Wʋvɩɩŋ dieke
Matiwo
dɩ maagɩna wʋnna
1Yisa chɔɔŋkʋʋlɩŋ wɩa
1Yisa Masia chɔɔŋkʋʋlɩŋ saara wʋnna: die ʋ yiwo Davidi haagɩŋ ta Davidi dɩaŋ dɩ yi Abarahami haagɩŋ.
2Abarahami die dɩ mɩɩrɩ Aziki, ta Aziki dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Jakobu, ta Jakobu dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Juda aŋaŋ ʋ nɩmballɩ.
3Juda die mɩɩrɩ wa Perezi aŋaŋ Zera ta ba nuŋ dɩ yi Tamari: Perezi die mɩɩrɩ wa Hezironi, ta Hezironi die mɩɩrɩ wa Rami.
4Rami die mɩɩrɩ wa Aminadabi, Aminadabi die mɩɩrɩ wa Naasoni, ta Naasoni die dɩ mɩɩrɩ Salimoni.
5Salimoni die mɩɩrɩ wa Buasi vuodieke nuŋ dɩ yine Rahabi; ta Buasi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ wa Obedi, vuodieke nuŋ dɩ yine Rufi; ta Obedi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ wa Jese.
6Jese die mɩɩrɩ wa naaŋ Davidi.
Davidi dɩaŋ die mɩɩrɩ wa Solomoni, vuodieke nuŋ die dɩ yine Yuriya kpihɔgʋ.
7Solomoni die mɩɩrɩ wa Rehobuami, ta Rehobuami dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Abia, ta Abia dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Asa.
8Asa die mɩɩrɩ wa Jehosafati, ta Jehosafati dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Jorami, ta Jorami dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Yuzaya.
9Yuzaya die mɩɩrɩ wa Jotami, ta Jotami dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Ahazi, ta Ahazi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Hezekaya.
10Hezekaya die mɩɩrɩ wa Manase, ta Manase dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Amoni, ta Amoni dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Josaya,
11ta Josaya die mɩɩrɩ wa Jekonaya aŋaŋ ʋ nɩmballɩ, saŋŋa gie die ba yigi Izara vuosi a bɩrɩŋ ba yɔŋɩsɩ a yaa ba ga Babiloni tɩŋgbaŋ ma.
12Die ba yalla ba ga Babiloni tɩŋgbaŋ ma kʋaŋ chaaŋ,
Jekonaya die dɩ mɩɩrɩ Salatieli, ta Salatieli dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Zerubabeli.
13Zerubabeli die dɩ mɩɩrɩ Abuyidi, ta Abuyidi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Eliakimi, ta Eliakimi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Azori.
14Azori die mɩɩrɩ wa Zadoki, ta Zadoki dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Achimi, ta Achimi dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Eludi.
15Eludi die mɩɩrɩ wa Eliaza, ta Eliaza dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Matani, ta Matani dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Jakobu.
16Jakobu die mɩɩrɩ wa Josefu, vuodieke die dɩ yine Meri chʋrʋ, ta Meri dɩ mɩɩrɩna Yisa vuodieke ba wasɩnana Ŋmɩŋ vuovʋarɩkɩŋ Masia wa.
17Die dɩ nyɩnna Abarahami saŋŋa a ga tʋga Davidi saŋŋa die yiwo chɔɔŋkʋʋlɩba baŋ aŋaŋ banɩɩsa. Davidi saŋŋa a ga tʋga saŋŋa dieke die ba yigine be a bɩrɩŋ ba yɔŋɩsɩ a yaa ba ga Babiloni die yiwo chɔɔŋkʋʋlɩba baŋ aŋaŋ banɩɩsa. Die dɩ nyɩŋ saŋŋa mi a yaa a ga tʋga Masia maarɩŋ saŋŋa die yiwo chɔɔŋkʋʋlɩba baŋ aŋaŋ banɩɩsa.
Yisa Masia Maarɩŋ Wɩa
18Die ba mɩɩrɩna Yisa Masia die wonde. Yisa nuŋ daa die wone Josefu ama die ba ye ka faarɩ tamba, ta Meri die dɩ mɩŋŋɩ sɩba dɩ ʋ yigi wo nyuuti, die Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die vana ʋ yigi kanɩŋ nyuuti mi. 19Josefu die yiwo daa dieke die dɩ mɩŋŋɩna a dɩɩsa Ŋmɩŋ sieŋ, ta die ʋ ka yaala ʋ nagɩ Meri a yi viivi me vuoŋ mana nine me. Naa chɩaŋ ma die ʋ yile ʋ sʋŋ ma dɩ ʋ lɔbɩrɩ a zeti wo. 20Die ʋ yilinene naa, Ŋmɩŋ malaka die dɩ nyɩŋ ʋ jigiŋ daansa ma a baarɩ, “Josefu, vuodieke dɩ nyɩnna Davidi buuriŋ ma, da zeti fʋ balla fʋ nagɩ Meri a bɩrɩŋ fʋ hɔgʋ wa. Dama Ŋmɩŋ Halɩkasɩka yɩna wa nyuutiti. 21Ʋ nan mɩɩrɩ bʋadembiŋ aŋ nɩ wa wa Yisa, 1.21 Yisa chɩaŋ yiwo gbɩgbatɩtaantʋ. dama ʋ nan vʋarɩ ʋ vuosi a nyɩŋ ba tʋmbɩatɩ ma ma.”
22Wɩaha gie mana die keŋ yi mɩŋ sɩba Ŋmɩŋ die dɩ vana ʋ naazʋalɩba wʋnyɩ die dɩ balɩna die wo, dɩ 23“Hɔgʋ dieke dɩ zɩna dembiŋ nan yigi nyuuti a mɩɩrɩ bʋadembiŋ aŋ ʋ saaŋ yi Emmanueli.” (Emmanueli chɩaŋ wone “Ŋmɩŋ bie tɩ jigiŋ”.)
24Die wɩa die Josefu die dɩ hagɩna ʋ daansaha ma die ʋ faarɩ Meri sɩba Ŋmɩŋ malakaka die dɩ bala wa dɩ ʋ yi die wo. 25Ama die Josefu aŋaŋ Meri die ka dʋagɩ taŋ a ga tʋgɩ saŋŋa dieke die ʋ mɩɩrɩna ʋ bʋadembike. Josefu die dɩ yɩ wa saarɩ, dɩ Yisa.
2Sɩsɩbɩrɩ diekemba die dɩ nyɩnna ŋmɩŋ pɔsɩŋ chaaŋ wɩa
1Die ba mɩɩrɩna Yisa tɩŋ kaanɩ ba wasɩnana Betilehemi, Judia tɩŋgbaŋ ma ma, saŋka mi Herodi die yine naaŋ. Die ba mɩɩrɩna Yisa kʋaŋ chaaŋ die dɩ ka yʋasɩya, dembisi bataŋ die dɩ nyɩŋ ŋmɩŋ pɔsɩŋ chaaŋ a keŋ Jerusalemi, 2a dɩ dɩa a pɩasa, “Sɩa ba mɩɩrɩ bʋanyaalɩ dieke dɩ balla ʋ yi Juu vuosisi naaŋ wa? Tɩ ye wo ʋ chɩŋmarɩka dɩ nyɩnna ŋmɩŋ pɔsɩŋ chaaŋ, tɩ dɩ a keŋ dɩ tɩ jɩaŋ wa.”
3Die naaŋ Herodi die dɩ wʋnna naa wa, die wʋnɩŋ aŋaŋ vuoŋ mana die dɩ benne Jerusalemi ma ma sʋgɩtɩ dɩ chʋʋsɩ. 4Die ʋ wa Ŋmɩŋ jɩamɩŋ nɩŋŋandɩɩsɩrɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba mana a lagɩŋ tamba a die a pɩasɩ ba dɩ, “Sɩa ba baa ba mɩɩrɩ gbɩgbatɩtaantʋ Masia wa?”
5Die ba baarɩ, “Betilehemi tɩŋ, Judia tɩŋgbaŋ ma ma. Naa, Ŋmɩŋ naazʋalɩba die dɩ maagɩ.
6‘Fʋnɩŋ Betilehemi dɩ benne Judia tɩŋgbaŋ ma,
ka yi tɩgɩbiŋ
dama fʋ sʋŋ naaŋ wʋnyɩ dɩ baa ʋ nyɩŋ
a keŋ a dɩ n vuosisi dɩ benne Izara tɩŋgbaŋka ma nɩŋŋa.’ ”
7Naa chɩaŋ ma die naaŋ Herodi die dɩ wa chaamba die dɩ nyɩnna ŋmɩŋ pɔsɩŋ chaakʋ a lɔbɩrɩ a juu juoŋ me a pɩasɩ ba saŋŋa dieke gbaŋ gbaŋ chɩŋmarɩkʋ die dɩ nyɩnna. 8Womi die ʋ taaŋ ba dɩ ba ga Betilehemi aŋaŋ wɩaha gie: “Nɩ gamma a kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ a mɩŋŋɩ a daansɩ a yaalɩ bʋa wa jigiŋ amʋ nɩ keŋ a ye ʋ benne jigidieke nɩ vaa n tɩbɩŋ wʋŋ amʋ n gbaŋ n ga a jɩaŋ wa.”
9-10Die ba nyɩnna mi a gara wa, sieŋ me die ba bɩ ye chɩŋmarɩka gbaŋ gbaŋ die dɩ pɔsɩna a nyɩŋ ŋmɩŋ pɔsɩŋ chaakʋ, die ba yene ke wo ba sʋgɩtɩ die dɩ paalɩ fɩalɩ, ka dɩ ba nɩŋŋa a ga zie tigidieke me bʋa wa dɩ benne wo sikpeŋ. 11Die ba ga a juu tigiri me a ye bʋa wa aŋaŋ ʋ nuŋ Meri; die ba sʋʋŋ a gbirigi a jɩaŋ bʋa wa, a yuori ba bʋlɔga a vʋarɩ piini a yɩ wa; die a yiwo salɩma aŋaŋ tulaari dieke ba wasɩnana farankinsinsi aŋaŋ tulaari dieke ba wasɩnana miri.
12Die Ŋmɩŋ dɩ balɩ a yɩ ba ba daansa ma sɩba ba da keŋ yiŋŋi a ga naaŋ Herodi jigiri, die ba nyɩŋ a daagɩ siegaaŋ a kuli ba tɩŋ.
Josefu die dɩ chɩgɩna a ga Ijipiti dene
13Die sɩsɩbɩrɩba dɩ yiŋŋine a ga ta Ŋmɩŋ malaka die dɩ nyɩŋ Josefu jigiŋ ʋ daansa ma a die a balɩ wa, “Herodi nan dɩ yaala bʋa wa dɩ ʋ kʋʋ wa. Naa chɩaŋ ma hagɩ a nagɩ bʋa wa aŋaŋ ʋ nuŋ wo a chɩgɩ a ga Ijipiti a bemme mi a ga tʋgɩ saŋŋa dieke n baaŋ nan balɩ fʋ dɩ fʋ nyɩŋ.”
14Josefu die dɩ hagɩ yuku mi a nagɩ bʋa wa aŋaŋ ʋ nuŋ wo a ga Ijipiti tɩŋgbaŋ ma. 15Die ʋ bie wo mi dene a ga tʋgɩ saŋŋa dieke naaŋ Herodi die dɩ kpine. Naa die yiye mɩŋ amʋ Nabidie Ŋmɩŋ die dɩ vana ʋ naazʋa wʋnyɩ dɩ balɩ die wo keŋ yi wusie, a baarɩ dɩ, “Die n vʋarɩ wa n bʋa Ijipiti me.”
Dembibisi kʋʋla wɩa
16Die Herodi die dɩ mɩŋŋɩna dɩ chaaŋ diekemba die dɩ nyɩnna ŋmɩŋ pɔsɩkɩrɩ die gaaŋ wa wa die ʋ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ. Die ʋ yɩ nʋaŋ dɩ ba kʋʋ ballɩnyaalɩ dembisi mana dɩ benne Betilehemi aŋaŋ ka tɩgɩbɩsɩ mana mana. Die ba kʋʋ ballɩ dembisi dieke die dɩ yine ballɩnyaalɩsɩ a ga tʋgɩ bɩna ale ballɩ dama sɩsɩbɩrɩba die baarɩ dɩ ba yene chɩŋmarɩka ka bɩna ale wʋnna.
17Naa die yiye mɩŋ a yi Ŋmɩŋ naazʋa Jerimaya die dɩ balla wudiekemba wo dɩ yi wusie. Die ʋ baarɩ,
18“Rama tɩŋ ma ba wʋŋ watɩ,
kpaŋ aŋaŋ sʋgɩchʋʋsɩŋ,
ta Rachali dɩ kʋma ʋ ballɩ wɩa,
ba halɩŋ wa a jɩɩ, dama ʋ ballɩ die kpiye mɩŋ.”
Die Josefu aŋaŋ Meri aŋaŋ bʋa wa die dɩ nyɩnna Ijipiti tɩŋgbaŋ ma a yiŋŋi wɩa
19Naaŋ Herodi die dɩ kenne a kpi, ka kʋaŋ chaaŋ die Ŋmɩŋ malaka die dɩ nyɩŋ Josefu jigiŋ ʋ daansa ma ma Ijipiti ma 20a baarɩ, “Hagɩ nagɩ bʋa wa aŋaŋ ʋ nuŋ wo a yiŋŋi a ga Izara tɩŋgbaŋ ma, dama vuodieke die dɩ yaalala ba kʋʋ wa wa kpiye mɩŋ.” 21Naa chɩaŋ ma Josefu die dɩ hagɩ a nagɩ bʋa wa aŋaŋ ʋ nuŋ wo a yiŋŋi a ga Izara tɩŋgbaŋ ma ma.
22Ama die ʋ wʋnna dɩ Akelusi die zene ʋ chɔɔŋ Herodi naŋ ma a dii Judia naarɩ, die ŋmaamɩŋ die yalla wa aŋaŋ ʋ baaŋ nan yiŋŋi a ga mi; ta Ŋmɩŋ dɩ bɩ a dagɩ wa ʋ daansa sʋŋ dɩ ʋ ga Galili tɩŋgbaŋ ma ma. 23Die ʋ ga kalɩ tɩŋgbaŋ kaanɩ ba wasɩnana Nazeriti ma ma. Naa chɩaŋ ma die Ŋmɩŋ naazʋalɩba die dɩ balla wudiekemba wo die dɩ keŋ a yi wusie, dɩ: “Ba nan dɩ wasa wa Nazeriti vuoŋ.”
3Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuotamba Ŋmɩŋ nyaabʋ wɩa
(Maki 1.1-8; Luki 3.1-18; Jɔɔn 1.19-28)
1Saŋka mi, Jɔɔn, vuodieke die dɩ sɩnana vuosisi Ŋmɩŋ nyaabʋ die bie wo haagɩŋ ma Judia tɩŋgbaŋ ma a mʋʋla Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha a balla 2dɩ “Nɩ chɩgɩ a nyɩŋ nɩ tʋntʋmbɩatɩ ma dama Ŋmɩŋ naarɩ diile saŋŋa gbigiye mɩŋ.” 3Die Ŋmɩŋ naazʋa Azaya die wɔŋ maagɩ Jɔɔn wa wɩaha mɩŋ dɩ,
“Vuoŋ benne haagɩŋ ma a keese a mʋʋla
‘Nɩ wʋnsɩ tɩ Yɔmʋtieŋ keniŋ sieti
ta vaa a tʋgɩsɩ a yɩ wa.’ ”
4Jɔɔn die yeegi wo nyɔgɩnɩ kobiti jayeekiŋ ta bɩ bɔbɩ gbanɩŋ ʋ chɩaŋ ma ta ʋ nyindiike die dɩ yi sankpara aŋaŋ siesi. 5Saŋka mi vuosi die dɩ nyɩŋ Jerusalemi aŋaŋ Judia aŋaŋ Jɔɔdani mʋgɩrɩ gelegele a gara ʋ jigiŋ 6a balla ba tʋntʋmbɩatɩ ta ʋ sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaabʋ Jɔɔdani mʋgɩrɩ ma.
7Ama die ʋ kenne ye ta Farasisi aŋaŋ Sadusisi,3.7 Die ba yiwo Juu vuosi bataŋ ba nine die dɩ ŋmɩntɩ aŋaŋ Mosisi mɩraha dɩɩsɩŋ, ama ba die ka chɩga vuosi zɔɔlɩŋ ta bɩ kɔta ba gbaŋ. vuosi pam gbaŋ die dɩ kienene ʋ jigiŋ dɩ ʋ sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaabʋ die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ nyinvuukehe gie! Mɩnɩa kpaana nɩ dɩ nɩ chɩgɩ nyɩŋ Ŋmɩŋ sɩnyɩɩrɩ dieke dɩ bala ka keŋ nɩ ma wa? 8Nɩ yime wudiekemba dɩ baaŋ nan dagɩ sɩba nɩ chɩgɩ a nyɩŋ nɩ tʋntʋmbɩatɩtɩ ma. 9Ta nɩ da nɩgɩma nɩ nyʋʋŋ a baarɩ nɩ yiwo Abarahami haagɩsɩ, nɩ vaa n balɩ nɩ, Ŋmɩŋ nan bɩagɩ a yiŋŋi tanaha gie a bɩrɩŋ Abarahami haagɩsɩ. 10Lɩaka wɔŋ yi siri mɩŋ a gbarɩ dɩ ka chɩa tɩɩsɩsɩ; tɩɩ dieke dɩ kana ka nyɩŋ nyɩŋnyɩŋka vɩɩna ba nan chɩa ka a taaŋ a nagɩ yi boliŋ me. 11Manɩŋ n sɩa wa aŋaŋ nyaaŋ, ka dagɩ sɩba nɩ chɩgɩ a nyɩŋ nɩ tʋntʋmbɩatɩ ma wa, ama vuodieke dɩ baaŋ nan keŋ n kʋaka tɩaŋ wa manɩŋ; n ka tʋgɩ vuodieke dɩ baaŋ nan chii ʋ nɩɩra gbaŋ: wʋnɩŋ nɩŋ ʋ baaŋ nan nagɩ Ŋmɩŋ Halɩkasɩ aŋaŋ boliŋ a sɩɩ nɩ sʋgɩtɩ. 12Ʋ yallɩ wa ʋ kpalɩchaarɩkɩŋ dɩ ʋ chaarɩ zaakpeeti mana mana a nyɩŋ zaaha ma, ʋ nan lagɩsɩ zaaha mana a yi bumbuŋ me ta nagɩ zaakpeetiti a yi boli dieke dɩ kana ka kpise me.”
Jɔɔn die dɩ sɩna Yisa Ŋmɩŋ nyaabʋ dene
13Womi Yisa die dɩ nyɩŋ Galili a keŋ Jɔɔn jigiŋ Jɔɔdani mʋgɩrɩ ma dɩ ʋ sɩɩ wa Ŋmɩŋ nyaabʋ. 14Ama ta Jɔɔn die dɩ ka saagɩya ta balɩ wa, “Manɩŋ n tɩnna mʋ n keŋ fʋ jigiŋ aŋ fʋ sɩɩ mɩŋ, ama ta fʋnɩŋ fʋ kieŋ n jigiŋ?”
15Ama ta die Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Vaa ka yi die lele, dama dɩ mʋ tɩ yi tʋnvɩɩna mana mana Ŋmɩŋ dɩ yaalala tɩ yi wo.” Jɔɔn die dɩ wa saagɩ.
16Die ʋ dene a sɩɩ Yisa Ŋmɩŋ nyaabʋ a kpatɩ wa, lele womi Yisa dɩ dene nyɩŋ nyaabʋ ma, ŋmɩŋsikpeŋ die dɩ yuori die ʋ ye Ŋmɩŋ Haalɩŋ dɩ kenne sʋʋna ʋ sikpeŋ sɩba ŋmarɩŋ. 17Womi lɔlɩŋ die dɩ nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ a baarɩ, “N Bʋachotiŋ wʋnna, wʋnɩŋ n nine dɩ suuli.”
4Sitaani die dɩ magɩsɩna Yisa dene
1Womi die Ŋmɩŋ Haalɩbʋ die dɩ nagɩ Yisa a yallɩ wa a ga haagɩŋ ma dɩ Sitaani ga magɩsɩ wa. 2Die ʋ bie wo mi a ka dii jaaŋ mana ŋmɩntʋasɩ aŋaŋ yugiti baŋɩsɩ-nɩɩsa ta die kɔŋ die dɩ wa a yallɩ wa. 3Ta die Sitaani die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a baarɩ, “Dɩɩ yi fʋ seŋ yi Ŋmɩŋ Bʋa, vaa tanaha gie bɩrɩŋ nyindiike.”
4Ama ta die Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Ŋmɩŋ gbaŋkʋ baarɩ vuota kaaŋ bɩagɩ a beri nyindiike nyɩɩna ma wɩa, ama wudieke mana mana Ŋmɩŋ dɩ balala.”
5Womi Sitaani die dɩ yaa Yisa a ga Jerusalemi tɩgɩkasɩ ma ma a yallɩ wa a ga a zieŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sikpeŋ 6ta die a balɩ a yɩ wa dɩ, “Fʋ seŋ a yiwo Ŋmɩŋ Bʋa fʋ nagɩ fʋ gbaŋ a taaŋ, dama Ŋmɩŋ gbaŋkʋ baarɩ,
‘Ŋmɩŋ nan vaa ʋ malakasisi fʋ wɩa,
aŋ ba nagɩ ba nuusi a tʋgɩ a tuo fʋ
amʋ halɩ fʋ naatalɩ gbaŋ kaaŋ gbi tanaha.’ ”
7Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ a yɩ wa dɩ, “Ama Ŋmɩŋ gbaŋkʋ gbaŋ gbaŋ bɩ a baarɩ, ‘Vuoŋ da a keŋ magɩsɩ ʋ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ.’ ”
8Womi Sitaani wa die dɩ bɩ a chii Yisa a yallɩ wa a ga zieŋ taŋkpeŋkpɩɩŋ sikpeŋ a dagɩ Yisa dʋnɩa tɩgɩsɩ mana mana aŋaŋ ka nyinti mana ta balɩ a yɩ wa dɩ, 9“N nan nagɩ nyinti gie mana a yɩ fʋ, dɩɩ yi fʋ keŋ a sʋʋŋ a gbirigi a jɩaŋ mɩŋ.”
10Womi Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ a yɩ wa dɩ, “Sitaani, gamma ta va mɩŋ. Ka maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ a baarɩ ‘Vuota jɩama ʋ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ nyɩɩna ma a bɩ dɩa ʋ nyɩɩna ma.’ ”
11Die wɩa Sitaani die dɩ ga ta die a va wa, ta malakasi die dɩ keŋ a suŋŋi wo.
Yisa die dɩ piiline ʋ tʋʋma Galili tɩŋ ma dene
12Die Yisa die dɩ wʋnna dɩ ba yigi Jɔɔn a yi dansarɩka sʋŋ, die ʋ nyɩŋ a ga Galili me. 13Die ʋ tʋgɩ Nazeriti tɩŋ ama die ʋ ka yʋasɩya mi ta die tɩaŋ ga Kapenɔmi tɩgɩdieke die dɩ gbigine mʋgɩkpɩɩŋ kaanɩ, Zebuluni aŋaŋ Nafitali tɩŋgbaŋ ma. 14Naa die yine amʋ Ŋmɩŋ naazʋa Azaya die dɩ balla wudieke wo keŋ a yi wusie.
15“Zebuluni tɩŋ aŋaŋ Nafitali tɩgɩsɩ dɩ benne
Jɔɔdani mʋgɩrɩ mi wo chaaŋ
ta bɩ gbigi mʋgɩkpɩɩrɩ:
Galili tɩŋ dieke vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi dɩ kala mi;
16vuodiekemba dɩ benne lɩmɩŋ ma
nan ye chaankpeŋkpɩɩŋ
ta vuodiekemba dɩaŋ die dɩ benne kuŋ lɩmɩŋ ma,
bolibu nan chaaŋ a yi ba sikpigile me.”
17Saŋka mi yaa gamma die Yisa dɩ piili a balla Ŋmɩŋ wɩa a baarɩ, “Nɩ chɩgɩ a nyɩŋ nɩ tʋmbɩatɩ ma dama Ŋmɩŋ naarɩ diile saŋŋa gbigiye mɩŋ.”
Yisa die dɩ wana zaasɩyigiriŋ ba nɩɩsa dene
18Die Yisa die dɩ chʋnnana Galili mʋgɩkpɩɩrɩ gaarɩ die ʋ ye daa wʋnyɩ aŋaŋ ʋ nɩmbʋa, die ba yiwo Simoni (vuodieke die ba wasɩnana Piita wa) aŋaŋ ʋ nɩmbʋa Andurusi, ta ba taana nɩɩŋ mʋgɩkpɩɩrɩ ma dama die ba yiwo zaasɩyigiriŋ. 19Die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩ keŋ a dɩa mɩŋ aŋ n vaa nɩ sʋgɩma vuotaŋ a kiere Ŋmɩŋ jigiŋ.” 20Die ba va ba nɩɩtɩ lagɩ lagɩ ta die a dɩ wa.
21Die ʋ nyɩnna mi a ga nɩŋŋa bɩta, ʋ bɩ ye daa wʋnyɩ aŋaŋ ʋ nɩmbʋa bɩbra, Jemisi aŋaŋ Jɔɔn, Zebedi ballɩ. Die banɩŋ aŋaŋ ba chɔɔŋ wa die benne ba haarɩkʋ ma a wʋnsa ba nɩɩtɩ, Yisa die dɩ wa ba, womi 22die ba va ba chɔɔŋ aŋaŋ haarɩkʋ lagɩ lagɩ ta die a dɩ wa.
Yisa die dɩ gbaanna yʋagɩtieliŋ dene
23Yisa die dɩ dɩa Galili mana mana sʋŋ a daga ba Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone sʋŋ Ŋmɩŋ wɩa ta die a gbaanna vuodiekemba mana die dɩ yalla yʋagɩtɩ mana mana. 24Die ba mʋʋlɩ ʋ saaŋ Siria tɩŋgbaŋ mana mana ma ma. Naa chɩaŋ ma vuosi die dɩ chii vuodiekemba die dɩ yalla yʋagɩtɩ mana mana a keŋ ʋ jigiŋ; jɩmbɩatɩ die dɩ yalla bataŋ, bataŋ die dɩ yallɩ kpeŋkpeŋsi aŋaŋ vuodiekemba nyɩŋgbanɩŋ die dɩ kpine ta die ʋ gbaaŋ ba mana. 25Daadaŋ pam die dɩ nyɩŋ Galili aŋaŋ Tɩgɩsɩ-baŋ aŋaŋ Jerusalemi aŋaŋ Judia aŋaŋ Jɔɔdani gaarɩ mi wo chaaŋ tɩgɩsɩ die dɩ keŋ a dɩ wa.
5Sʋgɩfɩalɩŋ wɩa
1Yisa die dɩ yene daadamba die ʋ jʋalɩ a kalɩ kunkogiŋ sikpeŋ ta ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ 2die ʋ piili a daga ba Ŋmɩŋ wɩa a baarɩ:
3“Sʋgɩfɩalɩŋ bemme vuodiekemba dɩ sɩbɩna dɩ ba yiwo zɔɔlɩntieliŋ Ŋmɩŋ jigiŋ,
Ŋmɩŋ naarɩ yiwo ba sɩɩtɩ.
4Vuodiekemba dɩ kʋnnana wa, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo ba sɩɩtɩ,
dama Ŋmɩŋ nan halɩŋ ba sʋgɩtɩ.
5Vuodiekemba dɩ sʋʋna ba gbaŋ, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo ba sɩɩtɩ
dama dʋnɩa mana nan yi ba sɩɩtɩ.
6Vuodieke nine dɩ ŋmɩntɩ ta ba sʋgɩtɩ dɩ yaala ba yi Ŋmɩŋ dʋŋŋʋ, sʋgɩfɩalɩŋ nan yi ba sɩɩtɩ,
dama Ŋmɩŋ nan yɩ ba ba sʋgɩtɩ die dɩ ŋmɩntɩna jadieke wɩa.
7Vuodiekemba dɩ chɩgɩnana ba chanchaalɩŋ zɔɔlɩŋ, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo ba sɩɩtɩ,
dama banɩŋ ba Ŋmɩŋ dɩaŋ dɩ nan chɩgɩ zɔɔlɩŋ.
8Vuodiekemba dɩ yalla sʋgɩyɩalɩŋ, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo ba sɩɩtɩ
dama ba nan daansɩ a ye Ŋmɩŋ.
9Vuodiekemba dɩ gurinene waagɩŋ, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo ba sɩɩtɩ,
dama banɩŋ ba Ŋmɩŋ nan wa ba ʋ ballɩ.
10Vuodiekemba dɩ dɩna Ŋmɩŋ ta ba mugisi be,
sʋgɩfɩalɩŋ yiwo ba sɩɩtɩ,
dama Ŋmɩŋ naarɩ yiwo ba sɩɩtɩ.
11“Vuosi dɩ keŋ a zɩa nɩ ta mugisi nɩ ta chɩba ŋmɩnchɩbɩsɩ a yɩa nɩ ta bala wʋbɩatɩ yiri yiri a yɩa nɩ nɩ dɩna n kʋaŋ wɩa, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo nɩ sɩɩtɩ. 12Ba keŋ a yi die wo nɩ yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ pam dama nɩ nyʋarɩ nan dɩ dala pam Ŋmɩŋ tigiri me; die gbaŋ gbaŋ die ba mugisi Ŋmɩŋ naazʋalɩba die dɩ benne kʋrɩŋ ma wa.
Yasɩ aŋaŋ chaanɩŋ wɩa
13“Nɩ sɩɩ sɩba yasɩ tɩŋgbaŋka gie me. Ama yasɩ dɩ a keŋ a chʋʋsɩ a waarɩ ka nansɩŋ, lalɩa ka bɩ baa ka yi a bɩ ye ka nansɩbʋ? Dɩ dagɩ sɩba ka wo nyʋarɩ; sie ba nagɩha a siti taaŋ tɩŋgbaŋ ma aŋ vuosi chʋŋ a ma.
14“Nɩnɩŋ nɩ sɩɩ sɩba tɩŋgbaŋka gie popoli; tɩŋ dieke ba mɩna a zieŋ kunkogiŋ sikpeŋ ka bɩagɩ a lɔbɩra. 15Ta vuoŋ ka chɔgɩsa popoli ta naga kpalɩ a bubike ama ʋ ŋaaŋ nagɩ ka a saagɩ wa jaaŋ ma jigidieke ka baaŋ nan chaaŋ a yɩ vuodiekemba mana dɩ benne tigiri me 16Nɩnɩŋ nɩ bie gie; nɩ chaaŋ a yɩ vuoŋ mana, ta ba ye nɩ tʋnvɩɩna ta bɩrɩma nɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma.
Yaa gamma mɩraha wɩa
17“Nɩ da keŋ yilime sɩba n keŋ dɩ n kpisi Ŋmɩŋ mɩraha aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba dagɩkʋ; n ka keŋ dɩ n kpisihe mɩŋ, ama n keŋye mɩŋ dɩ n saagɩha aŋaŋ wusie. 18Nɩ vaa n balɩ nɩ wusie, tɩŋgbaŋka gie aŋaŋ ŋmɩŋsikpeŋ nan tɩaŋ ga ama Ŋmɩŋ mɩraha bɩta gbaŋ kaaŋ bɩa sie a mana keŋ yi kpatɩ. 19Naa chɩaŋ ma vuodieke dɩ a keŋ a yi a chʋʋsɩ Ŋmɩŋ mɩraha kaanɩ gbaŋ ta bɩ daga ʋ chanchaalɩba die wo ʋ nan wɩarɩ kʋaŋ Ŋmɩŋ naarɩ ma, ama vuodieke dɩ dɩ mɩraha ta mɩŋŋɩ dagɩ ʋ chanchaalɩŋ die, wʋnɩŋ ʋ baaŋ nan yi vuokpɩɩŋ Ŋmɩŋ naarɩ ma. 20Dama manɩŋ n balɩ nɩ, sie nɩ tʋnvɩɩna dala a tɩaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi5.20 Farasisi mba die yiwo Juu vuodiekemba nine die dɩ ŋmɩntɩna aŋaŋ Mosisi mɩraha dɩɩsɩŋ. vuosisi tʋnvɩɩna, dɩ daa die, nɩ kaaŋ bɩagɩ a juu Ŋmɩŋ naarɩ ma.
Sɩnyɩɩrɩŋ wɩa
21“Nɩ wʋŋya die ba balla kʋrɩŋ ma dɩ, ‘Da a keŋ a kʋʋ vuoŋ, fʋ a keŋ a kʋʋ vuoŋ ba nan chii fʋ ga naalɩaŋ a dii fʋ sarɩya.’ 22Ama lele, nɩ vaa n balɩ nɩ, vuodieke mana dɩ a keŋ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ a yi vuosi (yɔrɩ yɔrɩ), ba nan dii ʋ sarɩya, sarɩya daaŋ. Vuodieke mana dɩ a keŋ a zɩa vuoŋ dɩ, ‘Fʋnɩŋ vuotɔkʋ gie’ ba nan chii fʋ ga naalɩaŋ a ga dii fʋ sarɩya. Vuodieke mana dɩaŋ dɩ keŋ a zɩa ʋ nɩmbʋa dɩ, ‘Gaamʋka gie’ nan daansɩ bie wɩa ma, ta juu boli dieke dɩ wone kpatɩ ma. 23Die wɩa vuodieke dɩ a keŋ juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ tigiŋ a yaala ʋ nagɩ piini a yɩ Ŋmɩŋ ta tɩɩnsɩ sɩba ʋ nɩmbʋa yaa wɩɩŋ aŋaŋ wa, 24ʋ vaa ʋ piinike dʋaŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku nɩŋŋa, ta yiŋŋi a ga ʋ nɩmbʋa wa jigiŋ ba wʋnsɩ wɩarɩ ta ʋ yiŋŋi a keŋ nagɩ ʋ piinike a yɩ Ŋmɩŋ.
25“Fʋnɩŋ aŋaŋ vuoŋ dɩ a keŋ yaa wɩɩŋ ta gara naalɩaŋ aŋ nɩ ga wʋnsɩ, kpaŋŋɩ fʋ gbaŋ aŋ nɩ wʋnsɩ wɩarɩ nɩ yene bie sieŋ me; dɩ daa die ʋ nan yaa fʋ a ga sarɩyadiiru wo jigiŋ aŋ ʋ dɩaŋ ʋ nagɩ fʋ a yi dansarɩka vuosi dɩdaansɩrɩba nuusi me aŋ ba nagɩ fʋ yi dansarɩka sʋŋ. 26Wusie maŋ bala yɩa fʋ, kaaŋ bɩ nyɩŋ mi sie fʋ keŋ tuŋ ligire dieke mana ba bala dɩ fʋ tuŋ wo.
Hɔgʋkpana aŋaŋ daakpana dʋagɩŋ wɩa
27“Nɩ wʋŋya die ba bala ‘Da a keŋ a dʋagɩ vuoŋ hɔgʋ.’ 28Ama manɩŋ n bala nɩ lele dɩ vuodieke mana dɩ a keŋ daansɩ hɔgʋ ta yaa lɔla aŋaŋ wa ʋ yi wo hɔgʋkpana tʋʋma ʋ sʋŋ ma. 29Dɩ yiwo fʋ nuudiigiŋ chaaŋ nimbiŋ vana fʋ yi bɩaŋ, vʋarɩka taaŋ dama dɩ kpɩa fʋ wone nimbiŋ kaanɩ aŋaŋ Ŋmɩŋ dɩ baaŋ nan nagɩ fʋ nyɩŋgbanɩŋ mana a yi boli dieke dɩ wone kpisiŋ me. 30Dɩ yiwo fʋ nuudiigiŋ yinene fʋ tʋma tʋmbɩatɩ, fʋ gobike a vigi taaŋ, dama dɩ kpɩa pam fʋ baaŋ nan waarɩ fʋ nuubalɩmɩŋ aŋaŋ fʋ nyɩŋgbanɩŋ mana dɩ baaŋ nan juu boliŋ me.
Dembiŋ aŋaŋ hɔgʋ taŋ zetiŋ
(Mat. 19.9; Maki 10.11-12; Luki 16.18)
31“Die ba bɩ baarɩ dɩ, ‘Vuodieke mana dɩ baa ʋ zeti ʋ hɔgʋ sie ʋ yɩ wa gbanɩŋ a balɩ wa dɩ ʋ zeti wo mɩŋ.’ 32Ama lele, manɩŋ n bala nɩ dɩ vuodieke dɩ a keŋ zeti ʋ hɔgʋ ta hɔgʋ wa ka dʋaga dembisi, wʋnɩŋ ʋ yine hɔgʋ wa dɩ ga a dʋaga dembisi; ta dembiŋ dieke dɩaŋ dɩ keŋ faarɩ hɔgʋ dieke ba zetine wo gbaŋ tʋŋ wa hɔgʋkpana tʋʋma.
Hʋʋsɩ wɩa
33“Nɩ bɩ wʋŋ die ba bala a yɩ kʋrɩŋ vuosi dɩ, ‘Da a keŋ a hʋʋ aŋaŋ ŋmɩnchɩbɩsɩ ama fʋ keŋ hʋʋ a yɩ Ŋmɩŋ dɩ mʋ fʋ yi die gbaŋ gbaŋ.’ 34Ama manɩŋ n balɩ nɩ, dɩ nɩ sɩmma nɩ hʋʋ gbaŋ; da keŋ a baarɩ, ‘N hʋʋ ŋmɩŋsikpeŋ’ dama dɩ yiwo Ŋmɩŋ naarɩ jigiberisikiŋ; 35yaa fʋ hʋʋ tɩŋgbaŋka gie, dama ka yiwo Ŋmɩŋ naatala jigizielikiŋ; yaa fʋ hʋʋ Jerusalemi dama ka yiwo Nabidie Ŋmɩŋ tɩŋ. 36Da a keŋ a hʋʋ fʋ gbaŋ gbaŋ fʋ sikpeŋ gbaŋ, dama kaaŋ bɩagɩ a yi fʋ sikpeŋ zoosi kaanɩ gbaŋ bɩrɩŋ jayɩalɩŋ yaa jasɔbɩlɩŋ. 37Nɩ ko vaa aŋ nɩ ‘Wa’, yi nɩ ‘Wa’, ta nɩ ‘Aayɩ’ yi nɩ ‘Aayɩ’ dama nɩ hʋʋ jaaŋ a gʋtɩ, die nyɩŋ wa Sitaani jigiŋ.
