Hiiburu Vuosi

1

Ŋmɩŋ dɩ yɩna tɩ ʋ wɩa ʋ Bʋa Yisa ma dene

1Kʋrɩŋ ma wa Ŋmɩŋ die daaga ʋ naazʋalɩba ma a bala wɩa a yɩa tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba saŋŋa pam aŋaŋ sieti pam ma, 2ama lele nɩŋ ʋ vaa wa ʋ Bʋadembike dɩ balɩ a yɩ tɩ. Ʋ ma Ŋmɩŋ dɩ daagɩ a naaŋ dʋnɩa ta bɩ vʋarɩ wa dɩ ʋ sɩmma jaaŋ mana. 3Wʋnɩŋ ʋ yine Ŋmɩŋ gbaŋ gbaŋ nɩasɩŋ, ta chaana Ŋmɩŋ chaanɩŋ, ta pɔgɩlɩ dʋnɩaka gie lʋga mana aŋaŋ ʋ nʋawɩɩŋ dieke dɩ yalla hagɩrɩŋ wa. Die ʋ yine wudieke dɩ baaŋ vaa vuosi ye ba bɩaŋ naachaala a kpatɩ wa, ʋ wa kalɩ wa Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yine hagɩrɩtieŋ wo nuudiigiŋ chaaŋ arɩzanna ma.

Ŋmɩŋ Bʋadembike hagɩrɩŋ wɩa

4Ŋmɩŋ dɩ yine ʋ Bʋadembike saaŋ dɩ tɩaŋ malakasi saaraha, die gbaŋ gbaŋ Bʋadembike dɩ tɩaŋ ba. 5Dama Ŋmɩŋ ye ka balɩ yɩ ʋ malakasi wʋnyɩ dɩ:

“Fʋnɩŋ yiwo n Bʋadembiŋ,

ta jinne maŋ yi fʋ Chɔɔŋ.”

Yaa Ŋmɩŋ ye balɩ yɩ ʋ malakasi wʋnyɩ dɩ:

“N nan keŋ yi ʋ Chɔɔŋ

ta ʋ yi n Bʋadembiŋ.”

6Saŋŋa dieke Ŋmɩŋ die dɩ bala ʋ tʋŋ ʋ Bʋadembiŋ dieke dɩ yine nyɩŋnaaŋka mana sikpeŋtieŋ tɩŋgbaŋka gie me wo die ʋ bɩ balɩ dɩ:

“Ŋmɩŋ malakasi mana mʋ ba jɩama wa mɩŋ.”

7Ama naa Ŋmɩŋ die dɩ balɩ yaa gamma malakasi ma, dɩ:

“Ŋmɩŋ yiwo ʋ malakasi dɩ yi haalɩtɩ

ta bɩ yi ba yi bolinyaaŋ.”

8Ama ta balɩ yɩ ʋ Bʋadembike dɩ:

“Yiwo Ŋmɩŋ, ta fʋ naarɩ nan dɩ beri yaa gamma haahuu.

Ta daansa fʋ vuosi aŋaŋ wusie.

9Fʋnɩŋ nɩŋ cho wo vɩɩnɩŋ ama ta haa bɩaŋ

die wɩa manɩŋ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yine fʋ Ŋmɩnnɩ dɩ vʋarɩ fʋ

ta yɩ fʋ jɩlɩma ta fʋ yaa sʋgɩfɩalɩ dieke dɩ faasɩna tɩaŋ

fʋ zʋalɩŋ.”

10Ta die bɩ balɩ naa dɩ:

“Ŋmɩŋ, piiliku me wo naaŋ wa tɩŋgbaŋka gie,

ta naaŋ ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ fʋ nuusi.

11A mana nan keŋ kpi, ama fʋnɩŋ nɩŋ nan wɩarɩ a beri;

a mana nan keŋ kʋrɩŋ a chɩɩrɩ sɩba gatɩ.

12Nan keŋ kpeŋhe sɩba jayeekikpɩɩŋ,

ta nan tarɩgɩha sɩba fʋ tarɩgɩnana gatɩ.

Ama fʋnɩŋ nɩŋ wo tarɩgɩŋ,

ta nan dɩ beri yaa gamma haahuu.”

13Ŋmɩŋ ye ka balɩ a yɩ ʋ malakasi wʋnyɩ dɩ

“Kala n nuudiigiri gie chaaŋ,

a ga tʋgɩ saŋŋa dieke n balla n nagɩ fʋ dataasɩ

a yi fʋ nuusi me.”

14Malakasi mana yiwo haalɩtɩ ta jɩama Ŋmɩŋ ta ʋ tʋma ba dɩ ba keŋ a suŋŋi vuodiekemba dɩ balla ba ye gbatɩtaaŋkʋ.

