɩa dieke die dɩ benne tɩnɩŋ vuota sʋgɩtɩ ma wa hagɩrɩŋ. Mosisi mɩraha ka bɩagɩ yi naa, dama tɩnɩŋ vuota ka bɩagɩ dɩ mɩraha vɩɩnɩŋ. ⁴Ŋmɩŋ die yiwo naa amʋ tɩnɩŋ vuodiekemba beriŋ dɩ dɩna Ŋmɩŋ Halɩkasɩka daa vuota choti wo, nan saagɩ a dɩɩ wusie sieku sɩba mɩraha dɩ dagɩna dene wo. ⁵Vuodiekemba beriŋ dɩ dɩna vuota choti wo, naga ba sʋŋanyile a yie vuota choti me mɩŋ, ama vuodiekemba beriŋ dɩ dɩna Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩaŋ dɩ naga ba sʋŋanyile a yie Halɩkasɩka choti me mɩŋ. ⁶Dɩɩ yi fʋ nagɩ fʋ yɩaŋ a taasɩ aŋaŋ vuota choti, dɩ yiwo kuŋ, ama dɩɩ yi fʋ nagɩ fʋ yɩaŋ a taasɩ aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka choti, dɩ yiwo miivoli aŋaŋ sʋgɩdʋagɩŋ. ⁷Dɩɩ yi fʋ nagɩ fʋ yɩaŋ a taasɩ aŋaŋ vuota choti, yiwo Ŋmɩŋ dataaŋ, ta ka dɩ Ŋmɩŋ mɩraha, ta kaaŋ seŋ a dɩ ha. ⁸Vuodiekemba dɩ dɩna vuota choti kaaŋ bɩagɩ yi wɩɩŋ a fɩalɩ Ŋmɩŋ sʋŋ.

⁹Lele nɩ ka bɩ beri sɩba nɩ nyɩŋgbanɩŋ dɩ yaalala nɩ bemme dene, ama nɩ beriŋ sɩɩ sɩba Halɩkasɩka dɩ dagɩna nɩ dene, dɩɩ yi Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ seŋ bie nɩ ma. Vuodieke nɩŋ mana dɩ wone Masia Halɩkasɩka ka yi ʋ sɩɩtɩ. ¹⁰Dɩɩ yi Masia dɩ bie nɩ ma, Halɩkasɩka nan yɩ nɩ miivoli dama Ŋmɩŋ tuo nɩ mɩŋ dɩ nɩ yiwo vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa ama nɩ nyɩŋgbanɩŋ nan kpi nɩ bɩaŋ wɩa. ¹¹Wʋnɩŋ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ sʋgɩrɩna Yisa a nyɩŋ kuŋ me wo, dɩɩ yi ta ʋ Halɩkasɩka dɩ bie nɩ ma, wʋnɩŋ vuodieke dɩ sʋgɩrɩna Yisa a nyɩŋ kuŋ me wo, wʋnɩŋ ʋ balla ʋ yɩ nɩ nyɩŋgbanɩŋ miivoli haalɩŋ, ʋ Halɩkasɩka dɩ benne nɩ ma wɩa.

¹²Die wɩa, n nɩmballɩ, nɩ sɩmma ta daa dɩa nɩ nyɩŋgbanɩŋ choti. ¹³Dɩɩ yi nɩ dɩ nɩ nyɩŋgbanɩŋ choti nɩ baa nɩ kpi mɩŋ, ama dɩɩ yi nɩ kʋʋ nɩ nyɩŋgbanɩŋ choti Ŋmɩŋ Halɩkasɩka hagɩrɩŋ ma, nɩ nan ye miivoli. ¹⁴Vuodiekemba Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ dagɩnana ba sieku, banɩŋ ba yine Ŋmɩŋ ballɩ. ¹⁵Dama Halɩkasɩ dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nɩ wa, ka yi nɩ bɩrɩŋ wa yɔŋɩsɩ aŋaŋ vuodiekemba dɩ chɩgɩnana ŋmaamɩŋ, ama ʋ yi nɩ bɩrɩŋ wa Ŋmɩŋ ballɩ, ta yɩ nɩ hagɩrɩŋ nɩ wasa Ŋmɩŋ dɩ, “Tɩ Chɔɔŋ.” ¹⁶Ŋmɩŋ Halɩkasɩka vana tɩ gbaŋ gbaŋ haalɩtɩ dɩ sɩba dɩ tɩ yi wo Ŋmɩŋ ballɩ. ¹⁷Tɩ senne a yi Ŋmɩŋ ballɩ naa wɩa, tɩ nan ye nyɩnvɩɩna diekemba ʋ nagɩna a dʋaŋ a gbarɩ ʋ vuosisi; tɩ nan keŋ gʋtɩ ye ʋ jɩlɩma. Dama dɩɩ yi tɩ die wahala Masia wɩa, ʋ nan keŋ kɔtɩ tɩ.

Yaa gamma sʋgɩfɩalɩ dieke tɩ bala tɩ daansɩ ye wɩa

¹⁸N sɩba dɩ wahala dieke tɩ dinene lele gie wo kaaŋ bɩagɩ nagɩ mɔgɩsɩ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩ dieke Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ yɩ tɩ wa. ¹⁹Dʋnɩa nyinti mana Ŋmɩŋ dɩ naana chɩɩsa aŋaŋ nɩŋŋmɩna a gbarɩ saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ keŋ vʋarɩ ʋ ballɩ yeŋ me, ²⁰dama dʋnɩa nyinti mana die chʋʋsɩya mɩŋ ta die bɩ wo nyʋarɩ, die ka ka yi ka gbaŋ ka dʋŋŋʋ, die ka yiwo Ŋmɩŋ dʋŋŋʋ ʋ yi die, ama ʋ bɩ vaa ka yaa tama. ²¹Daaŋ kaanɩ nan dɩ beri ta dʋnɩaka nyinti mana nan keŋ nyɩŋ kuŋ yɔŋɩsɩ ma, ta kuŋ kaaŋ bɩ pɔgɩlɩha, ta nan dɩ yaa sʋgɩfɩalɩ dieke Ŋmɩŋ ballɩ dɩ bala ba keŋ ye wo. ²²Tɩ sɩba a baarɩ dʋnɩa nyinti mana bie tʋaŋ ma ta ŋmuuse a keŋ tʋgɩ jinne sɩba hɔgʋ dɩ bala ʋ mɩɩrɩ ta ŋmuuse dene wo. ²³Ama daa dʋnɩa nyinti nyɩɩna ma ŋmuusinene, ama tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yalla Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ yine piini dieke Ŋmɩŋ dɩ wolinne a yɩ gbaŋ ŋmuuse mɩŋ tɩ sʋgɩtɩ ma ta chɩɩsa saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ wa tɩ ʋ ballɩ, a gbatɩ tɩ nyɩŋgbanɩŋ a nyɩŋ yɔŋɩsɩ ma. ²⁴Die tɩ yalla tama wɩa tɩ ye gbatɩtaanɩŋ. Dɩɩ yi tɩ ye jadieke tɩ yalla tama dɩ tɩ nan ye, die nɩŋ ka ka bɩ yi tama. Mɩnɩa baa ʋ yaa tama jadieke ʋ wone ye wɩa? ²⁵Ama dɩɩ yi tɩ yaa tama dɩ tɩ nan ye jadieke tɩ yene ka yeye, die nɩŋ tɩ nan chɩɩsɩ aŋaŋ suguru.

²⁶Die gbaŋ gbaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ suŋŋe tɩ tɩ gbalɩgɩsɩ ma. Tɩ ŋaaŋ ka sɩba tɩ mʋna tɩ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ dene ama Halɩkasɩka ŋaaŋ jʋʋsa Ŋmɩŋ a yɩa tɩ aŋaŋ ŋmuusi dieke nʋawɩɩŋ dɩ kana kaaŋ bɩagɩ a balɩ. ²⁷Ta Ŋmɩŋ vuodieke dɩ sɩbɩna vuota sʋŋanyile sɩba Halɩkasɩka sʋŋanyile mɩŋ, dama Halɩkasɩka jʋʋsa Ŋmɩŋ a yɩa ʋ vuosi a dɩɩ sie dieke wʋnɩŋ Ŋmɩŋ dɩ yaala.

²⁸Vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ wana, ʋ wa ba wa wɩɩŋ wɩa, ta ba yaa choti aŋaŋ wa, ta tɩ sɩba dɩ wudieke mana dɩ yinene, ʋ vasa a yie wʋvɩɩna a yɩa ba. ²⁹Ta vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ wone a vʋarɩ wa, die ʋ vʋarɩ ba mɩŋ dɩ ba sɩmma ʋ Bʋa wa, amʋ ʋ Bʋa wa nan yi Bʋajakʋʋŋ ta yallɩ nɩmballɩ pam. ³⁰Ŋmɩŋ wa wa vuodiekemba ʋ vʋarɩna wa, ta yi banɩŋ vuodiekemba ʋ wana wa dɩ ba yi vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa, ta vuodiekemba ʋ bala dɩ ba yiwo vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa wa, ʋ kɔtɩ ba ŋmɩŋsikpeŋ.

Ŋmɩŋ choti wɩa

³¹Bɩa tɩ baa tɩ balɩ yaa gamma geŋ he mana ma? Dɩɩ yi Ŋmɩŋ dɩ bie tɩ chaaŋ, mɩnɩa baaŋ bɩagɩ a tuoli tɩ? ³²Ŋmɩŋ die ka mʋŋ tɩ ʋ Bʋa wa, ama die ʋ nagɩ wa mɩŋ a bɩrɩŋ kaaba tɩ wɩa. Dɩɩ yi die ʋ yɩ tɩ ʋ Bʋa, bɩa wɩa ʋ kaaŋ yɩ tɩ nyintɩalɩkaha mana. ³³Mɩnɩa baaŋ bɩagɩ a balɩ chʋʋsɩ Ŋmɩŋ vuovʋarɩka? Ŋmɩŋ gbaŋ baarɩ dɩ ba wo bɩaŋ ʋ jigiŋ. ³⁴Mɩnɩa benne a baaŋ bɩagɩ a dii ba sarɩya ta baarɩ dɩ ba chʋʋsɩya? Vuoŋ wori. Masia die kpiye mɩŋ ta Ŋmɩŋ dɩ sʋgɩrɩ wa a nyɩŋ kuŋ me, ta lele ʋ kalɩ Ŋmɩŋ nuudiigiŋ chaaŋ a jʋʋsa wa a yɩa tɩ. ³⁵Bɩa baaŋ bɩagɩ a vʋarɩ tɩ a nyɩŋ Masia choti me? Wumugisike yaa, wahala yaa mugisiŋ yaa kɔŋ yaa zɔɔlɩŋ yaa sʋgɩchʋʋsɩŋ yaa kuŋ? ³⁶Sɩba ba maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ:

“Fʋ wɩa vuosi yaala ba kʋʋ tɩ mɩŋ saŋŋa mana;

ta tɩ sɩɩ sɩba yii diekemba ba yalla a gara

dɩ ba kɔrɩgɩ wa.”

³⁷Ama wɩaha gie mana ma, tɩ yaa wa nyaŋŋɩŋ, Yisa Masia vuodieke dɩ chone tɩ wo ma. ³⁸Dama n seŋ a sɩba dɩ jaaŋ wori a baaŋ bɩagɩ vʋarɩ tɩ a nyɩŋ Masia choti me; kuŋ yaa, mɩsɩ yaa, malakasi yaa, jɩmbɩatɩ yaa, wudieke dɩ yinene lele yaa, wudieke dɩ bala ka yi saŋŋa dieke dɩ bala ka keŋ wo ³⁹yaa jadieke dɩ benne ŋmɩŋsikpeŋ, yaa tɩŋgbaŋka chɩaŋ, jaaŋ wori naamɩŋ mana mana ma a baaŋ bɩagɩ a vʋarɩ tɩ a nyɩŋ Ŋmɩŋ choti me, choti dieke dɩ nyɩna tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia ma wa.

Yaa gamma Ŋmɩŋ aŋaŋ Izara vuosi wɩa

¹N yiwo Masia sɩɩtɩ wɩa, wudieke n balala wa yiwo wusie, n ka chɩba ŋmɩnchɩbɩsɩ. Ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ dii n siara dɩ n ka chɩba ŋmɩnchɩbɩsɩ, ²dɩɩ yi maŋ yaa sʋgɩchʋʋsɩ dieke dɩ wone kpatɩŋ ³n gbaŋ gbaŋ buuriŋ wɩa. Dɩ tɩŋ nan yi mɩŋ nansɩŋ maŋ tɩŋ nan bɩagɩ a zie vuosi gie naŋ ma dɩ Masia chʋʋsɩ mɩŋ, n tɩŋ nan saagɩ. ⁴Banɩŋ ba yiwo Izara vuosi, ta Ŋmɩŋ die dɩ vʋarɩ ba, ba yi ʋ ballɩ, ta dagɩ ba ʋ chaankpeŋkpɩɩŋ, ta saagɩ aŋaŋ ba, ta yɩ ba ʋ mɩraha, ta dagɩ ba wusie jɩamɩŋ, ta yɩ ba nʋa. ⁵Ba chɔɔŋkʋʋlɩŋ die yiwo vuokpɩɩma, ta Masia die dɩ tarɩgɩna a yi vuota wa die yiwo ba wʋnyɩ. Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ yalla yiko jaaŋ mana ma wa ye bɩrɩ dieke dɩ wone kpatɩŋ. Wusie.

⁶N ka baarɩ Ŋmɩŋ nʋarɩ ka tʋma; dama daa Izara vuosi mana yine Ŋmɩŋ vuosi wusie. ⁷Daa Abarahami haagɩsɩ mana yine ʋ haagɩsɩ wusie, dama Ŋmɩŋ die balɩ Abarahami dɩ, “Aziki maarɩŋ bala ba keŋ yi fʋ haagɩsɩ.” ⁸Die wɩa, daa vuodiekemba Abarahami dɩ mɩɩrɩna vuota mɩɩrɩŋ yine Ŋmɩŋ ballɩ. Vuodiekemba dɩ yine Ŋmɩŋ nʋarɩ mɩɩrɩŋ ballɩ banɩŋ ba senne yi Ŋmɩŋ ballɩ. ⁹Ŋmɩŋ die yɩ wa nʋarɩ gie dɩ, “Bɩŋ chaaŋ saŋka gie n nan yiŋŋi keŋ, ta Sara mɩɩrɩ wa Bʋadembiŋ.”

¹⁰Ama daa a mana wonde. Rebeka die mɩɩrɩ wa yɩɩba ta ba yi dembisi ta yaa chɔɔŋ balɩmɩŋ, wʋnɩŋ ʋ yine tɩ chɔɔŋkʋʋŋ Aziki. ^11-12Ama saŋŋa dieke die ba yene ka mɩɩrɩ ba ta ba ye ka yi wudieke dɩ yine vɩɩnɩŋ yaa bɩaŋ, Ŋmɩŋ die dɩ balɩ Rebeka dɩ jakʋʋrɩ nan keŋ jɩaŋ bʋabike. Ŋmɩŋ die bala naa dɩ ʋ choti yi. Die ʋ choti yiwo dɩ ʋ vʋarɩ vuosi, daa ba tʋʋma wɩa; ama dɩ yiwo ʋ chone ta vʋarɩ dene. ¹³Sɩba Ŋmɩŋ dɩ bala wudieke ʋ gbaŋkʋ ma dɩ, “N vʋarɩ wa Jakobu ama ta zeti Esɔɔ.”

¹⁴Bɩa tɩ baa tɩ balɩ? Tɩ nan balɩ dɩ Ŋmɩŋ ka yie wudieke dɩ vɩɩna yaa? Aayɩ, daa die. ¹⁵Ŋmɩŋ die balɩ wa Mosisi dɩ, “Vuodiekemba n yaalala n chɩgɩ zɔɔlɩŋ banɩŋ maŋ nan chɩgɩ zɔɔlɩŋ.” ¹⁶Die wɩa, dɩ ka dɩ vuota dɩ yaalɩnana yaa a yie wudieke, ama dɩ yiwo Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa. ¹⁷Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma a balɩ yɩ Faaro dɩ, “Manɩŋ Ŋmɩŋ n yi fʋ wo naaŋ naa wɩa, dɩ n nagɩ fʋ a dagɩ n hagɩrɩŋ, ta vaa n saaŋ mʋʋlɩ a ga tɩŋgbaŋka gie lʋga mana.” ¹⁸Die wɩa, ʋ chɩga vuodiekemba ʋ yaalala dɩ ʋ chɩgɩ zɔɔlɩŋ, ta yie bataŋ tɩba dɩ ka wʋmma wɩa sɩba ʋ yaala dene.

Yaa gamma Ŋmɩŋ sɩnyɩɩrɩŋ aŋaŋ ʋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa

¹⁹Nɩ wʋnyɩ nan pɩasɩ mɩŋ dɩ dɩɩ yi die, bɩa wɩa Ŋmɩŋ dɩ yese vuota chʋʋsɩŋ? Mɩnɩa baaŋ bɩagɩ a zeti Ŋmɩŋ choti? ²⁰Ama n zʋa, mɩnɩa yine fʋ dɩ fʋ yiŋŋi balɩ wɩɩŋ a yɩ Ŋmɩŋ? Kpagɩŋ nan bɩagɩ a pɩasɩ vuodieke dɩ wʋnsɩna ka wa dɩ, “Bɩa fʋ wʋnsɩ mɩŋ naa?” ²¹Dama vuodieke dɩ wʋnsɩna kpaga yalla sieŋ dɩ ʋ nagɩ tɔgɩŋ a wʋnsɩ kpaga ale a nyɩŋ tɔgɩrɩ mi, ta kaanɩ dɩ vɩɩna ta kaanɩ dɩaŋ dɩ ka vɩɩna.

²²Die gbaŋ gbaŋ Ŋmɩŋ dɩ yi; Die ʋ yaala ʋ dagɩ wa ʋ sɩnyɩɩrɩŋ aŋ vuoŋ mana sɩmma ʋ hagɩrɩŋ. Ama die ʋ dii wo suguru aŋaŋ vuodiekemba ʋ jɩɩna sɩnyɩɩrɩŋ aŋaŋ ba wa ta dɩ mʋ dɩ ʋ chʋʋsɩ ba wa. ²³Die ʋ yiwo naa, dɩ ʋ dagɩ ʋ yalla hagɩrɩŋ pam dene, ta die chɩgɩ vuodiekemba ʋ vʋarɩna zɔɔlɩŋ dɩ ba gʋtɩ ye ʋ hagɩrɩbʋ a taaŋ. ²⁴Dama tɩ yine vuodiekemba ʋ wana daa Juu vuosi nyɩɩna ma, ama aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi gbaŋ. ²⁵Naa die yi sɩba Hosia die dɩ maagɩna dene, dɩ Ŋmɩŋ baarɩ dɩ,

“Vuodiekemba die dɩ kana ka yi n vuosisi,

banɩŋ maŋ nan nagɩ aŋ ba yi n vuosi;

ta buuri dieke die n kana ka cho wo,

banɩŋ maŋ nan wa ba n buuri choti.

²⁶Ta jigidieke die ba balɩ ba dɩ ba ka yi n vuosi wo,

mi ba nan wa ba Miivolitieŋ Nabidie Ŋmɩŋ ballɩ.”

²⁷Ŋmɩŋ naazʋa Azaya die balɩ wa naa yaa gamma Izara vuosi ma dɩ, “Dɩɩ yi Izara vuosi dɩ dala sɩba mʋgɩŋ tambʋsɩŋ ama ba bɩta nan ye gbatɩtaanɩŋ; ²⁸dama Ŋmɩŋ nan datɩ tɩŋgbaŋka gie vuosi tɩba a kpatɩ lagɩ lagɩ sɩba ʋ bala die wo.” ²⁹Sɩba Ŋmɩŋ naazʋa Azaya die dɩ wolinne a balɩ wa dɩ, “Dɩɩ yi tɩ Yɔmʋtieŋ vuodieke dɩ yine hagɩrɩtieŋ wo die dɩ vaa tɩ buuriŋ bataŋ, dɩ tɩŋ nan haarɩ tɩ sɩba dɩ haarɩna Sodomi aŋaŋ Gomora tɩgɩsɩ vuosi dene wo.”

Yaa gamma Izara vuosi aŋaŋ wʋvɩɩnaha wɩa

³⁰Ta lele, bɩa tɩ nan wa balɩ? Tɩ nan balɩ dɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi wo die ka mɩa dɩ ba yi vuovɩɩna Ŋmɩŋ jigiŋ, ama Ŋmɩŋ die dɩ baarɩ dɩ ba yiwo vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa, ba yada wɩa. ³¹Ama Izara vuodiekemba die dɩ mɩnana dɩ ba yi mɩrɩ diekemba dɩ baaŋ yi aŋ Ŋmɩŋ baarɩ dɩ ba yiwo vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa wa dɩ waarɩ ka. ³²Bɩa wɩa die ba waarɩ ka? Die ba waarɩ ka mɩŋ dama die ba mɩa mɩŋ dɩ Ŋmɩŋ balɩ dɩ ba yiwo vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa daa ba yada wɩa ama ba tʋʋma wɩa. Die wɩa, die ba gbiŋ taŋgbiŋkiri a nan, ³³taŋ dieke ba maagɩna ka wɩa Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ,

“Ye, manɩŋ Ŋmɩŋ nagɩ wa taŋ a dʋaŋ Zayɔni tɩŋ ma,

taŋ dieke dɩ baaŋ vaa vuosi gbiŋ aŋaŋ ba nagɩsɩ,

ta yi taŋ dieke dɩ baaŋ vaa ba nan.

Ama vuodieke dɩ yi wo yada kaaŋ dii viivi.”

¹N nɩmballɩ, n jʋʋsa Ŋmɩŋ aŋaŋ n sʋŋ mana dɩ ʋ vaa n gbaŋ gbaŋ n buuriŋ Juu vuosi ye gbatɩtaanɩŋ. ²N nan bɩagɩ a dii ba siara dɩ ba dɩɩ wa Ŋmɩŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna; ama ba ka sɩba ʋ sieŋ aŋaŋ wusie. ³Ba ka sɩba sie dieke Ŋmɩŋ dɩ daagɩnana a vasa vuosi dɩ yie vuovɩɩna ʋ jigiŋ, ama ta yaala ba gbaŋ gbaŋ sieŋ, die wɩa ba ka sʋʋna ba gbaŋ tɩŋgbaŋ a yɩa sie dieke Ŋmɩŋ dɩ daagɩnana a vasa vuosi dɩ yie vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa wa. ⁴Dama Mosisi mɩraha dɩɩsɩŋ kaaŋ bɩ bɩagɩ vaa Ŋmɩŋ baarɩ dɩ vuoŋ yiwo vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa; ama vuodieke nɩŋ mana dɩ yi Masia yada, Ŋmɩŋ nan baarɩ dɩ wʋnɩŋ vuoke yiwo vuovɩɩnʋ ʋ jigiŋ.

Gbatɩtaanɩŋ dɩ yine vuoŋ mana sɩɩtɩ dene

⁵Mosisi die maagɩ wa naa yaa gamma Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ vaa vuoŋ yi vuovɩɩnʋ ʋ nɩŋŋa dɩɩ yi ʋ dɩɩ mɩraha; die ʋ baarɩ dɩ, “Vuodieke nɩŋ mana dɩ yinene wudieke mɩraha dɩ dagɩna nan ye miivoli ka wɩa.” ⁶Ama beri vɩɩŋ dieke dɩ nyɩnna yada ma balɩ wa naa Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Da keŋ yile fʋ sʋŋ ma dɩ mɩnɩa baaŋ jʋalɩ ga arɩzanna?” (Ka chɩaŋ yiwo mɩnɩa baaŋ jʋalɩ a ga arɩzanna ta yaa Masia a keŋ sʋʋŋ?) ⁷“Da keŋ bɩ yilime dɩ mɩnɩa baaŋ sʋʋŋ ga kpiile tigiŋ?” (Ka chɩaŋ yiwo mɩnɩa baaŋ sʋʋŋ ga a ga sʋgɩrɩ Masia a nyɩŋ kuŋ me?) ⁸Wudieke Ŋmɩŋ gbaŋkʋ dɩ dagɩna yiwo naa, dɩ “Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha keŋ gbigi nɩ mɩŋ; ka bie nɩ nʋa ma aŋaŋ nɩ sʋgɩtɩ ma.” Wʋvɩɩnaha yiwo yada wudieke tɩ mʋʋlɩnana wa. ⁹Dɩɩ yi fʋ yuori fʋ nʋaŋ a balɩ dɩ, “Yisa yiwo Yɔmʋtieŋ”, ta yi yada fʋ sʋŋ ma dɩ Ŋmɩŋ die sʋgɩrɩ wa mɩŋ a nyɩŋ kuŋ me, Ŋmɩŋ nan gbatɩ fʋ a taaŋ. ¹⁰Dama tɩ yine Yisa yada tɩ sʋgɩtɩ ma wɩa, Ŋmɩŋ dɩ baarɩ dɩ tɩ yiwo vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa, ta bɩ yuori tɩ nʋa a bala yadaka wɩa tɩ yese gbatɩtaanɩŋ. ¹¹Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Vuodieke dɩ yine wo yada, ʋ kaaŋ wɔŋ dii viivi.” ¹²Jaaŋ ka puo Juu vuosi aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi. Ŋmɩŋ balɩŋka yine tɩ mana Yɔmʋtieŋ ta suŋŋe vuodiekemba mana dɩ jʋʋsɩnana wa. ¹³Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Vuodieke nɩŋ mana dɩ jʋʋsɩnana tɩ Yɔmʋtieŋ ta yaala suŋŋiŋ, nan ye gbatɩtaanɩŋ.”

¹⁴Dɩɩ yi vuosi dɩ ka yi wo yada, lalɩa ba baa ba jʋʋsɩ dɩ ʋ suŋŋi be? Ta dɩɩ yi ba ka wʋŋ wʋvɩɩnaha, lalɩa ba baa ba yi wo yada? Ta ba ka mʋʋlɩ wʋvɩɩnaha, lalɩa ba baa ba yi a wʋŋ ka wɩa? ¹⁵Ta dɩɩ yi Ŋmɩŋ dɩ ka tʋŋ tʋntʋntʋ mi, lalɩa wʋvɩɩnaha dɩ baa a yi a mʋʋlɩ? Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Vuodiekemba dɩ ganana a mʋʋla wʋvɩɩnaha keniŋ vɩɩna pam.” ¹⁶Ama daa vuoŋ mana die tuone wʋvɩɩnaha. Azaya die maagɩya mɩŋ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Ŋmɩŋ, mɩnɩa tuosinene wʋvɩɩnaha gie.” ¹⁷Die wɩa, dɩɩ yi vuoŋ dɩ wʋŋ wʋvɩɩnaha gie, die baaŋ vaa vuoke yi Yisa yada, ta dɩɩ yi vuosi dɩ mʋʋla Masia wʋvɩɩnaha die baaŋ vaa ba wʋŋ.

¹⁸N yaala n pɩasɩ a ye dɩ vuosi ka wʋŋ wʋvɩɩnaha yaa? Wusie, ba wʋŋya. Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ,

“Vuosi wʋŋ ba lɔlɩŋ aŋaŋ ba wʋbalɩka tɩŋgbaŋka gie

lʋga mana mɩŋ.”

¹⁹N yaala n bɩ pɩasɩ a ye dɩ Izara vuosi die ka sɩba ka chɩaŋ yaa? Mosisi gbaŋ gbaŋ die wolinne a yiŋŋi balɩ dɩ Ŋmɩŋ baarɩ dɩ,

“N nan yi Izara vuosi yallɩma nɩnŋmaarɩŋ

aŋaŋ vuodiekemba dɩ wone buuriŋ.

Ta vaa ba jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ

a yɩ buuri dieke dɩ yine gaatɩŋ.”

²⁰Azaya die dii wo dembisi, ta baarɩ dɩ Ŋmɩŋ baarɩ dɩ,

“Vuodiekemba baga die dɩ wone n ma ye mɩŋ mɩŋ;

Ta nagɩ n gbaŋ a dagɩ vuodiekemba dɩ kana ka pɩasa yaala n jigiŋ.”

²¹Ama ʋ balɩ wa naa yaa gamma Izara vuosi ma dɩ, “N tɩɩrɩ wa n nuuŋ ŋmɩntʋasɩ aŋaŋ yuŋ dɩ n tuo be ama ba yiwo vuodiekemba dɩ kana ka wʋmma wɩa ta zeti n nʋaŋ.”

Ŋmɩŋ die dɩ chɩgɩna Izara vuosi zɔɔlɩŋ dene

¹N bɩ yaala n pɩasɩ mɩŋ dɩ, Ŋmɩŋ zeti wo ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ vuosi dɩ yine Izara vuosi yaa? Aayɩ, ʋ ka zeti be. Manɩŋ n gbaŋ gbaŋ n yiwo Izara vuoŋ, ta yi Abarahami haagɩŋ, ta nyɩŋ Benjamani buuriŋ ma. ²Ŋmɩŋ ka zeti ʋ vuosi ʋ vʋarɩna a nyɩŋ piiliku me wo. Nɩ sɩba wudieke dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma yaa gamma Elaja die dɩ fɔbɩlɩnana a yɩa Ŋmɩŋ yaa gamma Izara wɩa dene: ³Die ʋ baarɩ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, ba kʋʋ fʋ naazʋalɩba mana ta chʋʋsɩ fʋ korititi, manɩŋ n nyɩɩna ma tɩala ta ba mɩa dɩ ba kʋʋ mɩŋ.” ⁴Ŋmɩŋ die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Manɩŋ n yaa wa dembisi tuse ayʋpɔyɩ vuodiekemba dɩ yene ka jɩaŋ buuŋ Baali.” ⁵Die dɩ sɩɩ leleke gie gbaŋ: Izara vuosi bɩta ye beri ta Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩ ba ʋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa. ⁶Dɩɩ yi Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩ vuosi dɩ yi wo ʋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa ʋ vʋarɩ ba daa ba tʋʋma wɩa. Ŋmɩŋ dɩ tɩŋ vʋara vuosi ba tʋʋma wɩa, die nɩŋ ʋ zɔɔlɩnchɩgɩlaha ka yi wusie zɔɔlɩnchɩgɩla.

⁷Naa dagɩya dɩ Izara vuosi bɩta dieke Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna wa die yene jadieke ba mana die dɩ dɩna dɩdɩa a yaala wa. Ama vuotɩalɩkaha sikpeŋ die hagɩrɩ mɩŋ. ⁸Naa die yi sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Bɩna dieke dɩ tɩanna a keŋ tʋgɩ jinne, Ŋmɩŋ die dɩ yi ba ka sɩba wɩa chɩasɩ, ta ka bɩ yese yaa wʋmma.” ⁹Dɩ bɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ Davidi die baarɩ dɩ:

“Ŋmɩŋ, vaa vuosi gie dʋʋga

yi chachabɩsɩ a yigi be aŋ ba dii wahala;

¹⁰ta vaa ba nine dɩ yɩɩŋ, amʋ ba kaaŋ dɩ yese,

ta vaa ba sʋʋŋ a zʋʋrɩ ta daa bɩagɩ a tɩɩntɩ.”

¹¹N yaala n pɩasɩ a ye dɩ Juu vuosi die dɩ gbinne naŋ a nan wa, die ba nanya mɩŋ a chʋʋsɩ mana? Aayɩ, daa die. Die ba yine bɩaŋ wɩa, ta Ŋmɩŋ dɩ gbatɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi a taaŋ. Ŋmɩŋ die yi naa amʋ Juu vuosisi nan dɩ yaa nɩnŋmaarɩŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi. ¹²Juu vuosi bɩaŋ wɩa dɩ yi tɩŋgbaŋka gie vuosi dɩ ye gbatɩtaanɩŋ; ta banɩŋ Juu vuosi dɩ kana ka yi Ŋmɩŋ choti wɩa yine vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi dɩ ye gbatɩtaanɩŋ, die wɩa dɩɩ yi Juu vuosisi mana dɩaŋ dɩ vaa ba tʋmbɩatɩ ta ye gbatɩtaanɩŋ, tɩŋgbaŋka gie vuosi nan faasɩ ye alibarika a tɩaŋ naa.

Vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi gbatɩtaanɩŋ wɩa

¹³N bala yɩa nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi, n yene yi Masia tʋntʋntʋ nɩ jigiŋ naa, n nan dɩ yaa nyʋʋŋ nɩgɩŋ n tʋʋma ma. ¹⁴Dɩɩ yi maŋ tɩŋ nan bɩagɩ a yi n gbaŋ gbaŋ n vuosi dɩ yine Juu vuosisi yallɩma nɩnŋmaarɩŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi, vuoŋ zɩɩ dɩ tɩŋ nan yi bataŋ ye gbatɩtaanɩŋ. ¹⁵Die Ŋmɩŋ dɩ zetine Juu vuosisi, die ʋ yiwo tɩŋgbaŋka gie vuosi ʋ zʋalɩŋ, ama dɩɩ yi Ŋmɩŋ dɩ saagɩ a tuo be ba yi ʋ vuosi bɩbra, dɩ nan dɩ sɩɩ lalɩa? Dɩ nan dɩ sɩɩ sɩba ba sʋgɩrɩna vuoŋ a nyɩŋ kuŋ me die wo.

¹⁶Dɩɩ yi bʋmbʋŋaŋ paanʋkʋ dɩ yi Ŋmɩŋ sɩɩtɩ, nyintɩalɩkaha gbaŋ yiwo ʋ sɩɩtɩ. Dɩɩ yi tɩɩŋ nagɩrɩsɩ dɩ yi Ŋmɩŋ sɩɩtɩ, ka nagɩsɩsɩ gbaŋ yiwo ʋ sɩɩtɩ. ¹⁷Juu vuosi sɩɩ sɩba tigiŋ tɩɩ dieke dɩ vɩɩna, ta Ŋmɩŋ die dɩ gobi tɩɩka nagɩsɩ ataŋ, ta nagɩ haagɩŋ tɩɩŋ nagɩsɩ a taasɩ aŋaŋ jadieke dɩ benne tigiŋ me wo, a taasɩ a bɩrɩŋ jabalɩmɩŋ. Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi sɩɩ sɩba haagɩŋ tɩɩka naŋ, ta taasɩ Ŋmɩŋ wʋvɩɩna dieke dɩ nyɩnna Juu vuosi jigiŋ, ta sɩɩ sɩba haagɩŋ tɩɩka naŋ dieke dɩ taasɩna aŋaŋ javɩɩŋ dieke dɩ nyɩnna tigiŋ tɩɩka ma. ¹⁸Die wɩa nɩ daa yilime dɩ nɩ tɩaŋ naŋ diekemba Ŋmɩŋ dɩ chɩana a taaŋ wa ta a sɩɩ sɩba tigiŋ tɩɩka nagɩsɩsɩ wa. Nɩ daa kuulime, dama nɩ yine tɩɩŋ naŋ, ta tɩɩka nagɩrɩsɩ dɩ yɩa nɩ suŋŋiŋ, daa nɩ suŋŋinene tɩɩka nagɩrɩsɩsɩ.

¹⁹Ama nɩ nan baarɩ dɩ, “Wusie, Ŋmɩŋ chɩa nagɩsɩ mi a taaŋ mɩŋ ta yi manɩŋ vuodieke dɩ yine haagɩŋ naŋka sieŋ.” ²⁰Ka seŋ yiwo wusie, ba kana ka yi yada wa wɩa ʋ chɩa ba, ta fʋnɩŋ vuodieke dɩ yine yada wa wɩa ʋ nagɩ fʋ a taasɩ ka ma. Die wɩa, da kuulime ka wɩa, ama chɩgɩma ŋmaamɩŋ. ²¹Juu vuosi vuodiekemba die dɩ sɩna sɩba tigiŋ tɩɩka, Ŋmɩŋ die datɩ wa ba tɩba, die wɩa nɩ da yilime dɩ ʋ kaaŋ bɩagɩ a datɩ nɩ tɩba dɩaŋ. ²²Tɩ ye Ŋmɩŋ dɩ chɩgɩnana zɔɔlɩŋ ta bɩ tʋa dene. Ʋ tʋa mɩŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi yada, ama ta nan dɩ chɩga nɩ zɔɔlɩŋ dɩɩ yi nɩ yie yada; ama nɩ ka yie yada ʋ nan chɩa nɩ gbaŋ a taaŋ. ²³Dɩɩ yi Juu vuosisi dɩ tarɩgɩ ba sʋŋanyile ta yiŋŋi a yi Yisa yada, Ŋmɩŋ nan nagɩ ba a taasɩ jigidieke die ba wone a beri wo, dama ʋ nan bɩagɩ yi die. ²⁴Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi sɩɩ sɩba haagɩŋ tɩɩŋ nagɩsɩ, ta Ŋmɩŋ dɩ chɩa a taasɩ aŋaŋ tigiŋ tɩɩŋ. Dɩ kaaŋ dɩ hagɩrɩŋ dɩ Ŋmɩŋ nagɩ nagɩsɩ dieke ʋ chɩana a nyɩŋ tigiŋ tɩɩka ma, ta bɩ nagɩ ka taasɩ aŋaŋ ka gbaŋ gbaŋ tɩɩka.

Ŋmɩŋ die dɩ chɩgɩna vuoŋ mana zɔɔlɩŋ dene

²⁵N nɩmballɩ, n yaala nɩ sɩmma wʋlɔbɩrɩkɩŋ jaaŋ, ka nan yi aŋ nɩ daa yilime dɩ nɩ yaa sɩbɩŋ: Ka yiwo dɩ Juu vuosi bataŋ yaa sikpeŋ hagɩrɩŋ, dɩ nan dɩ sɩɩ die a ga tʋgɩ saŋŋa dieke vuodiekemba mana dɩ kana ka yi Juu vuosi ta Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩ ba dɩ ba keŋ yi Yisa sɩɩtɩ dɩ keŋ Ŋmɩŋ jigiŋ. ²⁶Die Juu vuosi mana dɩ nan keŋ ye gbatɩtaanɩŋ. Sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ,

“Gbatɩtaantʋ wa nan nyɩŋ Zayɔni tɩŋ ma,

a keŋ vʋarɩ Jakobu haagɩsɩ a nyɩŋ ba bɩaŋ mana ma.

²⁷N nan zieŋ nʋarɩ gie aŋaŋ ba,

saŋŋa dieke maŋ keŋ vʋarɩ ba a nyɩŋ ba bɩaŋ ma.”

²⁸Juu vuosi die dɩ zetine Yisa wʋvɩɩnaha die yine ba yi Ŋmɩŋ dataasɩ, ta die wɩa nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi dɩ ye gbatɩtaanɩŋ. Ŋmɩŋ die dɩ vʋarɩna Juu vuosi buuriŋ ta cho be wo, die dɩ yiwo ba chɔɔŋkʋʋlɩba wɩa, ²⁹dama dɩɩ yi Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩ vuosi a yɩ ʋ piini, ʋ ka tarɩga ʋ sʋŋanyile. ³⁰Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi die zeti wo Ŋmɩŋ nʋaŋ saŋŋa dieke dɩ tɩanna wa, ama lele ʋ chɩgɩ nɩ wa zɔɔlɩŋ, dama Juu vuosisi dɩ zetine ʋ nʋaŋ wɩa. ³¹Lele Juu vuosisi zeti wo Ŋmɩŋ sɩba nɩ gbaŋ die nɩ zetine die wo, Ŋmɩŋ die dɩ chɩgɩna nɩ zɔɔlɩŋ dene wo, die gbaŋ gbaŋ ʋ nan chɩgɩ ba zɔɔlɩŋ. ³²Ŋmɩŋ yaala vuosi mana sɩmma dɩ ba yiwo vuodiekemba dɩ zetine ʋ nʋaŋ, amʋ ʋ nan chɩgɩ ba zɔɔlɩŋ.

Ŋmɩŋ bɩrɩŋ wɩa

³³Ŋmɩŋ nyinti wo kpatɩŋ; ta ʋ yɩaŋ aŋaŋ ʋ sɩbɩŋ wo magɩsɩŋ. Mɩnɩa sɩbɩna Ŋmɩŋ sʋŋanyile ta nan bɩagɩ sɩba ʋ sieti? ³⁴Sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ:

“Mɩnɩa sɩbɩna Ŋmɩŋ sʋŋanyile,

ta nan bɩagɩ a kpaaŋ wa?

³⁵Mɩnɩa yene yɩ Ŋmɩŋ jaaŋ,

ta ʋ mʋ dɩ ʋ yiŋŋi tuŋ wo?”

³⁶Ŋmɩŋ die naana jaaŋ mana ta pɔgɩlɩ a mana ta ʋ wɩa a beri. Nɩ vaa ʋ ye bɩrɩŋ yaa gamma haahuu. Wusie.

Vuoŋ dɩ bala ʋ tʋŋ Ŋmɩŋ tʋʋma dene

¹Die wɩa, n nɩmballɩ, Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa n jʋʋsa nɩ dɩ nɩ nagɩ nɩ nyɩŋgbanɩŋ a yɩ wa, aŋ ka yi kaabɩ dieke dɩ yalla miivoli, ta dɩɩ ʋ nyɩɩna ma, die ʋ yaala. Nɩ yi naa, nɩ nan dɩ jɩama wa ʋ yaala nɩ jɩama wa die wo. ²Nɩ daa vaa nɩ beriŋ sɩmma sɩba tɩŋgbaŋka gie vuosi beriŋ dɩ sɩna die wo. Nɩ vaa aŋ Ŋmɩŋ tarɩgɩ nɩ sʋŋanyile aŋaŋ wusie, ta wʋnsɩ nɩ beriŋ vɩɩnɩŋ; die nɩ nan dɩ sɩba ta yie wudiekemba dɩ vɩɩna ta fɩala ʋ sʋŋ.

³Ŋmɩŋ die dɩ chɩgɩna mɩŋ zɔɔlɩŋ wɩa maŋ bala nɩ mana dɩ vuoŋ da yilime dɩ ʋ yiwo vuokpɩɩŋ a tɩaŋ ʋ sɩna die; Nɩ vaa vuoŋ mana yilime ta sɩmma yada dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna wa magɩsɩŋ. ⁴Vuota nyɩŋgbanɩŋ puoye mɩŋ, ta lʋgɩŋ mana yaa ka tʋʋma, ama ta lagɩŋ a yi nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ. ⁵Die gbaŋ dɩ sɩɩ, sɩba tɩ dala die wo, ama tɩnɩŋ aŋaŋ Masia dɩ lagɩŋ a yiwo nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ, ta tɩ mana nyɩŋgbanɩŋ die dɩ lagɩŋ a yi nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ. ⁶Ŋmɩŋ yɩ wa tɩ mana piini yiri yiri mɩŋ dɩ tɩ nagɩ a tʋŋ. Die wɩa, vuoŋ mana nagɩ ʋ piini dieke Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ yɩna wa wa a tʋŋ sɩba ʋ yɩna wa dene. Dɩɩ yi fʋ piini dɩ yi dɩ fʋ yiŋŋi bala Ŋmɩŋ wɩa, dɩ mʋ dɩ fʋ tʋma fʋ yada dɩ sɩna die, ⁷ta dɩɩ yi fʋ piinike dɩ yi dɩ fʋ suŋŋime fʋ chanchaalɩŋ, dɩ vɩɩna dɩ fʋ suŋŋi, dɩɩ yi dɩ fʋ dagɩma fʋ chanchaalɩŋ, dɩ vɩɩna dɩ fʋ dagɩ. ⁸Ta dɩ bɩ yi dɩ fʋ kpaŋŋɩsɩma fʋ chanchaalɩŋ, mʋ dɩ fʋ yiwo dene. Dɩɩ yi vuosi suŋŋiŋ, dɩ vɩɩna fʋ suŋŋime be aŋaŋ fʋ sʋŋ mana, ta dɩɩ yi fʋ yaa yiko vuosi me, fʋ tʋmma yikoke tʋʋma vɩɩnɩŋ; ta dɩɩ yi fʋ piinike dɩ yi dɩ fʋ chɩgɩma vuosisi zɔɔlɩŋ, dɩ mʋ fʋ chɩgɩma zɔɔlɩŋ aŋaŋ fʋ sʋŋ mana.

⁹Vaa fʋ choti yi wusie choti, ta hama jadieke dɩ yine bɩaŋ, ta mɩŋŋɩ a pɔgɩlɩ jadieke dɩ vɩɩna. ¹⁰Nɩ chome vɩɩnɩŋ sɩba vuoŋ aŋaŋ ʋ nɩmbʋa dɩ chone taŋ dene wo, ta yɩma taŋ jɩlɩma. ¹¹Nɩ tʋmma aŋaŋ nɩŋŋmɩna ta daa yallɩma walɩnkpɩasɩ, ta tʋmma tɩ Yɔmʋtieŋ tʋʋmaha aŋaŋ nɩ sʋŋ mana, ¹²ta vaa nɩ tamaka yɩ nɩ sʋgɩfɩalɩŋ, ta dime suguru nɩ wahala ma, ta jʋʋsɩma Ŋmɩŋ saŋŋa mana, ¹³ta vʋarɩ nɩ nyinti a yɩma nɩ nɩmballɩ diekemba dɩ wone wo, ta tuosime Ŋmɩŋ vuosi dɩ yine chaanɩŋ nɩ tige me ta yi ba chaantɩ.

¹⁴Nɩ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ dɩ ʋ yi alibarika a yi vuodiekemba mana dɩ mugisinene nɩ, nɩ yi naa, nɩ daa jʋʋsɩma Ŋmɩŋ dɩ ʋ kakaatɩ a yɩ ba. ¹⁵Dɩɩ yi vuoŋ dɩ yaa sʋgɩfɩalɩŋ, nɩ gbaŋ nɩ yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ wa, ta vuodieke dɩaŋ dɩ yaa sʋgɩchʋʋsɩŋ, nɩ yallɩma sʋgɩchʋʋsɩŋ aŋaŋ wa. ¹⁶Nɩ yallɩma sʋŋanyili balɩmɩŋ, ta daa yallɩma kalinbaani, ama nɩ lagɩma aŋaŋ wabɩtɩ, ta daa yilime dɩ nɩ yaa ninyuoriŋ.

¹⁷Nɩ daa tʋmma bɩaŋ a yɩma vuodiekemba dɩ tʋnna bɩaŋ a yɩ nɩ; nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ a yi wudieke vuoŋ mana dɩ sɩbɩna dɩ ka vɩɩna. ¹⁸Nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ a bemme aŋaŋ sʋgɩdʋagɩŋ aŋaŋ vuoŋ mana. ¹⁹N nɩmballɩ choti, nɩ daa keŋ a yi bɩaŋ a yɩ vuodiekemba dɩ yine nɩ bɩaŋ, ama nɩ vaa Ŋmɩŋ tuŋ hanɩ mi. Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Manɩŋ n nyɩɩna ma yalla yiko dɩ n datɩ vuosi tɩba; n balla n tuŋ hanɩ mi, Manɩŋ Ŋmɩŋ n balla naa.” ²⁰Ama nɩ yime sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Dɩɩ yi kɔŋ dɩ yallɩ fʋ dataaŋ, yɩ wa nyindiike, dɩɩ yi nyanyuule dɩ yallɩ wa yɩ wa nyaaŋ aŋ ʋ nyuu”; dama fʋ yie naa, yi wo wo viivi me. ²¹Nɩ daa vaa bɩaŋ nyaŋŋɩ nɩ, ama nɩ nagɩ tʋnvɩɩna a nyaŋŋɩ bɩaŋ.

Tɩ mʋna tɩ tuosime nyɩŋkʋra nʋa dene

¹Vuoŋ mana mʋ ʋ tuosime tɩŋgbaŋka nyɩŋkʋraha nʋa; dama vuoŋ wori ta yaa ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ yiko ta ka ka nyɩŋ Ŋmɩŋ jigiŋ. Ŋmɩŋ yine vuodiekemba dɩ yalla yikoke dɩ yallɩ yiko. ²Die wɩa, vuodieke dɩ kana ka tuose nyɩŋkʋraha nʋa zeti wo wudieke Ŋmɩŋ dɩ yine, ta banɩŋ vuosi mi nan ye tɩbɩdatɩŋ. ³Dɩ yi wo vuodiekemba dɩ yinene bɩabʋ chɩgɩnana tɩŋgbaŋka nyɩŋkʋraha ŋmaamɩŋ, ama vuodiekemba dɩ kana ka yie bɩabʋ ka chɩga ba ŋmaamɩŋ. Dɩɩ yi fʋ ka yaala fʋ chɩgɩma jakʋʋŋ ŋmaamɩŋ die nɩŋ yime wudieke dɩ vɩɩna ta ʋ nan bɩrɩ fʋ. ⁴Dama ʋ yiwo Ŋmɩŋ tʋntʋntʋ a tʋma wudieke dɩ vɩɩna a yɩa nɩ, ama dɩɩ yi fʋ yie bɩaŋ, die nɩŋ chɩgɩma wa, dama ʋ yaa sieŋ dɩ ʋ datɩ fʋ tɩbɩŋ. Ʋ yiwo Ŋmɩŋ tʋntʋntʋ ta zie Ŋmɩŋ naŋ ma a data vuodiekemba dɩ yinene bɩaŋ tɩbɩŋ. ⁵Die wɩa, dɩ vɩɩna nɩ tuosime nyɩŋkʋraha nʋa, daa nɩ faasɩna a chɩga tɩbɩdatɩŋ wɩa, ama dɩ yiwo wudieke dɩ vɩɩna.

⁶Nɩ mʋ nɩ tumme lampo dama nyɩŋkʋraha yiwo Ŋmɩŋ tʋntʋntɩŋ, ta dɩ yi ba tʋʋma dɩ ba nagɩ lampoke a mɩŋŋɩ daansɩma tɩŋgbaŋka. ⁷Die wɩa, nɩ yɩ ba jadieke dɩ yine ba sɩɩtɩ, dɩɩ yi saŋŋa dɩ keŋ tʋgɩ dɩ nɩ tuŋ vuota lampo, yaa nyindiekemba dɩ mʋna dɩ fʋ tuŋ a lampo; ta yɩma ba mana jɩlɩma ta jɩama ba.

Choti wɩa

⁸Nɩ daa yallɩma vuoŋ hamɩŋ. Hamɩŋ dieke nɩ mʋna nɩ yallɩma yine, nɩ chome taŋ. Vuodieke dɩ chone ʋ chanchaalɩŋ, ʋ yiwo wudiekemba mana mɩraha dɩ dagɩna wa. ⁹Dama mɩraha dagɩya dɩ, “Da keŋ tʋŋ hɔgʋkpana yaa daakpana tʋʋma, da keŋ a kʋʋ vuoŋ; da keŋ a gaarɩ; da keŋ yaalɩma lɔla aŋaŋ fʋ chanchaaŋ jaaŋ” ta mɩraha ataŋ dɩ tɩalɩ a gʋtɩ naa ma ta a mana dɩ lagɩŋ a baarɩ dɩ, “Chome fʋ chanchaaŋ sɩba fʋ chone fʋ gbaŋ gbaŋ die wo.” ¹⁰Dɩɩ yi fʋ cho fʋ chanchaaŋ, kaaŋ yiwo bɩaŋ; dama fʋ yaa choti dɩ dagɩya dɩ dɩ wa Ŋmɩŋ mɩraha mana.

¹¹Dɩ mʋ wa nɩ yime naa dama nɩ sɩba saŋŋa dieke tɩ benne wo dɩ sɩna dene. Saŋŋa tʋgɩya mɩŋ dɩ nɩ hagɩ nɩ gbɩɩŋ ma. Dama tɩ gbatɩtaanɩŋ saŋŋa gbigiye mɩŋ, ka ka yʋa sɩba die tɩ piiline a yi Yisa Masia yada wa. ¹²Yuku tɩanna mɩŋ, ta tʋŋ dɩ vʋʋna. Die wɩa, nɩ vaa tɩ vaa lɩmɩŋ ma tʋʋmaha, ta nagɩ tɩ chaanɩŋ ma tɔŋ taala nyinti. ¹³Nɩ vaa aŋ tɩ tʋʋma vɩɩŋ ma sɩba vuodiekemba dɩ benne chaanɩŋ ma tʋʋma, ta da nyume daaŋ a bugime, yaa a tʋmma hɔgʋkpana yaa daakpana tʋʋma, yaa ta tʋmma dɩgɩntɩ tʋʋma, yaa a tʋmma tʋntʋmbɩatɩ yiri yiri, yaa ta waga waagɩŋ yaa ta yaa nɩnŋmaarɩŋ aŋaŋ taŋ. ¹⁴Nɩ vaa tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia kagɩ nɩ, ama ta vaa nɩ nyɩŋgbanɩŋ lɔlɩbɩatɩ, ta da yilime a wɩa.

Nɩ da chʋʋsɩma taŋ

¹Nɩ tuo vuodiekemba yada dɩ kana ka dala ta daa nɩgɩma nɩnhagɩrɩŋ aŋaŋ ba, ba yada wɩa. ²Vuoŋ wʋnyɩ yada nan vaa ʋ dii jaaŋ mana, ama vuodieke yada dɩ kana ka dala wa chʋarɩ wa nɔŋ. ³Ama nɩ daa galɩma taŋ ba dine yaa ba kana ka die jaaŋ wɩa, dama Ŋmɩŋ tuo nɩ mana mɩŋ. ⁴Mɩnɩa yine fʋ, fʋ baaŋ bɩagɩ a balɩ chʋʋsɩ vuoŋ tʋntʋntʋ? Dɩ yiwo ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ Yɔmʋtieŋ wo baaŋ balɩ dɩ ʋ tʋʋmaha vɩɩna yaa dɩ ka vɩɩna. Ama ʋ tʋʋma nan dɩ vɩɩna dama ʋ Yɔmʋtieŋ wo nan bɩagɩ a yi aŋ ʋ tʋʋma dɩ vɩɩna.

⁵Vuosi bataŋ yile dɩ daraa ataŋ vɩɩna a tɩaŋ daraa ataŋ, ta bataŋ dɩaŋ dɩ yile dɩ daaŋ mana vɩɩna mɩŋ. Vuoŋ mana pɔgɩlɩ wudieke ʋ yine yada wa. ⁶Vuodiekemba dɩ yilinene dɩ daaŋ kaanɩ vɩɩna a tɩaŋ daraa a taŋ wa, tʋmma die a yɩma tɩ Yɔmʋtieŋ jɩlɩma; ta vuodieke dɩaŋ dɩ dine nyindiike mana, ʋ gbaŋ ʋ yi die ta yɩma tɩ Yɔmʋtieŋ jɩlɩma; dama ʋ waasa Ŋmɩŋ ka ma; ta vuodieke dɩaŋ dɩ chʋarɩna nyindiikehe a taŋ wa yiye die a yɩa tɩ Yɔmʋtieŋ jɩlɩma ta ʋ gbaŋ ʋ waasa Ŋmɩŋ. ⁷Dɩɩ yi tɩ yaa miivoli yaa tɩ kpi, ka yiwo Ŋmɩŋ wɩa daa tɩ gbaŋ gbaŋ wɩa. ⁸Dɩɩ yi tɩ yaa miivoli, tɩ Yɔmʋtieŋ wɩa yine tɩ yaa miivolike; dɩɩ yi ta tɩ kpi, ʋ choti wɩa ta tɩ kpi. Die wɩa, dɩɩ yi tɩ kpi yaa tɩ yaa miivoli tɩ yiwo tɩ Yɔmʋtieŋ sɩɩtɩ. ⁹Masia die kpiye mɩŋ ta hagɩ kuŋ me dɩ ʋ yi vuodiekemba dɩ yalla miivoli aŋaŋ kunti Yɔmʋtieŋ. ¹⁰Ta fʋnɩŋ nɩŋ bɩa yine fʋ bala chʋʋsa fʋ nɩmbʋa? Yaa bɩa yine fʋ ka yɩa fʋ nɩmballɩ jɩlɩma? Tɩ mana nan daansɩ keŋ a zie Ŋmɩŋ nɩŋŋa aŋ ʋ dii tɩ sarɩya. ¹¹Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ,

“N senne beri naa, buuriŋ mana nan gbirigi n nɩŋŋa,

ta vuoŋ mana nan balɩ dɩ n seŋ yiwo Ŋmɩŋ.

Manɩŋ Nabidie Ŋmɩŋ bala naa.”

¹²Die wɩa, vuoŋ mana nan keŋ balɩ a yɩ Ŋmɩŋ ʋ wuyiike.

Da yi fʋ nɩmbʋa nan

¹³Die wɩa, tɩ daa chʋʋsɩma tɩ chanchaalɩŋ sara, ama ta sɩmma tɩ sʋgɩtɩ ma dɩ tɩ kaaŋ yi wudieke dɩ baaŋ vaa tɩ nɩmbʋa nan. ¹⁴Tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa vaa maŋ sɩba a baarɩ dɩ nyindiike wori ta yaa dɩgɩntɩ ta ka vɩɩna aŋaŋ diile. Ama dɩɩ yi vuoŋ dɩ yi yada dɩ nyindiike ataŋ chʋarɩ, die nɩŋ ʋ vaa aŋ ka chʋarɩma ʋ jigiŋ. ¹⁵Dɩɩ yi fʋ nɩmbʋa sʋŋ dɩ chʋʋsɩ jadieke fʋ dine wɩa, die nɩŋ ka bɩ tʋma choti tʋʋma. Da vaa nyindiike dieke fʋ dine wo chʋʋsɩ fʋ nɩmbʋa dieke Masia dɩ kpine ʋ wɩa wa. ¹⁶Jadieke fʋ yilinene dɩ ka vɩɩna wa, daa vaa vuosi balɩ wʋbɩaŋ yaa gamma ka ma. ¹⁷Dama Ŋmɩŋ naarɩ wʋbalɩka ka yi diile yaa nyuule wʋbalɩka, ama ka yiwo sʋgɩyɩalɩŋ aŋaŋ sʋgɩdʋagɩŋ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩ dieke Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ yɩnana wa. ¹⁸Vuodieke dɩ dɩna Masia die, Ŋmɩŋ nan dɩ yaa sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ wa, ta vuosi nan dɩ yɩa wa jɩlɩma.

¹⁹Die wɩa, nɩ vaa tɩ kpaŋŋɩ tɩ gbaŋ a yime wudieke dɩ baaŋ yaa sʋgɩdʋagɩŋ a keŋ aŋaŋ wudieke tɩ baaŋ yi a suŋŋi taŋ. ²⁰Nɩ daa keŋ chʋʋsɩ Ŋmɩŋ tʋʋma nyindiike wɩa. Nyindiike mana vɩɩna mɩŋ, ama dɩ ka vɩɩna dɩ fʋ dii nyindiike dieke dɩ baaŋ yi fʋ nɩmbʋa yi bɩaŋ. ²¹Wudieke dɩ mʋna dɩ nɩ yi yiwo naa, dɩ kpɩa dɩ nɩ vaa nɔŋ ŋɔbɩŋ aŋaŋ daaŋ nyuule yaa nɩ baaŋ dɩ yie wudieke dɩ baaŋ yi nɩ nɩmbʋa yi bɩaŋ. ²²Nɩ yine yada die yaa gamma nyindiike diile die wo, nɩ vaa ka bemme nɩ aŋaŋ Ŋmɩŋ sʋnsʋŋ. Wudieke vuoŋ dɩ yine ta yile dɩ dɩ vɩɩna ta ka chɩɩlɩya, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo ʋ sɩɩtɩ. ²³Ama dɩɩ yi ʋ chɩɩlɩ yaa gamma jadieke ʋ dinene me, ama ta dii, die nɩŋ ʋ yiwo bɩaŋ, dama ʋ ka dii ke aŋaŋ yada. Dɩɩ yi vuoŋ dɩ ka yi yada dɩ jaaŋ vɩɩna, ama ta keŋ yi die, dɩ yiwo bɩaŋ.

Yaa gamma chanchaalɩŋ suŋŋiŋ wɩa

¹Tɩnɩŋ vuodiekemba yada dɩ hagɩrɩna wa, mʋ tɩ suŋŋi wo vuodiekemba yada dɩ kana ka dala wa, ta daa tʋmma tɩ gbaŋ gbaŋ choti nyɩɩna ma. ²Nɩ vaa tɩ mana baga bemme tɩ nɩmballɩ ma ta suŋŋi be aŋ ba dɩa Yisa Masia sieku vɩɩnɩŋ. ³Wʋnɩŋ Masia die ka yaala ʋ yi ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ choti. Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Vuodiekemba dɩ zanana fʋnɩŋ Ŋmɩŋ, zɩa wa manɩŋ.” ⁴Wudieke mana dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma wa, maagɩya mɩŋ dɩ tɩ bʋgɩrɩ a nyɩŋ ka ma. Ʋ gbaŋkʋ yɩa tɩ wa suguru ta bɩ yɩa tɩ kpaadensiŋ dɩ tɩ yallɩma tama. ⁵Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yɩnana suguru aŋaŋ kpaadensiŋ yɩ nɩ sʋgɩbalɩmɩŋ sɩba Yisa Masia dɩ yaala die wo, ⁶amʋ nɩ mana nan lagɩsɩ aŋaŋ sʋgɩbalɩmɩŋ a bɩrɩ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yine tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia Chɔɔŋ wa.

Vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ wɩa

⁷Nɩ tuosime taŋ sɩba Masia dɩ tuone nɩ dene wo amʋ Ŋmɩŋ saaŋ nan ye bɩrɩŋ. ⁸Dama Masia die bɩrɩŋ wa Juu vuosisi tʋntʋntʋ, dɩ ʋ dagɩ dɩ Ŋmɩŋ yiwo wusietieŋ, ta vaa nʋa diekemba Ŋmɩŋ dɩ yɩna nɩ chɔɔŋkʋʋlɩba keŋ yi wusie, ⁹ta bɩ vaa vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi dɩ bɩrɩ Ŋmɩŋ ʋ zɔɔlɩnchɩgɩlaha wɩa. Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ Davidi die baarɩ dɩ:

“N nan bɩrɩ fʋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi jigiŋ;

ta chɩa yɩla a bɩrɩ fʋ saaŋ.”

¹⁰Dɩ bɩ maagɩ dɩ:

“Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi nɩ yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ, nɩnɩŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ vuosi.”

¹¹Ka bɩ maagɩ dɩ:

“Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi mana bɩrɩma Ŋmɩŋ,

buuriŋ mana bɩrɩma wa.”

¹²Azaya gbaŋ die maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ:

“Jeesi haagɩŋ nan daansɩ keŋ,

ʋ nan keŋ daansa vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi,

ta ba nan dɩ yaa tama ʋ ma.”

¹³Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yɩna nɩ tamaka, nɩ yine wo yada wɩa, suuli nɩ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ sʋgɩdʋagɩŋ amʋ nɩ tamaka nan dɩ gʋta aŋaŋ wʋnɩŋ ʋ Halɩkasɩka hagɩrɩŋ wɩa.

Wudieke wɩa Pɔɔli die dɩ maagɩna gbaŋkʋ gie aŋaŋ dembisi

¹⁴N nɩmballɩ, n sɩba n sʋŋ ma dɩ nɩ beriŋ vɩɩna, ta nɩ sɩba Ŋmɩŋ wɩaha vɩɩnɩŋ ta bɩagɩ kpaama taŋ. ¹⁵N maagɩnana gbaŋkʋ n dii wo dembisi dɩ n tɩɩnsɩ nɩ nɩ wɩa a taŋ, dama Ŋmɩŋ die chɩgɩ wa n zɔɔlɩŋ, ¹⁶ta vaa maŋ yi Yisa Masia tʋntʋntʋ, dɩ n mʋʋlɩma wʋvɩɩnaha a yɩma vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi, ta ba yi sɩba piini a yɩa wa, ta ʋ Halɩkasɩka nan vaa ba yi vuovɩɩna ta fɩala ʋ sʋŋ. ¹⁷Yisa Masia wɩa n nan bɩagɩ kuule aŋaŋ n tʋnnana tʋŋ dieke a yɩa Ŋmɩnnɩ. ¹⁸N yaala n dagɩ nɩ tʋŋ dieke Masia dɩ vana maŋ yi, ama n kaaŋ bɩagɩ a balɩ yaa gamma vuogaasɩ tʋʋma ma, ʋ vaa maŋ balɩ ʋ wʋvɩɩnaha a yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi, ta tʋŋ mamachi tʋnkpɩɩma diekemba dɩ vana ba yi yada. ¹⁹Ŋmɩŋ Halɩkasɩka hagɩrɩŋ die vana maŋ tʋŋ mamachi tʋʋmaha gie, die wɩa n dene nyɩŋ Jerusalemi a dɩ dɩa tɩgɩsɩ a keŋ tʋgɩ Yilirikumi tɩŋ ma wa, ta die a mʋʋlɩ Masia wʋvɩɩnaha jigiŋ mana. ²⁰Die wɩa, die n dɩ dɩa mɩŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna ta mʋʋla Masia wʋvɩɩnaha a yɩa vuodiekemba dɩ yene ka wʋŋya; n ka yaala n ga jigidieke vuoŋ dɩ wone a mʋʋlɩ wɩaha, ²¹dama dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ;

“Vuodiekemba ba yene ka mʋʋlɩ ʋ wɩaha a yɩ ba nan ye ke,

ta vuodiekemba dɩ yene ka wʋŋ ʋ wɩaha nan sɩba a chɩasɩ.”

Pɔɔli die dɩ sanna dɩ ʋ kaagɩ Romi tɩŋ vuosi dene

²²Wɩa pam die kagɩna mɩŋ sieŋ maŋ ka bɩagɩ keŋ a kaagɩ nɩ. ²³Ama lele n kpatɩna n tʋʋmaha tɩŋgbaŋka gie chaakʋ naa, ta dɩ yi bɩna pam wʋnna n yaalala dɩ n keŋ a kaagɩ nɩ, ²⁴ama lele n nan kaagɩ nɩ, maŋ kaagɩ nɩ kʋaŋ chaaŋ dɩ kaaŋ yʋasɩ pam, n nan dɩ yaala dɩ nɩ suŋŋi mɩŋ aŋ n ga Speeni tɩŋgbaŋ ma. ²⁵Ama lele nɩŋ, n gara Jerusalemi dɩ n ga suŋŋi Ŋmɩŋ vuosi mi. ²⁶Dama Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ diekemba dɩ benne Masedonia aŋaŋ Akaya tɩŋgbaŋɩsɩ ma wa saŋya mɩŋ dɩ ba chɩasɩ ligire a suŋŋi Ŋmɩŋ vuosi diekemba dɩ benne Jerusalemi ma ta yi zɔɔlɩntielibe. ²⁷Dɩ yiwo wusie dɩ, dɩ yiwo ba gbaŋ gbaŋ ba choti ba yɩa ba piinike mi. Dɩ vɩɩna dɩ ba yɩ ba, dama Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha die nyɩŋ wa Jerusalemi vuosi jigiŋ a keŋ ba jigiŋ. Die wɩa dɩ vɩɩna dɩ ba yɩ ba piinisi gie. ²⁸Maŋ keŋ Jerusalemi a nagɩ piinisi a yɩ ba n nan nyɩŋ mi a ga Speeni tɩŋgbaŋ ma ta kaagɩ nɩ maŋ keŋ gara mi. ²⁹N sɩba a baarɩ maŋ keŋ keŋ nɩ jigiŋ, Masia suŋŋiŋ nan dɩ bie tɩ ma pam.

³⁰N nɩmballɩ, tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia saaŋ ma aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka choti wɩa, nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna n wɩa ta suŋŋi mɩŋ. ³¹Nɩ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ dɩ ʋ kagɩ mɩŋ a nyɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Yisa Masia yada ta bie Judia tɩŋgbaŋ ma wa nuusi me, ta bɩ jʋʋsɩma dɩ piini dieke n bala n nagɩ yɩ Ŋmɩŋ vuosisi, ba nan tuoke aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ. ³²Nɩ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ a yɩ mɩŋ naa, ʋ saagɩ, n nan dɩ yaa sʋgɩfɩalɩŋ, ta keŋ voosi bɩta nɩ jigiŋ. ³³Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yɩnana tɩ sʋgɩdʋakʋ bemme aŋaŋ nɩ mana. Wusie.

Waasɩŋ

¹N yaala n balɩ nɩ yaa gamma tɩ taa Fiibi wɩa, ʋ yiwo vuodieke dɩ yine Yisa dɩdɩɩsɩrɩba susuŋŋiru Senkiria tɩŋ ma. ²Ʋ keŋ keŋ nɩ mɩŋŋɩ tuo wo tɩ Yɔmʋtieŋ saaŋ ma sɩba Ŋmɩŋ vuosi dɩ mʋna ba tuo chaanʋ dene. Ta suŋŋi wo ʋ yaalɩnana suŋŋi dieke mana a nyɩna nɩ jigiŋ, dama ʋ suŋŋi wo vuosi pam, aŋaŋ n gbaŋ.

³N waasa Pirisila aŋaŋ ʋ chʋrʋ Akuyila, vuodiekemba dɩ yine n chanchaalɩŋ tʋntʋntɩŋ Yisa Masia tʋʋma ma. ⁴Die ba nagɩ wa ba mɩsɩ a gbatɩ n miivoli, die wɩa maŋ waasa ba, daa n nyɩɩna ma waasɩnana ba, ama manɩŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi ama ta yi Yisa dɩdɩɩsɩrɩba wa.

⁵N bɩ waasa Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ diekemba dɩ lagɩnanna ba tigiri me ta jɩama Ŋmɩnnɩ. Ta waasa n zʋavɩɩnʋ Epanetusi, vuodieke die dɩ wolinne a yi Yisa dɩdɩɩsɩrʋ Asia tɩŋgbaŋ ma.

⁶Ta waasa Meri, vuodieke die dɩ faasɩna a tʋŋ a yɩ nɩ; ⁷ta waasa Andironikusi aŋaŋ Juniasi vuodiekemba dɩ yine n buuriŋ, ta die maŋ ŋaŋ ba die dɩ lagɩŋ a bie dansarɩka ma wa; ta Masia tʋntʋntɩba dɩ sɩba vɩɩnɩŋ, banɩŋ ba wolinne a yi Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ n ma.

⁸Ta waasa n zʋavɩɩnʋ Ampiliatusi, vuodieke n chone tɩ Yɔmʋtieŋ sieŋ me.

⁹Ta bɩ waasa Hubanusi, vuodieke dɩ yine tɩ chanchaaŋ tʋntʋntʋ Masia tʋʋmaha ma, aŋaŋ n zʋavɩɩnʋ Sitakisi.

¹⁰Ta waasa Apilisi, vuodieke dɩ yene magɩsɩŋ ama ta bɩ dɩ Masia aŋaŋ wusie wo, ta waasa Arisitobulusi tigiŋ vuosi mana.

¹¹Ta bɩ waasa Herodoni, vuodieke dɩ yine n buuriŋ, aŋaŋ vuodiekemba dɩ benne Nasisusi tigiŋ me wo ta yi tɩ Yɔmʋtieŋ dɩdɩɩsɩrɩba wa.

¹²Ta bɩ waasa Tirifaana aŋaŋ Tirifosa, vuodiekemba dɩ tʋnnana tɩ Yɔmʋtieŋ tʋʋmaha, aŋaŋ n zʋavɩɩnʋ Pesisi, vuodieke dɩ faasɩna a tʋŋ tʋʋma a yɩa tɩ Yɔmʋtieŋ wo.

¹³N bɩ waasa Rufusi, vuodieke dɩ faasɩna a tʋma a yɩa tɩ Yɔmʋtieŋ wo, aŋaŋ ʋ nuŋ, vuodieke dɩ nagɩna mɩŋ a bɩrɩŋ ʋ bʋa wa.

¹⁴Ta waasa Asikiritusi aŋaŋ Feligoni aŋaŋ Hemisi aŋaŋ Patorobasi aŋaŋ Hemasi aŋaŋ tɩ nɩmballɩ diekemba mana dɩ yine Masia dɩdɩɩsɩrɩba mi wo.

¹⁵N bɩ waasa Filologusi aŋaŋ Julia aŋaŋ Nerusi aŋaŋ ʋ taa wa aŋaŋ Olimpasi aŋaŋ Ŋmɩŋ vuodiekemba mana dɩ bene ba jigiri.

¹⁶Nɩ waasɩ taŋ vɩɩnɩŋ vɩɩnɩŋ. Masia dɩdɩɩsɩrɩba dɩ benne jigiŋ mana waasa nɩ.

Kpatɩŋ kpaamɩŋ

¹⁷N nɩmballɩ n kpaama nɩ mɩŋ, dɩ nɩ sɩmma vuodiekemba dɩ puonene Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ ta kaga ba ʋ sieŋ me, ta ka bɩ dɩ dagɩ dieke nɩ tuone wo, nɩ vʋarɩ nɩ gbaŋ ta va ba. ¹⁸Dama vuosi mi ka jɩama tɩ Yɔmʋtieŋ Masia ama ba dɩ wa ba gbaŋ gbaŋ ba lɔla. Ba yaa nʋanansɩŋ a gaama vuodiekemba dɩ kana ka sɩba wa. ¹⁹Vuoŋ mana wʋŋya mɩŋ nɩ dɩna Masia wʋvɩɩnaha dene, die wɩa n yaa wa sʋgɩfɩalɩŋ pam aŋaŋ nɩ. Ta yaala nɩ yallɩma yɩaŋ yaa gamma jadieke dɩ vɩɩna ma, ama nɩ da tuosime jabɩaŋ. ²⁰Dɩ kaaŋ yʋasɩ aŋ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yɩnana tɩ sʋgɩdʋagɩŋ wa nan vaa aŋ nɩ tɩbɩ tɩbɩ Sitaani sikpeŋ me.

Tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia suŋŋi nɩ.

Waasɩŋ bɩbra

²¹N tʋntʋŋ chanchaalɩŋ Timoti waasa nɩ; ta n nɩmballɩ Lususi aŋaŋ Jasoni aŋaŋ Sosipata dɩaŋ dɩ waasa nɩ.

²²Manɩŋ Tesusi vuodieke dɩ maagɩna wudieke Pɔɔli dɩ bala naa waasa nɩ, tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa saaŋ ma.

²³Gayusi, vuodieke dɩ yine manɩŋ Pɔɔli tigiŋ tieŋ wo, ta Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ dɩ jɩama ʋ tigiri me gbaŋ waasa nɩ. Erasitusi, vuodieke dɩ yine tɩka gie ligire gbɩgbarɩtʋ wa, wʋnɩŋ aŋaŋ tɩ nɩmbʋa Kositusi gbaŋ waasa nɩ. (( ²⁴Tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia suŋŋi nɩ mana.))

Kpatɩŋ Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ

²⁵Nɩ vaa tɩ bɩrɩ Ŋmɩŋ, dama ʋ bɩagɩna vaa nɩ ye yigi nɩ yadaka a yallɩ keŋ keŋ, aŋaŋ die n mʋʋlɩna wʋvɩɩna yaa gamma Yisa Masia ma wa, ka yuori a dagɩ nɩ wusie dieke die dɩ lɔbɩrɩna wa bɩna bɩna die dɩ tɩanna wa. ²⁶Wʋnɩŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba die tuohe mɩŋ a maagɩha a yi gbanɩŋ ma ta yuori wusieke; ta Ŋmɩŋ vuodieke dɩ benne saŋŋa mana wa dɩ yɩ nʋaŋ dɩ buuriŋ mana nan dɩ sɩba ka, amʋ ba nan yi Masia yada ta dɩɩ ʋ nʋaŋ.

²⁷Wʋnɩŋ ʋ nyɩɩna ma ʋ yine Ŋmɩŋ ta yi yɩantieŋ, vuoŋ mana bɩrɩma wa yaa gamma haahuu, Yisa Masia saaŋ ma. Wusie.