Da keŋ yiŋŋi a yi fʋ chanchaaŋ bɩaŋ
38“Nɩ wʋŋya die ba bala dɩ, ‘Vuoŋ dɩ a keŋ a vʋʋ fʋ nimbiŋ fʋ dɩaŋ fʋ vʋʋ ʋ nimbiŋ a tuŋ hamɩŋ; ta vuoŋ dɩ a keŋ a vʋʋ fʋ nyɩŋ fʋ dɩaŋ fʋ vʋʋ ʋ nyɩŋ a tuŋ hamɩŋ.’ 39Ama manɩŋ lele n balɩ nɩ, nɩ da keŋ tuŋ nɩ chanchaaŋ hamɩŋ; vuoŋ dɩ keŋ a nɩgɩ fʋ nuudiigiŋ kaamɩŋ ma fʋ yiŋŋi fʋ nuugalɩ kaamɩŋ dɩaŋ a yɩ wa aŋ ʋ nɩgɩ; 40vuoŋ dɩ keŋ nagɩ fʋ a ga naalɩaŋ me, a yaala ʋ gbatɩ fʋ jayeekibiŋ, fʋ nagɩ fʋ jayeekikpeŋkpɩɩŋ a gʋtɩ wa. 41Vuoŋ dɩ a keŋ a mugisi fʋ dɩ fʋ chii ʋ chiiti chʋŋ mali balɩmɩŋ fʋ chii a chʋŋ malisi ale. 42Vuodieke mana dɩ a keŋ a jʋʋsɩ fʋ jaaŋ fʋ yɩ wa ta da a keŋ a mʋŋ wa, vuodieke mana dɩ yaalala ʋ paŋŋɩ jaaŋ fʋ jigiŋ fʋ paŋŋɩ wa da keŋ mʋŋ wa.
Dataasɩ wɩa
43“Die nɩ wʋŋya ba bala dɩ, ‘Nɩ yaalɩma nɩ zʋalɩŋ, ta hama nɩ dataasɩ.’ 44Ama manɩŋ lele n bala nɩ dɩ, nɩ chome nɩ dataasɩ wɩa ta jʋʋsɩma Ŋmɩŋ a yɩma vuodiekemba dɩ mugisinene nɩ, 45aŋ die vaa nɩ seŋ yi tɩ Chɔɔŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma ballɩ, dama ʋ yinene ŋmɩŋ dɩ pɔsa a yɩa vuobɩatɩ aŋaŋ vuovɩɩna mana ta bɩ vasa nɩɩŋ dɩ nɩa a yɩa vuodiekemba dɩ yinene vɩɩnɩŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ yinene bɩaŋ. 46Dama fʋ yaala vuodiekemba dɩ yaalala fʋ nyɩɩna, bie nyʋarɩ fʋ baaŋ fʋ ye a nyɩŋ Ŋmɩŋ jigiŋ? Daa die gbaŋ gbaŋ vuobɩatɩ die dɩ yie? 47Ta fʋ a keŋ waasa fʋ zʋalɩŋ nyɩɩna ma bie wʋvɩɩna fʋ yie a tɩaŋ fʋ chanchaalɩba? Daa die vuodiekemba dɩ kana a ka dɩ Ŋmɩŋ mɩraha dɩ yie? 48Die wɩa nɩ bemme vɩɩnɩŋ sɩba nɩ Chɔɔŋ Nabidie Ŋmɩŋ dɩ benne die wo arɩzanna ma.
6Piini yɩɩla wɩa
1“Nɩ da keŋ suŋŋi zɔɔlɩntieliŋ dɩ vuosi ye nɩ, dama nɩ keŋ a yi die nɩ kaaŋ ye nyʋarɩ a nyɩŋ nɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ dɩ benne arɩzanna ma jigiŋ.
2“Die wɩa, fʋ keŋ yaala fʋ nagɩ piini a yɩ zɔɔlɩntieŋ, da keŋ mʋʋlɩ ka sɩba gɩgaantɩba dɩ ŋaana yie die wo Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me aŋaŋ tɩgɩsɩ sʋŋ dɩ vuota ye ba tʋnvɩɩna ta bɩrɩ ba wa. Wusie maŋ bala nɩ, ba wɔŋ ye ba nyʋarɩ mana mɩŋ, 3ama fʋ a keŋ yɩ zɔɔlɩntieŋ piini da keŋ vaa fʋ zʋa vɩɩnɩŋ gbaŋ sɩmma ka wɩa. 4Amʋ ka yi wʋlɔbɩrɩkɩŋ ta fʋ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yesinene lɔbɩrɩŋ ma nan tuŋ fʋ ((yeŋ me.))
Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ wɩa
5“Fʋ keŋ yaala fʋ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ, da a keŋ a yi sɩba gɩgaantɩba dɩ yinene die wo, dama banɩŋ ba cho dɩ ba zie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me aŋaŋ siekpara ma tɩka sʋŋ a jʋʋsɩma Ŋmɩŋ dɩ vuosi ye be. Wusie maŋ bala nɩ ba wɔŋ ye ba tune mana mɩŋ. 6Ama fʋ keŋ a baa fʋ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ, juu fʋ juoŋ me ta ligi sanʋarɩ, ta jʋʋsɩ fʋ chɔɔŋ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ benne lɔbɩrɩŋ ma, aŋ fʋ Chɔɔŋ wa Ŋmɩŋ dɩ yene wudieke fʋ yine lɔbɩrɩŋ ma wa tuŋ fʋ ((yeŋ me.))
7“Fʋ a keŋ jʋʋsa Ŋmɩŋ da keŋ jʋʋsɩma aŋaŋ wʋbalɩkɩ wagɩtɩ sɩba vuodiekemba dɩ jɩannana bugile; banɩŋ ba yile sɩba ba keŋ jʋʋsɩ aŋaŋ wʋbalɩkɩ wagɩtɩ ba bugilehe nan wʋŋ ba. 8Nɩ da keŋ a sɩɩ sɩba banɩŋ, dama nɩ chɔɔŋ Ŋmɩŋ wɔŋ sɩba jadieke nɩ yaalala ta nɩ ye ka jʋʋsɩ wa.
9“Naa wana mʋ nɩ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ:
‘Tɩ chɔɔŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma:
Vaa aŋ ba bɩrɩ fʋ saaŋ kasɩka;
10Vaa aŋ fʋ naarɩ keŋ;
vaa fʋ dʋŋŋʋ yi tɩŋgbaŋka gie me sɩba ka sɩna die arɩzanna ma wa
11Yɩ tɩ jinne nyindiike dieke tɩ yaalala.
12Nagɩ tɩ hamɩŋ a chaa tɩ,
sɩba tɩ nagɩna vuodiekemba dɩ tʋnna tɩ tʋmbɩatɩ a chaa ba wa.
13Da a keŋ vaa tɩ juu magɩsɩ dieke dɩ hagɩrɩna ma,
ama ta vʋarɩ tɩ a nyɩŋ wʋbɩaŋ6.13 Wʋbɩaŋ ma yaa Sitaani nuuŋ me. ma. ((Dama fʋnɩŋ fʋ sɩna naarɩ aŋaŋ yiko aŋaŋ jɩlɩma yaa gamma haahuu. Wusie.))’
14“Nɩ keŋ nagɩ nɩ chanchaalɩŋ wʋbɩatɩ a chaa ba, nɩ Chɔɔŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma dɩaŋ nan nagɩ nɩ tʋmbɩatɩ a chaa nɩ. 15Ama nɩ ka nagɩ nɩ chanchaalɩŋ wʋbɩatɩ a chaa ba, die nɩŋ nɩ Chɔɔŋ dɩaŋ kaaŋ nagɩ nɩ wʋbɩatɩ a chaa nɩ.
Nʋabɔbɩŋ wɩa
16“Ta fʋ a keŋ a bɔbɩ nʋaŋ dɩaŋ, da keŋ chʋʋsɩ fʋ nine chaaŋ sɩba gɩgaantɩba dɩ yine die wo, dama banɩŋ ba chʋʋsɩ wa ba nine chaaŋ dɩ vuoŋ mana ye sɩba ba bɔbɩ wa nʋaŋ. Wusie maŋ bala nɩ ba wɔŋ ye wo ba nyʋarɩ. 17Fʋ a keŋ a bɔbɩ nʋaŋ fʋ nɩɩtɩ fʋ nine chaaŋ ta chasɩ fʋ sikpeŋ zoosi, 18amʋ vuosi kaaŋ mɩŋŋɩ a baarɩ bɔba nʋaŋ, ntaala fʋ Chʋa Ŋmɩŋ nyɩɩna ma, vuodieke dɩ benne lɔbɩrɩŋ ma sɩmma. Amʋ fʋ Chʋa Ŋmɩŋ dieke dɩ yesinene jadieke fʋ yinene lɔbɩrɩŋ ma a yɩa wa nan tuŋ fʋ ((yeŋ me.))
Arɩzanna ma nyinti wɩa
19“Da keŋ a yaalɩma nyinti a lɔbɩrɩma tɩŋgbaŋka gie me, jigidieke nyɩnyʋgɩka aŋaŋ tʋgɩŋ dɩ baaŋ nan chʋʋsɩha; ta gaarɩŋ dɩ baaŋ nan bɩagɩ awɩ a juu a gaarɩ. 20Ama lɔbɩrɩma fʋ nyinti arɩzanna ma, jigidieke nyɩnyʋgɩka aŋaŋ tʋgɩŋ dɩ kana ka bɩagɩ chʋʋsaha; ta gaarɩŋ dɩ ka bɩagɩ awɩa a juu a gaara; 21jigidieke fʋ nyinti dɩ benne, mi fʋ sʋŋ dɩaŋ dɩ beri.
Nyɩŋgbanɩŋ chaanɩŋ wɩa
22“Fʋ nine yine fʋ nyɩŋgbanɩŋ popoli. Die wɩa fʋ nine dɩ keŋ vɩɩna, fʋ nyɩŋgbanɩŋ mana nan suuli aŋaŋ chaanɩŋ; 23ama fʋ nine dɩ keŋ a ka vɩɩna, fʋ nyɩŋgbanɩŋ mana nan dɩ bie lɩmɩŋ ma. Die wɩa chaaŋ dieke dɩ benne fʋ ma ma dɩ keŋ yi lɩmɩŋ, lɩmɩŋkʋ nan dɩ dala pam.
Ŋmɩŋ aŋaŋ ligire wɩa
24“Vuobalɩmɩŋ kaaŋ bɩagɩ a jɩama naalɩŋ bale. Ʋ nan haa wʋnyɩ ta chome wʋnyɩ, yaa ʋ nan yɩ wʋnyɩ jɩlɩma ta wʋnyɩ ʋ nine kaaŋ dɩ suuli. Vuoŋ kaaŋ bɩagɩ a jɩama Ŋmɩŋ aŋaŋ ligire.
25“Naa chɩaŋ ma wɩa maŋ bala nɩ da vaa ka mugisi nɩ aŋaŋ jadieke nɩ baaŋ nan dii aŋaŋ nɩ baaŋ nan nyuu a bemme nɩ miivoli me; nɩ da bɩ vaa dɩ mugisi nɩ, nɩ nyɩŋgbanɩŋ dɩ baaŋ nan yeegi jadieke. Mɩsɩ ka tɩaŋ nyindiike? Ta nyɩŋgbanɩŋ ka tɩaŋ nyiŋyeeke? 26Nɩ daansɩ a ye nembisi dɩ yʋgɩnana; a ka bʋra; a ka bɩ gobe ta nagɩ yie napooti me, ama nɩ Chɔɔŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma wa daansɩnana ha. Nɩ ka yaa nyʋarɩ a tɩaŋ nembisi? 27Nɩ jabɩa baaŋ nan bɩagɩ a gʋtɩ ʋ gbaŋ ʋ miivoli bɩta ʋ wuyilimugisike wɩa.
28“Bɩa yine nɩ mugisi nɩ gbaŋ yaa gamma nyiŋyeeke wɩa? Nɩ daansɩ a ye tɩɩwute aŋaŋ ka vɩɩnɩŋ: ama a ka tʋma a yaala ka wute. 29Ama n balɩ nɩ, halɩ naaŋ Solomoni aŋaŋ ʋ nyiŋyeeki vɩɩna mana die ka yeegi jayeekiŋ ka vɩɩna a tʋgɩ tɩɩwutehe gie. 30Ŋmɩŋ yinene huuti dɩ vɩɩna, nyindieke dɩ benne jinne ta soriŋ ba jʋʋ ha a taaŋ wa, ʋ kaaŋ wa a faasɩ yeegi nɩ nyiŋyeeke? Ʋ kaaŋ bɩagɩ a yeegi nɩ? Nɩnɩŋ vuodiekemba yada dɩ kana a ka dala!
31“Die wɩa nɩ da vaa dɩ mugisi nɩ ta yilime, ‘Bɩa tɩ nan dii?’ Yaa ‘Bɩa tɩ nan nyuu?’ Yaa ‘Bɩa tɩ nan yeegi?’ 32Vuodieke dɩ kana ka sɩba Ŋmɩŋ ŋaana chɩga a yaala nyinti gie mana, ama nɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma sɩba a baarɩ dɩ nɩ yaalaha mɩŋ. 33Ama nɩ woliŋ yaalɩma Ŋmɩŋ naarɩ aŋaŋ wudieke Ŋmɩŋ dɩ yaalala wɩa ta ʋ nan nagɩ nyindiekemba nɩ yaalɩnana mana a yɩ nɩ. 34Die wɩa da keŋ vaa soriŋ wɩa mugisi nɩ dama soriŋ nan dɩ yallɩ ka gbaŋ gbaŋ mugisikiŋ. Daaŋ mana yaa ka wumugisi dieke dɩ mʋgɩsɩna ka mɩŋ.
7Chanchaalɩŋ sarɩya diile wɩa
1“Nɩ da keŋ a dii nɩ chanchaalɩŋ sarɩya, amʋ Ŋmɩŋ dɩaŋ da keŋ dii nɩ sarɩya, 2dama nɩ dine nɩ chanchaalɩŋ sarɩyaha die wo, die gbaŋ gbaŋ Ŋmɩŋ dɩ nan dii nɩ sarɩya; ta nɩ magɩsɩna die a yɩa nɩ chanchaalɩŋ die gbaŋ gbaŋ Ŋmɩŋ dɩaŋ dɩ nan magɩsɩ a yɩ nɩ.
3“Bɩa yine fʋ daansa yese mɩnchɩɩbɩŋ dieke dɩ benne fʋ chanchaaŋ nimbiŋ me, ta a ka yese dakʋʋlɩ dieke dɩ benne fʋ gbaŋ gbaŋ fʋ nimbiŋ me? 4Baa fʋ yiwo lalɩa a balɩ a yɩ fʋ nɩmbʋa, ‘Ko vaa n vʋarɩ mɩnchɩɩbɩŋ dieke dɩ benne fʋ nimbiŋ me’ ta daaŋ dakʋʋlɩ dieke dɩ benne fʋ gbaŋ gbaŋ fʋ nimbiŋ me wɩa? 5Fʋnɩŋ gɩgaantʋ wa gie, woliŋ a vʋarɩ dakʋʋlɩ dieke dɩ benne fʋ ninehe me wo amʋ fʋ mɩŋŋɩ a yesime vɩɩnɩŋ a vʋarɩ mɩnchɩɩbɩŋ dieke dɩ benne fʋ nɩmbʋa wa nimbiŋ me wo.
6“Da nagɩ jadieke dɩ yine Ŋmɩŋ tʋaŋ a yɩ gbaasɩ, dama a baa a yiŋŋi a dʋŋ fʋ mɩŋ; da keŋ a nagɩ jadieke dɩ yalla nyʋarɩ a yɩ perukusi, dama a nan tɩbɩtɩbɩha aŋaŋ tantɩ.
Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ wɩa
7“Nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ, ta ʋ nan nagɩ a yɩ nɩ; nɩ daansɩma ta nɩ nan ye; nɩ kpaasɩma gbɩabɩkʋ ta ʋ nan yuori a yɩ nɩ. 8Dama vuodieke mana dɩ jʋʋsɩnana Ŋmɩŋ tuose mɩŋ; ta vuodieke dɩaŋ mana dɩ yaalɩnana yese mɩŋ; vuodieke dɩaŋ dɩ kpaasɩnana gbɩabɩkʋ ka yuore a yɩa wa mɩŋ. 9Nɩnɩŋ chʋalɩba, nɩ mɩnɩa ʋ bʋa dɩ nan jʋʋsɩ wa nyindiike aŋ ʋ nagɩ taŋ a yɩ wa? 10Yaa nɩ mɩnɩa ʋ bʋa nan jʋʋsɩ wa zaasɩŋ aŋ ʋ nagɩ javʋʋkɩŋ a yɩ wa? 11Ta dɩɩ yi nɩnɩŋ vuobɩatɩ gie dɩ sɩba nɩ nagɩ nyɩnvɩɩna a yɩ nɩ ballɩ, die nɩŋ nɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma nan faasɩ yɩ vuodieke mana dɩ jʋʋsɩ wa nyɩnvɩɩna.
12“Yime fʋ chanchaalɩŋ wudieke fʋ baaŋ nan dɩ yaala ba yime a yɩma fʋ; dama Ŋmɩŋ mɩraha aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba dagɩkʋ dɩ dagɩna die wonde.
Sanʋabiŋ juule wɩa
13“Nɩ jume sanʋabike dama sanʋa dieke dɩ gana a ga a juu boli dieke dɩ wone kpatɩ ma wa tɩɩlɩ mɩŋ, ta ka sieŋ dɩ bɩ vɩɩna aŋaŋ chɔnɩŋ; ta vuosi pam dɩ daagɩ mi juo. 14Ama miivoli sanʋakʋ yiwo jabɩŋ, ta ka sieku dɩaŋ dɩ tʋa aŋaŋ chɔnɩŋ; ta vuosi bɩta juunene mi.
Tɩɩŋ aŋaŋ ka nyɩŋnyɩŋka wɩa
15“Nɩ sɩmma ŋmɩnchɩbɩsɩ naazʋalɩba wɩa, ba kieŋ nɩ jigiŋ sɩba yiise, ama ba yiwo haaŋgbaasɩ wusie. 16Ba tʋʋma nan yi nɩ sɩmma ba; ba yese jɩa haŋgɔɔsɩ me a kpaa? Yaa kɩnkama ngbere jigiŋ a kpaa? 17Tɩɩvɩɩna mana nyɩna nyɩŋnyɩŋka vɩɩna, ama tɩɩ dieke dɩ wone nyʋarɩ mana ŋaaŋ nyɩŋ wa nyɩŋnyɩŋkɩbɩatɩ. 18Tɩɩvɩɩnɩŋ kaaŋ nyɩŋ nyɩŋnyɩŋkɩbɩatɩ; ta tɩɩ dieke dɩ wone nyʋarɩ dɩaŋ kaaŋ nyɩŋ nyɩŋnyɩŋkɩvɩɩna. 19Tɩɩ dieke mana dɩaŋ dɩ kana a ka nyɩna nyɩŋnyɩŋkɩvɩɩna ba nan chɩaka a taaŋ boliŋ me. 20Naa chɩaŋ ma nɩ nan dɩ sɩba ŋmɩnchɩbɩsɩ naazʋalɩba ba tʋʋma ma.
Ŋmɩŋ naarɩ juule wɩa
21“Da vuodieke mana dɩ wasɩnana mɩŋ, ‘N Yɔmʋtieŋ, N Yɔmʋtieŋ’, balla ʋ juu arɩzanna naarɩ ma, sie vuodiekemba nyɩɩna dɩ yinene n Chʋa Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma wa choti. 22Sarɩya diile daarɩ dɩ keŋ tʋgɩ, daadaaŋ pam nan ballɩ a yɩ mɩŋ, ‘N Yɔmʋtieŋ, N Yɔmʋtieŋ, die fʋ saaŋ ma tɩ balla Ŋmɩŋ wɩa, die fʋ saaŋ ma die tɩ yaga jɩmbɩatɩtɩ vuosi ma, die fʋ saaŋ ma die tɩ yie mamachi tʋʋma.’ 23Saŋka mi n nan yiŋŋi balɩ ba, ‘N ka sɩba nɩ, nɩnɩŋ tʋntʋmbɩatɩ vuosi gie, nɩ gamma!’
Mɩmɩɩrɩŋ bale wɩa
24“Naa chɩaŋ ma vuodieke mana dɩ wʋnna manɩŋ n wɩaha gie ta dɩɩsaha nɩasɩ wa dembiyɩantieŋ dieke dɩ mɩna ʋ tigiŋ a zieŋ taŋ sikpeŋ me wo. 25Nɩɩŋ die dɩ paalɩ a nɩɩ, mʋga dɩ kpaa, ta bʋlɔgɩsɩŋ die dɩ faasɩ a nɩgɩ tigiri, ama tigiri die ka nanya, dama die ka zene taŋ ma wa chɩaŋ wɩa. 26Ama vuodieke mana dɩ wʋnnana manɩŋ n wɩaha gie ta ka dɩɩsaha nɩasɩ wa dembigaamʋ dieke dɩ mɩna ʋ tigiŋ a zieŋ tambʋsɩŋ sikpeku. 27Nɩɩŋ die dɩ paalɩ a nɩɩ, mʋga dɩ kpaa, ta bʋlɔgɩsɩŋ die dɩ paalɩ nɩgɩ tigiri, tigiri die dɩ nan a ŋmʋʋrɩ!”
Yaa gamma Yisa Masia yiko wɩa
28Die Yisa die dɩ balɩna wɩaha gie a kpatɩ, die dɩ yi daadamba mamachi aŋaŋ ʋ dagɩkʋ, 29dama die ʋ dagɩ sɩba vuodieke dɩ yalla yiko, ta ka dagɩ ba sɩba mɩraha dɩdagɩrɩba die dɩ dagɩnana die wo.
8Yisa die dɩ gbaanna gamɩŋ dene
1Yisa die dɩ nyɩna kunkogiri me a keŋ sʋʋŋ, daadaŋ pam die dɩ dɩ wa. 2Womi gamɩŋ wʋnyɩ die dɩ keŋ a gbigiri ʋ nɩŋŋa a baarɩ, “N Yɔmʋtieŋ, fʋ yaala nan bɩagɩ a gbaaŋ mɩŋ.”
3Yisa die dɩ tɩɩntɩ ʋ nuuŋ a gbɩ daa wa ta balɩ dɩ, “N saagɩya, fʋ gamɩŋ kpatɩya mɩŋ!” Lele womi ta daa wa dɩ ye alaafɩa. 4Yisa die dɩ balɩ a yɩ wa, “Wʋmma, sɩmma fʋ keŋ a balɩ vuoŋ wɩaha gie. Ama gamma a ga nagɩ fʋ gbaŋ a dagɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtʋ wa a vaa ʋ jɩɩŋ fʋ aŋ fʋ kaabɩ kaabɩ dieke Mosisi die dɩ balla dɩ nɩ kaabɩ wa amʋ vuoŋ mana sɩmma a baarɩ ye alaafɩa mɩŋ.”
Romi tɩŋ sojasisi jakʋʋŋ wɩa
5Die Yisa die dɩ gana a ga juu Kapenɔmi, die Romanisi8.5 Romani vuosi die dɩ nyaŋŋɩna Juu vuosi ta pɔgɩlɩ ba. sojasisi nyɩŋkʋraha wʋnyɩ die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a jʋʋsɩ wa ta a baarɩ, 6“Jakʋʋŋ, n tʋntʋntʋ wʋnyɩ paalɩna a yʋagɩ; ʋ nyɩŋgbanɩŋ mana dɩ kpi, ta ʋ die wahala pam, ta dʋa juoŋ me.”
7Yisa die dɩ balɩ wa, “N nan ga a ga gbaaŋ wa.”
8Die ʋ yiŋŋi a balɩ, “Aayɩ, n Yɔmʋtieŋ, n ka tʋgɩ vuodieke fʋ mʋna fʋ keŋ n tigiŋ, ama fʋnɩŋ ko yɩ nʋaŋ aŋ ʋ ye alaafɩa. 9Dama manɩŋ n gbaŋ n yaa wa n nyɩŋkʋra, ta yallɩ sojasi ba dɩɩ n kʋaŋ. N ŋaaŋ balɩ a yɩ geŋ wo, ‘Gamma’ aŋ ʋ ga, ta balɩ a yɩ geŋ wo ‘Kiere’ aŋ ʋ keŋ; ta bɩ vaa n yɔmʋ yi wudieke n yaalala.”
10Yisa die dɩ wʋnna naa die dɩ yi wo mamachi, die ʋ ballɩ a yɩ vuodiekemba die dɩna ʋ kʋaka, “Wusie maŋ bala nɩ, n ye ka ye vuodieke dɩ yine mɩŋ yadaka gie chanchaaŋ nɩnɩŋ Izara vuosi me gbaŋ. 11N bala nɩ, daadaŋ pam nan nyɩŋ ŋmɩŋ pɔsɩkɩŋ aŋaŋ ŋmɩŋ juukiŋ a keŋ ta banɩŋ aŋaŋ Abarahami aŋaŋ Aziki aŋaŋ Jakobu nan lagɩŋ a kalɩ a die nyindiike arɩzanna ma ma; 12ama nɩnɩŋ die dɩ yine naarɩ vuosisi, ba nan nagɩ nɩ a vigi taaŋ yeŋ me lɩmɩŋ ma; mi nɩ nan dɩ kʋma ta ŋɔba nɩ nyɩna.” 13Die Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ a yɩ Romanisisi sojasisi jakʋʋrɩ, “Kulime ta ka nan yi sɩba fʋ yine yada dɩ ka nan yi die wo.” Ta ʋ tʋntʋntʋ wa die dɩ seŋ ye gbaamɩŋ lele womi.
Yisa die dɩ gbaanna vuosi pam dene
14Die Yisa ga wa Piita tigiŋ, mi die ʋ ye Piita hanɩɩŋ hɔgʋ dɩ yʋagɩna a dʋa aŋaŋ nyɩŋgbaŋ tuuliŋ. 15Die Yisa die dɩ gbɩ ʋ nuuŋ; ta nyɩŋgbaŋ tuulibu die dɩ kpatɩ, die ʋ hagɩ a yi ba chaantɩ.
16Dɩnɩŋ daarɩ mi jɩŋmɩŋ, vuosi die dɩ chii daadaŋ pam die jɩmbɩatɩ die dɩ yalla ba a keŋ Yisa jigiŋ; die ʋ yagɩ jɩmbɩatɩtɩ ba ma aŋaŋ jabalɩkɩŋ ta gbaaŋ vuodiekemba mana dɩ yʋagɩna. 17Die ʋ yiwo naa amʋ Ŋmɩŋ naazʋa Azaya die dɩ balla wudieke wo keŋ a yi wusie dɩ, “Ʋ gbaŋ gbaŋ die dɩ tuo tɩ nyɩŋgbaŋ tuuliŋ aŋaŋ tɩ yʋagɩtɩ a chii a ga.”
Vuodiekemba dɩ yaala ba dɩɩ Yisa kʋaŋ wɩa
18Die Yisa die dɩ yene dɩ kpɩkpaakʋ geliŋ wo wo die ʋ yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba nʋaŋ, dɩ ba tɩaŋ ga mʋgɩkpɩɩrɩ gaarɩ mi wo. 19Die Ŋmɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba wʋnyɩ die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a baarɩ, “Dɩdagɩrʋ, N nan dɩ dɩ fʋ a ga jigidieke mana fʋ ganana.”
20Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Gbaanchʋra yaa vɔrɩtɩ a juo, nembisi dɩaŋ dɩ yaa tʋʋsɩ a juo ama manɩŋ vuota Bʋa wo jigidʋagɩsɩkɩŋ.”
21Tɔ, ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba wʋnyɩ dɩaŋ die dɩ keŋ baarɩ, “N Yɔmʋtieŋ, vaa n ye woliŋ kuli a ga a guu n chʋa.”
22Yisa die dɩ balɩ wa, “Dɩa mɩŋ, ta vaa kunti8.22 Kunti yiwo vuodiekemba dɩ kana a ka dɩ Yisa kʋaŋ. guu a gbaŋ gbaŋ a kunti.”
Bʋlɔgɩsɩŋ aŋaŋ nyaaŋ die dɩ tuone Yisa nʋaŋ dene
23Yisa die dɩ ga a juu haarɩŋ wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ ga. 24Die dɩ ka yʋasɩya ta bʋlɔgɩsɩkpeŋkpɩɩŋ die dɩ piili a nɩga mʋgɩkpɩɩrɩ ma, nyaabʋ dɩ poŋŋi a juo haarɩkʋ ma a yalla bʋ suuli haarɩkʋ; ama saŋka mi die Yisa die gʋʋra mɩŋ. 25Ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ ga sʋgɩrɩ wa a baarɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, gbatɩ tɩ a taaŋ, ta tɩ baa tɩ sʋʋŋ wa nyaabʋ chɩaŋ.”
26Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba, “Dɩ bɩa ŋmaamɩŋ dɩ faasɩ a yallɩ nɩ die, nɩnɩŋ vuodiekemba yada dɩ kana ka dala.” Womi die ʋ hagɩ a natɩ bʋlɔgɩsɩbʋ aŋaŋ nyaabʋ poŋŋiku dɩ a fɩalɩ, mi mana die dɩ seŋ a fɩalɩ sɔmm.
27Die dɩ yi be mamachi, ba pɩasa taŋ dɩ, “Daa lalɩa wʋnna? Halɩ bʋlɔgɩsɩŋ aŋaŋ nyaaŋ poŋŋiŋ dɩ wʋmma yɩa wa.”
Yisa die dɩ gbaanna dembisi bale die jɩmbɩatɩ die dɩ yalla ba dene
28Yisa die dɩ kenne tʋgɩ Gadara tɩŋ ma mʋgɩkpɩɩrɩ mi wo chaakʋ, die dembisi bale jɩmbɩatɩ die dɩ yalla dɩ nyɩŋ jigidieke ba gunene vuosi a keŋ tuoli wo. Die ba wɩa paalɩ yaa wa ŋmaamɩŋ die wɩa vuoŋ die ka bɩagɩ daaga mi. 29Womi bʋnyɩ die ba faasɩ keese, “Fʋnɩŋ Ŋmɩŋ Bʋa, bɩa fʋ yaala tɩ jigiŋ. Keŋ dɩ fʋ mugisi tɩ mɩŋ ta saŋka mi wa tʋgɩ?”
30Die perukusi a taŋ die ziene a gbigi mi a die. 31Jɩmbɩatɩtɩ die dɩ jʋʋsɩ Yisa a baarɩ, “Fʋ keŋ yagɩ tɩ, fʋ vaa tɩ ga juu perukusisi me.”
32Yisa die dɩ balɩ a yɩ ha, “Nɩ gamma.” Die wɩa die a nyɩŋ dembisi bale wo me, a ga a juu perukusisi sʋŋ; Die perukusisi mana dɩ chɩgɩ birrr sʋʋŋ tanɩ chɩaŋ a ga nan mʋgɩkpɩɩrɩ ma ta nyaabʋ dɩ dii he.
33Vuodiekemba die dɩ daansɩnana perukusisi die dɩ chɩgɩ a ga tɩka sʋŋ a mʋʋlɩ wudieke die dɩ yine wo, aŋaŋ jɩmbɩatɩ die dɩ nyɩna dembisi bale wo me die. 34Naa chɩaŋ ma, vuoŋ mana die dɩ nyɩŋ tɩka ma a tuole Yisa; die ba yene wo wo die ba jʋʋsɩ wa dɩ ʋ nyɩŋ ba tɩŋgbaŋka ma.
9Yisa die dɩ gbaanna vuodieke nyɩŋgbanɩŋ die dɩ kpine dene
1Womi Yisa die dɩ yiŋŋi a juu haarɩkʋ a yiŋŋi a jʋalɩ mʋgɩkpɩɩrɩ gaarɩ mi wo a kuli ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ tɩŋ ma. 2Die vuosi bataŋ die dɩ chii daa wʋnyɩ nyɩŋgbanɩŋ die dɩ kpine; ta ʋ dʋa kalɩŋŋa ma a yallɩ wa a keŋ ʋ jigiŋ. Die Yisa die dɩ yene ba paala a yallɩ yada dieke wo, die ʋ balɩ a yɩ yʋagɩtieŋ wo, “N bʋa, dii sikimiŋ; n nagɩ fʋ tʋmbɩatɩ a chaa fʋ.”
3Womi Ŋmɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba die dɩ yile ba sʋgɩtɩ ma dɩ “Daa wa gie bala sɩba ʋ yiwo Ŋmɩŋ.”
4Yisa die dɩ mɩŋŋɩ ba sʋŋanyile die a pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa nɩ yile sʋŋanyilibɩatɩ die? 5A jabɩa yine mɔlɩ ‘Fʋ baaŋ nan balɩ a yɩ wa, n nagɩ fʋ tʋmbɩatɩ a chaa fʋ’ yaa fʋ baaŋ nan balɩ ‘Hagɩ a chʋŋ’? 6N nan wa a dagɩ aŋ nɩ sɩmma a baarɩ manɩŋ vuota Bʋa yaa yiko dʋnɩa ma ma a nan bɩagɩ a nagɩ vuosi tʋmbɩatɩ a chaa ba”. Die wɩa die ʋ balɩ a yɩ yʋagɩtieŋ wo, “Hagɩ a nagɩ fʋ kalɩŋŋa a kulime.”
7Daa wa die dɩ hagɩ a kuli tigiŋ. 8Die kpɩkpaakʋ die dɩ yene die wo, die ŋmaamɩŋ die dɩ yigi be, ta die bɩrɩ Ŋmɩŋ ʋ nagɩna yikoke mi dɩ sɩna naa a yɩ vuota.
Yisa die dɩ wana Matiwo dene
9Yisa die dɩ nyɩnna mi a chʋŋ gara die ʋ ye daa wʋnyɩ die ba wasɩnana Matiwo, ta ʋ kalɩ ʋ tʋʋma jigiŋ lampotuosiriŋ juoŋ me. Die ʋ balɩ a yɩ wa “Hagɩ a dɩa mɩŋ.” Die ʋ hagɩ dɩ wa.
10Yisa die dɩ gana Matiwo tigiri a ga die nyindiikehe, mi lampotuosiriŋ pam aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana a ka dɩ Juu vuosi mɩraha die dɩ keŋ a gʋtɩ Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba ma ma a die aŋaŋ ba. 11Farasisi bataŋ die dɩ yene die wo die ba pɩasɩ Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Bɩa yine nɩ dɩdagɩrʋ wa dɩ die aŋaŋ vuosi gie?”
12Yisa die dɩ wʋŋ ba pɩasɩkʋ, a die a yiŋŋi a balɩ a yɩ ba dɩ, “Vuodiekemba dɩ yalla alaafɩa ka yaala gbɩgbaantʋ, sie vuodiekemba dɩ yʋagɩna. 13Nɩ gamma Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma a daansɩ ye wɩɩrɩ gie chɩaŋ dɩ, ‘Zɔɔlɩŋ chɩgɩŋ maŋ yaala daa dɔŋɩsɩ kaabɩŋ.’ N ka keŋye dɩ n wa sʋgɩyɩalɩntieliŋ ama n keŋ dɩ n wa wa tʋmbɩatɩtieliŋ.”
Nʋabɔbɩŋ wɩa
14Womi Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ Yisa jigiŋ a pɩasɩ wa dɩ, “Bɩa yine tɩnɩŋ aŋaŋ Farasisi dɩ bɔba nʋaŋ saŋŋa mana ama ta fʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba ka wɔŋ a bɔba?”
15Yisa die dɩ yiŋŋi a pɩasɩ ba dɩ, “Nɩ tɩŋ yaala chaaŋ diekemba dɩ gana hɔgʋ faarɩŋ bemme aŋaŋ sʋgɩchʋʋsɩŋ saŋŋa dieke ba ŋaaŋ hɔgʋ wa tieŋ dɩ lagɩsɩna a beri wo? Die kaaŋ bɩagɩ a yi. Ama saŋŋa nan keŋ ba nan nagɩ hɔgʋ wa tieŋ a nyɩŋ ba jigiŋ, saŋka mi ba nan wa bɔbɩ nʋaŋ.
16“Vuoŋ kaaŋ saagɩ a nagɩ garɩhaalɩŋ garɩchɔɔtɩŋ a baalɩ a ligi garɩkʋʋŋ vɔrɩŋ, dama garɩhaalɩkʋ gie nan chɩɩrɩ ta vaa garɩkʋʋrɩ, aŋ ka vɔrɩkʋ wa a faasɩ a dalɩma. 17Yaa nɩ yeye ta vuoŋ nagɩ daahaalɩŋ a suu gbanɩŋ koliti diekemba dɩ yine nyɩŋkʋra ma? Dama ʋ yi die, daabʋ nan kʋŋ a chɩɩrɩ kolititi aŋ daabʋ aŋaŋ kolititi mana taaŋ yɔrɩ. Ama ʋ ŋaaŋ nagɩ wa daahaalɩŋ a suu gbanɩŋ koliti diekemba dɩ yine nyɩŋhaala aŋ a mana vɩɩŋma.”
Jakʋʋŋ wʋnyɩ havʋʋbiŋ kuŋ wɩa
18Yisa die dɩ balala naa ta die Juu vuosi jakʋʋŋ wʋnyɩ die dɩ keŋ a gbirigi ʋ nɩŋŋa a baarɩ, “Lele n havʋʋbiŋ dɩ kpi ama keŋ a nagɩ fʋ nuuŋ a dɩɩsɩ ʋ sikpeŋ aŋ ʋ hagɩ.”
19Naa wɩa die Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ hagɩ a dɩ ʋ kʋaŋ.
Hɔgʋ wʋnyɩ die dɩ gbine Yisa jayeekiŋ a ye gbaanɩŋ dene
20Hɔgʋ wʋnyɩ zɩŋ die dɩ nyɩna ʋ nyɩŋgbanɩŋ ma dee bɩna baŋ aŋaŋ ale; die dɩ dɩ Yisa kʋaŋ a die a gbi Yisa jayeekiri kʋanʋaŋ. 21Die ʋ yile ʋ sʋŋ ma, “Maŋ gbi ʋ jayeekiri, n nan ye gbaanɩŋ.”
22Yisa die dɩ yiŋŋi a ye wo ta baarɩ, “N lɩa, vaa fʋ sʋŋ dʋa, fʋ yada gbaanna fʋ.” Saŋka mi gbaŋ gbaŋ hɔgʋ wa die dɩ ye alaafɩa.
Yisa die dɩ vana havʋʋbike dɩ hagɩ kuŋ me dene
23Ta die Yisa die dɩ wana a ga jakʋʋrɩ tigiri, a ye hanye chɩarɩba aŋaŋ vuodiekemba dɩ kʋnnana kumbu, 24die ʋ baarɩ “Vuoŋ mana tɩaŋ a nyɩŋ. Havʋʋbike ka kpiye, ʋ ta ko a gʋʋra mɩŋ.” Die vuosi mana die dɩ dɔŋ laatɩ a laa wa. 25Die daadamba dɩ wana a nyɩŋ yenni me wo, Yisa die dɩ ga a juu havʋʋbike dɩ dʋana jigidieke a yigi ʋ nuuŋ me die ʋ hagɩ a zie. 26Die ba mʋʋlɩ wɩɩrɩ gie tɩŋgbaŋka ma mana.
Yisa die dɩ yuorine yɩɩsɩ bale nine dene
27Yisa die dɩ nyɩnna mi a chʋŋ gara dembisi bale die dɩ yine yɩɩsɩ die dɩ dɩ ʋ kʋaŋ a nata a bala dɩ, “Fʋnɩŋ naaŋ Davidi haagɩŋ, chɩgɩ tɩ zɔɔlɩŋ.”
28Die Yisa die dɩ gana a ga a juu juoŋ kaanɩ yɩɩsɩ bale wo die dɩ keŋ ʋ jigiŋ, die ʋ pɩasɩ ba, “Nɩ tuo a dii dɩ n nan bɩagɩ yi naa?” Ta ba baarɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, wa.”
29Die wɩa ʋ nagɩ ʋ nuusi a gbi gbi ba nine ta baarɩ, “Nɩ tuone a dii die wo ka yi a yɩ nɩ.” 30Die ba ninehe die dɩ yuori. Yisa die dɩ kpaaŋ ba aŋaŋ nɩŋŋmɩna dɩ, “Nɩ da keŋ a balɩ a yɩ vuoŋ.”
31Ama die ba nyɩŋ a mʋʋlɩ Yisa wɩa tɩka mana ma.
Yisa die dɩ gbaanna dembiŋ dieke dɩ kana ka bɩagɩ bala wɩa dene
32Die ba nyɩnnana, vuosi bataŋ die dɩ yaa daa wʋnyɩ die jɩmbɩaŋ die dɩ yalla wa ʋ ka bɩagɩ bala wɩa a keŋ Yisa jigiŋ. 33Yisa die dɩ yagɩ jɩmbɩakʋ a nyɩŋ daa wa ma, die ʋ wa bɩagɩ bala wɩa. Die dɩ paalɩ a yi vuoŋ mana mana mamachi ba baarɩ, “Tɩ ye ka ye mamachi ka gie chanchaaŋ Izara vuosi tɩŋ ma ma.”
34Ama ta die Farasisi mba die dɩ baarɩ, “Jɩmbɩatɩtɩ naaŋ wa yɩnana wa hagɩrɩbʋ ʋ bɩagɩ yaga jɩmbɩatɩ.”
Yisa die dɩ chɩgɩna vuosisi zɔɔlɩŋ dene
35Yisa die dɩ dɩa ga tɩgɩkpɩɩma aŋaŋ tɩŋkpaŋŋɩsɩ mana mana, a die a ga Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me a daga Ŋmɩŋ naarɩ wʋvɩɩna a yɩa vuosi ta gbaama yʋagɩtɩ yiri yiri mana. 36Die ʋ yene kpɩkpaakʋ, zɔɔlɩŋ die dɩ yigi wo, dama die ba yiwo zɔɔlɩntieliŋ ta wo susuŋŋiŋ mana ta nɩasɩ yiise dɩ wone yiyagɩrʋ. 37Die wɩa die ʋ balɩ a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba, “Zaaha bieye mɩŋ ta dala ama zaagobiribe ka dala. 38Die wɩa nɩ jʋʋsɩ zaaha tieŋ aŋ ʋ gʋtɩ tʋntʋntɩŋ aŋ ba keŋ gobihe.”
10Yisa tʋntʋntɩba baŋ aŋaŋ bale wo wɩa
1Yisa die dɩ wa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo a lagɩsɩ ʋ jigiŋ a yɩ ba yiko dɩ ba vʋarɩma jɩmbɩatɩ ta gbaama yʋagɩtɩ yiri yiri aŋaŋ vuodiekemba dɩ yʋagɩna yʋagɩbɩatɩ mana mana. 2Ʋ tʋntʋntɩba10.2 Ba wasa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo tʋntʋntɩba. baŋ aŋaŋ bale wo saara wʋnna; Simoni, (vuodieke ba bɩna a wasa Piita) aŋaŋ ʋ nɩmbʋabiŋ Andurusi; aŋaŋ Jemisi aŋaŋ ʋ nɩmbʋabiŋ Jɔɔn, Zebedi ballɩ; 3aŋaŋ Filipi aŋaŋ Batolomiwo; aŋaŋ Tomasi aŋaŋ Matiwo, vuodieke die dɩ yine lampotuosiru wo; aŋaŋ Jemisi vuodieke dɩ yine Alifusi bʋa aŋaŋ Tadeusi, 4aŋaŋ Simoni vuodieke dɩ yaala banɩŋ Juu vuosi yalla ba gbaŋ aŋaŋ Judasi Asikaroti, vuodieke die dɩ bala ʋ posi Yisa chɩaŋ.
Yisa die dɩ tʋnna ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die
5Ta Yisa die dɩ tʋŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo ta kpaaŋ ba, “Nɩ sɩmma nɩ keŋ a ga vuodiekemba dɩ kana a ka yi Juu vuosi buuriŋ yaa nɩ ga juu Samaria vuosi tɩŋ ma. 6Ama nɩ gamma Izara vuosi jigiŋ nyɩɩna, ba sɩna sɩba yii diekemba dɩ bana. 7Nɩ ganana wa nɩ balɩma Ŋmɩŋ wɩarɩ gie; ‘Ŋmɩŋ naarɩ diile saŋŋa gbigiye mɩŋ.’ 8Nɩ gbaama vuodiekemba dɩ yʋagɩna, ta nɩ vaa kunti hagɩ kuŋ me, ta gbaaŋ vuodiekemba gamɩŋ yʋagɩŋ dɩ yalla ba, ta yagɩ jɩmbɩatɩ vuosi ma. Nɩ tuo wo yɔrɩ die wɩa nɩ gbaŋ nɩ nagɩ a yɩ yɔrɩ. 9Nɩ da a keŋ nagɩ ligire. Nɩ sɩmma nɩ keŋ a nagɩ kobu gbaŋ a su nɩ ligire bʋlɔga ma; 10Nɩ da keŋ a nagɩ bʋlɔga a gamma nɩ sieku; yaa nɩ pɔgɩlɩ jayeeki gaaŋ a gʋtɩ jadieke nɩ yeegine ma wa, yaa nɩɩrɩ gaasɩ a gʋtɩ nyindiekemba nɩ suune womi, yaa nɩ pɔgɩlɩ daaŋgbanɩŋ. Dama dɩ mʋ aŋ tʋntʋntʋ dii ʋ tʋʋma jigiŋ.
11“Nɩ a keŋ a tʋgɩ tɩgɩkpɩɩŋ yaa tɩgɩbiŋ, nɩ juu a yaalɩ vuodieke dɩ yaalala ʋ tuo nɩ aŋ nɩ bemme ʋ jigiŋ a ga tʋgɩ saŋŋa dieke nɩ baaŋ nan nyɩŋ mi. 12Nɩ a keŋ a juu tigidieke mana nɩ waasɩ ba vɩɩnɩŋ. 13Tigiri mi vuosi dɩ a keŋ a mɩŋŋɩ a tuo nɩ, nɩ vaa nɩ waasɩkʋ aŋaŋ nɩ sʋgɩfɩalɩŋ wɩarɩ ka ma ama ba a keŋ a ka a mɩŋŋɩ a tuo nɩ, nɩ vaa nɩ sʋgɩfɩalɩŋ yiŋŋi keŋ nɩ jigiŋ. 14Ta vuodieke mana dɩ ka tuo nɩ yaa dɩ ka wʋŋ nɩ wʋbalɩkaha nɩ kpaantɩ nɩ naatala tankɔlɩŋ a taaŋ mi saŋŋa dieke nɩ nyɩnnana kanɩŋ tigiri yaa tɩka ma. 15Wusie maŋ bala nɩ daa dieke Ŋmɩŋ dɩ baaŋ nan dii vuosi sarɩya, die tɩka vuosi tɩbɩdatɩŋ nan faasɩ tɩaŋ Sodomi aŋaŋ Gomoraya vuosi tɩbɩdatɩkʋ.
Wahala keniŋ wɩa
16“Nɩ wʋmma, n tʋma nɩ sɩba yii diekemba dɩ benne gbaanchʋra sʋnsʋŋ. Die wɩa nɩ yalla yɩaŋ sɩba nyinvuuke10.16 Ba bala dɩ javʋʋkɩŋ faasɩna yaa yɩaŋ. ta nɩ bemme sɔmm sɩba ŋmarɩsɩ. 17Nɩ sɩmma nɩ gbaŋ aŋaŋ vuotaŋ wɩa, dama ba nan yigi nɩ a yaa nɩ ga sarɩya diile vuosi jigiŋ, ta bɩ nɩgɩ nɩ ba Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone sʋŋ. 18Ba nan nagɩ nɩ a ga tɩka nyɩŋkʋra aŋaŋ naalɩba jige n saaŋ wɩa aŋ nɩ balɩ Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha a yɩ banɩŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi. 19Ama ba keŋ yaa nɩ ga aŋ ba dii nɩ sarɩya nɩ da vaa dɩ mugisi nɩ aŋaŋ nɩ baaŋ nan balɩ die yaa nɩ baaŋ nan yiŋŋi ba die; dama saŋka mi Ŋmɩŋ Haalɩŋ nan yɩ nɩ wudieke nɩ baaŋ nan yiŋŋi a balɩ. 20Dama wudiekemba nɩ bala a baa nɩ balɩ wa kaaŋ nyɩŋ nɩ jigiŋ, ama nɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ Haalɩbʋ nan dɩ bie nɩ sʋŋ a bala.
21“Saŋka mi vuosi nan nagɩ ba gbaŋ gbaŋ ba nɩmballɩ a yɩ dɩ ba kʋʋ ba, chʋalɩŋ gbaŋ nan yi die gbaŋ gbaŋ a yɩ ba ballɩ. Ballɩ dɩaŋ nan yiŋŋi a wagɩ ba chʋalɩŋ aŋaŋ ba nɩɩlɩŋ ta nagɩ ba a yɩ dɩ ba kʋʋ ba. 22Ta vuosi mana nan dɩ haa nɩ, nɩ dɩna n kʋaŋ wɩa. Ama vuodieke mana dɩ a keŋ a bɩagɩ a tuoli wɩaha a ga a tʋgɩ kpatɩkʋ nan ye gbatɩtaanɩŋ. 23Ta ba keŋ mugisi nɩ tɩŋ kaanɩ ma, nɩ chɩgɩ a ga tɩgɩgaaŋ. Wusie maŋ bala nɩ, nɩ kaaŋ bɩagɩ kpatɩ nɩ tʋʋmaha Izara tɩgɩsɩ mana ma ta manɩŋ Vuota Bʋa keŋ.
24“Bʋbʋgɩrʋ ka tɩaŋ ʋ dɩdagɩrʋ; yɔmʋ dɩaŋ ka tɩaŋ ʋ tieŋ. 25Die wɩa dɩ mʋ aŋ bʋbʋgɩrʋ sɩmma sɩba ʋ dɩdagɩrɩ wa; ta yɔmʋ dɩaŋ sɩɩ sɩba ʋ tieŋ wo. Ba a keŋ a wa tigiŋ tieŋ jɩmbɩatɩ naaŋ wa Beelizebuli, die nɩŋ lalɩa ba baa ba wa ʋ dembe?
Mɩnɩa mʋna dɩ tɩ chɩgɩma wa ŋmaamɩŋ?
26“Die wɩa, nɩ da a keŋ chɩgɩma vuotaŋ ŋmaamɩŋ, dama jadieke mana dɩ lɔbɩrɩna lele nan daansɩ nyɩŋ yaalɩŋ, ta wʋlɔbɩrɩkɩŋ mana dɩaŋ nan nyɩŋ yaalɩŋ. 27Wudieke n balala nɩ lɩmɩŋ ma wa, nɩ balɩ ka yaalɩŋ ma; ta wudieke n pʋsɩna balɩ yɩ nɩ wa, nɩ balɩ ka yaalɩŋ ma. 28Nɩ da keŋ a chɩgɩma vuodiekemba dɩ baaŋ nan bɩagɩ a kʋʋ nɩ nyɩŋgbaŋka, ama ta kaaŋ bɩagɩ a kʋʋ nɩ haalɩbʋ; ama nɩ chɩgɩma Ŋmɩŋ vuodieke dɩ baaŋ nan bɩagɩ a kʋʋ nɩ nyɩŋgbaŋka aŋaŋ nɩ haalɩbʋ mana boli dieke dɩ wone kpatɩkʋ ma. 29Ba daa nembisi ale wo kobu, ama dɩ ka yi tɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ dʋŋŋʋ, a kaanɩ mana kaaŋ nan tɩŋgbaŋ. 30Nɩnɩŋ nɩŋ, Ŋmɩŋ sɩba nɩ zoosi nʋaŋ mɩŋ. 31Die wɩa nɩ da chɩgɩma ŋmaamɩŋ; dama nɩ yaa nyʋarɩ a tɩaŋ nembisi pam.
Vʋarɩ fʋ gbaŋ yaalɩŋ ma dɩ yiwo Yisa kʋaŋandɩɩsɩrʋ
32“Vuodieke mana dɩ a keŋ a vʋarɩ ʋ gbaŋ vuosi me dɩ ʋ yiwo n vuoŋ, die gbaŋ gbaŋ maŋ nan vʋarɩ wa yaalɩŋ ma n Chɔɔŋ Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma jigiŋ. 33Ama vuodieke dɩ baarɩ ʋ ka yi n vuoŋ vuosi jigiŋ, die gbaŋ gbaŋ maŋ nan balɩ dɩ n ka sɩba wa n Chɔɔŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma jigiŋ.
Puole wɩa
34“Nɩ da keŋ a yilime sɩba sʋgɩfɩalɩŋ maŋ yaa keŋ tɩŋgbaŋka gie vuosi jigiŋ; Aayɩ, n ka keŋ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ, ama n keŋ wo aŋaŋ puole. 35N keŋ dɩ n yiwo ballɩ dembisi tuoli ba chʋalɩŋ, ta havʋʋbisi tuoli ba nɩɩlɩŋ, lɩahaalʋ tuoli ʋ nuŋ. 36Vuota dataasɩ nan yi ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ tigiŋ vuosi.
37“Vuodieke mana dɩ chone ʋ chɔɔŋ yaa ʋ nuŋ a tɩaŋ mɩŋ ka mʋ ʋ yi n kʋaŋandɩɩsɩrʋ; vuodieke dɩaŋ dɩ chone ʋ naahaalʋ yaa ʋ havʋʋbiŋ a tɩaŋ mɩŋ ka mʋ ʋ yi n kʋaŋandɩɩsɩrʋ. 38Vuodieke mana dɩaŋ dɩ kana ka vigi ʋ dagarɩkɩŋ a dɩa mɩŋ ka mʋ ʋ yi n kʋaŋandɩɩsɩrʋ. 39Vuodieke mana dɩ yaalala dɩ ʋ gbatɩ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ miivoli nan waarɩ ka; ama vuodieke nɩŋ mana dɩ keŋ waarɩ ʋ miivoli n wɩa wʋnɩŋ nɩŋ nan daansɩ ye ke.
Vuodiekemba dɩ baaŋ nan daansɩ ye tune wɩa
40“Vuodieke mana dɩ mɩŋŋɩna a tuo nɩ chaantɩ, mɩŋŋɩ tuo mɩŋ mɩŋ; ta vuodieke dɩaŋ dɩ mɩŋŋɩna tuo mɩŋ, mɩŋŋɩ tuo wo Ŋmɩŋ dieke dɩ tʋnna mɩŋ wa mɩŋ. 41Vuodieke mana dɩaŋ dɩ a keŋ a mɩŋŋɩ a tuo Ŋmɩŋ naazʋa chaantɩ ʋ yine Ŋmɩŋ naazʋa wɩa, nan daansɩ tuo Ŋmɩŋ naazʋa tune; vuodieke dɩaŋ mana dɩ mɩŋŋɩ a tuo sʋgɩyɩalɩntieŋ chaantɩ ʋ yine sʋgɩyɩalɩntieŋ wɩa, nan daansɩ tuo sʋgɩyɩalɩntieŋ tune. 42Nɩ sɩmma a baarɩ vuodieke mana dɩ a keŋ a yuori nyasʋnsʋŋ a yɩ n kʋaŋandɩɩsɩrɩba gie wʋnyɩ dɩ ʋ yine n kʋaŋandɩɩsɩrʋ wɩa nan daansɩ ye tune.”
11Yisa aŋaŋ Jɔɔn vuodieke dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ wɩa
1Die Yisa dɩ dagɩna wɩaha gie a yi ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo a kpatɩ wa die ʋ nyɩŋ mi a ga tɩgɩ diekemba die dɩ gbigine mi a bala ta daga Ŋmɩŋ wɩa mi.
2Jɔɔn dieke die dɩ sɩnana vuosisi Ŋmɩŋ nyaabʋ die bie wo dansarɩka sʋŋ, ta die a wʋŋ Yisa Masia tʋʋma wɩa; die ʋ tʋŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ bataŋ Yisa jigiŋ 3dɩ ba ga pɩasɩ wa, “Fʋnɩŋ fʋ yine vuodieke dɩ balla ʋ keŋ wo yaa tɩ chɩsɩma vuogaaŋ bɩbra?” 4Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba, “Nɩ yiŋŋi a ga balɩ Jɔɔn wudieke nɩ wʋnnana ta yese wudiekemba; 5dɩ nɩ ye ta yɩɩsɩ nine dɩ yuorine, gbarɩgɩsɩ dɩ chʋŋ, ta vuodiekemba die dɩ yʋagɩna gamɩŋ ye wo gbaamɩŋ, tɩkpaara tieŋ dɩ wʋmma, ta kunti dɩ hagɩna kuŋ me, ta zɔɔlɩntieliŋ dɩ wʋmma Ŋmɩŋ wʋbalɩkɩ vɩɩnaha. 6Ta sʋgɩfɩalɩŋ bie vuodieke nɩŋ mana dɩ kana ka chɩɩlɩya mɩŋ ma.”
7Die Jɔɔn kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ yiŋŋine a gara wa, Yisa die dɩ piili a bala yɩa kpɩkpaakʋ Jɔɔn wɩa, “Die nɩ nyɩnna a ga Jɔɔn jigiŋ haagɩrɩ ma wa, bɩa die nɩ tɩŋ a yaala nɩ ye? Die nɩ tɩŋ yile a baarɩ nɩ ye hʋʋtɩ bʋlɔgɩsɩŋ dɩ nɩgɩnana? 8Bɩa die nɩ nyɩŋ ga nɩ ye? Daa dɩ yeegine nyiŋyeekivɩɩna? Vuodieke dɩ yeegine nyiŋyeekivɩɩna bie wo naalɩsɩ ma. 9Nɩ balɩ mɩŋ, bɩa die nɩ nyɩŋ ga nɩ ye? Die nɩ yile sɩba nɩ nan ye Ŋmɩŋ naazʋa? Wusie, n bala nɩ, nɩ ye vuodieke dɩ tɩanna Ŋmɩŋ naazʋa. 10Jɔɔn wɩa die ba maagɩ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma a baarɩ,
‘N tʋntʋntʋ wʋnna n baa n tʋŋ wa mɩŋ aŋ ʋ woliŋ dɩa fʋ nɩŋŋa a ga yuori sieku a yɩ fʋ.’ ”
11Ta Yisa dɩ bɩ a balɩ ba dɩ, “Wusie maŋ bala nɩ ba ye ka mɩɩrɩ vuodieke dɩ tɩanna Jɔɔn dieke die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ, ama vuodieke dɩ yine vuobiŋ Ŋmɩŋ naarɩ ma tɩaŋ wa mɩŋ. 12A nyɩŋ saŋŋa dieke Jɔɔn die dɩ balala Ŋmɩŋ wɩaha gie a keŋ tʋgɩ jinne, vuodiekemba nine dɩ ŋmɩntɩna Ŋmɩŋ naarɩ juule wɩa, pɔgɩlɩha aŋaŋ nɩŋŋmɩna dɩ ba juu aŋaŋ hagɩrɩŋ. 13Ŋmɩŋ naazʋalɩba mana aŋaŋ Ŋmɩŋ mɩraha die balɩ ʋ naarɩ gie wɩa ta Jɔɔn dɩ wa keŋ. 14Ta nɩ a keŋ a yaala nɩ tuo wɩaha dii, Jɔɔn yine Ŋmɩŋ naazʋa Elaja, vuodieke die dɩ balla ʋ keŋ wo. 15Vuodieke dɩ yallɩ tɩba ʋ wʋŋ.”
16“Lele, bɩa maŋ baa n nagɩ jinne vuosi gie a magɩsɩ? Ba nɩasɩ wa ballɩbɩsɩ dɩ kalla nyʋʋgɩtɩ jige, a wasa tamba.
17‘Tɩ wɩwa wɩɩŋ a yɩ nɩ ama nɩ ka sieye, ta tɩ chɩa hanye a yɩ nɩ ama nɩ ka kʋŋya.’
18Jɔɔn die dɩ keŋ ta bɔba nʋaŋ ta ka nyuu daaŋ vuosi dɩ baarɩ dɩ, ‘Jɩmbɩaŋ yalla wa.’ 19Ta manɩŋ vuota Bʋa die dɩ keŋ, a die ta nyuo, vuosi dɩ baarɩ, ‘Nɩ ye daa wa gie ʋ yiwo wutulitieŋ aŋaŋ daanyuru, ta yi lampotuosiriŋ aŋaŋ vuobɩatɩ zʋa.’ Ama Ŋmɩŋ dɩ tʋnna die wo dagɩya sɩba ʋ yaa yɩaŋ vɩɩnɩŋ.”
Tɩŋ diekemba yada dɩ kana ka dala wɩa
20Vuodiekemba die dɩ benne tɩgɩ diekemba ma ma Yisa die dɩ yine ʋ mamachi wɩa die, ta ka chɩgɩ a nyɩŋ ba tʋmbɩatɩ ma, die wɩa die ʋ galɩŋ ba. 21Die ʋ baarɩ dɩ, “Wʋbɩaŋ bie nɩnɩŋ Korazini vuosi me! Wʋbɩaŋ bie nɩnɩŋ Befisada vuosi ma ma! Dama mamachi wudieke n yine nɩ tɩgɩsɩ ma, maŋ tɩŋ a yi die Taya aŋaŋ Sidoni ma ma, vuodiekemba dɩ benne mi wo tɩŋ nan vaa ba tʋmbɩatɩ ta nagɩ vaatɩ aŋaŋ tanyeeliŋ a bʋʋlɩ ba gbaŋ aŋ die dagɩ sɩba ba chɩgɩ nyɩŋ ba tʋmbɩatɩ ma ma mɩŋ. 22Nɩ vaa n balɩ nɩ, dɩ daa dieke Ŋmɩŋ dɩ baaŋ nan dii vuosi sarɩya nɩ tɩbɩdatɩŋ nan faasɩ dala pam a tɩaŋ Taya aŋaŋ Sidoni vuosi sarɩya. 23Ta nɩnɩŋ Kapenɔmi vuosi aŋaŋ nɩ kɔtɩna nɩ gbaŋ gbaŋ ŋmɩŋsikpeŋ mana, Ŋmɩŋ nan vigi nɩ a taaŋ kunti jigiberisikiŋ dama mamachi diekemba die n yine nɩ jigiri die dɩ tɩŋ yi Sodomi ma ma dɩ mʋna naa a tɩŋ ye beri a ga tʋgɩ jinne. 24Ama n bala nɩ, sarɩyaka diile daraaŋ nɩ tɩbɩdatɩŋ nan faasɩ dala a tɩaŋ Sodomi vuosi tɩbɩdatɩŋ.”
Nɩ keŋ n jigiŋ a voosi
25Saŋka mi Yisa die dɩ baarɩ, “N Chʋa Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ yine ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie tieŋ, n bɩra fʋ, dama fʋnɩŋ lɔbɩrɩ wɩaha gie yɩantieliŋ aŋaŋ sɩsɩbɩrɩŋ jigiŋ ama ta yuori he a yɩ ballɩbɩsɩ; 26dama die fʋ tʋma fʋ tʋʋma a yie fʋ nansɩŋ.
27“N Chʋa Ŋmɩŋ nagɩ wa jaaŋ mana a yɩ mɩŋ; vuoŋ ka sɩba manɩŋ Ŋmɩŋ Bʋa wa sie n Chɔɔŋ wa Ŋmɩŋ, vuoŋ dɩaŋ ka sɩba n Chɔɔŋ wa Ŋmɩŋ sie manɩŋ Ŋmɩŋ Bʋa wa aŋaŋ vuodiekemba n yaala n nagɩ wa a dagɩ.
28“Nɩ keŋ n jigiŋ nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ chiine chiidʋnsa aŋ n yɩ nɩ voosiŋ. 29Nɩ nagɩ n chiiti a chii ta nɩ bʋgɩrɩ a nyɩŋ n ma dama n yiwo vuodieke dɩ sʋʋna n gbaŋ tɩŋgbaŋ ta mɩŋŋɩ pɔgɩlɩ n gbaŋ ta nɩ nan ye voosiŋ. 30Dama n kʋaŋ dɩɩsɩŋ ka tʋa ta n chiiti dɩaŋ dɩ ka dʋnsɩ.”
12Davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ wɩa
1Die dɩ yine daraa ale kʋaŋ chaaŋ die Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ chʋŋ tɩanna zaa kʋaŋ ma davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ; ta kɔŋ die dɩ yallɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba, die wɩa die ba piili a gobe zaaha yɩaga ŋɔba. 2Farasisi bataŋ die dɩ yene die wo ba balɩ a yɩ Yisa, “Daansɩ fʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ yinene wudieke tɩ mɩraha dɩ kana ka yɩ sieŋ dɩ tɩ yime davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ.”
3Die Yisa dɩ yiŋŋi a balɩ ba, “Nɩ ye ka karɩŋ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ Davidi dɩ yine wudieke saŋŋa dieke kɔŋ dɩ yalla wa aŋaŋ ʋ kʋaŋanvuosisi? 4Die ʋ ga a juu wo Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ kʋaŋanvuosisi dɩ nagɩ paanʋ dieke die ba nagɩna a yɩ Ŋmɩŋ a ŋɔbɩ wudieke die Ŋmɩŋ mɩraha dɩ kana ka yɩ sieŋ dɩ vuogaaŋ ŋɔbɩ, die paanʋ sie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ nɩŋŋandɩɩsɩrɩba nyɩŋkʋra nyɩɩna. 5Yaa nɩ ka karɩŋ Ŋmɩŋ mɩraha gbaŋkʋ ma, dɩ davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ mana Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha dɩ benne Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma ŋaaŋ tʋma tʋʋma mi davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ mana a chʋsa mɩraha ama ta wo chʋʋsɩŋ. 6Ama n bala nɩ vuodieke dɩ tɩanna Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ benne giena. 7Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, ‘Ŋmɩŋ yaala zɔɔlɩnchɩgɩrɩŋ a tɩaŋ nɩ kaaba.’ Nɩ tɩŋ sɩba wɩɩrɩ gie chɩaŋ, nɩ tɩŋ kaaŋ dɩ galɩma vuodiekemba dɩ kana ka chʋʋsɩya; 8dama manɩŋ vuota Bʋa wa yine davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ tieŋ.”
Yisa die dɩ gbaanna nuukpiike tieŋ wɩa
9Yisa die nyɩŋ mi a ga juu ba Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoŋ kaanɩ ma. 10Ta daa wʋnyɩ die benne mi a yaa nuukpiikiŋ. Vuosi bataŋ die benne mi a yaala sieti dɩ ba ye Yisa chʋʋsɩŋ ta galɩŋ wa, die wɩa die ba pɩasɩ wa, “Tɩ mɩraha yɩ sieŋ mɩŋ dɩ vuoŋ gbaaŋ yʋagɩtieŋ davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ?” 11Die ʋ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩ wʋnyɩ dɩ keŋ yallɩ yiisiŋ ka nan goliŋ me davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ, ʋ tɩŋ kaaŋ yigi ke a vʋarɩ ka a nyɩŋ goliku me? 12Nɩ ka sɩba a baarɩ vuota yaa nyʋarɩ a tɩaŋ yiisiŋ mɩŋ, die wɩa tɩ mɩraha yɩ tɩ sieŋ dɩ tɩ suŋŋi vuoŋ davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ.” 13Die ʋ balɩ a yɩ nuukpiikiri tieŋ dɩ, “Tɩɩrɩ fʋ nuuke.” Die ʋ tɩɩrɩ ka die ka mana dɩ tɩɩntɩ, a sɩɩ sɩba kaanɩ wa. 14Ama die Farasisi die dɩ nyɩŋ saŋ ba baaŋ kʋʋ Yisa dene.
Ŋmɩŋ bʋavʋarɩkɩŋ wɩa
15Die Yisa die dɩ sɩbɩna ba saŋkʋ wɩaha die ʋ nyɩŋ mi, ta vuosi pam die dɩ dɩ ʋ kʋaŋ. Die ʋ gbaaŋ yʋagɩtieliŋ mana, 16ta kpaaŋ ba dɩ ba da keŋ a balɩ a yɩ ba chanchaalɩŋ ʋ wɩa. 17Die ʋ yiwo naa amʋ Ŋmɩŋ naazʋa Azaya die dɩ bala die wo keŋ yi wusie.
18“Nɩ ye, n bʋavʋarɩkɩŋ wʋnna,
wʋnɩŋ maŋ faasɩ cho, ʋ ma n sʋŋ dɩ fɩalɩ.
N nan nagɩ n Halɩkasɩka a yi ʋ ma,
aŋ ʋ balɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi dɩ ba nan ye gbatɩtaanɩŋ n jigiŋ.
19Ʋ kaaŋ dɩ nɩga nɩnhagɩrɩŋ yaa a nata
yaa a zie sieti me faasɩ bala wɩa pam pam.
20Ʋ kaaŋ wɩɩ yɩbɩkʋʋkɩŋ dieke dɩ goorine a tɩɩntɩ
yaa a kpisi popoli dieke dɩ kana a ka mɩŋŋɩ a die.
Ntaala ʋ yi wusie sarɩya diile keŋ ye nyaŋŋɩŋ.
21Ʋ saaŋ wɩa, vuodiekemba dɩ kana a ka yi Juu vuosi nan dɩ yallɩ tama.”
Yisa aŋaŋ jɩmbɩatɩ naaŋ wa Beelizebuli Sitaani wɩa
22Womi vuosi bataŋ die dɩ chii daa wʋnyɩ dɩ yine yɩɩ aŋaŋ gaamʋ dama jɩmbɩaŋ die yalla wa; ta Yisa die dɩ gbaaŋ wa, die ʋ bɩagɩ a bala wɩa ta yese. 23Die dɩ yi daadamba mana mamachi aŋaŋ Yisa die dɩ yine die wo wɩa, die ba pɩasa taŋ dɩ, “Daa wa gie yiwo Naaŋ Davidi haagɩŋ yaa?”
24Ama Farasisi die dɩ wʋnna naa, die ba baarɩ dɩ, “Jɩmbɩatɩ naaŋ wa Beelizebuli12.24 Sitaani saaŋ bɩna yi Beelizebuli. die yine daa wa gie yiko dɩ ʋ vʋarɩma jɩmbɩatɩ vuosi ma.” 25Yisa die dɩ mɩŋŋɩ ba yilinene wudieke ta yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Tɩŋgbaŋ dieke mana dɩ puonene ka gbaŋ a waga taŋ kaaŋ faasɩ a yʋasɩ. Tigidieke dɩaŋ yaa buuri dieke dɩ puonene ka gbaŋ a waga taŋ nan nan. 26Dɩɩ yi sɩba Sitaani vʋarɩna Sitaani vuosi sʋŋ, dɩ dagɩ sɩba ʋ yiŋŋi a waga ta puo wo ʋ gbaŋ; lalɩa ʋ naarɩ dɩ baa ka zie? 27Dɩ yiwo Beelizebuli yɩnana mɩŋ yiko maŋ vʋara jɩmbɩatɩ vuosi ma, ta nɩnɩŋ nɩŋ mɩnɩa yɩnana nɩ vuosisi yiko dɩ ba vʋarɩmaha? Nɩ vuosi gbaŋ gbaŋ tʋʋma daga sɩba nɩ wo wusie. 28Ama manɩŋ nɩŋ, Ŋmɩŋ Halɩkasɩka yinene maŋ vʋara jɩmbɩatɩ vuosi ma; die dagɩna sɩba Ŋmɩŋ naarɩ keŋ nɩ jigiŋ mɩŋ.
Yisa dɩ bɩagɩna a bɔbɩ Sitaani die
29“Vuoŋ kaaŋ bɩagɩ a wɩɩ a juu hagɩrɩtieŋ12.29 Hagɩrɩtieŋ wo yiwo Sitaani ama Yisa yaa hagɩrɩŋ a tɩaŋ wa ta bɔbɩ wa aŋaŋ guune. tigiŋ a vaarɩ ʋ nyinti, ntaala ʋ woliŋ a bɔbɩ wa ta wa bɩagɩ a vaarɩ ʋ nyintiti.
30“Vuodieke mana dɩ kana ka zie n kʋaŋ waga mɩŋ mɩŋ; ta vuodieke mana dɩ kana ka suŋŋi mɩŋ a lagɩsa vuosi n jigiŋ yiwo vuodieke dɩ jatɩnana ba. 31Naa chɩaŋ ma, maŋ bala nɩ, Ŋmɩŋ nan nagɩ a chaa vuotaŋ wʋbɩatɩ aŋaŋ wʋbɩa diekemba ʋ balala mana; ama vuodieke mana dɩ balɩ wʋbɩaŋ a yɩ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka, Ŋmɩŋ kaaŋ nagɩ ʋ taalɩ a chaa wa. 32Vuodieke dɩaŋ mana mana dɩ keŋ balɩ wʋbɩaŋ a yɩ manɩŋ vuota Bʋa wa Ŋmɩŋ nan nagɩ ʋ taalɩ a chaa wa; ama vuodieke nɩŋ mana dɩ keŋ balɩ wʋbɩaŋ a yɩ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka, Ŋmɩŋ kaaŋ wɔŋ nagɩ ʋ taalɩ a chaa wa dʋnɩa ka gie me yaa dʋnɩa dieke dɩ bala ka keŋ wo.”
Tɩɩŋ aŋaŋ ka nyɩŋnyɩŋka wɩa
33Ta Yisa die dɩ bɩ balɩ dɩ, “Dɩɩ yi ta tɩɩŋ dɩ vɩɩna, ka nyɩna nyɩŋnyɩŋka vɩɩna; ama dɩɩ yi ta tɩɩŋ dɩ ka vɩɩna, ka ŋaaŋ nyɩŋ wa nyɩŋnyɩŋka bɩatɩ dama tɩɩŋ nyɩŋnyɩŋka ma ba sɩba ka. 34Nɩnɩŋ nyinvuuke buuribu gie, nɩ yine vuobɩatɩ die, lalɩa wʋbalɩkɩ vɩɩna dɩ nan bɩagɩ a nyɩŋ nɩ nʋa ma? Dama jadieke vuota dɩ yiline ʋ sʋŋ ma die nyɩnnana ʋ nʋaŋ ma. 35Vuovɩɩnɩŋ yie wʋvɩɩna, dama ʋ sʋŋ vɩɩna mɩŋ; ta vuobɩaŋ dɩaŋ dɩ yie wʋbɩatɩ dama ʋ sʋkʋ ka vɩɩna.
36“N bala nɩ, sarɩya diile daraaŋ Ŋmɩŋ nan dii vuosi sarɩya sɩba die ba balala wʋtɔgɩtɩ mana wɩa, 37dama vuoŋ mana wʋbalɩka bala ka vʋarɩ wa dɩnda daarɩ mi yaa ʋ wʋbalɩka dɩaŋ bala ka chʋʋsɩ wa.”
Die ba yaalala ba ye mamachi wɩa
38Womi mɩraha dɩdagɩrɩba bataŋ aŋaŋ Farasisi bataŋ die dɩ balɩ Yisa dɩ, “Dɩdagɩrʋ tɩ yaala fʋ yiwo mamachi wɩɩŋ aŋ tɩ ye.”
39Ama die ʋ yiŋŋi a balɩ, “Lele vuosi dɩ yine vuobɩatɩ ta ka bɩ jɩama Ŋmɩŋ yaalala ba ye mamachi wɩɩŋ; ama n kaaŋ wɔŋ yi mamachi wɩɩŋ a yɩ ba; Ŋmɩŋ naazʋa Jona dagɩŋ chanchaaŋ nyɩɩna maŋ nan dagɩ ba. 40Die Jona dɩ benne zaasɩkpɩɩkʋ sʋkʋ ma ŋmɩntʋasɩ aŋaŋ yuŋ a ga tʋgɩ daraa ataa wa, die gbaŋ gbaŋ manɩŋ vuota Bʋa dɩaŋ dɩ nan dɩ beri tɩŋgbaŋka gie chɩaŋ ŋmɩntʋasɩ aŋaŋ yuŋ a ga tʋgɩ daraa ataa. 41Sarɩya diile daraaŋ Nineva vuosi nan hagɩ zie a galɩŋ nɩ, dama Jona dɩ mʋʋlɩna Ŋmɩŋ wɩa a yɩ ba wa die ba va ba tʋmbɩatɩ mɩŋ; n bala nɩ, vuodieke dɩ tɩanna Jona benne gie. 42Sarɩya diile daraaŋ Siaba hɔgʋ naaŋ wa nan hagɩ a zie a galɩŋ nɩ dama die ʋ paalɩ nyɩŋ wa tɩgɩ saasaa a ga dɩ ʋ wʋŋ naaŋ Solomoni yɩaŋ wʋbalɩkaha, ama n bala nɩ vuodieke dɩ tɩanna naaŋ Solomoni benne giena.
Jɩmbɩaŋ dɩ yiŋŋine keŋ juo vuoŋ ma dene
43“Dɩɩ yi ta jɩmbɩaŋ dɩ keŋ nyɩŋ vuota ma, ka ŋaaŋ dɩa wa jigikʋʋkɩŋ a yaala jigiŋ dɩ ka voosi, ka ka yeye; 44ʋ ŋaaŋ balɩ a yɩ wa ʋ gbaŋ gbaŋ dɩ, ‘N nan yiŋŋi a ga n tigidieke n vana wa.’ Die wɩa ka ŋaaŋ yiŋŋi ga mi a ye dɩ vuoŋ wo mi, ta ka sʋŋ mana saarɩya a wʋnsɩ vɩɩnɩŋ. 45Ka ŋaaŋ wa nyɩŋ mɩŋ a ga a chii jɩmbɩatɩ diekemba dɩ tɩanna ka gbaŋ gbaŋ ayʋpɔyɩ aŋ a ga bemme mi. Naa chɩaŋ ma daa wa beriŋ nan faasɩ chʋʋsɩ pam a tɩaŋ die ʋ sɩna die wo. Naa bala ka yi a yɩ lele gie vuobɩatɩtɩ.”
Yisa nuŋ aŋaŋ ʋ nɩmballɩ wɩa
46Yisa die ye ko bala wɩa a yɩa vuotamba ta ʋ nuŋ aŋaŋ ʋ nɩmballɩ dɩ keŋ tʋgɩ. Die ba zie wo yeŋ me ta tʋŋ vuoŋ dɩ ʋ wa wa aŋ ba balɩ wɩa.
47Die wɩa vuoŋ wʋnyɩ die dɩ balɩ wa dɩ, “Daansɩ ye, fʋ naa aŋaŋ fʋ nɩmballɩ zie yeŋ me ta yaala ba aŋaŋ fʋ balɩ wɩa.”
48Yisa die dɩ yiŋŋi a baarɩ, “Mɩnɩa yine n naa? Mɩnɩa yine n nɩmballɩ?” 49Womi ʋ nagɩ ʋ nuuŋ a dɩɩŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba ta baarɩ, “Ye, n naa aŋaŋ n nɩmballɩ wʋnna. 50Dama vuodieke mana dɩ yinene wudieke n Chʋa Ŋmɩŋ dɩ benne arɩzanna ma choti wʋnɩŋ ʋ yine n nɩmbʋa aŋaŋ n taa aŋaŋ n naa.”
13Bʋbʋrɩtʋ nandagɩŋ
1Dɩnɩŋ daarɩ mi Yisa die dɩ nyɩŋ tigiri me a ga mʋgɩkpɩɩrɩ chaaŋ a sʋʋŋ kalɩ mi dɩ ʋ dagɩ. 2Ta daadamba die dɩ geline wo die faasɩ dala mɩŋ, die wɩa die ʋ ga juu haarɩŋ a kalɩ ka sʋŋ, ta die daadamba die dɩ zie mʋgɩkpɩɩrɩ kʋanʋarɩ ma. 3Die ʋ nagɩ wa nandaga a balɩ ba wɩa pam dɩ, “Daa wʋnyɩ die hagɩna daaŋ kaanɩ a ga dɩ ʋ bʋrɩ ʋ nyɩŋbʋra. 4Die ʋ bʋrɩnana nyɩŋbʋrɩkaha kʋaŋ ma wa, ataŋ die dɩ nan sieŋ me, nembisi die dɩ keŋ a dii he. 5Ataŋ dɩaŋ die dɩ nan taŋ sikpeŋ jigidieke tantɩ die dɩ kana ka faasɩ dala. Die nyɩŋbʋrɩkaha die dɩ nyʋʋŋ lagɩ lagɩ dama tantɩ die ka faasɩ dala wa wɩa, 6ama die ŋmɩŋ die dɩ nyɩŋ a faasɩ tʋa a mana die dɩ ko dama a dagɩrɩsɩ die ka sʋʋŋya die wɩa a mana die dɩ kpi. 7Ta ataŋ dɩaŋ die dɩ nan haŋgɔɔsɩ dagɩrɩsɩ ma, ta a mana die dɩ lagɩsɩ nyʋʋŋ a bɩrɩŋ, ama haŋgɔɔsɩsɩ die dɩ nyagɩ nyɩŋbʋraha. 8Ataŋ dɩaŋ die dɩ nan tɩŋgbaŋ vɩɩnɩŋ ma die a mɩŋŋɩ yi bie; ataŋ die yi bie kɔbɩga kɔbɩga ataŋ dɩaŋ baŋɩsɩ-yʋaba yʋaba ataŋ dɩaŋ baŋɩsɩ-taa taa.”
9Yisa die dɩ balɩ a kpatɩ ba dɩ, “Vuodieke mana dɩ yalla tɩba ʋ wʋmma.”
Wudieke wɩa ʋ yɩna nandagaha
10Die wɩa die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a pɩasɩ wa dɩ, “Bɩa wɩa fʋ naga nandaga bala yɩa ba?”
11Die ʋ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ nɩŋ Ŋmɩŋ yɩ nɩ sieŋ dɩ nɩ sɩmma wʋlɔbɩrɩkɩŋ wɩa yaa gamma ʋ naarɩ wɩa ama banɩŋ ba nɩŋ ʋ ka yɩ ba sieŋ. 12Vuodieke dɩ sɩbɩna Ŋmɩŋ wɩa, wʋnɩŋ ʋ yenene a gʋta aŋ ʋ faasɩ yallɩma pam, ama vuodieke dɩ wone, ʋ nan waarɩ bɩta dieke ʋ yalla gbaŋ. 13Wudieke wɩa n nagɩnana nandaga a daga ba yiwo, ba daansa mɩŋ ama ba ka yese, ta chɩɩsa a wʋmma, ama ba ka sɩba a chɩasɩ. 14Die wɩa Ŋmɩŋ naazʋa Azaya die dɩ balla wudieke wo keŋ yi wusie ba wɩɩrɩ ma. Die ʋ balɩ dɩ Ŋmɩŋ baarɩ,
‘Vuosisi gie nan seŋ wʋŋ, ama ba kaaŋ dɩ sɩba a chɩasɩ,
ba nan seŋ daansɩ ama ba kaaŋ dɩ sɩba jadieke ba yene wo chɩasɩ.
15Dama vuosi gie yɩaŋ ligiye mɩŋ
ta ba tɩba dɩaŋ dɩ hagɩrɩ,
ta ba bɩ ligi ba nine,
dama ba ka yaala ba ye jaaŋ,
ta ka bɩ yaala ba wʋŋ wɩɩŋ,
ta ka yaala ba yɩaŋ yuori,
ta ka bɩ yaala ba vaa ba wʋbɩatɩ aŋ n gbaaŋ ba.’
16“Nɩnɩŋ nɩŋ nɩ yaa sikpeŋ nansɩŋ, dama nɩ nine yese mɩŋ ta nɩ tɩba dɩaŋ dɩ wʋmma wɩa. 17Ama n balɩ nɩ wusie, Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ aŋaŋ vuodiekemba die dɩ chɩgɩnana Ŋmɩŋ pam tɩŋ yaala ba ye jadieke nɩ yene wo ama ba ka yeke; ta tɩŋ bɩ yaala ba tɩŋ wʋŋ wudieke nɩ wʋnna wa ama ba ka wʋŋ ka.
Bʋbʋrɩtʋ nandagɩrɩ chɩaŋ
18“Nɩ wʋmma ta bʋgɩrɩ bʋbʋrɩtʋ nandagɩrɩ chɩaŋ. 19Vuodieke dɩ keŋ wʋŋ Ŋmɩŋ naarɩ wʋvɩɩnaha gie ta ka sɩba a chɩasɩ, Sitaani ŋaaŋ keŋ vʋarɩ wa wudieke dɩ juune ʋ sʋŋ ma; die yine nyɩŋbʋrɩ dieke dɩ nanna sieku me. 20Nyɩŋbʋrɩ diekemba dɩ nanna tanjaalɩka sikpeku sɩɩ sɩba vuodieke dɩ ŋaana a wʋŋ Ŋmɩŋ wɩaha ta tuohe lagɩ lagɩ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ; 21ama wɩaha ka sʋʋna ba sʋgɩtɩ ma ta a yʋasa. Die wɩa wahala yaa mugisiŋ dɩ keŋ wɩaha wɩa, ba ŋaaŋ nagɩ wɩaha a taaŋ bʋnyɩ. 22Nyɩŋbʋrɩ diekemba dɩ nanna haŋgɔɔsɩ jigiri sɩɩ sɩba vuodiekemba dɩ ŋaana wʋŋ Ŋmɩŋ wɩaha, ama ta tɩŋgbaŋka gie wahala aŋaŋ nyinti yaalɩŋ nyagɩ wɩaha ʋ wʋnna wa ʋ sʋŋ ma, ta ka ka nyɩnna nyɩŋnyɩŋka. 23Ama nyɩŋbʋrɩ diekemba dɩaŋ die dɩ nanna tɩŋgbaŋ vɩɩŋkʋ ma sɩɩ sɩba vuodiekemba dɩ ŋaana wʋŋ wɩaha ta sɩba a chɩasɩ; ta nyɩŋ nyɩŋnyɩŋka, a taŋ kɔbɩga kɔbɩga bataŋ dɩaŋ baŋɩsɩ-yʋaba yʋaba bataŋ dɩaŋ baŋɩsɩ-taa taa.”
Huutiti nandagɩrɩ wɩa
24Die Yisa dɩ bɩ a taaŋ ba nandagɩŋ dɩ, “Ŋmɩŋ naarɩ sɩɩ sɩba daa wʋnyɩ die dɩ bʋrɩna zaabʋrɩvɩɩna ʋ kʋaŋ ma. 25Ama yuŋ kaanɩ vuoŋ mana die dɩ gʋʋrɩnana ʋ dataaŋ die dɩ ga a ga bʋrɩ huuti a gʋtɩ ʋ zaaha ma ta yiŋŋi ga. 26Die zaaha die dɩ bɩrɩna a piili dɩ a yi sikpigile die huutiti dɩaŋ die dɩ hagɩ.
27“Daa wa tʋntʋntɩŋ die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a pɩasɩ wa dɩ, ‘Jakʋʋŋ, daa zaabʋrɩvɩɩna die fʋ bʋrɩ fʋ kʋakʋ ma? Ama sɩa huutiti dɩ nyɩŋ?’
28“Die ʋ baarɩ dɩ, ‘Dataaŋ wʋnyɩ yine die.’ Die ba pɩasɩ wa ‘Yaala tɩ ga a vʋʋ huutiti mɩŋ?’
29“Ʋ baarɩ, ‘Aayɩ, dama nɩ a keŋ a vʋa huutiti nɩ nan gʋtɩ a vʋʋ zaaha ataŋ. 30Die wɩa nɩ vaa zaaha aŋaŋ huutiti mana lagɩsɩ bɩrɩŋ a ga tʋgɩ gobiŋ saŋŋa. Saŋka mi n nan balɩ zaagobiribe; nɩ woliŋ vʋʋ huutiti ta bɔbɩha a huubɔba a jʋʋha boliŋ; ta lagɩsɩ zaaha a nagɩha a yi n napooti me.’ ”
Nyɩŋbʋrɩbiŋ nandagɩrɩ
31Yisa die dɩ bɩ a taaŋ ba nandagɩŋ bɩbra dɩ, “Ŋmɩŋ naarɩ sɩɩ sɩba kaŋmɩnɩŋ biŋ daa dɩ nagɩna a ga bʋrɩ ʋ kʋaŋ ma. 32Ka yine nyɩŋbʋrɩka mana jabɩŋ, ama ka keŋ bɩrɩŋ ka yine vapɔgɩtɩ mana jakpɩɩŋ. Ka ŋaaŋ bɩrɩŋ wa tɩɩŋ ta nembisi keŋ yʋga a tose ka chagɩsa ma.”
Dabɔtɩ nandagɩrɩ
33Yisa die dɩ bɩ a taaŋ ba nandagɩŋ bɩbra dɩ, “Ŋmɩŋ naarɩ sɩɩ sɩba dabɔtɩ hɔgʋ dɩ nagɩna a lagɩsɩ paanʋ zɔŋ dieke dɩ dala ma aŋ bʋ mana kʋŋ a yiri die wo.”
Nandagaha taanɩŋ chɩaŋ
34Yisa die taaŋ wa nandaga a bala wɩaha gie mana mana a yɩ daadamba: Die ʋ ka bala wɩɩŋ a yɩa ba ta ka ka yi nandagɩŋ. 35Die ʋ yiwo naa amʋ Ŋmɩŋ naazʋa wʋnyɩ die dɩ bala wudieke wo keŋ yi wusie, dɩ
“Maŋ a keŋ n bala wɩɩŋ n nan nagɩ nandaga a balɩ ba,
n nan balɩ ba wudieke mana die dɩ lɔbɩrɩna
a nyɩŋ dʋnɩa dɩ piiline a keŋ tʋgɩ jinne.”
Yisa die dɩ dagɩna huutiti nandagɩrɩ chɩaŋ dene
36Die Yisa die dɩ va daadamba mi ta ga a juu tigidieke mi die ʋ benne. Ta ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a baarɩ, “Dagɩ tɩ huutiti nandagɩrɩ chɩaŋ.”
37Ta ʋ balɩ ba dɩ, “Manɩŋ vuota Bʋa yine vuodieke die dɩ bʋrɩna nyɩŋbʋrɩvɩɩnaha. 38Kʋakʋ dɩaŋ yine dʋnɩa, nyɩŋbʋrɩvɩɩnaha dɩaŋ yine vuodiekemba dɩ benne Ŋmɩŋ naarɩ ma, ta huutiti dɩaŋ yine Sitaani vuosi. 39Dataa dieke dɩaŋ dɩ bʋrɩna huutiti yine Sitaani; gobiku saŋka dɩaŋ yine dʋnɩa kpatɩ saŋŋa, gogobiribe dɩaŋ yine Ŋmɩŋ malakasi.
40“Sɩba die ba lagɩsɩna huutiti a jʋʋha bolibu die wo, die dɩ baa dɩ sɩmma dʋnɩa kpatɩŋ daraaŋ. 41Manɩŋ vuota Bʋa nan daansɩ tʋŋ n malakasi aŋ ba ga vʋarɩ a nyɩŋ n naarɩ ma vuodiekemba die dɩ yinene vuosi dɩ yie bɩaŋ aŋaŋ vuobɩatɩ mana, 42aŋ ba nagɩ ba a taaŋ boliŋ me, mi ba nan dɩ kʋma ta ŋɔba ba nyɩna. 43Ama saŋŋa mi ŋmɩŋchɩgɩrɩba mana nan dɩ bie n Chʋa wa Ŋmɩŋ naarɩ ma a chaaŋ sɩba ŋmɩŋ dɩ chaannana die wo. Vuodieke dɩ yaa tɩba ʋ wʋmma.
Jadɩɩŋ dieke die dɩ lɔbɩrɩna nandagɩrɩ wɩa
44“Ŋmɩŋ naarɩ sɩɩ sɩba jadɩɩŋ dieke die dɩ gune tɩŋgbaŋ ma vuoŋ kʋaŋ ma. Ta daa wʋnyɩ dɩ keŋ ye ke, a kpɩarɩ tantɩ a ligi ke, ta ga aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ a ga nagɩ ʋ yalla nyindieke mana a daa a yiŋŋi keŋ daa kʋakʋ.
Nyieleeŋ nandagɩrɩ
45“Ŋmɩŋ naarɩ bɩ sɩɩ sɩba nyugidiiru dɩ dɩna dɩdɩa yaala nyielevɩɩna dɩ ʋ daa. 46Die ʋ ga ye kaanɩ dɩ faasɩna vɩɩna die ʋ ga a ga nagɩ ʋ nyinti mana a daa ta keŋ daa ka.
Zaasɩŋ nɩɩŋ nandagɩrɩ
47“Ŋmɩŋ naarɩ bɩ sɩɩ sɩba, zaasɩŋ nɩɩŋ ba nagɩna a vigi taaŋ nyaaŋ ma ka yigi zaasɩŋ yiri yiri nɩŋ mana. 48Ka suuline wo zaasɩyigiribe dɩ datɩ ka nyɩŋ gaaŋ ma, a sʋʋŋ kalɩ a lugi zaasɩvɩɩnaha a yi kparɩŋ ma ama ta nagɩ zaasɩbɩatɩtɩ a vigi taaŋ wa. 49Naa dɩ baa dɩ sɩmma dʋnɩa kpatɩŋ daraaŋ. Ŋmɩŋ malakasi nan keŋ a lugi vuobɩatɩtɩ a nyɩŋ vuovɩɩna ma, 50ta nagɩ vuobɩatɩtɩ a vigi taaŋ boliŋ me. Mi ba nan dɩ kʋma ta ŋɔba ba nyɩna.”
Wʋhaala aŋaŋ wʋkʋra wɩa
51Die Yisa die dɩ pɩasɩ ba, “Nɩ sɩba wɩaha gie chɩasɩ mɩŋ?”
Die ba baarɩ “Wa.”
52Die ʋ yiŋŋi a balɩ ba, “Die wɩa, Ŋmɩŋ mɩra dɩdagɩrʋ dieke mana dɩ bʋgɩrɩnana n dagɩkʋ yaa gamma Ŋmɩŋ naarɩ wɩa ta mɩŋŋɩ sɩba a chɩasɩ sɩɩ sɩba tigiŋ tieŋ dieke dɩ vʋarɩna nyɩŋhaala aŋaŋ nyɩŋkʋra a nyɩŋ ʋ nyinti ma.”
Nazeriti vuosi die dɩ zetine Yisa die
53Yisa die dɩ taanna nandagaha gie a kpatɩ, die ʋ nyɩŋ mi 54a yiŋŋi a ga ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ tɩŋ, mi die ʋ ga daga vuosi Ŋmɩŋ wɩa ba Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoŋ me. Die ʋ dagɩkʋ dɩ yi vuodiekemba dɩ wʋnnana wa mamachi. Die ba pɩasa taŋ dɩ, “Sɩa ʋ ye yɩabʋ gie? Sɩa ʋ ye yiko ke gie a yie mamachi wɩaha gie?” 55“Daa kampɩnta wa bʋa wa wondie? Daa ʋ nuŋ yine Meri, ta ʋ nɩmballɩ dɩ yi Jemisi aŋaŋ Josefu aŋaŋ Simoni aŋaŋ Judasi? 56Da ʋ tamba benne giena wa? Sɩa ʋ ye genhe mana?” 57Die wɩa die ba zeti wo. Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Ba yɩa Ŋmɩŋ naazʋa jɩlɩma jigiŋ mana mana mɩŋ, ntaala ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ tɩŋ aŋaŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ tigiŋ vuosi jigiŋ.” 58Die ʋ ka yi mamachi wɩa pam mi dama die ba ka yi wo yada wɩa.
14Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ kʋʋla wɩa
1Saŋka mi naaŋ Herodi vuodieke die dɩ yine Galili naaŋ wa die dɩ wʋŋ Yisa wɩa. 2Die ʋ balɩ a yɩ ʋ nyɩŋkʋraha dɩ, “Ʋ seŋ yiwo Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuosisi Ŋmɩŋ nyaabʋ hagɩna kuŋ me, die wɩa ʋ yallɩ hagɩrɩbʋ mi a yie mamachi wɩa dene.”
3Die Herodi die yɩ wa nʋaŋ ba yigi Jɔɔn a bɔbɩ wa ta nagɩ wa a yi dansarɩka sʋŋ, die ʋ nɩmbʋa Filipi hɔgʋ Herodiasi wɩa die ʋ yi die. 4Dama Jɔɔn die ŋaaŋ bala yɩa wa mɩŋ dɩ, “Dɩ ka mʋ fʋ faarɩ Herodiasi.” 5Naaŋ Herodi die yaala ʋ kʋʋ Jɔɔn, ta die chɩga Juu vuosisi, dama die ba sɩba a baarɩ Jɔɔn die yiwo Ŋmɩŋ naazʋa.
6Die ba mɩɩrɩna naaŋ Herodi daa dieke die dɩ keŋ tʋgɩ, ʋ yi chaantɩ, ta Herodiasi hɔgʋlɩa die dɩ keŋ sie daadamba mana nɩŋŋa, die naaŋ Herodi sʋŋ die dɩ paalɩ fɩalɩ, 7die ʋ yɩ wa nʋaŋ a baarɩ, “N hʋʋya, n nan yɩ fʋ jadieke mana fʋ bala dɩ yaala.”
8Die wɩa hɔgʋlɩa wa nuŋ dɩ dagɩ wa jadieke ʋ baaŋ pɩasɩ, die ʋ yiŋŋi ga balɩ naaŋ Herodi dɩ, “Gobi Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ sikpeŋ a yi tasɩŋ ma a keŋ yɩ mɩŋ lele.”
9Naaŋ wa sʋŋ die dɩ chʋʋsɩ, ama die ʋ hʋʋna daadamba nɩŋŋa wɩa die ʋ yɩ nʋaŋ dɩ ba yi havʋʋbike dɩ yaalala die wo. 10Die wɩa die ba gobi Jɔɔn sikpeŋ dansarika sʋŋ. 11Die ba chii sikpeku aŋaŋ tasɩŋ a keŋ yɩ havʋʋbike, ta ʋ dɩaŋ dɩ chiike a ga yɩ ʋ nuŋ. 12Die Jɔɔn kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ a nagɩ ʋ nyɩŋgbaŋka a ga guu, ta die a ga a balɩ Yisa.
Die Yisa die dɩ yɩna dembisi tuse anʋ nyindiike dene
(Maki 6.30-44; Luki 9.10-17; Jɔɔn 6.1-14)
13Die Yisa dɩ wʋnna Jɔɔn kʋʋla wɩaha die ʋ juu haarɩŋ a nyɩŋ mi a ga jigidieke vuoŋ dɩ wone. Die vuosisi dɩ wʋnna naa, die ba va ba tɩgɩsɩ ta chʋŋ nagɩsɩ a dɩ ʋ kʋaŋ a ga ʋ jigiŋ. 14Yisa die dɩ kenne nyɩnna haarɩkʋ ma ta ye daadamba zɔɔlɩŋ die dɩ yigi wo pam, die ʋ gbaaŋ vuodiekemba die dɩ yʋagɩna ba sʋŋ mana.
15Jɩŋmɩŋ die dɩ tʋgɩna, ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a balɩ dɩ, “Ŋmɩŋ gbige nannɩŋ mɩŋ ta giena dɩaŋ dɩ yi haagɩŋ; die wɩa vaa vuotamba aŋ ba ga tɩgɩbɩsɩsɩ a yaalɩ nyindiike a dii.”
16Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ dɩ, “Ba ka mʋ ba ga. Nɩnɩŋ nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ yɩ ba jaaŋ aŋ ba dii.”
17Die ba baarɩ, “Paanʋ golime anʋ aŋaŋ zaasɩtɩ ale nyɩɩna tɩ yallɩ giena.”
18Yisa die dɩ baarɩ, “Nɩ yaa ha a keŋ giena.” 19Die ʋ balɩ a yɩ vuotamba dɩ ba sʋʋŋ kala huutiti ma; ta die a nagɩ paanʋ golime anʋ wa aŋaŋ zaasɩtɩ ale wo, a daansɩ ŋmɩŋsikpeŋ ta die a pagɩ Ŋmɩŋ. Die ʋ gbieri gbieri paanʋsɩsɩ a nagɩ ha a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba, die ba nagɩ ha a yɩ vuosisi. 20Vuoŋ mana dɩ dii ta tɩalɩ tɩalɩ. Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ vaarɩ nyintɩalɩkaha a suuli kparɩsɩ baŋ aŋaŋ ale. 21Vuodiekemba die dɩ dine die yiwo dembisi tuse anʋ, ama die ba ka bɩɩsɩ hɔgʋba aŋaŋ ballɩ a gʋtɩ.
Yisa die dɩ chʋnna nyaaŋ sikpeŋ wɩa
22Die Yisa die dɩ vaa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ juu haarɩkʋ a garɩsɩ a ga mʋgɩkpɩɩrɩ mi wo chaakʋ, ta wɩarɩ dɩ ʋ taaŋ vuosisi aŋ ba kuli. 23Die ʋ taanna vuosisi a kpatɩ wa, die ʋ ga a jʋalɩ kunkogiŋ dɩ ʋ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ. Yuŋ die dɩ ga tʋgɩ ta ʋ bie mi ʋ nyɩɩna ma; 24saŋka gie ta haarɩkʋ die bie wo saasaa mʋgɩkpɩɩrɩ sʋnsʋŋ aŋaŋ sʋnsʋŋ nyapoŋiku yaa ka dɔma dama bʋlɔgɩsɩŋ die nɩgɩnana ka.
25Yaa gamma kparaaŋ kpaŋ saŋŋa die Yisa die dɩ chʋŋ nyaabʋ sikpeŋ a keŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba jigiŋ. 26Die ba yene wo ʋ chʋnnana nyaabʋ sikpeku ŋmaamɩŋ die dɩ yigi be. Die ba baarɩ, “Kogiŋ wonde” ta faasɩ keesi.
27Ama Yisa dɩ balɩ wɩa a yɩ ba bʋnyɩ a baarɩ, “Nɩ da vaa ŋmaamɩŋ yalla nɩ, wo manɩŋ.”
28Ta Piita dɩ baarɩ, “N Yɔmʋtieŋ dɩ yiwo fʋnɩŋ fʋ vaa aŋ n chʋŋ nyaabʋ sikpeŋ a haarɩ fʋ.”
29Yisa dɩ baa, “Kiere.” Naa chɩaŋ ma Piita die dɩ nyɩŋ haarɩkʋ ma a piili chʋŋ nyaabʋ sikpeŋ a gara ʋ jigiŋ. 30Ama die ʋ yene bʋlɔgɩsɩbʋ dɩ faasɩna nɩgɩ wa ŋmaamɩŋ die dɩ yigi wo die ʋ piili a sʋʋna nyaabʋ chɩaŋ. Die ʋ keesi a baarɩ, “N Yɔmʋtieŋ gbatɩ mɩŋ taaŋ!”
31Yisa die dɩ deeŋ nuuŋ a yigi wo bʋnyɩ ta baarɩ, “Fʋnɩŋ yada dɩ kana ka dala vuoke gie, bie yine fʋ chɩɩlɩ?”
32Ba mana die dɩ juu haarɩkʋ sʋŋ die bʋlɔgɩsɩbʋ die dɩ nan. 33Ta vuodieke dɩ benne haarɩkʋ sʋŋ die dɩ keŋ gbirigi a jɩama Yisa ta baarɩ, “Wusie, seŋ yiwo Ŋmɩŋ Bʋa.”
Yisa die dɩ gbaannana Genezariti yʋagɩtieliŋ dene
34Die ba garɩsɩ mʋgɩkpɩɩrɩ a keŋ Genezariti tɩŋgbaŋ ma, 35mi vuosi die dɩ mɩŋŋɩ Yisa. Die wɩa die ba mʋʋlɩ a yɩ vuosi mana, ta ba chii vuodiekemba mana die dɩ yʋagɩna a keŋ ʋ jigiŋ. 36Die ba jʋʋsɩ wa dɩ ʋ ko a vaa vuodiekemba dɩ yʋagɩna wa ko a gbɩ ʋ jayeekiri kʋanʋaŋ; die vuodiekemba mana die dɩ gbɩna ka wa die ye wo gbaanɩŋ.
15Ba chɔɔŋkʋʋlɩŋ dagɩŋ wɩa
1Womi Farasisi bataŋ aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba die dɩ nyɩŋ Jerusalemi a keŋ Yisa jigiŋ a pɩasɩ wa dɩ, 2“Dɩ yiwo lalɩa fʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ ka dɩɩsa tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba die dɩ dagɩna die wo? Ba ka nɩta ba nuusi ta die.”
3Yisa die dɩ yiŋŋi a pɩasɩ ba, “Ta dɩ yiwo lalɩa nɩnɩŋ nɩ zeti Ŋmɩŋ mɩraha ta dɩ nɩ chɔɔŋkʋʋlɩba dagɩkʋ? 4Ŋmɩŋ die baarɩ, ‘Yɩma fʋ chʋa aŋaŋ fʋ naa jɩlɩma’ ta ‘Vuodieke mana dɩ a keŋ zɩa ʋ chɔɔŋ yaa ʋ nuŋ mʋ ba kʋʋ wa.’ 5Ama nɩ daga a baarɩ dɩ vuoŋ dɩ a keŋ a yallɩ jadieke ʋ baaŋ nan nagɩ a suŋŋi ʋ nuŋ yaa ʋ chɔɔŋ ta baarɩ dɩ ‘Nyinti gie bɩrɩŋ wa Ŋmɩŋ sɩɩtɩ’; 6ka ka bɩ yiwo mugisiŋ dɩ ʋ yɩma ba jɩlɩma ta yɩ ba jaaŋ. Naa nɩ zeti Ŋmɩŋ mɩraha ta dɩ nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ dagɩŋ. 7Nɩnɩŋ gɩgaantɩba gie! Ŋmɩŋ naazʋa Azaya die yaa wusie die ʋ bala nɩ wɩa die. Die Ŋmɩŋ baarɩ dɩ
8“ ‘Vuosi gie yɩa mɩŋ jɩlɩma aŋaŋ ba nʋa,
ama ba sʋgɩtɩ dɩ bie saasaa aŋaŋ mɩŋ.
9Ba jɩama mɩŋ wa yɔrɩ
dama ba daga vuosi vuota mɩra sɩba a yiwo manɩŋ n mɩra.’ ”
Jadieke dɩ benne vuota sʋŋ ma wɩa
10Womi Yisa die dɩ wa kpɩkpaakʋ a keŋ ʋ jigiŋ a bala yɩ ba, “Nɩ wʋmma ta sɩmma a chɩasɩ! 11Da jadieke dɩ junene vuota nʋaŋ ma yinene wo dɩgɩntɩ Ŋmɩŋ jigiŋ ama jadieke dɩ nyɩnana ʋ nʋaŋ ma yinene wo dɩgɩntɩ Ŋmɩŋ jigiŋ.”
12Womi ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ keŋ ʋ jigiŋ a pɩasɩ wa dɩ, “Fʋ sɩba a baarɩ Farasisi vuosisi dɩ wʋnna fʋ balɩkʋ ba jɩɩ wa sɩnyɩɩrɩŋ?”
13Ʋ die dɩ yiŋŋi a balɩ ba, “Tɩɩ dieke mana n Chɔɔŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma dɩ kana ka suuye sie ba keŋ vʋʋka a taaŋ. 14Die wɩa vaa ba aŋ ba ga dama ba sɩɩ sɩba yɩɩsɩ ta data taŋ. Yɩɩ dɩ a keŋ data ʋ chanchaaŋ sie ba mana nan guoliŋ me.”
15Piita die yiŋŋi a baarɩ: “Dagɩ tɩ nandagɩrɩ gie chɩaŋ.”
16Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩ gbaŋ nɩ ka sɩba n wʋbalɩka gie chɩasɩ? 17Nɩ ka sɩba a baarɩ jadieke mana dɩ junene vuota nʋaŋ ma gara ʋ nyuuti ma ta daaga ʋ nyɩŋgbanɩŋ a nyɩna? 18Ama wudiekemba vuota dɩ balala ʋ nʋaŋ ma nyɩna ʋ sʋŋ, die yinene vuota dɩgɩntɩ. 19Dama vuota sʋŋ ma sʋŋanyilibɩatɩ dɩ nyɩna, sɩba vuota kʋʋla, daakpana aŋaŋ hɔgʋkpana yaalɩŋ, aŋaŋ gaarɩŋ aŋaŋ ŋmɩnchɩbɩsɩ aŋaŋ kʋagaarɩŋ. 20Genhe yinene vuota dɩgɩntɩ; ama da nuudɩgɩntɩ diile yinene vuota dɩgɩntɩ.”
Hɔgʋ wʋnyɩ die dɩ yine Yisa yada wɩa
21Yisa die dɩ nyɩŋ mi a ga Taya aŋaŋ Sidoni tɩŋgbaŋ chaaŋ. 22Die wɩa Keenani hɔgʋ wʋnyɩ die dɩ benne mi chaakʋ die dɩ keŋ Yisa jigiŋ a wa wa dɩ, “N Yɔmʋtieŋ Davidi haagɩŋ chɩgɩ mɩŋ zɔɔlɩŋ! Jɩmbɩaŋ yalla n havʋʋbiŋ, dɩ a paalɩ a mugisi wo pam.”
23Ama Yisa die ka balɩ wɩɩŋ mana a yɩ wa. Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a balɩ wa dɩ ʋ yagɩ wa; dama ʋ dɩ tɩ mɩŋ a yie watɩ.
24Womi Yisa die dɩ yiŋŋi balɩ ba dɩ, “Izara vuodiekemba dɩ sɩna sɩba yii diekemba dɩ bana, banɩŋ ba jigiŋ nyɩɩna Ŋmɩŋ dɩ tʋŋ mɩŋ.”
25Ta hɔgʋ wa die dɩ a keŋ a gbirigi Yisa nɩŋŋa a baarɩ, “N Yɔmʋtieŋ, suŋŋi mɩŋ!”
26Yisa die dɩ yiŋŋi a baarɩ, “Dɩ ka mʋ dɩ vuoŋ nagɩ ballɩbɩsɩ nyindiike a yɩ gbaasɩ.”
27Die wɩa hɔgʋ wa die dɩ yiŋŋi a baarɩ, “N Yɔmʋtieŋ ka yiwo wusie, ama gbaaŋ diekemba dɩ dʋana ba tieŋ nɩŋŋa ŋaaŋ nagɩ nyindiike chɔɔta dieke dɩ nannana ʋ nɩŋŋa a die.”
28Naa chɩaŋ wɩa Yisa die dɩ balɩ wa, “Yiwo hɔgʋ dieke yada dɩ dala! Fʋ yaalala jadieke wo nan yi a yɩ fʋ.” Lele womi ʋ hɔgʋlɩa wa dɩ ye alaafɩa.
Yisa die dɩ gbaanna vuosi pam dene
29Yisa die dɩ nyɩŋ mi a ga Galili mʋgɩkpɩɩrɩ chaaŋ. Die a jʋalɩ a kalɩ kunkogiŋ me. 30Ta kpɩkpaaŋ die dɩ a keŋ ʋ jigiŋ aŋaŋ gbilisi aŋaŋ yɩɩsɩ aŋaŋ gbarɩgɩsɩ aŋaŋ gaantɩŋ aŋaŋ vuodiekemba mana dɩ yʋagɩna yʋagɩtɩ yiri yiri mana a nagɩ ba dʋaŋ ʋ nɩŋŋa; die ʋ gbaaŋ ba. 31Kpɩkpaakʋ die dɩ yene ta gaantɩba balɩ wɩa, ta gbarɩgɩsɩ dɩ chʋŋ, ta gbilisi dɩ ye alaafɩa, yɩɩsɩ dɩ yese wo die dɩ yi be mamachi. Die ba bɩrɩ Izara vuosi Ŋmɩŋ.
Yisa die dɩ yɩna dembisi tuse anɩɩsa nyindiike dene
32Yisa die dɩ wa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba a keŋ ʋ jigiŋ a baarɩ dɩ, “Zɔɔlɩŋ yigi mɩŋ mɩŋ aŋaŋ vuosi gie wɩa, dama ba bie wo n jigiŋ daraa ataa, ta lele ba wo jaaŋ ba baaŋ dii. N ka yaala n vaa ba kuli ta ka yɩ ba nyindiike, dama ba nan keŋ chaa sieŋ me.”
33Ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ pɩasɩ wa, “Sɩa tɩ nan ye nyindiike haagɩrɩ gie me a yɩ kpɩkpaakʋ gie?”
34Yisa die dɩ pɩasɩ ba, “Paanʋsɩ aŋmɩa nɩ yallɩ?”
Ba baarɩ, “Paanʋsɩ golime ayʋpɔyɩ aŋaŋ zaasɩbɩsɩ bɩta.”
35Naa chɩaŋ wɩa Yisa die dɩ yi kpɩkpaakʋ nʋaŋ dɩ ba sʋʋŋ kala tɩŋgbaŋ. 36Die ʋ nagɩ paanʋ golime ayʋpɔyɩ wa aŋaŋ zaasɩbɩsɩsɩ a bɩrɩ Ŋmɩŋ ta die gbieri gbieri he a nagɩ ha a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die ba nagɩha a yɩ vuosisi. 37Die ba mana dɩ dii ta tɩalɩ tɩalɩ. Ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ vaarɩ nyintɩalɩkaha a suuli kparɩsɩ ayʋpɔyɩ. 38Die dembiŋ diekemba die dɩ dine wo die yiwo vuosi tuse anɩɩsa, ama die ba ka bɩɩsɩ hɔgʋba aŋaŋ ballɩ.
39Die Yisa dɩ wa a taaŋ kpɩkpaakʋ ta die juu haarɩŋ a ga Magadani tɩŋgbaŋ chaaŋ ma.
16Die ba yaalala ba ye mamachi wɩa dene
1Die Farasisi aŋaŋ Sadusisi vuosi bataŋ die dɩ keŋ Yisa jigiŋ. Die ba yaala ba yigi wo mɩŋ, die chɩaŋ ma die ba pɩasɩ wa dɩ ʋ yi mamachi wɩɩŋ a yɩ ba aŋ ka dagɩ sɩba Ŋmɩŋ die zie wo ʋ kʋaŋ. 2Ama die ʋ yiŋŋi a balɩ dɩ, “Nɩɩŋmara dɩ keŋ ŋmɩntɩ jɩŋmɩŋ nɩ ŋaaŋ baarɩ, ‘Soriŋ jigiri nan dɩ vɩɩna.’ 3Ta sʋkʋleeliŋ dɩaŋ nɩɩŋmara dɩ keŋ ŋmɩntɩ ta bɩ sɩbɩ nɩ ŋaaŋ baarɩ, ‘Nɩɩŋ baa ka nɩɩŋ mɩŋ.’ Nɩ nan bɩagɩ a daansɩ nɩɩŋmara ta balɩ wudieke dɩ balla ka yi ama nɩ kaaŋ dɩ sɩba wudieke dɩ yinene lele chɩasɩ! 4Nɩnɩŋ, lele vuosi nɩ yiwo vuobɩatɩ ta ka dɩsa Ŋmɩŋ, nɩ yaala nɩ ye wo mamachi wɩɩŋ; ama n kaaŋ wɔŋ yi wɩɩŋ a yɩ nɩ; ama mamachi dieke nyɩɩna n baaŋ nan nagɩ a yɩ nɩ yiwo Jona mamachi ka.”
Die ʋ balla die a yɩ ba, ta die ga ta va ba.
Farasisi aŋaŋ Sadusisi dabɔtɩ wɩa
5Die Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ gasɩna mʋgɩkpɩɩrɩ a ga mi wo chaakʋ, die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ daaŋ ta ka nagɩ paanʋ. 6Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba, “Nɩ sɩmma Farasisi aŋaŋ Sadusisi dabɔtɩ wɩa.” 7Die ba a bala a yɩa taŋ a baarɩ, “Dɩ yiwo tɩ kana ka nagɩ paanʋ wɩa ʋ bala die wo.”
8Yisa die dɩ mɩŋŋɩna ba balala wudieke wo die ʋ pɩasɩ ba, “Nɩnɩŋ vuodiekemba nɩ yada dɩ kana ka dala, bɩa nɩ bala yɩa taŋ nɩ wone paanʋ wɩa? 9Nɩ ye ka sɩba ka chɩaŋ? Nɩ ka tɩɩnsɩ die n nagɩna paanʋ golime anʋ a yɩ dembisi tuse anʋ wa? Die kparɩsɩ aŋmɩa die nɩ vaarɩ nyintɩalɩkaha a suuli? 10Ta die n nagɩ paanʋ golime ayʋpɔyɩ a yɩ dembisi tuse anɩɩsa wa, kparɩsɩ aŋmɩa die nɩ vaarɩ? 11Bɩa yine nɩ yile dɩ paanʋ wɩa maŋ bala nɩ? ‘Nɩ sɩmma Farasisi aŋaŋ Sadusisi dabɔtɩ wɩa!’ ”
12Die ba wa a sɩba a baarɩ dɩ ʋ ka bala ba dɩ ba sɩmma yaa gamma dabɔtɩ dieke ba yalla a yɩa paanʋ sʋŋ ama dɩ ba sɩmma Farasisi aŋaŋ Sadusisi dagɩŋ wɩa.
Piita dɩ bala wʋkpɩɩma yaa gamma Yisa ma dene
13Yisa die dɩ ga Siisiria Filipi tɩŋ chaaŋ, die ʋ pɩasɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Mɩnɩa vuosisi dɩ baarɩ manɩŋ vuota Bʋa wa yiye?”
14Die ba baarɩ, “Bataŋ baarɩ yiwo Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuosisi Ŋmɩŋ nyaabʋ, bataŋ dɩaŋ baarɩ yiwo Elaja ta bataŋ dɩaŋ dɩ baarɩ yiwo Jerimaya yaa Ŋmɩŋ naazʋalɩba wʋnyɩ die dɩ benne kʋrɩŋ ma wa.”
15Ta ʋ pɩasɩ ba, “Ta nɩnɩŋ mɩnɩa nɩ baarɩ n yiye?”
16Womi Simoni Piita dɩ baarɩ, “Fʋ yine miivolitieŋ Ŋmɩŋ Bʋa Masia wa, vuodieke ʋ vʋarɩna.”
17Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa, “Fʋnɩŋ Simoni, Jona bʋa, sʋgɩfɩalɩŋ bemme fʋ ma, dama daa vuota yuori wɩarɩ gie a dagɩ fʋ ama dɩ yiwo n Chʋa Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma wa. 18N bala fʋ, fʋnɩŋ fʋ yiwo Piita16.18 Piita chɩaŋ yiwo taŋ. ta tanjaalɩka gie sikpeŋ maŋ nan nagɩ n vuosi zieŋ, ta kuŋ gbaŋ kaaŋ bɩagɩ a nyaŋŋɩ ba. 19N nan yɩ fʋ Ŋmɩŋ naarɩ sanʋaŋ safɩbie; die wɩa jadieke mana fʋ baarɩ dɩ chʋarɩ tɩŋgbaŋka gie me die gbaŋ gbaŋ jaabʋ nan dɩ chʋarɩ arɩzanna ma; ta jadieke mana fʋ baarɩ ka ka chʋarɩ tɩŋgbaŋka gie me, die gbaŋ gbaŋ jaabʋ kaaŋ dɩ chʋarɩ arɩzanna ma.”
20Womi Yisa die dɩ kpaaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba aŋaŋ nɩŋŋmɩna dɩ ba da keŋ balɩ vuoŋ dɩ ʋ yine Masia wa.
Yisa die dɩ bala ʋ wahala aŋaŋ ʋ kuŋ wɩa dene
21A nyɩŋ saŋka mi yaa gamma, Yisa die dɩ piili a bala a yuore ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Sie n ga Jerusalemi a ga dii wahala a nyɩŋ tɩka nyɩŋkʋraha aŋaŋ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba nuusi me. Ba nan kʋʋ mɩŋ ama daraa ataa daraaŋ Ŋmɩŋ nan hagɩ mɩŋ a nyɩŋ kuŋ me.”
22Piita die dɩ nagɩ wa a nyɩŋ lʋgɩŋ a piili a galɩma wa a baarɩ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, Ŋmɩŋ da vaa die yi. Naa kaaŋ daaŋ yi fʋ.”
23Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ a yɩ Piita, “Fʋnɩŋ Sitaani wa gie hagɩ gie ta va mɩŋ. Yiwo taŋgbiŋkiŋ n sieŋ me dama fʋ sʋŋanyilehe gie yiwo vuota sʋŋanyile ama daa Ŋmɩŋ.”
24Womi ʋ balɩ a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Vuodieke mana dɩ yaala ʋ dɩa n kʋaŋ, sie ʋ zeti ʋ gbaŋ a nagɩ ʋ dagarɩkɩŋ a dɩa mɩŋ. 25Dama vuodieke nɩŋ mana dɩ kana ka saagɩya dɩ ʋ nagɩ ʋ miivoli a yɩ mɩŋ nan waarɩ ka, ama vuodieke nɩŋ mana dɩ keŋ waarɩ ʋ miivoli n wɩa wʋnɩŋ nɩŋ nan daansɩ ye ke. 26Bɩa vuota dɩ baa ʋ ye, ʋ yallɩ dʋnɩa nyinti mana ta waarɩ ʋ miivoli, bɩa nyʋarɩ ʋ baa ʋ ye? Vuoŋ nan bɩagɩ nagɩ jaaŋ a daa ʋ miivoli? 27Dama manɩŋ vuota Bʋa baa n yiŋŋi keŋ mɩŋ aŋaŋ n Chʋa Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ, aŋaŋ ʋ malakasi, ta saŋŋa mi n nan tuŋ vuoŋ mana yaa gamma ʋ tʋnna die. 28Wusie maŋ bala nɩ, vuosi bataŋ bie gie ba kaaŋ kpi sie ba keŋ ye manɩŋ vuota Bʋa naarɩ diile saŋŋa.”
17Yisa nyɩŋgbanɩŋ tarɩgɩŋ wɩa
1Daraa ayʋaba kʋaŋ chaaŋ die Yisa die dɩ nagɩ Piita, aŋaŋ Jemisi aŋaŋ ʋ nɩmbʋa Jɔɔn, a yaa ba ga jʋalɩ taŋbɩrɩŋkɩŋ sikpeŋ me, ba nyɩɩna. 2Womi ʋ nyɩŋgbanɩŋ die dɩ tarɩgɩ ba nɩŋŋa. Ʋ nine dɩ chaaŋ sɩba ŋmɩŋ ta ʋ nyiŋyeeke dɩ yɩantɩ sɩba chaanɩŋ. 3Ta ba ye Mosisi aŋaŋ Elaja dɩ nyɩnna bʋnyɩ ba jigiŋ a bala wɩa aŋaŋ Yisa. 4Die wɩa Piita die dɩ balɩ a yɩ Yisa dɩ, “N Yɔmʋtieŋ dɩ vɩɩna tɩ benne giena. Fʋ tɩŋ nan saagɩ, n tɩŋ nan kpii viisi ataa giena, ta kaanɩ fʋ jaaŋ, ta kaanɩ yi Mosisi jaaŋ ta kaanɩ dɩaŋ dɩ yi Elaja jaaŋ.”
5Die Piita die dɩ yene ko bala wɩaha, nɩɩŋmaayɩalɩŋ dɩ keŋ ligi be, ta lɔlɩŋ dɩ nyɩŋ nɩɩŋmaakʋ ma a baarɩ, “N Bʋachoti wʋnna, ʋ ma n sʋŋ dɩ paalɩ a fɩalɩ, nɩ wʋmma a yɩma wa.”
6Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ wʋnna lɔlɩkʋ die ŋmaamɩŋ dɩ faasɩ a yigi be, die ba gbirigi tɩŋgbaŋ. 7Yisa die dɩ keŋ ba jigiŋ a gbi gbi ba ta baarɩ, “Nɩ hagɩ zie. Da nɩ chɩgɩma ŋmaamɩŋ.” 8Die wɩa die ba kɔtɩ ba sikpigile a daansɩ ta ka ye vuoŋ mi, sie Yisa nyɩɩna ma.
9Die ba nyɩnna tanɩ ma a keŋ sʋʋna wa, Yisa die dɩ kpaaŋ ba dɩ, “Nɩ sɩmma nɩ keŋ a balɩ vuoŋ nɩ yene wudieke wo, a ga tʋgɩ saŋŋa dieke manɩŋ Vuota Bʋa dɩ balla ʋ hagɩ kuŋ me.”
10Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Bɩa wɩa mɩraha dɩdagɩrɩba dɩ baarɩ dɩ sie Elaja woliŋ keŋ Masia ma?”
11Die ʋ yiŋŋi a balɩ dɩ, “Ka yiwo wusie dɩ sie Elaja woliŋ keŋ, amʋ ʋ wʋnsɩ wɩɩŋ mana a mɩŋŋɩ zieŋ. 12Ama manɩŋ n bala nɩ dɩ, Elaja wɔŋ keŋ mɩŋ ama ta vuosi dɩ ka mɩŋŋɩ wa, ta yi wo yɔrɩ yɔrɩ die ba yaalala die wo. Die gbaŋ gbaŋ ba nan yi manɩŋ vuota Bʋa aŋ n dii wahala ba nuusi me.”
13Womi ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ mɩŋŋɩ a baarɩ Jɔɔn dieke die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ wɩa ʋ bala die.
Yisa die dɩ vʋarɩna jɩmbɩaŋ dembiŋ ma dene
14Die Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba bataa wa dɩ yiŋŋine a ga kpɩkpaakʋ jigiri daa wʋnyɩ die dɩ keŋ a gbirigi Yisa nɩŋŋa, 15a baarɩ, “N Yɔmʋtieŋ chɩgɩ n bʋa dembike gie zɔɔlɩŋ, dama ʋ yiwo kpenkpennantʋ, die dɩ paalɩ a mugisi wo a yi ʋ nanna boliŋ me yaa nyaaŋ sʋŋ daaŋ mana. 16Maŋ yaa wa keŋ fʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba jigiŋ, ama die ba ka bɩagɩ a gbaaŋ wa.”
17Yisa dɩ yiŋŋi a balɩ ba, “Nɩnɩŋ lele vuosi gie dɩ wone yada ta bɩ yi vuodiekemba dɩ kana ka dɩɩsa Ŋmɩŋ, nɩ yaala n bemme nɩ jigiŋ a ga tʋgɩ saŋŋa bɩa? Nɩ yaala n yaa wa suguru aŋaŋ nɩ a ga tʋgɩ saŋŋa bɩa? Nɩ yaa bʋa wa a keŋ giena.” 18Yisa die dɩ natɩ jɩmbɩakʋ die ka nyɩŋ bʋa wa ma, die bʋa wa dɩ ye a laafɩa lele womi.
19Ka kʋaŋ chaaŋ die Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a pɩasɩ wa, “Bɩa wɩa tɩ ka bɩagɩ a yagɩ jɩmbɩakʋ?”
20Die ʋ yiŋŋi a balɩ ba, “Dɩ yiwo nɩ yada dɩ kana ka dala wɩa. Wusie maŋ bala nɩ, nɩ yi Ŋmɩŋ yada ka dala sɩba kaŋmɩŋ biŋ, nɩ nan bɩagɩ a balɩ yɩ tanɩ gie ‘Vʋʋ a nyɩŋ giena a ga nan mi aŋ ka vʋʋ’; nɩ nan bɩagɩ yi jaaŋ mana. 21((Ama jɩmbɩaŋ sɩba naa, nɩ kaaŋ bɩagɩ a yagɩ sie nɩ bɔba nʋaŋ ta jʋʋsa Ŋmɩŋ.))”
Yisa die bɩ balɩ ʋ kumbu wɩa
22Die Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba mana die dɩ lagɩsɩna Galili mi, die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “Ba nan nagɩ manɩŋ Vuota Bʋa a yi vuosi nuusi me 23aŋ ba kʋʋ mɩŋ ama daraa ataa daraaŋ n nan hagɩ kumbu me.”
Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba sʋgɩtɩ die dɩ paalɩ a chʋʋsɩ.
Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ lampo tumiŋ wɩa
24Die Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ gana Kapenɔmi, Ŋmɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ lampotuosiribe dɩ keŋ Piita jigiŋ a pɩasɩ dɩ, “Dɩdagɩrʋ wa tune Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ lampoke mɩŋ?”
25Ta Piita die dɩ baarɩ, wa, ʋ tune mɩŋ. Piita die dɩ gana a juu tigiri me die Yisa die woliŋ balɩ wɩaha, ta pɩasɩ wa dɩ, “Simoni lalɩa fʋ yile? Ba mba tunene lampo a yɩa tɩŋgbaŋka gie naakpɩɩma ha? Tɩŋgbaŋka vuosi yaa chaanɩŋ?”
26Ta ʋ yiŋŋi a baarɩ “Chaanɩŋ.”
Yisa die dɩ yiŋŋi a baarɩ, “Dɩ mʋ mɩŋ, dɩ dagɩ sɩba tɩŋgbaŋka vuosi ka mʋ dɩ ba tuŋ. 27Ama tɩ kana ka yaala tɩ chʋʋsɩ ba sʋgɩtɩ wɩa, ga mʋgɩkpɩɩrɩ ma a ga taaŋ kagɔntɩ ta datɩ zaasɩ dieke fʋ wolinne a yigi, fʋ yuori ka nʋaŋ nan ye ligire biŋ dieke dɩ baaŋ nan bɩagɩ a tuŋ manɩŋ aŋaŋ fʋ ma; ta fʋ nagɩ ka a tuŋ be.”
18Mɩnɩa yine vuokpɩɩŋ?
1Saŋka mi ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a pɩasa wa dɩ, “Mɩnɩa yine vuokpɩɩŋ Ŋmɩŋ naarɩ ma?” 2Die ʋ wa bʋabiŋ a vaa ʋ zie ba nɩŋŋa, 3ta balɩ dɩ, “Wusie maŋ bala nɩ, vuodieke nɩŋ dɩ kana ka tarɩgɩ ʋ beriŋ a sɩɩ sɩba bʋabiŋ beriŋ, ʋ kaaŋ wɔŋ juu Ŋmɩŋ naarɩ ma. 4Die wɩa vuodieke nɩŋ mana dɩ sʋʋna ʋ gbaŋ tɩŋgbaŋ sɩba bʋabike gie, wʋnɩŋ ʋ balla ʋ yi vuokpɩɩŋ Ŋmɩŋ naarɩ ma. 5Vuodieke dɩaŋ mana dɩ mɩŋŋɩna a tuose bʋabike gie chanchaaŋ n saaŋ ma, mɩŋŋɩ tuose mɩŋ mɩŋ.
Magɩsɩŋ wɩa
6“Ballɩbɩ diekemba dɩ yine mɩŋ yada wa gie, vuodieke dɩ yi ba yi bɩaŋ, ba tɩŋ bɔbɩ nɩɩŋ a yi ʋ nyie ta nagɩ wa taaŋ mʋgɩkpɩɩrɩ ma ta nyaabʋ dɩ dii wo dɩ tɩŋ nan dɩ kpɩa. 7Wʋbɩaŋ nan dɩ beri tɩŋgbaŋka gie vuodieke dɩ gaanana ba chanchaalɩŋ dɩ yie bɩaŋ wɩa. Magɩsɩŋ nan keŋ ama wʋbɩaŋ bie vuodieke dɩ yinene a kieŋ vuosi mi wo.
8“Dɩ yiwo fʋ nuuŋ yaa fʋ nachɩgɩsɩŋ yinene fʋ yie tʋmbɩatɩ die nɩŋ fʋ gobike a vigi taaŋ. Dama dɩ kpɩa fʋ baaŋ nan dɩ yallɩ nuubalɩmɩŋ yaa nachɩgɩbalɩmɩŋ a juu miivoli dieke dɩ wone kpatɩ ma a tɩaŋ fʋ baaŋ nan dɩ yallɩ nuusi mana aŋaŋ nachɩgɩsɩ mana ta Ŋmɩŋ nagɩ fʋ a vigi taaŋ boli dieke dɩ wone kpatɩŋ ma. 9Dɩ bɩ yiwo fʋ nimbiŋ dɩaŋ yinene fʋ tʋma tʋmbɩatɩ fʋ vʋarɩka a vigi taaŋ dama dɩ kpɩa fʋ baaŋ nan juu miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ ma aŋaŋ nimbibalɩmɩŋ a tɩaŋ fʋ baaŋ nan dɩ yallɩ nine ale ta Ŋmɩŋ nagɩ fʋ a taaŋ boli dieke dɩ wone kpatɩŋ ma.
Yii diekemba dɩ bana nandagɩrɩ
10“Nɩ sɩmma nɩ da keŋ a daansɩ ballɩbɩsɩ gie wʋnyɩ yɔrɩ. Ama wusie maŋ balɩ nɩ, ba malakasisi bie wo Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma jigiŋ saŋŋa mana. 11((Manɩŋ Vuota Bʋa keŋye dɩ n keŋ gbatɩ vuodieke dɩ bana wa a taaŋ.))
12“Dɩɩ yi ta vuoŋ dɩ yallɩ yiise kɔbɩga, ta kaanɩ dɩ bɩa, lalɩa nɩ yile ʋ nan yi? Ʋ nan vaa baŋɩsɩ-wayɩ aŋaŋ awayɩ wa a zieŋ kunkogiŋ sikpeŋ ta yaalɩ jadieke dɩ bana wa. 13Wusie maŋ balɩ nɩ, ʋ keŋ ye ke ʋ nan dɩ yallɩ sʋgɩfɩalɩŋ yiibalɩŋka gie wɩa a tɩaŋ yiise baŋɩsɩ-wayɩ aŋaŋ wayɩ dɩ kana ka baya wa. 14Die gbaŋ gbaŋ nɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma wa dɩ ka yaala ballɩbɩsɩ gie wʋnyɩ bɩa.
Tɩ chanchaalɩŋ wʋbɩatɩ nagɩ chaala wɩa
15“Fʋ nɩmbʋa dɩ keŋ tʋŋ fʋ bɩaŋ, ga ʋ jigiŋ saŋŋa dieke ʋ benne ʋ nyɩɩna ma a balɩ wa wudieke ʋ yine. Dɩɩ yi ʋ saagɩ ʋ tʋnna die, nɩ bɩ yiwo nɩmballɩ bɩbra die. 16Ama ʋ a keŋ ka yaala ʋ wʋŋ a yɩ fʋ, fʋ nagɩ vuobalɩmɩŋ yaa vuosi bale a gʋtɩ fʋ ma aŋ nɩ ga ʋ jigiŋ, aŋ vuosi bale wo yaa bataa wa wʋŋ wɩarɩ ta yi fʋ siaratieliŋ. 17Ʋ bɩ ka yaala ʋ wʋŋ a yɩ ba, fʋ balɩ a yɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ vuosi mana, dɩɩ yi ʋ ka bɩ wʋŋ a yɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ vuosisi, nɩ va wa aŋ ʋ yi sɩba vuodieke dɩ kana ka jɩama Ŋmɩŋ yaa lampotuosiru.
Chʋara aŋaŋ jadieke dɩ kana ka chʋarɩ wɩa
18“Wusie maŋ balɩ nɩ, jadieke dɩ baa dɩ chʋarɩ tɩŋgbaŋka gie me die gbaŋ gbaŋ nan dɩ chʋarɩ arɩzanna ma; ta jadieke dɩ kana ka chʋarɩ tɩŋgbaŋka gie me die gbaŋ gbaŋ jaabʋ kaaŋ dɩ chʋarɩ arɩzanna ma.
19“N bɩ bala nɩ, nɩnɩŋ nɩ vuosi bale dɩ yi nʋabalɩmɩŋ tɩŋgbaŋka gie me a jʋʋsɩ n Chʋa Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma jaaŋ, ʋ nan yi nɩ yaalala die a yɩ nɩ. 20Dama jigidieke mana vuosi bale yaa bataa dɩ lagɩsɩna n saaŋ ma, mi maŋ gʋtɩ a bie ba sʋŋ.”
Yɔmʋ dieke dɩ kana ka nagɩ chaa nandagɩrɩ wɩa
21Die Piita die dɩ keŋ Yisa jigiŋ a pɩasɩ wa, “N Yɔmʋtieŋ, dɩɩ yi n nɩmbʋa dɩ yi mɩŋ bɩaŋ, bʋŋmɩa maŋ baa n nagɩ a chaa wa? Bʋyʋpɔyɩ?”
22Yisa dɩ yiŋŋi a balɩ wa, “Aayɩ, daa bʋyʋpɔyɩ ama baŋɩsɩ-yʋpɔyɩ jigiŋ ayʋpɔyɩ. 23Dama Ŋmɩŋ naarɩ sɩɩ sɩba naaŋ wʋnyɩ dɩ wana ʋ tigiŋ yɔŋɩsɩ dɩ ʋ bɩɩsɩ ba hamɩŋ ligire dɩ mʋna die. 24Die ʋ piiline a bɩɩsa ba ba yaa daa wʋnyɩ a keŋ ʋ jigiŋ, die ʋ dii wo ʋ hamɩŋ ligire tuse tuse pam. 25Die ʋ kaaŋ dɩ bɩagɩ a tuŋ; naa chɩaŋ ma naaŋ wa die dɩ a baarɩ ba nagɩ wa aŋaŋ ʋ hɔgʋ aŋaŋ ʋ ballɩ aŋaŋ nyindiekemba ʋ yalla mana a daa a keŋ tuŋ hannɩ. 26Ama yɔmʋ wa die dɩ gbirigi naaŋ wa nɩŋŋa a jʋʋsɩ wa a baarɩ, ‘Dii suguru, n nan tuŋ fʋ jaaŋ mana.’ 27Ta zɔɔlɩŋ die dɩ yigi naaŋ wa die ʋ nagɩ hannɩ a chaa wa, ta va ʋ ga.
28“Womi yɔmʋ wa die dɩ nyɩŋ a ga haarɩ ʋ yɔmʋ chanchaaŋ die dɩ dine ʋ hamɩŋ ligire bɩta, die ʋ yigi ʋ nyie ta balɩ wa, ‘Tuŋ mɩŋ n hannɩ lele!’ 29Ʋ chanchaaka die dɩ a gbirigi ʋ nɩŋŋa a jʋʋsɩ wa a baarɩ, ‘Dii suguru n nan tuŋ fʋ!’ 30Ama ta die ʋ zeti ta baarɩ ba yigi wo a ga a yi dansarɩka ma a ga tʋgɩ saŋŋa dieke ʋ baaŋ nan tuŋ hannɩ. 31Die ʋ yɔmʋ chanchaalɩba die dɩ yene die wo die ba sʋgɩtɩ dɩ paalɩ chʋʋsɩ die ba ga balɩ ba naaŋ wa wudieke mana dɩ yine. 32Naaŋ wa die dɩ wa wa ʋ juu; ʋ piili a zɩa wa a baarɩ dɩ, ‘Fʋnɩŋ vuobɩakʋ gie die n nagɩ hannɩ dieke fʋ dinene a chaa fʋ mɩŋ dama die jʋʋsɩ mɩŋ mɩŋ. 33Dɩ tɩŋ mʋ fʋ chɩgɩ wa fʋ chanchaaka zɔɔlɩŋ sɩba die n chɩgɩna fʋ zɔɔlɩŋ die wo gbaŋ gbaŋ.’ 34Die sɩnyɩɩrɩŋ dɩ paala yallɩ naaŋ wa ʋ nagɩ daa wa a yi dansarɩka sʋŋ dɩ ʋ dii wahala a ga tʋgɩ saŋŋa dieke ʋ baaŋ nan tuŋ hannɩ mana.”
35Nandagɩrɩ gie kʋaŋ chaaŋ die Yisa dɩ balɩ dɩ, “Dɩɩ yi fʋ ka nagɩ a chaa fʋ chanchaalɩŋ aŋaŋ fʋ sʋŋ mana die gbaŋ gbaŋ n Chʋa Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma wa dɩ nan yi fʋ.”
19Hɔgʋ aŋaŋ dembiŋ taŋ zetiŋ wɩa
1Die Yisa die dɩ balla wɩaha a kpatɩ naa, ʋ nyɩŋ Galili a ga Judia tɩŋgbaŋ dieke dɩ benne Jɔɔdani mʋgɩrɩ chaakʋ. 2Ta kpɩkpaaŋ die dɩ dɩ ʋ kʋaŋ die ʋ gbaaŋ vuodiekemba dɩ yʋagɩna mi.
3Ta Farasisi bataŋ dɩ a keŋ ʋ jigiŋ a yaala ba magɩsɩ wa, ta pɩasɩ wa, “Tɩ mɩraha yɩ sieŋ dɩ dembiŋ zeti ʋ hɔgʋ ta ʋ ka yi wɩɩŋ mɩŋ?”
4Yisa die dɩ yiŋŋi balɩ ba, “Nɩ ka karɩŋ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ dɩ bala die wo? Dɩ ‘Piiliku me, Ŋmɩŋ die naanna vuota, dembiŋ aŋaŋ hɔgʋ, 5ta baarɩ, Naa chɩaŋ ma dembiŋ aŋaŋ hɔgʋ nan va ba chʋalɩŋ aŋaŋ ba nɩɩlɩŋ ta faarɩ taŋ ta ba vuosi bale wo lagɩŋ a yi nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ.’ 6Naa chɩaŋ wɩa ba ka bɩ yi vuosi bale, ba wa yiwo vuobalɩmɩŋ. Die wɩa jadieke Ŋmɩŋ dɩ nagɩna a lagɩŋ taŋ, vuota ka mʋ ʋ puoke.”
7Die Farasisi die dɩ pɩasɩ wa, “Bɩa wɩa Mosisi die dɩ yɩ mɩra dɩ dembiŋ dɩ a keŋ a baa ʋ zeti ʋ hɔgʋ sie ʋ woliŋ a yɩ wa gbanɩŋ a baarɩ dɩ ʋ ka bɩ yaala wa?”
8Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩ tɩba dɩ hagɩrɩna wɩa die Mosisi die dɩ yɩ nɩ sieŋ dɩ nɩ nan bɩagɩ a zeti nɩ hɔɔŋ. Ama piiliku me da die ka sɩɩ. 9Wusie maŋ bala nɩ, vuodieke mana dɩ keŋ zeti ʋ hɔgʋ da daakpana tʋʋma wɩa ta faarɩ hɔgʋ gaaŋ ʋ yiwo hɔgʋkpana tʋʋma; ((ta vuodieke dɩaŋ dɩ faarɩna hɔgʋ wa yiwo hɔgʋkpana tʋʋma)).”
10Ta ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, “Dɩ yiwo naa benne dembiŋ aŋaŋ hɔgʋ sʋnsʋŋ die nɩŋ dembiŋ dɩ ka faarɩ hɔgʋ dɩ kpɩa.”
11Ʋ yiŋŋi balɩ ba dɩ, “Da vuoŋ mana baaŋ bɩagɩ a tuo dagɩkʋ gie sie vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ yɩna ba sieŋ dɩ ba tuohe wo. 12Dama wɩa pam chɩaŋ ma dembisi bataŋ dɩ ka faara hɔɔŋ; bataŋ ba ŋaaŋ mɩɩrɩ ba ta ba ka yi dembisi; bataŋ dɩaŋ vuota yine be die; ta bataŋ dɩaŋ Ŋmɩŋ naarɩ wɩa ba zete; ama vuodieke dɩ nan bɩagɩ a tuo dagɩkʋ gie, ʋ tuoke vɩɩnɩŋ.”
Yisa die dɩ mɩŋŋɩna a tuo ballɩbɩsɩ dene
(Maki 10.13-16; Luki 18.15-17)
13Die vuosi bataŋ die dɩ chii ba ballɩ a keŋ Yisa jigiŋ dɩ ʋ nagɩ ʋ nuusi a diisi ba ma ta jʋʋsɩ Ŋmɩŋ a yɩ ba ama die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ nata ba. 14Ta Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba, “Nɩ vaa ballɩbɩsɩsɩ keŋ n jigiŋ ta nɩ da kagɩ ba sieŋ dama ba chanchaalɩŋ sɩna Ŋmɩŋ naarɩ.”
15Die ʋ nagɩ ʋ nuusi a diisi diisi ba ma ta die chʋŋ ga.
Dalʋakɩ ligiretieŋ wɩa
(Maki 10.17-31; Luki 18.18-30)
16Saŋka mi dalʋakɩŋ wʋnyɩ die dɩ keŋ Yisa jigiŋ a pɩasɩ wa dɩ, “Dɩdagɩrʋ, lalɩa maŋ nan yi ta ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ?”
17Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Bɩa wɩa fʋ pɩasa mɩŋ wʋvɩɩna wɩa? Vuobalɩmɩŋ nyɩɩna ma vɩɩŋ na; ama fʋ yaala fʋ ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ fʋ dɩa mɩraha.”
18Ta daa wa die dɩ pɩasɩ Yisa, “Mɩrɩ bɩaŋtɩ?” Ta ʋ balɩ wa dɩ, “Da keŋ a kʋʋ vuoŋ; da keŋ a yaalɩ vuoŋ hɔgʋ; da keŋ a gaarɩ; da keŋ a yi ŋmɩnchɩbɩsɩ siaratieŋ; 19Yɩma fʋ chʋa aŋaŋ fʋ naa jɩlɩma; ta chome fʋ chanchaaŋ sɩba fʋ chone fʋ gbaŋ gbaŋ die wo.”
20Ta dalʋakɩrɩ die dɩ yiŋŋi a balɩ wa, “N wɔŋ a dɩɩ mɩraha gie mana mɩŋ. Wʋbɩa bɩna a tɩalɩ dɩ n yi a gʋtɩ?”
21Ta Yisa die dɩ a yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Fʋ yaala fʋ bɩrɩŋ vuovɩɩnɩŋ wusie ga a ga nagɩ fʋ nyinti mana a daa ta nagɩ ligirehe a yɩ zɔɔlɩntieliŋ ta fʋ bɩrɩŋ ligiretieŋ arɩzanna ma, ta fʋ keŋ a dɩa n kʋaŋ.”
22Die dalʋakɩrɩ dɩ wʋnna naa wa ʋ sʋŋ dɩ chʋʋsɩ ʋ chʋŋ ga, dama die ʋ faasɩ yiwo nyintitieŋ.
23Naa chɩaŋ ma Yisa die dɩ a balɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Wusie maŋ balɩ nɩ, dɩ nan dɩ tʋa dɩ ligiretieŋ juu Ŋmɩŋ naarɩ ma. 24N bala nɩ bɩbra, dɩ nan yi mɔlɩ dɩ nyɔgɩnɩ daagɩ garɩyɩɩŋ vɔrɩŋ ma a nyɩŋ a tɩaŋ ligiretieŋ dɩ baaŋ nan juu Ŋmɩŋ naarɩ ma.”
25Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ wʋnna naa die dɩ paalɩ a yi be mamachi die ba pɩasa taŋ dɩ, “Mɩnɩa baaŋ nan bɩagɩ a ye gbatɩtaanɩŋ?”
26Die Yisa dɩ kɔtɩ ʋ sikpeŋ a daansɩ ba ta die balɩ yɩ ba dɩ, “Vuota nɩŋ jigiŋ dɩ tʋa mɩŋ, ama Ŋmɩŋ nɩŋ nan bɩagɩ a yi jaaŋ mana.”
27Die Piita die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Tɩnɩŋ nɩŋ tɩ va wa tɩ nyinti mana ta keŋ dɩ fʋ. Bɩa yine tɩ nyʋarɩ?”
28Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Wusie maŋ bala nɩ, saŋŋa dieke manɩŋ vuota Bʋa dɩ keŋ kalɩ n naara gbaŋtɩ ma aŋaŋ hagɩrɩŋ dʋnɩa haalɩkʋ ma, nɩnɩŋ die dɩ yine n kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩaŋ nan dɩ kalɩ naara gbaŋtɩ baŋ aŋaŋ ale mi a dii Izara buuriŋ baŋ aŋaŋ ale wo sarɩya. 29Ta vuodieke mana dɩ vana ʋ tigiŋ yaa ʋ nɩmballɩ yaa ʋ chɔɔŋ yaa ʋ nuŋ yaa ʋ ballɩ yaa ʋ kʋatɩ n wɩa, ʋ nan daansɩ ye a chanchaaŋ kɔbɩga kɔbɩga, ta bɩ ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ. 30Ama vuosi pam die dɩ wolinne a bie nɩŋŋa nan wɩarɩ kʋaŋ ta vuosi pam die dɩ wɩarɩna kʋaŋ nan tɩaŋ nɩŋŋa.”
20Tʋntʋntɩŋ nandagɩrɩ
1“Ŋmɩŋ naarɩ sɩɩ sɩba tigiŋ tieŋ dieke dɩ nyɩnna sʋkʋleeliŋ a yaala vuosi dɩ ʋ nagɩ aŋ ba keŋ tʋŋ ʋ kʋaŋ ma. 2Die wʋnɩŋ aŋaŋ ba die dɩ a balɩ a zieŋ dɩ ʋ nan tuŋ be dɩnda daarɩ mi tune; die ba ga piili kpɩaŋ. 3Die dɩ wa tʋga hawa awayɩ saŋŋa, tigiŋ tieŋ wo dɩ bɩ nyɩŋ a ga a ga ye vuosi bataŋ ba zene nyʋʋŋ jigiŋ ta ka yie wɩɩŋ mana. 4Ta ʋ balɩ a yɩ ba, ‘Nɩ gbaŋ nɩ ga a ga tʋŋ tʋʋma n kʋakʋ ma, ta n nan tuŋ nɩ tuŋ dieke dɩ mʋna.’ 5Die wɩa die ba ga. Die dɩ tʋgɩna agbaa saŋŋa die ʋ bɩ yi die gbaŋ gbaŋ, ta agbaa die dɩ tɩanna hawasɩ ataa kʋaŋ chaaŋ, die ʋ bɩ yi die gbaŋ gbaŋ. 6Die dɩ wa tʋga jɩŋmɩŋ (agbaa kʋaŋ chaaŋ hawasɩ anʋ wonde), die ʋ bɩ a ga nyʋʋkʋ chaaŋ a ye dembisi bataŋ dɩ zene mi ta ka tʋma tʋʋmɩŋ mana. Die ʋ pɩasɩ ba dɩ, ‘Bɩa nɩ zie giena yɔrɩ damʋʋmɩŋ ta ka yie wɩɩŋ?’ 7Die ba yiŋŋi a balɩ wa dɩ, ‘Vuoŋ ka keŋ nagɩ tɩ dɩ tɩ ga tʋŋ ʋ tʋʋma.’ Die wɩa ʋ balɩ ba, ‘Nɩ gbaŋ nɩ ga a ga tʋŋ tʋʋma n kʋakʋ ma.’
8“Die ŋmɩŋ dɩ nanna, tigiritieŋ wo dɩ wa ʋ tʋntʋntɩba jakʋʋŋ dɩ, ‘Ga wa tʋntʋntɩba a tuŋ be ba tune, piili a nyɩŋ vuodiekemba dɩ kenne kʋaka a ga tʋgɩ vuodiekemba dɩ wolinne wo.’ 9Ta ʋ tʋntʋntʋ jakʋʋrɩ die dɩ tuŋ vuodiekemba dɩ wɩarɩna kʋaka a keŋ wo dɩnda daarɩ mi tune. 10Die wɩa die dɩ kenne a tʋgɩ vuodiekemba dɩ kenne sʋkʋleeliku, die ba yile dɩ ba tune nan dɩ dala ama die ʋ tuŋ ba gbaŋ dɩnda daarɩ mi tune. 11Die ba tuo ba ligirehe a kpatɩ die ba piili a vʋʋna ta galɩma tigiritieŋ wo, 12a baarɩ, ‘Vuosi gie wɩarɩ wa kʋaŋ a keŋ kʋakʋ, agbaa kʋaŋ hawasɩ anʋ saŋŋa ta kʋa hawa balɩmɩŋ, ama tɩnɩŋ tɩ dine wahala a ga a gbalɩgɩ a nyɩŋ sʋkʋʋŋ mana, ta ŋmɩnnɩ dɩ nɩgɩ tɩ pam, ama tɩnɩŋ aŋaŋ banɩŋ dɩ lagɩsɩ a tuo tuŋ balɩmɩŋ.’
13“Die tigiritieŋ wo dɩ yiŋŋi a balɩ ba wʋnyɩ, ‘N zʋa, wʋmma, n ka nyɩrɩ nɩ, dama tɩ tɩŋ balɩ zie mɩŋ nɩ saagɩ dɩnda daarɩ mi tune. 14Die wɩa nagɩ fʋ tʋaŋ a ga tigiŋ. Manɩŋ n yaala n tuŋ wo nɩ aŋaŋ vuodieke dɩ kenne kʋaka bʋnyɩ. 15N wo sieŋ dɩ n nagɩ n ligirehe a yi wudieke n yaalala? Yaa wa sʋgɩbɩaŋ dama n kana ka mʋma wɩa?’ ”
16Yisa die dɩ taanna nandagɩrɩ a kpatɩ wa kʋaŋ chaaŋ ta ʋ balɩ ba dɩ, “Die wɩa vuodiekemba dɩ benne kʋaŋ nan dɩ bie nɩŋŋa ta vuodiekemba dɩ benne nɩŋŋa wɩarɩ kʋaŋ.”
Yisa die dɩ bɩna balɩ ʋ kuŋ wɩa bʋtaa ma dene
(Maki 10.32-34; Luki 18.31-34)
17Die Yisa die dɩ jʋalɩna a gara Jerusalemi, die ʋ wa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo a nyɩŋ lʋgɩŋ a die a balɩ a yɩ ba. 18“Nɩ wʋmma, tɩ jʋalɩ a gara Jerusalemi ma, jigidieke ba balla ba nagɩ manɩŋ vuota Bʋa a yi Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋra aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba nuusi me, aŋ ba dii n sarɩya a baarɩ dɩ n chʋʋsɩya amʋ ba kʋʋ mɩŋ, 19ta nagɩ mɩŋ a yi vuodiekemba dɩ kana a ka yi Juu vuosi nuusi me aŋ ba vʋarɩ mɩŋ fala, ta nɩgɩ mɩŋ aŋaŋ kpaasɩŋ20.19 Ba kpaasaha die yaa kuuti aŋaŋ tana a nʋa ma. ta kpaasɩ mɩŋ a diisi dagarɩkʋ ma, aŋ n kpi ama a daraa ataa ma n nan hagɩ kuŋ me.”
Jemisi aŋaŋ Jɔɔn nuŋ die dɩ keŋ jʋʋsɩ Yisa jakʋʋŋ wɩa
20Womi Zebedi hɔgʋ die dɩ chii ʋ ballɩ bale a keŋ Yisa jigiŋ, ta gbirigi ʋ nɩŋŋa ta jʋʋsɩ wa suŋŋiŋ.
21Yisa die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Bɩa fʋ yaala?” Die ʋ yiŋŋi balɩ wa, “Yɩ mɩŋ nʋaŋ dɩ n ballɩ gie wʋnyɩ nan daansɩ kalɩ fʋ nuudiigiŋ chaaŋ ta wʋnyɩ dɩaŋ fʋ nuugalɩ chaaŋ saŋŋa dieke fʋ keŋ dii fʋ naarɩ.”
22Ta Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩ zɩ nɩ jʋʋsɩnana jadieke. Nɩ nan bɩagɩ a chii chiiti dieke n balla n chii wo?”
Die ba yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Wa, tɩ nan bɩagɩ.”
23Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Wusie, nɩ nan chii chiiti dieke n bala n chii wo, ama n wo sieŋ dɩ n vʋarɩ vuodiekemba dɩ mʋna ba kala n nuudiigiŋ aŋaŋ n nuugalɩ chaaŋ. Jigehe gie zie gbarɩ wa vuodiekemba n Chʋa Ŋmɩŋ gbaŋ gbaŋ die dɩ vʋarɩna dɩ ba kala mi.”
24Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩ tɩalɩkaha die dɩ wʋnna naa, die ba jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ a yi ba bale wo. 25Naa chɩaŋ wɩa Yisa die dɩ wa ba mana a lagɩsɩ taŋ ʋ jigiŋ a balɩ ba, “Nɩ gbaŋ nɩ sɩba a baarɩ vuodiekemba dɩ daansɩnana vuosi tɩŋgbaŋka gie me ŋaaŋ daga wa ba gbaŋ ta nyɩŋkʋraha dɩaŋ ŋaaŋ pɔgɩlɩ wa ba vuosi aŋaŋ nɩŋŋmɩna. 26Ama nɩnɩŋ die wo, nɩ sʋnsʋŋ vuodieke dɩ yaala nyɩŋkʋrɩtɩ, sie ʋ nagɩ ʋ gbaŋ a bɩrɩŋ wabʋ a tʋma a yɩma vuoŋ mana. 27Vuodieke dɩaŋ dɩ bɩ yaala ʋ bemme nɩŋŋa, sie ʋ nagɩ ʋ gbaŋ a bɩrɩŋ nɩ mana yɔmʋ, 28sɩba manɩŋ vuota Bʋa dɩ sɩna die wo, dama n ka keŋye dɩ vuosi tʋma a yɩma mɩŋ ama n keŋye dɩ n tʋŋ yɩ vuosi, ta bɩ kpi a yi vuosi pam ye gbatɩtaanɩŋ.”
Yisa die dɩ yuorine yɩɩsɩ bale nine dene
(Maki 10.46-52; Luki 18.35-43)
29Die Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ nyɩnana Jeriko me, die kpɩkpaaŋ die dɩ dɩ Yisa kʋaŋ. 30Ta yɩɩsɩ bale die dɩ kalɩ sieku nʋaŋ a wʋŋ dɩ Yisa keŋ tɩanna mɩŋ, die wɩa die ba piili a keese a baarɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, naaŋ Davidi haagɩŋ chɩgɩ tɩ zɔɔlɩŋ.”
31Ama kpɩkpaakʋ die dɩ natɩ ba dɩ ba tarɩ watɩ, ama ta die ba wa a faasɩ a keese, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, Davidi haagɩŋ, chɩgɩ tɩ zɔɔlɩŋ.”
32Yisa die dɩ zie ta wa ba a keŋ pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa nɩ yaala n yi a yɩ nɩ?”
33Ba yiŋŋi a balɩ wa, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, tɩ yaala fʋ yuori wo tɩ nine.”
34Ta zɔɔlɩŋ die dɩ yigi Yisa, ta ʋ gbi gbi ba ninehe, die ba ninehe die dɩ yuori yuori, ta ba dɩ ʋ kʋaŋ.
21Yisa die dɩ june Jerusalemi ba bɩra wa dene
(Maki 11.1-11; Luki 19.28-40; Jɔɔn 12.12-19)
1Die ba kenne a keŋ gbigi Jerusalemi ta keŋ Betifeji tɩŋ, tɩŋ dieke die dɩ benne kunkogiŋ dieke ba wasɩnana Olivi Tɩɩsɩ Kunkogiŋ lʋgɩŋ. Yisa die dɩ tʋŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba bale dɩ ba ga nɩŋŋa 2ta balɩ ba, “Nɩ gamma tɩŋkpaŋka dɩ benne nɩ nɩŋŋa, womi nɩ nan ye bonnɩɩŋ dɩ bɔbɩna zie ta ka bʋa dɩ zie mi; nɩ forisike a yaa ha a keŋ n jigiŋ. 3Dɩɩ yi ta vuoŋ dɩ pɩasɩ nɩ wɩɩŋ, nɩ balɩ wa, nɩ Yɔmʋtieŋ yaalala ka, ta ʋ nan vaa nɩ yaa ha keŋ.”
4Wɩaha gie mana die keŋ yi mɩŋ sɩba die Ŋmɩŋ dɩ vana ʋ naazʋalɩba wʋnyɩ die dɩ balɩna die wo dɩ
5“Nɩ balɩ Zayɔni tɩka vuosi dɩ,
‘Ye, nɩ naaŋ wa kieŋ nɩ jigiŋ.
Ʋ yiwo vuodieke dɩ sʋʋna ʋ gbaŋ tɩŋgbaŋ,
ta jʋala boŋ dieke dɩ yi bonpɔlɩ.’ ”
6Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ ga yi wudieke Yisa die dɩ balla ba dɩ ba yi wo. 7Die ba yaa bonɩɩkʋ aŋaŋ ka bʋa a keŋ, a nagɩ ba nyinyeeke a diisi a kʋasɩ ta Yisa dɩ jʋalɩ. 8Kpɩkpaakʋ vuosi bataŋ die dɩ nagɩ ba nyinyeeke a jatɩ sieku me, ta bataŋ dɩaŋ dɩ chɩa tɩɩsɩ naasɩ a jatɩ sieku me.
9Ta kpɩkpaaŋ dieke dɩ benne ʋ nɩŋŋa aŋaŋ vuodiekemba dɩ benne ʋ kʋaŋ dɩ nata a baarɩ,
“Hozaana!21.9 Hozaana chɩaŋ yiwo “Gbatɩ tɩ taaŋ”. Nɩ bɩrɩma Davidi haagɩrɩ gie.
Ŋmɩŋ yi alibarika a yɩ vuodieke dɩ kennene ʋ saaŋ ma.
Nɩ faasɩ natɩma hozaana ŋmɩŋsikpeŋ.”
10Die Yisa die dɩ gana a ga juu Jerusalemi, tɩka vuosi mana die dɩ hagɩ a zie a pɩasa taŋ dɩ, “Mɩnɩa wʋnna?”
11Kpɩkpaakʋ die dɩ yiŋŋi balɩ ba dɩ, “Yisa, vuodieke dɩ yine Ŋmɩŋ naazʋa ta nyɩŋ Nazeriti, Galili tɩŋgbaŋ ma wa.”
Yisa die dɩ wʋnsɩna Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ dene
(Maki 11.15-19; Luki 19.45-48; Jɔɔn 2.13-22)
12Ta Yisa die dɩ ga a juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a yagɩ vuodiekemba mana die dɩ daanana aŋaŋ vuodiekemba die dɩ yalla nyinti a daa mi; die ʋ kpaŋŋɩ vuodiekemba dɩ tarɩgɩnana ligirehe teebulisi a bubi bubi aŋaŋ vuodiekemba die dɩ yalla ŋmarɩsɩ a daa wa chɩasɩ a bubi, 13ta die a balɩ ba dɩ, “Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ wʋnɩŋ Ŋmɩŋ baarɩ, ‘N tigiri gie nan dɩ wasa Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ jigiŋ’ ama nɩnɩŋ nɩ nagɩ ka a bɩrɩŋ gaarɩŋ jigiŋ.”
14Die yɩɩsɩ aŋaŋ gbarɩgɩsɩ die dɩ keŋ ʋ jigiŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma die ʋ gbaaŋ ba mana. 15Ama die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba die dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ die ba yene ʋ yinene mamachi wɩaha ta bɩ wʋŋ ballɩbɩsɩsɩ dɩ natɩnana Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a baarɩ, “Hozaana, nɩ bɩrɩma Davidi haagɩrɩ gie die wo!” 16Die ba pɩasɩ wa, “Wʋŋ wudieke ba balala wa mɩŋ?” Ta ʋ yiŋŋi a balɩ ba, “Wa, ama dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, ‘Fʋ yine ballɩbɩsɩsɩ aŋaŋ ballɩnyaalɩsɩ dɩ bɩra fʋ vɩɩnɩŋ.’ Nɩ ye ka karɩŋ wɩaha gie Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ?”
17Yisa die dɩ va ba, ta nyɩŋ tɩka sʋŋ a ga Betani, die a dʋa mi tʋŋ dɩ vʋŋ.
Yisa die dɩ kana yɩ kɩnkamɩŋ tɩɩka dene
18Tʋŋ die dɩ vʋʋna sʋkʋleeliŋ die ʋ yiŋŋi a gara tɩka sʋŋ, die kɔŋ die dɩ yallɩ wa. 19Die ʋ ye kɩnkamɩŋ tɩɩŋ dɩ zene gbigi sieku nʋaŋ die ʋ ga ka jigiŋ, ama die ʋ ka ye jaaŋ mana ka sikpeŋ sie vaatɩ nyɩɩna ma. Na chɩaŋ ma die ʋ balɩ yɩ tɩɩka dɩ, “Kaaŋ bɩ nyɩŋ nyɩŋnyɩŋka!” Lele womi tɩɩka mana die dɩ ko.
20Ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ yene naa wa die dɩ yi be mamachi. Die ba pɩasa taŋ, “Lalɩa kɩnkamɩŋ tɩɩka dɩ ko lagɩ lagɩ die?”
21Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Wusie maŋ bala nɩ, dɩɩ yi nɩ yi Ŋmɩŋ yada ta ka chɩɩlɩya nɩ nan bɩagɩ a yi wudieke n yine yɩ kɩnkamɩŋ tɩɩka gie; daa genke nyɩɩna ma, nɩ nan bɩagɩ a balɩ yɩ kunkogiri gie dɩ, vʋʋ a ga nan mʋgɩkpɩɩrɩ ma aŋ ka seŋ yi. 22Dɩɩ yi nɩ yi Ŋmɩŋ yada nɩ nan ye jadieke mana nɩ jʋʋsɩnana a yaala.”
Vuosi bataŋ die dɩ pɩasɩna Yisa yaa gamma ʋ yiko ke wɩa dene
23Yisa die dɩ yiŋŋi a keŋ juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma, ta die daga vuosi Ŋmɩŋ wɩaha, die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ Juu vuosisi nyɩŋkʋra die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a pɩasɩ wa dɩ, “Bɩa yiko fʋ yaa yie wɩaha gie? Mɩnɩa yɩna fʋ yiko ke gie?”
24Ta Yisa dɩ yiŋŋi a balɩ ba, “N nan pɩasɩ nɩ wʋbalɩmɩŋ, dɩɩ yi nɩ bɩagɩ a balɩ mɩŋ ka chɩaŋ, n nan balɩ nɩ yiko dieke a yalla a yie wɩaha gie: 25Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuosisi Ŋmɩŋ nyaabʋ, Ŋmɩŋ die yɩna wa yiko yaa vuota?” Ba piili a nɩga nɩnhagɩrɩŋ dɩ, “Bɩa tɩ baa tɩ balɩ? Tɩ keŋ a baarɩ ‘Ŋmɩŋ jigiŋ’, ʋ nan yiŋŋi a balɩ tɩ dɩ, ‘Ta bɩa wɩa nɩ ka yi wo yada?’ 26Ama tɩ keŋ baarɩ ka nyɩŋ vuota jigiŋ, tɩ chɩga ŋmaamɩŋ aŋaŋ wudieke kpɩkpaakʋ dɩ baaŋ yi, dama vuoŋ mana die yi yada dɩ Jɔɔn seŋ yiwo Ŋmɩŋ naazʋa.” 27Die wɩa die ba yiŋŋi a balɩ Yisa dɩ, “Tɩ ka sɩba.” Die ʋ balɩ yɩ ba, “Die nɩŋ n kaaŋ balɩ nɩ vuodieke dɩ yɩna mɩŋ yiko maŋ yaa yie tʋʋmaha gie.”
Daa wʋnyɩ ballɩ bale nandagɩrɩ wɩa
28A kʋaŋ chaaŋ Yisa dɩ pɩasɩ ba dɩ, “Lalɩa nɩ yile yaa gamma wɩarɩ gie? Daa wʋnyɩ die yalla ballɩ bale, ta die balɩ a yɩ jakʋʋrɩ dɩ, ‘N bʋa, ga kʋakʋ ma a tʋŋ tʋʋma jinne.’ 29Bʋa wa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa, ‘N kaaŋ ga’ ama ka kʋaŋ chaaŋ ʋ tarɩgɩ ʋ sʋŋanyile ta ga kʋakʋ. 30Die chɔɔŋ wa dɩ ga bʋabike jigiŋ a balɩ die gbaŋ gbaŋ a yɩ wa, ʋ yiŋŋi a balɩ dɩ, ‘N chʋa n nan ga’, ama die ʋ ka gaya.” 31Yisa die dɩ taanna nandagɩrɩ gie a kpatɩ die ʋ pɩasɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ Juu vuosisi nyɩŋkʋraha dɩ, “Ballɩ bale wo gie, ba jabɩa yine ʋ chɔɔŋ dɩ yaalala dene?”
Die ba yiŋŋi a baarɩ, “Jakʋʋrɩ.”
Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Wusie maŋ bala nɩ, lampotuosiribe aŋaŋ vuodiekemba dɩ dʋaga hɔgʋkpana yaa daakpana nan woliŋ a juu Ŋmɩŋ naarɩ ma nɩ ma. 32Dama Jɔɔn dieke die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ die keŋ nɩ jigiŋ a dagɩ nɩ sievɩɩŋkʋ ama die nɩ ka yi wo yada, ama lampotuosiribe aŋaŋ hɔgʋkpana aŋaŋ daakpana die dɩ yi wo yada. Die nɩ yene wɩaha gie mana kʋaŋ chaaŋ, nɩ ka tarɩgɩ nɩ sʋŋanyile ta yi wo yada.”
Tʋntʋntɩba nandagɩrɩ
33Yisa die dɩ bɩ a balɩ ba, “Nɩ bɩ wʋŋ nandagɩŋ kaanɩ bɩbra. Tigiŋ tieŋ wʋnyɩ die benne a sʋʋ tɩɩ diekemba dɩ baaŋ nan nyɩŋ nyɩŋnyɩŋka ʋ kʋaŋ ma, a nagɩ daatɩ a kpie giliŋke, ta die a wʋnsɩ vɔrɩŋ, jigidieke ba baaŋ dɩ ŋmʋa nyɩŋnyɩŋka nyaabʋ a yie, ta kpii vɩɩŋ mi. Ta nagɩ kʋakʋ a yɩ tʋntʋntɩba nuusi me dɩ ba daansɩma. Dɩɩ yi a keŋ ŋmɩntɩ dɩ ba kpaa a yɩ wa ta kpaa ba tʋaŋ. Ka kʋaŋ chaaŋ die ʋ dɩa a ga tɩŋ kaanɩ. 34Die nyɩnyɩŋkaha kpaala saŋŋa die dɩ kenne tʋgɩ die ʋ tʋŋ ʋ yɔŋɩsɩ dɩ ba ga tʋntʋntɩba jigiŋ a ga tuo ʋ tʋaŋ. 35Ama ta tʋntʋntɩba dɩ yigi ʋ yɔŋɩsɩsɩ a nɩgɩ wʋnyɩ pam ta kʋʋ wʋnyɩ ta taa wʋnyɩ dɩaŋ aŋaŋ tana. 36Daa wa dɩ bɩ tʋŋ yɔŋɩsɩ bataŋ a tɩaŋ vuodiekemba ʋ wolinne a tʋŋ wa, ta tʋntʋntɩba dɩ yi be die gbaŋ gbaŋ. 37Kʋaŋ kʋaŋ chaaŋ ʋ tʋŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ Bʋadembiŋ. A baarɩ, ‘N sɩba baarɩ ba nan yɩ n bʋa wa jɩlɩma.’ 38Ama tʋntʋntɩba die dɩ yene ʋ bʋa wa die ba balɩ yɩ tamba, ‘Ʋ faarɩ diiru wo wʋnna, nɩ vaa tɩ kʋʋ wa ta nyinti bɩrɩŋ tɩ sɩɩtɩ!’ 39Ta die ba yigi wo a nagɩ wa a nyɩŋ kʋakʋ lʋgɩŋ a kʋʋ wa.”
40Yisa die dɩ taanna nandagɩrɩ gie a kpatɩ die ʋ pɩasɩ ba, “Die wɩa kʋakʋ tieŋ dɩ keŋ keŋ bɩa ʋ baa ʋ yi tʋntʋntɩba mi?”
41Ba yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Ʋ nan kʋʋ banɩŋ tʋntʋmbɩatɩ tielibe ta nagɩ kʋakʋ a yɩ vuogaasɩ, vuodiekemba dɩ baaŋ nan yɩ wa ʋ nyɩŋnyɩŋkaha tʋaŋ a kpaala saŋŋa.”
42Yisa dɩ balɩ yɩ ba, “Nɩ ye ka karɩŋ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ die dɩ maagɩna die wo? Dɩ maagɩya dɩ
‘Taŋ dieke mɩmɩɩrɩba die dɩ zetine ta baarɩ ba ka yaala ka wa
die dɩ yiŋŋi a keŋ yi gɔŋgɔŋyʋgɩrɩŋ taŋ vɩɩnɩŋ,
Nabidie Ŋmɩŋ yine die
ta a faasɩ yi tɩ mamachi!’ ”
43Die wɩa Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba, “Wusie maŋ balɩ nɩ, Ŋmɩŋ nan gbatɩ ʋ naarɩ a nyɩŋ nɩ jigiŋ ta nagɩ a yɩ vuodiekemba dɩ baaŋ nan vaa ʋ dii ka nyʋarɩ. 44((Ama vuodieke dɩ nanna tanɩ gie sikpeŋ nan ŋmabɩ ŋmabɩ ama vuodieke tanɩ dɩ keŋ nan ʋ sikpeŋ ʋ nan nʋŋ nʋŋ sɩba zɔŋ.))”
45Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ Farasisi die dɩ wʋnna nandagaha die ba mɩŋŋɩ sɩba banɩŋ ba wɩa Yisa die taaŋ nandagɩrɩ. 46Die ba yaala ba yigi wo, ama die ba chɩga kpɩkpaakʋ ŋmaamɩŋ dama vuosi die yi yada a baarɩ dɩ Yisa yiwo Ŋmɩŋ naazʋa.
22Hɔgʋ faarɩŋ nandagɩŋ
1Yisa die dɩ bɩ nagɩ nandaga a balɩ wɩa a yɩ vuosisi dɩ, 2“Ŋmɩŋ naarɩ sɩɩ sɩba naaŋ wʋnyɩ die dɩ wʋnsɩna hɔgʋhaalʋ banwʋla dɩ ʋ yɩ ʋ bʋa. 3Ta die tʋŋ ʋ yɔŋɩsɩ dɩ ba ga balɩ vuodiekemba ʋ wone a posi wo dɩ ba keŋ banwʋlaka, ama die ba ka yaala ba keŋ. 4Die ʋ bɩ tʋŋ yɔŋɩsɩ bataŋ ta balɩ ba dɩ, ‘Nɩ gamma a ga balɩ vuodiekemba die n wone a posi wo dɩ chaantɩ nyindiike yi siri mɩŋ; n wɔŋ kʋʋ narapɔlɩka aŋaŋ naara narɩka ta a mana yi wo siri; die wɩa nɩ keŋ a keŋ dii banwʋlaka chaantɩ!’ 5Ama die ʋ posine vuodiekemba ba die ka tɔgɩŋ wa ta die ga ba tʋʋma jige; wʋnyɩ dɩ ga ʋ kʋaŋ, ta wʋnyɩ dɩaŋ dɩ ga ʋ nyinti daala jigiŋ nyʋʋŋ ma, 6ta bataŋ dɩaŋ die dɩ yigi ʋ yɔŋɩsɩsɩ a nɩgɩ nɩgɩ ba ta kʋʋ ba. 7Die naaŋ wa dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ pam; ʋ tʋŋ ʋ sojasi ba ga kʋʋ vuokʋʋlaha ta jʋʋ ba tɩka boliŋ. 8A kʋaŋ chaaŋ die naaŋ wa dɩ wa ʋ yɔŋɩsɩsɩ a balɩ ba dɩ, ‘N hɔgʋhaalʋ banwʋlaka chaantɩ yi siri mɩŋ, ama vuodiekemba n wone a posi wo ka mʋ dɩ ba keŋ. 9Die wɩa nɩ wa gamma tɩka sʋŋ siekpɩɩma ma, a wa vuodieke mana nɩ baaŋ nan tuoli dɩ ba keŋ a dii laalɩkʋ chaantɩ.’ 10Die ʋ yɔŋɩsɩsɩ dɩ nyɩŋ ga siekpɩɩma ma, a ga wa vuodiekemba mana ba yene, vuovɩɩna aŋaŋ vuobɩatɩ mana; ta die ba keŋ a suuli banwʋlaka tigiri me.
11“Ta Naaŋ wa die dɩ keŋ dɩ ʋ daansɩ ye vuodiekemba dɩ kenne banwʋlaka, die ʋ ye daa wʋnyɩ dɩ benne vuosi sʋnsʋŋ ta ka yeegi banwʋla nyiŋyeeke. 12Ta Naaŋ wa dɩ pɩasɩ wa, ‘N zʋa yiwo lalɩa a keŋ juu giena ta ka yeegi banwʋlaka nyiŋyeeke?’ Ama daa wa die ka balɩ wɩɩŋ. 13Womi naaŋ wa die dɩ balɩ yɩ ʋ yɔŋɩsɩ, ‘Nɩ bɔbɩ ʋ nuusi aŋaŋ ʋ nagɩsɩ a nagɩ wa a taaŋ yeŋ me lɩmɩŋ ma. Mi ʋ nan dɩ kʋma ta ŋɔba nyɩna.’ ”
14Yisa die dɩ taanna nandagɩrɩ a kpatɩ, ʋ balɩ ba dɩ, “Ŋmɩŋ wa wa vuosi pam, ama ʋ nan vʋarɩ vuosi bɩta.”
Lampo tuniŋ wɩa
(Maki 12.13-17; Luki 20.20-26)
15Die Farasisi vuosi die dɩ nyɩŋ a ga a lagɩsɩ tamba a yaala sieti dɩ ba yigi Yisa aŋaŋ wʋpɩasɩka. 16Die ba tʋŋ ba kʋaŋandɩɩsɩrɩba bataŋ aŋaŋ Herodi vuosi bataŋ Yisa jigiŋ. Die ba pɩasɩ wa dɩ, “Dɩdagɩrʋ, tɩ sɩba a baarɩ bala wusie, ta daga vuosi Ŋmɩŋ sieti aŋaŋ wusie, ta ka tɔgɩma vuosi, dama fʋ ka tɔgɩma vuota dɩ sɩna die. 17Die wɩa, balɩ tɩ, lalɩa fʋ yile yaa gamma lampo tuniŋ wɩa? Tɩ mɩraha yɩ sieŋ mɩŋ dɩ tɩ tumme lampo a yɩma Roma tɩŋgbaŋ naaŋ wa Siiza yaa tɩ daa tumme?”
18Ta Yisa die dɩ wɔŋ sɩba ba sʋŋanyilibɩatɩ, die wɩa die ʋ balɩ dɩ, “Nɩnɩŋ gɩgaantɩba gie, bɩa nɩ yaala nɩ magɩsɩ mɩŋ? 19Nɩ nagɩ ligiribiŋ dieke nɩ balla nɩ nagɩ a tuŋ lampoke a dagɩ mɩŋ.” Die ba yaa ligire bini a keŋ yɩ wa, 20die ʋ pɩasɩ ba dɩ, “Mɩnɩa nine chaaŋ aŋaŋ ʋ saaŋ diisine ka ma die?”
21Die ba yiŋŋi baarɩ, “Naaŋ Siiza.” Die chɩaŋ ma die Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Die nɩŋ nɩ tuŋ a yɩ naaŋ Siiza jadieke dɩ yine ʋ sɩɩtɩ ta tuŋ yɩ Ŋmɩŋ jadieke dɩ yine Ŋmɩŋ sɩɩtɩ.” 22Die ba wʋnna naa wa die dɩ yi be mamachi, die ba va wa ta ga.
Kunti hagɩŋ wɩa
(Maki 12.18-27; Luki 20.27-40)
23Dɩnɩŋ daarɩ mi gbaŋ gbaŋ die Sadusi vuosi bataŋ die dɩ keŋ Yisa jigiŋ. (Banɩŋ ba balala dɩ kunti kaaŋ hagɩ kuŋ me.) 24Die a baarɩ, “Dɩdagɩrʋ, Mosisi die balɩ dɩ dembiŋ dɩ keŋ faarɩ hɔgʋ ta kpi ta wo ballɩ, sie ʋ nɩmbʋa faarɩ kpihɔgʋ wa a mɩɩrɩ ballɩ a yɩ vuodieke dɩ kpine wo. 25Die nɩmballɩ bayʋpɔyɩ die benne. Die jakʋʋrɩ dɩ faarɩ hɔgʋ ta kpi ta wo ballɩ, ta ʋ nɩmbʋa dɩ faarɩ kpihɔgʋ wa. 26Die gbaŋ gbaŋ die dɩ yi ʋ nɩmbʋa die dɩ diisine bule wo a yaa ga tʋgɩ vuodieke die dɩ diisine bʋtaa wa, a yaa die a ga kpatɩ dembisi bayʋpɔyɩ wa mana. 27Ka kʋaŋ kʋaŋ chaaŋ hɔgʋ wa dɩaŋ die dɩ kpi. 28Die wɩa, dɩɩ yi ta kunti hagɩŋ daaŋ dɩ keŋ tʋgɩ, mɩnɩa hɔgʋ baaŋ yi wo? Dama ba mana die faarɩ wa mɩŋ.”
29Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba, “Nɩ baya mɩŋ, dama nɩ ka sɩba Ŋmɩŋ gbaŋkʋ, ta bɩ ka sɩba Ŋmɩŋ dɩ yalla hagɩrɩŋ dene. 30Dama kunti dɩ keŋ hagɩ kuŋ me ba nan dɩ sɩɩ sɩba malakasi dɩ benne arɩzanna ma, ta hɔgʋ faarɩŋ aŋaŋ dembiŋ yallɩŋ kaaŋ dɩ beri. 31Yaa gamma kunti hagɩŋ ma nɩ ye ka karɩŋ wudieke Ŋmɩŋ dɩ bala a yɩ nɩ wa ʋ gbaŋkʋ ma? 32Dɩ ‘Manɩŋ n yine Ŋmɩŋ dieke Abarahami aŋaŋ Aziki aŋaŋ Jakobu dɩ jɩannana.’ Vuosi gie die kpiye mɩŋ ama ba ye ko bie ba mɩsɩ ma dama Ŋmɩŋ ka yi kunti Ŋmɩŋ ama vuodiekemba dɩ benne ba mɩsɩ ma?”
33Die kpɩkpaakʋ dɩ wʋnna naa, die dɩ yi be mamachi aŋaŋ ʋ dagɩkʋ.
Mɩrɩ dieke dɩ tɩanna mɩraha mana wɩa
(Maki 12.28-34; Luki 10.25-28)
34Die Farasisi dɩ wʋnna dɩ Yisa nyɩŋbalɩkaha die nyaŋŋɩ Sadusisi die ba lagɩsɩ tamba a keŋ. 35Ba wʋnyɩ die dɩ yine mɩraha dɩdagɩrʋ dɩ magɩsɩ wa aŋaŋ wʋpɩasɩkɩŋ dɩ, 36“Dɩdagɩrʋ, mɩrɩ bɩa tɩanna mɩraha mana?”
37Yisa die dɩ yiŋŋi a baarɩ dɩ, “ ‘Chome fʋ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ aŋaŋ fʋ sʋŋ mana aŋaŋ fʋ haalɩŋ mana aŋaŋ fʋ sʋŋanyile mana.’ 38Genke yine mɩrɩ dieke dɩ benne nɩŋŋa ta bɩ tɩaŋ mɩraha mana. 39Ta jadieke dɩaŋ dɩ diisine bule wo dɩaŋ bɩ yiwo nɩŋŋmɩna a gʋtɩ, ‘Chome fʋ chanchaaŋ sɩba fʋ gbaŋ gbaŋ.’ 40Mosisi mɩraha mana aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba dagɩtɩ mana diisi wo mɩraha ale wo gie me.”
Mɩnɩa bʋa yine Masia wa
(Maki 12.35-37; Luki 20.41-44)
41Saŋŋa dieke ta Farasisi dɩ lagɩsɩna tamba die Yisa dɩ pɩasɩ ba dɩ, 42“Bɩa nɩ yile yaa gamma Ŋmɩŋ vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa wɩa? Mɩnɩa bʋa yine wo?” Ba yiŋŋi balɩ wa “Ʋ yiwo Davidi haagɩŋ.”
43Die Yisa dɩ pɩasɩ ba, “Ta bɩa yine saŋŋa dieke Davidi die dɩ suuline aŋaŋ Ŋmɩŋ Haalɩbʋ die dɩ wasa wa dɩ, n ‘Yɔmʋtieŋ?’ Ta baarɩ
44‘Nabidie Ŋmɩŋ die bala n Yɔmʋtieŋ;
Kala n nuudiigiŋ chaaŋ,
a ga tʋgɩ saŋŋa dieke n baaŋ nan nagɩ fʋ dataasɩ a yi fʋ nuusi me.’
45Dɩɩ yi ta Davidi die dɩ wasa Masia wa dɩ ‘N Yɔmʋtieŋ’, dɩ bɩ baa dɩ yiwo lalɩa Masia wa bɩ yi Davidi haagɩŋ?”
46Die ba wʋnyɩ mana die ka bɩagɩ a yiŋŋi a balɩ wɩɩŋ, die wɩa a nyɩŋ dɩnda daarɩ mi yaa gamma vuoŋ die ka bɩ yaa sikimiŋ a baaŋ nan bɩagɩ a pɩasɩ Yisa wʋpɩasɩka.
23Yisa die dɩ kpaana vuosi yaa gamma mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi vuosi wɩa dene
(Maki 12.38, 39; Luki 11.43, 46; 20.45, 46)
1Die Yisa die dɩ balɩ a yɩ kpɩkpaakʋ aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ; 2“Mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi yine vuodiekemba ba yɩna sieŋ dɩ ba yiŋŋi balɩma Mosisi mɩraha chɩasɩ. 3Die chɩaŋ ma dɩ vɩɩna aŋ nɩ saagɩ ta dɩa ba dagɩna nɩ die mana, ama nɩ sɩmma nɩ keŋ yime wudieke ba yinene, dama ba ka dɩ wudieke ba balala wa. 4Ba ŋaaŋ vaa wa vuosi chii chiidʋnsa, chii dieke dɩ dʋnsɩna a yɩa ba, ama ba ka saaga a suŋŋe be aŋ ba chii chiititi. 5Wudieke mana ba yinene, ba yie mɩŋ dɩ vuota ye be. Ye, ba nagɩna Ŋmɩŋ mɩraha dɩ maagɩna bɩta gbanbisi me a bɔbɩ yi ba die aŋaŋ ba nuusi me ta a faasɩ dala dala die; bɩ ye ba nyiŋyeeki wagɩtɩ kʋaŋ nʋa dɩ wagɩrɩna ta faasɩ teeli die. 6Dɩɩ yi ba dʋʋga jige ba ŋaaŋ yaala ba kala sikpeŋkpɩɩma tieliŋ jigikasɩka; ta ba keŋ ga Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone jigiŋ, ba ŋaaŋ yaala ba kala vuokpɩɩma jigikasɩka; 7ta bɩ yaala ba waasɩma ba aŋaŋ jɩlɩma nyʋgɩtɩ jige ta wasɩma ba ‘Dɩdagɩrʋ.’ 8Ama nɩnɩŋ nɩŋ da keŋ yi ba wasɩma nɩ ‘Dɩdagɩrʋ’ dama nɩ mana yiwo nɩmballɩ aŋaŋ taŋ ta yaa nɩ Dɩdagɩrʋ balɩmɩŋ. 9Ta nɩ daa keŋ wa vuoŋ tɩŋgbaŋka gie me ‘Chɔɔŋ’ dama nɩ yaa wa Chɔɔŋ balɩmɩŋ; wʋnɩŋ ʋ yiwo Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma. 10Nɩ daa bɩ vaa vuosi wa nɩ ba ‘Nɩŋŋandɩɩsɩrɩba’ dama nɩ yaa wa nɩ Nɩŋŋandɩɩsɩrɩ balɩmɩŋ wʋnɩŋ ʋ yine Yisa Masia. 11Vuodieke dɩ yine vuokpɩɩŋ nɩ sʋŋ ʋ yi ʋ gbaŋ nɩ tʋntʋntʋ. 12Ama vuodieke dɩ kɔtɩna ʋ gbaŋ ŋmɩŋsikpeŋ, Ŋmɩŋ nan dansɩ sʋʋŋ wa tɩŋgbaŋ; ama vuodieke dɩ sʋʋna ʋ gbaŋ tɩŋgbaŋ Ŋmɩŋ nan daansɩ kɔtɩ wa ŋmɩŋsikpeŋ.”
Gɩgaantɩba vuosi gaamɩŋ wɩa
(Maki 12.40; Luki 11.39-42, 44, 52; 20.47)
13Ta Yisa dɩ bɩ balɩ dɩ, “Nɩnɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi mba yine gɩgaantɩba dɩ nan dɩ bɩaŋ a yɩ nɩ, dama nɩnɩŋ nɩ ligi wo Ŋmɩŋ naarɩ sanʋarɩ dɩ vuosi daa juu. Nɩ gbaŋ ka baa nɩ juu, ama ta kaga vuodiekemba dɩ yaalala ba juu wo. 14((Nɩnɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi mba yine gɩgaantɩba, wʋbɩaŋ bie nɩ ma, dama nɩ gbata kpihɔgʋba tige, ta jʋʋsa Ŋmɩŋ a yʋasa ta gaama sɩba nɩ yiwo vuodiekemba dɩ chɩgɩnana Ŋmɩŋ. Die wɩa nɩ tɩbɩdatɩŋ nan dɩ faasɩ dala pam.))
15“Nɩnɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi mba yine gɩgaantɩba, wʋbɩaŋ bie nɩ ma, dama nɩ gasa mʋgɩkpɩɩma ta chʋŋ gara tɩŋgbaŋɩsɩ ta yaala vuodieke dɩ baaŋ nan tarɩgɩ ʋ beriŋ a dɩa nɩ kʋaŋ, dɩɩ yi nɩ keŋ ye vuoŋ, nɩ ŋaaŋ yiwo ʋ tʋmbɩatɩ dieke dɩ yalla wa a gara Sitaani boliŋ me bɩ gʋtɩ die bule sɩba nɩnɩŋ.
16“Nɩnɩŋ yɩɩsɩ dɩdatɩrɩŋ, wʋbɩaŋ bie nɩ ma! Nɩ daga vuosi dɩ, ‘Dɩɩ yi ta vuoŋ dɩ huu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ, dɩ ka yi nɩŋŋmɩna, ama dɩɩ yi ʋ keŋ huu ligire dieke dɩ benne juoku me wo sie ʋ yi dene.’ 17Nɩnɩŋ yɩɩsɩ aŋaŋ gaantɩŋ, nyinti ale wo gie a jabɩa yine nɩŋŋmɩna, ligirehe yaa Ŋmɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ die dɩ yine ligirehe dɩ yi Ŋmɩŋ sɩɩtɩ? 18Ta nɩ bɩ daga dɩ, ‘Dɩɩ yi vuoŋ dɩ huu kaabɩŋ koriŋ, ka ka yi nɩŋŋmɩna, ama ʋ keŋ huu kaabɩŋ dɔŋ dɩ diisine koriku me wo, sie ʋ yi dene gbaŋ gbaŋ.’ 19Nɩ seŋ yiwo yɩɩsɩ wusie. Nyinti ale wa a jabɩa yine nɩŋŋmɩna, kaabɩŋ dɔŋkʋ yaa koriku dɩ yine kaabɩkʋ dɔnka die dɩ yi Ŋmɩŋ sɩɩtɩ? 20Die wɩa dɩɩ yi ta vuoŋ dɩ huu kaabɩkʋ koriku, dɩ dagɩ sɩba ʋ huu kanɩŋ aŋaŋ jadieke mana dɩ diisine ka ma. 21Ta dɩɩ yi vuoŋ dɩ huu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ, dɩ dagɩya sɩba ʋ huu kanɩŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ benne ka ma. 22Dɩɩ bɩ yi vuoŋ dɩ huu arɩzanna, ʋ huu wa Ŋmɩŋ naarɩ gbaŋtɩtɩ aŋaŋ vuodieke dɩ kalala ka ma.
23“Nɩnɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi mba die yine gɩgaantɩŋ, wʋbɩaŋ bie nɩ ma. Nɩ naga nanjʋʋsɩ aŋaŋ bʋŋʋ aŋaŋ neeri aŋaŋ nyinti a taŋ baŋ sʋŋ a nagɩ kaanɩ a yɩa Ŋmɩŋ, ama ta va jadieke dɩ yine nɩŋŋmɩna ʋ mɩraha ma; sɩba wusie sarɩya diile, aŋaŋ zɔɔlɩŋ chɩgɩla aŋaŋ yada yiile. Genhe die mʋna nɩ yime, ta da va hanɩŋ ba yiile. 24Nɩnɩŋ yɩɩsɩ diekemba dɩ datɩnana nɩ chanchaalɩŋ naa, nɩ ŋaaŋ vʋara nanjʋʋŋ nyaaŋ ma a taaŋ ama ta nyɩa nyɔgɩnɩ aŋaŋ nyaabʋ!
25“Nɩnɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi mba nɩ yiwo gɩgaantɩŋ, wʋbɩaŋ bie nɩ ma, dama nɩ daaraa nɩ nyanyuuli kpala aŋaŋ nɩ tɩmbala kʋasɩ, ama a sʋgɩtɩ dɩ suuli aŋaŋ gbatɩŋ aŋaŋ halɩ. 26Nɩnɩŋ Farasisi mba yine yɩɩsɩ, nɩ woliŋ a daarɩ nɩ nyanyuuli kpalaha aŋaŋ nɩ tɩmbalaha sʋgɩtɩ, ta a kʋasɩ dɩaŋ nan daarɩ.
27“Nɩnɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi mba nɩ yiwo gɩgaantɩŋ, wʋbɩaŋ bie nɩ ma. Dama nɩ sɩɩ sɩba vɔrɩtɩ dieke ba mɩɩ a penti zie, ta a kʋasɩ dɩ vɩɩna ama ta a sʋgɩtɩ dɩ suuli aŋaŋ vuota kɔba aŋaŋ nyʋʋgɩŋ. 28Die gbaŋ gbaŋ ta vuosi yese nɩ yeŋ me ta nɩ vɩɩna, ama nɩ sʋgɩtɩ dɩ suuli aŋaŋ ŋmɩnchɩbɩsɩ aŋaŋ bɩaŋ.
Yisa die dɩ bala ba tɩbɩdatɩŋ wɩa
29“Nɩnɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi mba nɩ yiwo gɩgaantɩŋ, wʋbɩaŋ bie nɩ ma. Nɩ mɩa Ŋmɩŋ naazʋalɩba vɔrɩtɩ, ta penti zieŋ, ta yi jadieke dɩ baaŋ nan tɩɩnsɩ vuosi yaa gamma vuodiekemba die dɩ chɩgɩnana Ŋmɩŋ kuŋ wɩa, 30ta baarɩ dɩ, die tɩ tɩŋ beri tɩ chɔɔŋkʋʋlɩŋ saŋka, tɩ tɩŋ kaaŋ yi wudieke ba yine wo ta kʋʋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba. 31Die wɩa nɩ seŋ a saagɩ mɩŋ dɩ nɩ yine vuodiekemba die dɩ kʋna Ŋmɩŋ naazʋalɩba wo haagɩsɩ. 32Die wɩa nɩ chɔɔŋkʋʋlɩba die dɩ piiline a yie tʋmbɩatɩ die wo, nɩ yi he a kpatɩ. 33Nɩnɩŋ nyinvuuke aŋaŋ nyinvuuke ballɩ. Nɩ baa nɩ yiwo lalɩa a chɩgɩ nyɩŋ tɩbɩdatɩŋ boli dieke dɩ wone kpisiŋ sʋŋ? 34Die wɩa n bala nɩ dɩ, n nan tʋŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ aŋaŋ sɩsɩbɩrɩŋ aŋaŋ dɩdagɩrɩŋ nɩ jigiŋ, ama nɩ nan kʋʋ bataŋ, ta kpaasɩ bataŋ a diisi dagarɩkɩŋ ma aŋ ba kpi, ta nɩgɩ bataŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me ta dɩ ba nagɩsɩ a nyɩŋ tɩŋ kaanɩ a ga tɩŋ kaanɩ. 35Naa chɩaŋ ba kʋna vuodiekemba dɩ chɩgɩnana Ŋmɩŋ tɩbɩdatɩŋ nan keŋ nɩ ma, a nyɩŋ Abeli a tʋgɩ Berakia bʋa Zakaria ma, vuodieke die nɩ kʋna Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ aŋaŋ kaabɩŋ koriku sʋnsʋkʋ. 36Wusie maŋ bala nɩ, lele gie vuosi nan daansɩ ye tɩbɩdatɩŋ tʋmbɩatɩ gie mana wɩa.
Yisa die dɩ chone Jerusalemi vuosi wɩa dene
(Luki 13.34, 35)
37“Nchʋanaawee, Jerusalemi vuosi, nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kʋna Ŋmɩŋ naazʋalɩba, ta bɩ taa vuodiekemba ʋ tʋnna nɩ jigiŋ wo tana, bʋŋmɩa maŋ mɩa, a yaala dɩ n lagɩsɩ nɩ bʋnyɩ sɩba kpɩanɩɩŋ dɩ ŋaana lagɩsɩ ka ballɩ ka chobiti chɩaŋ ta nɩ ka saaga. 38Ye, Ŋmɩŋ va nɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ta ka zie yɔrɩ. 39N bala nɩ, a nyɩŋ jinne yaa gamma, nɩ kaaŋ bɩ ye mɩŋ bɩbra a ga tʋgɩ saŋŋa dieke nɩ baaŋ nan balɩ dɩ, ‘Ŋmɩŋ alibarika bie vuodieke dɩ kennene tɩ Yɔmʋtieŋ saaŋ ma.’ ”
24Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ chʋʋsɩŋ wɩa
1Yisa die dɩ nyɩŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ jigiŋ a chʋŋ gara, die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a balɩ wa, ye Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ dɩ vɩɩna die. 2Die ʋ pɩasɩ ba dɩ, “Nɩ ye nyinti gie mana mɩŋ? Wusie maŋ bala nɩ, ba nan kpaŋŋɩ a mana a taaŋ tɩŋgbaŋ ma, ta taŋ balɩmɩŋ gbaŋ kaaŋ wɩarɩ a sʋgɩ ka chanchaaŋ ma.”
Wumugisike aŋaŋ wahala wɩa
3Yisa die dɩ sʋʋna a kalɩ kunkogiŋ dieke ba wasɩnana Olivi Tɩɩsɩ kunkogiŋ sikpeŋ die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ ba nyɩɩna a pɩasɩ wa, “Balɩ tɩ saŋŋa dieke genhe mana dɩ bala a yi aŋaŋ wudieke dɩ bala ka yi a dagɩ sɩba fʋ kieŋku aŋaŋ dʋnɩa kpatɩŋ gbigiye mɩŋ.”
4Die ʋ yiŋŋi a balɩ ba, “Nɩ sɩmma aŋ vuoŋ da keŋ gaaŋ nɩ, 5dama vuosi pam nan nagɩ n saaŋ a keŋ a baarɩ banɩŋ ba yine manɩŋ Masia wa ta gaaŋ vuosi pam. 6Nɩ nan wʋŋ tɔntɩ watɩ nɩ chaaŋ aŋaŋ saasaa wɩa, ama nɩ da vaa ŋmaamɩŋ yalla nɩ, dama sie wɩaha gie yi, ama a ka dagɩ sɩba dʋnɩa kpatɩkʋ keŋye mɩŋ. 7Vuosi buuriŋ nan wagɩ taŋ, naalɩŋ nan wagɩ naalɩŋ. Kɔŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋ dɔmɩŋ nan dɩ bie jigiŋ mana. 8Wɩaha gie mana nan dɩ sɩɩ sɩba maarɩŋ yʋagɩŋ piiliŋ.
9“Saŋka mi ba nan yigi nɩ a nagɩ nɩ yɩ aŋ ba vaa nɩ dii wahala, ta kʋʋ nɩ. Tɩŋgbaŋɩsɩ mana nan dɩ haa nɩ dama nɩ dɩna n kʋaŋ wɩa. 10Saŋka mi vuosi pam nan zeti n kʋaŋ dɩɩsɩŋ, ba nan posi tamba chɩasɩ ta haa tamba. 11Ta ŋmɩnchɩbɩsɩ naazʋalɩba nan keŋ a gaaŋ vuosi pam. 12Bɩaŋ dɩ bala ka dalɩma tɩŋgbaŋka gie wɩa, ta vuosi pam choti nan dɩ sʋnsɩ. 13Ama vuodieke nɩŋ mana dɩ dine sikimiŋ a ga tʋgɩ wahalaka gie kpatɩŋ nan ye gbatɩtaanɩŋ. 14Ta ba nan mʋʋlɩ Ŋmɩŋ naarɩ wʋvɩɩnaha gie dʋnɩa ka gie mana mana ma, dɩ vuoŋ mana wʋŋ, ta dʋnɩa ka kpatɩŋ ye keŋ.
Ŋmaaŋbɩaŋ wɩa
(Maki 13.14-23; Luki 21.20-24)
15“Nɩ nan ye ‘Jachʋʋsɩ’ dieke ta Ŋmɩŋ naazʋa Danieli die dɩ balla ka wɩa wa dɩ, genke Ŋmɩŋ dɩ chʋarɩŋ, ka nan dɩ zie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ.” (Vuodieke mana dɩ a keŋ a karɩŋ wɩaha gie, ʋ sɩmma a chɩasɩ.)
16“Saŋka mi vuodiekemba dɩ benne Judia ma ma wa, chɩgɩ a ga jʋalɩ tana sikpeŋ. 17Ta vuodieke dɩaŋ dɩ keŋ bie ʋ mampili sikpeŋ da keŋ sʋʋŋ tɩŋgbaŋ dɩ ʋ juu juoku a nagɩ ʋ nyinti. 18Ta vuodieke dɩaŋ dɩ keŋ bie ʋ kʋaŋ ma, ʋ da keŋ kuli dɩ ʋ nagɩ ʋ jayeekiŋ. 19Saŋka mi hɔgʋ nyuutitieliŋ aŋaŋ vuodieke dɩ yalla ballɩnyaalɩsɩ nan dii wahala pam! 20Nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ aŋ ʋ da keŋ yi wahalaha keŋ yɩbɩŋ saŋŋa yaa davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ. 21Dama saŋka mi wo, wahala pam nan dɩ beri; Ŋmɩŋ die dɩ naanna dʋnɩa a keŋ tʋgɩ jinne, kanɩŋ wahalaka mi ye ka keŋye; ta kanɩŋ wahalaka mi kaaŋ bɩ keŋ. 22Ŋmɩŋ dɩ tɩŋ ka gobi daraaha a taaŋ vuoŋ tɩŋ kaaŋ ye gbatɩtaanɩŋ; ama ʋ vuovʋarɩkaha wɩa ta ʋ nan gobi daraaha a taaŋ.
23“Saŋka mi dɩɩ yi vuoŋ dɩ a keŋ a balɩ nɩ dɩ, ‘Nɩ ye, Masia wa wʋnna yaa ʋ benne mi wo’, nɩ daa keŋ yi wo yada; 24dama saŋka mi ŋmɩnchɩbɩsɩ Masiasi aŋaŋ ŋmɩnchɩbɩsɩ naazʋalɩba nan keŋ nyɩŋ a tʋŋ mamachi wɩa dɩ ba gaaŋ vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna wa gbaŋ, ba tɩŋ nan bɩagɩ. 25Nɩ wʋmma! N wɔŋ balɩ nɩ mɩŋ ta saŋka ye ka tʋgɩya.
26“Die wɩa, ba keŋ balɩ nɩ, ‘Ye, ʋ bie wo haagɩŋ ma!’ Nɩ da keŋ ga mi yaa ba keŋ a balɩ nɩ, ‘Ye, ʋ bie wo juoku me!’ Nɩ da keŋ yi yada; 27dama manɩŋ vuota Bʋa keniŋ nan dɩ sɩɩ sɩba nɩɩŋ dɩ ŋaana nyɩgɩsɩ a nyɩŋ ŋmɩŋ pɔsɩŋ a ga tʋgɩ ŋmɩŋ nanɩŋ chaakʋ die wo.
28“Jigidieke jakpiikiŋ nyʋʋgɩŋ dɩ benne, mi zuuti dɩ lagɩma.
Vuota Bʋa yiŋŋi kieŋku wɩa
(Maki 13.24-27; Luki 21.25-28)
29“Wahalaha mi kʋaŋ chaaŋ ta ŋmɩŋ nan sɩbɩ, chɩɩkʋ kaaŋ bɩ chaaŋ; ta chɩŋmarɩsɩsɩ nan nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ a nan ta nyindieke dɩ benne ŋmɩŋsikpeŋ nan dɔŋ a lagɩŋ taŋ. 30Saŋka mi ta vuosi nan ye manɩŋ vuota Bʋa wa yiŋŋi kieŋku siara ŋmɩŋsikpeŋ, buuri dieke mana dɩ benne tɩŋgbaŋka gie me nan kʋŋ, ta ye manɩŋ vuota Bʋa dɩ benne nɩɩŋmara ma ŋmɩŋsikpeŋ a keŋ sʋʋna aŋaŋ yiko chuulikpeŋkpɩɩŋ. 31Malaka nan wɩɩ wɩɩŋ, ta n tʋŋ n malakasisi aŋ ba ga dʋnɩa lʋga a nɩɩsa mana mana a lagɩsɩ n vuovʋarɩkaha dieke dɩ benne tɩŋgbaŋka gie lʋga a nɩɩsa wa mana.
Chunchuleke tɩɩka dagɩtɩ wɩa
(Maki 13.28-31; Luki 21.29-33)
32“Nɩ vaa chunchule tɩɩka dagɩ nɩ yɩaŋ. Ka nagɩsɩ dɩ keŋ pɔsa ta vaatɩ dɩ nyɩnna nɩ sɩmma a baarɩ yɩbɩŋ gbigiye mɩŋ. 33Nɩ bɩ a keŋ ye ta nyinti gie yie naa gbaŋ gbaŋ nɩ sɩmma a baarɩ n keniŋ gbigiye mɩŋ. 34Wusie maŋ bala nɩ, lele vuosi kaaŋ kpi a kpatɩ ta wɩaha gie mana keŋ yi. 35Ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋ nan keŋ a tɩaŋ ga, ama n wʋbalɩkaha kaaŋ tɩaŋ naa daa.
Vuoŋ ka sɩba Yisa yiŋŋi keniŋ daaŋ
(Maki 13.32-37; Luki 17.26-30, 34-36)
36“Ama vuoŋ ka sɩba daarɩ yaa saŋŋa dieke n baaŋ keŋ; malakasi dieke dɩ benne arɩzanna ma dɩaŋ ka sɩba, manɩŋ Ŋmɩŋ Bʋa gbaŋ ka sɩba, sie n Chʋa Ŋmɩŋ nyɩɩna sɩbɩna. 37Die dɩ sɩna die wo Nowa saŋka dɩ nan dɩ sɩɩ die manɩŋ vuota Bʋa wa keniŋ saŋŋa. 38Nowa saŋŋa, saŋŋa dieke nyaakpɩɩbʋ dɩ yene ka keŋye, vuosi die dɩ die ta nyuo, ta faara hɔɔŋ, ta naga ba hɔgɩlɩasɩ a yɩa chʋllɩŋ, a ga tʋgɩ daa dieke Nowa dɩ june haarɩkpɩɩkʋ sʋŋ. 39Ta vuosi gie die ka sɩba wudieke dɩ yinene a tʋgɩ saŋŋa dieke nyaabʋ dɩ kenne dii ba mana. Die dɩ baa dɩ sɩmma saŋŋa dieke manɩŋ vuota Bʋa wa dɩ bala n keŋ wo. 40Saŋka mi dembisi bale nan dɩ tʋma kʋakʋ ma, ta n nan nagɩ wʋnyɩ ta va wʋnyɩ. 41Hɔɔŋ bale nan dɩ nʋma zaa nɩa ma, ta n nagɩ wʋnyɩ ta va wʋnyɩ. 42Die wɩa nɩ gbara dama nɩ zɩ daa dieke manɩŋ nɩ Yɔmʋtieŋ dɩ bala n keŋ. 43Ama nɩ sɩmma wɩɩrɩ gie chɩaŋ; dɩɩ yi ta tigiŋ tieŋ dɩ keŋ sɩba saŋŋa dieke gaarʋ dɩ bala ʋ keŋ yuŋ ʋ tigiŋ me, ʋ tɩŋ nan dɩ gbarɩ ta kaaŋ vaa ʋ wɩɩ ʋ tigiri a juu a gaarɩ. 44Die wɩa dɩ vɩɩna ta nɩ gbaŋ nɩ yi siri saŋŋa mana dama manɩŋ vuota Bʋa nan keŋ saŋŋa dieke nɩ kana ka yile dɩ n nan keŋ wo.
Yɔmʋ die dɩ tuone ʋ Yɔmʋtieŋ nʋaŋ die
45“Yɔmʋ bɩa yine yɩantieŋ ta yie ʋ Yɔmʋtieŋ dɩ dagɩna dɩ ʋ yi wudieke? Wʋnɩŋ ʋ yine vuodieke ʋ Yɔmʋtieŋ dɩ nan vʋarɩ dɩ ʋ daansɩma ʋ yɔmʋ chanchaalɩba ta yɩma ba ba nyindiike saŋŋa dieke dɩ mʋna. 46Dɩɩ yi ta ʋ Yɔmʋtieŋ dɩ keŋ tigiŋ ta ye wo ta ʋ tʋma die wo gbaŋ, sʋgɩfɩalɩŋ nan dɩ bie ʋ ma. 47Wusie maŋ bala nɩ, ʋ nan nagɩ wa a zieŋ dɩ ʋ daansɩma ʋ nyinti mana mana. 48Ama ʋ yi yɔmʋbɩaŋ, ʋ nan dɩ yile ʋ sʋŋ ma dɩ ʋ Yɔmʋtieŋ wo kaaŋ keŋ lagɩ lagɩ, 49ta piili a nɩga ʋ yɔmʋ chanchaalɩba ta wʋnɩŋ ʋ nan dɩ die ta nyuo aŋaŋ daanyuuriŋ. 50Ʋ Yɔmʋtieŋ wo nan yiŋŋi keŋ daa dieke aŋaŋ saŋŋa dieke ʋ kana ka yile dɩ ʋ nan keŋ. 51Ʋ keŋ keŋ, ʋ nan datɩ ʋ tɩbɩŋ ta nagɩ wa a gʋtɩ gɩgaantɩba ma; mi ʋ nan dɩ kʋma ta ŋɔba nyɩna.
25Hɔgʋlɩaŋ baŋ nandagɩŋ wɩa
1“Ŋmɩŋ naarɩ wɩa nan dɩ sɩɩ sɩba hɔgʋlɩaŋ baŋ dieke die dɩ nagɩna ba popolisi a ga dɩ ba ga tuoli hɔgʋ faarɩtʋ die wo. 2Hɔgʋlɩaŋ baŋ wa sʋŋ, banʋ die yiwo gaantɩŋ, ta banʋ wa dɩaŋ dɩ yi sɩsɩbɩrɩŋ. 3Gaantɩba die dɩ nagɩ ba popolisi ama ta die ka nagɩ kpaaŋ a gʋtɩ pɔgɩlɩ, 4ama ta sɩsɩbɩrɩba die dɩ nagɩ kpaaŋ a siti siti a yi kɔlɩbɩsɩ ma a gʋtɩ pɔgɩlɩ aŋaŋ popolisi. 5Die hɔgʋ faarɩtʋ wa die dɩ yʋasɩ keniŋ, die gbieŋ die dɩ yigi be, ba mana die dɩ gʋʋrɩ.
6“Ta die tanseese die ba wʋŋ kuli; ‘Hɔgʋ faarɩtʋ wa wʋnna! Nɩ keŋ nyɩŋ a tuoli wo!’ 7Saŋka mi hɔgʋlɩaba baŋka mana die dɩ hagɩ a ŋmɩɩlɩ ba popoli dɩ jʋalɩ. 8Die hɔgʋlɩa gaantɩba die dɩ jʋʋsɩ sɩsɩbɩrɩba dɩ, ‘Nɩ kaaŋ yɩ tɩ nɩ kpaabʋ bɩta? Dama tɩ popolisi yaala a kpi mɩŋ.’ 9Ta sɩsɩbɩrɩba die dɩ yiŋŋi balɩ ba dɩ, ‘Aayɩ, bʋ kaaŋ tʋgɩ tɩnɩŋ aŋaŋ nɩ mana. Nɩ gamma vuodiekemba dɩ yalla daa wa jigiŋ a daa bʋtaŋ yɩ nɩ gbaŋ.’ 10Saŋŋa dieke hɔgʋlɩa gaantɩba dɩ benne sieŋ me a gara dɩ ba daa kpaabʋ, ta hɔgʋ faarɩtʋ wa dɩ keŋ nyɩŋ. Sɩsɩbɩrɩba banʋ wa die dɩ yine siri wo die dɩ dɩ hɔgʋ faarɩtʋ wa a ga juu tigidieke banwʋlaka die dɩ benne, ta die ba ligi sanʋarɩ.
11“Ka kʋaŋ chaaŋ hɔgʋlɩa gaantɩba die dɩ a keŋ tʋgɩ, a zie sanʋarɩ jigiŋ a wasa, ‘Tɩ Yɔmʋtieŋ, tɩ Yɔmʋtieŋ, yuori sanʋarɩ a yɩ tɩ.’ 12Ama ta hɔgʋ faarɩtʋ wa dɩ yiŋŋi balɩ ba dɩ, ‘Wusie maŋ bala nɩ, n ka sɩba nɩ.’ ”
13Die Yisa dɩ bɩ balɩ ba dɩ, “Die wɩa, nɩ sɩmma, dama nɩ ka sɩba daa dieke yaa saŋŋa dieke manɩŋ nɩ Yɔmʋtieŋ dɩ bala n keŋ.
Yɔŋɩsɩ bataa wɩa
14“Ŋmɩŋ naarɩ wɩa nan bɩ sɩɩ sɩba tigiŋ tieŋ wʋnyɩ die dɩ bala ʋ dɩa, ta wa ʋ yɔŋɩsɩ a tɩa ba ligire dɩ ba tuo a dime nyʋʋŋ. 15Die ʋ yɩ ba wʋnyɩ mana ʋ sɩbɩna ʋ kpaŋŋɩnana ʋ gbaŋ dene; die ʋ nagɩ salɩma ligiribie tuse tuse anʋ a yɩ wʋnyɩ, ta die a nagɩ tuse tuse ale a yɩ wʋnyɩ dɩaŋ, ta die a bɩ a nagɩ tusibalɩmɩŋ a yɩ wʋnyɩ dɩaŋ. Ta die a nyɩŋ a ga ʋ dɩasɩ. 16Die yɔmʋ dieke die dɩ tuone tuse anʋ wa die dɩ nyɩŋ lagɩ lagɩ a nagɩ ligirehe a tʋŋ tʋʋma a bɩ a ye tuse anʋ gbaŋ gbaŋ a gʋtɩ. 17Vuodieke die dɩ tuone tuse ale wo gbaŋ die dɩ nagɩha a tʋŋ tʋʋma a ye tuse ale a gʋtɩ. 18Ama yɔmʋ dieke die dɩ tuone tusibalɩŋka die dɩ ga a tuu vɔrɩŋ a nagɩ ʋ Yɔmʋtieŋ ligirehe a lɔbɩrɩ mi.
19“Die dɩ wana a yʋasɩ pam, tigiri tieŋ wo die dɩ yiŋŋi a keŋ, ta wa ʋ yɔŋɩsɩ dɩ ba keŋ aŋ ʋ biisi, ta ʋ ye ba yene nyʋarɩ a mʋ die. 20Ta vuodieke die dɩ tuone tuse anʋ wa die dɩ a keŋ a juu saŋka mi, a nagɩ tuse anʋ dieke ʋ bɩna a ye wo, ta baarɩ, ‘N Yɔmʋtieŋ, die yɩ mɩŋ wa salɩma ligiribie tuse anʋ, ama n bɩ ye wo nyʋarɩ tuse anʋ a gʋtɩ.’ 21Die ʋ Yɔmʋtieŋ dɩ balɩ wa, ‘Kpaŋŋɩ fʋ gbaŋ, fʋnɩŋ yiwo yɔmʋvɩɩnɩŋ, ta bɩ tʋma vɩɩnɩŋ; mɩŋŋɩ pɔgɩlɩ wa nyinti bɩta wa gie, die wɩa n nan nagɩ pam a yi fʋ nuusi me. Sʋgɩfɩalɩ dieke n yalla, yiwo manɩŋ aŋaŋ fʋ sɩɩtɩ.’ 22Ta die vuodieke dɩaŋ die dɩ tuone tuse ale wo die dɩ keŋ a juu a baarɩ, ‘N Yɔmʋtieŋ, ye, die fʋ yɩ mɩŋ wa salɩma ligire bie tuse ale, ama n dii wo nyʋʋŋ a ye nyʋarɩ tuse ale a gʋtɩ.’ 23Ʋ Yɔmʋtieŋ wo dɩ balɩ wa, ‘Kpaŋŋɩ fʋ gbaŋ, fʋ yiwo yɔmʋvɩɩnɩŋ ta bɩ tʋma vɩɩnɩŋ, mɩŋŋɩ pɔgɩlɩ wa nyinti bɩta wa gie, die wɩa n nan nagɩ pam a yi fʋ nuusi me. Sʋgɩfɩalɩ dieke n yalla, yiwo manɩŋ aŋaŋ fʋ sɩɩtɩ.’ 24Die yɔmʋ dieke dɩaŋ dɩ tuone tusibalɩŋka die dɩ keŋ a juu a baarɩ, ‘N Yɔmʋtieŋ, n sɩba dɩ fʋnɩŋ yiwo nyɩnyɩrɩtʋ, a gobe jigidieke fʋ kana a ka bʋrɩya, ta bɩ lagɩsa nyindiike jigidieke die fʋ kana a ka jatɩ nyɩŋbʋra. 25Die wɩa ŋmaamɩŋ die yalla mɩŋ die maŋ nyɩŋ a nagɩ fʋ ligirebu a lɔbɩrɩ tɩŋgbaŋ. Die wɩa, ka wʋnna, tuo fʋ jaaŋ.’ 26Die wɩa ʋ Yɔmʋtieŋ wo die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, ‘Fʋnɩŋ yɔmʋtɔgʋ aŋaŋ walɩnkpɩatieŋ; sɩba baarɩ n yiwo vuodieke dɩ gobinene jigidieke n kana ka bʋrɩya ta lagɩsa nyindiike jigidieke n kana ka jatɩ nyɩŋbʋra, 27die nɩŋ bɩa yine ta fʋ ka nagɩ n ligirebu a paŋŋɩ aŋ ba yiŋŋi tuŋ mɩŋ aŋaŋ nyʋarɩ? N tɩnna a keŋ naa wa n tɩŋ nan tuo n jaabʋ ta nyʋarɩ diisi ka ma. 28Die wɩa nɩ tuo ligirebu a nyɩŋ ʋ jigiŋ a nagɩ ka yɩ vuodieke dɩ yalla tuse baŋ wa. 29Dama vuodieke mana dɩ yalla nyinti, ba nan ye nyinti pam a gʋtɩ amʋ ba faasɩ yallɩma pam. Ta vuodieke dɩaŋ dɩ wone jaaŋ ba nan tuo bɩta gbaŋ ʋ yalla wa a nyɩŋ ʋ jigiŋ. 30Ama yɔmʋtɔgʋ wa nɩŋ, nɩ nagɩ wa a vigi taaŋ yeŋ me lɩmɩŋ ma, jigidieke ʋ baaŋ nan kʋŋ ta ŋɔba nyɩna.’
Yisa dɩ bala ʋ dii vuosi sarɩya wɩa
31“Manɩŋ vuota Bʋa dɩ keŋ keŋ aŋaŋ n hagɩrɩŋ aŋaŋ n malakasisi n nan dɩ kalɩ n naara gbanɩŋ ma aŋaŋ jɩlɩma pam. 32Saŋka mi dʋnɩa vuosi mana mana nan lagɩsɩ n nɩŋŋa, mi n nan puo be bule, sɩba yiyagɩrʋ dɩ ŋaana a puo yiise a nyɩŋ bie sʋŋ die wo. 33N nan nagɩ yiisehe a zieŋ n nuudiigiŋ chaaŋ, ta nagɩ biehe a zieŋ n nuugalɩ chaaŋ. 34Saŋka mi manɩŋ naaŋ wa nan balɩ yɩ vuodiekemba dɩ benne n nuudiigiri chaakʋ dɩ, ‘Nɩnɩŋ vuodiekemba n Chʋa Ŋmɩŋ dɩ yine alibarika yɩ, nɩ keŋ a juu naarɩ dieke ta Ŋmɩŋ die dɩ naanna a gbarɩ nɩ a nyɩŋ dʋnɩa piiliŋ me, 35dama kɔŋ die yalla mɩŋ die nɩ yɩ mɩŋ nyindiike; ta nyanyuule die dɩ yalla mɩŋ, die nɩ yɩ mɩŋ nyaaŋ maŋ nyu. Die n yiwo chaanʋ ta nɩ mɩŋŋɩ a tuo mɩŋ nɩ tige me a yi mɩŋ chaantɩ. 36Die n chʋŋ wa yɔrɩ die nɩ yɩ mɩŋ garɩtɩ, ta die maŋ yʋagɩ ta nɩ suŋŋi mɩŋ, die maŋ juu dansarɩka sʋŋ ta nɩ keŋ kaagɩ mɩŋ.’ 37Womi ŋmɩŋchɩgɩrɩba gie nan yiŋŋi a pɩasɩ mɩŋ dɩ, ‘Tɩ Yɔmʋtieŋ, saŋŋa bɩa die tɩ ye fʋ ta kɔŋ yallɩ fʋ ta tɩ yɩ fʋ nyindiike? Yaa saŋŋa bɩa die tɩ ye fʋ ta nyanyuule dɩ yallɩ fʋ ta tɩ yɩ fʋ nyaaŋ fʋ nyu? 38Saŋŋa bɩa die tɩ ye fʋ ta fʋ yi chaanʋ die tɩ tuo fʋ tɩ tige me a yi fʋ chaantɩ? Yaa saŋŋa bɩa die tɩ ye fʋ ta chʋŋ yɔrɩ ta tɩ yɩ fʋ garɩtɩ? 39Saŋŋa bɩa die tɩ ye fʋ ta yʋagɩ ta tɩ suŋŋi fʋ? Yaa fʋ benne dansarɩka sʋŋ tɩ keŋ kaagɩ fʋ?’ 40Ta manɩŋ Naaŋ wa nan yiŋŋi balɩ ba dɩ, ‘Wusie maŋ bala nɩ, wudieke die nɩ yine a yɩ vuodieke dɩ yine zɔɔlɩntieŋ nɩ nɩmballɩ sʋnsʋŋ wʋnyɩ wa die nɩ yi a yɩ wa manɩŋ.’
41“Ka kʋaŋ chaaŋ n nan yiŋŋi a balɩ a yɩ vuodiekemba dɩ benne n nuugalɩ ka chaakʋ, ‘Nɩnɩŋ vuobɩatɩ gie, nɩ vɩɩna aŋaŋ tɩbɩdatɩŋ, nɩ chʋnna ga ta va mɩŋ. Nɩ gamma a ga juu boli dieke dɩ kana a ka kpise ta Ŋmɩŋ dɩ wʋnsɩna a gbarɩ Sitaani aŋaŋ ʋ vuosi wo. 42Dama kɔŋ die yallɩ mɩŋ ta die nɩ mʋŋ mɩŋ nyindiike, ta nyanyuule die dɩ yallɩ mɩŋ ama die nɩ mʋŋ mɩŋ nyaaŋ. 43Die n yine chaanʋ, ta nɩ ka saagɩ a tuo mɩŋ nɩ tige me, ta die maŋ chʋŋ yɔrɩ ta nɩ mʋŋ mɩŋ garɩtɩ, ta die yʋagɩ ta nɩ ka suŋŋi mɩŋ, die maŋ juu dansarɩka ta nɩ ka keŋ kaagɩ mɩŋ.’ 44Saŋka mi ba nan yiŋŋi a pɩasɩ mɩŋ dɩ, ‘Tɩ Yɔmʋtieŋ, saŋŋa bɩa die tɩ ye fʋ ta kɔŋ die dɩ yallɩ fʋ, yaa nyanyuule die dɩ yallɩ fʋ, yaa fʋ yi chaanʋ, yaa fʋ chʋŋ yɔrɩ, yaa fʋ yʋagɩ, yaa fʋ bie dansarɩka sʋŋ ta tɩ ka suŋŋi fʋ?’ 45Saŋka mi n nan yiŋŋi a balɩ ba dɩ, ‘Wusie n bala nɩ, die nɩ zetine nɩ suŋŋi zɔɔlɩntieŋ nɩ nɩmballɩ sʋnsʋŋ wʋnyɩ wa, die manɩŋ nɩ zeti suŋŋiŋ dene.’ 46Vuosi gie nan ga juu tɩbɩdatɩ dieke dɩ wone kpatɩŋ ma, ama ŋmɩŋchɩgɩrɩba nan ga juu miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ sʋŋ.”
26Vuokpɩɩma die dɩ sanna dɩ ba kʋʋ Yisa dene
(Maki 14.1, 2; Luki 22.1, 2; Jɔɔn 11.45-53)
1Yisa die dɩ balla wɩaha gie mana a kpatɩ die ʋ balɩ a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, 2“Nɩ sɩba a baarɩ dɩ vʋntʋŋ yine gasɩtɩaŋkʋ dʋʋga, ta ba nan nagɩ manɩŋ vuota Bʋa a yi vuosi nuusi me dɩ ba kpaasɩ mɩŋ a dɩɩsɩ dagarɩkʋ ma.”
3Saŋka mi die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋra aŋaŋ Juu vuosi nyɩŋkʋra die dɩ lagɩŋ taŋ Kayafasi tigiri me, vuodieke die dɩ yine Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ. 4Die ba saŋ ba baaŋ yi die a lɔbɩrɩ a yigi Yisa a kʋʋ wa. 5Die ba baarɩ, “Tɩ ka mʋ tɩ yigi wo dʋʋgaka saŋŋa, tɩ yi die vuosisi nan yi watɩ aŋ waagɩŋ nan.”
Hɔgʋ wʋnyɩ die dɩ sitine tulaari a yi Yisa sikpeŋ me dene
6Die Yisa die benne Betani tɩka ma wa, Simoni vuodieke die dɩ yine gamɩŋ tigiŋ me wo, 7die hɔgʋ wʋnyɩ dɩ keŋ ʋ jigiŋ a pɔgɩlɩ tulaari bʋnyɩ ligire dɩ faasɩna a tʋa a sitibu a yi Yisa sikpeŋ me saŋŋa dieke ʋ kala a die nyindiike. 8Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ yene naa, die ba jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ. Die ba pɩasa taŋ dɩ, “Bɩa ʋ chʋʋsa tulaaribu die? 9Tulaaribu gie tɩŋ nan bɩagɩ daa ligirikpɩɩma a nagɩ ligirehe a suŋŋi zɔɔlɩntieliŋ!”
10Yisa die dɩ mɩŋŋɩ wudieke ba balala, ta balɩ a yɩ ba dɩ, “Bɩa nɩ mugise hɔgʋ wa gie dene? Wʋvɩɩnɩŋ ʋ yi a yɩ mɩŋ dene. 11Zɔɔlɩntieliŋ nɩŋ nan dɩ beri nɩ jigiŋ daaŋ mana ama manɩŋ n kaaŋ dɩ bie nɩ jigiŋ daaŋ mana. 12Tulaari dieke ʋ sitine a yi n ma wa, ʋ yi a gbarɩ wa n guule. 13Wusie maŋ bala nɩ, jigidieke mana ba bala ba mʋʋlɩ Ŋmɩŋ wɩaha gie tɩŋgbaŋka gie me, ba nan balɩ wudieke ʋ yine wo a tɩɩnsɩ ʋ wɩa.”
Judasi die dɩ saagɩna dɩ ʋ posi Yisa chɩaŋ dene
(Maki 14.10, 11; Luki 22.3-6)
14Saŋka mi Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo wʋnyɩ, vuodieke die dɩ dine Judasi Asikaroti wa die dɩ nyɩŋ a ga Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha jigiŋ 15a baarɩ, “Bɩa nɩ nan yɩ mɩŋ dɩɩ yi maŋ dagɩ nɩ nɩ baaŋ nan yi die a yigi Yisa wa?” Die ba biisi salɩmayɩala ligiribie baŋɩsɩ-taa a yɩ wa. 16Die a nyɩŋ daarɩ mi Judasi die wa a paalɩ a yaala sievɩɩnɩŋ dɩ ʋ nagɩ Yisa a yi ba nuusi me.
Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ dine gasɩtɩaŋkʋ dʋʋga nyindiike dene
(Maki 14.12-21; Luki 22.7-13, 21-23; Jɔɔn 13.21-30)
17Ta paanʋ dieke die ba kana a ka yi dabɔtɩ dʋʋga piiliku daarɩ, ta Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a pɩasɩ wa, “Sɩa fʋ yaala tɩ ga wʋnsɩ a yɩ fʋ a gbara gasɩtɩaŋkʋ dʋʋga nyindiike daraaŋ?”
18Die ʋ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩ gamma tɩka sʋŋ daa wʋnyɩ tigiŋ a balɩ wa dɩ, ‘Tɩ dɩdagɩrʋ tʋnna tɩ dɩ tɩ keŋ balɩ fʋ dɩ ʋ saŋŋa gbigiye mɩŋ, ta ʋ yaala wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dii gasɩtɩaŋkʋ dʋʋgaka nyindiikehe fʋ tigiŋ me.’ ”
19Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ dɩ ʋ bala ba die wo, ta wʋnsɩ gasɩtɩaŋkʋ dʋʋgaka diile siri.
20Jɩŋmɩŋ die dɩ tʋgɩna, Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo die dɩ sʋʋŋ kalɩ dɩ ba dii. 21Die ba dinene wo Yisa die dɩ balɩ ba dɩ, “Wusie maŋ bala nɩ, nɩ wʋnyɩ bala ʋ posi n chɩaŋ.”
22Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba sʋgɩtɩ die dɩ paalɩ chʋʋsɩ, die ba piili a pɩasa wa wʋnyɩ wʋnyɩ, dɩ “N Yɔmʋtieŋ, wusie n ka yi tama dɩ manɩŋ fʋ daga die?”
23Ʋ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Vuodieke maŋ aŋaŋ wa dɩ lune kpalɩ gie mi wo bala ʋ posi n chɩaŋ. 24Manɩŋ vuota Bʋa nan kpi sɩba Ŋmɩŋ gbaŋkʋ die dɩ dagɩna die wo, ama wʋbɩaŋ bie vuodieke dɩ bala ʋ posi n chɩaŋ wa ma! Ba tɩŋ ka mɩɩrɩ dɩ tieŋ gbaŋ dɩ tɩŋ nan dɩ kpɩa.”
25Saŋka mi Judasi vuodieke die dɩ bala ʋ posi ʋ chɩaka gbaŋ dɩ baarɩ, “Dɩdagɩrʋ, manɩŋ fʋ daga?” Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa, “Wa, dɩ yiwo fʋnɩŋ.”
Tɩ Yɔmʋtieŋ nyindiike diile wɩa
(Maki 14.22-26; Luki 22.14-20; 1 Kor. 11.23-25)
26Die ba yene ko die, Yisa die dɩ nagɩ paanʋ, a waasɩ Ŋmɩŋ ta yi ke gbieri gbieri a nagɩha a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba, ta baarɩ, “Nɩ tuo a dii. N nyɩŋgbanɩŋ wʋnna.”
27Ta die bɩ nagɩ nyaaŋchibiŋ aŋaŋ daaŋ, a pagɩ Ŋmɩŋ ta die a nagɩ ka a yɩ ba ta baarɩ, “Nɩ mana tuo a nyu. 28Gembu yine n zɩŋ dieke dɩ bala ka yi Ŋmɩŋ nʋarɩ zie aŋaŋ wusie, zɩŋ dieke dɩ bala ka nyɩŋ n nyɩŋgbanɩŋ ma vuosi pam wɩa, aŋ ka vaa Ŋmɩŋ vaa a chaa ba tʋmbɩatɩ. 29N bala nɩ, n kaaŋ bɩ nyu daabʋ gie, sie daa dieke manɩŋ aŋaŋ nɩ dɩ bala tɩ lagɩsɩ a nyu daahaalɩbʋ n Chʋa Ŋmɩŋ naarɩ ma, ŋmɩŋsikpeŋ.”
30Die ba wa chɩa Ŋmɩŋ jɩamɩŋ yɩlɩ, ka kʋaŋ chaaŋ ba chʋŋ ga Olivi Tɩɩsɩ kunkogiri me.
Yisa die dɩ bala dɩ Piita nan chiisi dɩ ʋ ka sɩba wa dene
(Maki 14.27-31; Luki 22.31-34; Jɔɔn 13.36-38)
31Saŋka mi die Yisa dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Yuku gie nɩ mana nan chɩgɩ ta va mɩŋ, dama dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ ‘Ŋmɩŋ nan kʋʋ yiyagɩrʋ wa ta yiisehe ʋ yagɩnana wa jaasɩ jigiŋ mana.’ 32Ama maŋ a keŋ hagɩ kuŋ me, ka kʋaŋ chaaŋ n nan woliŋ nɩ nɩŋŋa a ga Galili tɩŋ ma.”
33Ta Piita die dɩ a yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Dɩɩ yi ta vuoŋ mana dɩ chɩgɩ ta va fʋ, ama manɩŋ n kaaŋ chɩgɩ ta va fʋ.”
34Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ a yɩ wa dɩ, “Wusie maŋ bala fʋ, jinne yuku gie, kparaaŋ nan keŋ baa ka kʋmma, ta chiisi mɩŋ wo bʋtaa ma dɩ zɩ mɩŋ.”
35Piita die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Dɩɩ yi maŋ ŋaŋ fʋ dɩ baa tɩ kpi gbaŋ, n kaaŋ chiisi dɩ n zɩ fʋ.” Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba mana die dɩ balɩ die gbaŋ gbaŋ.
Yisa die dɩ jʋʋsɩna Ŋmɩŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna dene
(Maki 14.32-42; Luki 22.39-46)
36Die Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ ga jigidieke die ba wasɩnana Getisemani, die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩ kala giena ta n ga nɩ nɩŋŋa a ga jʋʋsɩ Ŋmɩŋ.” 37Ta die nagɩ Piita aŋaŋ Zebedi ballɩ bale wo a gʋtɩ ʋ ma. Die ʋ sʋŋ die dɩ faasɩ a chʋʋsɩ, 38die ʋ balɩ a yɩ ba, “Sʋgɩchʋʋsɩ dieke dɩ benne ʋ sʋŋ ma wa faasɩ dala mɩŋ a yaala ka kʋʋ mɩŋ. Nɩ kala gie ta yesime aŋaŋ manɩŋ.”
39Die ʋ chʋŋ a ga nɩŋŋa bɩta, a gbirigi tɩŋgbaŋ ta jʋʋsɩ Ŋmɩŋ dɩ, “N Chʋa Ŋmɩŋ, dɩ tɩŋ nan bɩagɩ a yi, fʋ vʋarɩ mɩŋ a nyɩŋ wahalaka gie me! Ama daa vaa n dʋŋŋʋ yi, ama vaa fʋ dʋŋŋʋ yi.”
40Die ʋ yiŋŋi ga ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba bataa wa jigiŋ ta ye ta ba gʋʋra; die ʋ pɩasɩ Piita, “Die wɩa nɩ kaaŋ bɩagɩ a yesime aŋaŋ mɩŋ saŋŋa bɩta gbaŋ? 41Nɩ yesime ta jʋʋsɩma Ŋmɩŋ amʋ nɩ da keŋ juu magɩsɩŋ ma, dama nɩ haalɩtɩtɩ yaala a yi jadieke dɩ vɩɩna, ama nɩ nyɩŋgbaŋɩsɩsɩ ka hagɩrɩ.”
42Die ʋ bɩ yiŋŋi a ga ʋ bule ma a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ dɩ, “N Chʋa Ŋmɩŋ, dɩɩ yi wahala dieke dɩ kienene naa dɩ kaaŋ bɩagɩ a tɩaŋ, sie n diike, fʋ vaa fʋ dʋŋŋʋ yi.” 43Die ʋ bɩ yiŋŋi keŋ, ta ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die bɩ gʋʋra dama gbieŋ die dɩ faasɩna yallɩ ba pam. 44Die ʋ bɩ va ba, ta ga a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ bʋtaa ma a balɩ ʋ wolinne a jʋʋsa wudieke wo. 45Saŋka mi die ʋ yiŋŋi a ga ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba jigiŋ a keŋ pɩasɩ ba dɩ, “Nɩ ye ko a gʋʋra ta voose mɩŋ? Nɩ ye, saŋka gbigiye mɩŋ. Ba nan nagɩ wa manɩŋ vuota Bʋa a yi vuobɩatɩ nuusi me. 46Nɩ hagɩ aŋ tɩ ga. Nɩ ye, daa dieke dɩ posine n chɩaka gbigiye mɩŋ!”
Die ba yigine Yisa dene
(Maki 14.43-50; Luki 22.47-53; Jɔɔn 18.3-12)
47Ʋ nʋaŋ die ye ka nan tɩŋgbaŋ, ta Judasi, ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo wʋnyɩ dɩ keŋ tʋgɩ mi, aŋaŋ kpɩkpaaŋ, bataŋ dɩ pɔgɩlɩ jɩbɩwagɩtɩ ta bataŋ dɩaŋ dɩ pɔgɩlɩ dengbile, die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ Juu vuosi nyɩŋkʋraha tʋnna ba. 48Judasi vuodieke die dɩ posine ʋ chɩaka aŋaŋ vuosisi die wɔŋ balɩ zieŋ mɩŋ dɩ, “Maŋ keŋ a mʋgɩsɩ vuodieke kaamɩŋ, daa dieke nɩ yaalala wonde, nɩ yigi wo.”
49Judasi die dɩ kenne tʋgɩ, ʋ ga Yisa nɩŋŋa a baarɩ, “Dɩdagɩrʋ, aŋ fʋ ŋmɩɩ”, ta mʋgɩsɩ ʋ kaamɩŋ.
50Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa, “N zʋa, yi fʋ balla fʋ yi die wo lagɩ lagɩ!” Womi die ba a keŋ a mɩŋŋɩ yigi wo. 51Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba wʋnyɩ dɩ vʋarɩ jɩbɩwaŋ a chɩa gobi Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ yɔmʋ tɩbɩŋ a taaŋ. 52Die Yisa die dɩ balɩ wa, “Nagɩ fʋ jɩbɩwaŋkʋ a yiŋŋi a sʋʋ ka fɔgʋ ma, dama vuodieke dɩ wagɩnana aŋaŋ jɩbɩŋ, ŋaaŋ kpi wo jɩbɩka kuŋ. 53Nɩ ka sɩba a baarɩ n tɩŋ nan bɩagɩ a wa n Chʋa Ŋmɩŋ dɩ ʋ suŋŋi mɩŋ, aŋ bʋnyɩ ʋ tɩŋ nan tʋŋ malakasi a tɩaŋ tuse baŋ aŋaŋ ale? 54Ama maŋ yi die, lalɩa wudieke dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma wa dɩ naa nan yiwo, keŋ yi wusie?”
55Womi Yisa die dɩ pɩasɩ kpɩkpaakʋ dɩ, “Nɩ mʋ dɩ nɩ keŋ wo aŋaŋ jɩbɩwagɩtɩ aŋaŋ dengbile dɩ nɩ keŋ a yigi mɩŋ sɩba n yiwo gbɩgbatɩrʋ? Daaŋ mana die n bie wo Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a daga ta nɩ ka yigi mɩŋ. 56Ama naa mana yiye mɩŋ amʋ wudieke Ŋmɩŋ naazʋalɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma wa keŋ yi wusie.” Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba mana dɩ chɩgɩ ta va wa.
Ba nagɩna Yisa ga sarɩya diile jigiŋ dene
(Maki 14.53-65; Luki 22.54, 55, 63-71; Jɔɔn 18.13, 14, 19-24)
57Vuodiekemba die dɩ yigine Yisa wa die dɩ yallɩ wa a ga Kayafasi tigiŋ, vuodieke die dɩ yine Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ, mi die mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha dɩ lagɩŋ taŋ. 58Die ba yalla Yisa a gara wa, die Piita dɩ dɩ ʋ kʋaŋ a bie saasaa, a ga tʋgɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ gbaaŋ sʋŋ. Die ʋ juu gbaŋkʋ sʋŋ aŋaŋ tʋntʋntɩba dɩ ʋ ye wudieke dɩ balla ka yi. 59Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ nyɩŋkʋraha mana die dɩ yaala dɩ ba ye vuodieke dɩ baaŋ chɩbɩ ŋmɩnchɩbɩsɩ yaa gamma wudieke Yisa dɩ yine aŋ ba nagɩ a baarɩ dɩ ʋ chʋʋsɩya mɩŋ ta kʋʋ wa. 60Daadaŋ pam die dɩ keŋ nɩŋŋa a chɩbɩ ŋmɩnchɩbɩsɩ a yɩ wa, ama die mana yɔrɩ, die ba ka ye wudieke ba baaŋ nan nagɩ a yigi wo. Ka kʋaŋ kʋaŋ chaaŋ die dembisi bale die dɩ keŋ nɩŋŋa a baarɩ dɩ, 61“Daa wa gie die baarɩ dɩ ʋ nan bɩagɩ a kpaŋŋɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ a taaŋ ta yiŋŋi mɩɩ ka daraa ataa daraaŋ.”
62Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ dɩ hagɩ zie a baarɩ, “Wo wɩɩŋ a baa fʋ balɩ yaa gamma wudieke ba balla yaa gamma fʋ wɩa naa?” 63Ama die Yisa dɩ tarɩ. Ta Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ dɩ bɩ pɩasɩ wa, “Balɩ tɩ miivolitieŋ Ŋmɩŋ saaŋ ma, fʋ yine Vuovʋarɩkɩŋ Masia wa ta bɩ yi Ŋmɩŋ Bʋadembike?”
64Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa, “Wa, fʋnɩŋ fʋ balla. Ama n bala nɩ, a nyɩŋ jinne yaa gamma nɩ nan daansɩ ye manɩŋ vuota Bʋa ta n kalɩ Nabidie Ŋmɩŋ nuudiigiŋ chaaŋ, ta bɩ ye ta n bie nɩɩŋmara sʋŋ a keŋ sʋʋna.”
65Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ dɩ datɩ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ nyinyeeke a chɩɩrɩ ta natɩ dɩ, “Ʋ naga ʋ gbaŋ a magɩsa26.65 Ba mɩraha ma dɩɩ yi vuoŋ dɩ nagɩ ʋ gbaŋ a magɩsa aŋaŋ Ŋmɩŋ ʋ mʋ ba kʋʋ wa mɩŋ. Ŋmɩŋ! Tɩ ka bɩ yaala daansɩa. Nɩ mana wɔŋ wʋŋ ʋ nagɩna ʋ gbaŋ a magɩsa Ŋmɩŋ die. 66Lalɩa nɩ yile?”
Die ba yiŋŋi a baarɩ, “Ʋ mʋ ʋ kpi mɩŋ.”
67Womi die ba piile a tɩɩra nɩntɔbɩtɩ a yie ʋ nine me, ta nɩgɩ wa; ta vuodiekemba die dɩ falala wa wa 68dɩ baarɩ, “Fʋnɩŋ Masia, bugi a dagɩ vuodieke dɩ nɩgɩna fʋ wa.”
Piita die dɩ chiisine dɩ ʋ ka sɩba Yisa dene
(Maki 14.66-72; Luki 22.56-62; Jɔɔn 18.15-18, 25-27)
69Piita die dɩ kala Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ gbaakʋ ma wa, die tigiri mi havʋʋbiŋ tʋntʋntʋ wʋnyɩ die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a keŋ balɩ dɩ, “Fʋ gbaŋ die gʋtɩ wa Yisa vuodieke dɩ nyɩnna Galili wo ma.”
70Ama ta Piita die dɩ baarɩ ʋ ka sɩba wa ba mana nɩŋŋa. Dɩ, “N ka sɩba vuodieke nɩ balala wa wɩa.” 71Die ʋ nyɩŋ ga yeŋ me, mi havʋʋbiŋ tʋntʋntʋ wʋnyɩ die dɩ bɩ ye wo a balɩ yɩ vuosisi dɩ, “Daa wa gie dɩaŋ die gʋtɩ wa Yisa vuodieke dɩ nyɩnna Nazeriti wa ma.”
72Die Piita die dɩ bɩ chiisike aŋaŋ huusi dɩ, “N ka sɩba daa wa!”
73Die dɩ bɩna a yi bɩta, vuodiekemba dɩ zene mi wo dɩ keŋ Piita jigiŋ a balɩ wa dɩ, “Wusie, yiwo ba wʋnyɩ dama fʋ bala sɩba Galili vuoŋ!”
74Womi Piita dɩ huu dɩ, “Ŋmɩŋ datɩ n tɩbɩŋ dɩɩ yi maŋ ka bala wusie! N ka sɩba daa wa mi!” Womi kparaaŋ die dɩ kʋŋ, 75die Piita dɩ tɩɩnsɩ wudieke Yisa dɩ bala a yɩ wa wa dɩ, “Kparaaŋ nan keŋ baa ka kʋmma, nan chiisi mɩŋ bʋtaa dɩ ka sɩba mɩŋ.” Ta Piita die dɩ nyɩŋ a kʋŋ pam.
27Ba nagɩna Yisa a ga Paliti jigiŋ dene
(Maki 15.1; Luki 23.1, 2; Jɔɔn 18.28-32)
1Die tʋŋ dɩ vʋʋna sʋkʋleeliŋ, die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋra aŋaŋ Juu vuosi nyɩŋkʋra die dɩ saŋ ba baaŋ yi die a kʋʋ Yisa. 2Die ba bɔbɩ wa aŋaŋ chɔrɩma, a nagɩ wa a ga tɩŋgbaŋka jakʋʋŋ die ba wasɩnana Paliti27.2 Paliti die yiwo Romani vuodiekemba die dɩ nyaŋŋɩna Juu vuosisi jakʋʋŋ wʋnyɩ. jigiŋ.
Judasi die dɩ kpine die
(Tʋʋma 1.18, 19)
3Die Judasi, vuodieke die dɩ posine Yisa chɩaka dɩ wʋnna ba dine ʋ sarɩya a baarɩ ʋ chʋʋsɩya amʋ ba kʋʋ wa wa, die ʋ sʋŋ dɩ faasɩ chʋʋsɩ; die ʋ wa nagɩ salɩnyɩala ligire bie baŋɩsɩ-taa wa a yaa a yiŋŋi ga yɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha. 4Ta baarɩ, “N tʋŋ wa bɩaŋ dama n posi wo vuodieke dɩ wone taalɩ chɩaŋ.”
Die ba yiŋŋi a balɩ wa, “Tɩnɩŋ tɩ baga bɩ beri genke ma mɩŋ? Fʋnɩŋ fʋ wɩa wondie!”
5Die wɩa Judasi die dɩ nagɩ ligirehe a vigi taaŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ, ta die a nyɩŋ a ga a taaŋ ʋ gbaŋ guuŋ.
6Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha die dɩ vaarɩ ligirehe ta baarɩ, “Gembu wa yiwo zɩŋ ligire, ta tɩ mɩraha ka yɩ sieŋ dɩ tɩ nagɩha a gʋtɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ligirehe sʋŋ.” 7Die wɩa die ba saŋ dɩ ba nagɩ ligirebu a daa kpagɩwʋnsɩrʋ tɩŋgbaŋ, dɩ ba gume chaanɩŋ mi. 8Die wɩa ba ye a wasa tɩŋgbaŋka mi dɩ “Zɩŋ tɩŋgbaŋ” a keŋ tʋgɩ jinne die.
9Die dɩ keŋ yi wusie Ŋmɩŋ naazʋa Jerimaya die dɩ balla wudieke wo dɩ, “Ba nagɩ wa salɩnyɩala ligire bie baŋɩsɩ-taa dieke die Izara vuosi bataŋ die dɩ nagɩna a daa wa, 10a nagɩbʋ a daa kpagɩwʋnsɩrʋ tɩŋgbaŋ, sɩba n Yɔmʋtieŋ Ŋmɩŋ dɩ dagɩna mɩŋ dene.”
Paliti die dɩ dine Yisa sarɩya dene
(Maki 15.2-5; Luki 23.3-5; Jɔɔn 18.33-38)
11Yisa die zie wo tɩŋgbaŋka jakʋʋrɩ Paliti nɩŋŋa; ta Paliti die pɩasɩ wa dɩ, “Fʋnɩŋ, fʋ yine Juu vuosi naaŋ wa?” Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ, “Wa, fʋnɩŋ fʋ balala.” 12Ama die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha nɩŋ die dɩ galɩnnana wa, die ʋ ka balɩ ba wɩɩŋ.
13Die Paliti dɩ bɩ pɩasɩ wa dɩ, “Ka wʋmma ba galɩnnana fʋ die mana?”
14Ama Yisa die ka yiŋŋi a balɩ wa wɩɩŋ, die wɩa die dɩ paalɩ yi Paliti mamachi.
Paliti die dɩ yɩna sieŋ dɩ ba kʋʋ Yisa dene
(Maki 15.6-15; Luki 23.13-25; Jɔɔn 18.39–19.16)
15Dɩɩ yi gasɩtɩanɩŋ dʋʋga saŋŋa dɩ keŋ tʋgɩ tɩka jakʋʋrɩ ŋaaŋ vʋarɩ wa vuobalɩmɩŋ dansarɩka sʋŋ, vuodieke vuosisi dɩ yaalala a taaŋ. 16Saŋka mi daa wʋnyɩ die benne dansarɩka sʋŋ ba wasa wa Barabasi, die vuoŋ mana die dɩ sɩba ʋ wɩa aŋaŋ ʋ tʋmbɩatɩ. 17Die wɩa die vuosisi die dɩ lagɩŋna wa, Paliti die dɩ pɩasɩ ba dɩ, “Mɩnɩa nɩ yaala n vʋarɩ dansarɩka ka sʋŋ a taaŋ a yɩ nɩ? Barabasi yaa Yisa, vuodieke dɩ dine Masia wa?” 18Dama Paliti die sɩba a baarɩ haasɩ wɩa die ba yigi Yisa a keŋ yɩ wa.
19Die Paliti die dɩ sʋʋna kala ʋ sarɩya diile chɩaka ma wa, die ʋ hɔgʋ die dɩ tʋŋ ʋ jigiŋ dɩ, “Vʋarɩ fʋ nuusi a nyɩŋ Ŋmɩŋ vuovɩɩŋka wɩa ma, dama diene wo yuku die n die wo wahala pam n daansa sʋŋ yaa gamma ʋ ma.” 20Ta Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha die dɩ bala a yɩa vuosisi dɩ ba balɩ Paliti dɩ ʋ vʋarɩ Barabasi a taaŋ ta vaa ba kʋʋ Yisa. 21Ta Paliti die dɩ bɩ pɩasɩ dɩ, “Vuosi bale wo gie, mɩnɩa nɩ yaala n vʋarɩ a taaŋ?” Die ba yiŋŋi a baarɩ, “Barabasi.” 22Ta Paliti die dɩ bɩ pɩasɩ ba dɩ, “Lalɩa nɩ wa yaala n yi Yisa vuodieke ba wasɩnana Masia ka?” Ba mana die dɩ yiŋŋi a baarɩ, “Kpaasɩ wa diisi dagarɩkʋ ma.” 23Ama Paliti die dɩ yiŋŋi pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa wʋbɩaŋ ʋ yi?” Die ba piili a faasɩ nata dɩ, “Kpaasɩ wa a diisi dagarɩkʋ ma.” 24Die Paliti die dɩ mɩŋŋɩna dɩ dɩ ka bɩ amʋ dɩ ʋ balɩ wɩɩŋ dama ba nan yi watɩ ta waagɩŋ nan, die ʋ nagɩ nyaaŋ a nɩɩtɩ ʋ nuusi vuosisi nɩŋŋa ta baarɩ dɩ, “N nuuŋ wo daa wa gie kumbu me! Nɩ wɩɩŋ wonde.” 25Ta vuosi mana dɩ yiŋŋi a balɩ wa, “Wa, vaa ʋ zɩŋ bemme tɩnɩŋ aŋaŋ tɩ ballɩ ma!” 26Die wɩa Paliti die dɩ vʋarɩ Barabasi a taaŋ a yɩ ba, ta die a yi ba nɩgɩ Yisa aŋaŋ kpaasɩŋ ta nagɩ wa yɩ dɩ ba ga kpaasɩ wa dagarɩkʋ ma.
Sojasisi die dɩ vʋarɩna Yisa fala
27Die Paliti sojasisi die nagɩ Yisa a ga juu gbaakʋ sʋŋ ta sojasisi mana dɩ giliŋ wo. 28Die ba yi ʋ nyiŋyeekehe awʋrɩ ta die a nagɩ jayeekiwaŋ ŋmɩnɩŋ a yeegi wo, 29ta die a nagɩ haŋgɔɔsɩ a wʋnsɩ sibubiŋ a nagɩ ka a bubi wo ta a nagɩ daaŋgbanɩŋ27.29 Daaŋgbaŋkʋ die zie wo naaŋ daaŋgbanɩŋ naŋ ma. a yɩ ʋ nuudiigiŋ me, ta die a wa gbirigi ʋ nɩŋŋa a vʋarɩ wa fala, die a baarɩ dɩ, “Juu vuosi naaŋ wa, tɩ waasa fʋ!” 30Die ba tɩɩrɩ nɩntɔbɩtɩ a yi wo ta tuo daa dieke ba nagɩna a yɩ wa wa a nɩgɩ ʋ sikpeŋ me. 31Die ba vʋarɩna wa falaha a kpatɩ wa die ba tuo jayeeki dieke ba nagɩna a yɩ wa wa ta nagɩ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ jayeekiŋ a yeegi wo. Die ba yaa wa nyɩŋ dɩ ba ga kpaasɩ wa dagarɩkʋ ma.
Die ba kpaasɩna Yisa a diisi dagarɩkʋ ma dene
32Die ba ganana wa die ba tuoli daa wʋnyɩ dɩ nyɩnna Saarini ba wasa wa Simoni, die ba mugisi wo dɩ ʋ tuo Yisa dagarɩkʋ a chii. 33Die ba a keŋ a tʋgɩ jigidieke die ba wasɩnana Goligota wa, ka chɩaŋ yine “Sikpeŋ kogilike jigiŋ”, 34mi die ba nagɩ daa dieke ba lagɩna aŋaŋ nyɩntʋatɩ a yɩ wa dɩ ʋ nyuu, ama die ʋ lannabʋ wa die ʋ zeti bʋ nyuule. 35Die ba kpaasɩna wa dagarɩkʋ ma a kpatɩ wa, die ba nagɩ ʋ nyiŋyeeke a puo taŋ aŋaŋ chaachaa, 36die ba sʋʋŋ kalɩ a gbarɩ wa. 37Die ba maagɩ wudieke ba bala dɩ ʋ yine a chʋʋsɩ wa a marɩ ʋ dagarɩkʋ sikpeŋ; naa die ba maagɩ dɩ,
“Yisa, Vuodieke Dɩ Yine Juu Vuosi Naaŋ Wa Wɔnna.”
38Die ba bɩ kpaasɩ wa gbɩgbatɩrɩŋ bale dagarɩsɩ ma a gʋtɩ ʋ ma, die wʋnyɩ die bie wo ʋ nuudiigiŋ chaaŋ ta wʋnyɩ dɩaŋ die dɩ bie ʋ nuugalɩ chaaŋ. 39Vuodiekemba die dɩ tɩannana wa die vige ba sikpigile ta die taana wa jome, 40a baarɩ dɩ, “Fʋnɩŋ fʋ baarɩ nan kpaŋŋɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ a taaŋ, ta nagɩ daraa ataa a yiŋŋi mɩɩ ka, gbatɩ fʋ gbaŋ a taaŋ. Fʋ yi Ŋmɩŋ Bʋa, fʋ keŋ sʋʋŋ dagarɩkʋ ma.” 41Naa gbaŋ gbaŋ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha dɩ vʋarɩ wa fala, 42ta die baarɩ dɩ, “Die ʋ gbatɩ wa ʋ chanchaalɩŋ a taana ama ʋ kaaŋ bɩagɩ a gbatɩ ʋ gbaŋ gbaŋ a taaŋ! Dɩɩ yi ʋ seŋ yi Izara vuosi naaŋ wa, ʋ keŋ sʋʋŋ dagarɩkʋ ma aŋ tɩ yiwo yada. 43Ʋ tuo wo Ŋmɩŋ dii ta baarɩ ʋ yiwo Ŋmɩŋ Bʋa. Dɩɩ yi Ŋmɩŋ dɩ yaala wa, nɩ vaa tɩ ye sɩba ʋ nan gbatɩ wa a taaŋ lele!” 44Die gbaŋ gbaŋ gbɩgbatɩrɩŋ diekemba die ba kpaasɩna a gʋtɩ ʋ ma wa dɩ zɩa wa.
Yisa kuŋ wɩa
45Ŋmɩŋ dɩ wana a tʋgɩ sikpeŋ sʋnsʋŋ, tɩŋgbaŋka mana mana die dɩ sibi. Die ka sibi wo dee a ga tʋgɩ ŋmɩŋgbɩlɩkɩŋ hawasɩ ataa saŋŋa. 46Awasɩ ataa wa saŋŋa die Yisa dɩ faasɩ keesi ta natɩ dɩ “Eli, Eli lema sabakitani?” Ka chɩaŋ wone “N Ŋmɩŋ, n Ŋmɩŋ, bɩa yine fʋ va mɩŋ?” 47Vuodiekemba die dɩ zene mi wo ta wʋŋ wa wa die ba baarɩ dɩ “Ʋ wasa Elaja!” 48Ba wʋnyɩ die dɩ chɩgɩ lagɩ lagɩ a ga nagɩ gbara alʋ daŋmɩɩsɩŋ ma a nagɩka a sagɩ daaŋ sikpeŋ ta a kɔtɩ yɩ wa dɩ ʋ mʋgɩsɩ. 49Ama ʋ chanchaalɩba dɩ baarɩ dɩ, “Vaa wa aŋ tɩ ye sɩba Elaja nan keŋ a gbatɩ wa a taaŋ?” 50Ta Yisa die dɩ bɩ a faasɩ a keesi ta kpi. 51Saŋka mi die garɩ dieke die dɩ sagɩna Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma wa a puoke bule wo die dɩ puo bule a nyɩŋ ka sikpeŋ me a ga a tʋgɩ ka chɩaŋ ma ta tɩŋgbaŋ dɩ dɔŋ ta tankpɩɩma dɩ ŋmabɩ ŋmabɩ, 52kunti vɔrɩtɩ die dɩ yuori yuori ta vuodiekemba die dɩ kpine ta yi Ŋmɩŋ vuosisi bataŋ pam die dɩ hagɩ kunti me, 53die ba nyɩŋ ba vɔrɩtɩ ma; ta Yisa die hagɩna kumbu me kʋaŋ chaaŋ die ba ga Jerusalemi ta vuosi pam die dɩ ye be aŋaŋ ba nine. 54Die sojasisi jakʋʋrɩ aŋaŋ sojasi dieke die dɩ gʋtɩna ʋ ma a gbarɩ Yisa wa die dɩ yene tɩŋgbaŋka dɔŋkʋ aŋaŋ wudieke dɩ yine wo, die ŋmaamɩŋ die dɩ yigi be, ba baarɩ, “Wusie, die ʋ seŋ yiwo Ŋmɩŋ Bʋa!” 55Hɔgʋba pam dieke die dɩ dɩna Yisa kʋaŋ a nyɩŋ Galili ta suŋŋi wo wo die dɩ zie saasaa a jɩɩma wudieke dɩ yinene wo. 56Bataŋ die yiwo Meri Magidalini aŋaŋ Jemisi aŋaŋ Josefu nuŋ Meri, aŋaŋ Zebedi ballɩ nuŋ.
Yisa nyɩŋgbanɩŋ guule wɩa
57Die dɩ tʋgɩna jɩŋmɩŋ chaaŋ ligiretieŋ wʋnyɩ die dɩ nyɩnna Arimatia, ʋ saaŋ dɩ yine Josefu, die ʋ gbaŋ ʋ yiwo Yisa kʋaŋandɩɩsɩrʋ. 58Die ʋ ga Paliti jigiŋ a ga jʋʋsɩ wa Yisa nyɩŋgbaŋka, die Paliti dɩ yɩ nʋaŋ dɩ ba nagɩ nyɩŋgbaŋka a yɩ wa. 59Naa wɩa die Josefu die dɩ nagɩ ʋ nyɩŋgbaŋka, a yallɩ garɩhaalɩ yɩalɩŋ a muuri wo 60a nagɩ wa a dʋaŋ ʋ gbaŋ gbaŋ vɔrɩhaalɩ dieke ʋ tune taŋ lʋgɩŋ. Ta die biliŋ taŋ kpeŋkpɩɩŋ a keŋ ligi vɔrɩkʋ nʋaŋ ta die yiŋŋi. 61Ta die Meri Magidalini aŋaŋ Meri wʋnɩŋ wa die kalɩ wa mi a daansa vɔrɩkʋ.
Sojasisi die dɩ gbarɩna vɔrɩkʋ die
62Tʋŋ die dɩ vʋʋna dɩnɩŋ daarɩ mi, die dɩ yine banɩŋ Juu vuosi davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ, ta Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ Farasisi die dɩ ga Paliti jigiŋ, 63a die baarɩ, “Jakʋʋŋ tɩ tɩɩnsɩya dɩ saŋŋa dieke ŋmɩnchɩbɩtieŋ wo die dɩ benne ʋ miivoli me wo, die ʋ baarɩ, ‘N nan hagɩ kuŋ me daraa ataa daraaŋ.’ 64Die wɩa yɩ nʋaŋ aŋ ba mɩŋŋɩ gbara ʋ vɔrɩkʋ a ga tʋgɩ daraa ataa wa daraaŋ. Dɩ daa die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba nan keŋ a gaarɩ ʋ nyɩŋgbaŋka, ta balɩ yɩ vuosisi dɩ ʋ hagɩ wa kuŋ me. Ta kʋaŋaŋ ŋmɩnchɩbɩsɩ gie nan wa a tɩaŋ bʋmbʋŋaŋ jaabʋ.” 65Paliti die dɩ balɩ ba, “Nɩ nagɩ gbɩgbarɩtɩŋ aŋ ba ga a mɩŋŋɩ gbara vɔrɩkʋ, nɩ baaŋ nan bɩagɩ a gbaraka die mana.” 66Die wɩa, die ba ga a nagɩ gbɩgbarɩtɩŋ a ga ba ga gbarɩ vɔrɩkʋ, ta die a bʋʋlɩ tantɩ a mɩŋŋɩ taarɩ.
28Yisa kuŋ hagɩŋ wɩa
(Maki 16.1-10; Luki 24.1-12; Jɔɔn 20.1-10)
1Die Juu vuosi davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ dɩ tɩanna, tʋŋ die dɩ vʋʋna Alasiri daaŋ sʋkʋleeliŋ ta Meri Magidalini aŋaŋ Meri wʋnɩŋ wa die dɩ ga dɩ ba daansɩ vɔrɩkʋ. 2Ta tɩŋgbaŋ die dɔŋ pam bʋnyɩ, dama die Ŋmɩŋ malaka die nyɩnna ŋmɩŋsikpeŋ a keŋ sʋʋŋ, a biliŋ tanɩ a kalɩ ka ma. 3Die ʋ nyɩŋgbanɩŋ die nyɩgɩsa sɩba nɩɩnyɩgɩsɩŋ ta ʋ nyiŋyeeke die dɩ yɩantɩ sɩba chɩɩŋ. 4Ŋmaamɩŋ die dɩ yigi vuodiekemba die dɩ gbarɩna vɔrɩkʋ, die ba cheeli ta nan nan sɩba kunti. 5Die malakaka die dɩ balɩ a yɩ hɔgʋbaha, “Nɩnɩŋ nɩ da vaa ŋmaamɩŋ yalla nɩ, n sɩba dɩ nɩ yaala Yisa vuodieke die ba kpaasɩna dagarɩkʋ ma wa. 6Ʋ wo giena ʋ hagɩ kumbu me sɩba die ʋ balla die wo. Nɩ keŋ a ye jigidieke die ʋ dʋana wa. 7Nɩ gamma lagɩ lagɩ a balɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ ʋ hagɩ kuŋ me mɩŋ ta dɩ nɩ nɩŋŋa a gara Galili, mi nɩ nan ye wo. Wusie maŋ bala nɩ.” 8Die wɩa hɔgʋbaha die dɩ nyɩŋ vɔrɩkʋ jigiŋ lagɩ lagɩ aŋaŋ ŋmaamɩŋ ta bɩ yaa sʋgɩfɩalɩŋ pam ta chɩgɩ a ga balɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba. 9Die ba ganana wa Yisa die dɩ tuoli be sieŋ me a waasɩ ba; die ba gbirigi ʋ nɩŋŋa ta jɩaŋ wa. 10Ta ʋ balɩ a yɩ ba, “Nɩ da vaa ŋmaamɩŋ yalla nɩ, nɩ ga a balɩ n nɩmballɩlɩ dɩ ba gamma Galili me, mi ba nan ye mɩŋ.”
Gbɩgbarɩtɩba die dɩ gana a balɩ wudieke
11Die hɔgʋba die yene be sieŋ me a gara, ta sojasisi bataŋ die dɩ gbarɩna vɔrɩkʋ dɩ yiŋŋi a ga tɩka ma a balɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha wudieke dɩ yine. 12Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha dɩ lagɩsɩ a saŋ; a nagɩ ligire pam a yɩ sojasisi, 13a balɩ ba, “Nɩ balɩ dɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba kenne tanseese saŋŋa dieke tɩ dʋana gʋʋra a keŋ gaarɩ ʋ nyɩŋgbaŋka. 14Ta dɩɩ yi tɩka jakʋʋrɩ dɩ wʋŋ naa, tɩ nan ligi nɩ ʋ jigiŋ ta vʋarɩ nɩ wɩa ma.” 15Die gbɩgbarɩtɩba dɩ tuo ligirehe ta die ga balɩ vuosi wudieke ba balla dɩ ba balɩ wa. Die wɩa ta Juu vuosi die dɩ tuo wudieke ba bala wa a dii a keŋ tʋgɩ jinne.
Yisa die dɩ nyɩnna ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba jigiŋ dene
16Die Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ kaanɩ wa die dɩ ga Galili kunkogiri me, jigidieke Yisa die dɩ bala ba dɩ ba ga wa. Mi die ba ye wo. 17Die ba yene wo die ba gbirigi a jɩaŋ wa ama bataŋ die dɩ chɩɩlɩ wa. 18Die ʋ keŋ gbigi be a baarɩ dɩ, “Ŋmɩŋ yɩ mɩŋ wa ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie yiko mana mana mɩŋ. 19Die wɩa nɩ gamma tɩŋgbaŋka gie vuosi buuriŋ mana jigiŋ a yi be n kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ, ta sɩma ba Ŋmɩŋ nyaabʋ n Chʋa Ŋmɩŋ saaŋ ma, aŋaŋ manɩŋ ʋ Bʋadembiŋ saaŋ ma, aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka saaŋ ma, 20ta nɩ dagɩma ba aŋ ba saagɩ dɩa wudieke n dagɩna nɩ wa mana. Ama nɩ tɩɩnsɩ dɩ n nan dɩ bie nɩ jigiŋ saŋŋa mana a ga tʋgɩ dʋnɩa kpatɩŋ.”