2

Gbatɩtaaŋ kpeŋkpɩɩŋ wɩa

1Tɩ mʋ tɩ yigi wo wusie diekemba tɩ wʋnna a yalla keŋ keŋ amʋ tɩ kaaŋ taarɩ ta va ha. 2Wudiekemba malakasi dɩ mʋʋlɩna a yɩ tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba die yiwo wusie ta vuodieke die dɩ kana ka dɩ ha die ye wo tɩbɩdatɩ dieke dɩ mʋna. 3Die wɩa, dɩɩ yi tɩ ka saagɩ a wʋmma gbatɩtaaŋ kpeŋkpɩɩkʋ wɩaha vɩɩnɩŋ, tɩ baa tɩ yiwo lalɩa a nyɩŋ tɩbɩdatɩŋ ma? Tɩ Yɔmʋtieŋ gbaŋ gbaŋ die wolinne a mʋʋlɩ yaa gamma gbatɩtaaŋkʋ gie mi, ta vuodiekemba die dɩ wʋnna wa dɩ dagɩ tɩ dɩ ka seŋ yiwo wusie. 4Saŋka mi Ŋmɩŋ die dɩ tʋŋ mamachi wʋkpɩɩma aŋaŋ dagɩtɩ pam ta die bɩ yɩ vuosisi ʋ Halɩkasɩka piinisi ʋ yaalala dene, die dɩ dagɩ dɩ ʋ wɩaha yiwo wusie.

Vuodieke dɩ sɩna gbatɩtaanɩŋ

5Ŋmɩŋ die ka vʋarɩ malakasisi dɩ ba daansɩma dʋnɩa dieke dɩ bala ka keŋ ta tɩ bala naa wa. 6Dɩ maagɩya mɩŋ jigiŋ kaanɩ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ:

“Ŋmɩŋ, vuota yiwo bɩa fʋ yile ʋ wɩa?

Ta bɩ yi bɩa fʋ baga dɩ bie ʋ ma?

7Naaŋ wa mɩŋ ta ʋ ka tʋgɩ malakasi

ta bɩ yi ʋ ye bɩrɩŋ aŋaŋ pɩmpagɩŋ

8ta vaa ʋ sɩɩ jaaŋ mana.”

Dɩ balɩya mɩŋ dɩ Ŋmɩŋ vaa wa vuota dɩ yi “Jaaŋ mana sikpeŋtieŋ.” Dɩ dagɩya dɩ ʋ sɩɩ jaaŋ mana mɩŋ, ama lele vuota ye ka sɩɩ jaaŋ mana. 9Ama tɩ sɩba yaa gamma Yisa wɩa. Wʋnɩŋ saŋŋa bɩta Ŋmɩŋ die dɩ va ʋ ka tʋgɩ malakasi, dɩ ʋ tuo vuota mana kuŋ a kpi, wʋnɩŋ Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa. Ʋ kumbu wahala diile wɩa Ŋmɩŋ dɩ vaa ʋ ye bɩrɩŋ aŋaŋ pɩmpagɩŋ. 10Ŋmɩŋ vuodieke dɩ naanna jaaŋ mana ta bɩ pɔgɩlɩ jaaŋ mana wʋnɩŋ ʋ vana ʋ ballɩ pam dɩ ʋ juo ʋ naarɩ ma, naa die tʋgɩsɩna a yɩ wa dɩ ʋ vaa ba gbɩgbatɩtaantʋ Yisa seŋ yi ba Gbɩgbatɩtaantʋ aŋaŋ wusie, ʋ wahala diilehe wɩa.

11Wʋnɩŋ ʋ yinene vuota dɩ yi Ŋmɩŋ vuosi, ta wʋnɩŋ aŋaŋ ba mana dɩ lagɩŋ a yaa Chɔɔŋ balɩmɩŋ. Die wɩa Yisa dɩ ka chɩga viivi dɩ ʋ wasɩma ba ʋ nɩmballɩ. 12Die ʋ balɩ yɩ wa Ŋmɩŋ dɩ:

“N nan balɩ n vuosi wudieke fʋ yine;

a bɩrɩ fʋ saaŋ ba lagɩmɩŋ jigiŋ.”

13Die ʋ bɩ balɩ dɩ, “Manɩŋ nɩnɩŋ n nan yi Ŋmɩŋ yada”, ta bɩ baarɩ dɩ, “Manɩŋ aŋaŋ ballɩ diekemba Ŋmɩŋ dɩ yɩna mɩŋ wa lagɩŋna beri naa.”

14Ŋmɩŋ ballɩ dɩ yine vuota ta yaa nyɩŋgbanɩŋ aŋaŋ zɩŋ wɩa, Yisa dɩaŋ die dɩ keŋ yi vuota sɩba banɩŋ, amʋ ʋ kumbu me ʋ keŋ chʋʋsɩ Sitaani vuodieke dɩ yalla kuŋ hagɩrