Wʋvɩɩŋ dieke
Luki
dɩ maagɩna wʋnna
11N zʋa Tiwofilusi:
Vuosi pam kpaŋŋɩna ba gbaŋ a maagɩ wudiekemba die dɩ yine tɩ sʋnsʋŋ. 2Die ba maagɩ wa wudiekemba vuodiekemba die dɩ benne piiliku me wo dɩ yene ta balɩ tɩ wa. 3Naa chɩaŋ ma die n gbaŋ gbaŋ die n mɩŋŋɩna a pɩasɩ a sɩba wɩaha gie mana chɩasɩsɩ a piiliku me wo aŋaŋ a ganana die wo, ta yile dɩ dɩ nan dɩ vɩɩna n mɩŋŋɩna maagɩ a dɩɩsɩna die a yɩ fʋ. 4N yiwo naa amʋ fʋ sɩmma wudiekemba mana ba dagɩna fʋ wa chɩaŋ.
Jɔɔn vuodieke dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ maarɩŋ mʋʋlɩŋ wɩa
5Saŋŋa dieke Herodi die dɩ yine Judia naakpeŋkpɩɩka, die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtʋ wʋnyɩ die benne ba wasa wa Zakaria, die ʋ nyɩŋ wa Abija, Ŋmɩŋ kɩkaabɩtʋ buuriŋ ma; die ʋ hɔgʋ Elizabeti dɩaŋ die yiwo Arɔni haagɩŋ. 6Ba bale wo mana beriŋ die vɩɩna mɩŋ Ŋmɩŋ jigiŋ, ta ba mɩŋŋɩ a dɩ Ŋmɩŋ mɩraha aŋaŋ ʋ sieti mana. 7Ama die ba wo ballɩ dama Elizabeti die yiwo hɔgʋpɩrɩŋ, ta ʋ ŋaŋ Zakaria mana die dɩ faasɩ kʋrɩŋ aŋaŋ ba baaŋ mɩɩrɩ.
8Daaŋ kaanɩ Zakaria aŋaŋ ʋ chaakʋ tʋʋma saŋŋa dɩ keŋ tʋgɩ, ta die ʋ ga tʋmma a yɩa Ŋmɩŋ, sɩba ʋ ŋaana yie die wo. 9Die ba taa wa daraa a vʋarɩ wa sɩba banɩŋ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba dagɩŋ dɩ sɩna die, dɩ ba vʋarɩ vuodieke dɩ baaŋ nan juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a jʋʋ Ŋmɩŋ nyɩnnyʋʋgaha. Die ba taa daraaha ta die Zakaria die dɩ dii. Die wɩa die ʋ ga juu juoku, 10ta daadamba die dɩ zie yenni me a jʋʋsa Ŋmɩŋ saŋŋa dieke ʋ jʋnana nyɩnnyʋʋgaha.
11Womi Ŋmɩŋ malaka die dɩ keŋ a nyɩŋ ʋ jigiŋ a zie Ŋmɩŋ koriku nuudiigiŋ chaaŋ jigidieke ʋ jʋna nyɩnnyʋʋgaha. 12Die Zakaria dɩ yene wo wo die ʋ sɩkpaaŋ dɩ vʋʋ ta ŋmaamɩŋ dɩ yigi wo. 13Ama ta malakaka die dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, “Zakaria, da vaa ŋmaamɩŋ yalla fʋ! Ŋmɩŋ wʋŋ fʋ jʋʋsɩkʋ mɩŋ, ta fʋ hɔgʋ Elizabeti nan mɩɩrɩ bʋadembiŋ a yɩ fʋ, ta nɩ nan wa wa Jɔɔn. 14Fʋ sʋŋ nan faasɩ fɩalɩ fʋ bʋa wa mɩɩrɩŋ wɩa ta vuosi pam dɩaŋ sʋgɩtɩ nan fɩalɩ ba mɩɩrɩna wa wɩa, 15dama ʋ baa ʋ yiwo vuokpɩɩŋ Nabidie Ŋmɩŋ nɩŋŋa. Ʋ ka baa ʋ nyu daaŋ yaa daahagɩrɩŋ. Ʋ nan suuli aŋaŋ Ŋmɩŋ Haalɩŋ a nyɩŋ saŋŋa dieke ʋ nuŋ dɩ yalla ʋ nyuuti. 16Ʋ nan yi Izara vuosi pam yiŋŋi keŋ ba Yɔmʋtieŋ Ŋmɩŋ jigiŋ. 17Ʋ nan dɩ yallɩ Ŋmɩŋ Haalɩŋ aŋaŋ hagɩrɩŋ sɩba Ŋmɩŋ naazʋa Elaja die dɩ yalla hagɩrɩbʋ die wo. Ʋ nan woliŋ tɩ Yɔmʋtieŋ, ʋ nan yi vuosi yaalɩma ba ballɩ bɩbra, ta yi vuodiekemba dɩ kana ka dɩɩ Ŋmɩŋ aŋ ba yaala ba tuo ʋ nʋaŋ, ʋ nan bɩ yi aŋ vuosi yi siri a gbara ba Yɔmʋtieŋ keniŋ.”
18Zakaria die dɩ balɩ a yɩ malakaka dɩ, “Lalɩa maŋ baaŋ yi a sɩmma a baarɩ naa bala ka yi? Dama n yiwo daajakʋʋŋ, ta n hɔgʋ dɩaŋ dɩ faasɩ a kʋrɩŋ.”
19Malakaka die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Manɩŋ, n yiwo Gabiriali, vuodieke dɩ kalla Ŋmɩŋ nɩŋŋa; ta ʋ tʋŋ mɩŋ dɩ n keŋ balɩ wʋvɩɩnaha gie a yɩ fʋ. 20Ama ka tuo n wɩaha dii wudieke dɩ bala ka yi saŋŋa dieke dɩ mʋna. Fʋ kana ka tuo mɩŋ dii wo wɩa, kaaŋ bɩagɩ a balɩ wɩa a ga tʋgɩ daa dieke wɩaha dɩ balla a keŋ yi wusie.”
21Ama daadamba die dɩ zie a chɩɩsa Zakaria ta yile dɩ bɩa ʋ yʋasɩ die Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma. 22Die ʋ kenne a nyɩŋ wa, die ʋ ka bɩagɩ a balɩ wɩa a yɩ ba. Die ba mɩŋŋɩ dɩ ʋ ye wo wɩɩŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ. Die ʋ kana ka bɩagɩ bala wɩaha, die ʋ nagɩ ʋ nuusi a dagɩ ba wɩa.
23Die ʋ tʋʋma saŋŋa Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma dɩ tɩanna wa, die ʋ yiŋŋi kuli. 24Naa kʋaŋ chaaŋ ʋ hɔgʋ Elizabeti die dɩ yigi nyuuti, ta die lɔbɩrɩ ʋ gbaŋ tigiri me a ga tʋgɩ chɩɩtɩ anʋ, 25ta die ʋ keŋ balɩ a yɩ ʋ gbaŋ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ Ŋmɩŋ tʋnna naa a yɩ mɩŋ, ta chɩgɩ mɩŋ zɔɔlɩŋ a vʋarɩ mɩŋ viivi me.”
Malaka die dɩ mʋʋlɩna Yisa maarɩŋ dene
26Elizabeti nyuuti chɩɩtɩ ayʋaba ma Ŋmɩŋ die dɩ tʋŋ ʋ malaka Gabiriali ʋ ga tɩŋ kaanɩ dɩ benne Galili tɩŋgbaŋ ma ba wasɩnana Nazeriti, 27dɩ ʋ yaa tʋntʋmɩŋ a ga yɩ havʋʋbiŋ wʋnyɩ die dɩ zɩna dembiŋ ta die baa ʋ yallɩ daa wʋnyɩ ba wasɩnana Josefu, vuodieke die dɩ yine naaŋ Davidi haagɩŋ. Havʋʋbike saaŋ die yine Meri. 28Die malakaka dɩ keŋ ʋ jigiŋ a baarɩ dɩ, “Sʋgɩdʋagɩŋ bie fʋ ma, tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ bie fʋ jigiŋ ta yi alibarika a yi fʋ pam!”
29Meri sɩkpaaŋ die dɩ faasɩ vʋʋ yaa gamma malakaka wʋbalɩkaha ma, die ʋ yile wɩaha chɩasɩ dɩ sɩna die. 30Malakaka die dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, “Meri, daa vaa ŋmaamɩŋ yalla fʋ dama Ŋmɩŋ sʋŋ fɩalɩ fʋ ma. 31Nan yigi nyuuti a mɩɩrɩ bʋadembiŋ aŋ nɩ wa wa Yisa. 32Ʋ baa ʋ yiwo vuokpɩɩŋ ta ba wasɩma wa Nabidie Ŋmɩŋ Bʋa. Tɩ Yɔmʋtieŋ Ŋmɩŋ nan yiwo naakpeŋkpɩɩŋ sɩba ʋ chɔɔŋkʋʋŋ Davidi die dɩ sɩna die wo, 33ʋ baa ʋ yiwo Jakobu haagɩsɩ sʋŋ naakpeŋkpɩɩŋ haahuu, ta ʋ naarɩ wo kpatɩŋ!”
34Meri dɩ pɩasɩ malakaka dɩ, “N zɩ dembiŋ, ta naa baa ka lɩa a yi?”
35Die malakaka die dɩ yiŋŋi a balɩ a yɩ wa dɩ, “Ŋmɩŋ Halɩkasɩka nan keŋ a sʋʋŋ fʋ ma, ta Ŋmɩŋ hagɩrɩbʋ nan ligi fʋ. Naa chɩaŋ ma ba nan wa bʋakasɩ wa Ŋmɩŋ bʋa. 36Ama sɩmma a baarɩ fʋ sʋgɩtaa Elizabeti vuodieke dɩ kʋrɩnna wa, lele ʋ yigi wo nyuuti, chɩɩta ayʋaba wʋnna a baa ʋ mɩɩrɩ bʋadembiŋ, wʋnɩŋ vuodieke die ba wasɩnana wa hɔgʋpɩrɩŋ, 37dama wɩɩŋ wori Ŋmɩŋ dɩ kaaŋ bɩagɩ a yi.”
38Meri die dɩ baarɩ dɩ, “Tɔ, manɩŋ n yiwo Ŋmɩŋ yɔmʋ, die yi a yɩ mɩŋ sɩba fʋ bala die wo.” Die malakaka die dɩ wa a nyɩŋ a ga ta va wa.
Meri die dɩ kaagɩna Elizabeti dene
39Ka kʋaŋ chaaŋ Meri die dɩ yi siri lagɩ lagɩ a ga tɩŋ kaanɩ Judia ma, Judia tɩŋgbaŋ yaa wa kunkoge, 40mi ʋ ga juu Zakaria tigiŋ me a waasɩ Elizabeti. 41Elizabeti die dɩ wʋnna Meri waasɩkʋ, bʋanyaalɩka die dɩ dɔŋ ʋ nyuuti ma. Womi die Ŋmɩŋ Haalɩbʋ die dɩ suuli Elizabeti, 42die ʋ faasɩ a keesi ŋmɩŋsikpeŋ a baarɩ dɩ, “Ŋmɩŋ alibarika bie fʋ ma a tɩaŋ hɔgʋba mana, ta bɩ bie bʋa dieke fʋ balla fʋ mɩɩrɩ wa ma! 43Bɩa yine ta n Yɔmʋtieŋ nuŋ dɩ keŋ n jigiŋ giena? 44N dene a wʋŋ fʋ waasɩkʋ, bʋanyaalɩ dieke dɩ benne n nyuuti ma wa dɩ dɔŋ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ. 45Fʋnɩŋ vuodieke dɩ tuone a dii dɩ Ŋmɩŋ dɩ bala wudieke wo nan keŋ yi wusie, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo fʋ sɩɩtɩ.”
Meri die dɩ bɩrɩna Ŋmɩŋ dene
46Die wɩa Meri die dɩ baarɩ:
“N bɩra Ŋmɩŋ n sʋŋ ma,
47ta yaa sʋgɩfɩalɩŋ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yine n Gbɩgbatɩtaantʋ ma,
48dama ʋ chɩgɩ wa manɩŋ vuodieke dɩ yine ʋ hɔgʋlɩa yɔmʋ zɔɔlɩŋ.
A nyɩŋ jinne yaa gamma, vuota mana nan baarɩ n yiwo sʋgɩfɩalɩŋ tieŋ,
49dama hagɩrɩtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ tʋŋ wa tʋnkpɩɩma a yɩ mɩŋ,
ʋ saaŋ yine kasɩ.
50Ʋ bɩ yaa zɔɔlɩŋ aŋaŋ vuota diekemba dɩ chɩgɩnana wa saŋŋa mana.
51Ʋ tɩɩntɩ wa ʋ nuuŋ a tʋŋ hagɩrɩŋ tʋʋma,
ta chʋʋsɩ kalinbaantieliŋ wʋsaŋka.
52Ta wuri naakpɩɩma ba naalɩŋ ma,
ta kɔtɩ wabɩtɩ,
53ta yi vuodiekemba kɔŋ dɩ yalla nyindiiki vɩɩna
ta vaa nyintitieliŋ dɩ ga aŋaŋ nuuwɩaga.
54Ta dɩ nʋa dieke die ʋ yɩna tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba Izara vuosisi die dɩ yine ʋ tʋntʋntɩba,
ta suŋŋi be.
55Ta bɩ tɩɩnsɩ, a chɩgɩ Abarahami aŋaŋ ʋ haagɩsɩ zɔɔlɩŋ
yaa gamma haahuu!”
56Meri die yiwo chɩɩtɩ ataa Elizabeti jigiŋ ta die viiri kuli.
Jɔɔn vuodieke dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ maarɩŋ wɩa
57Die Elizabeti maarɩŋ daaŋ die dɩ tʋgɩ die ʋ mɩɩrɩ Bʋadembiŋ. 58Die ʋ jʋjʋrɩtamba aŋaŋ ʋ maarɩŋ die dɩ wʋnna wʋvɩɩŋ dieke Ŋmɩŋ dɩ yine a yɩ wa wa ba mana sʋgɩtɩ die dɩ fɩalɩ.
59Die bʋanyaalɩka die dɩ tʋgɩna daraa anɩɩ die ba baa ba gobi ʋ kɔlɩ, die ba yaala ba nagɩ wa ʋ chɔɔŋ saaŋ Zakaria a yɩ wa, 60ama die ʋ nuŋ wo die dɩ baarɩ dɩ, “Aayɩ! Ʋ saaŋ nan yi Jɔɔn.”
61Ta ba balɩ a yɩ wa dɩ, “Nɩ tigiri me vuoŋ wori ʋ saaŋ dɩ yi Jɔɔn!” 62Womi die ba nagɩ ba nuusi a dagɩ dagɩtɩ a pɩasɩ ʋ chɔɔŋ wa saaŋ dieke ʋ yaala ba nagɩ yɩ bʋa wa.
63Die ʋ nagɩ ʋ nuusi a balɩ ba dɩ ba yɩ wa gbanɩŋ, die ba nagɩ a yɩ wa, ʋ maagɩ dɩ, “Bʋa wa saaŋ yine Jɔɔn!” Die dɩ yi vuoŋ mana mamachi. 64Lele womi Zakaria die dɩ bɩagɩ a balɩ wɩa bɩbra ta die a piili a bɩra Ŋmɩŋ. 65Die ŋmaamɩŋ die dɩ yigi ʋ jʋjʋrɩtamba mana, wɩaha gie die dɩ mʋʋlɩ a ga tɩgɩ diekemba dɩ benne Judia kunkogiŋ me mana. 66Vuodieke mana die dɩ wʋnna wɩɩrɩ gie mana die dɩ yile a pɩasa taŋ dɩ, “Vuobɩa bʋa wa dɩ baa ʋ bɩrɩŋ?” Dama die ba wɔŋ ye dɩ Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ bie ʋ ma.
Zakaria die dɩ yiŋŋine balɩ Ŋmɩŋ wɩa dene
67Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ suuli bʋa wa chɔɔŋ, Zakaria, die ʋ yiŋŋi balɩ Ŋmɩŋ wɩa dɩ,
68“Nɩ vaa tɩ bɩrɩ tɩ Yɔmʋtieŋ, vuodieke dɩ yine tɩnɩŋ Izara vuosi Ŋmɩnnɩ,
dama ʋ keŋye mɩŋ a keŋ suŋŋi ʋ vuosi a gbatɩ ba a taaŋ.
69Ʋ yɩ tɩ wa gbɩgbatɩ hagɩrɩtieŋ
ta ʋ yi Ŋmɩŋ tʋntʋntʋ Davidi haagɩŋ.
70Kʋrɩŋ ma wa Nabidie Ŋmɩŋ die vaa wa ʋ naazʋalɩŋ kasɩmba dɩ balɩ naa dɩ,
71ʋ nan gbatɩ tɩ a nyɩŋ tɩ dataasɩ nuusi me
aŋaŋ vuodiekemba mana dɩ hana tɩ
72die ʋ bɩ baarɩ ʋ nan chɩgɩ tɩ chɔɔŋkʋʋlɩŋ zɔɔlɩŋ,
ta ʋ kaaŋ wɔŋ daaŋ ʋ nʋakasɩka,
73nʋa dieke die ʋ yɩna tɩ chɔɔŋkʋʋŋ Abarahami wa.
74Die ʋ hʋʋ dɩ ʋ nan gbatɩ tɩ a nyɩŋ tɩ dataasɩ nuusi me
amʋ tɩ nan bɩagɩ a jɩaŋ wa ta ŋmaamɩŋ wo tɩ,
75ta bɩ vaa tɩ yi vuokasɩ aŋaŋ vuovɩɩna ʋ nɩŋŋa
tɩ mɩsɩ ma mana.
76Ta Fʋnɩŋ n bʋa, ba nan wa fʋ Nabidie Ŋmɩŋ naazʋa.
Nan woliŋ tɩ Yɔmʋtieŋ nɩŋŋa
a wʋnsɩ ʋ sieŋ a yɩ wa,
77ta balɩ ʋ vuosi dɩ ʋ nan gbatɩ ba a taaŋ
saŋŋa dieke ʋ balla ʋ nagɩ ba taalɩ a chaa ba wa.
78Wusie, tɩ Nabidie Ŋmɩŋ chɩga zɔɔlɩŋ
ta ʋ baga dɩ bie tɩ ma ta tɩ gbatɩtaanɩŋ daraaŋ nan dɩ sɩɩ sɩba ŋmɩŋ pɔsɩŋ,
79ka nan chaaŋ nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ a yɩ vuodiekemba mana dɩ benne lɩmɩŋ ma aŋaŋ vuodiekemba dɩ gbigine kuŋ;
ka nan bɩ chaaŋ tɩ nagɩsɩ ma aŋ tɩ dɩa sʋgɩdʋagɩŋ sieku.”
80Ka kʋaŋ chaaŋ bʋa wa die dɩ bɩrɩma aŋaŋ Ŋmɩŋ sɩbɩŋ, ta die keŋ ga haagɩŋ ma a ga bie mi dee a ga tʋgɩ saŋŋa dieke die ʋ vʋarɩna ʋ gbaŋ Izara vuosi me.
2Yisa maarɩŋ wɩa
1Saŋka mi die naalɩba jakʋʋŋ Ɔgusitusi die dɩ yɩ nʋaŋ dɩ ba bɩɩsɩ vuodiekemba mana dɩ benne Romani tɩŋgbaŋ mana mana ma ma. 2Die bɩɩsɩkʋ die dɩ bunne a yi wo, die Kirinusi die yine naaŋ Siria tɩŋgbaŋ ma. 3Die wɩa vuoŋ mana die dɩ yiŋŋi a ga ʋ tɩŋ dɩ ba bɩɩsɩ wa.
4Naa chɩaŋ ma Josefu die nyɩŋ wa Nazeriti Galili tɩŋgbaŋ ma a ga Betilehemi, Judia ma ma jigidieke die ba mɩɩrɩna naaŋ Davidi. Josefu die ga wa mi dama die ʋ yiwo naaŋ Davidi haagɩŋ. 5Die ʋ ga wa mi aŋaŋ Meri vuodieke die ʋ balla ʋ faarɩ wa, dɩ ba bɩɩsɩ ba, saŋka mi Meri die yaa wa nyuuti, 6die ba yene bie Betilehemi tɩŋ ma wa, ʋ maarɩŋ saŋŋa dɩ tʋgɩ. 7Die ʋ mɩɩrɩ ʋ hɔgʋlɩa bʋa dembiŋ, die ʋ nagɩ garɩŋ a vili wo a nagɩ wa dʋaŋ dɔŋɩsɩ nyindiike kpalɩ ma dama chaamba juonehe mana die suuliye mɩŋ.
Yiyagɩrɩba aŋaŋ malakasisi wɩa
8Die yiyagɩrɩŋ bataŋ die benne tɩka mi chaakʋ a daansa ba yiise hagɩrɩŋ ma yuku mi. 9Ta die tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ malaka wʋnyɩ die dɩ a keŋ a sʋʋŋ ba jigiŋ, ta tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ chuulikpeŋkpɩɩŋ die dɩ chaaŋ a giliŋ be. Die ŋmaamɩŋ die dɩ faasɩ a yigi be, 10ama ta malakaka die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩ da vaa ŋmaamɩŋ yalla nɩ! N yallɩ wa wʋvɩɩnɩŋ a keŋ dɩ n yɩ nɩ, wudieke dɩ baaŋ nan yi vuoŋ mana sʋgɩfɩalɩŋ pam. 11Yuku gie ba mɩɩrɩ wa nɩ Gbɩgbatɩtaantʋ vuodieke dɩ yine Ŋmɩŋ vuovʋarɩkɩŋ Masia wa, naaŋ Davidi tɩŋ ma. 12Naa balla ka dagɩ nɩ dɩ ka seŋ yiwo wusie: nɩ nan ye ba nagɩna garɩŋ a vili bʋanyaalɩŋ a dʋaŋ dɔŋɩsɩ nyindiike kpalɩ ma.”
13Womi die malakasi pam die dɩ nyɩŋ arɩzanna ma a keŋ a gʋtɩ wʋnɩŋ wa ma ma, ba chɩa yɩla a bɩra Ŋmɩŋ dɩ
14“Nɩ kɔtɩ Nabidie Ŋmɩŋ vuodieke dɩ benne arɩzanna ma saaŋ ŋmɩŋsikpeŋ,
ta sʋgɩdʋagɩŋ bemme ʋ vuovʋarɩka ma tɩŋgbaŋka gie me.”
15Die malakasisi die dɩ vaa yiyagɩrɩba ta yiŋŋi a ga arɩzanna ma, yiyagɩrɩba die dɩ balɩ a yɩ tamba dɩ, “Nɩ vaa tɩ ga Betilehemi ma ma a ye wudieke dɩ yine mi, ta Nabidie Ŋmɩŋ dɩ balɩ a yɩ tɩ wa.”
16Die wɩa die ba yi lagɩ lagɩ a ga a ye Meri aŋaŋ Josefu; ta bʋanyaalɩka die dɩ dʋa dɔŋɩsɩ nyindiike kpalɩ ma. 17Die ba yene wo wo, die ba balɩ ba wudieke malakaka die dɩ balla yaa gamma bʋa wa wɩa. 18Vuodieke mana die dɩ wʋnna yiyagɩrɩba die dɩ balla die wo, die dɩ faasɩ yi be mamachi, 19ama Meri die dɩ tɩɩnsɩ wɩaha gie mana ta faasɩ a yile ʋ sʋŋ ma. 20Ka kʋaŋ chaaŋ die yiyagɩrɩba die dɩ yiŋŋi a ga ba yiise jigiŋ. Die ba ganana die ba chɩa yɩla a bɩra Ŋmɩŋ aŋaŋ wudieke ba wʋnna ta ye; die dɩ seŋ yiwo wudieke malakaka die dɩ bala a yɩ ba wa.
Die ba yɩna Yisa saaŋ dene
21Ba mɩɩrɩna bʋa wa ʋ daraa anɩɩ daraaŋ, die ba gobi ʋ kɔlɩ ta yɩ wa saaŋ Yisa, saaŋ dieke malakaka die dɩ yɩna ta ba ye yigi ʋ nyuutiti.
Die ba nagɩna Yisa a yɩ Ŋmɩŋ dene
22Die saŋka dɩ tʋgɩ dɩ Josefu aŋaŋ Meri yi Mosisi mɩraha die dɩ dagɩna die wo, dɩ ba yi kaaba a wʋnsɩ ba gbaŋ Ŋmɩŋ jigiŋ. Die wɩa die ba nagɩ bʋa wa a ga Jerusalemi dɩ ba nagɩ wa a yɩ tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ, 23sɩba ba maagɩna die tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ mɩraha ma dɩ, “Hɔgʋlɩa ŋaŋ Bʋadembiŋ nɩŋ mana yiwo tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ sɩɩtɩ.” 24Ta ba kaabɩ sɩba tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ mɩraha dɩ dagɩna die dɩ, “Ba nagɩ ŋmarɩbɩsɩ ale yi kaabɩŋ.”
25Saŋka mi daa wʋnyɩ die benne Jerusalemi ma ma ʋ saaŋ die dɩ yi Simiani. Die ʋ yiwo vuovɩɩnɩŋ a chɩga Ŋmɩŋ ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ bie ʋ ma, die ʋ chɩɩsa saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ balla ʋ gbatɩ Izara vuosi a taaŋ mɩŋ. 26Die Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ bala wa dɩ ʋ kaaŋ kpi sie ʋ keŋ ye Ŋmɩŋ vuovaʋrɩkɩrɩ Masia wa. 27Womi Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ vaa Simiani die dɩ ga juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ. Die Yisa chɔɔŋ aŋaŋ ʋ nuŋ die dɩ yalla wa a keŋ juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋkʋ dɩ ba yi a yɩ wa wudieke Ŋmɩŋ mɩraha die dɩ dagɩna wa, 28Simiani die dɩ tuo bʋa wa ʋ nuusi me ta die a pagɩ Ŋmɩŋ dɩ,
29“N Yɔmʋtieŋ, ka daaŋ fʋ nʋarɩ
vaa manɩŋ fʋ tʋntʋntʋ kpi ta wa kuli aŋaŋ sʋgɩdʋagɩŋ, sɩba die fʋ bala mɩŋ die wo;
30dama n gbaŋ gbaŋ n nine ye Gbɩgbatɩtaantʋ wa, vuodieke fʋ tʋnna wa,
31vuodieke fʋ vʋarɩna a zieŋ a yɩ buuriŋ mana wa.
32Ʋ nan yi chaanɩŋ ta dagɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi fʋ sieŋ,
ta nan bɩ yi vuosi yɩma fʋ vuosisi Izara tieliŋ jɩlɩma.”
33Simiani balɩkʋ yaa gamma bʋa wa wɩa, die dɩ yi bʋa wa chɔɔŋ aŋaŋ ʋ nuŋ mamachi. 34Simiani die dɩ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ dɩ Ŋmɩŋ yi alibarika a yɩ ba ta balɩ yɩ bʋa wa nuŋ Meri dɩ, “Ŋmɩŋ vʋarɩna bʋa wa gie dɩ ʋ keŋ aŋ Izara vuosi pam nan yɔrɩ; ta ba pam dɩaŋ keŋ ye gbatɩtaanɩŋ. Wʋnɩŋ ʋ baa ʋ yiwo dagɩtɩ a nyɩŋ Ŋmɩŋ jigiŋ aŋ vuosi pam nan balɩ a chʋʋsɩ ka, 35amʋ vuosi pam sʋŋanyile nan nyɩŋ yeŋ me ama wɩɩŋ nan yi ta chʋʋsɩ fʋ gbaŋ gbaŋ fʋ sʋŋ pam.”
36Die Ŋmɩŋ naazʋa jakʋʋŋ wʋnyɩ die benne mi ta yi hɔgʋ, ʋ saaŋ die yine Anna vuodieke dɩ yine Fanueli bʋa ta bɩ yi Aseri buuriŋ vuoŋ, die ʋ yiwo hɔgʋjakʋʋŋ ta die a yallɩ chʋrʋ bɩna ayʋpɔyɩ nyɩɩna, 37ta ʋ chʋrʋ wa die dɩ kpi ta va wa kpihɔgʋ ta ʋ beri bɩna baŋɩsɩ-nɩɩ aŋaŋ anɩɩsa saŋka mi: ama die saŋŋa mana ʋ ŋaaŋ bie wo Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ a jɩama Ŋmɩŋ a bɔba nʋaŋ ta jʋʋsa Ŋmɩŋ. 38Saŋka mi gbaŋ gbaŋ die ʋ keŋ haarɩ ba ta bɩrɩ Ŋmɩŋ, ta balɩ bʋa wa wɩa a yɩ vuodiekemba mana die dɩ chɩɩsɩnana saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ gbatɩ Jerusalemi vuosi a taaŋ wa.
Die ba yiŋŋine a ga Nazeriti dene
39Die Josefu aŋaŋ Meri die dɩ yine wudiekemba Ŋmɩŋ mɩraha dɩ dagɩna wa a kpatɩ wa die ba yiŋŋi kuli ba tɩŋ Nazeriti, Galili me. 40Ta bʋa wa die dɩ bɩrɩŋ aŋaŋ hagɩrɩŋ ta yaa yɩaŋ pam, ta Ŋmɩŋ sʋŋ die dɩ fɩalɩ aŋaŋ wa.
Yisa die dɩ yine wudieke saŋŋa dieke ʋ yine bʋabiŋ
41Bɩŋ nɩŋ mana Yisa chɔɔŋ aŋaŋ ʋ nuŋ ŋaaŋ ga wa Jerusalemi a ga dii gasɩtɩaŋkʋ dʋʋgaka. 42Yisa die dɩ tʋgɩna bɩna baŋ aŋaŋ ale die ba ga dɩ ba dii dʋʋgaka sɩba ba ŋaana a wɔŋ gara die wo. 43Dʋʋgaka kʋaŋ chaaŋ die Yisa chɔɔŋ aŋaŋ ʋ nuŋ die dɩ yiŋŋine a kule die ʋ wɩarɩ Jerusalemi ma ama die ba ka sɩba; 44Die ba yile dɩ ʋ gʋtɩ wa daadamba ma, die wɩa die ba chʋŋ damʋʋmɩŋ ta wa piili a yaala wa ba vuosi aŋaŋ ba zʋalɩŋ jige; 45ama die ba ka ye wo, die wɩa die ba yiŋŋi ga Jerusalemi a yaala wa mi. 46Ka daraa ataa daraaŋ die ba ye wo Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ, ʋ kalɩ aŋaŋ Juu vuosi dɩdagɩrɩba a wʋmma wudieke ba balala ta pɩasa ba wʋpɩasɩka. 47Die dɩ yiwo vuodiekemba mana die dɩ wʋnnana wa mamachi aŋaŋ ʋ yɩaŋ aŋaŋ ʋ yiŋŋi balɩkʋ. 48Die ʋ chɔɔŋ aŋaŋ ʋ nuŋ die dɩ ye wo mi, die dɩ yi be mamachi pam; ʋ nuŋ die dɩ balɩ wa dɩ, “N bʋa, bɩa fʋ yi tɩ naa? Manɩŋ aŋaŋ fʋ chʋa sʋgɩtɩ paalɩ chʋʋsɩ mɩŋ tɩ dɩ dɩa a yaala fʋ!”
49Die ʋ yiŋŋi a balɩ dɩ, “Bɩa yine nɩ tɩŋ dɩ dɩa a yaala mɩŋ? Nɩ ka sɩba a baarɩ dɩ mʋ dɩ n bemme n Chʋa tigiŋ me?” 50Ama die ba ka sɩba ʋ balɩkʋ chɩaŋ.
51Die Yisa die dɩ yiŋŋi a ga Nazeriti aŋaŋ ba a saaga yɩa ba. Ʋ nuŋ die dɩ tɩɩnsa wɩaha gie mana ʋ sʋŋ ma. 52Yisa die dɩ bɩrɩma a gʋta aŋaŋ yɩaŋ ta Ŋmɩŋ aŋaŋ vuota sʋgɩtɩ dɩ fɩala ʋ ma.
3Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ die dɩ wʋnsɩnana sieŋ dene
(Mat. 3.1-12; Maki 1.1-8; Jɔɔn 1.19-28)
1Saŋŋa dieke Naalɩba jakʋʋŋ Taberisi die dɩ dine naarɩ bɩna baŋ aŋaŋ anʋ wa, ta Pontiwosi Paliti gbaŋ die yiwo Judia nɩŋŋandɩɩsɩrʋ, ta Herodi gbaŋ die dɩ yi Galili naajakʋʋŋ, ta ʋ nɩmbʋa Filipi die yine Ituria aŋaŋ Tirakonitisi naajakʋʋŋ, ta Lasaniasi die dɩ yi Abilene naajakʋʋŋ, 2ta Anasi aŋaŋ Kayafasi die yine Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋra. Saŋka gie Ŋmɩŋ die dɩ nagɩ ʋ wɩa a yɩ Jɔɔn, Zakaria bʋa wa; die ʋ bie wo haagɩŋ ma. 3Die wɩa Jɔɔn die dɩ dɩ Jɔɔdani mʋgɩkpɩɩrɩ lʋga mana a mʋʋla a yɩa vuosi dɩ ba chɩgɩ nyɩŋ ba tʋntʋmbɩatɩ ma aŋ ʋ sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaabʋ aŋ Ŋmɩŋ nagɩ ba tʋntʋmbɩatɩ a chaa ba. 4Sɩba dɩ maagɩna die Ŋmɩŋ naazʋa Azaya gbaŋkʋ ma dɩ,
“Vuoŋ benne haagɩŋ ma a keese a mʋʋla:
‘Nɩ wʋnsɩ tɩ Yɔmʋtieŋ keniŋ sieti
ta vaa a tʋgɩsɩ a yɩ wa.
5Gbaga mana nan suuli,
ta tana aŋaŋ kunkoge mana jatɩ.
Siegɔnte mana nan tʋgɩsɩ
ta siebalɔtɩ mana nan mɩŋŋɩ vɩɩna.
6Ta tɩŋgbaŋka gie vuosi mana nan ye Ŋmɩŋ dɩ baa nan gbatɩ ba a taaŋ dene.’ ”
7Daadaŋ pam die dɩ keŋ Jɔɔn jigiŋ dɩ ʋ sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaaŋ, die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ nyinvuukehe gie! Mɩnɩa kpaana nɩ dɩ nɩ chɩgɩ nyɩŋ Ŋmɩŋ sɩnyɩɩrɩ dieke dɩ bala ka keŋ nɩ ma wa? 8Nɩ yime wudiekemba dɩ baaŋ dagɩ dɩ nɩ seŋ chɩgɩ nyɩŋ nɩ tʋntʋmbɩatɩ ma. Ta nɩ da yilime nɩ sʋgɩtɩ ma dɩ Abarahami yiwo tɩ chɔɔŋkʋʋŋ. N bala nɩ, Ŋmɩŋ nan bɩagɩ a vaa tanaha gie bɩrɩŋ Abarahami haagɩsɩ. 9Lɩaka wɔŋ yi siri a gbarɩ dɩ ka chɩa tɩɩsɩsɩ; tɩɩ dieke dɩ kana ka nyɩŋ nyɩŋnyɩŋka vɩɩna ba nan chɩa ka a taaŋ a nagɩ yi boliŋ me.”
10Die daadamba die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Bɩa tɩ wa mʋ tɩ yi?”
11Jɔɔn die dɩ yiŋŋi a balɩ ba, “Vuodieke mana dɩ yalla nyinyeeke ale mʋ dɩ ʋ nagɩ kaanɩ a yɩ vuodieke dɩ wone, ta vuodieke dɩaŋ mana dɩ yalla nyindiike mʋ ʋ yi die gbaŋ gbaŋ.”
12Mi lampotuosiriŋ bataŋ dɩ keŋ dɩ ʋ sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaabʋ ta die a pɩasɩ wa dɩ, “Dɩdagɩrʋ, lalɩa tɩ ba tɩ yi?”
13Ʋ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩ da keŋ tuo a tɩaŋ nɩ mʋna nɩ tuo die.”
14Ta sojasi bataŋ dɩaŋ die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Ta tɩnɩŋ nɩŋ, bɩa tɩ mʋ tɩ yi?”
Die ʋ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩ da mugisi vuosi a tuo ba ligire yaa a chibi ŋmɩnchɩbɩsɩ a yɩ vuosi, ama nɩ vaa nɩ nine suuli nɩ tune.”
15Ta vuosi die dɩ piili a yile ba sʋgɩtɩ ma ta yaa tama Jɔɔn ma, dɩ ʋ nan keŋ a yi Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa. 16Die wɩa Jɔɔn die balɩ a yɩ ba mana dɩ, “Manɩŋ n sɩwa nɩ aŋaŋ nyaaŋ ama vuodieke dɩ tɩanna mɩŋ kieŋ, n ka tʋgɩ vuodieke dɩ baaŋ forisi ʋ nɩɩra guune gbaŋ. Wʋnɩŋ ʋ nan nagɩ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka aŋaŋ boliŋ a sɩɩ nɩ sʋgɩtɩ. 17Ʋ yallɩ wa ʋ kpalɩchaarɩkɩŋ ʋ nuuŋ me dɩ ʋ chaarɩ zaaha ta nagɩ zaabiehe a yi ʋ bumbuŋ me ta nagɩ zaakpeetiti a yi boli dieke dɩ kana ka kpise me.”
18Jɔɔn die dɩ mʋʋlɩna wʋvɩɩnaha gie a yɩa vuosisi, die ʋ balɩ wɩa yiri yiri a kpaaŋ ba dɩ ba tarɩgɩ ba beriŋ.
19Ama die ʋ galɩŋ naaŋ Herodi nɩŋ dama die ʋ gbatɩ wa ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ nɩmbʋa hɔgʋ Herodiasi a faarɩ ta bɩ yi wʋbɩatɩ pam. 20A kʋaŋ chaaŋ die ʋ bɩ yi wʋbɩaŋ a gʋtɩ a ma, ta ligi Jɔɔn dansarɩka sʋŋ.
Jɔɔn die dɩ sɩna Yisa Ŋmɩŋ nyaaŋ dene
21Saŋŋa dieke Jɔɔn die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ, die Yisa dɩ keŋ ʋ jigiŋ dɩ ʋ sɩɩ ʋ gbaŋ. Mi Yisa die dɩ jʋʋsa Ŋmɩŋ, ŋmɩŋsikpeŋ die dɩ yuori, 22ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ keŋ sʋʋŋ ʋ sikpeŋ aŋaŋ nyɩŋgbanɩŋ sɩba ŋmarɩŋ. Ta lɔlɩŋ dɩ nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ a baarɩ dɩ, “Fʋnɩŋ fʋ yine n Bʋachoti; fʋnɩŋ n nine dɩ suuli.”
Yisa chɔɔŋkʋʋlɩŋ wɩa
23Yisa die yiwo bɩna baŋɩsɩ-taa ta die a piili ʋ tʋʋma.
Vuosi die yile sɩba ʋ yiwo Josefu bʋa; ta Josefu chɔɔŋ die yine Heli,
24ta Heli chɔɔŋ die yine Matati, ta Matati chɔɔŋ die yine Liiva, ta Liiva chɔɔŋ die yine Meliki, ta Meliki chɔɔŋ die yine Janayi, ta Janayi chɔɔŋ die yine Josefu,
25ta Josefu chɔɔŋ die yine Matatiasi, ta Matatiasi chɔɔŋ die yine Amosi, ta Amosi chɔɔŋ die yine Nahumi, ta Nahumi chɔɔŋ die yine Esili, ta Esili chɔɔŋ die yine Nagayi,
26ta Nagayi chɔɔŋ die yine Maati, ta Maati chɔɔŋ die yine Matatiasi, ta Matatiasi chɔɔŋ die yine Semeni, ta Semeni chɔɔŋ die yine Joseki, ta Joseki chɔɔŋ die yine Joda,
27ta Joda chɔɔŋ die yine Johanani, ta Johanani chɔɔŋ die yine Resa, ta Resa chɔɔŋ die yine Zerubabeli, ta Zerubabeli chɔɔŋ die yine Sialitili, ta Sialitili chɔɔŋ die yine Neri,
28ta Neri chɔɔŋ die yine Meliki, ta Meliki chɔɔŋ die yine Addi, Addi chɔɔŋ die yine Kosami, ta Kosami chɔɔŋ die yine Elimadami, ta Elimadami chɔɔŋ die yine Eri,
29ta Eri chɔɔŋ die yine Josua, ta Josua chɔɔŋ die yine Eliaza, ta Eliaza chɔɔŋ die yine Jorimi, ta Jorimi chɔɔŋ die yine Matati, ta Matati chɔɔŋ die yine Liiva,
30ta Liiva chɔɔŋ die yine Simiani, ta Simiani chɔɔŋ die yine Juda, ta Juda chɔɔŋ die yine Josefu, ta Josefu chɔɔŋ die yine Jonami, ta Jonami chɔɔŋ die yine Elayakimi,
31ta Elayakimi chɔɔŋ die yine Melia, ta Melia chɔɔŋ die yine Mena, ta Mena chɔɔŋ die yine Matata, ta Matata chɔɔŋ die yine Nafani, ta Nafani chɔɔŋ die yine Davidi,
32ta Davidi chɔɔŋ die yine Jese, ta Jese chɔɔŋ die yine Obedi, ta Obedi chɔɔŋ die yine Boazi, ta Boazi chɔɔŋ die yine Salimoni, ta Salimoni chɔɔŋ die yine Nasoni,
33ta Nasoni chɔɔŋ die yine Aminadabi, ta Aminadabi chɔɔŋ die yine Adimini, ta Adimini chɔɔŋ die yine Arini, ta Arini chɔɔŋ die yine Hezironi, ta Hezironi chɔɔŋ die yine Perezi, ta Perezi chɔɔŋ die yine Juda,
34ta Juda chɔɔŋ die yine Jakobu, ta Jakobu chɔɔŋ die yine Aziki, ta Aziki chɔɔŋ die yine Abarahami, ta Abarahami chɔɔŋ die yine Tera, ta Tera chɔɔŋ die yine Nahori,
35ta Nahori chɔɔŋ die yine Serugi, ta Serugi chɔɔŋ die yine Rewo, ta Rewo chɔɔŋ die yine Pelegi, ta Pelegi chɔɔŋ die yine Eberi, ta Eberi chɔɔŋ die yine Sela,
36ta Sela chɔɔŋ die yine Kayinani, ta Kayinani chɔɔŋ die yine Afakisadi, ta Afakisadi chɔɔŋ die yine Siami, ta Siami chɔɔŋ die yine Nowa, ta Nowa chɔɔŋ die yine Lameki,
37ta Lameki chɔɔŋ die yine Metusila, ta Metusila chɔɔŋ die yine Enɔki, ta Enɔki chɔɔŋ die yine Jaredi, ta Jaredi chɔɔŋ die yine Mahalaleeli, ta Mahalaleeli chɔɔŋ die yine Keenani,
38ta Keenani chɔɔŋ die yine Enosi, ta Enosi chɔɔŋ die yine Sefi, ta Sefi chɔɔŋ die yine Adami, ta Adami chɔɔŋ die yine Nabidie Ŋmɩŋ.
4Sitaani die dɩ magɩsɩna Yisa dene
(Mat. 4.1-11; Maki 1.12, 13)
1Womi Yisa die dɩ nyɩŋ Jɔɔdani mʋgɩkpɩɩrɩ chaaŋ, ta suuli aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka, Halɩkasɩka die dɩ vaa ʋ ga haagɩŋ ma, 2mi die Sitaani die dɩ magɩsɩ wa a ga tʋgɩ daraa baŋɩsɩ-nɩɩsa. Saŋka mi mana die ʋ ka dii jaaŋ mana, die wɩa ka kʋaŋ chaaŋ kɔŋ die dɩ yallɩ wa.
3Sitaani die dɩ balɩ wa dɩ, “Dɩɩ yi fʋ seŋ yi Ŋmɩŋ bʋa fʋ vaa tanɩ gie bɩrɩŋ nyindiike.”
4Yisa dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ ‘Da nyindiike nyɩɩna ma wɩa vuota dɩ beri.’ ”
5Mi Sitaani dɩ bɩ nagɩ wa a jʋalɩ ŋmɩŋsikpeŋ a dagɩ wa dʋnɩa ka gie mana lagɩ lagɩ, 6ta balɩ wa dɩ, “N nan nagɩ yikoke gie aŋaŋ nyinti gie mana a yɩ fʋ, die ba nagɩ yɩ mɩŋ mɩŋ ta n nan bɩagɩ nagɩha a yɩ vuodieke mana n yaalala. 7N nan nagɩ yikoke gie aŋaŋ nyinti gie mana a yɩ fʋ dɩɩ yi fʋ sʋʋŋ gbirigi a jɩaŋ mɩŋ.”
8Yisa dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, ‘Vuota jɩama tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ nyɩɩna ma ta bɩ dɩa ʋ nyɩɩna ma!’ ”
9Die Sitaani dɩ bɩ nagɩ wa a ga Jerusalemi a nagɩ wa a jʋalɩ zieŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sikpeŋ me, ta balɩ wa dɩ, “Fʋ seŋ yi Ŋmɩŋ Bʋa yʋgɩ a chigisi tɩŋgbaŋ, 10dama dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, ‘Ŋmɩŋ nan vaa ʋ malakasisi mɩŋŋɩ daansɩma fʋ.’ 11Dɩ bɩ maagɩ dɩ, ‘Ba nan tuoli a tuo fʋ ba nuusi me amʋ fʋ naabɩŋ da keŋ a gbɩŋ taŋ aŋ fʋ ye daŋŋa.’ ”
12Ta Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, ‘Vuoŋ da keŋ magɩsɩ tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ.’ ”
13Die Sitaani die dɩ magɩsɩna wa a jɩɩ wa die ʋ va wa ta ga, sie saŋŋa dieke ʋ baaŋ nan ye sieŋ bɩbra.
Yisa die dɩ piiline ʋ tʋʋma Galili tɩŋgbaŋ ma dene
(Mat. 4.12-17; Maki 1.14, 15)
14Ka kʋaŋ chaaŋ Yisa die dɩ yiŋŋi ga Galili, ta die a suuli aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka hagɩrɩŋ. Die ba mʋʋlɩ ʋ wɩa tɩŋgbaŋka lʋga mana. 15Die ʋ dagɩ ba Ŋmɩŋ wɩa ba Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me; ta vuoŋ mana dɩ bɩrɩ wa.
Nazeriti vuosi die dɩ zetine Yisa dene
16A kʋaŋ chaaŋ Yisa die dɩ ga Nazeriti, jigidieke die ba wubine wo ʋ ga bɩrɩŋ vuota. Ta die davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ die ʋ ga juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoŋ me sɩba ʋ wone yie die wo. Die ʋ hagɩ a zie dɩ ʋ karɩŋ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ, 17ta die ba nagɩ Ŋmɩŋ gbaŋ dieke Ŋmɩŋ naazʋa Azaya die dɩ maagɩna a keŋ yɩ wa. Die ʋ yuori ke a ye jigidieke ba maagɩna dɩ,
18“Nabidie Ŋmɩŋ Haalɩŋ bie n ma,
dama ʋ vʋarɩ mɩŋ mɩŋ dɩ n mʋʋlɩ wʋvɩɩnaha a yɩ zɔɔlɩntieliŋ.
Ʋ tʋŋ mɩŋ mɩŋ dɩ ga balɩ yɔŋɩsɩ dɩ n nan vʋarɩ ba a nyɩŋ yɔrɩ,
ta bɩ balɩ yɩɩsɩ dɩ ba nan ye,
ta bɩ vʋarɩ vuodiekemba dɩ benne mugisiŋ me a taaŋ yɔrɩ,
19ta bɩ mʋʋlɩ dɩ saŋŋa tʋgɩya mɩŋ
dɩ Nabidie Ŋmɩŋ gbatɩ ʋ vuosi a taaŋ.”
20Yisa die dɩ karɩnna a kpatɩ wa die ʋ pili gbaŋkʋ a yiŋŋi a nagɩ ka a yɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ tʋntʋntʋ, ta sʋʋŋ kalɩ. Ta vuodiekemba mana die dɩ benne Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku me wo die dɩ jɩɩma wa. 21Womi Yisa die dɩ piili a bala ba dɩ, “Wudieke n karɩnna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋkʋ, keŋ yi wusie jinne, sɩba nɩ wʋnnana die wo.”
22Die ba mana sʋgɩtɩ die dɩ fɩalɩ aŋaŋ wa ta ba bɩra wa, die dɩ yi be mamachi aŋaŋ wudiekemba ʋ bala wa. Die ba pɩasa taŋ dɩ, “Daa ʋ yine Josefu bʋa wa?”
23Womi Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “N ka chɩɩlɩya dɩ nɩ nan balɩ mɩŋ nandagɩrɩ gie dɩ, ‘Gbɩgbaantʋ gbaaŋ fʋ gbaŋ.’ Nɩ nan bɩ balɩ a yɩ mɩŋ dɩ n yi mamachi tʋnkpɩɩma n gbaŋ gbaŋ n tɩŋ ma sɩba nɩ wʋnnana dɩ n yiye Kapenɔmi ma wa. 24Wusie maŋ bala nɩ dɩ, vuosi ka tuose Ŋmɩŋ naazʋa ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ tɩŋ ma. 25Wusie, kpihɔgʋba pam die benne Izara tɩŋgbaŋ ma, saŋŋa dieke Elaja die dɩ benne wo, saŋka mi die nɩɩŋ dɩ ka nɩɩya bɩna ataa aŋaŋ chɩɩtɩ ayʋaba, ta kɔŋkpɩɩŋ dɩ keŋ nan tɩŋgbaŋka mana ma, 26ama Ŋmɩŋ die ka tʋŋ Elaja ba wʋnyɩ mana jigiŋ; die ʋ tʋŋ wa wa kpihɔgʋ dieke dɩ benne Zarefati Sadoni tɩŋ ma wa jigiŋ. 27Saŋŋa dieke Ŋmɩŋ naazʋa Elasa die dɩ benne wo gama pam die benne Izara tɩŋ ma, ama ba wʋnyɩ mana die ka ye gbaamɩŋ sie Naamani vuodieke dɩ yine Siria dembiŋ, wʋnɩŋ ʋ nyɩɩna ma die yene gbaamɩŋ.”
28Die vuodiekemba mana die dɩ benne Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku me wo ta wʋŋ Yisa balɩkʋ gie, die dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ pam aŋaŋ wa. 29Die ba hagɩ a yagɩ wa a nyɩŋ tɩka a yaa wa ga kunkogi dieke ba mɩna ba tɩka a zie wo sikpeŋ a yaala ba kpaŋŋɩ wa a taaŋ gɔɔlɩkʋ sʋŋ, 30ama die ʋ nyɩɩgɩ ba sʋnsʋŋ a chʋŋ ga.
Dembiŋ dieke jɩmbɩaŋ die dɩ yalla wɩa
31Ka kʋaŋ chaaŋ ta Yisa die dɩ ga Kapenɔmi dieke dɩ benne Galili tɩŋgbaŋ ma wa, davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ die ʋ juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku me a piili daga vuosi Ŋmɩŋ wɩa. 32Ʋ dagɩkʋ die dɩ yi be mamachi pam dama die ʋ bala aŋaŋ yiko.
33Ta daa wʋnyɩ jɩmbɩaŋ die dɩ yalla ta ʋ bie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku me die dɩ faasɩ keesi ŋmɩŋsikpeŋ dɩ, 34“Fʋnɩŋ Yisa, vuodieke dɩ nyɩnna Nazeriti, bɩa fʋ yaala tɩ jigiŋ? Keŋ dɩ fʋ chʋʋsɩ tɩ mɩŋ? N sɩba vuodieke dɩ yine fʋ, yiwo Ŋmɩŋ tʋntʋnkasɩ vuoŋ.”
35Ta Yisa die dɩ natɩ jɩmbɩakʋ dɩ, “Tarɩ watɩ ta keŋ nyɩŋ daa wa ma.” Die jɩmbɩakʋ dɩ nagɩ daa wa taaŋ tɩŋgbaŋ ba mana nɩŋŋa ta keŋ nyɩŋ ʋ ma, aŋaŋ ka nagɩna wa a taaŋ tɩŋgbaŋ mana die ka ka yɩ wa daŋŋa.
36Die dɩ yi vuotamba mana mamachi die ba pɩasa tamba dɩ, “Bɩa balɩŋ wʋnna? Ta ʋ yaa yiko aŋaŋ hagɩrɩŋ a yɩa jɩmbɩatɩ nʋa, ta a nyɩna vuosi ma.” 37Die wɩa die ba mʋʋlɩ Yisa saaŋ tɩka ma mana.
Yisa die dɩ gbaanna vuosi pam dene
38Saŋka mi Yisa die dɩ nyɩŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku me a ga Simoni tigiŋ. Die Simoni hanɩɩŋ hɔgʋ die dɩ dʋa a yʋagɩ, ʋ nyɩŋgbanɩŋ die dɩ faasɩ tʋʋlɩ, die ba jʋʋsɩ Yisa dɩ ʋ suŋŋi wo. 39Ta Yisa die dɩ ga a ga zie jigidieke ʋ dʋana wa, ta yɩ yʋagɩbʋ nʋaŋ, die yʋagɩbʋ dɩ va wa; ta hɔgʋ wa dɩ hagɩ bʋnyɩ a yi ba chaantɩ.
40Die ŋmɩŋ die dɩ june a kpatɩ, vuodiekemba mana die dɩ yalla yʋagɩtieliŋ ba tige me ba yʋagɩ yʋagɩtɩ yiri yiri die dɩ chii be a keŋ Yisa jigiŋ. Die ʋ nagɩ ʋ nuusi a diisi diisi ba mana ma die ba mana dɩ ye gbaamɩŋ. 41Ta ʋ bɩ yi ta jɩmbɩatɩ dɩ nyɩŋ vuosi pam ma, die a nyɩnana wa die a taaŋ keesiŋ ŋmɩŋsikpeŋ dɩ, “Fʋnɩŋ fʋ yine Ŋmɩŋ Bʋa wa.”
Ama die ʋ ka bɩ saagɩ dɩ a balɩ wɩɩŋ, dama a sɩba baarɩ ʋ yiwo Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩŋ Masia wa.
Yisa die dɩ mʋʋlɩna wʋvɩɩnaha Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me dene
42Die tuŋ die dɩ vʋnna die Yisa die dɩ nyɩŋ tɩka ma a ga haagɩŋ ma; die vuosisi die dɩdɩ dɩa a yaala wa, die ba kenne a ye wo wo, die ba ka bɩ yaala ʋ ga ta va ba. 43Ama die ʋ balɩ ba dɩ, “Sie n ga tɩgɩhanɩŋ ba a ga balɩ Ŋmɩŋ wʋvɩɩna yaa gamma ʋ naarɩ keniŋ wɩa mi gbaŋ, dama die wɩa Ŋmɩŋ dɩ tʋŋ mɩŋ.”
44Naa chɩaŋ ma die ʋ dɩdɩ dɩa Judia tɩgɩsɩ ta juo Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me a daga vuosi wɩaha.
5Yisa die dɩ wana ʋ bʋmbʋŋaŋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dene
1Daaŋ kaanɩ Yisa die dɩ ga a zie Genezariti gbagɩkpɩɩkʋ kʋanʋaŋ a bala Ŋmɩŋ wɩa ta daadaŋ pam dɩ taaŋ giliŋ wo a wʋmma wɩaha. 2Die ʋ ye haarɩsɩ ale die dɩ zene gbagɩrɩ kʋanʋaŋ, zaasɩyigiribe die vanaha ta die a ga sugire ba nɩɩtɩ. 3Yisa die dɩ juu haarɩsɩ kaanɩ, die dɩ yine Simoni jaaŋ ta balɩ wa dɩ ʋ kpaŋŋɩ ka a ga nyaabʋ sʋŋ bɩta. Yisa die dɩ wa a kalɩ haarɩkʋ sʋŋ a daga kpɩkpaakʋ Ŋmɩŋ wɩa.
4Die ʋ dagɩna kpatɩ wa, die ʋ balɩ Simoni dɩ, “Kpaŋŋɩ haarɩkʋ ka ga jigidieke dɩ goline ta nɩ vigi nɩ nɩɩtɩtɩ nyaabʋ sʋŋ a yigi zaasɩŋ.”
5Simoni die dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Jakʋʋŋ, tɩ tʋŋ wa yuku mana ama tɩ ka yigi jaaŋ. Tɔ, fʋ bala naa wa wɩa, n nan vigi nɩɩtɩtɩ.” 6Die Simoni aŋaŋ ʋ chanchaalɩba die dɩ vigi ba nɩɩtɩ a yigi zaasɩŋ pam, ta ba nɩɩtɩ die dɩ yaala a kpaa kpaa. 7Naa chɩaŋ ma, die ba wa ba chanchaalɩba die dɩ benne haarɩ kanɩŋ wa ma wa dɩ ba keŋ a suŋŋi be. Die ba keŋ vʋarɩ zaasɩbʋ a suuli ba haarɩsɩ ale wo mana, ta haarɩsɩsɩ dɩ wa dunsi a yaala a sʋʋŋ nyaabʋ chɩaŋ. 8Die Simoni Piita die dɩ yene wudieke die dɩ yine wo ʋ gbigiri Yisa nɩŋŋa a baarɩ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, n yiwo tʋntʋmbɩatɩtieŋ. N ka vɩɩna dɩ n gbigi fʋ. Va mɩŋ ta ga”, 9dama die ba yigine zaasɩŋ pam wa die yine Simoni Piita aŋaŋ ʋ zʋalɩba mana mamachi 10aŋaŋ ʋ chanchaalɩba, Jemisi aŋaŋ Jɔɔn vuodiekemba dɩ yine Zebedi ballɩ.
Ta Yisa dɩ balɩ a yɩ Simoni dɩ, “Da vaa ŋmaamɩŋ yalla fʋ, a nyɩŋ jinne yaa gamma nan ga a sʋgɩma vuosi a kiere n jigiŋ.”
11Die wɩa die ba kpaŋŋɩ ba haarɩsɩsɩ a jʋalɩ gaaŋ a va jaaŋ mana ta dɩ Yisa kʋaŋ.
Yisa die dɩ gbaanna gamɩŋ dene
12Saŋŋa kaanɩ Yisa die bie tɩŋ kaanɩ ma ta daa wʋnyɩ dɩ bie mɩŋ a yallɩ gamɩŋ. Die ʋ yene Yisa wa die ʋ nagɩ ʋ gbaŋ a taaŋ tɩŋgbaŋ ʋ nɩŋŋa a jʋʋsɩ wa dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, dɩɩ yi fʋ dʋŋŋʋ fʋ gbaaŋ mɩŋ.”
13Yisa die dɩ tɩɩntɩ ʋ nuuŋ a gbɩ daa wa ta balɩ dɩ, “N saagɩya, fʋ gamɩŋ kpatɩya mɩŋ.” Lele womi daa wa ganɩ dɩ kpatɩ bʋnyɩ. 14Die wɩa Yisa die dɩ kpaaŋ wa dɩ, “Da keŋ balɩ vuoŋ wɩɩrɩ gie, ama ga a ga nagɩ fʋ gbaŋ a dagɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtʋ wa ta kaabɩ kaabɩ dieke Mosisi die dɩ dagɩna wa yaa gamma gamɩŋ gbaanɩŋ wɩa, aŋ vuoŋ mana sɩmma sɩba dɩ lele fʋ gaŋkʋ kpatɩya mɩŋ.”
15Ama die ba faasɩ mʋʋlɩ Yisa saaŋ jigiŋ mana, ta kpɩkpaaŋ die dɩ keŋ ʋ jigiŋ dɩ ba wʋŋ wudieke ʋ balala, ta ye gbaamɩŋ a nyɩŋ ba yʋagɩtɩ ma. 16Ama die ʋ ŋaaŋ ga wa haagɩŋ ma a ga jʋʋsa Ŋmɩŋ.
Yisa die dɩ vana nyɩŋgbaŋ kpiikiŋ tieŋ dɩ ye gbaanɩŋ dene
17Saŋŋa kaanɩ die Yisa dɩ daga vuosi Ŋmɩŋ wɩa, ta Farasisi aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba die dɩ kalɩ mi, die ba nyɩŋ wa Galili tɩgɩsɩ mana aŋaŋ Judia tɩgɩsɩ mana aŋaŋ Jerusalemi a keŋ Yisa jigiŋ. Die Nabidie Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ die dɩ bie ʋ ma dɩ ʋ gbaaŋ yʋagɩtieliŋ. 18Die dembisi bataŋ die dɩ chii daa wʋnyɩ nyɩŋgbanɩŋ die dɩ kpine kalɩŋŋa ma a mɩa dɩ ba nagɩ wa juu tigiri me a nagɩ wa dʋaŋ Yisa nɩŋŋa. 19Ama die vuosi die dɩ dala wa die ba ka bɩagɩ nagɩ wa juu, die wɩa die ba chii wo a jʋalɩ mampili sikpeŋ5.19 Ba ŋaaŋ kuse ba juone sikpeŋ me. a chɩa a yuori vɔrɩŋ a nagɩ wa aŋaŋ kalɩŋka a sʋʋŋ dʋaŋ vuosi sʋnsʋŋ Yisa nɩŋŋa 20Yisa die dɩ yene ba yine wo yada dene wo, ʋ balɩ yɩ daa wa dɩ, “N zʋa n nagɩ fʋ taalɩ a chaa fʋ.”
21Ta mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi vuosisi die dɩ piili a yile ba sʋgɩtɩ ma dɩ, “Mɩnɩa yine daa wa gie a bala sɩba ʋ yiwo Ŋmɩŋ? Vuobɩa baaŋ nan nagɩ vuoŋ taalɩ a chaa wa, ntaala Ŋmɩŋ nyɩɩna?”
22Die Yisa dɩ mɩŋŋɩ ba sʋŋanyile ta pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa nɩ yile wɩaha gie nɩ sʋgɩtɩ ma? 23Genhe jabɩa yine mɔlɩ, fʋ baaŋ balɩ dɩ, ‘N nagɩ fʋ taalɩ a chaa’ yaa ‘Hagɩ a chʋŋ’? 24N nan wa a dagɩ aŋ nɩ sɩmma a baarɩ manɩŋ vuota Bʋa yaa yiko dʋnɩa mama a nan bɩagɩ a nagɩ vuosi tʋmbɩatɩ a chaa ba.” Die wɩa die ʋ balɩ a yɩ nyɩŋgbaŋkpiikiri tieŋ wo “N bala fʋ, hagɩ a nagɩ fʋ kalɩŋŋa a ga tigiŋ.”
25Lele womi daa wa die dɩ hagɩ ba mana nɩŋŋa a nagɩ ʋ kalɩŋŋa a kuli ta bɩra Ŋmɩŋ. 26Die dɩ yi vuoŋ mana mamachi pam ta ŋmaamɩŋ die dɩ yigi be, die ba pagɩ Ŋmɩŋ a bala dɩ, “Tɩ ye mamachi wɩa jinne.”
Yisa die dɩ wana daa wʋnyɩ ʋ saaŋ dɩ yine Liiva dene
27A kʋaŋ chaaŋ ta Yisa die dɩ nyɩŋ a ye lampotuosiru ba wasɩnana Liiva ta ʋ kalɩ jigidieke ba tuosinene lampoke juoŋ me. Yisa dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, “Dɩa mɩŋ!” 28Die Liiva die dɩ hagɩ a vaa jaaŋ mana ta dɩ ʋ kʋaŋ.
29Liiva die dɩ paalɩ a yi chaantɩ ʋ tigiŋ me a yɩ Yisa; ta die lampotuosiriŋ pam aŋaŋ vuosi bataŋ die dɩ lagɩsɩ die aŋaŋ ba. 30Die Farasisi bataŋ aŋaŋ ba mɩraha dɩdagɩrɩ bataŋ die dɩ yine Farasisi die dɩ keŋ pɩasa Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Bɩa nɩ die ta nyuo aŋaŋ lampotuosiriŋ aŋaŋ tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ?”
31Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, 32“Manɩŋ n ka keŋ dɩ n balɩ vuodiekemba dɩ yine vuovɩɩna dɩ ba vaa ba tʋmbɩatɩ ama n keŋ dɩ n balɩ tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ dɩ ba vaa ba tʋmbɩatɩ.”
Siehaala aŋaŋ siekʋra dɩ kana ka lagɩsɩ taŋ dene
33Die vuosi bataŋ die dɩ balɩ Yisa dɩ, “Jɔɔn kʋaŋandɩɩsɩrɩba ŋaaŋ bɔba nʋaŋ ta jʋʋsa Ŋmɩŋ saŋŋa mana, ta Farasisi mba kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ yie die gbaŋ gbaŋ ama fʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba ŋaaŋ die mɩŋ ta nyuo saŋŋa mana.”
34Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩ tɩŋ yaala chaaŋ diekemba dɩ gana hɔgʋ faarɩŋ ma bɔba nʋaŋ, banɩŋ aŋaŋ hɔgʋ wa tieŋ dɩ lagɩsɩna a beri wo? Die kaaŋ bɩagɩ a yi. 35Ama saŋŋa nan keŋ ba nan nagɩ hɔgʋ wa tieŋ a nyɩŋ ba jigiŋ, saŋka mi ba nan wa bɔbɩ nʋaŋ.”
36Yisa die dɩ bɩ taaŋ ba nandagɩrɩ gie dɩ, “Vuoŋ kaaŋ saagɩ a chɩɩrɩ garɩhaalɩŋ ta nagɩ ka garɩchɔɔtɩŋ a baalɩ a ligi garɩkʋʋŋ vɔrɩŋ, dama ʋ yi die ʋ nan chʋʋsɩ garɩhaalɩkʋ ta garɩhaalɩkʋ aŋaŋ garɩkʋʋrɩ kaaŋ dɩ mʋ taŋ. 37Yaa nɩ yeye ta vuoŋ nagɩ daahaalɩŋ asʋ gbanɩŋ koliti diekemba dɩ yine nyɩŋkʋra ma? Dama ʋ yi die daabʋ nan kʋŋ a chɩɩrɩ kolititi aŋ daabʋ aŋaŋ kolititi mana taaŋ yɔrɩ. 38Ama sie ʋ nagɩ daahaalɩŋ asʋ gbanɩŋ koliti diekemba dɩ yine nyɩŋhaala ma. 39Dɩɩ yi ta vuoŋ dɩ nyuu daakʋʋŋ, ʋ keŋ ye daahaalɩŋ ʋ ka bɩ yaala, ʋ ŋaaŋ baarɩ dɩ ‘Daakʋʋrɩ nansɩna.’ ”
6Davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ wɩa
1Davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ kaanɩ die Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ chʋŋ tɩanna zaa kʋaŋ ma, ta ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ gobe zaapakɩtɩ a yɩaga ŋɔba. 2Ta Farasisi bataŋ die dɩ pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa nɩ yie wudieke tɩ mɩraha dɩ dagɩna dɩ tɩ da yi davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ?”
3Yisa die a pɩasɩ ba dɩ, “Nɩ ye ka karɩŋ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ Davidi die dɩ yine die wo? Kɔŋ die yalla wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba, 4die ʋ ga Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku sʋŋ a ga nagɩ paanʋ dieke ba nagɩna a yɩ Ŋmɩŋ a ŋɔbɩ ta bɩ nagɩ yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba ba ŋɔbɩ. Ama tɩ mɩraha die ka yɩ sieŋ dɩ vuoŋ ŋɔbɩha sie Ŋmɩŋ kɩkaabɩtʋ nyɩɩna ma.” 5Yisa die dɩ bɩ balɩ ba dɩ, “Manɩŋ vuota Bʋa yine davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ tieŋ.”
Nuukpiikiŋ tieŋ gbaamɩŋ wɩa
6Davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ kaanɩ bɩbra Yisa die dɩ ga juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku a daga Ŋmɩŋ wɩa, ta daa wʋnyɩ die dɩ bie mi ʋ nuudiigiŋ die dɩ kpi. 7Ta die Ŋmɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi bataŋ die dɩ bie mi a yaala sieti dɩ ba galɩŋ Yisa, die wɩa die ba daansa wa dɩ ba ye dɩ ʋ nan gbaaŋ wa davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ. 8Ama Yisa die mɩŋŋɩ ba sʋŋanyilehe ta balɩ yɩ daa dieke nuuke dɩ kpine wo dɩ, “Hagɩ a zie vuoŋ mana nɩŋŋa.” Die wɩa die ʋ hagɩ a zie mi. 9Die Yisa dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩ vaa n pɩasɩ nɩ, bɩa tɩ mɩraha dɩ baa tɩ yime davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ? Dɩ tɩ suŋŋi vuosi yaa tɩ chʋʋsɩ ba? Tɩ gbatɩma vuoŋ mɩsɩ taamma yaa tɩ kʋʋ ba?” 10Die wɩa ʋ daansɩ ba mana a tɩaŋ, ta die balɩ yɩ nuukpiikiri tieŋ dɩ, “Tɩɩntɩ fʋ nuuke.” Die ʋ tɩɩntɩ ʋ nuuke die ka bɩ hagɩrɩ bɩbra. 11Ama Ŋmɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisisi die dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ, a piili a bala yɩa taŋ ba baaŋ yi Yisa dene.
Yisa die dɩ vʋarɩna ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ baŋ aŋaŋ bale wo dene
12Saŋka mi Yisa die dɩ ga jʋalɩ kunkogiŋ dɩ ʋ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ, a die jʋʋsɩ Ŋmɩŋ kanɩŋ yuku mi mana. 13Die tuŋ dɩ vʋnna die ʋ wa ʋ kʋaŋanvuosi a keŋ lagɩsɩ ʋ jigiŋ a vʋarɩ vuosi baŋ-ale, a wa ba tʋntʋntɩŋ.6.13 Ba wasa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo gie tʋntʋntɩba.14Die ʋ vʋarɩ wa Simoni (vuodieke ʋ wasɩnana Piita) aŋaŋ Simoni nɩmbʋabiŋ Andurusi aŋaŋ Jemisi aŋaŋ Jɔɔn aŋaŋ Filipi aŋaŋ Batolomiwo, 15aŋaŋ Matiwo aŋaŋ Tomasi aŋaŋ Alifusi bʋadembiŋ Jemisi aŋaŋ Simoni vuodieke die dɩ yaala banɩŋ Juu vuosi yallɩma ba gbaŋ wa, 16aŋaŋ Judasi vuodieke die dɩ yine Jemisi bʋa wa aŋaŋ Judasi Asikaroti vuodieke die dɩ posine Yisa chɩaka.
Yisa die dɩ dagɩnana ta gbaama vuosi dene
17Yisa die dɩ keŋ sʋʋŋ kunkogiri me aŋaŋ ba, die a ga zie tɩŋgbaŋ dieke dɩ mʋna taŋ; ta die ʋ kʋaŋanvuosi pam die dɩ bie mi; vuosi pam die dɩ nyɩŋ Judia chaaŋ mana aŋaŋ Jerusalemi aŋaŋ Taya aŋaŋ Sadoni mana tɩgɩsɩ die dɩ gbigine mʋgɩkpɩɩrɩ, 18die ba keŋye mɩŋ dɩ ba wʋŋ ʋ wʋbalɩka ta bɩ yaala ʋ gbaaŋ ba. Vuodiekemba die jɩmbɩatɩ die dɩ yalla ba gbaŋ die keŋye mɩŋ, die ʋ gbaaŋ ba. 19Die vuosi mana die dɩ mɩa dɩ ba gbɩ wa, dama hagɩrɩŋ die nyɩna ʋ ma a gbaama ba mana.
Sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ sʋgɩchʋʋsɩŋ wɩa
20Saŋka mi die Yisa die dɩ daansɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba ta baarɩ dɩ,
“Nɩnɩŋ zɔɔlɩntieliŋ sʋgɩfɩalɩŋ yiwo nɩ sɩɩtɩ,
dama Ŋmɩŋ naarɩ yiwo nɩ sɩɩtɩ!
21Nɩnɩŋ vuodiekemba kɔŋ dɩ yalla lele, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo nɩ sɩɩtɩ,
dama nɩ nan keŋ chagɩ.
Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kʋnnana lele, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo nɩ sɩɩtɩ,
dama nɩ nan daansɩ a laa.
22“Vuosi dɩ keŋ haa nɩ ta zeti nɩ ta zɩa nɩ ta chʋʋsa nɩ saara, dama nɩ dɩna manɩŋ vuota Bʋa wɩa, sʋgɩfɩalɩŋ yiwo nɩ sɩɩtɩ. 23Nɩ yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ ta seme dama nɩ nyʋarɩ nan daansɩ dala Ŋmɩŋ naarɩ ma; die gbaŋ gbaŋ die ba chʋalɩba die dɩ yi Ŋmɩŋ naazʋalɩba.
24“Nɩnɩŋ nyintitieliŋ, wʋbɩaŋ bie nɩ ma,
dama nɩ wɔŋ ye nɩ choti jaaŋ mɩŋ.
25“Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ chagɩna lele, wʋbɩaŋ bie nɩ ma,
dama kɔŋ nan daansɩ yigi nɩ.
“Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ lanana lele, wʋbɩaŋ bie nɩ ma,
dama nɩ nan daansɩ ye sʋgɩchʋʋsɩŋ aŋaŋ kpaŋ.
26“Nɩnɩŋ vuodiekemba vuosi mana dɩ bɩrɩnana, wʋbɩaŋ bie nɩ ma; dama die gbaŋ gbaŋ ba chɔɔŋkʋʋlɩba die dɩ bɩrɩ ŋmɩnchɩbɩsɩ naazʋalɩba.
Nɩ yallɩma choti aŋaŋ nɩ dataasɩ
27“Ama n bala nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ wʋnnana n balɩkʋ gie, nɩ chome nɩ dataasɩ ta yime wʋvɩɩna a yɩma vuodiekemba dɩ hana nɩ. 28Ta vuodiekemba dɩ kanana kaatɩ a yɩa nɩ, nɩ balɩ ba dɩ ‘Ŋmɩŋ suŋŋi be’, ta jʋʋsɩma Ŋmɩŋ a yɩma vuodiekemba dɩ yinene nɩ bɩaŋ 29Dɩɩ yi vuoŋ dɩ keŋ falɩ fʋ kaamɩŋ fʋ yiŋŋi kaanɩ wa gbaŋ a yɩ wa aŋ ʋ falɩ. Dɩɩ yi vuoŋ dɩ keŋ a nagɩ fʋ jayeekikpeŋkpɩɩŋ fʋ vaa ʋ nagɩ fʋ jayeekibiŋ a gʋtɩ. 30Vuodieke nɩŋ mana dɩ keŋ jʋʋsɩ fʋ jaaŋ fʋ yɩ wa, ta vuoŋ dɩ keŋ gbatɩ fʋ jaaŋ da keŋ dɩa a ga tuo. 31Wudieke fʋ yaala vuosi yi a yɩ fʋ, fʋ yi die a yɩ fʋ chanchaalɩŋ.
32“Dɩɩ yi fʋ cho vuodiekemba dɩ chone fʋ nyɩɩna ma, bɩa Ŋmɩŋ dɩ baa ʋ nagɩ gʋtɩ fʋ? Tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ gbaŋ cho wo vuodiekemba dɩ chone be. 33Ta dɩɩ yi fʋ yie vɩɩnɩŋ a yɩa vuodiekemba dɩ yinene vɩɩnɩŋ a yɩa fʋ bɩa Ŋmɩŋ dɩ baa ʋ nagɩ a gʋtɩ fʋ? Tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ gbaŋ yie die. 34Dɩɩ yi fʋ paŋŋa vuodiekemba fʋ sɩbɩna dɩ ba nan yiŋŋi tuŋ fʋ, bɩa Ŋmɩŋ dɩ baa ʋ nagɩ a gʋtɩ fʋ? Tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ gbaŋ paŋŋa die a yɩa ba chanchaalɩŋ ta yiŋŋi tuose ba nyinti.
35“Die wɩa nɩ chome nɩ dataasɩ ta yime vɩɩnɩŋ a yɩma ba. Ta dɩɩ yi nɩ paŋŋɩ vuoŋ jaaŋ ka ga yʋasɩ, da vaa nɩ sʋgɩtɩ chʋʋsɩ a wɩa, dama nɩ nyʋarɩ nan daansɩ dala, ta nɩ nan bɩ yi Nabidie Ŋmɩŋ ballɩ. Dama wʋnɩŋ ʋ yie wʋvɩɩna a yɩa vuodiekemba nine dɩ kana ka suule wudieke ʋ yinene a yɩa ba aŋaŋ vuobɩatɩ mana. 36Nɩ chɩgɩma zɔɔlɩŋ sɩba nɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma dɩ chɩgɩnana zɔɔlɩŋ dene wo.
Chanchaalɩŋ sarɩya diile wɩa
37“Da keŋ a dii vuoŋ sarɩya amʋ Ŋmɩŋ da keŋ dii fʋ sarɩya, da keŋ balɩ a chʋʋsɩ vuoŋ amʋ Ŋmɩŋ da keŋ balɩ a chʋʋsɩ fʋ. Nagɩ fʋ chanchaalɩŋ taalɩ a chaa ba amʋ Ŋmɩŋ dɩaŋ nagɩ fʋ taalɩ a chaa fʋ. 38Yɩma vuosi amʋ Ŋmɩŋ dɩaŋ nagɩ yɩ fʋ. Dɩ nan dɩ sɩɩ sɩba Ŋmɩŋ dɩ baaŋ nan nagɩ ʋ kuruba a mɔgɩsɩ zaa, ta ka keŋ suuli aŋaŋ ka kʋanʋaŋ mana aŋ ʋ jɩɩ jɩɩ ta dɔŋ dɔŋ ta a keŋ suuli a jaasa aŋ ʋ nagɩ a yɩ fʋ, fʋ baaŋ nan bɩagɩ a pɔgɩlɩ dene. Fʋ nagɩna fʋ kuruba a mɔgɩsa nyinti a yɩa vuosi die, Ŋmɩŋ gbaŋ nan mɔgɩsɩ die a yɩ fʋ.”
39Ka kʋaŋ chaaŋ Yisa die dɩ taaŋ ba nandagɩrɩ gie dɩ, “Yɩɩ nan bɩagɩ a datɩ ʋ chanchaaŋ? Ba mana kaaŋ nan goliŋ me? 40Bʋbʋgʋrʋ dɩaŋ ka tɩaŋ ʋ dɩdagɩrʋ; ama bʋbʋgʋrʋ dɩaŋ dɩ keŋ mɩŋŋɩ a bʋgɩrɩ a kpatɩ ʋ nan dɩ sɩɩ sɩba ʋ dɩdagɩrɩ wa.
41“Bɩa fʋ daansa a yese mɩnchɩɩbɩŋ dieke dɩ benne fʋ chanchaaŋ nimbiŋ me ta ka ye dakʋʋlɩ dieke dɩ benne fʋ gbaŋ gbaŋ fʋ nimbiŋ me? 42Lalɩa fʋ baa fʋ yi a balɩ yɩ fʋ chanchaaŋ dɩ, ‘N zʋa, vaa n vʋarɩ ŋmɩnchɩɩbɩŋ dieke dɩ benne fʋ nimbiŋ me’, ta ka ye dakʋʋlɩ dieke dɩ benne fʋ gbaŋ gbaŋ fʋ nimbiŋ me? Fʋnɩŋ gɩgaantʋ wa gie, woliŋ nagɩ dakʋʋlɩ dieke dɩ benne fʋ gbaŋ gbaŋ fʋ nimbiŋ me amʋ fʋ mɩŋŋɩ ye a vʋarɩ ŋmɩnchɩɩbɩŋ dieke dɩ benne fʋ chanchaaka nimbiŋ me wo.”
Tɩɩŋ aŋaŋ ka nyɩŋnyɩŋka wɩa
43“Tɩɩvɩɩnɩŋ ka wala nyɩŋnyɩŋkɩbɩatɩ, ta tɩɩ dieke dɩ yʋagɩna ka wala nyɩŋnyɩŋka vɩɩna. 44Tɩɩŋ nyɩŋnyɩŋka ma ba sɩba ka. Ba ka yese kɩnkamɩŋ haŋgɔɔsɩ jigiŋ a tʋʋra, yaa taama jɩa jigiŋ a tʋʋra. 45Vuovɩɩnɩŋ yie tʋnvɩɩna dama ʋ sʋŋ vɩɩna mɩŋ; ta vuobɩaŋ dɩaŋ dɩ yie tʋmbɩatɩ dama ʋ sʋŋ suuli wo aŋaŋ wʋbɩatɩ. Jadieke dɩ benne vuoŋ sʋŋ ma kanɩŋ ʋ bala.
Mɩmɩɩrɩŋ bale wɩa
46“Bɩa nɩ wasa mɩŋ nɩ Yɔmʋtieŋ ta ka yie wudieke n yaalala? 47Vuodieke mana dɩ kienene n jigiŋ ta wʋmma n wʋbalɩkaha ta dɩha, n nan dagɩ nɩ ʋ sɩna die. 48Wʋnɩŋ ʋ sɩɩ sɩba daa wʋnyɩ die dɩ mɩna ʋ tigiŋ, ta die woliŋ a tuu tɩŋgbaŋ a sʋʋŋ a ga tʋgɩ taŋ ta dʋaŋ nyabɩlɩŋ tanɩ sikpeŋ. Ka kʋaŋ chaaŋ nɩɩŋ dɩ keŋ nɩɩ pam ta mʋgɩŋ dɩ kpaa ta nyaabʋ dɩ keŋ nɩgɩ tigiri, ama die tigiri ka nanya dama die ʋ mɩŋŋɩ mɩɩ ka mɩŋ. 49Ama vuodieke mana dɩ wʋnnana n wɩaha gie ta ka dɩha sɩɩ sɩba daa wʋnyɩ die dɩ mɩna ʋ tigiŋ a zieŋ tambʋsɩŋ me ta ka dʋaŋ nyabɩlɩŋ ka chɩaŋ wa, ta die nɩɩŋ dɩ nɩɩ mʋgɩŋ dɩ kpaa, ta nyaaŋ dɩ keŋ nɩgɩ tigiri, die ka nan bʋnyɩ. Bɩa chʋʋsɩbɩaŋ wʋnna!”
7Yisa die dɩ gbaanna Romi tɩŋ sojasi jakʋʋŋ tʋntʋntʋ dene
1Die Yisa die dɩ dagɩna vuosisi a kpatɩ wa die ʋ nyɩŋ a ga Kapenɔmi tɩŋ ma. 2Mi Romanisi sojasi jakʋʋŋ wʋnyɩ die dɩ bie mi a yallɩ ʋ tʋntʋntʋ ʋ chone pam, die yʋagɩŋ dɩ yigi wo ʋ gbigi kuŋ. 3Die jakʋʋrɩ dɩ wʋŋ Yisa wɩa, a tʋŋ Juu vuosi nyɩŋkʋra bataŋ dɩ ba ga a wa wa dɩ ʋ keŋ a gbaaŋ ʋ tʋntʋntʋ wa. 4Die ba keŋ Yisa jigiŋ a jʋʋsɩ wa aŋaŋ nɩŋŋmɩna a baarɩ dɩ, “Daa wa gie mʋ dɩ fʋ suŋŋi wo, 5dama ʋ cho tɩ tɩŋgbaŋka gie vuosi, ta mɩɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoŋ a yɩ tɩ.”
6Die wɩa Yisa die dɩ dɩ ba kʋaŋ a ga. Die ʋ gana a gbige tigiri, jakʋʋrɩ die dɩ tʋŋ ʋ zʋalɩŋ dɩ ba keŋ balɩ wa dɩ, “N Yɔmʋtieŋ daa mugisi fʋ gbaŋ a kiere, dama n ka mʋ dɩ fʋ keŋ juu n tigiŋ me. 7Die wɩa maŋ ka keŋ fʋ jigiŋ n gbaŋ gbaŋ wa. Ama ko yɩ nʋaŋ aŋ n tʋntʋntʋ wa ye alaafɩa. 8Dama manɩŋ n gbaŋ n yaa wa n nyɩŋkʋra, ta yallɩ sojasi ba dɩɩ n kʋaŋ. N ŋaaŋ balɩ a yɩ geŋ wo, gamma aŋ ʋ ga, ta balɩ a yɩ geŋ wo kiere aŋ ʋ keŋ; ta bɩ vaa n yɔmʋ yi wudieke n yaalala.”
9Yisa die dɩ wʋnna naa die dɩ paalɩ a yi wo mamachi, die ʋ yiŋŋi a balɩ yɩ kpɩkpaakʋ die dɩ dɩna ʋ kʋaka dɩ, “N bala nɩ, n ye ka ye vuoŋ dɩ yine mɩŋ yada sɩba naa Izara vuosi sʋŋ gbaŋ.”
10Die sojasi jakʋʋrɩ zʋalɩba die dɩ yiŋŋi a ga ʋ tigiri me a ye ʋ tʋntʋntʋ wa dɩ yene alaafɩa.
Yisa die dɩ vana kpihɔgʋ bʋadembiŋ dɩ hagɩ kuŋ me dene
11Die tuŋ dɩ vʋʋna Yisa die dɩ ga tɩŋ kaanɩ ba wasɩnana Neeni, ta ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba aŋaŋ kpɩkpaakʋ die dɩ dɩ ʋ kʋaŋ. 12Die ʋ dene a ga tʋgɩ tɩka nʋaŋ, die ʋ ye kpɩkpaaŋ dɩ nyɩna tɩka sʋŋ a chii kuŋ dɩ ba ga guu. Vuodieke die dɩ kpine wo die yiwo kpihɔgʋ wʋnyɩ bʋabalɩmɩŋ, die ʋ yiwo dembiŋ. Kpihɔgʋ wa gbaŋ die bie kpɩkpaakʋ sʋŋ. 13Die Yisa die dɩ yene kpihɔgʋ wa zɔɔlɩŋ die dɩ yigi wo ʋ balɩ a yɩ wa dɩ, “Da kʋmma!” 14Ta die dɩ a ga a gbɩ tɩaka, ta vuodiekemba die dɩ chine wo wo dɩ zie. Yisa die dɩ balɩ dɩ, “Dalʋakɩŋ hagɩ!” 15Die kumbu miivoli die dɩ yiŋŋi keŋ, ta ʋ hagɩ kalɩ a piili bala wɩa. Yisa die dɩ yiŋŋi a nagɩ wa yɩ ʋ nuŋ.
16Die ŋmaamɩŋ die dɩ yigi vuodiekemba mana die dɩ benne mi, ba mana die dɩ bɩrɩ Ŋmɩŋ, a baarɩ dɩ, “Ŋmɩŋ naazʋakpeŋkpɩɩŋ keŋ nyɩŋ tɩ jigiŋ mɩŋ”; ta bala taŋ dɩ, “Ŋmɩŋ keŋ sʋʋŋ a suŋŋi ʋ vuosi mɩŋ.”
17Yisa wɩaha gie die dɩ mʋʋlɩ ga Judia tɩŋ mana aŋaŋ tɩgɩ diekemba mana dɩ gbigine mi.
Jɔɔn dieke dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ wɩa
18Ka kʋaŋ chaaŋ Jɔɔn dieke dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ ga a balɩ wa wɩaha gie mana. Die ʋ wa vuosi bale ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba sʋŋ, 19a tʋŋ ba tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa jigiŋ dɩ ba ga pɩasɩ wa dɩ, “Fʋnɩŋ fʋ yine vuodieke dɩ balla ʋ keŋ wo yaa tɩ ye chɩɩsɩma vuogaaŋ bɩbra?”
20Die ba kenne tʋgɩ Yisa jigiri, die ba balɩ wa dɩ, “Jɔɔn dieke dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ tʋnna tɩ dɩ tɩ keŋ pɩasɩ fʋ dɩ, ‘Fʋnɩŋ fʋ yine vuodieke ʋ bala dɩ ʋ nan keŋ wo yaa tɩ ye chɩɩsɩma vuogaaŋ.’ ”
21Kanɩŋ saŋka mi gbaŋ gbaŋ Yisa die dɩ gbaaŋ vuosi pam, yʋagɩtieliŋ aŋaŋ vuodiekemba yʋagɩtɩ die dɩ faasɩna a hagɩrɩ, ta vʋarɩ jɩmbɩatɩ vuosi pam ma, ta die vaa yɩɩsɩ pam nine dɩ yuori. 22Die ʋ yiŋŋi a balɩ Jɔɔn tʋntʋntɩba dɩ, “Nɩ yiŋŋi a ga balɩ Jɔɔn wudieke nɩ wʋnnana ta yese wudiekemba; dɩ nɩ ye ta yɩɩsɩ nine dɩ yuorine, gbarɩgɩsɩ dɩ chʋŋ, ta vuodiekemba die dɩ yʋagɩna gamɩŋ ye wo gbaamɩŋ, tɩkpaara tieŋ dɩ wʋmma, ta kunti dɩ haga kuŋ me, ta zɔɔlɩntieliŋ dɩ wʋmma Ŋmɩŋ wʋbalɩkɩ vɩɩnaha. 23Ta sʋgɩfɩalɩŋ bie vuodieke dɩ kana ka chɩɩlɩ mɩŋ ma.”
24Jɔɔn tʋntʋntɩba die dɩ yiŋŋine a ga a kpatɩ wa, Yisa die dɩ piili a pɩasa kpɩkpaakʋ yaa gamma Jɔɔn wɩa dɩ, “Die nɩ gana Jɔɔn jigiri hagɩrɩ ma wa, bɩa die nɩ yile dɩ nɩ nan ye? Die nɩ yile dɩ nɩ nan ye hʋʋtɩ bʋlɔgɩsɩŋ dɩ nɩgɩnana? 25Yaa bɩa die nɩ nyɩŋ ga nɩ ye? Dembiŋ dɩ yeegine nyiŋyeeki vɩɩna? Vuodiekemba dɩ yeeginene nyiŋyeeki vɩɩna ta bie ba dʋŋŋʋ bie wo naaleesi me. 26Nɩ balɩ mɩŋ, vuobɩa die nɩ nyɩŋ ga nɩ ye wo? Nɩ tɩŋ yile dɩ nɩ nan ye Ŋmɩŋ naazʋa yaa? Wusie maŋ bala nɩ, Jɔɔn nɩŋ tɩaŋ naazʋa. 27Dama Jɔɔn die yine vuodieke Ŋmɩŋ die dɩ bala ʋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, ‘Manɩŋ n nan tʋŋ n tʋntʋntʋ aŋ ʋ woliŋ dɩa fʋ nɩŋŋa a wʋnsɩ fʋ keniŋ sieku a dʋaŋ fʋ.’ ” 28Yisa die dɩ bɩ balɩ ba a gʋtɩ dɩ, “Manɩŋ n bala nɩ, ba ye ka mɩɩrɩ vuoŋ dɩ tɩanna Jɔɔn, ama vuodieke dɩ wɩarɩna kʋaŋ Ŋmɩŋ naarɩ ma tɩaŋ wa.”
29(Ta Vuoŋ mana aŋaŋ lampotuosiribe die dɩ saagɩ dɩ Nabidie Ŋmɩŋ vɩɩna, dama die ba wʋŋ Jɔɔn mʋʋlɩŋ, ta vaa ʋ sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaabʋ. 30Ama Farasisi aŋaŋ vuodiekemba die dɩ dagɩnana Ŋmɩŋ mɩraha die dɩ zeti Ŋmɩŋ dɩ sanna die a yɩ ba, dama die ba ka saagɩ dɩ Jɔɔn sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaabʋ.)
31Ta Yisa die dɩ bɩ balɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ leleke gie vuosi, bɩa maŋ nan nagɩ a magɩsɩ nɩ? Vuoŋ bɩa yine nɩ? 32Nɩ nɩasɩ wa ballɩbɩsɩ dɩ kalla nyʋʋŋ jigiŋ a nata wasa tamba, ‘Tɩ wɩa wɩɩŋ a yɩa nɩ ama nɩ ka sie, ta chɩa hanye a yɩa nɩ ama nɩ ka kʋma.’ 33Nɩnɩŋ leleke gie vuosi nɩasɩ wa ballɩbɩsɩ gie dama Jɔɔn die dɩ kenne ta ka die nyindiike gbaŋ gbaŋ ta ka nyuo daaŋ ta nɩ baarɩ dɩ ʋ yiwo yɩɩŋyaaŋ; 34ta manɩŋ vuota Bʋa dɩ keŋ die ta nyuo, nɩ baarɩ ‘Ye, ʋ yiwo wutulitieŋ aŋaŋ daanyuru; ta bɩ yi lampotuosiriŋ aŋaŋ tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ zʋa.’ 35Ama vuodiekemba dɩ tuone Ŋmɩŋ yɩaŋ daga dɩ dɩ yiwo wusie.”
Yisa die dɩ gana Simoni vuodieke dɩ yine Farasisi vuoke tigiŋ dene
36Die Farasisi wʋnyɩ die dɩ wa Yisa dɩ ʋ keŋ aŋ ba dii nyindiike ʋ tigiŋ me. Die Yisa die dɩ ga daa wa tigiri me, ba mana dɩ lagɩŋ kalɩ a die. 37Die hɔgʋ wʋnyɩ die benne tɩka ma a dʋaga dembisi die dɩ wʋŋ dɩ Yisa bie daa wa tigiri me a die nyindiike, die wɩa ʋ yaa kɔlɩba aŋaŋ tulaari dieke ligire dɩ faasɩna tʋa, 38a die a keŋ a gbigiri Yisa nagɩsɩ chɩaŋ, a kʋma ʋ nintaantɩ dɩ nanna Yisa naatala ma. Die Yisa naatala die dɩ sʋnsɩ ta die hɔgʋ wa die dɩ nagɩ ʋ sikpeŋ zoosi a chɩtɩ ha ta die a mɔgɩsɩ ʋ naatala ta sɩɩtɩ tulaaribu a yi he. 39Die Farasisi dieke die dɩ wana Yisa wa die dɩ yene naa ʋ yile ʋ sʋŋ ma dɩ, “Dɩɩ yi daa wa gie dɩ seŋ yi Ŋmɩŋ naazʋa wusie, ʋ tɩŋ nan dɩ sɩba hɔgʋ wa gie dɩ yine vuodieke. Ʋ tɩŋ nan dɩ sɩba a baarɩ dɩ ʋ yiwo tʋntʋmbɩatɩ tieŋ.”
40Die wɩa Yisa die dɩ balɩ Farasisi wa dɩ, “Simoni n yaa wɩɩŋ n baa n balɩ fʋ.”
Ta Simoni die dɩ yiŋŋi baarɩ, “Dɩdagɩrʋ balɩ mɩŋ?”
41Yisa die dɩ balɩ wa dɩ, “Die dembisi bale die yalla vuodieke dɩ paŋŋɩnana ligire hamɩŋ. Wʋnyɩ die dii wo ligire bie7.41 Ligiri biŋ die yiwo damʋʋmɩŋ tune. kɔbɩsɩ-nʋ hamɩŋ, ta wʋnyɩ dɩaŋ die dɩ dii ligire bie baŋɩsɩ-nʋ hamɩŋ. 42Die ba wʋnyɩ mana die ka bɩagɩ tuŋ wo, die wɩa die ʋ nagɩ chaa ba mana dɩ ba gamma. Lele, ba jabɩa balla ʋ chome wo pam?”
43Simoni die dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ, “N yi tama vuodieke hannɩ die dɩ faasɩna a dala wa.”
Yisa die dɩ balɩ wa dɩ, “Fʋnɩŋ balɩ wa wusie.” 44Die ʋ yiŋŋi a daansɩ hɔgʋ wa ta balɩ yɩ Simoni dɩ, “Ye hɔgʋ wa gie? N kenne juu fʋ tigiri gie me, ka yɩ mɩŋ nyaaŋ dɩ n nɩtɩ n naatala ama hɔgʋ wa gie nɩtɩ wa n naatala aŋaŋ ʋ nintaantɩ ta chɩtɩha aŋaŋ ʋ sikpeŋ zoosi. 45Ama fʋnɩŋ nɩŋ ka mɔgɩsɩ mɩŋ, ama wʋnɩŋ nɩŋ ʋ ka vaa n naatala mɔgɩsɩŋ n kenne a juu giena wa. 46Ta ka bɩ nagɩ kpaaŋ a duuri n sikpeŋ, ama wʋnɩŋ nɩŋ ʋ siti wo tulaari a yi n naatala ma. 47N bala nɩ, n nagɩ wa ʋ tʋmbɩatɩ pam wa mana a chaa wa; die wɩa ʋ cho mɩŋ pam wa, ama vuodieke n nagɩna a chaa wa bɩta, wʋnɩŋ ʋ gbaŋ chome mɩŋ bɩta.”
48Die wɩa Yisa die dɩ balɩ a yɩ hɔgʋ wa dɩ, “N nagɩ fʋ taalɩ a chaa fʋ.”
49Ta vuodiekemba die dɩ kala a gʋtɩ ba die wo die dɩ yile ba sʋgɩtɩ ma dɩ, “Mɩnɩa wʋnna a bɩagɩ naga vuosi taalɩ a chaa ba?”
50Ta Yisa die dɩ balɩ a yɩ hɔgʋ wa dɩ, “Fʋ yada gbatɩna fʋ a taaŋ, gamma aŋaŋ sʋgɩdʋagɩŋ.”
8Hɔgʋ diekemba die dɩ dɩna Yisa wɩa
1Naa kʋaŋ chaaŋ Yisa die dɩdɩ dɩa tɩgɩkpɩɩma aŋaŋ tɩŋkpaŋŋɩsɩ a bala Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha yaa gamma Ŋmɩŋ naarɩ wɩa. Ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale die dɩ wa mɩŋ a ga, 2aŋaŋ hɔgʋba bataŋ die ʋ vʋarɩna jɩmbɩatɩ ta gbaaŋ bataŋ yʋagɩtɩ; die ba yiwo, Meri Magidalini vuodieke die ʋ vʋarɩna jɩmbɩatɩ bayʋpɔyɩ ʋ ma: 3bataŋ die yiwo Chuza hɔgʋ wa, Johana (Chuza die yiwo Herodi tigiri tʋntʋntɩba jakʋʋŋ) aŋaŋ Susana aŋaŋ hɔgʋ ba pam. Die hɔgʋba gie die naga ba gbaŋ gbaŋ ba nyinti a suŋŋe Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba.
Bʋbʋrɩtʋ wa nandagɩrɩ
4Die daadaaŋ pam die dɩ nyɩna tɩgɩsɩ tɩgɩsɩ pam a kieŋ Yisa jigiŋ, ta kpɩkpaakʋ die dɩ keŋ lagɩsɩ a taaŋ a giliŋ Yisa, die ʋ taaŋ ba nandagɩrɩ gie dɩ:
5“Daa wʋnyɩ die nyɩna ga ʋ kʋaŋ dɩ ʋ ga bʋrɩ nyɩŋbʋra. Die ʋ bʋrɩnana wa a taŋ die dɩ nan sieŋ me die ba tɩbɩha tɩanna ta nembisi die dɩ keŋ nagɩha dii. 6Ataŋ dɩaŋ die dɩ nan taŋ sikpeŋ jigidieke tantɩ die kana ka dala, die a nyune wo die a jigi dama tɩŋgbaŋka die ka sʋnsɩ. 7Ataŋ dɩaŋ die dɩ nan haŋgɔɔsɩ dagɩrɩsɩ ma die a mana die dɩ lagɩsɩ nyuŋ, haŋgɔɔsɩ die dɩ nyagɩ ha. 8Ta ataŋ dɩaŋ die dɩ nan tɩŋgbaŋ vɩɩnɩŋ ma, ta die a nyuŋ a bɩrɩŋ ta nyɩŋ bie kɔbɩga kɔbɩga.”
Yisa die dɩ wa balɩ ba a kpatɩ dɩ, “Vuodieke dɩ yalla tɩba ta nan wʋŋ ʋ wʋmma!”
Wudieke wɩa ʋ taana nandaga ha
9Ka kʋaŋ chaaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ pɩasɩ wa nandagɩrɩ chɩaŋ. 10Ʋ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ nɩŋ Ŋmɩŋ vaa nɩ sɩba ʋ naarɩ wʋlɔbɩrɩkɩrɩ mɩŋ, ama banɩŋ ba nɩŋ ʋ taana ba nandaga, dɩ ba daansɩ ama ba da keŋ ye, ta wʋŋ ama ta kaaŋ dɩ sɩba a chɩasɩ.”
Bʋbʋrɩtʋ nandagɩrɩ chɩaŋ
11“Nandagɩrɩ chɩaŋ wʋnna: Nyɩŋbʋraha yine Ŋmɩŋ wʋbalɩka ha. 12Nyɩŋbʋrɩ dieke dɩ nanna sieku me wo nɩasɩ wa vuodiekemba dɩ ŋaana wʋŋ Ŋmɩŋ wɩaha, ama Sitaani keŋ a nagɩ wɩa ha a nyɩŋ ba sʋgɩtɩ ma, amʋ ba da keŋ tuo dii ta ye gbatɩtaanɩŋ. 13Nyindiekemba dɩ nanna tanɩ sikpeŋ nɩasɩ wa vuodiekemba dɩ ŋaana wʋŋ wɩaha aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ, ama a ka sʋʋna ba sʋgɩtɩ ma, ba ŋaaŋ yiwo yada bɩta, ama saŋŋa dieke magɩsɩŋ dɩ keŋ keŋ ba ŋaaŋ nagɩha taaŋ mɩŋ. 14Nyɩŋbʋrɩ dieke dɩ nanna haŋgɔɔsɩ dagɩrɩsɩ jigiri nɩasɩ wa vuodiekemba dɩ ŋaana wʋŋ wɩaha ama tɩŋgbaŋka wumugisike aŋaŋ nyinti yaalɩŋ keŋ juu a nyagɩ ha, amʋ a da keŋ bɩrɩŋ a nyɩŋ bie. 15Ama nyindiekemba dɩ nanna tɩŋgbaŋ vɩɩkʋ ma wa nɩasɩ wa vuodiekemba dɩ ŋaana wʋŋ wɩaha ta tuohe aŋaŋ sʋgɩvɩɩnɩŋ ta mɩŋŋɩ pɔgɩlɩ ha keŋ keŋ ta bɩ yaa hanɩa, ta nyɩŋ bie vɩɩnɩŋ.
Popoli nandagɩrɩ
16“Vuosi ka chɔgɩsa popoli ta naga kpalɩ a bubi ke yaa a naga ka a ziele gado chɩaŋ. Ama ba ŋaaŋ nagɩ ka mɩŋ a sagɩ popoli daaŋ ma amʋ vuosisi dɩ keŋ juu ba ye ka chaaŋkʋ. 17Wudieke mana dɩ lɔbɩrɩna nan daansɩ a keŋ nyɩŋ yeŋ ta wudieke mana dɩaŋ dɩ ligine nan keŋ yuori ta nyɩŋ chaanɩŋ ma.
18“Die wɩa nɩ sɩmma nɩ wʋnnana Ŋmɩŋ wɩa die, dama vuodieke mana dɩ wʋnnana ta mɩŋŋɩ pɔgɩlɩ ka ba nan yɩ wa pam a gʋtɩ, ama vuodieke dɩ wʋnnana ta ka mɩŋŋɩ pɔgɩlɩ ha, ba nan tuo bɩta gbaŋ ʋ yilinene dɩ ʋ yalla wa a nyɩŋ ʋ jigiŋ.”
Yisa nuŋ aŋaŋ ʋ nɩmballɩ wɩa
19Womi Yisa nuŋ aŋaŋ ʋ nɩmballɩ die dɩ keŋ, ama die ba ka bɩagɩ a gbigi wo dama vuosi die dala mɩŋ. 20Vuoŋ wʋnyɩ die dɩ balɩ a yɩ Yisa dɩ, “Fʋ naa aŋaŋ fʋ nɩmballɩ zie yeŋ me ta yaala ba ye fʋ.”
21Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba mana dɩ, “Manɩŋ n naa aŋaŋ n nɩmballɩ yine vuodiekemba dɩ wʋnnana Ŋmɩŋ wɩaha ta dɩ ha.”
Bʋlɔgɩsɩŋ aŋaŋ nyaaŋ die dɩ tuone Yisa nʋaŋ dene
22Daaŋ kaanɩ Yisa aŋaŋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ juu haarɩŋ sʋŋ, die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩ vaa tɩ jʋalɩ ga gbagɩrɩ mi wo gaarɩ.” Die wɩa die ba piili sieŋ. 23Die ba benne haarɩkʋ sʋŋ a gara Yisa die dɩ gʋʋra. Ta bʋlɔgɩsɩkpeŋkpɩɩŋ die dɩ keŋ bʋnyɩ a nɩga gbagɩrɩ ma, die haarɩkʋ dɩ yaala ka suuli aŋaŋ nyaaŋ, die ba bie wʋbɩaŋ ma. 24Ta die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ keŋ a sʋgɩrɩ wa a baarɩ dɩ, “Jakʋʋŋ, jakʋʋŋ tɩ bie kuŋ me.”
Yisa die dɩ hagɩ a natɩ bʋlɔgɩsɩbʋ aŋaŋ nyaaŋ poŋŋikiri a mana die dɩ fɩalɩ sɔmm. 25Womi die ʋ balɩ yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Nɩ ka yi mɩŋ yada?”
Ta ŋmaamɩŋ die dɩ yigi be, ka bɩ yi be mamachi ba pɩasa taŋ dɩ, “Manɩa wʋnna? Ta nata bʋlɔgɩsɩŋ aŋaŋ nyaaŋ ta a tuose ʋ nʋaŋ.”
Yisa die dɩ vʋarɩna jɩmbɩatɩ daa wʋnyɩ ma dene
26Ta die ba keŋ tʋgɩ Gerasa tɩŋ ma a zie ta vaa Galili tɩŋ ba kʋaŋ. 27Die Yisa die dɩ kenne nyɩŋ haarɩkʋ ma wa, ta Gerasa daa wʋnyɩ die jɩmbɩatɩ dɩ yalla wa dɩ keŋ tuoli wo. Die ʋ beri wo die a yʋasɩ ta ka yeegi garɩŋ yaa dʋa tigiŋ me ama die ʋ bie wo jigidieke ba guunene vuosi haagɩŋ ma. 28Saŋŋa dieke ʋ yene Yisa wa die ʋ faasɩ keesi a nan ʋ nɩŋŋa a faasɩ nata aŋaŋ lɔlɩkpɩɩŋ dɩ, “Yisa, Nabidie Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma Bʋa, bɩa fʋ yaala n jigiŋ? N jʋʋsa fʋ da keŋ a datɩ n tɩbɩŋ.” 29Die ʋ balɩ wa naa dama Yisa die yɩ wa jɩmbɩatɩ nʋaŋ dɩ a nyɩŋ ʋ ma. Die saŋŋa pam die a ŋaaŋ mugise wo mɩŋ aŋaŋ ba ŋaana a bɔbɩ wa aŋaŋ chɔrɩma ʋ nagɩsɩ aŋaŋ nuusi mana yɔrɩ, jɩmbɩatɩtɩ ŋaaŋ vaa ʋ kpaa ha mɩŋ ta nagɩ wa juu haagɩŋ ma.
30Yisa die dɩ pɩasɩ daa wa dɩ, “Fʋ saaŋ?”
Die ʋ baarɩ, “N saaŋ yine ‘Dala’ ” ka chɩaŋ yine jɩmbɩatɩ pam die bie ʋ ma. 31Womi jɩmbɩatɩ die dɩ jʋʋsa wa aŋaŋ nɩŋŋmɩna dɩ ʋ da vaa a ga juu vɔrɩgoli me.
32Die perukusi pam die benne kunkogiŋ lʋgɩŋ a die; ta jɩmbɩatɩtɩ die dɩ jʋʋsɩ Yisa dɩ ʋ vaa a ga juu perukusisi, die ʋ yɩ he sieŋ. 33Die wɩa jɩmbɩatɩ die dɩ nyɩŋ daa wa ma a ga juu perukusisi mana, die a mana die dɩ chɩgɩ daagɩ kunkogiri lʋgɩŋ a sʋʋŋ ga nan mʋgɩkpɩɩrɩ ma nyaabʋ die dɩ dii he.
34Die vuodiekemba die dɩ daansɩnana perukusisi die dɩ yene wudieke dɩ yine wo die ba chɩgɩ ga tɩka sʋŋ aŋaŋ kʋatɩ ma a mʋʋlɩ wɩarɩ. 35Die vuosi die dɩ nyɩŋ a ga dɩ ba ye wudieke dɩ yine wo. Die ba keŋ Yisa jigiŋ a ye daa wa ʋ vʋarɩna jɩmbɩatɩ ʋ ma wa ʋ jigiŋ ʋ yeegi jayeekiŋ ta ʋ sikpeŋ dɩ mɩŋŋɩ a tʋma, ŋmaamɩŋ die dɩ yigi ba mana. 36Vuodiekemba mana die dɩ yene Yisa dɩ gbaanna daa wa die wo die ba balɩ vuosisi. 37Die wɩa vuodiekemba mana die dɩ benne Gerasa tɩŋ ma die dɩ keŋ Yisa jigiŋ a jʋʋsɩ wa dɩ ʋ nyɩŋ ba tɩka ma, dama ŋmaamɩŋ die faasɩna a yigi be mɩŋ.
Die wɩa Yisa die dɩ juu haarɩkʋ dɩ ʋ ga; 38mi daa dieke die ʋ gbaanna wa die dɩ jʋʋsɩ wa dɩ ʋ vaa ʋ dɩa ʋ kʋaŋ, ama Yisa die dɩ balɩ wa dɩ, 39“Yiŋŋi kuli fʋ tigiŋ a ga mʋʋlɩ tʋnkpɩɩŋ dieke Ŋmɩŋ dɩ yine a yɩ fʋ.”
Die wɩa daa wa die dɩ ga tɩka sʋŋ mana a balla Yisa die dɩ yine wudieke mana a yɩ wa.
Jaarusi havʋʋbiŋ yʋagɩŋ aŋaŋ hɔgʋ dieke dɩ gbɩna Yisa jayeekiŋ wɩa
40Die Yisa dɩ wana a yiŋŋi a ga gbagɩrɩ mi wo chaakʋ, kpɩkpaaŋ die dɩ tuoli wo aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ a yi wo aŋsɩa dama die ba mana die chɩɩsa wa mɩŋ. 41Womi daa wʋnyɩ ba wasɩnana Jaarusi dɩ keŋ tʋgɩ, die ʋ yiwo Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku jakʋʋŋ. Die ʋ keŋ gbirigi Yisa nɩŋŋa a jʋʋsɩ wa dɩ ʋ keŋ wʋnɩŋ ʋ tigiŋ, 42dama die ʋ bʋabalɩmɩŋ die dɩ yine havʋʋbiŋ ta yi bɩna baŋ aŋaŋ ale die yʋagɩna a gbigi kuŋ.
Die Yisa die dɩ ganana wa, kpɩkpaaŋ die dɩ giliŋ wo jigiŋ mana.
Hɔgʋ wʋnyɩ die gbɩna Yisa garɩŋ a ye gbaamɩŋ wɩa
43Kpɩkpaakʋ sʋŋ hɔgʋ wʋnyɩ die benne ʋ nyɩŋgbanɩŋ dɩ nyɩna zɩŋ dene bɩna baŋ aŋaŋ ale, die ʋ nagɩ ʋ yalla jadieke mana mana a yɩ gbɩgbaantɩŋ, ama die ba wʋnyɩ mana ka bɩagɩ a gbaaŋ wa. 44Die ʋ daagɩ kpɩkpaakʋ sʋŋ a keŋ Yisa kʋaŋ a gbɩ ʋ jayeekiri kʋanʋaŋ, lele womi die ʋ zɩmbʋ dɩ gobi bʋnyɩ. 45Mi die Yisa dɩ pɩasɩ dɩ, “Mɩnɩa gbɩna mɩŋ?”
Die ba mana die dɩ chiisi, ta Piita die dɩ baarɩ dɩ, “Jakʋʋŋ, kpɩkpaakʋ giliŋ fʋ mɩŋ ta dɩ dɩa chʋa fʋ.”
46Ama ta Yisa die dɩ baarɩ dɩ, “Vuoŋ gbɩ mɩŋ mɩŋ dama n sɩba dɩ hagɩrɩŋ nyɩŋ n ma.” 47Die hɔgʋ wa die dɩ mɩŋŋɩna dɩ ʋ kaaŋ bɩagɩ a lɔbɩrɩ wa, die wɩa die ʋ keŋ a cheele ta gbigiri Yisa nɩŋŋa. Mi die ʋ balɩ Yisa vuoŋ mana nine me wudieke wɩa ʋ gbɩna wa wa ta ye gbaamɩŋ die bʋnyɩ. 48Yisa dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, “N lɩa, fʋ yada gbaanna fʋ. Gamma aŋaŋ sʋgɩdʋagɩŋ.”
Yisa die dɩ vana havʋʋbiŋ dɩ hagɩ kuŋ me dene
49Die Yisa dɩ yene ko bala wɩaha gie, vuoŋ wʋnyɩ die dɩ nyɩŋ jakʋʋrɩ tigiŋ a keŋ a balɩ wa dɩ, “Fʋ lɩa wa kpiye; da mugisi Dɩdagɩrʋ wa bɩbra.”
50Ama Yisa die dɩ wʋŋ ta balɩ yɩ Jaarusi dɩ, “Da vaa ŋmaamɩŋ yalla fʋ; fʋnɩŋ ko yi yada ta havʋʋbike nan ye alaafɩa.”
51Yisa die dɩ keŋ a juu tigiri me, die ʋ ka yi vuoŋ dɩ dɩ ʋ kʋaŋ sie Piita, aŋaŋ Jɔɔn aŋaŋ Jemisi aŋaŋ havʋʋbike chɔɔŋ aŋaŋ ʋ nuŋ nyɩɩna ma. 52Vuoŋ mana mi die dɩ kʋma ta die zɔɔlɩŋ bʋa wa wɩa. Yisa die dɩ balɩ ba dɩ, “Nɩ da kʋmma, bʋa wa ka kpiye ʋ ko gʋʋra mɩŋ.”
53Die vuosisi die dɩ laa wa dama die ba sɩba a baarɩ dɩ bʋa wa kpiye mɩŋ. 54Ama Yisa die dɩ yigi ʋ nuuŋ me ta baarɩ dɩ, “N, bʋa hagɩ!” 55-56Die ʋ yiŋŋi keŋ ʋ mɩsɩ ma ta hagɩ zie bʋnyɩ. Die dɩ yi bʋa wa chɔɔŋ aŋaŋ ʋ nuŋ wo mamachi, Yisa die dɩ balɩ ba dɩ ba yɩ bʋa wa jaaŋ aŋ ʋ dii. Ama Yisa die dɩ kpaaŋ ba dɩ ba da keŋ balɩ vuoŋ wudieke dɩ yine wo.
9Yisa die dɩ tʋnna ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo dene
1Ka kʋaŋ chaaŋ Yisa die dɩ wa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo a lagɩsɩ ʋ jigiŋ ta yɩ ba hagɩrɩŋ aŋaŋ yiko dɩ ba vʋarɩma jɩmbɩatɩ ta gbaama yʋagɩtɩ vuosi me. 2Ta die tʋŋ ba dɩ ba ga mʋʋlɩ Ŋmɩŋ naarɩ wɩaha ta gbaaŋ yʋagɩtieliŋ. 3Ta die balɩ ba dɩ, “Nɩ da nagɩ jaaŋ mana a ga nɩ sieku; nɩ da nagɩ daaŋgbanɩŋ yaa bʋlɔgɩŋ yaa nyindiike yaa ligire aŋaŋ jayeekiŋ a gʋtɩ nɩ wone yeegi jadieke wo me. 4Nɩ keŋ a juu tigidieke mana nɩ bemme mi a ga tʋgɩ saŋŋa dieke nɩ bala nɩ nyɩŋ tɩka ma. 5Jigidieke mana ba kana ka tuo nɩ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ, saŋŋa dieke nɩ keŋ nyɩnna tɩka ma nɩ pɩsɩ nɩ nagɩsɩ tankɔlɩŋ a taaŋ mi aŋ ka dagɩ sɩba ba yi chʋʋsɩ mɩŋ.”
6Die wɩa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ nyɩŋ a dɩ dɩa tɩŋkpaŋŋɩsɩ mana a mʋʋla Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha ta gbaama vuosi jige mana.
Herodi aŋaŋ Yisa wɩa
7Die Herodi vuodieke die dɩ yine Galili tɩŋgbaŋka mana naajakʋʋŋ die dɩ wʋŋ wudiekemba mana die dɩ yinene, die a paalɩ mugisi wo dama vuosi bataŋ die baarɩ dɩ Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ hagɩna kuŋ me, 8bataŋ dɩaŋ dɩ baarɩ dɩ Elaja yiŋŋine a keŋ, ta bataŋ dɩaŋ dɩ baarɩ dɩ Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ die dɩ benne kʋrɩŋ ma wa wʋnyɩ yiŋŋine keŋ ʋ mɩsɩ ma. 9Ta Herodi die dɩ baarɩ dɩ, “Die n yi ba gobi wo Jɔɔn sikpeŋ ama mɩnɩa yine daa wa gie maŋ wʋmma ʋ wɩa dɩ ʋ yie wɩaha gie?” Die ʋ mɩa dɩ ʋ ye Yisa.
Yisa die dɩ yɩna dembisi tuse anʋ nyindiike dene
(Mat. 14.13-21; Maki 6.30-44; Jɔɔn 6.1-14)
10Die Yisa tʋntʋntɩba die dɩ yiŋŋi a keŋ a balɩ wa wudiekemba mana die ba yine. Die ʋ nagɩ ba, ba ga tɩŋ kaanɩ ba wasɩnana Befisada ba nyɩɩna ma. 11Ama kpɩkpaakʋ die dɩ wʋŋ ta tʋʋ ʋ poli. Die ʋ yene be ba kienene die ʋ tuo be aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ, ta dagɩ ba Ŋmɩŋ wɩa yaa gamma ʋ naarɩ ma ta gbaaŋ vuodiekemba die dɩ yaalala gbaanɩŋ.
12Saŋŋa dieke ŋmɩnnɩ die dɩ fɩalɩnana wa, ʋ tʋntʋntɩba baŋ aŋaŋ bale wo die dɩ keŋ ʋ jigiŋ a baarɩ dɩ, “Vaa vuosisi ga tɩgɩsɩ aŋaŋ tɩŋkpaŋŋɩsɩ diekemba dɩ gbine amʋ ba nan yallɩ nyindiike aŋaŋ jigidʋagɩsɩkɩŋ, dama giena yiwo haagɩyeŋ.”
13Ama Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ yɩ ba jaaŋ aŋ ba dii.” Die ba yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Tɩ yaa wa paanʋ golime anʋ aŋaŋ zaasɩbɩsɩ ale nyɩɩna ma. Fʋnɩŋ yaala tɩ ga da wa nyindiike a yɩ kpɩkpaakʋ gie mana?” 14(Die dembisi dieke die dɩ benne mi die yiwo sɩba tuse anʋ.) Yisa die dɩ balɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Nɩ vaa vuosisi puo puo a kala baŋɩsɩ-nʋ nʋ.”
15Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ yi die ta vaa ba sʋʋŋ kalɩ. 16Ta ʋ nagɩ paanʋsɩ golime anʋ wa aŋaŋ zaasɩbɩsɩ ale wo, a daansɩ ŋmɩŋsikpeŋ ta pagɩ Ŋmɩŋ ta yi he gbieri gbieri a nagɩ ha yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba ba nagɩ tɩa tɩa vuosisi. 17Die ba mana dɩ dii a chagɩ ta tɩalɩ tɩalɩ, ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ vaarɩ nyɩŋ tɩalɩkaha a suuli kparɩsɩ baŋ ale.
Piita die dɩ bala wʋkpɩɩma yaa gamma Yisa ma dene
18Saŋŋa kaanɩ Yisa die dɩ jʋʋsa Ŋmɩŋ ʋ nyɩɩna ma, ta ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ ʋ jigiŋ, die ʋ pɩasɩ ba dɩ, “Mɩnɩa kpɩkpaakʋ dɩ baa n yiye?”
19Die ba yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Bataŋ baarɩ fʋ yiwo Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ, bataŋ dɩaŋ dɩ baarɩ dɩ fʋ yiwo Elaja, ta bataŋ dɩaŋ dɩ baarɩ, Ŋmɩŋ naazʋalɩba wʋnyɩ die dɩ benne kʋrɩŋ ma wa yiŋŋine a keŋ ʋ mɩsɩ ma.”
20Die ʋ pɩasɩ ba dɩ, “Ta nɩnɩŋ nɩŋ mɩnɩa nɩ baarɩ n yiye?”
Piita dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Fʋnɩŋ fʋ yine Ŋmɩŋ vuovʋarɩkɩŋ, Masia wa.”
Yisa die dɩ bala ʋ wahala diile aŋaŋ ʋ kuŋ wɩa dene
(Mat. 16.20-28; Maki 8.30–9.1)
21Mi Yisa die dɩ kpaaŋ ba aŋaŋ nɩŋŋmɩna dɩ ba da keŋ balɩ vuoŋ wɩarɩ gie, 22ta die bɩ a baarɩ dɩ, “Sie manɩŋ vuotaŋ Bʋa wa dii wahala pam, ta tɩka nyɩŋkʋra aŋaŋ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋra aŋaŋ Ŋmɩŋ tigiri mi mɩra dɩdagɩrɩba dɩ keŋ zeti mɩŋ, a bɩ kʋʋ mɩŋ ama daraa ataa daraaŋ n nan hagɩ kuŋ me.”
23Die ʋ balɩ yɩ ba mana mana dɩ, “Vuodieke mana dɩ a keŋ yaala ʋ dɩa n kʋaŋ sie ʋ daaŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ wɩa, ta viigi ʋ dagarɩkɩrɩ daaŋ mana a dɩa mɩŋ. 24Ama vuodieke nɩŋ mana dɩ yaala ʋ gbatɩ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ mɩsɩ nan waarɩ ka, ama vuodieke nɩŋ mana dɩ waarɩna ʋ mɩsɩ n wɩa nan ye ke. 25Bɩa vuoŋ dɩ baa ʋ ye ʋ a keŋ a ye dʋnɩa mana nyinti ama ta waarɩ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ mɩsɩ? 26Vuodieke dɩ a keŋ chɩga viivi a ka balɩ manɩŋ aŋaŋ n dagɩkʋ gie vuosi jigiŋ, die nɩŋ manɩŋ vuotaŋ Bʋa maŋ keŋ keŋ aŋaŋ n hagɩrɩŋ aŋaŋ n Chʋa Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ aŋaŋ ʋ malakasisi hagɩrɩŋ n nan daaŋ chɩgɩ dɩ tieŋ gbaŋ viivi dɩ n yaa wa a gʋtɩ n vuosi ma. 27Wusie maŋ bala nɩ, vuosi bataŋ bie giena ba kaaŋ kpi ntaala ba keŋ ye Ŋmɩŋ naarɩ keniŋ.”
Yisa nyɩŋgbanɩŋ tarɩgɩŋ wɩa
28Die ʋ balla wɩaha gie a kpatɩ wa, a kʋaŋ chaaŋ die dɩ yi daraa anɩɩ, die ʋ nagɩ Piita aŋaŋ Jɔɔn aŋaŋ Jemisi a gʋtɩ ʋ ma a ga jʋalɩ taŋ sikpeŋ dɩ ba jʋʋsɩ Ŋmɩŋ. 29Die ʋ jʋʋsɩnana Ŋmɩnnɩ ʋ nine chaaŋ die dɩ tarɩgɩ ta ʋ nyiŋyeeke die dɩ faasɩ yɩantɩ ta nyɩgɩsa. 30Womi die dembisi bale die dɩ nyɩŋ mi, Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ Mosisi aŋaŋ Elaja 31ta die bala aŋaŋ Yisa yaa gamma ʋ kuŋ wɩa aŋaŋ ʋ bala ʋ kpi die Jerusalemi ma, ta yi Ŋmɩŋ choti. 32Ama Piita aŋaŋ ʋ chanchaalɩba die faasɩ gʋʋra mɩŋ, ama die ba hagɩna wa die ba ye chaankpeŋkpɩɩŋ dɩ giline Yisa, ta ba bɩ ye dembisi bale dɩ zene aŋaŋ wa. 33Die dembisisi dɩ nyɩnnana Yisa jigiri, Piita die dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, “Jakʋʋŋ, dɩ vɩɩna mɩŋ tɩ benne giena. Tɩ nan wʋnsɩ viisi ataa, aŋ kaanɩ yi fʋ jaaŋ, aŋ kaanɩ dɩaŋ yi Mosisi jaaŋ, kaanɩ Elaja dɩaŋ jaaŋ.” Die Piita paalɩ ka sɩba wudieke ʋ balala.
34Die ʋ yene ko bala wɩaha, nɩɩŋmaaŋ die dɩ keŋ a ligi be, ta ŋmaamɩŋ die dɩ yigi be ba benne ka sʋkʋ. 35Die lɔlɩŋ die dɩ nyɩŋ nɩɩŋmaakʋ sʋŋ a baarɩ dɩ, “N Bʋadembiŋ wʋnna, wʋnɩŋ maŋ vʋarɩ, nɩ wʋmma wa.”
36Die lɔlɩkʋ dɩ balɩna a kpatɩ wa, die ba ye Yisa dɩ zene ʋ nyɩɩna ma. Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ tarɩ yaa gamma ba yene wudieke wo, ta ka balɩ vuoŋ saŋka mi wudieke ba yene wo.
Yisa die dɩ vʋarɩna jɩmbɩaŋ dalʋakibiŋ ma dene
37Die ka tʋnvʋʋsa Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ sʋʋŋ tanɩ ma, kpɩkpaaŋ die dɩ tuoli wo. 38Mi daa wʋnyɩ die dɩ bie kpɩkpaakʋ ma ta faasɩ wa Yisa dɩ, “Dɩdagɩrʋ! N jʋʋsa fʋ, keŋ daansɩ n dalʋabike gie; dama ʋ yiwo n bʋa balɩmɩŋ. 39Jɩmbɩaŋ yalla wa, ka keŋ hagɩ ka ŋaaŋ yi ʋ faasɩ keese ta nagɩ wa a taaŋ tɩŋgbaŋ sɩba kpenkpennantʋ ta fʋnfʋgɩtɩ dɩ nyɩna ʋ nʋaŋ ma, ka mugisi wa mɩŋ ta ka vasa wa a yʋasa. 40Maŋ jʋʋsɩ fʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ ba vʋarɩ ka ama ba ka bɩagɩ.”
41Yisa dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ lele vuosi gie dɩ wone yada ta bɩ yi vuodiekemba dɩ kana ka dɩa Ŋmɩnnɩ, nɩ yaala n bemme nɩ jigiŋ a ga tʋgɩ saŋŋa bɩa? Nɩ yaala n yaa wa suguru aŋaŋ nɩ a ga tʋgɩ saŋŋa bɩa?” Ta die balɩ a yɩ daa wa dɩ, “Yaa bʋa wa a keŋ giena.”
42Die bʋa wa dɩ kienene wo jɩmbɩakʋ dɩ nagɩ wa a taaŋ tɩŋgbaŋ ta die ʋ cheele. Yisa die dɩ natɩ jɩmbɩakʋ, ta gbaaŋ bʋa wa ta yiŋŋi nagɩ wa yɩ ʋ chɔɔŋ. 43Die dɩ yi vuosisi mana mamachi yaa gamma Ŋmɩŋ dɩ dagɩna hagɩrɩŋ dene.
Yisa die dɩ bɩna balɩ ʋ kuŋ wɩa dene
(Mat. 17.22, 23; Maki 9.30-32)
Die ʋ yinene wudieke wo dɩ ko yie vuosisi mamachi, saŋka mi die ʋ balɩ yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, 44“Nɩ yuori nɩ tɩba a wʋŋ vɩɩnɩŋ wudieke n bala n balɩ nɩ naa; ba nan daansɩ nagɩ manɩŋ vuota Bʋa a nagɩ yi vuota nuusi me.” 45Ama ta die ba ka sɩba ka wɩɩrɩ chɩaŋ, dama Ŋmɩŋ die ligi ba yɩaŋ dɩ ba da sɩmma ka chɩaŋ; ta die ŋmaamɩŋ dɩ bɩ yalla ba dɩ ba pɩasɩ wa ka chɩaŋ.
Mɩnɩa yine vuokpɩɩŋ wɩa
46Ka kʋaŋ chaaŋ die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ nɩga nɩnhagɩrɩŋ yaa gamma ba jabɩa yine vuokpɩɩŋ. 47Ta Yisa die dɩ mɩŋŋɩ ba sʋŋanyile, die wɩa die ʋ nagɩ bʋabiŋ a vaa ʋ keŋ zie ʋ jigiŋ, 48ta balɩ ba dɩ, “Vuodieke mana dɩ a keŋ a mɩŋŋɩ a tuo bʋa wa gie n saaŋ ma, ʋ mɩŋŋɩ tuo mɩŋ mɩŋ; ta fʋ mɩŋŋɩ tuo mɩŋ, mɩŋŋɩ tuo wo vuodieke dɩ tʋnna mɩŋ wa. Ama vuodieke dɩ nagɩna ʋ gbaŋ a bɩrɩŋ bʋabiŋ nɩ mana sʋŋ wʋnɩŋ ʋ yine vuokpɩɩŋ a tɩaŋ nɩ mana.”
Vuodieke dɩ kana ka wagɩ nɩ, ʋ gʋtɩ wa nɩ ma
49Jɔɔn die dɩ balɩ a yɩ Yisa dɩ, “Jakʋʋŋ, die tɩ ye wo vuoŋ dɩ yagɩnana jɩmbɩatɩ vuoŋ ma fʋ saaŋ ma, die tɩ balɩ wa dɩ ʋ vaa dama die ʋ ka yi tɩ wʋnyɩ.”
50Yisa die dɩ balɩ yɩ ba dɩ, “Nɩ da kagɩma wa, dama vuodieke mana dɩ kana a waga nɩ, ʋ gʋtɩ wa nɩ ma.”
Samaria tɩŋkpaŋŋɩ vuosi die dɩ zetine Yisa dene
51Die saŋka dɩ gbigine dɩ Yisa yiŋŋi a jʋalɩ arɩzanna wa, die ʋ dii sikimiŋ a nyɩŋ a gara Jerusalemi. 52Die ʋ woliŋ a tʋŋ tʋntʋntɩŋ dɩ ba ga Samaria vuosi tɩŋkpaŋŋɩ kaanɩ ma a yi jaaŋ mana siri a zieŋ wo, 53ama tɩka vuosi die ka saagɩ ʋ keŋku dama die ba sɩba dɩ ʋ gara Jerusalemi. 54Ta ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba Jemisi aŋaŋ Jɔɔn die dɩ yene naa wa die ba pɩasɩ wa dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, fʋ yaala tɩ yi boliŋ nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ a keŋ dii be?”
55Ama ta Yisa die dɩ yiŋŋi a daansɩ ba ta galɩŋ ba, 56ta die ba ga tɩŋkpaŋŋɩ gaaŋ bɩbra.
Vuodiekemba dɩ yaala ba dɩɩ Yisa kʋaŋ wɩa
57Die ba ganana wa daa wʋnyɩ die dɩ balɩ a yɩ Yisa dɩ, “N nan dɩ dɩ fʋ a ga jigidieke mana fʋ ganana.”
58Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Gbaanchʋra yaa vɔrɩtɩ a juo, nembisi dɩaŋ dɩ yaa tʋʋsɩ a juo ama manɩŋ vuota Bʋa wo jigidʋagɩsɩkɩŋ.”
59Die ʋ bɩ balɩ yɩ daa wʋnyɩ dɩaŋ dɩ, “Dɩa mɩŋ.” Ama daa wa die dɩ baarɩ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, vaa n woliŋ, a ga a ga guu n chʋa.”
60Ta Yisa die dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Vaa kunti9.60 Kunti yiwo vuodiekemba dɩ kana ka dɩ Yisa kʋaŋ. guu ba gbaŋ gbaŋ ba kunti. Fʋnɩŋ gamma a ga mʋʋlɩ yɩ vuosi Ŋmɩŋ naarɩ wɩa.”
61Ta wʋnyɩ dɩaŋ dɩ baarɩ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, n nan dɩdɩ fʋ ama vaa n woliŋ ga tigiŋ a taaŋ n deŋ.”
62Die Yisa dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Vuoŋ kaaŋ bɩagɩ a pɔgɩlɩ naakʋʋŋ a kʋa ta yiŋŋi daansa ʋ kʋaŋ. Dɩɩ yi vuoŋ dɩ daansa die, ʋ ka mʋ aŋaŋ Ŋmɩŋ naarɩ tʋʋma tʋmɩŋ.”
10Yisa die dɩ tʋnna ʋ dɩdɩɩsɩrɩŋ baŋɩsɩ-yʋpɔyɩ aŋaŋ bale wɩa
1Naa kʋaŋ chaaŋ die Yisa die dɩ vʋarɩ dembisi baŋɩsɩ-yʋpɔyɩ aŋaŋ bale ta tʋŋ ba ba balele dɩ ba woliŋ ga tɩgɩdieke aŋaŋ jigidieke ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ yinene siri dɩ ʋ ga. 2Die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “Zaaha biye mɩŋ ta dala ama zaagobiribe ka dala. Die wɩa nɩ jʋʋsɩ zaaha tieŋ aŋ ʋ gʋtɩ tʋntʋntɩŋ aŋ ba keŋ gobihe. 3Nɩ gamma! N tʋma nɩ, nɩ nan dɩ sɩɩ sɩba yiibisi dɩ benne gbaanchʋra sʋŋ. 4Ama nɩ da keŋ a nagɩ ligire yaa bʋlɔgɩŋ yaa nɩɩra, ta nɩ da bɩ chʋʋsɩma saŋŋa a waasɩma vuosi sieŋ me. 5Ama tigidieke nɩŋ mana nɩ keŋ a juu nɩ woliŋ a baarɩ, ‘Sʋgɩdʋagɩŋ bemme tigiri gie vuosi me.’ 6Dɩɩ yi ta tigiŋ tieŋ wo dɩ yaala sʋgɩdʋagɩŋ, ʋ nan mɩŋŋɩ tuo nɩ. Ama ʋ ka yi die nɩ sʋgɩdʋagɩkʋ nan yiŋŋi keŋ nɩ jigiŋ. 7Dɩɩ yi nɩ keŋ juu tigiri me, nɩ bemme mi ta dime ta nyume jadieke mana ba nagɩna yɩ nɩ. Dama tʋntʋntʋ mana mʋ ʋ tuo ʋ tune. Nɩ da tarɩgɩma nɩ tigiberisikiŋ. 8Dɩɩ yi nɩ ga juu tɩŋ diekemba mana ba mɩŋŋɩ tuo nɩ, nɩ dii jadieke mana ba keŋ nagɩ yɩ nɩ, 9ta gbaaŋ yʋagɩtieliŋ mana dɩ benne mi, ta balɩ yɩ ba dɩ, ‘Ŋmɩŋ naarɩ keŋ a gbigi nɩ mɩŋ.’ 10Ama dɩɩ yi nɩ keŋ juu tɩŋ dieke ba ka mɩŋŋɩ tuo nɩ, nɩ nyɩŋ a ga ba siekpɩɩma ma a balɩ dɩ, 11‘Tɩ nagɩsɩ dɩ yigine tankɔlɩ dieke nɩ tɩka gie me tɩ pɩsɩha a taaŋ ta taana nɩ. Ama nɩ sɩmma wɩɩrɩ gie, dɩ Ŋmɩŋ naarɩ wɔŋ keŋ a gbigi nɩ mɩŋ.’ 12N bala nɩ dɩ sarɩya diile daaŋ, tɩka mi vuosi tɩbɩdatɩŋ nan tɩaŋ Sodomi tɩŋ vuosi tɩbɩdatɩŋ.”
Tɩŋ diekemba yada dɩ kana ka dala wɩa
13“Wʋbɩaŋ bie nɩnɩŋ Korazini vuosi ma; wʋbɩaŋ bie nɩnɩŋ Befisada vuosi mama; dama mamachi wudieke n yine nɩ tɩgɩsɩ ma wa, maŋ tɩŋ a yi die Taya aŋaŋ Sidoni ma ma, vuodiekemba dɩ benne mi wo tɩŋ nan vaa ba tʋmbɩatɩ a yʋasɩ ta nagɩ vaatɩ aŋaŋ tanyeeliŋ a bʋʋlɩ ba gbaŋ aŋ die dagɩ sɩba ba chɩgɩ nyɩŋ ba tʋmbɩatɩ ma ma mɩŋ. 14Daa dieke Ŋmɩŋ dɩ baaŋ nan dii vuosi sarɩya, nɩ tɩbɩdatɩŋ nan faasɩ dala pam a tɩaŋ Taya aŋaŋ Sidoni vuosi sarɩya. 15Ta nɩnɩŋ Kapenɔmi vuosi, Ŋmɩŋ nan kɔtɩ nɩ ŋmɩŋsikpeŋ? Aayɩ, ʋ nan vigi nɩ a taaŋ kunti jigiberisikiŋ.” 16Saŋka mi die ʋ balɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Vuodieke mana dɩ wʋnnana nɩ balɩkʋ, ʋ wʋŋ wa manɩŋ; ama vuodieke dɩ keŋ zeti nɩ, zeti wo manɩŋ; ta vuodieke dɩaŋ dɩ zetine manɩŋ zeti wo Ŋmɩŋ vuodieke dɩ tʋnna mɩŋ.”
Dɩdɩɩsɩrɩŋ baŋɩsɩ-yʋpɔyɩ aŋaŋ bale wo dɩ yiŋŋine a keŋ Yisa jigiŋ dene
17Die dembisi baŋɩsɩ-yʋpɔyɩ aŋaŋ bale wo die dɩ yiŋŋi keŋ Yisa jigiŋ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ ta balɩ wa dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, fʋ saaŋ hagɩrɩŋ ma jɩmbɩatɩ saagɩ wa tɩ nʋa.” 18Ta ʋ yiŋŋi balɩ ba dɩ, “N ye wo Sitaani dɩ nyɩna ŋmɩŋsikpeŋ a keŋ nan sɩba nɩɩnyɩgɩsɩŋ. 19Nɩ wʋmma, n yi nɩ wa yiko dɩ nɩ chʋmma nyinvuuke aŋaŋ chɩakʋrɩtɩ ma ta bɩ nyaŋŋɩ nɩ dataaŋ Sitaani hagɩrɩŋ mana; ta wɩɩŋ kaaŋ yi nɩ. 20Nɩ da yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ dɩ jɩmbɩatɩ saagɩ nɩ nʋa nyɩɩna ma, ama nɩ yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ dama ba maagɩ nɩ saara arɩzanna ma.”
Yisa die dɩ yalla sʋgɩfɩalɩŋ dene
(Mat. 11.25-27; 13.16, 17)
21Kanɩŋ saŋka mi Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ yɩ Yisa sʋgɩfɩalɩŋ ʋ baarɩ dɩ, “N Chʋa Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ yine ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie tieŋ, n bɩra fʋ, dama fʋnɩŋ lɔbɩrɩ wɩaha gie yɩantieliŋ aŋaŋ sɩsɩbɩrɩŋ jigiŋ ama ta yuori he a yɩ ballɩbɩsɩ; dama die fʋ tʋma fʋ tʋʋma a yie fʋ nansɩŋ.”
22Ta Yisa die dɩ bɩ baarɩ dɩ, “N Chʋa Ŋmɩŋ nagɩ wa jaaŋ mana a yɩ mɩŋ; vuoŋ ka sɩba manɩŋ Ŋmɩŋ Bʋa wa sie n Chɔɔŋ wa Ŋmɩŋ, vuoŋ dɩaŋ ka sɩba n Chɔɔŋ wa Ŋmɩŋ sie manɩŋ Ŋmɩŋ Bʋa wa aŋaŋ vuodiekemba n yaala n nagɩ wa a dagɩ.”
23Womi Yisa die yiŋŋi a tuoli ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba ta balɩ yɩ ba nyɩɩna ma dɩ, “Nɩ yaa sikpeŋ nansɩŋ dama nɩ nine ye wudieke nɩ yesinene wo! 24N bala nɩ dɩ Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ pam aŋaŋ naalɩŋ pam die yaala ba ye wudieke nɩ yesinene wo, ama die ba ka ye ke, ta die bɩ yaala ba wʋŋ wudieke nɩ wʋnnana wa, ama die ba ka wʋŋ ka.”
Samaria vuovɩɩnɩŋ nandagɩrɩ wɩa
25Die daaŋ kaanɩ mɩraha dɩdagɩrɩba wʋnyɩ dɩ keŋ dɩ ʋ magɩsɩ Yisa ta pɩasɩ wa dɩ, “Dɩdagɩrʋ, lalɩa maŋ baa n yi a ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ?” 26Yisa die dɩ yiŋŋi a pɩasɩ wa dɩ, “Lalɩa dɩ maagɩ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma? Lalɩa fʋ sɩba a chɩaŋ?”
27Daa wa dɩ yiŋŋi a baarɩ dɩ, “Yaalɩma fʋ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ aŋaŋ fʋ sʋŋ mana aŋaŋ fʋ haalɩŋ mana aŋaŋ fʋ hagɩrɩŋ mana aŋaŋ fʋ sʋŋanyile mana, ta bɩ chome fʋ chanchaaŋ sɩba fʋ gbaŋ.”
28Yisa die dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Mɩŋŋɩ balɩ mɩŋ, yime naa ta nan ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ.”
29Ama die mɩraha dɩdagɩrʋ wa dɩ bɩ yaala ʋ dagɩ dɩ ʋ yaa wusie, die wɩa die ʋ bɩ pɩasɩ Yisa dɩ, “Mɩnɩa yine n chanchaaŋ?”
30Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Daa wʋnyɩ die nyɩnna Jerusalemi a sʋʋŋ gara Jeriko; die gbɩgbatɩrɩŋ die dɩ yigi wo a wuuri ʋ nyinti ta nɩgɩ wa ʋ ga gbigi kuŋ ba va wa taaŋ ta chʋŋ. 31Ka kʋaŋ chaaŋ die Ŋmɩŋ jɩamɩŋ nɩŋŋandɩɩsɩrʋ wʋnyɩ die dɩ sʋʋŋ gara sieku me ta keŋ ye daa wa dɩ dʋana sieku me, die ʋ gʋa daagɩ sieku lʋgɩŋ a chʋŋ ga. 32Die gbaŋ gbaŋ Liiva vuoŋ die dɩ sʋʋŋ gara mi a ye daa wa dɩ dʋana ʋ gʋa daagɩ sieku lʋgɩŋ a chʋŋ ga. 33Ama ta Samaria vuoŋ die dɩ chʋŋ sieku me a keŋ ye wo, zɔɔlɩŋ die dɩ yigi wo. 34Die ʋ ga ʋ jigiŋ a siti tɩɩŋ a yi ʋ kʋjagaha ta bɔbɩha aŋaŋ garɩchɔɔtɩ. Ta die a nagɩ wa a kalɩŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ bʋnɩŋ ma a yaa wa a ga chaanɩŋ juone me a daansɩ wa. 35Die tʋŋ dɩ vʋnna die ʋ nagɩ ligire a yɩ vuodieke die dɩ jɩɩnana jigiri ta balɩ wa dɩ, ‘Daansɩma wa, ta maŋ keŋ yiŋŋi kieŋ n nan tuŋ fʋ ligire dieke fʋ nagɩna a gʋtɩ daansɩ wa.’ ”
36Yisa die dɩ balla naa a kpatɩ wa, ʋ pɩasɩ wa dɩ, “Dembisi bataa wa gie ba jabɩa fʋ yile dɩ ʋ dagɩ sɩba vuodieke gbɩgbatɩrɩba dɩ gbatɩna ʋ nyintiti yiwo ʋ chanchaaŋ?”
37Die ʋ baarɩ dɩ, “Vuodieke dɩ chɩgɩna wa zɔɔlɩbʋ.”
Ta Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Die nɩŋ gamma a ga yi die gbaŋ gbaŋ.”
Yisa die dɩ kaagɩna Maata aŋaŋ Meri dene
38Ka kʋaŋ chaaŋ Yisa aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ gara ba sieŋ a ga tʋgɩ tɩŋkpaŋŋɩ kaanɩ, ta die hɔgʋ wʋnyɩ ba wasɩnana Maata die tuo Yisa aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ ʋ tigiŋ me. 39Die ʋ yallɩ wa ʋ taa ba wasa wa Meri; die Meri die dɩ sʋʋŋ kalɩ Yisa nɩŋŋa a wʋmma wudieke ʋ balala wa. 40Ama Maata die dɩ mɩa aŋaŋ chaantɩ, ta die a keŋ balɩ Yisa dɩ “N Yɔmʋtieŋ, n mɩa mɩŋ aŋaŋ chaantɩ n nyɩɩna ma, ta ntaa wa dɩ ka suŋŋe mɩŋ, fʋ baga wo ka ma? Balɩ wa dɩ ʋ keŋ suŋŋi mɩŋ!”
41Ama tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Maata n sɩba a baarɩ mɩa mɩŋ aŋaŋ nyinti pam, a mugise fʋ ta chʋʋsa fʋ sʋŋ, 42ama wʋbalɩmɩŋ nyɩɩna mʋna fʋ yaalɩ; Meri nɩŋ vʋarɩ wa wudieke dɩ vɩɩna, ta vuoŋ kaaŋ tuo ke a nyɩŋ ʋ jigiŋ.”
11Yisa die dɩ dagɩna ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba Ŋmɩŋ jʋʋsɩ dene
1Daaŋ kaanɩ Yisa die dɩ ga jigiŋ kaanɩ a jʋʋsa Ŋmɩŋ, die ʋ kpatɩna wa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba wʋnyɩ die dɩ balɩ wa dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ dagɩ tɩ tɩ bala tɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ dene sɩba Jɔɔn die dɩ dagɩna ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die wo.” 2Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Naa mʋna dɩ nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ;
Tɩ Chʋa Ŋmɩŋ:
Vaa aŋ ba yɩ fʋ saaŋ kasɩka jɩlɩma;
Vaa aŋ fʋ naarɩ keŋ.
3Yɩ tɩ daaŋ mana nyindiike dieke tɩ yaalala.
4Nagɩ tɩ tʋmbɩatɩ a chaa tɩ,
sɩba tɩ nagɩna vuodiekemba dɩ tʋnna tɩ tʋmbɩatɩ a chaa ba wa.
Da keŋ vaa tɩ juu magɩsɩ dieke dɩ hagɩrɩna ma.”
5Saŋka mi Yisa die dɩ balɩ ba dɩ, “Dɩɩ yi ta nɩ wʋnyɩ yallɩ zʋa ta ga ʋ jigiŋ tanseese, a baarɩ dɩ, ‘N zʋa, paŋŋɩ mɩŋ paanʋ golime ataa, 6dama chaanʋ wʋnyɩ kenne n jigiŋ maŋ wo jadiikiŋ n baaŋ nagɩ a yɩ wa.’ 7Ta dɩɩ yi fʋ zʋa wa dɩ bie juoku sʋŋ ta yiŋŋi balɩ fʋ dɩ, ‘Da mugisime mɩŋ! N wɔŋ kparɩ sanʋarɩ mɩŋ ta manɩŋ aŋaŋ n ballɩ wɔŋ gʋʋra mɩŋ; N kaaŋ bɩagɩ a hagɩ a yɩ fʋ jaaŋ.’ 8N bala nɩ dɩɩ yi daa wa dɩ ka hagɩya a yɩ fʋ jaaŋ nɩ yine zʋalɩŋ wɩa, ama dɩɩ yi fʋ ka chɩga viivi ta jʋʋsa wa ʋ nan hagɩ a yɩ fʋ jadieke mana fʋ yaalala fʋ mugisinene wo wɩa.
9“Die wɩa n bala nɩ, nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ, ta ʋ nan nagɩ a yɩ nɩ; nɩ daansɩma ta nɩ nan ye; nɩ kpaasɩma gbɩabɩkʋ ta ʋ nan yuori a yɩ nɩ. 10Dama vuodieke mana dɩ jʋʋsɩnana Ŋmɩŋ tuose mɩŋ; ta vuodieke dɩaŋ mana dɩ yaalɩnana yese mɩŋ; vuodieke dɩaŋ dɩ kpaasɩnana gbɩabɩkʋ ka yuore a yɩa wa mɩŋ. 11Nɩnɩŋ chʋalɩŋ nɩ jabɩa bʋa dɩ nan jʋʋsɩ wa zaasɩŋ aŋ ʋ nagɩ javʋʋkɩŋ a yɩ wa? 12Yaa mɩnɩa bʋa dɩ nan jʋʋsɩ wa gɩlɩ aŋ ʋ nagɩ chɩakʋrɔŋ a yɩ wa? 13Ta dɩɩ yi nɩnɩŋ vuobɩatɩ gie dɩ sɩba nɩ nagɩ nyɩnvɩɩna a yɩ nɩ ballɩ, die nɩŋ nɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ dieke dɩ benne arɩzanna ma wa nan faasɩ nagɩ ʋ Halɩkasɩka a yɩ vuodiekemba dɩ jʋʋsɩnana a yaala ka wa.”
Yisa aŋaŋ jɩmbɩatɩ naaŋ wa Beelizebuli wɩa
14Die daa wʋnyɩ die benne ta jɩmbɩaŋ die dɩ yallɩ wa ta ʋ ka bɩagɩ bala wɩa, ta Yisa die dɩ vʋarɩ ka, daa wa dɩ wa piili a bala wɩa. Die dɩ yi kpɩkpaakʋ mamachi pam, 15ama bataŋ die dɩ baarɩ dɩ, “Jɩmbɩatɩ naaŋ wa Beelizebuli11.15 Sitaani saaŋ bɩna yi Beelizebuli. yɩna wa hagɩrɩbʋ ʋ bɩagɩ a vʋara jɩmbɩatɩ dene.”
16Bataŋ dɩaŋ die dɩ yaala ba magɩsɩ wa, die wɩa die ba balɩ wa dɩ ʋ yi mamachi wɩɩŋ a dagɩ sɩba Ŋmɩŋ sɩba ʋ wɩa. 17Ama Yisa die dɩ mɩŋŋɩ ba sʋŋanyile ta balɩ yɩ ba dɩ, “Naaŋ dieke dɩ puone a yiŋŋi waga ka gbaŋ kaaŋ yʋasɩ, ta tigi dieke vuosi dɩaŋ dɩ puone a yiŋŋi waga ka gbaŋ nan nan. 18Die dɩ baa ka yi dɩ yi Sitaani dɩ puo ta yiŋŋi waga ka gbaŋ gbaŋ, ka naarɩ ka baa ka zie. Nɩ baarɩ dɩ jɩmbɩatɩ naaŋ wa Beelizebuli yɩna mɩŋ hagɩrɩŋ maŋ yie naa; 19dɩɩ yi naa maŋ vʋara jɩmbɩatɩtɩ, ta nɩnɩŋ nɩŋ, mɩnɩa yɩnana nɩ kʋaŋandɩɩsɩrɩba hagɩrɩŋ ba vʋara ha? Nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ kʋaŋandɩɩsɩrɩba nan dagɩ dɩ nɩ wo wusie. 20Ama manɩŋ, Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ maŋ nagɩ vʋara jɩmbɩatɩ vuosi ma, die dagɩna sɩba Ŋmɩŋ naarɩ wɔŋ keŋ nɩ jigiŋ mɩŋ.
21“Dɩɩ yi daahagɩrʋ dɩ yi siri a gbarɩ ʋ tigiŋ aŋaŋ dembisi ŋaŋ nyinti, ʋ nyinti mana nan mɩŋŋɩ beri. 22Ama dɩɩ yi vuodieke dɩ hagɩrɩna a tɩaŋ wa dɩ keŋ tuoli wo ʋ tigiŋ me, ʋ nan nyaŋŋɩ wa ta gbatɩ ʋ dembisi ŋaŋ nyintiti ta bɩ chii ʋ nyintiti.
23“Vuodieke mana dɩ kana ka zie n kʋaŋ waga mɩŋ mɩŋ; ta vuodieke dɩaŋ dɩ kana ka suŋŋi mɩŋ a lagɩsa vuosi n jigiŋ jata ba mɩŋ.
Dɩɩ yi jɩmbɩaŋ dɩ yiŋŋi keŋ juu vuoŋ ma wɩa
24“Dɩɩ yi ta jɩmbɩaŋ dɩ keŋ nyɩŋ vuota ma, ka ŋaaŋ dɩa wa jigikʋʋkɩŋ a yaala jigiŋ dɩ ka voosi, ka ka yeye; ʋ ŋaaŋ balɩ a yɩ wa ka gbaŋ gbaŋ dɩ, ‘N nan yiŋŋi a ga n tigidieke n vana wa.’ 25Die wɩa ka ŋaaŋ yiŋŋi ga wa mi a ye ta ka sʋŋ mana saarɩya a wʋnsɩ vɩɩnɩŋ. 26Ka ŋaaŋ wa nyɩŋ mɩŋ a ga a chii jɩmbɩatɩ diekemba dɩ tɩanna ka gbaŋ gbaŋ ayʋpɔyɩ aŋ a ga bemme mi. Naa chɩama daa wa beriŋ nan faasɩ chʋʋsɩ pam a tɩaŋ die ʋ sɩna die wo.”
Wusie sʋgɩfɩalɩŋ wɩa
27Yisa die dɩ bala wɩaha gie a kpatɩ wa, ta hɔgʋ wʋnyɩ die dɩ bie kpɩkpaakʋ sʋŋ a faasɩ balɩ wa dɩ, “Sʋgɩfɩalɩŋ bie hɔgʋ dieke dɩ mɩɩrɩna fʋ ta fʋ nyʋʋsɩ ʋ bɩɩsɩŋ ma.”
28Ta Yisa die dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Vuodiekemba dɩ wʋnnana Ŋmɩŋ wɩaha ta dɩha wa, banɩŋ sʋgɩfɩalɩŋ dɩ bie ba ma.”
Die ba pɩasɩna a yaala mamachi wɩa dene
29Die kpɩkpaakʋ dɩ giline Yisa wa die ʋ bɩ balɩ ba dɩ, “Lele wo gie vuosi yiwo vuobɩatɩ ta yaala ba ye mamachi wɩɩŋ; ama n kaaŋ wɔŋ yi mamachi wɩɩŋ a yɩ ba; sie Ŋmɩŋ naazʋa Jona dagɩŋ chanchaaŋ nyɩɩna ma maŋ nan dagɩ ba. 30Wudieke dɩ yine Jona die dagɩna Nineva vuosi dɩ Ŋmɩŋ tʋnna wa, die gbaŋ gbaŋ bala ka yi manɩŋ vuota Bʋa ta dagɩ nɩnɩŋ leleke gie vuosi dɩ Ŋmɩŋ tʋnna mɩŋ. 31Sarɩya diile daraaŋ Sɩaba hɔgʋ naaŋ wa nan hagɩ a zie a galɩŋ nɩ dama die ʋ paalɩ nyɩŋ wa tɩgɩ saasaa a ga dɩ ʋ wʋŋ naaŋ Solomoni yɩaŋ wʋbalɩkaha, ama n bala nɩ vuodieke dɩ tɩanna naaŋ Solomoni benne giena. 32Sarɩya diile daraaŋ Nineva vuosi nan hagɩ zie a galɩŋ nɩ, dama Jona dɩ mʋʋlɩna Ŋmɩŋ wɩa a yɩ ba wa die ba va wa ba tʋmbɩatɩ; n bala nɩ, vuodieke dɩ tɩanna Jona benne gie.”
Nyɩŋgbanɩŋ popoli wɩa
33“Vuoŋ ka chɔgɩsa popoli ta nagɩ ka a lɔbɩra yaa a nagɩ kpalɩ a bubike ama ʋ ŋaaŋ nagɩ ka a sagɩ wa jadieke dɩ jʋalɩna ma, amʋ vuosi dɩ keŋ juu ba nan ye ka chaaŋkʋ. 34Fʋ nine yine fʋ nyɩŋgbanɩŋ popoli. Die wɩa fʋ nine dɩ keŋ vɩɩna, fʋ nyɩŋgbanɩŋ mana nan suuli aŋaŋ chaanɩŋ; ama fʋ nine dɩ keŋ a ka vɩɩna, fʋ nyɩŋgbanɩŋ mana nan dɩ bie lɩmɩŋ ma. 35Nɩ wa sɩmma dɩ chaaŋ dieke dɩ benne nɩ ma wa da keŋ bɩrɩŋ lɩmɩŋ. 36Die wɩa dɩɩ yi fʋ nyɩŋgbanɩŋ mana dɩ suuli aŋaŋ chaanɩŋ, ta jigiŋ dɩ ka bie lɩmɩŋ ma, ka mana nan mɩŋŋɩ chaaŋ farrɩtata a nɩasɩ popoli dɩ ŋaana a chaaŋ yɩ fʋ die wo.”
Yisa die dɩ galɩnna Farasisi aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba dene
37Die Yisa die dɩ balla wɩaha gie a kpatɩ wa, ta Farasisi vuoŋ wʋnyɩ die dɩ wa wa dɩ ʋ keŋ aŋ wʋnɩŋ aŋaŋ wa dii nyindiike, die wɩa die ʋ ga a ga a kalɩ dɩ ʋ dii nyindiike he. 38Die dɩ yi Farasisi vuoke mamachi, Yisa die dɩ kana ka nɩɩtɩ ʋ nuusi ta yaala ʋ dii nyindiike he. 39Ta tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa dɩ balɩ wa dɩ, “Nɩnɩŋ Farasisi vuosi nɩ ŋaaŋ daaraa nɩ nyachibisi aŋaŋ nɩ tɩmbala kʋasɩ, ama ta nɩ sʋgɩtɩ dɩ suuli aŋaŋ halɩ aŋaŋ sʋgɩtʋaŋ. 40Nɩnɩŋ gaantɩba gie! Daa Ŋmɩŋ dieke die dɩ naanna a kʋasɩsɩ naanna a sʋgɩtɩtɩ gbaŋ? 41Yɩma zɔɔlɩntieliŋ jadieke dɩ benne nɩ nyachibisi me aŋaŋ nɩ tɩmbala ma aŋ jaaŋ mana yɩantɩ a yɩ nɩ.
42“Nɩnɩŋ Farasisi mba, wʋbɩaŋ bie nɩ ma. Nɩ naga nanjʋʋŋ aŋaŋ bʋŋʋ aŋaŋ neeri aŋaŋ nyinti a taŋ baŋ sʋŋ a nagɩ kaanɩ a yɩa Ŋmɩŋ, ama ta va jadieke dɩ yine nɩŋŋmɩna ʋ mɩraha ma; sɩba wusie sarɩya diile ta ka cho Ŋmɩŋ. Genhe die mʋna nɩ yime, a gʋtɩ nɩ yɩnana Ŋmɩŋ nyinti baŋ sʋŋ kaanɩ wa.
43“Nɩnɩŋ Farasisi, wʋbɩaŋ bie nɩ ma, dama nɩ yaala vuokpɩɩma jigikasɩka Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me, ta bɩ yaala ba wasɩma nɩ aŋaŋ jɩlɩma nyʋgɩtɩ ma. 44Wʋbɩaŋ bie nɩ ma, dama nɩ sɩɩ sɩba kunti vɔrɩtɩ dɩ lɔbɩrɩna vuosi dɩ ka yesehe ta chʋŋ a ma.”
45Die wɩa mɩraha dɩdagɩrɩba wʋnyɩ dɩ balɩ yɩ wa dɩ, “Dɩdagɩrʋ, fʋ bala naa nɩŋ zɩa wa tɩ gbaŋ.”
46Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ dɩ, “Nɩnɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba wʋbɩaŋ bie nɩ gbaŋ nɩ ma dama nɩ chie vuosi chiidʋnsa dɩ faasɩna a dʋnsɩ aŋaŋ ba baaŋ chii ama nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ ka suŋŋi be dɩ ba chii. 47Wʋbɩaŋ bie nɩ ma, dama nɩ ka tuose Ŋmɩŋ naazʋalɩba wʋbalɩkaha ama ta mɩa ta wʋnsa ba kunti vɔrɩtɩ a vɩɩna, banɩŋ die ba yine naazʋalɩŋ diekemba nɩ chɔɔŋkʋʋlɩba die dɩ kʋna wa ta nɩ gbaŋ nɩ ka tuose Ŋmɩŋ naazʋalɩba wʋbalɩkaha. 48Nɩ yine wudieke wo, die dagɩna vuosi dɩ nɩ seŋ saagɩ wudieke nɩ chɔɔŋkʋʋlɩba dɩ yine wo, dama die ba kʋʋ wa Ŋmɩŋ naazʋalɩba ta nɩ dɩaŋ dɩ mɩa ba vɔrɩtɩ. 49Naa chɩaŋ ma, die yɩantieŋ Ŋmɩŋ die dɩ baarɩ dɩ, ‘N nan tʋŋ naazʋalɩŋ aŋaŋ tʋntʋntɩŋ ba jigiŋ, ta ba nan kʋʋ bataŋ ta mugisi bataŋ dɩaŋ.’ 50Die wɩa n nan datɩ leleke gie vuosi tɩba aŋaŋ ba kʋna naazʋalɩba a nyɩŋ dʋnɩa piiliku, 51a nyɩŋ die ba kʋna Abeli a ga tʋgɩ Zakaria, vuodieke die ba kʋna Ŋmɩŋ kaabɩŋ koriku aŋaŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋnsʋkʋ. N bala nɩ wusie, leleke gie vuosi nan ye tɩbɩdatɩŋ yaa gamma vuosi gie mana kumbu wɩa.
52“Nɩnɩŋ mɩraha dɩdagɩrɩba, wʋbɩaŋ bie nɩ ma, dama nɩ ligi wo Ŋmɩŋ wɩa dɩ vuosi da keŋ sɩmma a chɩasɩ, ama nɩ gbaŋ nɩ zeti wo a sɩbɩŋ, ta kaga vuodiekemba dɩ mɩnana dɩ ba sɩmma ha.”
53Die Yisa dɩ bala ʋ nyɩŋ mi wo ta mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Farasisi dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ aŋaŋ wa, die ba piili a pɩasa wa wʋpɩasɩka pam yaa gamma ʋ balɩkʋ ma, 54a mɩa yaala dɩ ʋ balɩ a chʋʋsɩ aŋ ba yigi wo.
12Gɩgaantɩŋ wɩa
(Mat. 10.26, 27)
1Womi die vuosi tuse tuse die dɩ lagɩŋ ta die a tɩba tamba nagɩsɩ ma, die Yisa die dɩ woliŋ a piili a bala a yɩa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Nɩ sɩmma Farasisi vuosi beriku dama ba yiwo gɩgaantɩŋ. 2Jadieke mana dɩ lɔbɩrɩna lele nan daansɩ nyɩŋ yaalɩŋ ma, ta wʋlɔbɩrɩkɩŋ mana dɩaŋ nan nyɩŋ yaalɩŋ ma. 3Die wudieke mana nɩ bala lɩmɩŋ ma ba nan daansɩ wʋŋ ka yaalɩŋ ma; ta wudieke dɩaŋ nɩ pɔsɩna a balɩ juoŋ me nan daansɩ a mʋʋlɩ yaalɩŋ ma.
Mɩnɩa tɩ mʋ tɩ chɩgɩma ŋmaamɩŋ?
4“N zʋalɩŋ, n bala nɩ, nɩ da chɩgɩma vuosi ŋmaamɩŋ, dama ba nan bɩagɩ kʋʋ nɩ nyɩŋgbanɩŋ ama ka kʋaŋ chaaŋ ba kaaŋ bɩagɩ a yi nɩ wɩɩŋ. 5N kpaama nɩ yaa gamma vuodieke nɩ mʋna nɩ chɩgɩ: Nɩ chɩgɩma Nabidie Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ baaŋ bɩagɩ kʋʋ nɩ ta bɩ yaa yiko a baaŋ nan bɩagɩ a nagɩ nɩ a taaŋ boli dieke dɩ wone kpisiku me wo. Wusie maŋ bala nɩ dɩ nɩ chɩgɩma wʋnɩŋ.
6“Ba ka daa nembisi anʋ wa kɔbɩsɩ-le? Ama ta Ŋmɩŋ ka daamma a kaanɩ mana wɩa. 7Nɩnɩŋ nɩŋ Ŋmɩŋ sɩba nɩ sikpeŋ zoosi nʋaŋ mɩŋ. Die wɩa nɩ da chɩgɩma ŋmaamɩŋ; dama nɩ yaa nyʋarɩ a tɩaŋ nembisisi pam.
Vʋarɩ fʋ gbaŋ yaalɩŋ ma dɩ yiwo Yisa kʋaŋandɩɩsɩrʋ
(Mat. 10.32, 33; 12.32; 10.19, 20)
8“N bala nɩ; vuodieke mana dɩ a keŋ a vʋarɩ ʋ gbaŋ vuosi me dɩ ʋ yiwo n vuoŋ, die gbaŋ gbaŋ manɩŋ vuota Bʋa dɩ nan vʋarɩ wa yaalɩŋ ma Ŋmɩŋ malakasisi nɩŋŋa. 9Ama vuodieke dɩ baarɩ ʋ ka yi n vuoŋ vuosi jigiŋ, die gbaŋ gbaŋ manɩŋ vuota Bʋa dɩ nan balɩ dɩ n ka sɩba wa Ŋmɩŋ malakasisi nɩŋŋa.
10“Ta vuodieke dɩaŋ mana mana dɩ keŋ balɩ wʋbɩaŋ yaa gamma manɩŋ vuota Bʋa wa Ŋmɩŋ nan nagɩ ʋ taalɩ a chaa wa; ama vuodieke nɩŋ mana dɩ keŋ balɩ wʋbɩaŋ yaa gamma Ŋmɩŋ Halɩkasɩka ma, Ŋmɩŋ kaaŋ wɔŋ nagɩ ʋ taalɩ a chaa wa.
11“Ama ba keŋ yaa nɩ ga Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me yaa tɩŋgbaŋka nyɩŋkʋra yaa nyɩŋkʋra jige dɩ ba dii nɩ sarɩya nɩ da vaa dɩ mugisi nɩ aŋaŋ nɩ baaŋ nan balɩ die yaa a gbatɩ nɩ gbaŋ a taaŋ. 12Saŋŋa dɩ keŋ tʋgɩ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka nan dagɩ nɩ wudieke nɩ baaŋ nan balɩ.”
Nyintitieŋ dieke dɩ yine gaamʋ wa nandagɩrɩ
13Mi daa wʋnyɩ die dɩ bie kpɩkpaakʋ ma ta balɩ yɩ Yisa dɩ, “Dɩdagɩrʋ, balɩ yɩ n mɩɩ wa, dɩ ʋ vaa maŋ ŋaŋ wa puo faarɩ dieke tɩ chɔɔŋ dɩ vana a zieŋ tɩ wo.”
14Die Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “N zʋa, mɩnɩa yɩna mɩŋ sieŋ dɩ n dii nɩ sarɩya yaa dɩ n puo nɩ faarɩ a yɩ nɩ bale wo gie?” 15Die Yisa dɩ bɩ balɩ a yɩ ba mana dɩ, “Nɩ sɩmma nyinti yaalɩŋ wɩa, daa nyinti pam bala ka yɩ vuota miivoli.”
16Womi die ʋ taaŋ ba nandagɩrɩ gie dɩ, “Nyintitieŋ wʋnyɩ die yalla ʋ kʋaŋ, ta ka yɩa wa nyindiike pam; 17Die ʋ piili a yile ʋ sʋŋ ma dɩ, ‘N baaŋ yiwo lalɩa, dama n wo jigiŋ n baaŋ nan nagɩ n nyindiike mana a yi.’ 18Die ʋ balɩ yɩ ʋ gbaŋ dɩ, ‘Naa maŋ nan yi; n nan ŋmabɩ n bɔmbɔntɩtɩ ta mɩɩ nyɩŋkpɩɩma, ta nagɩ n zaaha aŋaŋ n nyinti mana a yi mi’. 19Ta wa balɩ yɩ n gbaŋ gbaŋ dɩ, ‘Sikpeŋ nansɩtieŋ, n yaa nyindiike pam n baaŋ nan dii a tʋgɩ bɩna pam. Die wɩa n nan dɩ voose ta die ta nyuo ta yaa sʋgɩfɩalɩŋ.’ 20Ama Ŋmɩŋ die dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, ‘Fʋnɩŋ gaaŋkʋ gie, jinne yuku gie, baa fʋ waarɩ wa fʋ mɩsɩ, aŋ tɩ ye vuodieke dɩ bala ʋ nagɩ fʋ nyinti gie mana fʋ wʋnsɩna a zie wo?’
21“Tɔ, vuodieke nɩŋ mana dɩ yaalɩnana nyinti a yɩa ʋ gbaŋ, ama ta wo nyinti Ŋmɩŋ jigiŋ, nan daansɩ sɩɩ sɩba daa gaaŋkʋ gie.”
Yime Ŋmɩŋ yada
22Die Yisa die dɩ balɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Die wɩa n bala nɩ dɩ nɩ da vaa nɩ beriŋ mugisi nɩ yaa gamma jadieke nɩ baaŋ nan dii yaa jadieke nɩ baaŋ nan yeegi, 23dama mɩsɩ tɩaŋ nyindiike, ta nyɩŋgbaŋka dɩaŋ dɩ tɩaŋ nyiŋyeeke. 24Nɩ daansɩma nembisisi, a ka bʋra yaa a gobe; a dɩaŋ a wo nyindiike bɔmbɔntɩ ama Ŋmɩŋ yɩnana ha nyindiike; nɩ ka yaa nyʋarɩ pam a tɩaŋ nembisi? 25Nɩ jabɩa baaŋ nan bɩagɩ a nagɩ bɩna a gʋtɩ ʋ bɩna ma ʋ mɩsɩ wɩa dɩ mugisine wo wɩa? 26Nɩ kana ka bɩagɩ a yi wubike gie, bɩa nɩ mugisi nɩ gbaŋ aŋaŋ nyintialɩkaha. 27Nɩ daansɩ tɩɩwute aŋaŋ a vɩɩnɩŋ; ama a ka tʋma yaa a yaala nyiŋyeeke yɩa a gbaŋ. Ama n bala nɩ, naaŋ Solomoni aŋaŋ ʋ nyinti aŋaŋ ʋ nyiŋyeekivɩɩna mana, die wo jayeekiŋ ka vɩɩna a tʋgɩ tɩɩwutehe kaanɩ. 28Dɩɩ yi naa, Ŋmɩŋ dɩ yɩa huuti a vɩɩnɩŋ, nyindiekemba dɩ ŋaana beri jinne ama soriŋ boliŋ diihe wo, ʋ kaaŋ yɩ nɩ nyiŋyeeke? Nɩnɩŋ vuodiekemba yada dɩ kana a ka dala wa gie!
29“Na chɩaŋ ma nɩ da vaa dɩ mugisi nɩ aŋaŋ jadieke nɩ baaŋ nan dii yaa nyuu. 30Vuodieke dɩ kana ka sɩba Ŋmɩŋ ŋaana chɩga a yaala nyinti gie mana, ama nɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ sɩba a baarɩ dɩ nɩ yaala ha mɩŋ. 31Die wɩa nɩ vaa nɩ baga bemme Ŋmɩŋ naarɩ ma ta ʋ nan nagɩ nyinti gie mana a yɩ nɩ.
Arɩzanna nyinti wɩa
32“Nɩnɩŋ n vuosi dieke dɩ kana ka dala naa, nɩ da vaa ŋmaamɩŋ yalla nɩ, dama nɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ yaa wa sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ ʋ bala ʋ nagɩ naarɩ dieke a yɩ nɩ wa. 33Die wɩa nɩ nagɩ nɩ nyinti mana nɩ yalla a daa a nagɩ ligirehe yɩ zɔɔlɩntieliŋ, ta nɩ nan ye nyinti dɩ wone kpatɩŋ, nyinti nan dɩ bie arɩzanna ma, ta kaaŋ vʋarɩ, dama gaarɩŋ kaaŋ gbigi mi, ta nyɩnyʋgɩka kaaŋ chʋʋsɩha. 34Dama jigidieke fʋ nyinti dɩ benne, mi dɩaŋ fʋ sʋŋ dɩ beri.
Yɔŋɩsɩ dieke dɩ yine siri wɩa
35“Nɩ yi siri a gbara wudiekemba dɩ kienene ta nɩ vaa nɩ popolisi chaaŋ, 36sɩba yɔŋɩsɩ diekemba dɩ chɩɩsɩnana ba tieŋ dɩ ʋ nyɩŋ hɔgʋ faarɩtʋ banwʋla ma a keŋ wo, amʋ ʋ keŋ keŋ kpaasɩ sanʋarɩ ba nan yuorike lagɩ lagɩ a yɩ wa. 37Sʋgɩfɩalɩŋ bie yɔŋ diekemba ba tieŋ dɩ kenne a haarɩ ba ta ba chɩɩsa wa. Wusie maŋ bala nɩ, ba tieŋ wo nan vaa ba kala ta yi ba nyindiike aŋ ba dii. 38Dɩɩ yi ba tieŋ dɩ keŋ keŋ, tanseese yaa kparaaŋ kpaŋ saŋŋa ta ye ta ba chɩɩsa wa, sʋgɩfɩalɩŋ nan dɩ bie ba ma. 39Nɩ sɩmma genke, dɩɩ yi tigiŋ tieŋ dɩ sɩba saŋŋa dieke gaarʋ dɩ bala ʋ keŋ ʋ tigiŋ me, ʋ kaaŋ vaa gaarʋ wa wɩɩ ʋ tigiri a juu; ʋ nan dɩ gbarɩ. 40Nɩnɩŋ nɩ gbaŋ nɩ yi siri a gbara, dama manɩŋ vuota Bʋa nan keŋ saŋŋa dieke nɩ kana ka yile dɩ n nan keŋ.”
Yɔmʋ dɩ mʋna ʋ tuo ʋ tieŋ nʋaŋ dene
41Womi Piita die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, tɩnɩŋ fʋ taana nandagɩrɩ gie a yɩa yaa vuoŋ mana?” 42Ta tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa die dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Yɔmʋ bɩa yine yɩaŋ tieŋ ta yie ʋ Yɔmʋtieŋ dɩ dagɩna dɩ ʋ yi wudieke? Wʋnɩŋ ʋ yine vuodieke ʋ Yɔmʋtieŋ dɩ nan vʋarɩ dɩ ʋ daansɩma ʋ yɔmʋ chanchaalɩba ta yɩma ba nyindiike saŋŋa dieke dɩ mʋna. 43Dɩɩ yi ta ʋ Yɔmʋtieŋ dɩ keŋ tigiŋ ta ye wo ta ʋ tʋma die wo gbaŋ gbaŋ, sʋgɩfɩalɩŋ nan dɩ bie ʋ ma. 44Wusie maŋ bala nɩ, ʋ nan nagɩ wa a zieŋ dɩ ʋ daansɩma ʋ nyinti mana mana, 45ama ʋ yi yɔmʋbɩaŋ, ʋ nan dɩ yile ʋ sʋŋ ma dɩ ʋ Yɔmʋtieŋ wo kaaŋ keŋ lagɩ lagɩ, ta piili a nɩga ʋ yɔmʋ chanchaalɩba ta wʋnɩŋ ʋ nan dɩ die ta nyu bugi. 46Ʋ Yɔmʋtieŋ wo nan yiŋŋi keŋ daa dieke aŋaŋ saŋŋa dieke ʋ kana ka yile dɩ ʋ nan keŋ. Ʋ keŋ keŋ, ʋ nan datɩ ʋ tɩbɩŋ pam ta yi wo sɩba ʋ ŋaana yie vuodiekemba dɩ zetinene nʋaŋ die wo.
47“Yɔmʋ dieke dɩ sɩbɩna jadieke ʋ tieŋ dɩ yaalala ʋ yi, ta ka yi siri dɩ ʋ yi wudieke ʋ tieŋ wo dɩ yaalala, nan ye tɩbɩdatɩŋ aŋaŋ tɩbɩtɩ pam, 48ama yɔmʋ dieke dɩ kana ka sɩba wudieke ʋ tieŋ wo dɩ yaalala, ta yi wɩɩŋ chʋʋsɩ, ba nan tɩbɩ wa bɩta ta va wa. Vuodieke ba yɩna pam ba nan pɩasɩ pam a nyɩŋ wʋnɩŋ ʋ jigiŋ; ta vuodieke dɩaŋ ba nagɩna pam pam a yi ʋ nuusi me, ba nan pɩasɩ pam a nyɩŋ ʋ jigiŋ.
Puole wɩa
49“Manɩŋ n keŋye mɩŋ dɩ keŋ taaŋ boliŋ tɩŋgbaŋka ma, dɩ tɩŋ nan yi mɩŋ nansɩŋ dɩɩ yi dɩ tɩŋgbaŋka wɔŋ die. 50Ŋmɩŋ nyaaŋ sɩɩla dieke n bala n sɩɩ wa vaa n sʋŋ dɩ chʋʋsɩ mɩŋ, sie ka keŋ yi a tɩaŋ. 51Nɩ yile dɩ n keŋye mɩŋ aŋaŋ sʋgɩdʋagɩŋ tɩŋgbaŋka ma? Aayɩ. N bala nɩ, n keŋye mɩŋ aŋaŋ puole. 52A nyɩŋ jinne yaa gamma, vuosi banʋ nan dɩ bie tigiŋ me, ta keŋ puo; ba bataa nan chʋʋsɩ bale wo, ta bale wo dɩaŋ chʋʋsɩ bataa wa. 53Chʋalɩŋ nan keŋ chʋʋsɩ ba ballɩ dembisi, ta ballɩ dembisi dɩaŋ keŋ chʋʋsɩ ba chʋalɩŋ; nɩɩlɩŋ dɩaŋ nan keŋ chʋʋsɩ ba hɔgʋlɩaba ta hɔgʋlɩaba dɩaŋ keŋ chʋʋsɩ ba nɩɩlɩŋ; nɩɩlɩŋ nan keŋ chʋʋsɩ ba lɩahalɩtɩ, ta lɩahalɩtɩ dɩaŋ nan keŋ chʋʋsɩ ba nɩɩlɩŋ.”
Saŋŋa sɩbɩŋ wɩa
54Womi Yisa die dɩ balɩ yɩ kpɩkpaakʋ dɩ, “Nɩ keŋ yese nɩɩŋmaaŋ ŋmɩŋ nanɩŋ chaaŋ nɩ ŋaaŋ baarɩ dɩ, nɩɩŋ baa ka nɩɩ mɩŋ aŋ ka seŋ nɩɩ. 55Nɩ a keŋ a ye ta bʋlɔgɩsɩŋ nɩga nyɩnna nuudiigiŋ chaaŋ nɩ ŋaaŋ baarɩ dɩ jigiri nan dɩ tuuli aŋ ka keŋ yi. 56Nɩnɩŋ gɩgaantɩba gie, nɩ ŋaaŋ bɩagɩ a daansɩ tɩŋgbaŋka aŋaŋ ŋmɩŋsikpeŋ wudieke dɩ yinene ta dagɩ a chɩasɩ, ta bɩa yine nɩ ka bɩagɩ sɩba lele saŋka gie chɩasɩ?
Wɩa wʋnsɩŋ wɩa
57“Bɩa yine nɩ ka bɩagɩ a sɩba wudieke dɩ mʋna dɩ nɩ yi a yi? 58Dɩɩ yi vuoŋ dɩ yaa fʋ gara naalɩaŋ, kpaŋŋɩ fʋ gbaŋ aŋ nɩ wʋnsɩ wɩɩrɩ nɩ yene bie sieku me wo, dɩ daa die ʋ nan yaa fʋ ga vuodieke dɩ dinene sarɩyaka jigiŋ aŋ sarɩya diiru wo nagɩ fʋ a yi dansarika dɩdaansɩrɩba jakʋʋŋ nuusi me aŋ ʋ nagɩ fʋ yi dansarɩka sʋŋ. 59N bala nɩ, kaaŋ keŋ nyɩŋ mi a ga tʋgɩ saŋŋa dieke fʋ baaŋ nan tuŋ ba bala fʋ tuŋ ligire dieke wo mana.”
13Vuoŋ dɩ ka chɩgɩ nyɩŋ ʋ tʋntʋmbɩatɩ ma ʋ nan kpi
1Saŋka mi vuosi bataŋ die dɩ bie mi a balɩ Yisa yaa gamma Paliti13.1 Paliti die yiwo Romani vuosi jakʋʋŋ wʋnyɩ. dɩ kʋna Galili vuosi saŋŋa dieke die ba kaabɩna yɩa Ŋmɩŋ. 2Yisa die dɩ yiŋŋi a pɩasɩ ba dɩ, “Nɩ yile dɩ Galili vuosisi die ba kʋna wa tʋmbɩatɩ die faasɩ dala mɩŋ a tɩaŋ ba chanchaalɩba mi? 3Aayɩ; ama n bala nɩ, dɩɩ yi nɩ ka chɩgɩ nyɩŋ nɩ tʋntʋmbɩatɩ ma, nɩ nan kpi sɩba ba kpine die wo. 4Siloami jarɩnbɩsa die dɩ nanna a kʋʋ vuosi baŋ aŋaŋ anɩɩ wo, nɩ yile dɩ die vuosi tʋmbɩatɩ die tɩaŋ ba chanchaalɩba die dɩ benne Jerusalemi ma wa? 5Aayɩ, ama n bala nɩ, dɩɩ yi nɩ ka chɩgɩ nyɩŋ nɩ tʋntʋmbɩatɩ ma nɩ mana gbaŋ nan kpi.”
Tɩɩ dieke dɩ kana ka nyɩna nyɩŋnyɩŋka nandagɩŋ
6Womi Yisa die dɩ taaŋ ba nandagɩrɩ gie dɩ, “Daa wʋnyɩ die sone tɩɩnyɩŋkɩŋ ʋ kʋaŋ ma, ta die ga a yaala nyɩŋnyɩŋka ka sikpeŋ me dɩ ʋ kpaa, ama die ʋ ka yeye. 7Die wɩa die ʋ balɩ a yɩ vuodieke dɩ daansɩnana ʋ kʋakʋ dɩ, ‘Ye, bɩna ataa wʋnna maŋ chʋŋ kieŋ gie a yaala nyɩŋnyɩŋka tɩɩka sikpeŋ ta ka yeye. Chɩaka taaŋ, bɩa wɩa ka nan dɩ zie a chʋʋsa tɩŋgbaŋka?’ 8Ama dɩdaansɩrʋ wa die dɩ yiŋŋi bala wa dɩ, ‘Jakʋʋŋ, vaa ka bɩmbalɩmɩŋ a gʋtɩ ta n nan tuu a giliŋke a yi hʋʋsɩŋ a yi ka chɩaŋ ma, 9aŋ tɩ ye ka nan nyɩŋ nyɩŋnyɩŋka bɩŋ chaaŋ? Ka ka nyɩŋya n nan chɩaka taaŋ.’ ”
Yisa die dɩ gbaanna hɔgʋ dieke dɩ yine gbarɩgɩŋ davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ dene
10Davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ Yisa die dɩ bie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoŋ me a daga; 11ta hɔgʋ wʋnyɩ die dɩ bie mi jɩmbɩaŋ die dɩ bie ʋ ma a vaa ʋ bɩrɩŋ gbarɩgɩŋ bɩna baŋ aŋaŋ anɩɩ. Die ʋ guriye mɩŋ a ka bɩagɩ hagɩziele. 12Yisa die dɩ yene wo die ʋ wa wa a keŋ nyɩŋ a balɩ a yɩ wa dɩ, “Hɔgʋ, fʋ yʋagɩbʋ vaa fʋ mɩŋ.” 13Ta die nagɩ ʋ nuuŋ a diisi ʋ ma, ta lele womi, die ʋ tɩɩntɩ ta bɩrɩ Ŋmɩŋ.
14Die Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku jakʋʋŋ die dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ, dama Yisa die dɩ gbaanna hɔgʋ wa davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ wɩa; die wɩa die ʋ balɩ vuosisi dɩ, “Daraa ayʋaba benne bakɔyɩ ma dɩ tɩ yaa a tʋmma, die wɩa nɩ kiere hanɩŋ daraa mi aŋ ʋ gbaaŋ nɩ, ama da keŋ davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ dɩ ʋ gbaaŋ nɩ.”
15Ta tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Nɩnɩŋ gɩgaantɩba gie, nɩ wʋnyɩ ŋaaŋ a forisi wo nɩ niige yaa nɩ bonsi a yaa ga a yɩ ha nyaaŋ davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ. 16Ta hɔgʋ wa gie dɩ yine Abarahami haagɩŋ vuodieke Sitaani dɩ bɩrɩŋ wa yɔmʋ bɩna baŋ aŋaŋ anɩɩ, dɩ ka mʋ dɩ n gbatɩ wa taaŋ davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ?” 17Yisa die dɩ bala naa wa viivi die dɩ yigi ʋ dataasɩ mana; ta kpɩkpaakʋ sʋgɩtɩ die dɩ fɩalɩ aŋaŋ mamachi wudiekemba ʋ yinene wo.
Nyɩmbʋrɩbiŋ nandagɩrɩ
(Mat. 13.31, 32; Maki 4.30-32)
18Ka kʋaŋ chaaŋ Yisa die dɩ pɩasɩ ba dɩ, “Ŋmɩŋ naarɩ sɩɩ sɩba bɩa? Bɩa maŋ baaŋ nagɩ a magɩsɩ ka? 19Ka nɩasɩ wa kaŋmɩŋ biŋ, daa wʋnyɩ dɩ nagɩna a ga bʋrɩ ʋ kʋaŋ ma, die ka bɩrɩŋ a ga bɩrɩŋ tɩɩŋ nembisi die dɩ yʋga a tuusi ka sikpeŋ me.”
Dabɔtɩ nandagɩrɩ
20Ta Yisa die dɩ bɩ pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa maŋ baaŋ nagɩ Ŋmɩŋ naarɩ a magɩsɩ? 21Ka nɩasɩ wa dabɔtɩ hɔgʋ dɩ nagɩna a lagɩŋ paanʋ zɔŋ dieke dɩ dala ma aŋ bʋ mana dɩ yiri wo.”
Sanʋabike wɩa
22Saŋŋa dieke Yisa die dɩ benne sieŋ me a gara Jerusalemi wa, die ʋ daagɩ tɩgɩkpɩɩma aŋaŋ tɩŋkpaŋŋɩsɩ a daga vuosi Ŋmɩŋ wɩa; 23die vuoŋ wʋnyɩ die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Jakʋʋŋ, vuodiekemba dɩ bala ba ye gbatɩtaaŋkʋ ba nan yi bɩta yaa ba nan dɩ dala?”
Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, 24“Sie nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ a dɩa sanʋabike a juu mi. N bala nɩ, vuosi pam nan daansɩ mɩa dɩ ba juu ama ba nan waarɩ ka juule. 25Tigiri tieŋ dɩ keŋ hagɩ a ligi sanʋarɩ, ta nɩ wɩarɩ a zie yene me, ta kpaasa sanʋarɩ a wasa a baarɩ dɩ, ‘Jakʋʋŋ yuori sanʋarɩ a yɩ tɩ’, ama saŋka mi ʋ nan yiŋŋi a balɩ nɩ dɩ ‘N ka sɩba jigidieke dɩ nyɩnna.’ 26Saŋka mi nɩ nan yiŋŋi a balɩ wa dɩ, ‘Tɩnɩŋ aŋaŋ fʋ die dinene ta nyuo, ta fʋ dagɩ tɩ Ŋmɩŋ wɩa tɩ tɩŋ ma.’ 27Ama ʋ nan daansɩ bɩ a baarɩ, ‘N ka sɩba jigidieke nɩ nyɩnna.’ Ta balɩ nɩ, ‘Nɩ gamma ta va manɩŋ, nɩnɩŋ vuobɩatɩ gie mana.’ 28Ta n nan nagɩ nɩ a taaŋ yeŋ me; ta nɩ nan ye Abarahami aŋaŋ Aziki aŋaŋ Jakobu aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba mana, ta ba bie Ŋmɩŋ naarɩ ma, ta nɩ nan dɩ kʋma ta ŋɔba nɩ nyɩna. 29Vuosi nan daansɩ nyɩŋ ŋmɩŋ pɔsɩkɩŋ aŋaŋ ŋmɩŋ juukiŋ aŋaŋ nuudiigiŋ aŋaŋ nuugalɩ chaaŋ a keŋ kalɩ Ŋmɩŋ naarɩ ma a dii nyindiike. 30N baaŋaa, vuosi bataŋ dieke dɩ wɩarɩna kʋaŋ lele nan keŋ bie nɩŋŋa, ta vuosi bataŋ dieke dɩ benne nɩŋŋa lele nan keŋ wɩarɩ kʋaŋ.”
Yisa die dɩ yalla choti aŋaŋ Jerusalemi vuosi dene
31Saŋka mi gbaŋ gbaŋ Farasisi vuosi bataŋ die dɩ keŋ Yisa jigiŋ a balɩ a yɩ wa dɩ, “Sie fʋ nyɩŋ giena a ga jigigaaŋ, dama naaŋ Herodi yaala ʋ kʋʋ fʋ mɩŋ.”
32Ta Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Wʋnɩŋ Ŋmɩndarɩka gie, nɩ ga balɩ wa dɩ, ‘N nan dɩ vʋara jɩmbɩatɩ ta gbaama vuosi jinne aŋaŋ soriŋ, ta daraa ataa wa daraaŋ n nan kpatɩ n tʋʋma.’ 33Ama a nyɩŋ jinne aŋaŋ soriŋ aŋaŋ vʋntʋŋ dɩ mʋ dɩ n bemme sieŋ me, dama dɩ ka mʋ dɩ ba kʋʋ Ŋmɩŋ naazʋa jigigaaŋ sie Jerusalemi ma.
34“Nchʋanaawee, Jerusalemi vuosi, nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kʋna Ŋmɩŋ naazʋalɩba, ta bɩ taa vuodiekemba ʋ tʋnna nɩ jigiŋ wo tana a kʋʋ wa, bʋŋmɩa maŋ mɩa a yaala dɩ n lagɩsɩ nɩ bʋnyɩ sɩba kpɩanɩɩŋ dɩ ŋaana lagɩsɩ ka ballɩ ka chobiti chɩaŋ ta nɩ ka saaga. 35Ye, Ŋmɩŋ vaa nɩ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ta ka zie yɔrɩ. N bala nɩ, a nyɩŋ jinne yaa gamma, nɩ kaaŋ bɩ ye mɩŋ bɩbra a ga tʋgɩ saŋŋa dieke nɩ baaŋ nan balɩ dɩ, ‘Alibarika bie vuodieke dɩ kennene Nabidie Ŋmɩŋ saaŋ ma.’ ”
14Yisa die dɩ gbaanna daa wʋnyɩ die dɩ yʋagɩna dene
1Davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ kaanɩ Yisa die dɩ ga Farasisi nyɩŋkʋra wʋnyɩ tigiŋ dɩ ʋ dii nyindiike, die vuosisi die dɩ mɩŋŋɩ a daansa wa. 2Mi yʋagɩtieŋ wʋnyɩ dɩ keŋ ʋ jigiŋ, die ʋ nagɩsɩ aŋaŋ ʋ nuusi mʋrɩna. 3Die wɩa Yisa die dɩ pɩasɩ Farasisi aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba dɩ, “Tɩ mɩraha saagɩya mɩŋ dɩ tɩ gbaaŋ davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ yaa tɩ da gbaaŋ?”
4Ama die ba tarɩ. Yisa die dɩ nagɩ ʋ nuuŋ a gbɩ daa wa ta gbaaŋ wa ta vaa ʋ ga. 5Ta die a balɩ yɩ ba, “Dɩɩ yi nɩ wʋnyɩ dɩ yallɩ boniŋ yaa naagɩŋ ka nan buluŋ me davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ kaaŋ yi lagɩ lagɩ a ga a vʋarɩ ka?”
6Ama die ba ka bɩagɩ a yiŋŋi a balɩ wa wɩɩŋ.
Sʋʋŋ fʋ gbaŋ tɩŋgbaŋ wɩa
7Mi Yisa die yene chaamba dɩ vʋarɩnana vuokpɩɩma jigikasɩha, ʋ kpaaŋ ba dɩ; 8“Dɩɩ yi ba keŋ a wa fʋ dɩ fʋ keŋ banwʋla ma, da keŋ ga kala vuokpɩɩma jigikasɩka, dama dɩ nan bɩagɩ yi ta ba wa wa vuodieke dɩ tɩanna fʋ 9aŋ vuodieke dɩ wana nɩ wa nan keŋ fʋ jigiŋ a balɩ fʋ dɩ, ‘Hagɩ ta yɩ wa fʋ jigikasɩkɩrɩ.’ Mi nan dii viivi ta ga kalɩ vuosi kʋaŋ. 10Ama ba keŋ a wa fʋ, ga kala vuosi kʋanʋaŋ, amʋ vuodieke dɩ wana fʋ dɩ keŋ keŋ ʋ nan balɩ a yɩ fʋ dɩ, ‘N zʋa, keŋ jʋalɩ kala vuokpɩɩma jigikasɩkɩrɩ ma.’ Mi nan ye jɩlɩma fʋ chanchaalɩba mana jigiŋ. 11Dama vuodieke mana dɩ kɔtɩna ʋ gbaŋ Ŋmɩŋ nan sʋʋŋ wa tɩŋgbaŋ, ama vuodieke dɩ sʋʋna ʋ gbaŋ tɩŋgbaŋ, Ŋmɩŋ nan kɔtɩ wa ŋmɩŋsikpeŋ.”
Vuodiekemba dɩ mʋna nɩ wa wa wɩa
12Mi Yisa die dɩ balɩ a yɩ vuodieke die dɩ wana wa wa dɩ, “Dɩɩ yi fʋ keŋ yaa dʋʋga, da keŋ wa fʋ zʋalɩŋ yaa fʋ nɩmballɩ yaa fʋ maarɩŋ yaa fʋ chanchaalɩŋ ligire tieliŋ, dama fʋ wa ba ba dɩaŋ ba nan yiŋŋi a wa fʋ a yiŋŋi tuŋ fʋ wudieke fʋ yine wo. 13Ama fʋ keŋ yaa dʋʋga wa zɔɔlɩntieliŋ aŋaŋ gbarɩgɩsɩ aŋaŋ gbɩlɩsɩ aŋaŋ yɩɩsɩ, 14ta nan ye alibarika, dama ba kaaŋ bɩagɩ a yiŋŋi tuŋ fʋ, Ŋmɩŋ nan tuŋ fʋ saŋŋa dieke vuovɩɩna dɩ keŋ hagɩ kuŋ me.”
Dʋʋga kpeŋkpɩɩka nandagɩrɩ wɩa
15Die vuodiekemba dɩ dinene aŋaŋ Yisa wʋnyɩ dɩ wʋnnana Yisa balɩkʋ ʋ balɩ a yɩ wa dɩ, “Sʋgɩfɩalɩŋ bie vuodiekemba dɩ bala ba daansɩ kala Ŋmɩŋ naarɩ ma a dii nyindiike!”
16Yisa die dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Daa wʋnyɩ die benne a keŋ yaala ʋ dii dʋʋgakpeŋkpɩɩŋ, ta die a posi vuosi pam. 17Die dʋʋgaka diile saŋŋa die dɩ gbigine wo, die ʋ tʋŋ ʋ tʋntʋntʋ dɩ ʋ ga balɩ vuodiekemba ba wone a posi wo dɩ, ‘Nɩ keŋ, jaaŋ mana yi siri mɩŋ!’ 18Ama ba mana die dɩ piili a bala wudieke wɩa ba kana kaaŋ bɩagɩ a keŋ. Die bʋmbʋŋaŋ vuoke dɩ baarɩ dɩ, ‘N daa wa tɩŋgbaŋ ta dɩ mʋ dɩ n ga ye ke, die wɩa yɩ mɩŋ sieŋ aŋ n ga.’ 19Ta wʋnyɩ dɩaŋ die dɩ baarɩ dɩ, ‘N daa wa naakʋaka baŋ; die wɩa yɩ mɩŋ sieŋ aŋ n yaa ha a ga magɩsɩ ye.’ 20Wʋnyɩ dɩaŋ die dɩ baarɩ dɩ, ‘N faarɩ wa hɔgʋ daraa gie nʋaŋ die wɩa n kaaŋ bɩagɩ keŋ.’ 21Die tʋntʋntʋ wa die dɩ yiŋŋi ga a balɩ ʋ tieŋ wo wɩaha gie mana. Die ʋ tieŋ wo dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ ta balɩ yɩ ʋ tʋntʋntʋ wa dɩ, ‘Nyɩŋ lagɩ lagɩ a ga tɩka sieti me a wa zɔɔlɩntieliŋ aŋaŋ gbarɩgɩsɩ aŋaŋ yɩɩsɩ aŋaŋ gbɩlɩsɩ a yaa ba viiri keŋ.’ 22Ka kʋaŋ chaaŋ tʋntʋntʋ wa dɩ keŋ baarɩ dɩ, ‘Jakʋʋŋ, fʋ bala dɩ n yi wudieke wo, n yiye mɩŋ, ama yɩalɩŋ yene bie juoku sʋŋ.’ 23Die wɩa ʋ tieŋ wo dɩ balɩ wa dɩ, ‘Bɩ nyɩŋ ga tɩka lʋga a daansɩ siekpɩɩma aŋaŋ siebisisi me, a yaalɩ vuosi a keŋ juu amʋ n tigiri nan suuli. 24Ama vuodiekemba die n wolinne a posi wo wʋnyɩ gbaŋ nʋaŋ kaaŋ laŋ n dʋʋgaka nyindiike he.’ ”
Yisa kʋaŋ dɩɩsɩŋ wɩa
(Mat. 10.37, 38)
25Saŋŋa kaanɩ, die kpɩkpaaŋ pam die dɩdɩ Yisa, die ʋ yiŋŋi a balɩ yɩ ba dɩ. 26“Vuodieke mana dɩ yaala ʋ bemme n jigiŋ, sie ʋ chome mɩŋ a tɩaŋ ʋ chone ʋ chɔɔŋ aŋaŋ ʋ nuŋ aŋaŋ ʋ hɔgʋ aŋaŋ ʋ ballɩ aŋaŋ ʋ nɩmballɩ aŋaŋ ʋ gbaŋ gbaŋ miivoli die. Dɩ daa die ʋ kaaŋ bɩagɩ a yi n kʋaŋandɩɩsɩrʋ. 27Ta vuodieke dɩaŋ mana dɩ kana ka viigi ʋ kuŋ dagarɩkɩŋ a dɩ n kʋaŋ, kaaŋ bɩagɩ a yi n kʋaŋandɩɩsɩrʋ. 28Dɩɩ yi vuoŋ dɩ yaala ʋ mɩɩ tigikpɩɩŋ, sie ʋ woliŋ a kala a sɩmma ka ligire nʋaŋ, a sɩmma baarɩ ʋ ligire nan tʋgɩ yaa ka kaaŋ tʋgɩ. 29Dama ʋ ka yi die, ta piili tigiri ta keŋ ka bɩagɩ a mɩɩ ka kpatɩ, ta vuosi dɩ yese ke ta sɩba baarɩ ʋ ka bɩagɩ mɩɩ ka kpatɩ, ba nan vʋarɩ wa fala. 30Ba nan baarɩ dɩ, ‘Daa wa gie die piiliye mɩŋ dɩ ʋ mɩɩ ama ʋ ka bɩagɩ kpatɩ.’ 31Dɩɩ yi naaŋ dɩ yaa vuosi tuse baŋ a nyɩŋ gara ʋ wagɩ ʋ chanchaaŋ dɩ yalla tuse baŋɩsɩ-le, ʋ nan woliŋ kalɩ a daansɩ ʋ gbaŋ ye dɩ ʋ yaa hagɩrɩŋ a baaŋ nan bɩagɩ a tuoli ʋ chanchaaka. 32Dɩɩ yi ʋ wo hagɩrɩŋ ʋ nan tʋŋ tʋntʋntɩŋ aŋ ba woliŋ dɩa ʋ nɩŋŋa a nagɩ vaaŋ a dagɩ ʋ chanchaaka dɩ ʋ kaaŋ bɩagɩ a wagɩ wa.” 33Yisa die dɩ balɩ kpatɩ ba dɩ, “Die gbaŋ gbaŋ nɩ wʋnyɩ mana dɩ kaaŋ bɩagɩ a yi n kʋaŋandɩɩsɩrʋ sie ʋ nagɩ nyinti mana a taaŋ.”
Yasɩ wɩa
34“Yasɩ nansɩ mɩŋ, ama dɩɩ yi ka nansɩbʋ dɩ nyɩŋ, lalɩa ka bɩ baa ka ye ka nansɩbʋ bɩbra? 35A ka bɩ vɩɩna dɩ fʋ nagɩ ka a taaŋ fʋ kʋaŋ ma yaa fʋ nagɩ ka a gʋtɩ hʋʋsɩŋ ma. Sie fʋ nagɩ ka a taaŋ. Vuodieke dɩ yaa tɩba ʋ wʋmma.”
15Yii diekemba dɩ bana wa nandagɩrɩ
1Die saŋŋa kaanɩ lampotuosiriŋ pam aŋaŋ tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ die dɩ keŋ Yisa jigiŋ dɩ ba wʋŋ ʋ wʋbalɩka ha. 2Ama Farasisi aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba dɩ piili a vʋʋna wɩa dɩ, “Daa wa gie tuose tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ ta die aŋaŋ ba.”
3Naa chɩaŋ ma Yisa die dɩ taaŋ ba nandagɩrɩ gie dɩ, 4“Dɩɩ yi nɩ wʋnyɩ dɩ yaa yiise kɔbɩga ta a kaanɩ dɩ bɩa, bɩa ʋ baa ʋ yi? Sie ʋ vaa yiise baŋɩsɩ-wayɩ aŋaŋ awayɩ wa dɩ dinene jigidieke wo, ta ga a yaalɩ jabalɩŋka dɩ bana wa a ga tʋgɩ saŋŋa dieke ʋ baaŋ nan ye ke. 5Dɩɩ yi ʋ keŋ ye ke ʋ sʋŋ ŋaaŋ fɩalɩ mɩŋ, ta nagɩ ka viigi, 6ta chii ke a kuli tigiŋ. Saŋka mi ʋ nan wa ʋ zʋalɩŋ aŋaŋ ʋ jʋjʋrɩtamba a lagɩsɩ a balɩ yɩ ba dɩ ‘Nɩ yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ, dama n ye wo n yii dieke dɩ bana wa.’ ” 7Die wɩa Yisa dɩ bɩ bala ba dɩ “Tʋntʋmbɩatɩ vuobalɩmɩŋ dɩ chɩgɩ nyɩŋ ʋ tʋntʋmbɩatɩ ma, sʋgɩfɩalɩŋ nan dɩ beri arɩzanna ma ʋ wɩa a tɩaŋ ka bala ka sɩmma die vuovɩɩna baŋɩsɩ-wayɩ aŋaŋ awayɩ dieke dɩ yilinene dɩ dɩ ka mʋ dɩ ba chɩgɩ nyɩŋ ba tʋmbɩatɩ ma.
Ligiribiŋ dieke dɩ bana nandagɩrɩ
8“Yaa dɩ yi hɔgʋ dɩ yaa ligiribie baŋ, ta a kaanɩ dɩ bɩa, lalɩa ʋ baa ʋ yi? Sie ʋ chɔgɩsɩ popoli ta mɩŋŋɩ saarɩ ʋ juoku ta mɩŋŋɩ daansɩ jigiŋ mana a ga tʋgɩ saŋŋa dieke ʋ baaŋ nan ye ke. 9Ʋ keŋ a ye ke ʋ ŋaaŋ wa wa ʋ zʋalɩŋ aŋaŋ ʋ jʋjʋrɩtamba a lagɩsɩ a balɩ a yɩ ba dɩ, ‘Nɩ yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ, dama n ye wo n ligiribiŋ dieke dɩ bana wa.’ 10Die wɩa Yisa die dɩ bɩ balɩ ba, dɩɩ yi tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ wʋnyɩ dɩ chɩgɩ nyɩŋ ʋ tʋntʋmbɩatɩ ma, Ŋmɩŋ malakasisi nan dɩ yaa sʋgɩfɩalɩŋ pam ʋ wɩa.”
Bʋa dieke dɩ bana wa nandagɩrɩ
11Womi Yisa die dɩ bɩ balɩ dɩ, “Daa wʋnyɩ die yalla dembibisi bale, 12ta bʋabike chaaŋ die dɩ balɩ a yɩ ʋ chɔɔŋ wa dɩ, ‘N chʋa, n yaala fʋ nagɩ n balla n daansɩ dii faarɩ dieke a yɩ mɩŋ.’ Saŋka mi ʋ chɔɔŋ wa die dɩ puo faarɩ ka a yɩ ba bale wo. 13Die dɩ ka yʋasɩya bʋabike die dɩ nagɩ ʋ nyinti mana a daa, ta nagɩ ligirehe a dɩa, a ga tɩgɩ saasaa. Mi die ʋ ga dii ligirehe yɔrɩ yɔrɩ a kpatɩ. 14Die ʋ dine jaaŋ mana a kpatɩ wa, die kɔŋkpeŋkpɩɩŋ die dɩ nan tɩŋgbaŋka mana ma, die dɩ paalɩ a wʋŋ wa. 15Die wɩa die ʋ ga bie daa wʋnyɩ tigiŋ tɩŋgbaŋka ma, daa wa die dɩ yaa wa ga ʋ kʋaŋ ma dɩ ʋ daansɩma ʋ perukusi. 16Die ʋ tɩŋ yaala ʋ dii perukusisi nyindiikehe a chagɩ ama vuoŋ die ka yɩ wa jaaŋ. 17Ka kʋaŋ chaaŋ die ʋ keŋ mɩŋŋɩ a yili, ‘N chʋa tʋntʋntɩba mana yese nyindiike a die ta tɩala, ta giena maŋ baa n kpi aŋaŋ kɔŋ. 18Dɩ sɩna die wo, n nan hagɩ a ga n chʋa jigiŋ a balɩ wa dɩ, N chʋa, n yi bɩaŋ ta chʋʋsɩ Ŋmɩŋ aŋaŋ fʋ jigiŋ. 19N ka bɩ mʋ fʋ wa mɩŋ fʋ bʋa; daansɩma mɩŋ sɩba fʋ tʋntʋntɩba kaanɩ.’ 20Die wɩa die ʋ hagɩ a ga ʋ chɔɔŋ wa jigiŋ.
“Die ʋ yene bie sieku me a gara wa, ʋ chɔɔŋ wa die dɩ ye wo, zɔɔlɩŋ die dɩ yigi wo pam, die ʋ chɩgɩ ga a gurigi wo. 21Die bʋa wa dɩ baarɩ dɩ, ‘N chʋa, n yi bɩaŋ Ŋmɩŋ aŋaŋ fʋ jigiŋ. N ka bɩ mʋ dɩ fʋ wa mɩŋ fʋ bʋa.’ 22Ama ʋ chɔɔŋ wa die dɩ wa ʋ tʋntʋntɩba a balɩ ba dɩ, ‘Nɩ yi lagɩ lagɩ a nagɩ jayeekivɩɩka a keŋ yeegi wo, ta nagɩ nuupiriŋ a keŋ yi ʋ nuuŋ me, ta nagɩ nɩɩra a suu wo; 23ta ga nagɩ narapɔlɩ dieke dɩ narɩna a keŋ kʋʋ aŋ tɩ dii dʋʋga. 24Dama die n yile dɩ n bʋa wa gie kpiye mɩŋ, ama ta ʋ bie ʋ mɩsɩ ma, ta bɩ yile dɩ ʋ baya mɩŋ, ama ʋ yiŋŋi keŋ mɩŋ.’ Die wɩa die ba piili a die dʋʋgaka aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ.
25“Ama saŋka mi, die ʋ bʋa jakʋʋrɩ die ye bie wo kʋakʋ ma. Die ʋ kienene tigiri a keŋ gbigi tigiri, die ʋ wʋŋ yɩlaha aŋaŋ siele he. 26Die wɩa die ʋ wa tʋntʋntɩba wʋnyɩ a pɩasɩ wa wudieke dɩ yinene tigiri me. 27Die ʋ yiŋŋi balɩ wa dɩ, ‘Fʋ nɩmbʋa wa yiŋŋi keŋ mɩŋ, fʋ chʋa wa dɩ kʋʋ narapɔlɩ dieke dɩ narɩna, dama ʋ yiŋŋi keŋ mɩŋ aŋaŋ alaafɩa.’ 28Die bʋa jakʋʋrɩ die dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ, ta zeti dɩ ʋ kaaŋ juu gbaakʋ sʋŋ; die wɩa die ʋ chɔɔŋ dɩ keŋ nyɩŋ a jʋʋsɩ wa dɩ ʋ keŋ juu, 29ama die ʋ yiŋŋi balɩ ʋ chɔɔŋ wa dɩ, ‘Ye, bɩnaha gie mana n tʋma a yɩa fʋ mɩŋ sɩba yɔmʋ, ta saaga fʋ nʋaŋ, ama ka yi mɩŋ biibiŋ gbaŋ dɩ n kʋʋ a wa n zʋalɩŋ aŋ tɩ dii ta yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ. 30Fʋ bʋa wa gie nɩŋ die chʋʋsɩna fʋ nyinti mana hɔgʋba ma wa, dɩ keŋ tigiŋ fʋ kʋʋ narapɔlɩ narɩkɩŋ a yɩ wa.’ 31Ʋ chɔɔŋ wa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, ‘N bʋa, saŋŋa mana fʋ bie wo n jigiŋ, ta jadieke mana n yalla die dɩ yi fʋ sɩɩtɩ. 32Ama dɩ mʋ tɩ dime dʋʋga ta yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ dama die tɩ yile dɩ fʋ nɩmbʋa wa gie kpiye mɩŋ, ama ta ʋ bie ʋ mɩsɩ ma, ta bɩ yile dɩ ʋ baya mɩŋ, ama lele tɩ ye wo mɩŋ.’ ”
16Tʋʋma jakʋʋŋ nandagɩrɩ
1Yisa die dɩ balɩ a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Ligiretieŋ wʋnyɩ die benne a yallɩ tʋntʋntʋ jakʋʋŋ ʋ daansa ʋ nyinti, die ba keŋ balɩ wa dɩ ʋ die ʋ ligirehe yɔrɩ yɔrɩ. 2Die wɩa die ʋ wa wa a balɩ wa dɩ, ‘Bɩa yine maŋ wʋmma fʋ wɩa dene? Kaaŋ bɩ yi n tʋʋma jakʋʋŋ, die wɩa biisi n nyinti mana aŋ n ye.’ 3Ta tʋʋma jakʋʋrɩ die dɩ yile dɩ, ‘Bɩa maŋ baa n yi? N jakʋʋrɩ baa ʋ vʋarɩ mɩŋ mɩŋ tʋʋma ma. N ka hagɩrɩ a baaŋ nan kʋa, ta chɩga viivi n baaŋ nan jʋʋsɩ. 4N sɩba wudieke n baaŋ nan yi lele amʋ maŋ keŋ waarɩ tʋʋmaha vuosi nan tuo mɩŋ ba tige me.’ 5Die wɩa die ʋ wa vuodiekemba mana die dɩ dine ʋ jakʋʋrɩ hamɩŋ wʋnyɩ wʋnyɩ. Die ʋ pɩasɩ bʋmbʋŋaŋ vuoke dɩ, ‘N jakʋʋrɩ hamɩŋ aŋmɩa benne fʋ jigiŋ?’ 6Die ʋ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, ‘Kpaatɩ gbiesi kɔbɩsɩ-nɩɩ.’ Daa wa dɩ balɩ wa dɩ, ‘Hamɩŋ gbanɩŋ wʋnna tuo kala lagɩ lagɩ a yiŋŋi maagɩ kɔbɩsɩ-nɩɩsa.’ 7Ta balɩ wʋnyɩ dɩaŋ, ‘Aŋmɩa fʋ gbaŋ fʋ dii?’ Ʋ yiŋŋi balɩ wa dɩ, ‘Zaa bɔtʋsɩ kobɩga.’ Ta daa wa dɩ balɩ, ‘Fʋ hamɩŋ gbanɩŋ wʋnna, yiŋŋi maagɩ baŋɩsɩ-nɩɩ.’ 8Die ligiretieŋ wo die dɩ wʋnna ʋ tʋʋmaha jakʋʋrɩ nyɩnyɩrɩtʋ wa dɩ yine die wo, die ʋ bɩrɩ wa, dama ʋ tʋŋ wa aŋaŋ yɩaŋ.” Yisa die dɩ balɩ ba dɩ, “Vuodiekemba dɩ dɩna tɩŋgbaŋka gie sieku yaa yɩaŋ ba sʋnsʋŋ a tɩaŋ vuodiekemba dɩ dɩna chaaŋkʋ sieŋ dɩ yalla die wo. 9Manɩŋ, n bala nɩ, nɩ nagɩ tɩŋgbaŋka gie ma ligire a yime wudieke Ŋmɩŋ dɩ yaalala, amʋ a keŋ kpatɩ saŋŋa dieke ʋ nan tuo nɩ arɩzanna ma. 10Vuodieke mana dɩ mɩŋŋɩna tʋma tʋnbɩŋ vɩɩnɩŋ, nan bɩagɩ mɩŋŋɩ tʋŋ tʋnkpɩɩŋ vɩɩnɩŋ, ta vuodieke dɩaŋ dɩ nyɩrɩnana aŋaŋ ligiribiŋ, nan dɩ nyɩra aŋaŋ ligirikpɩɩma. 11Dɩɩ yi fʋ nyɩra aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie ligire, Ŋmɩŋ nan nagɩ arɩzanna ligire a yi fʋ nuusi me? 12Ta dɩɩ yi fʋ nyɩra aŋaŋ vuoŋ nyinti, mɩnɩa bala ʋ yɩ fʋ fʋ tʋaŋ?
13“Yɔmʋ kaaŋ bɩagɩ a jɩama naalɩŋ bale. Ʋ nan haa wʋnyɩ ta chome wʋnyɩ, yaa ʋ nan yɩ wʋnyɩ jɩlɩma ta wʋnyɩ ʋ nine kaaŋ dɩ suuli. Vuoŋ kaaŋ bɩagɩ a jɩama Ŋmɩŋ aŋaŋ ligire.”
Yisa wʋbalɩka a taŋ
(Mat. 11.12, 13; 5.31, 32; Maki 10.11, 12)
14Die Farasisisi die dɩ wʋŋ wɩaha gie mana, ta die a vʋara Yisa fala, dama die ba yaala ligire wɩa pam. 15Die Yisa dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ nɩ yine vuodiekemba dɩ yinene nɩ gbaŋ sɩba vuovɩɩna vuosi nɩŋŋa, ama Ŋmɩŋ sɩba nɩ sʋgɩtɩ ma. Dama jadieke vuota dɩ yilinene dɩ ka yaa nyʋarɩ pam wa, Ŋmɩŋ jigiŋ nɩŋ ka yiwo jatɔgʋ.
16“Mosisi mɩraha aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba die dɩ maagɩna wudiekemba ba die beri mɩŋ a keŋ tʋgɩ Jɔɔn vuodieke dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ saŋka, a nyɩŋ Jɔɔn keniŋ saŋka ba mʋʋla Ŋmɩŋ wʋvɩɩna yaa gamma ʋ naarɩ ma, ta vuoŋ mana dɩ mɩa dɩ ba juu mi. 17Ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie nan keŋ tɩaŋ ga ama Ŋmɩŋ mɩraha wʋbiŋ gbaŋ kaaŋ tɩaŋ ga.
18“Daa dieke mana dɩ keŋ zeti ʋ hɔgʋ ta yiŋŋi faarɩ hɔgʋ gaaŋ yiwo hɔgʋkpana tʋʋma, ta dembiŋ dieke dɩaŋ dɩ faarɩna hɔgʋ wa yiwo hɔgʋkpana tʋʋma.”
Nyintitieŋ aŋaŋ zɔɔlɩntieŋ Lazurusi wɩa
19Ta Yisa die dɩ bɩ balɩ ba dɩ, “Nyintitieŋ wʋnyɩ die benne a yeegi nyiŋyeeki dieke dɩ yalla ligire pam ta bie ʋ dʋŋŋʋ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ daaŋ mana. 20Ta die daa zɔɔlɩntieŋ wʋnyɩ dɩaŋ die benne ba wasa wa Lazurusi, ta die ʋ yaa kʋjaga pam. Die ba ŋaaŋ yaa wa a keŋ dʋaŋ nyintitieŋ wo sanʋaŋ ma, 21die ʋ ŋaaŋ yaala ʋ dii wo nyintitieŋ wo nyindiiki chʋata dɩ ŋaana nanna tɩŋgbaŋ; die gbaasɩ gbaŋ dɩ keŋ lansa ʋ kʋjagaha.
22“A kʋaŋ chaaŋ zɔɔlɩntieŋ wo die dɩ kpi, malakasi die dɩ keŋ chii wo a ga Abarahami jigiŋ arɩzanna ma. Ta nyintitieŋ wo dɩaŋ dɩ keŋ kpi, die ba guu wo. 23Die ʋ ga bie kpiiliŋ jigiberisikiŋ, die dɩ wʋmma wa pam. Die ʋ daansɩ a ye Abarahami saasaa, ta Lazurusi kalɩ ʋ jigiŋ. 24Die wɩa die nyintitieŋ wo die dɩ natɩ a wa dɩ, ‘N chʋa Abarahami, chɩgɩ mɩŋ zɔɔlɩŋ ta fʋ tʋŋ Lazurusi ŋaŋ ʋ ga nagɩ nuubiŋ a luo nyaaŋ ma a keŋ gbi n jiliŋ, dama n paalɩ die wahala bolibu gie me.’ 25Ama Abarahami die dɩ balɩ wa dɩ, ‘N bʋa, tɩɩnsɩ dɩ die fʋ benne fʋ mɩsɩ ma wa, die ye wo nyɩnvɩɩna, ta Lazurusi dɩ ye nyɩnbɩatɩ mana, ama lele ʋ bie wo nansɩŋ ma giena ta fʋ bie wahala ma. 26Ta wudieke dɩ gʋtɩna yine, gulikpeŋkpɩɩŋ benne tɩnɩŋ aŋaŋ fʋ sʋnsʋŋ, die wɩa vuodiekemba dɩ benne gie a yaala ba gasɩ a keŋ fʋ jigiri kaaŋ bɩagɩ, ta vuodieke dɩ benne fʋ jigiri dɩ yaala ba gasɩ a keŋ tɩ jigiŋ dɩaŋ kaaŋ bɩagɩ.’ 27Die nyintitieŋ wo dɩ balɩ wa dɩ, ‘Jakʋʋŋ Abarahami, die nɩŋ n jʋʋsa fʋ, tʋŋ Lazurusi aŋ ʋ ga n chʋa tigiŋ me, 28n yaa wa n nɩmballɩ banʋ, vaa ʋ ga a ga kpaaŋ ba amʋ ba gbaŋ ba da keŋ keŋ wahalaka gie jigiŋ.’ 29Die Abarahami dɩ baarɩ dɩ, ‘Fʋ nɩmballɩ yaa Mosisi aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba wɩa Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma. Ba wʋmma ha.’ 30Ta nyintitieŋ wo dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ, ‘Jakʋʋŋ Abarahami, aayɩ, die nyɩɩna ma ka mʋ; ama dɩɩ yi vuoŋ dɩ nyɩŋ kuŋ me a ga ba jigiŋ ba nan chɩgɩ nyɩŋ ba tʋntʋmbɩatɩ ma.’ 31Ama die Abarahami dɩ balɩ wa dɩ, ‘Dɩɩ yi ba kaaŋ wʋŋ Mosisi aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba dɩ maagɩna wudieke Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma wa, ba kaaŋ tarɩgɩ ba sʋŋanyile dɩɩ yi ta vuoŋ dɩ hagɩ kuŋ me gbaŋ a ga ba jigiŋ.’ ”
17Bɩaŋ wɩa
(Mat. 18.6, 7, 21, 22; Maki 9.42)
1Womi Yisa dɩ balɩ yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Nɩ da yilime dɩ magɩsɩŋ kaaŋ keŋ; ama wʋbɩaŋ bie vuodiekemba dɩ vanana ba chanchaalɩŋ dɩ yie bɩaŋ. 2Ba tɩŋ nagɩ nɩɩŋ a bɔbɩ a yeegi ʋ nyie a nagɩ wa a taaŋ nyaakpɩɩŋ ma dɩ tɩŋ nan dɩ kpɩa a tɩaŋ ʋ baaŋ nan yi ballɩbɩsɩ gie wʋnyɩ yi bɩaŋ. 3Die wɩa nɩ yigi nɩ gbaŋ!
“Dɩɩ yi fʋ nɩmbʋa dɩ yi fʋ bɩaŋ, kpaaŋ wa; ama dɩɩ yi ʋ baarɩ dɩ ʋ chʋʋsɩ fʋ mɩŋ, fʋ nagɩ ʋ taalɩ a chaa wa. 4Dɩɩ yi ʋ yi fʋ bɩaŋ bʋyʋpɔyɩ dabalɩmɩŋ, ama ta yiŋŋi keŋ fʋ jigiŋ bʋyʋpɔyɩ a baarɩ dɩ ʋ chʋʋsɩya, fʋ nagɩ ʋ taalɩ a chaa wa.”
Yada wɩa
5Saŋŋa kaanɩ die tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa tʋntʋntɩba dɩ balɩ yɩ wa dɩ, “Vaa tɩ yadaka gʋtɩ.”
6Die ʋ yiŋŋi balɩ ba dɩ, “Dɩɩ yi nɩ yaa yada sɩba kaŋmɩŋ biŋ, nɩ nan bɩagɩ a balɩ yɩ tɩɩkpɩɩka gie dɩ, ‘Vʋʋ a ga nan nyaakpɩɩbʋ gie me’ aŋ ka seŋ a tuo fʋ nʋaŋ.
Tʋntʋntʋ dɩ mʋna ʋ yi die
7“Dɩɩ yi ta nɩ wʋnyɩ dɩ yallɩ tʋntʋntʋ ta ʋ kʋa yaa ta daansa yiise, ta ʋ keŋ nyɩŋ kʋaŋ a keŋ tigiŋ, nan balɩ wa dɩ, ‘Keŋ lagɩ a keŋ kala dii nyindiike?’ 8Aayɩ, nan balɩ wa dɩ, ‘Vʋarɩ fʋ kʋaŋ nyinti ta yeegi nyɩnvɩɩna a yi n nyindiike a zieŋ mɩŋ aŋ n keŋ dii ta nyuu, ka kʋaŋ chaaŋ fʋ gbaŋ fʋ dii ta nyuu.’ 9Fʋ yile dɩ jakʋʋrɩ nan waasɩ tʋntʋntʋ wa ʋ yine wudieke ʋ bala wa dɩ ʋ yi wo? Aayɩ. 10Die gbaŋ dɩ sɩɩ nɩ jigiŋ, saŋŋa dieke nɩ keŋ tʋŋ tʋŋ dieke Ŋmɩŋ dɩ bala dɩ nɩ yiwo a kpatɩ, nɩ balɩ dɩ, ‘Tɩ yiwo tʋntʋntɩŋ nyɩɩna. Tɩnɩŋ tɩ yiwo wudieke dɩ mʋna tɩ yi nyɩɩna.’ ”
Yisa die dɩ gbaanna gama baŋ dene
11Yisa die dɩ ganana Jerusalemi die ʋ daagɩ Samaria aŋaŋ Galili sʋnsʋŋ aŋaŋ sʋnsʋŋ. 12Die ʋ gana ga juo tɩŋkpaŋŋɩ kaanɩ; ta gama baŋ die dɩ keŋ tuoli wo mi. Die ba zie saasaa, 13ta faasɩ natɩ a baarɩ dɩ, “Jakʋʋŋ Yisa, chɩgɩ tɩ zɔɔlɩŋ!”
14Yisa die dɩ ye be ta balɩ yɩ ba dɩ, “Nɩ gamma Ŋmɩŋ kɩkaabɩtʋ jigiŋ aŋ ba jɩɩŋ nɩ ye.” Die ba benne sieku me a gara wa die ba ye gbaamɩŋ. 15Ta die ba wʋnyɩ die dɩ yiŋŋi keŋ Yisa jigiŋ dama die ʋ sɩba a baarɩ dɩ Yisa gbaanna wa, a keŋ bɩrɩ Ŋmɩŋ aŋaŋ lɔlɩkpɩɩŋ. 16A die nagɩ ʋ gbaŋ a taaŋ Yisa nɩŋŋa ta waasa wa; ama die daa wa die yiwo Samaria vuoŋ. 17Yisa die dɩ pɩasɩ dɩ, “Daa vuosi baŋ die yene gbaamɩŋ? Ama bawayɩ wa bie sɩa? 18Ba wʋnyɩ ka keŋ dɩ ba bɩrɩ Ŋmɩŋ sie chaanʋ wa gie?” 19Ta die wa balɩ daa wa dɩ, “Hagɩ a ga, fʋ yada gbaanna fʋ.”
Ŋmɩŋ naarɩ keniŋ wɩa
20Mi die Farasisi bataŋ die dɩ pɩasɩ Yisa saŋŋa dieke Ŋmɩŋ naarɩ dɩ balla ka keŋ. Die ʋ yiŋŋi balɩ ba dɩ, “Ka ka yi sɩba nɩ nan daansɩ a ye Ŋmɩŋ naarɩ dɩ balla ka keŋ die. 21Vuoŋ wori a baaŋ baarɩ dɩ, ‘Daansɩ, ka wʋnna’, yaa ‘Ka benne mi wo’; dama Ŋmɩŋ naarɩ bie nɩ sʋgɩtɩ ma.”
22Mi die ʋ balɩ yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Saŋŋa kieŋ nɩ nan dɩ yaala nɩ ye manɩŋ vuota Bʋa keniŋ, ama nɩ kaaŋ ye. 23Ba nan daansɩ balɩ nɩ, ‘Ye, ʋ benne mi wo’ yaa ‘Ye, ʋ bie giena.’ Ama nɩ da keŋ nyɩŋ a dɩ dɩa yaalɩma mɩŋ; 24dama manɩŋ vuota Bʋa keniŋ nan dɩ sɩɩ sɩba nɩɩnyɩgɩsɩŋ dɩ ŋaana nyɩgɩsɩ a chaaŋ ŋmɩŋsikpeŋ mana a nyɩŋ tɩŋ chɩaŋ a ga tʋgɩ tɩŋ sikpeŋ die wo. 25Ama sie n woliŋ dii wahala pam ta leleke gie vuosi bɩ zeti mɩŋ. 26Die dɩ sɩna die Nowa saŋka, die gbaŋ gbaŋ dɩ baa dɩ sɩmma manɩŋ vuota Bʋa keniŋ saŋŋa. 27Die Nowa saŋka, vuosi die die mɩŋ ta nyuo ta faara hɔɔŋ, ta naga ba hɔgʋlɩaŋ a yɩa chʋllɩŋ, ta die a ga tʋgɩ daa dieke Nowa dɩ juune haarɩkpɩɩkʋ, ta die nyaakpɩɩbʋ die dɩ keŋ kʋʋ vuoŋ mana die dɩ wone haarɩkpɩɩkʋ ma wa. 28Loti saŋŋa gbaŋ die sɩɩ wa die; die vuoŋ mana die dɩ die ta nyuo, ta daa a yalla, ta bʋra ta mɩa tige; 29ama daa dieke Loti die dɩ nyɩnna Sodomi tɩka, ta boliŋ aŋaŋ maafajiribi die dɩ nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ a keŋ kʋʋ ba mana. 30Naa dɩ baa dɩ sɩmma daa dieke manɩŋ vuota Bʋa dɩ balla n keŋ wo.
31“Dɩnɩŋ daarɩ mi daa dieke dɩ benne mampili sikpeŋ17.31 Ba ŋaaŋ kuse ba juone sikpeŋ me. da keŋ a sʋʋŋ ʋ juoku sikpeŋ dɩ ʋ ga a nagɩ ʋ nyinti; ta vuodieke dɩaŋ dɩ benne ʋ kʋaŋ ma da keŋ yiŋŋi a kuli tigiŋ dɩ ʋ ga a nagɩ ʋ nyinti. 32Nɩ tɩɩnsɩ Loti hɔgʋ17.32 Loti hɔgʋ wa die dɩ yiŋŋi daansɩ kʋaŋ a bɩrɩŋ yataŋ. wa wɩaha. 33Vuodieke mana dɩ kpaŋŋɩnana ʋ gbaŋ dɩ ʋ gbatɩ ʋ miivoli nan waarɩ ka, ama vuodieke mana dɩ waarɩna ʋ miivoli n wɩa nan daansɩ ye ke. 34N bala nɩ, saŋŋa dieke n baaŋ nan keŋ wo, vuosi bale nan dɩ dʋa jadʋakɩbalɩmɩŋ ma, ta n nagɩ wʋnyɩ ta vaa wʋnyɩ. 35Hɔɔŋ bale nan dɩ nʋma zaa nɩa ma, ta n nagɩ wʋnyɩ ta vaa wʋnyɩ. (( 36Saŋka mi dembisi bale nan dɩ tʋma kʋaŋ ma, ta n nan nagɩ wʋnyɩ ta vaa wʋnyɩ.))”
37Ta ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, sɩa?”
Ta ʋ yiŋŋi balɩ ba dɩ, “Jigidieke jakpiikiŋ dɩ benne, mi zuuti dɩ lagɩsa.”
18Kpihɔgʋ aŋaŋ sarɩya diiru nandagɩŋ
1Saŋka mi Yisa die dɩ taaŋ ba nandagɩrɩ gie dɩ ʋ dagɩ ba dɩ dɩ mʋ ba jʋʋsɩma Ŋmɩŋ saŋŋa mana, ta da keŋ gbalɩgɩma, die ʋ balɩ ba dɩ, 2“Sarɩya diiru wʋnyɩ die benne tɩŋ kaanɩ ma, die ʋ ka chɩga Ŋmɩŋ ta ka bɩ yɩa vuota jɩlɩma. 3Ta kpihɔgʋ wʋnyɩ dɩaŋ die benne tɩka ma, a chʋŋ gara daa wa jigiŋ a jʋʋsa wa dɩ, ‘Dii n wɩɩrɩ gie a yɩ mɩŋ aŋaŋ vuodieke dɩ mugisinene mɩŋ.’ 4Ama die sarɩya diiru wo die ka saaga, ta ka kʋaŋ chaaŋ die ʋ yile dɩ, ‘N ka wɔŋ chɩga Ŋmɩŋ yaa a yɩa vuota jɩlɩma, 5ama kpihɔgʋ wa gie dɩ faasɩna daama mɩŋ wɩa, n ko baa n dii ʋ sarɩya ka a yɩ wa mɩŋ, dɩ daa die ʋ nan dɩ kieŋ daaŋ mana ta vaa n gbalɩgɩ aŋaŋ wa.’ ”
6Tɩ Yɔmʋtieŋ die baarɩ dɩ, “Nɩ wʋmma wudieke sarɩya diiru wo dɩ kana ka chɩga Ŋmɩŋ dɩ balla. 7Ta lele, Ŋmɩŋ kaaŋ dii sarɩya a yɩ ʋ vuovʋarɩka, vuodiekemba dɩ jʋʋsɩnana wa ŋmɩntʋasɩ aŋaŋ yuŋ dɩ ʋ suŋŋi be wo? Ʋ nan dɩ yʋasa dɩ ʋ suŋŋi be? 8N bala nɩ, ʋ nan dii sarɩya a yɩ ba, ta yi ke lagɩ lagɩ. Manɩŋ vuota Bʋa dɩ keŋ keŋ saŋŋa dieke, n nan ye vuodieke dɩ yine mɩŋ yada tɩŋgbaŋka gie me?”
Farasisi vuoŋ aŋaŋ lampotuosiru nandagɩrɩ wɩa
9Yisa die dɩ bɩ a taaŋ nandagɩrɩ gie a yɩ vuodiekemba dɩ bala dɩ ba yiwo vuovɩɩna, ama ta ka yɩa ba chanchaalɩŋ jɩlɩma. 10Die ʋ baarɩ dɩ, “Dembisi bale die nyɩnna a ga Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ dɩ ba jʋʋsɩ Ŋmɩŋ; wʋnyɩ die yiwo Farasisi vuoŋ, wʋnɩŋ wa dɩaŋ dɩ yi lampotuosiru. 11Die Farasisi vuoke dɩ ga zie lʋgɩŋ a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ ʋ sʋŋ ma dɩ, ‘Ŋmɩŋ, n waasa fʋ, dama n ka yi tʋntʋmbɩatɩ tieŋ sɩba n chanchaalɩba. N ka yi halɩ tieŋ, n ka yi ŋmɩŋchɩbɩtieŋ yaa dembiŋ dieke dɩ yaala hɔɔŋ. N bɩ waasa fʋ dama n ka sɩɩ sɩba lampotuosiru wo gie. 12N ŋaaŋ bɔba nʋaŋ daraa ale daraa yʋpɔyɩ mana sʋŋ, ta yɩa fʋ n nyinti baŋ mana sʋŋ kaanɩ.’ 13Ama die lampotuosiru wo die dɩ ga a zie saasaa, ta ka yaala ʋ kɔtɩ ʋ sikpeŋ ŋmɩŋsikpeŋ, ta vigi ʋ sikpeŋ ta baarɩ dɩ, ‘Nabidie Ŋmɩŋ, chɩgɩ mɩŋ zɔɔlɩŋ, dama n yiwo tʋntʋmbɩatɩ tieŋ.’ ” 14Yisa die dɩ bɩ baarɩ dɩ, “N bala nɩ, die dɩ yiwo lampotuosiru wo Ŋmɩŋ dɩ tuo ʋ jʋʋsɩŋ daa Farasi vuoke; dama vuodieke mana dɩ kɔtɩna ʋ gbaŋ ŋmɩŋsikpeŋ, Ŋmɩŋ nan sʋʋŋ wa tɩŋgbaŋ; ta vuodieke dɩaŋ dɩ sʋʋna ʋ gbaŋ tɩŋgbaŋ, Ŋmɩŋ nan kɔtɩ wa ŋmɩŋsikpeŋ.”
Yisa die dɩ tuone ballɩbɩsɩ dene
(Mat. 19.13-15; Maki 10.13-16)
15Die vuosi bataŋ die dɩ chii ba ballɩnyaalɩsɩ a keŋ Yisa jigiŋ dɩ ʋ nagɩ ʋ nuusi a dɩɩsɩ dɩɩsɩ ba ma, ama die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ yene naa wa, die dɩ nata ba. 16Ta Yisa die dɩ wa ballɩbɩsɩsɩ dɩ ba kiere ʋ jigiŋ, ta balɩ a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, “Nɩ vaa ballɩbɩsɩsɩ kiere n jigiŋ ta nɩ da kagɩ ba sieŋ dama ba chanchaalɩŋ sɩna Ŋmɩŋ naarɩ. 17Wusie maŋ bala nɩ, vuodieke mana dɩ kana ka tuo Ŋmɩŋ naarɩ sɩba bʋabiŋ, kaaŋ wɔŋ juu ke.”
Nyintitieŋ wʋnyɩ wɩa
(Mat. 19.16-30; Maki 10.17-31)
18Saŋka mi jakʋʋŋ wʋnyɩ die dɩ keŋ Yisa jigiŋ a pɩasɩ wa dɩ, “Dɩdagɩrʋ vɩɩnɩŋ, lalɩa maŋ nan yi ta ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ?”
19Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Bɩa wɩa fʋ wasa mɩŋ vuovɩɩnɩŋ? Vuoŋ wori a yi vuovɩɩnɩŋ, sie Ŋmɩŋ nyɩɩna ma. 20Wɔŋ sɩba Ŋmɩŋ mɩraha: ‘Da keŋ yaalɩ vuoŋ hɔgʋ yaa vuoŋ chʋrʋ, da keŋ a kʋʋ vuoŋ, da keŋ a gaarɩ, da keŋ yi ŋmɩnchɩbɩsɩ daansɩatieŋ, yɩma fʋ chʋa aŋaŋ fʋ naa jɩlɩma.’ ”
21Die daa wa dɩ yiŋŋi a balɩ dɩ, “N yine bʋabiŋ mana a yaa ga mʋʋna, n dɩɩ mɩraha gie mana mɩŋ.”
22Yisa die dɩ wʋnna naa, die ʋ balɩ yɩ wa dɩ, “Wʋbalɩmɩŋ tɩala fʋ. Nagɩ fʋ nyinti mana a daa ta nagɩ ligirehe a yɩ zɔɔlɩntieliŋ, ta nan dɩ yallɩ nyinti arɩzanna ma; ta a kʋaŋ chaaŋ fʋ keŋ dɩa mɩŋ.” 23Ama daa wa die dɩ wʋnna naa, ʋ sʋŋ die dɩ paalɩ chʋʋsɩ, dama die ʋ faasɩ yallɩ wa nyinti pam.
24Yisa die dɩ mɩŋŋɩ dɩ ʋ sʋŋ chʋʋsɩya mɩŋ, ta baarɩ dɩ, “Dɩ tʋa pam dɩ nyintitieliŋ juu Ŋmɩŋ naarɩ ma. 25Dɩ faasɩ tʋa mɩŋ dɩ nyintitieŋ juu Ŋmɩŋ naarɩ ma a tɩaŋ nyɔgɩnɩ dɩ baaŋ nan daagɩ garɩyɩɩŋ vɔrɩŋ ma a nyɩŋ dene.”
26Die vuodiekemba die dɩ wʋnna wa wa die dɩ pɩasɩ dɩ, “Die nɩŋ manɩa baaŋ nan ye gbatɩtaanɩŋ?”
27Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Wudieke vuota dɩ kana kaaŋ bɩagɩ a yi, Ŋmɩŋ nɩŋ nan bɩagɩ a yi.”
28Ta Piita dɩ balɩ wa dɩ, “Ye, die tɩ va wa tɩ nyinti mana ta keŋ dɩ fʋ.”
29Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ yɩ ba dɩ, “Wusie maŋ bala nɩ, vuodieke mana dɩ vana ʋ tigiŋ yaa ʋ hɔgʋ yaa ʋ nɩmballɩ yaa ʋ chɔɔŋ aŋaŋ nuŋ yaa ʋ ballɩ Ŋmɩŋ naarɩ wɩa, 30nan bɩ ye he pam tɩŋgbaŋka gie me a tɩaŋ ʋ vana nyindiekemba ba, saŋŋa dieke dɩ kienene wo, ʋ nan ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ.”
Yisa die dɩ bɩna a balɩ ʋ kumbu wɩa bʋtaa ma dene
(Mat. 20.17-19; Maki 10.32-34)
31Womi Yisa die dɩ yaa ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo a nyɩŋ lʋgɩŋ a balɩ ba dɩ, “Nɩ wʋmma, tɩ gara Jerusalemi, jigidieke ba bala ba yi manɩŋ vuota Bʋa wudiekemba mana die Ŋmɩŋ naazʋalɩba dɩ maagɩna yaa gamma n wɩa wa, 32dama ba nan nagɩ mɩŋ a yɩ vuodiekemba dɩ kana a ka yi Juu vuosi nuusi me, dɩ ba vʋarɩ mɩŋ fala ta bɩ zɩa mɩŋ ta tɩɩrɩ nɩntɔbɩtɩ a yi mɩŋ, 33a nɩgɩ mɩŋ aŋaŋ kpaasɩŋ ta kʋʋ mɩŋ ama daraa ataa daraaŋ n nan hagɩ kumbu me.”
34Ama die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die ka sɩba wɩaha kaanɩ gbaŋ chɩaŋ, dama Ŋmɩŋ die ligi wo ba yɩaŋ, die yine die ba ka sɩba wudieke ʋ balala wa chɩasɩ.
Yisa die dɩ yuorine daa yɩɩ wʋnyɩ nine dene
(Mat. 20.29-34; Maki 10.46-52)
35Yisa die dɩ kenne gbige Jeriko daa yɩɩ wʋnyɩ die dɩ kalɩ sieku nʋaŋ a jʋʋsa. 36Die ʋ wʋnna ta kpɩkpaakʋ chʋŋ tɩanna wa, die ʋ pɩasɩ dɩ, “Bɩa yinene?”
37Die ba balɩ wa dɩ, “Yisa, vuodieke dɩ yine Nazeriti vuoke tɩannana.”
38Die ʋ faasɩ wa dɩ, “Yisa, Davidi haagɩŋ, chɩgɩ mɩŋ zɔɔlɩŋ.”
39Ama vuodiekemba die dɩ benne nɩŋka die dɩ natɩ wa ta balɩ wa dɩ ʋ tarɩ watɩ, ama die ʋ faasɩ nata dɩ, “Davidi haagɩŋ, chɩgɩ mɩŋ zɔɔlɩŋ.”
40Die wɩa Yisa die dɩ zie ta yɩ nʋaŋ dɩ ba yaa daa wa a keŋ ʋ jigiŋ. Die ʋ kenne a gbigi wo, Yisa die dɩ pɩasɩ wa dɩ, 41“Bɩa fʋ yaala n yi a yɩ fʋ?”
Die ʋ yiŋŋi baarɩ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, n yaala fʋ yuori n ninehe mɩŋ.”
42Mi Yisa die dɩ balɩ wa dɩ, “Yesime, fʋ yine yada ka wɩa fʋ ye gbaamɩŋ.” 43Lele womi die ʋ ninehe dɩ yuori, die ʋ dɩ Yisa ta bɩra Ŋmɩŋ. Die kpɩkpaakʋ dɩ yene wo wo, die ba mana dɩ bɩrɩ Ŋmɩŋ.
19Yisa aŋaŋ Zakiyosi wɩa
1Ka kʋaŋ chaaŋ Yisa die dɩ ga a juu Jeriko a chʋŋ tɩanna. 2Ta daa wʋnyɩ die dɩ bie mi ba wasa wa Zakiyosi, die ʋ yiwo lampotuosiriŋ jakʋʋŋ, ta die yaa nyinti pam. 3Die ʋ mɩa ʋ ye Yisa dɩ yine vuodieke, ama die ʋ yine vuogobiri wɩa die ʋ ka bɩagɩ ye wo dama vuosi die dala mɩŋ. 4Die wɩa die ʋ chɩgɩ a dɩ kpɩkpaakʋ nɩŋŋa a ga jʋalɩ chunchuliŋ tɩɩŋ dɩ ʋ ye Yisa, dama die ʋ gara mi chaaŋ. 5Yisa die dɩ kenne a tʋgɩ mi wo, ʋ daansɩ ŋmɩŋsikpeŋ ta balɩ yɩ wa dɩ, “Zakiyosi, keŋ sʋʋŋ lagɩ lagɩ. Sie n yi fʋ chaanʋ jinne.”
6Ta Zakiyosi die dɩ yi lagɩ lagɩ a keŋ sʋʋŋ ta waasɩ wa aŋaŋ sʋgɩfɩalɩkpeŋkpɩɩŋ ta yaa wa ga ʋ tigiŋ. 7Ta vuodiekemba mana die dɩ yene wo die dɩ piili a vʋʋna wɩa dɩ, “Daa wa gie ga bɩrɩŋ wa chaanʋ tʋntʋmbɩatɩ tieŋ wo tigiŋ me.”
8A kʋaŋ chaaŋ die Zakiyosi dɩ hagɩ a zie a balɩ yɩ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, wʋmma, n nan puo nyindiekemba n yalla bule ta nagɩ kaanɩ a yɩ zɔɔlɩntieliŋ; ta dɩɩ yi maŋ nyɩrɩ wa vuoŋ, n nan yiŋŋi tuŋ wo die bʋnɩɩsa.”
9Yisa die dɩ balɩ wa dɩ, “Gbatɩtaanɩŋ keŋ tigiri gie vuosi me jinne, dama fʋ gbaŋ yiwo Abarahami haagɩŋ. 10Manɩŋ vuota Bʋa keŋye mɩŋ dɩ n yaalɩ vuodiekemba dɩ bana ta ye be a gbatɩ ba taaŋ.”
Salɩma bie nandaga wɩa
11Die vuosi die dɩ yene a wʋmma wɩaha gie wo, Yisa die dɩ bɩ a taaŋ ba nandagɩŋ, dama die ba yile dɩ Yisa dɩ gbigine Jerusalemi wɩa, Ŋmɩŋ naarɩ die baa ka keŋ wo lagɩ lagɩ. 12Die wɩa die ʋ baarɩ dɩ, “Daa jakʋʋŋ wʋnyɩ die gana tɩŋgbaŋ saasaa dɩ ba ga kalɩŋ wa naa, ta ʋ yiŋŋi keŋ tigiŋ. 13Die ʋ balla ʋ ga wa die ʋ wa ʋ tʋntʋntɩŋ baŋ, ta yɩ yɩ ba salɩma19.13 Salɩmbiŋ die yiwo chɩɩtɩ ataa tune. bie kaanɩ kaanɩ, ta balɩ yɩ ba dɩ, ‘Nɩ nagɩ ligirehe gie a tʋŋ tʋʋma a ga tʋgɩ saŋŋa dieke n baaŋ nan viiri keŋ.’ 14Ama die ʋ tɩka vuosi die ka yaala ʋ wɩa, die wɩa die ba tʋŋ tʋntʋntɩŋ dɩ ba ga balɩ naakpɩɩka dɩ ba ka yaala daa wa gie yi ba naaŋ.
15“Ama die daa jakʋʋrɩ dɩ ga dii naarɩ ta yiŋŋi keŋ tigiŋ. Die ʋ kenne wo, die ʋ wa ʋ tʋntʋntɩba die ʋ yɩna ba ligirehe a lagɩsɩ, dɩ ʋ yaala ʋ ye ba yene nyʋarɩ die a gʋtɩ. 16Nɩŋŋaŋ vuoke die dɩ keŋ a baarɩ dɩ, ‘Jakʋʋŋ, n ye wo salɩma bie baŋ a gʋtɩ fʋ yɩna mɩŋ jadieke wo ma.’ 17Die jakʋʋrɩ dɩ baarɩ dɩ, ‘Kpaŋŋɩ fʋ gbaŋ, yiwo tʋntʋntʋ vɩɩnʋ. Fʋ mɩŋŋɩna a pɔgɩlɩ jabike wɩa, n nan nagɩ tɩgɩsɩ baŋ a yi fʋ nuusi me.’ 18Die vuodieke dɩ diisine wo dɩ keŋ a baarɩ dɩ, ‘Jakʋʋŋ, n ye wo salɩma ligire bie anʋ a gʋtɩ jadieke fʋ yɩna mɩŋ wa ma.’ 19Jakʋʋrɩ die dɩ balɩ a yɩ geŋ wo dɩaŋ dɩ, ‘N nan nagɩ tɩgɩsɩ anʋ a yi fʋ nuusi me.’
20“Wʋnyɩ dɩaŋ dɩ keŋ a baarɩ dɩ, ‘Jakʋʋŋ fʋ ligire bini wʋnna, die n nagɩ vili wo gachɔɔtɩŋ ma a nagɩ lɔbɩrɩ, 21dama die n chɩga fʋ wa ŋmaamɩŋ, dama yiwo vuodieke wɩa dɩ tʋana. Naga jadieke dɩ kana a ka yi fʋ jaaŋ, ta gobe jadieke fʋ kana ka bʋrɩya.’ 22Ta jakʋʋrɩ die dɩ balɩ yɩ wa dɩ, ‘Fʋnɩŋ tʋntʋntɩ bɩaŋ, n nan nagɩ fʋ gbaŋ gbaŋ fʋ wʋbalɩka a dii fʋ sarɩya. Sɩba a baarɩ n yiwo vuodieke wɩa dɩ tʋana, ta naga jadieke dɩ kana ka yi n jaaŋ, ta gobe jadieke n kana ka bʋrɩya. 23Bɩa yine ta fʋ ka nagɩ n ligirebu a paŋŋɩ aŋ ba yiŋŋi tuŋ mɩŋ aŋaŋ nyʋarɩ? Amʋ n tɩnna a keŋ naa n tɩŋ nan tuoke aŋaŋ nyʋarɩ.’ 24Womi die jakʋʋrɩ dɩ balɩ a yɩ vuodiekemba dɩ zene mi wo dɩ, ‘Nɩ tuo ligire bini a nyɩŋ ʋ jigiŋ ta nagɩ gʋtɩ vuodieke dɩ yalla ligire bie baŋ wa.’ 25Die ba yiŋŋi balɩ wa dɩ, ‘Jakʋʋŋ, ʋ wɔŋ yaa wa ligire bie baŋ.’ 26Die ʋ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, ‘N bala nɩ, vuodieke dɩ yalla nyinti, ba nan yɩ wa pam a gʋtɩ, ama vuodieke dɩ wone wo jaaŋ, bɩta gbaŋ ʋ yalla wa ba nan tuoke a nyɩŋ ʋ jigiŋ. 27Tɔ, lele n dataasɩ diekemba die dɩ kana ka yaala dɩ n dii naarɩ, nɩ ga yaa ba keŋ giena a kʋʋ ba n nɩŋŋa.’ ”
Yisa die dɩ june Jerusalemi ta ba bɩra wa dene
(Mat. 21.1-11; Maki 11.1-11; Jɔɔn 12.12-19)
28Yisa die dɩ bala wɩaha a kpatɩ wa, die ʋ dɩ ba nɩŋŋa ba gara Jerusalemi. 29Die ʋ kenne gbigi Betifiji aŋaŋ Betani tɩgɩsɩ die dɩ benne kunkogiŋ dieke ba wasɩnana Olivi tɩɩsɩ kunkogiri, die ʋ tʋŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba bale a balɩ yɩ ba dɩ, 30“Nɩ gamma tɩŋkpaŋŋɩ dieke dɩ benne nɩ nɩŋŋa wa, nɩ die keŋ juo nɩ nan ye bonpɔlɩ dɩ bɔbɩna zie ta vuoŋ dɩ ye ka jʋalɩ ka. Nɩ forisi ke a yaa ka a keŋ giena. 31Ta dɩɩ yi vuoŋ dɩ pɩasɩ nɩ dɩ, ‘Bɩa nɩ forisi ke?’ Nɩ balɩ wa dɩ, ‘Tɩ Yɔmʋtieŋ yaalala ka.’ ” 32Die ba ga a ye wudieke gbaŋ gbaŋ die Yisa dɩ bala a yɩ ba wa. 33Die ba forisinene bonpɔlɩka, ka tieŋ die dɩ pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa nɩ forise bonpɔlɩka?”
34Die ba yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ yaalala ka”, 35ta die ba datɩ ka a yaa ka a keŋ Yisa jigiŋ. Ta die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ nagɩ gaatɩ a diisi bonka sikpeŋ ta suŋŋi Yisa dɩ jʋalɩ kalɩ ka ma. 36Die ʋ jʋalɩna a gara wa vuosisi dɩ nagɩ ba gaatɩ a jaatɩ sieku me.
37Die ʋ kenne a gbigi jigidieke sieku dɩ sʋʋna gara Olivi kunkogiri jigiri, ʋ kʋaŋanvuosi mana die dɩ piili a bɩra Ŋmɩŋ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ, ta bɩra wa aŋaŋ lɔlɩkpɩɩma yaa gamma mamachi wʋkpɩɩma dieke ba yene wo dɩ,
38“Ŋmɩŋ yi alibarika yi naaŋ dieke dɩ kienene Nabidie Ŋmɩŋ saaŋ ma.
Sʋgɩdʋagɩŋ bemme arɩzanna ma, ta nɩ kɔtɩ Ŋmɩŋ saaŋ sikpeŋ.”
39Mi Farasisi bataŋ die dɩ benne kpɩkpaakʋ ma wa die dɩ balɩ yɩ Yisa dɩ, “Dɩdagɩrʋ, balɩ fʋ kʋaŋanvuosisi dɩ ba tarɩ watɩ.”
40Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “N bala nɩ, dɩɩ yi ba tarɩ, ama tanaha dɩ dʋana wa nan dɩ nata a bɩra Ŋmɩŋ.”
Yisa die dɩ kʋnna Jerusalemi wɩa dene
41Die ʋ kenne gbigi Jerusalemi ta ye ke wo die ʋ kʋŋ ka wɩa, 42ta baarɩ dɩ, “Dɩ yiwo bɩaŋ dɩ jinne nɩ vuosi ka sɩba wudieke dɩ baaŋ dɩ yaa sʋgɩdʋagɩŋ a keŋ ba jigiŋ. Lele ka lɔbɩrɩya mɩŋ ba jigiŋ. 43Jerusalemi, saŋŋa nan keŋ fʋ dataasɩ nan mɩɩ gaamɩŋ a giliŋ fʋ lʋga mana dɩ ba tuoli fʋ. Sojasi nan taaŋ giliŋ fʋ jigiŋ mana. 44Ba nan ŋmabɩ fʋ mana ta kʋʋ fʋ vuosi. Ba nan chʋʋsɩ nɩ tige mana ta taŋ balɩmɩŋ kaaŋ wɩarɩ a beri ka jigiberisikiŋ. Naa mana nan keŋ yi dama nɩ kana ka mɩŋŋɩ saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ kenne dɩ ʋ gbatɩ nɩ a taaŋ wa.”
Yisa die dɩ gana a ga wʋnsɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ dene
(Mat. 21.12-17; Maki 11.15-19; Jɔɔn 2.13-22)
45Ka kʋaŋ chaaŋ Yisa die dɩ ga juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ a piili a yaga vuodiekemba die dɩ daanana nyinti mi wo, 46ta bala yɩa ba dɩ, “Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ Ŋmɩŋ baarɩ dɩ, ‘N tigiŋ baa ka yiwo Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ jigiŋ.’ Ama nɩ nagɩ ka a bɩrɩŋ wa gaarɩŋ jigiberisikiŋ?”
47Die daaŋ mana Yisa die bie wo Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a daga vuosi Ŋmɩŋ wɩa. Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha die dɩ mɩa dɩ ba kʋʋ wa, 48ama die ba ka ye sie dieke ba baaŋ daagɩ yi die, dama vuotamba mana die chɩɩsa wʋmma ʋ wʋbalɩkaha ta ka yaala ba waarɩ ʋ wʋbalɩkaha kaanɩ gbaŋ.
20Vuosi bataŋ die dɩ pɩasɩna Yisa yaa gamma ʋ yiko wɩa dene
(Mat. 21.23-27; Maki 11.27-33)
1Daaŋ kaanɩ Yisa die dɩ bie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a daga vuotamba ta mʋʋla Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha a yɩa vuosi, ta Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha die dɩ keŋ ʋ jigiŋ, 2a pɩasɩ wa dɩ, “Balɩ tɩ, mɩnɩa yiko me fʋ yie wɩaha gie? Mɩnɩa yɩna fʋ kanɩŋ yiko ke mi?”
3Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “N gbaŋ n baa n pɩasɩ nɩ wa wʋpɩasɩkɩŋ. Nɩ balɩ mɩŋ, 4Jɔɔn vuodieke die dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ, Ŋmɩŋ die yɩna wa kanɩŋ yiko ke mi yaa vuota?”
5Die ba piili a bala yɩa taŋ dɩ, “Wʋbɩa tɩ baa tɩ balɩ? Dɩɩ yi tɩ baarɩ dɩ Ŋmɩŋ yɩna wa yiko ke mi, ʋ nan baarɩ dɩ ta bɩa wɩa die tɩ ka yiwo yada? 6Ta tɩ bɩ baarɩ dɩ, dɩ vuota die yɩna wa, kpɩkpaakʋ gie mana nan taa tɩ tana dama ba yi yada dɩ Jɔɔn die yiwo Ŋmɩŋ naazʋa.” 7Die wɩa die ba yiŋŋi balɩ dɩ, “Tɩ ka sɩba jigidieke die ka nyɩnna.”
8Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ yɩ ba dɩ, “Die nɩŋ, n gbaŋ n kaaŋ balɩ nɩ, vuodieke dɩ yɩna mɩŋ yiko ke gie maŋ yaa yie wɩaha gie.”
Tʋntʋntɩba nandagɩrɩ wɩa
9Womi Yisa die dɩ taaŋ vuotamba nandagɩrɩ gie dɩ, “Daa wʋnyɩ die sone tɩɩsɩ dɩ nyɩnana bie ʋ kʋaŋ ma, ta die nagɩ ka a yɩ tʋntʋntɩŋ nuusi me ta dɩa a ga jigiŋ a ga yʋasɩ. 10Die a kpaala saŋŋa dɩ tʋgɩ ʋ tʋŋ ʋ yɔmʋ tʋntʋntɩba jigiŋ dɩ ʋ ga tuo ʋ tʋaŋ a keŋ. Ama die tʋntʋntɩba die dɩ nɩgɩ ʋ yɔmʋ wa ta vaa ʋ yiŋŋi ga aŋaŋ nuuwɩaga. 11Die wɩa die ʋ bɩ tʋŋ yɔmʋ gaaŋ, tʋntʋntɩba die dɩ nɩgɩ wa ta nagɩ wa yi viivi me ta vaa ʋ viiri ga aŋaŋ nuuwɩaga. 12Womi die ʋ bɩ tʋŋ yɔmʋ dieke dɩ gʋtɩna bʋtaa ma, die ba yɩ wa daŋŋa ta vigi wa taaŋ. 13Womi kʋakʋ tieŋ die dɩ baarɩ dɩ ‘Bɩa maŋ baa yi? Die nɩŋ lele n nan tʋŋ n gbaŋ gbaŋ n bʋa dieke n chone. Wʋnɩŋ nɩŋ ba nan yɩ wa jɩlɩma.’ 14Ama die tʋntʋntɩba dɩ yene wo wo die ba balɩ yɩ taŋ dɩ, ‘Kʋakʋ tieŋ faarɩ diiru wʋnna. Nɩ vaa tɩ kʋʋ wa ta ʋ faarɩ yi tɩ sɩɩtɩ.’ 15Die wɩa die ba nagɩ wa a nyɩŋ kʋakʋ ma a ga kʋʋ wa.”
Yisa die dɩ pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa kʋakʋ tieŋ dɩ nan yi tʋntʋntɩba gie? 16Ʋ nan keŋ a kʋʋ banɩŋ vuosi mi ta nagɩ kʋakʋ a yɩ vuogaasɩ.”
Die vuosisi die dɩ wʋnna naa wa, ba baarɩ dɩ “Ŋmɩŋ nagɩ die a ga saasaa.”
17Yisa die dɩ daansɩ ba ta pɩasɩ ba dɩ, “Ŋmɩŋ wɩɩrɩ gie chɩaŋ?
Dɩ ‘Taŋ dieke mɩmɩɩrɩba die dɩ zetine ta baarɩ ba ka yaala ka wa
die yine gɔŋgɔŋyʋgɩrɩŋ taŋ vɩɩnɩŋ.’
18Vuodieke dɩ nanna tanɩ gie sikpeŋ nan ŋmabɩ ŋmabɩ ama vuodieke tanɩ dɩ keŋ nan ʋ sikpeŋ ʋ nan nʋŋ nʋŋ sɩba zɔŋ.”
Lampo tuniŋ wɩa
(Mat. 22.15-22; Maki 12.13-17)
19Die mɩraha dɩdagɩrɩba aŋaŋ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha die dɩ mɩŋŋɩna dɩ ba wɩa Yisa dɩ taana nandagɩrɩ gie wo, die ba mɩa dɩ ba yigi wo mi, ama die ba chɩga vuotamba ŋmaamɩŋ. 20Die wɩa die ba maansa daansa wa, die ba bɩ a yɩ mɩmaansɩ daansɩrɩba ligire dɩ ba ga Yisa jigiŋ a ga gaaŋ wa sɩba ba yiwo vuovɩɩna, ta pɩasɩ wa wʋpɩasɩka ta ye dɩ ʋ nan balɩ a chʋʋsɩ aŋ ba yigi wo a ga tɩka jakʋʋrɩ jigiŋ. 21Die mɩmaansɩ daansɩrɩba dɩ balɩ yɩ Yisa dɩ, “Dɩdagɩrʋ, tɩ sɩba baarɩ wudieke fʋ balala ta daga wa yiwo wusie, ta ka luge ama a daga Ŋmɩŋ sieŋ aŋaŋ wusie. 22Balɩ tɩ, tɩ mɩraha yɩ sieŋ mɩŋ dɩ tɩ tumme lampo a yɩma Romani tɩŋ naaŋ wa Siiza yaa tɩ da tumme?”
23Ama Yisa die dɩ mɩŋŋɩ ba sanna die wo, ta balɩ yɩ ba dɩ, 24“Nagɩ ligiribiŋ a dagɩ mɩŋ. Mɩnɩa nine chaaŋ aŋaŋ ʋ saaŋ diisine ka ma?”
Die ba baarɩ dɩ, “Naaŋ Siiza.”
25Ta Yisa dɩ balɩ yɩ ba dɩ, “Die nɩŋ nɩ nagɩ yɩ Naaŋ Siiza jadieke dɩ yine ʋ sɩɩtɩ ta nagɩ yɩ Ŋmɩŋ dɩaŋ jadieke dɩ yine Ŋmɩŋ sɩɩtɩ.”
26Die ba ka bɩagɩ a yigi wo aŋaŋ wɩɩŋ vuosisi nɩŋŋa, die ʋ yiŋŋi balɩkʋ die yine be mamachi die ba ka bɩagɩ a balɩ wɩɩŋ.
Kuŋ hagɩŋ wɩa
(Mat. 22.23-33; Maki 12.18-27)
27Die Sadusisi bataŋ die dɩ keŋ Yisa jigiŋ; banɩŋ die ba balala dɩ vuosi kaaŋ daansɩ hagɩ kuŋ me; die ba pɩasɩ wa dɩ, 28“Dɩdagɩrʋ, Mosisi die maagɩna mɩrɩka gie a yɩ tɩ dɩ, dɩɩ yi ‘Dembiŋ dɩ keŋ faarɩ ʋ hɔgʋ ta kpi ta wo ballɩ, dɩ mʋ daa wa mi nɩmbʋa faarɩ kpihɔgʋ wa amʋ ʋ mɩɩrɩ ballɩ a yɩ vuodieke dɩ kpine wo.’ 29Die dembisi bayʋpɔyɩ die benne a yi nɩmballɩ, jakʋʋrɩ chaaŋ die dɩ faarɩ hɔgʋ, ta ka mɩɩrɩ ballɩ ta kpi; 30womi vuodieke dɩ diisine bule wo dɩ faarɩ hɔgʋ wa, ta ka mɩɩrɩ ballɩ ta kpi; 31vuodieke dɩaŋ dɩ diisine bʋtaa gbaŋ dɩ faarɩ wa ta kpi ta ka mɩɩrɩ ballɩ. Vuotɩalɩkaha mana die dɩ faarɩ hɔgʋ wa ta kpi ta ka mɩɩrɩ ballɩ. 32Ka kʋaŋ kʋaŋ chaaŋ hɔgʋ wa dɩaŋ dɩ kpi. 33Lele, kuŋ hagɩŋ daraaŋ mɩnɩa hɔgʋ bala ʋ yi wo? Dama ba bayʋpɔyɩ wa mana die faarɩ wa mɩŋ.”
34Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Tɩŋgbaŋka gie vuosi faara hɔɔŋ ta naga ba lɩaŋ yɩa chʋllɩŋ, 35ama vuodiekemba dɩ mʋna aŋaŋ kuŋ hagɩŋ ta nan keŋ hagɩ a bemme dʋnɩa haalɩkʋ ma wa, ka faara hɔɔŋ yaa a naga ba lɩaŋ yɩ chʋllɩŋ, 36dama ba kaaŋ bɩ kpi bɩbra; ba nan dɩ sɩɩ sɩba malakasi, ta bɩ yi Ŋmɩŋ ballɩ dama ba hagɩ wa kuŋ me. 37Mosisi gbaŋ die dagɩya dɩ kunti nan daansɩ a hagɩ kuŋ me. Mosisi die dɩ maagɩna yaa gamma tɩɩka diilehe, die ʋ wa wa tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ dɩ, ‘Abarahami Ŋmɩŋ aŋaŋ Aziki Ŋmɩŋ aŋaŋ Jakobu Ŋmɩŋ.’ 38Vuosi gie die wɔŋ kpi mɩŋ ama ba ye ko bie wo ba mɩsɩ ma dama Ŋmɩŋ ka yi wo kunti Ŋmɩŋ, ʋ yiwo vuodiekemba dɩ benne ba mɩsɩ ma ma Ŋmɩŋ, dama ʋ nɩŋŋa ba mana dɩ beri ba mɩsɩ ma.”
39Die wɩa mɩraha dɩdagɩrɩba bataŋ dɩ balɩ a yɩ Yisa dɩ, “Dɩdagɩrʋ, mɩŋŋɩ a balɩ mɩŋ.” 40Die wɩa die ba chɩga dɩ ba bɩ pɩasɩ wa wʋpɩasɩkɩŋ.
Mɩnɩa bʋa yine Masia wa?
(Mat. 22.41-46; Maki 12.35-37)
41Yisa die dɩ balɩ yɩ ba dɩ, “Lalɩa ba baarɩ dɩ Ŋmɩŋ vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa baa ʋ yiwo Davidi haagɩŋ? 42Dama Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ, Davidi gbaŋ gbaŋ die maagɩya yɩla gbaŋkʋ sʋŋ dɩ
‘Nabidie Ŋmɩŋ die balɩ a yɩ n Yɔmʋtieŋ dɩ:
kala n nuudiigiri gie chaaŋ
43a ga tʋgɩ saŋŋa dieke n baaŋ nan nagɩ fʋ dataasɩ a yi fʋ nuusi me.’
44Davidi die wasa Masia wa dɩ, ‘N Yɔmʋtieŋ’, ta lalɩa Masia wa dɩ bɩ baa ʋ yi Davidi haagɩŋ?”
Yisa dɩ balla ba yaa gamma mɩra dɩdagɩrɩba beriŋ dene
45Die vuosi mana dɩ wʋnnana Yisa wa, die ʋ balɩ a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ, 46“Nɩ sɩmma vuodiekemba dɩ dagɩnana Ŋmɩŋ mɩraha, ba nan dɩ yaala ba yeegi guuwagɩtɩ a chʋmma giliŋ me, ta yaala ba wasɩma ba aŋaŋ jɩlɩma nyugiti ma, ba keŋ juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me, ba ŋaaŋ yaala vuokpɩɩma jigikasɩka, ba keŋ laalɩŋ jigiŋ ba yaala sikpeŋ kpɩɩmatieliŋ jigikasɩka. 47Banɩŋ ba nyɩra kpihɔgʋba ta gbata ba nyinti mana, ta jʋʋsa Ŋmɩŋ aŋaŋ jʋʋsɩwagɩtɩ sɩba ba chɩga Ŋmɩŋ. Ba tɩbɩdatɩŋ nan faasɩ dala pam.”
21Kpihɔgʋ piini wɩa
1Womi Yisa die dɩ daansɩ tɩaŋ ye nyintitieliŋ dɩ nagɩnana piinisi a yie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ligire kpalɩ ma; 2ta die bɩ ye kpihɔgʋ zɔɔlɩntieŋ gbaŋ dɩ nagɩna kobusi ligiribie ale a yie kpalɩ ma. 3Ta Yisa die baarɩ dɩ, “Wusie maŋ bala nɩ, kpihɔgʋ zɔɔlɩntieŋ wo gie nagɩ wa pam a yi a tɩaŋ vuoŋ mana, 4dama ba mana vʋarɩ a nyɩŋ wa ba nyinti pam ma, ama kpihɔgʋ zɔɔlɩntieŋ wo gie nɩŋ nagɩ wa jadieke ʋ bala ʋ dii a keŋ yi.”
Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ chʋʋsɩŋ wɩa
5Die bataŋ die dɩ bala yaa gamma Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ wɩa, die ba bala yaa gamma ka vɩɩnɩŋ aŋaŋ tanvɩɩna aŋaŋ piini dieke ba nagɩna a yɩ Ŋmɩnnɩ. Yisa die dɩ baarɩ dɩ, 6“Nɩ yene nyinti gie mana wa, ama saŋŋa kieŋ ta taŋ balɩmɩŋ gbaŋ kaaŋ wɩarɩ ka jigiberisikiŋ; a mana nan nan tɩŋgbaŋ.”
Magɩsɩŋ aŋaŋ wahala wɩa
7Die ʋ bala wɩaha gie die ba pɩasɩ dɩ, “Dɩdagɩrʋ, saŋŋa bɩa naa dɩ baa dɩ yi? Ta bɩa balla ka yi a dagɩ dɩ saŋka tʋgɩya mɩŋ dɩ ka yi?”
8Yisa die dɩ baarɩ dɩ, “Nɩ sɩmma ta nɩ da keŋ vaa ba gaaŋ nɩ. Vuosi pam nan keŋ aŋaŋ n saaŋ a baarɩ ‘Manɩŋ n yine Masia wa ta saŋka gbigiye mɩŋ.’ Ama nɩ da keŋ dɩa ba. 9Nɩ nan wʋŋ tɔntɩ aŋaŋ waagɩŋ wɩa, ama nɩ da keŋ vaa ŋmaamɩŋ yalla nɩ, dama sie wɩaha gie woliŋ yi ama a ka dagɩ sɩba dʋnɩa kpatɩŋ nan keŋ lele ke gie.”
10Die ʋ bɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Buuriŋ nan wagɩ buuriŋ, ta naalɩŋ dɩaŋ wagɩ taŋ. 11Tɩŋgbaŋ dɔmɩŋ aŋaŋ kɔŋ aŋaŋ yʋagɩbɩatɩ nan keŋ tɩŋgbaŋka gie lʋga mana mana. Vuosi nan ye mamachi wʋkpɩɩma dɩ bala ka vaa ŋmaamɩŋ juu be ŋmɩŋsikpeŋ. 12Ama ta geŋhe mana keŋ yiwo, ba nan yigi nɩ ta vaa nɩ dii wahala, ta nagɩ nɩ yɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone nyɩŋkʋra aŋ ba dii nɩ sarɩya, ta nagɩ nɩ yi dansarɩka sʋŋ; ta bɩ nagɩ nɩ a ga naalɩŋ jige aŋaŋ tɩŋgbaŋka nyɩŋkʋra jigiŋ n wɩa. 13Naa bala ka yɩ nɩ sieŋ aŋ nɩ balɩ n wɩa a yɩ ba. 14Die wɩa nɩ yi siri ta da vaa dɩ mugisi nɩ aŋaŋ nɩ baaŋ nan balɩ wudiekemba a gbatɩ nɩ gbaŋ a taaŋ; 15dama saŋka mi n nan yɩ nɩ yɩaŋ aŋaŋ wudieke nɩ baaŋ nan balɩ, amʋ nɩ dataasɩ kaaŋ bɩagɩ nyaŋŋɩ nɩ wʋbalɩka yaa a chiisi nɩ. 16Ama nɩ chʋalɩŋ aŋaŋ nɩ nɩɩlɩŋ aŋaŋ nɩ nɩmballɩ aŋaŋ nɩ tigiŋ vuosi aŋaŋ nɩ zʋalɩŋ nan keŋ a nyɩŋ nɩ kʋaŋ a posi nɩ chɩaŋ, aŋ ba kʋʋ nɩ bataŋ. 17Ta vuoŋ mana nan keŋ haa nɩ, dama nɩ dɩna n kʋaŋ wɩa. 18Ama nɩ sikpeŋ zuobalɩmɩŋ gbaŋ kaaŋ bɩa. 19Dɩɩ yi nɩ ka zeti n kʋaŋ dɩɩsɩŋ nɩ nan keŋ ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ.
Yaa gamma Jerusalemi tɩŋ chʋʋsɩŋ wɩa
(Mat. 24.15-21; Maki 13.14-19)
20“Ama saŋŋa dieke nɩ keŋ ye ta sojasi taaŋ giliŋ Jerusalemi, nɩ nan dɩ sɩba a baarɩ ka chʋʋsɩŋ saŋŋa gbigiye mɩŋ. 21Saŋka mi vuodiekemba dɩ benne Judia tɩŋ ma chɩgɩ ga tana sikpeŋ; ta vuodiekemba dɩ benne Jerusalemi chɩgɩ a nyɩŋ, ta vuodiekemba dɩaŋ dɩ benne tɩŋkpaŋŋɩsɩsɩ dɩaŋ da a keŋ a juu tɩka ma 22dama saŋka mi yiwo tɩbɩdatɩŋ saŋŋa. Wɩaha gie mana nan keŋ yi sɩba die dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma die wo. 23Saŋka mi wʋbɩaŋ nan dɩ bie hɔgʋ nyuutitieliŋ aŋaŋ hɔgʋ diekemba dɩ yalla ballɩnyaalɩsɩ, dama wahala pam balla ka keŋ tɩka gie me, ta Ŋmɩŋ sɩnyɩɩrɩŋ nan keŋ vuosi gie me. 24Ta sojasi nan keŋ kʋʋ bataŋ aŋaŋ takoobi, ta nagɩ bataŋ a ga tɩgɩsɩ a va ba bɩrɩŋ yɔŋɩsɩ. Ta vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi nan tɩbɩ tɩbɩ ta dɩdɩa Jerusalemi ma a ga tʋgɩ saŋŋa dieke ba saŋŋa dɩ baaŋ kpatɩ.
Vuota Bʋa yiŋŋi keniŋ wɩa
(Mat. 24.29-31; Maki 13.24-27)
25“Ta dagɩtɩ nan dɩ bie ŋmɩnnɩ ma aŋaŋ chɩɩkʋ ma aŋaŋ chɩŋmarɩsɩ ma. Ta tɩŋgbaŋka gie me sʋgɩchʋʋsɩŋ nan keŋ tɩŋgbaŋɩsɩ mana ma, ta ŋmaamɩŋ nan dɩ beri yaa gamma mʋgɩkpɩɩrɩ poŋŋiku wɩa. 26Ta nyindiekemba dɩ benne ŋmɩŋsikpeŋ nan dɔndɔŋ a lagɩŋ taŋ, die wɩa ŋmaamɩŋ nan juu vuosi a va ba chaa, ta nan dɩ chɩɩsa wudieke dɩ kienene tɩŋgbaŋka ma wa. 27Saŋka mi ba nan ye manɩŋ vuota bʋa dɩ nyɩnnana nɩɩŋmara sʋŋ aŋaŋ hagɩrɩkpeŋkpɩɩŋ aŋaŋ chaankpeŋkpɩɩŋ. 28Wɩaha gie dɩ keŋ piili a yie, nɩ yigi sikimiŋ dama nɩ gbatɩtaanɩŋ saŋŋa gbigiye mɩŋ.”
Chunchuleke tɩɩka dagɩtɩ wɩa
(Mat. 24.32-35; Maki 13.28-31)
29Yisa die dɩ taaŋ ba nandagɩrɩ gie dɩ, “Nɩ daansɩ chunchuleke tɩɩka aŋaŋ tɩɩsɩ mana. 30Nɩ keŋ ye tɩɩsɩsɩ vaatɩ ta a tʋsa nɩ ŋaaŋ mɩŋŋɩ mɩŋ dɩ yɩbɩŋ gbigiye mɩŋ. 31Die gbaŋ gbaŋ nɩ keŋ ye ta wɩaha gie yie, nɩ nan dɩ sɩba a baarɩ Ŋmɩŋ naarɩ gbigiye mɩŋ.
32“Wusie maŋ bala nɩ, leleke gie vuosi kaaŋ kpi a kpatɩ ta wɩaha gie mana keŋ yi. 33Ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie nan keŋ tɩaŋ ga, ama n wʋbalɩka kaaŋ tɩaŋ ga naa daa.
Nɩ gbara ta jʋʋsɩma Ŋmɩŋ
34“Nɩ gbara nɩ gbaŋ ta da keŋ a wɩarɩ dʋʋga diile me aŋaŋ daaŋ nyuule me aŋaŋ wumugisike me, dɩ daa die, n keŋku nan keŋ pirigi nɩ ma. 35Dɩnda daarɩ nan nan bubi tɩŋgbaŋka gie vuosi mana sɩba taŋ chachabɩ. 36Nɩ gbara ta jʋʋsɩma Ŋmɩŋ saŋŋa mana dɩ ʋ yɩ nɩ hagɩrɩ dieke dɩ baaŋ nan va nɩ nyaŋŋɩ wɩaha gie mana dɩ balla a yi wo. Ta bɩ bɩagɩ a zie manɩŋ vuota Bʋa wa nɩŋŋa.”
37Die daaŋ mana Yisa die ŋaaŋ bie wo Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a daga vuosi Ŋmɩŋ wɩa, ta jɩŋmɩŋ mana ʋ ŋaaŋ nyɩŋ a bie wo kunkogi dieke ba wasɩnana Olivisi Tɩɩsɩ kunkogiri me; 38ama sʋkʋʋŋ mana vuosi mana ŋaaŋ nyɩŋ mɩŋ a ga Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a ga wʋmma ʋ wʋbalɩkaha.
22Vuokpɩɩma die dɩ sanna dɩ ba kʋʋ Yisa dene
(Mat. 26.1-5; Maki 14.1, 2; Jɔɔn 11.45-53)
1Die saŋka die dɩ gbigi dɩ ba dii dʋʋga dieke ba ŋaana ŋɔba paanʋ dieke ba kana ka nagɩ dabɔtɩ a yi wo, die ba wasa kanɩŋ dʋʋgaka mi gasɩtɩanɩŋ22.1 Ŋmɩŋ malaka die dɩ kʋʋ Ijipiti bʋmbʋŋaŋ ballɩ dembisi ama ta garɩsɩ Izara bʋmbʋŋaŋ ballɩ dembisi. dʋʋga, 2ta die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba die dɩ mɩa a yaala sieti dɩ ba kʋʋ Yisa, ama die ba chɩga daadamba ŋmaamɩŋ.
Judasi die dɩ saagɩna a posi Yisa chɩaŋ dene
(Mat. 26.14-16; Maki 14.10, 11)
3Womi Sitaani die dɩ juu Judasi vuodieke die ba wasɩnana Asikaroti ta bɩ yi Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ bale wo wʋnyɩ. 4Die wɩa wʋnɩŋ Judasi die dɩ ga balɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ ba sojasi nyɩŋkʋraha ʋ baaŋ nan yi die a vaa ba yigi Yisa. 5Die ba sʋgɩtɩ dɩ fɩalɩ ta die ba baarɩ ba nan yɩ wa ligire. 6Die Judasi die dɩ saagɩ ta wa piili a yaala sie dieke ʋ baaŋ nan nagɩ Yisa a yi ba nuusi me saŋŋa dieke kpɩkpaaŋ dɩ worine.
Yisa die dɩ yine siri dɩ ʋ dii gasɩtɩaŋkʋ dʋʋga nyindiike dene
(Mat. 26.17-25; Maki 14.12-21; Jɔɔn 13.21-30)
7Die ba dinene paanʋ dieke ba kana ka nagɩ dabɔtɩ a yi wo saŋŋa dieke ba ŋaana kʋa yiisehe a yie gasɩtɩaŋkʋ dʋʋga nyindiikehe dɩ keŋ tʋgɩ, 8Yisa die dɩ tʋŋ Piita aŋaŋ Jɔɔn aŋaŋ nʋarɩ gie dɩ, “Nɩ ga a yi tɩ gasɩtɩaŋkʋ dʋʋga nyindiikehe siri aŋ tɩ dii.”
9Die ba pɩasɩ wa dɩ, “Sɩa fʋ yaala tɩ ga a yi he siri?”
10Ʋ baarɩ dɩ, “Nɩ wʋmma, nɩ ganana tɩka sʋkʋ nɩ nan haarɩ daa wʋnyɩ dɩ chine jaaŋ aŋaŋ nyaaŋ, nɩ dɩa wa a ga juu tigidieke me ʋ junene wo, 11a balɩ tigiri tieŋ dɩ, ‘Dɩdagɩrʋ wa baarɩ, chaamba juodieke manɩŋ aŋaŋ n kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ balla tɩ dii gasɩtɩaŋkʋ nyindiikehe bie sɩa?’ 12Ʋ nan dagɩ juokpeŋkpɩɩŋ dɩ benne sikpeŋ me a yallɩ jaaŋ mana a gbarɩ, mi nɩ nan yi nyindiikehe.”
13Die ba nyɩŋ ga a ye jaaŋ mana sɩba Yisa die dɩ balla ba wa die wo, die wɩa die ba yi gasɩtɩaŋkʋ dʋʋgaka nyindiikehe mi.
Tɩ Yɔmʋtieŋ nyindiike diile wɩa
(Mat. 26.26-30; Maki 14.22-26; 1 Kor. 11.23-25)
14Die gasɩtɩaŋkʋ dʋʋga nyindiikehe diile saŋŋa dɩ tʋgɩna, Yisa die dɩ ga kalɩ aŋaŋ ʋ tʋntʋntɩba baŋ aŋaŋ bale wo dɩ ba dii. 15Die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “N paalɩ yaala mɩŋ dɩ n dii gasɩtɩaŋkʋ gie dʋʋga nyindiikehe aŋaŋ nɩ ta wahalaka ye keŋ n ma. 16N bala nɩ, n kaaŋ bɩ dii he bɩbra a yaa ga tʋgɩ saŋŋa dieke wusie diile he dɩ bala dɩ yi Ŋmɩŋ naarɩ ma.” 17Womi die ʋ tuo nyaaŋ chibiŋ aŋaŋ daaŋ ta bɩrɩ Ŋmɩŋ ta baarɩ dɩ, “Nɩ tuo geŋke a tɩa yɩ taŋ a nyuu; 18N bala nɩ, a nyɩŋ jinne yaa gamma, n kaaŋ bɩ nyuu daabʋ gie sie Ŋmɩŋ naarɩ keŋ keŋ.”
19Die ʋ bɩ nagɩ paanʋ ta bɩrɩ Ŋmɩŋ ta gbieri gbieri ke a nagɩ yɩ ba ta baarɩ dɩ, “N nyɩŋgbanɩŋ wʋnna maŋ baa n nagɩ aŋ ba kʋʋ mɩŋ nɩ wɩa. Nɩ yime naa a tɩɩnsɩma n wɩa.” 20Die gbaŋ gbaŋ die ba dine kpatɩ wa ʋ nagɩ nyaaŋchibike aŋaŋ daabʋ a baarɩ dɩ, “Nyaaŋchibike aŋaŋ daabʋ gie yiwo Ŋmɩŋ nʋahaalɩ dieke n ziene aŋaŋ n zɩmbʋ dɩ nyɩnna wa a yɩ nɩ.
21“Ama nɩ ye, vuodieke dɩ balla ʋ posi n chɩaka kalɩ wa gie a lagɩŋ a die aŋaŋ mɩŋ. 22Manɩŋ vuota Bʋa nan seŋ kpi sɩba Ŋmɩŋ dɩ sanna die wo, ama wʋbɩaŋ bie vuodieke dɩ balla ʋ posi n chɩaka.”
23Womi die ba piili a pɩasa tamba ba jabɩa balla ʋ yi die.
Nɩnhagɩrɩŋ yaa gamma Nyɩŋkʋrɩtɩ wɩa
24Die nɩnhagɩrɩŋ die dɩ nan ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba sʋnsʋŋ dɩ ba jabɩa balla ʋ yi jakʋʋŋ. 25Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Tɩŋgbaŋka gie naalɩŋ ŋaaŋ pɔgɩlɩ ba vuosi aŋaŋ nɩŋŋmɩna ta vuodiekemba dɩ yine tɩŋgbaŋka nyɩŋkʋra yaala ba wasɩma ba vuoŋ mana zʋa. 26Ama nɩnɩŋ dɩ ka baa dɩ sɩma die. Vuodieke dɩ yine vuokpɩɩŋ nɩ sʋnsʋŋ, sie ʋ yi sɩba bʋabiŋ, ta nɩŋŋandɩɩsɩrʋ wa yi sɩba tʋntʋntʋ. 27Mɩnɩa yine vuokpɩɩŋ a tɩaŋ ʋ chanchaalɩŋ, vuodieke dɩ kala a die yaa vuodieke dɩ tɩanana nyindiikehe? Dɩ yiwo vuodieke dɩ kala die wo, ama manɩŋ n bie nɩ sʋnsʋŋ sɩba tʋntʋntʋ wa.
28“Nɩnɩŋ nɩ yine vuodiekemba dɩ benne n jigiŋ n wumugisikehe ma saŋŋa ma ma. 29N chʋa Ŋmɩŋ die dɩ kalɩnna mɩŋ naarɩ gie wo, die gbaŋ gbaŋ maŋ nan yɩ nɩ kanɩŋ naarɩ mi. 30Nɩ nan dii ta nyuu aŋaŋ manɩŋ n naarɩ ma, ta kalɩ naagbaŋtɩ ma a dii Izara buurisi baŋ aŋaŋ ale wo sarɩya.”
Yisa die dɩ balla dɩ Piita nan chiisi dɩ ʋ ka sɩba wa dene
(Mat. 26.31-35; Maki 14.27-31; Jɔɔn 13.36-38)
31Tɩ Yɔmʋtieŋ die dɩ balɩ yɩ Simoni Piita dɩ, “Simoni, Simoni, wʋmma, Sitaani jʋʋsa wa sieŋ dɩ ʋ magɩsɩ nɩ ta chaarɩ nɩ sɩba ba ŋaana a chaarɩ zaa aŋ ʋ ye dɩ nɩ yiwo zaa bie yaa zaavɔntɩ. 32Ama fʋnɩŋ Simoni n jʋʋsɩ wa Ŋmɩŋ a yɩ fʋ dɩ fʋ yadaka da keŋ sʋʋŋ tɩŋgbaŋ, ta fʋ keŋ a yiŋŋi a keŋ n jigiŋ fʋ kpaŋŋɩsɩma fʋ nɩmballɩlɩ.”
33Piita die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, n yi siri dɩ n juu dansarɩka aŋaŋ fʋ, ta kpi aŋaŋ fʋ.”
34Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Piita, n bala fʋ, kparaaŋ nan keŋ baa ka kʋmma ta fʋnɩŋ chiisi wo bʋtaa dɩ zɩ mɩŋ.”
Mugisiŋ saŋŋa
35Womi Yisa die dɩ pɩasɩ ba dɩ, “Die n tʋnna nɩ die nɩ ga ta ka pɔgɩlɩ ligire jasʋʋkɩŋ aŋaŋ bʋlɔgɩŋ aŋaŋ nɩɩraha die nɩ waarɩ jaaŋ mɩŋ?”
Die ba yiŋŋi baarɩ dɩ, “Aayɩ.”
36Yisa die dɩ baarɩ dɩ, “Ama lele nɩŋ, vuodieke mana dɩ yalla ligire jasʋʋkɩŋ yaa bʋlɔgɩŋ ʋ nagɩ ka, ta vuodieke dɩ kana ka yallɩ takoobi, ʋ nagɩ ʋ jayeekiŋ a daa a daa kaanɩ. 37N bala nɩ, dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ ‘Ba nagɩ wa mɩŋ a gʋtɩ vuobɩatɩ ma.’ Die wɩa, die gbaŋ gbaŋ ba nan yi mɩŋ, dama wudieke mana ba maagɩna yaa gamma n ma Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma wa nan keŋ yi wusie.”
38Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ baarɩ dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, ye, takoobisi ale wʋnna.” Die ʋ yiŋŋi a baarɩ dɩ, “Dɩ mʋ.”
Yisa die dɩ jʋʋsɩna Ŋmɩŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna dene
(Mat. 26.36-46; Maki 14.32-42)
39Die ʋ nyɩŋ mi a ga Olivi Tɩɩsɩ kunkogiŋ me sɩba ʋ ŋaana yie die wo; ta die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ dɩ ʋ kʋaŋ a ga. 40Die ʋ tʋgɩna mi wo, die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ amʋ nɩ da keŋ juu magɩsɩŋ ma.”
41Die ʋ chʋŋ ga ba nɩŋŋa bɩta a sʋʋŋ gbirigi a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ dɩ, 42“N Chʋa Ŋmɩŋ, dɩɩ yi fʋ dʋŋŋʋ fʋ vʋarɩ mɩŋ a nyɩŋ wʋbɩa dieke dɩ kienene n ma naa, ama vaa fʋ dʋŋŋʋ yi da manɩŋ n dʋŋŋʋ.” 43Womi malaka die dɩ nyɩŋ arɩzanna ma a keŋ a kpaŋŋɩsɩ wa. 44Die ʋ benne sʋgɩchʋʋsɩŋ ma wa die ʋ faasɩ a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna, die ʋ walɩŋ die dɩ nanna tɩŋgbaŋ sɩba zɩŋ.
45Die ʋ kenne hagɩ Ŋmɩŋ jʋʋsɩkʋ ma wa die ʋ yiŋŋi ga ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba jigiŋ, ta ye ta ba gʋʋra, dama sʋgɩchʋʋsɩŋ die vana ba gbalɩgɩ. 46Die ʋ pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa wɩa nɩ gʋʋra? Nɩ hagɩ a jʋʋsɩma Ŋmɩŋ amʋ nɩ da keŋ a juu magɩsɩŋ ma.”
Ba yigine Yisa dene
(Mat. 26.47-56; Maki 14.43-50; Jɔɔn 18.3-11)
47Yisa die ye ko bala wɩa ta ye kpɩkpaaŋ dɩ kienene. Ta Judasi ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba wʋnyɩ die dɩna ba nɩŋŋa, a die keŋ Yisa jigiŋ dɩ ʋ mʋgɩsɩ ʋ kaamɩŋ. 48Ama ta die Yisa die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Judasi, mʋgɩsɩ wa n kaamɩŋ dɩ fʋ nyɩŋ manɩŋ vuota Bʋa kʋaŋ?”
49Die Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ yene wudieke dɩ bala ka yiwo, ba pɩasɩ wa dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, tɩ wagɩ ba aŋaŋ takoobisi?” 50Ama ta ba wʋnyɩ dɩ wɔŋ yi lagɩ a gobi Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ yɔmʋ nuudiigiŋ chaaŋ tɩbɩŋ a taaŋ.
51Ama Yisa die dɩ baarɩ dɩ, “Dɩ mʋ”, ta die a nagɩ daa wa tɩbɩrɩ a yiŋŋi a marɩ.
52Die Yisa dɩ pɩasɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ ba sojasisi nyɩŋkʋraha aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha dɩ kenne dɩ ba yigi wo wo dɩ, “N yiwo gbɩgbatɩrʋ nɩ keŋ aŋaŋ takoobisi aŋaŋ dengbile dɩ nɩ yigi mɩŋ? 53Manɩŋ die n bie nɩ jigiŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma daaŋ mana ta nɩ ka mɩa dɩ nɩ yigi mɩŋ. Ama saŋka gie yiwo nɩ sɩɩtɩ aŋaŋ Sitaani dɩ yine lɩmɩŋ hagɩrɩtieŋ wo sɩɩtɩ.”
Piita die dɩ chiisine Yisa dene
(Mat. 26.57, 58, 69-75; Maki 14.53, 54, 66-72; Jɔɔn 18.12-18, 25-27)
54Mi die ba yigi Yisa a yaa wa a ga Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ tigiŋ, ta Piita die dɩ bie saasaa ta dɩ ba. 55Die ba chɔgɩsɩ wa boliŋ gbaakʋ sʋnsʋŋ a kalɩ a giliŋbu a weele, Piita die dɩ ga gʋtɩ ba a kalɩ. 56Die tʋntʋntɩba havʋʋbiŋ wʋnyɩ die dɩ ye Piita dɩ kala bolibu jigiŋ, die ʋ keŋ a mɩŋŋɩ daansɩ wa die ta keŋ baarɩ dɩ, “Daa wa gie gbaŋ die gʋtɩ wa Yisa ma.”
57Ama Piita die dɩ chiisike dɩ, “N lɩa, n ka wɔŋ sɩba wa.”
58Die dɩ yi sʋaa, daa wʋnyɩ dɩaŋ die dɩ ye wo a baarɩ dɩ, “Fʋnɩŋ, fʋ gbaŋ yiwo ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba wʋnyɩ?”
Ama die Piita dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ, “N nɩmbʋa, n ka yi ba wʋnyɩ.”
59Die dɩ bɩ yi sʋaa daa gaaŋ dɩ bɩ keŋ a baarɩ dɩ, “Wusie, daa wa gie gbaŋ die beri aŋaŋ wa dama ʋ gbaŋ yiwo Galili vuoŋ.”
60Piita die baarɩ dɩ, “N nɩmbʋa, manɩŋ n ka wɔŋ sɩba wudieke fʋ balala wa.”
Die ʋ yene ko bala wɩaha, kparaaŋ die dɩ kʋŋ. 61Ta tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa die dɩ yiŋŋi a daansɩ Piita nine me, ta Piita die dɩ tɩɩnsɩ wudieke tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa die dɩ balɩ yɩ wa wa dɩ, “Kparaaŋ nan keŋ baa ka kʋmma soriŋ sʋkʋʋŋ ta baarɩ zɩ mɩŋ bʋtaa mama.” 62Die Piita dɩ nyɩŋ yeŋ me a kʋŋ pam.
Die ba vʋarɩna Yisa fala ta nɩgɩ wa dene
(Mat. 26.67, 68; Maki 14.65)
63Die vuodiekemba die dɩ gbarɩna Yisa wa die dɩ vʋarɩ wa fala ta nɩgɩ wa, 64ta nagɩ jaaŋ a bɔbɩ ʋ nine chaaŋ ta nɩgɩ wa ta balɩ wa dɩ, “Bʋgɩ a dagɩ vuodieke dɩ nɩgɩna fʋ wa.” 65Ta die ba balɩ wɩa pam a chʋʋsa ʋ saaŋ ta zɩa wa.
Die ba yalla Yisa a ga sarɩya diiru jigiŋ dene
(Mat. 26.59-66; Maki 14.55-64; Jɔɔn 18.19-24)
66Die tʋŋ dɩ vʋnna, die Juu vuosi nyɩŋkʋraha aŋaŋ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba die dɩ lagɩŋ taŋ nyɩŋkʋra lagɩmɩŋ jigiŋ, die ba yaa Yisa a keŋ ba jigiŋ. 67Die ba pɩasɩ wa dɩ, “Balɩ tɩ, fʋnɩŋ fʋ yine Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa?” Die Yisa dɩ yiŋŋi baarɩ dɩ, “Dɩɩ yi maŋ balɩ nɩ, nɩ kaaŋ yi mɩŋ yada, 68ama n dɩaŋ maŋ pɩasɩ nɩ wʋpɩasɩkɩŋ nɩ kaaŋ saagɩ a yiŋŋi mɩŋ. 69Ama a nyɩŋ lele yaa gamma manɩŋ vuota Bʋa nan daansɩ kalɩ Hagɩrɩtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ nuudiigiŋ chaaŋ.”
70Die ba mana dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Die nɩŋ fʋ yine Ŋmɩŋ Bʋa wa?”
Ʋ yiŋŋi baarɩ dɩ, “Sɩba nɩ balla die wo.”
71Womi die ba baarɩ dɩ, “Tɩ ka bɩ yaala daansɩatieliŋ bɩbra. Tɩ gbaŋ gbaŋ tɩ wʋŋ ʋ nʋaŋ wʋbalɩka mɩŋ.”
23Die ba yalla Yisa a ga Paliti nɩŋŋa dene
(Mat. 27.1, 2, 11-14; Maki 15.1-5; Jɔɔn 18.28-38)
1Die daadamba mana dɩ hagɩ a yaa Yisa a ga naaŋ Paliti23.1 Paliti die yiwo Romani tɩŋgbaŋ naaŋ Siiza nyɩŋkʋra wʋnyɩ. jigiŋ, 2mi die ba piili a bala a chʋʋsa wa dɩ, “Tɩ ye daa wa gie dɩ balala tɩ vuosi dɩ ba da tuŋ lampo a yɩ naaŋ Siiza ta bɩ baarɩ dɩ ʋ yiwo Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩŋ Masia ta bɩ yi naaŋ.”
3Die wɩa Paliti die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Fʋ yine Juu vuosi naaŋ wa?”
Yisa dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Sɩba fʋ balla die wo.” 4Womi Paliti die dɩ balɩ yɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ kpɩkpaakʋ dɩ, “Manɩŋ n ka ye daa wa gie dɩ chʋʋsɩna die.”
5Ama die ba faasɩ a kpaŋŋɩ ba gbaŋ dɩ, “Ʋ dagɩkʋ vaa wa vuosi dɩ yie watɩ aŋaŋ waagɩŋ. Die ʋ woliŋ piili wo Galili me ta die ga Judia tɩgɩsɩ mana mana ta wa keŋ giena.”
Naaŋ Herodi die dɩ dine Yisa sarɩya dene
6Die Paliti die dɩ wʋnna naa ʋ pɩasɩ dɩ, “Daa wa gie yiwo Galili vuoŋ?” 7Die ʋ mɩŋŋɩna dɩ Yisa nyɩŋ wa Galili tɩŋgbaŋ dieke Herodi dɩ daansɩnana wa, die ʋ vaa ba yaa wa ga Herodi jigiŋ, dama wʋnɩŋ Herodi die bie wo Jerusalemi kanɩŋ saŋka mi. 8Die Herodi ŋaaŋ wʋmma Yisa wɩa, ta die yaala ʋ ye wo. Die wɩa die ʋ yene wo wo ʋ sʋŋ die dɩ fɩalɩŋ, ta die yaala Yisa yi mamachi wɩɩŋ aŋ ʋ ye. 9Die wɩa die ʋ pɩasɩ Yisa wʋpɩasɩka pam, ama ʋ ka tɔgɩŋ wa. 10Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba die zie mi ta faasɩ bala a chʋʋsa Yisa. 11Die Herodi aŋaŋ ʋ sojasisi die dɩ vʋarɩ Yisa fala ta yiwo wʋbɩatɩ pam, ta die nagɩ garɩvɩɩnɩŋ a yeegi wo ta nagɩ wa yiŋŋi ga Paliti jigiŋ. 12Die dɩnda daarɩ gbaŋ gbaŋ Herodi aŋaŋ Paliti dɩ yi zʋalɩŋ, dama die ba yiwo dataasɩ aŋaŋ taŋ.
Paliti die dɩ yine sieŋ dɩ ba kʋʋ Yisa dene
(Mat. 27.15-26; Maki 15.6-15; Jɔɔn 18.39–19.16)
13Paliti die dɩ wa Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ ba tɩka nyɩŋkʋraha aŋaŋ vuosisi, 14a balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ nɩ yalla daa wa gie a keŋ n jigiŋ a baarɩ dɩ ʋ gaama vuosi ba waga wagɩtɩ, ama lele n dii wo ʋ sarɩya nɩ nɩŋŋa ta ka ye wudieke nɩ bala dɩ ʋ yi chʋʋsɩ wa. 15Herodi gbaŋ ka ye wudieke ʋ yine chʋʋsɩ, die wɩa ʋ vaa ba yiŋŋi nagɩ wa a keŋ n jigiri. Nɩ yeye? Daa wa gie ka yi wɩɩŋ mana amʋ kuŋ. 16Die wɩa n nan yi ba tɩbɩ wa aŋaŋ kpaasɩŋ ta vaa ʋ ga.” 17((Die ba gasɩtɩaŋkʋ dʋʋga saŋŋa mana Paliti ŋaaŋ vʋarɩ wa vuobalɩmɩŋ a nyɩŋ dansarɩka sʋŋ a taaŋ a yɩ ba.))
18Die kpɩkpaakʋ mana dɩ natɩ dɩ, “Kʋʋ daa wa gie. Vʋarɩ Barabasi a yɩ tɩ yɔrɩ.” 19Die ba nagɩ wa Barabasi a yi dansarɩka sʋŋ dama ʋ vaa wa watɩ aŋaŋ waagɩŋ dɩ nan tɩka sʋŋ aŋaŋ ʋ vuosi kʋʋla wɩa.
20Ama Paliti die yaala ʋ vaa wa Yisa a taaŋ yɔrɩ die wɩa die ʋ bɩ balɩ yɩ kpɩkpaakʋ bɩbra. 21Ama ta ba ye ko nata dɩ, “Kpaasɩ wa dagarɩkɩrɩ ma, Kpaasɩ wa dagarɩkɩrɩ ma.”
22Paliti die dɩ pɩasɩ ba ʋ bʋtaa ma dɩ, “Bɩa wʋbɩaŋ ʋ yi? Manɩŋ n ka ye wudieke ʋ yine amʋ kuŋ. Die wɩa n nan vaa ba tɩbɩ wa aŋaŋ kpaasɩŋ ta vaa ʋ ga.”
23Ama die ba ye ko nata aŋaŋ lɔlɩkpɩɩma dɩ ba kpaasɩ Yisa a diisi dagarɩkɩrɩ ma; die ba natɩkʋ die dɩ keŋ nyaŋŋɩ Paliti. 24Die wɩa Paliti die dɩ yɩ ba sieŋ dɩ ba yi ba dʋŋŋʋ. 25Die ʋ vʋarɩ daa dieke ba yaalala wa a taaŋ, vuodieke die dɩ vana watɩ aŋaŋ waagɩŋ dɩ nan tɩka ma wa ta bɩ kʋʋ vuosisi, ta nagɩ Yisa a yɩ ba dɩ ba yi wo ba dʋŋŋʋ.
Die ba kpaasɩna Yisa a diisi dagarɩkɩrɩ ma dene
(Mat. 27.32-44; Maki 15.21-32; Jɔɔn 19.17-27)
26Die sojasisi die dɩ nagɩ Yisa a ga, die ba ganana wa ba ga tuoli daa wʋnyɩ ba wasɩnana Simoni, vuodieke die dɩ nyɩnna Sayireni, die ʋ nyɩŋ wa tɩŋkpaŋa a keŋ juo Jerusalemi sʋŋ. Die ba yigi wo, a nagɩ Yisa dagarɩkɩrɩ a chii wo ta vaa ʋ chiike a dɩ Yisa kʋaŋ.
27Die daadaaŋ pam die dɩdɩ Yisa kʋaŋ, die hɔɔŋ bataŋ die gʋtɩna ba ma a kʋma ʋ wɩa. 28Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Jerusalemi hɔɔŋ, nɩ da kʋmma n wɩa ama nɩ kʋmma nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ wɩa aŋaŋ nɩ ballɩ. 29Dama saŋŋa kieŋ vuosi dɩ nan baarɩ dɩ, ‘Hɔgʋ pɩrɩsɩ vuodiekemba dɩ kana ka mɩɩrɩ ballɩ ta yɩ ba bɩɩsɩŋ banɩŋ ba yaa sʋgɩfɩalɩŋ.’ 30Kanɩŋ saŋka mi vuosi dɩ nan balɩ a yɩ tana dɩ, ‘Nan tɩ ma.’ Ta balɩ yɩ kunkogehe dɩ ‘Nan tɩ ma a ligi tɩ.’ 31Dama dɩɩ yi ba yie naa a yɩa mɩŋ, vuodieke dɩ kana ka yi wɩɩŋ a chʋʋsɩ, die nɩŋ lalɩa ba baa ba yi vuodiekemba dɩ yine a chʋʋsɩ?”
32Die ba nagɩ tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ bale gbaŋ a gʋtɩ Yisa ma dɩ ba ga kʋʋ ba. 33Die ba kenne a tʋgɩ jigidieke die ba wasɩnana Sikpeŋkogilike jigiŋ, mi die ba kpaasɩ Yisa a diisi dagarɩkɩrɩ ma, ta die kpaasɩ tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ bale wo dagarɩsɩ ma, ta kaanɩ die dɩ bie ʋ nuudiigiŋ chaaŋ ta kaanɩ dɩaŋ ʋ nuugalɩ chaaŋ. 34Yisa die dɩ baarɩ dɩ, “N Chʋa Ŋmɩŋ, nagɩ chaa vuosi gie, dama ba zɩ ba yinene wudieke wo chɩaŋ.”
Die ba puo ʋ gaatɩ a tɩa taŋ aŋaŋ chaachaa. 35Die vuosi dɩ zie mi a daansa ta Juu vuosi nyɩŋkʋraha dɩ vʋara wa fala dɩ, “Die ʋ gbatɩ wa vuosi a taaŋ, dɩɩ yi ʋ seŋ yi Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩŋ Masia wa, ʋ gbatɩ ʋ gbaŋ a taaŋ.”
36Sojasisi gbaŋ die dɩ vʋara wa fala; die ba nagɩ daŋmɩɩsɩŋ a yɩ wa, 37ta baarɩ dɩ, “Dɩɩ yi fʋ yi Juu vuosi naaŋ, fʋ gbatɩ fʋ gbaŋ a taaŋ.”
38Die ba maagɩ maagɩŋ a diisi dagarɩkʋ ma dɩ,
“Juu Vuosisi Naaŋ Wa Wɔnna.”
39Saŋka mi tʋntʋmbɩatɩ tielibe wʋnyɩ die ba kpaasɩna a gʋtɩ wa die dɩ taana wa jome dɩ, “Da fʋ yine Masia wa? Gbatɩ fʋ gbaŋ aŋaŋ tɩ a taaŋ.”
40Ama wʋnyɩ wa die dɩ galɩŋ wa dɩ, “Fʋnɩŋ ka chɩga Ŋmɩŋ? Dama tɩ mana bie wo tɩbɩdatɩ balɩmɩŋ ma. 41Tɩnɩŋ nɩŋ tɩ tɩbɩdatɩkʋ mʋ mɩŋ, dama wudieke tɩ yine wo tune tɩ tuose dene, ama daa wa gie nɩŋ ka yi wɩɩŋ a chʋʋsɩ.” 42Ta die a balɩ yɩ Yisa dɩ, “Yisa, tɩɩnsɩ n wɩa saŋŋa dieke fʋ keŋ dii fʋ naarɩ.”
43Yisa die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Wusie maŋ bala fʋ, jinne manɩŋ aŋaŋ fʋ nan dɩ bie Paradasi23.43 Ba bɩ wasa arɩzanna paradasi ka chɩaŋ yiwo jigidieke sʋgɩfɩalɩŋ dɩ benne. ma.”
Yisa kuŋ wɩa
(Mat. 27.45-56; Maki 15.33-41; Jɔɔn 19.28-30)
44Die dɩ yiwo ŋmɩntʋasɩ, ŋmɩnnɩ die dɩ ka chaana ta tɩŋgbaŋka mana die dɩ sibi a ga tʋgɩ ŋmɩnnɩ dɩ gbɩlɩnna bimbilimiŋ ataa saŋŋa; 45ta die garɩ dieke die dɩ sagɩna Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋkʋ die dɩ puo bule. 46Yisa die dɩ keŋ a keesi aŋaŋ lɔlɩkpɩɩŋ a baarɩ dɩ, “N Chʋa Ŋmɩŋ, fʋ nuusi me maŋ naga n haalɩŋ yie.” Die ʋ balɩ wa naa ta kpi.
47Die sojasisi jakʋʋrɩ die dɩ yene wudieke dɩ yine wo die ʋ bɩrɩ Ŋmɩŋ a baarɩ dɩ, “Wusie, daa wa gie seŋ yiwo vuovɩɩnɩŋ.”
48Die vuodiekemba mana dɩ lagɩsɩna mi dɩ ba daansɩ wudieke dɩ yinene wo dɩ yene wudiekemba dɩ yine wo ba mana die dɩ yiŋŋi ga tigiŋ aŋaŋ sʋgɩchʋʋsɩŋ. 49Ama ʋ zʋalɩba mana aŋaŋ hɔgʋ diekemba dɩ dɩna wa a nyɩŋ Galili wo die dɩ zie saasaa a daansa wudiekemba mana dɩ yinene wo.
Yisa nyɩŋgbanɩŋ guule wɩa
(Mat. 27.57-61; Maki 15.42-47; Jɔɔn 19.38-42)
50Die daa wʋnyɩ die benne ba wasa wa Josefu, die ʋ nyɩŋ wa Juu vuosi tɩŋ ba wasɩnana Arimatia. Die ʋ yiwo vuovɩɩnɩŋ ta bɩ dɩɩ Ŋmɩŋ ta die a chɩɩsa Ŋmɩŋ naarɩ keniŋ. 51Die ʋ yiwo Juu vuosi nyɩŋkʋra wʋnyɩ, ama die ʋ ka saagɩ wudieke ʋ chanchaalɩba die dɩ sanna wa ta yi wo. 52Die ʋ ga Paliti nɩŋŋa a ga jʋʋsɩ wa Yisa nyɩŋgbaŋka. 53Die ʋ nagɩ Yisa nyɩŋgbaŋka, a yallɩ garɩ haalɩyɩalɩŋ a veli wo a yaa ka a ga dʋaŋ vɔrɩhaalɩ dieke ba votine taŋ ma, ta ye ka guu vuoŋ mi. 54Die dɩ yiwo Alɩzuma daraaŋ ta davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ dɩ yaala ka piili.
55Hɔgʋ diekemba die dɩ dɩna Yisa a nyɩŋ Galili wo die dɩ dɩ Josefu a ga a ye vɔrɩkʋ aŋaŋ ba dʋana Yisa nyɩŋgbaŋka dene ka sʋŋ. 56Die ba yiŋŋi ga tigiŋ a ga wʋnsɩ kpaanyʋga aŋaŋ tulaarisi.
Die ba voosi davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ sɩba ba mɩraha dɩ dagɩna dene wo.
24Yisa kuŋ hagɩŋ wɩa
(Mat. 28.1-10; Maki 16.1-8; Jɔɔn 20.1-10)
1Die Alasiri daraaŋ sʋkʋleeliŋ, ta hɔgʋba ha die dɩ ga vɔrɩkʋ jigiŋ aŋaŋ ba tulaari diekemba ba wʋnsɩna wa. 2Die ba kenne tʋgɩ vɔrɩkʋ jigiri die ba ye ta taŋ dieke ba nagɩna a ligi vɔrɩkʋ nʋarɩ biliŋye, 3die wɩa die ba juu vɔrɩkʋ sʋŋ ama die ba ka ye tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa nyɩŋgbaŋka. 4Die ba zene a yile wɩɩrɩ gie wo, dembisi bale die dɩ keŋ zie ba jigiŋ bʋnyɩ ta yeegi nyiŋyeeke dɩ nyɩgɩsɩnana sɩba nɩɩnyɩgɩsɩŋ; 5die ŋmaamɩŋ die dɩ yigi hɔgʋba ha ta ba sʋʋŋ gbirigi tɩŋgbaŋ, ama dembisi bale wo die dɩ pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa nɩ dɩ dɩa yaala vuodieke dɩ benne ʋ mɩsɩ ma kunti jigiŋ? 6Ʋ wo giena, ʋ hagɩya. Nɩ tɩɩnsɩ wudieke die ʋ balla a yɩ nɩ wa saŋŋa dieke ʋ benne Galili me wo; 7dɩ ‘Ba nan yigi wʋnɩŋ vuota Bʋa a nagɩ yi vuobɩatɩ nuusi me aŋ ba kpaasɩ wa dagarɩkɩŋ ma aŋ ʋ kpi; ama ʋ nan hagɩ kuŋ me ka daraa ataa daraaŋ.’ ”
8Womi die hɔgʋbaha dɩ tɩɩnsɩ ʋ wʋbalɩka ha, 9ta die nyɩŋ vɔrɩkʋ jigiŋ a yiŋŋi kuli, a balɩ wɩaha gie mana a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ kaanɩ wa aŋaŋ vuodiekemba dɩ benne mi mana. 10Die hɔgʋba ha saara die wone Meri Magidalini aŋaŋ Juanna aŋaŋ Jemisi nuŋ Meri; banɩŋ aŋaŋ hɔgʋ diekemba die dɩ gʋtɩna ba ma wa die balɩna wɩaha gie a yɩ Yisa tʋntʋntɩba. 11Ama tʋntʋntɩba die dɩ yile wudieke ba balala wa yiwo wʋtɔgʋ ta die ka tuo be dii. 12Ama Piita die dɩ hagɩ a chɩgɩ ga vɔrɩkʋ jigiŋ; a sʋʋŋ a zʋʋrɩ a daansɩ ta ka ye jaaŋ mana sie kumbu garɩkʋ nyɩɩna ma. Ta die a yiŋŋi ga tigiŋ, ta wudieke dɩ yine wo dɩ paalɩ yi wo mamachi.
Emawusi sieŋ me wʋbalɩka
(Maki 16.12, 13)
13Die dɩnɩŋ daarɩ mi gbaŋ gbaŋ ba sʋŋ vuosi die dɩ gara tɩŋkpaŋŋɩ kaanɩ ba wasɩnana Emawusi, kanɩŋ aŋaŋ Jerusalemi die yiwo mali ayʋpɔyɩ. 14Die ba chʋnnana wa, die ba die azama yaa gamma wudiekemba mana dɩ yine wo. 15Die ba dinene azama aŋaŋ taŋ die wo, Yisa gbaŋ gbaŋ die dɩ keŋ gbigi be a chʋŋ aŋaŋ ba; 16ama Ŋmɩŋ die chɔrɩna ba, ba ka mɩŋŋɩ Yisa. 17Yisa die dɩ pɩasɩ ba dɩ, “Bɩa nɩ chʋŋ bala?”
Die ba yiŋŋi a zie zie aŋaŋ sʋgɩchʋʋsɩŋ. 18Ba wʋnyɩ die ba wasɩnana Kulopasi dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Fʋnɩŋ fʋ nyɩɩna ma fʋ yine chaanʋ a bie Jerusalemi ka gie me ta ka sɩba wudieke dɩ yinene daraa gie nʋaŋ?”
19Die ʋ pɩasɩ dɩ, “Wʋbɩaŋtɩ?”
Die ba yiŋŋi balɩ wa dɩ, “Yaa gamma Nazeriti vuoke Yisa wa; die daa wa gie die yiwo Ŋmɩŋ naazʋa ta yaa hagɩrɩŋ pam ʋ wʋbalɩka ma aŋaŋ ʋ tʋʋma ma Ŋmɩŋ aŋaŋ vuota nɩŋŋa. 20Ta tɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ tɩŋgbaŋka nyɩŋkʋraha dɩ nagɩ wa yɩ sarɩya diiriŋ ba dii wo sarɩya ta baarɩ dɩ ʋ mʋ dɩ ʋ kpi; die ba kpaasɩ wa a diisi dagarɩkɩrɩ ma. 21Ama tɩnɩŋ die tɩ yaa yada dɩ ʋ balla ʋ yi vuodieke dɩ baaŋ gbatɩ tɩnɩŋ Izara vuosi a nyɩŋ tɩ dataasɩ nuusi me. A bɩ gʋtɩ, wɩaha dɩ yine ka daraa ataa wʋnna. 22Die wɩa gbaŋ tɩ sʋŋ hɔgʋba bataŋ balɩ tɩ wa wɩɩŋ ka paalɩ yi tɩ mamachi, dama ba ga wa vɔrɩkʋ jigiŋ sʋkʋleeliku gie, 23ama ba ka ye ʋ nyɩŋgbaŋka. Ba yiŋŋine a keŋ wo, ba baarɩ dɩ banɩŋ ba ye wo Ŋmɩŋ malakasi aŋaŋ ba nine; ta malakasi dɩ balɩ ba dɩ Yisa bie ʋ mɩsɩ ma. 24Die wɩa tɩ bataŋ dɩ ga vɔrɩkʋ jigiŋ a ga ye wudieke gbaŋ gbaŋ hɔgʋba dɩ balla wa ama banɩŋ ba ka ye Yisa.”
25Womi Yisa die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Bɩa yine nɩ ka sɩba nyinti gie chɩasɩ? Lalɩa nɩ sʋnsɩ aŋaŋ nɩ baaŋ nan tuo wudiekemba mana Ŋmɩŋ naazʋalɩba dɩ balla wa a dii! 26Dɩ yiwo talasɩ dɩ Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa dii wahalaha gie ta wa ye jɩlɩma.” 27Womi Yisa die piili a dagɩ ba wudieke Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ mana dɩ balla yaa gamma ʋ wɩa, ta piili Mosisi dɩ maagɩna wudiekemba aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba maagɩŋ mana.
28Die ba kenne a gbigi tɩŋkpaŋŋɩ dieke banɩŋ ba ganana wa, Yisa die dɩ paalɩ yi sɩba ʋ tɩaŋ gara nɩŋŋa, 29ama die ba jʋʋsɩ wa dɩ, “Bemme giena aŋaŋ tɩ, dama ŋmɩnnɩ wɔŋ nanna mɩŋ ta jigiri dɩaŋ dɩ sibe.” Die wɩa die ʋ juu a wɩarɩ ba jigiŋ. 30Die ʋ ga kalɩ dɩ ʋ dii nyindiike aŋaŋ ba, a die nagɩ paanʋ a bɩrɩ Ŋmɩŋ a yi ke gbieri gbieri a nagɩ yɩa ba. 31Womi die ba nine dɩ yuori die ba mɩŋŋɩ wa. Lele wo mi die ʋ nyɩɩgɩ ba nine me. 32Die ba bala a yɩa taŋ dɩ, “Die ʋ balala tɩ sieku me a daga tɩ wudiekemba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ die wo, die tɩ ka yaa sʋgɩfɩalɩŋ pam?”
33Die ba hagɩ bʋnyɩ a yiŋŋi ga Jerusalemi a ga haarɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba baŋ aŋaŋ kaanɩ wa aŋaŋ vuosi bataŋ dɩ lagɩsɩna taŋ. 34Die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ balɩ ba dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ seŋ a hagɩ kuŋ me aŋaŋ wusie, ta nyɩŋ Simoni jigiŋ.”
35Womi vuosi bale wo gie dɩaŋ dɩ balɩ ba wudieke mana dɩ yine sieku me aŋaŋ ba mɩŋŋɩna tɩ Yɔmʋtieŋ saŋŋa dieke ʋ yine paanʋkʋ gbieri gbieri die wo.
Yisa die dɩ nyɩnna ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba jigiŋ dene
(Mat. 28.16-20; Maki 16.14-18; Jɔɔn 20.19-23; Tʋʋma 1.6-8)
36Die ba yine ko bala wɩaha gie yɩa ba wa, lele wo mi Yisa gbaŋ gbaŋ dɩ keŋ zie ba sʋnsʋŋ ta balɩ a yɩ ba dɩ, “Sʋgɩdʋagɩŋ bemme nɩ ma.”
37Die ba cheele aŋaŋ ŋmaamɩŋ, dama die ba yile dɩ ba ye wo kogiŋ. 38Ama ta die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “Bɩa nɩ sɩkpara dɩ nɩga? Bɩa chɩɩlɩŋ dɩ bie nɩ ma? 39Nɩ daansɩ ye n nuusi aŋaŋ n nachɩgɩsa a ye dɩ dɩ yiwo manɩŋ wusie. Nɩ gbɩ mɩŋ a ye dɩ dɩ yiwo manɩŋ. Kogiŋ wo nyɩŋgbanɩŋ aŋaŋ kɔba, sɩba nɩ yene mɩŋ n yalla nyɩŋgbanɩŋ aŋaŋ kɔba die wo.”
40Die ʋ balla wɩaha gie a kpatɩ wa, die ʋ nagɩ ʋ nuusisi aŋaŋ ʋ nachɩgɩsa a dagɩ ba. 41Ama die ba ye ka tuo dii dɩ dɩ yiwo wʋnɩŋ; dama die dɩ paalɩ yi be wo sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ mamachi dɩ wɩɩrɩ yiwo wusie. Die ʋ pɩasɩ ba dɩ, “Nɩ yaa nyindiike giena a baaŋ nan dii?” 42Die ba nagɩ zaasɩ dieke ba digine a yɩ wa, 43die ʋ nagɩ a ŋɔbɩ ba nɩŋŋa.
44Ta die a balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩ tɩɩnsɩma n wʋbalɩka die n balla a yɩ nɩ saŋŋa dieke die n benne nɩ jigiri dɩ wɩaha mana ba maagɩna Mosisi gbaŋkʋ ma wa aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba gbaŋtɩ ma wa aŋaŋ Ŋmɩŋ gbaŋ dieke ba wasɩnana yɩla gbaŋkʋ, dɩ dɩ yi talasɩ dɩ a mana keŋ yi wusie.”
45Die ʋ wa yuori ba yɩaŋ dɩ ba sɩmma wudieke dɩ maagɩna wa Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma wa chɩasɩ, 46ta balɩ ba dɩ, “Dɩ maagɩya dɩ Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa nan dii wahala ta kpi ta hagɩ kuŋ me ka daraa ataa daraaŋ, 47dɩ ba mʋʋlɩ a yɩ vuosi ʋ saaŋ ma, dɩɩ yi ba vaa ba tʋntʋmbɩatɩ Ŋmɩŋ nan vaa a chaa ba; dɩ ba woliŋ a mʋʋlɩma wɩaha a yɩma Jerusalemi vuosi ta bɩ mʋʋlɩ a yɩ buuriŋ mana.” 48Die ʋ bɩ balɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ nɩ yine wɩaha gie daansɩa tieliŋ. 49Manɩŋ n baaŋ yɩ nɩ wa N Chʋa Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die ʋ yɩna nʋarɩ dɩ ʋ nan yɩ nɩ wa. Ama nɩ chɩɩsɩma Jerusalemi ma a ga tʋgɩ saŋŋa dieke Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ balla ʋ nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ a keŋ nɩ ma wa.”
Yisa die dɩ jʋalɩna ga arɩzanna dene
(Maki 16.19, 20; Tʋʋma 1.9-11)
50Die Yisa dɩ yaa ba nyɩŋ tɩka sʋŋ a yaa ba ga Betani, mi die ʋ kɔtɩ ʋ nuusi ba ma a yi alibarika a yɩ ba. 51Die ʋ yinene alibarika a yɩa ba wa, die ʋ nyɩŋ ba jigiŋ ta jʋalɩ ga arɩzanna ma. 52Die ba jɩaŋ wa ta die yiŋŋi a ga Jerusalemi aŋaŋ sʋgʋfɩalɩŋ pam. 53Ta die a bie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma saŋŋa mana a bɩra Ŋmɩŋ saaŋ.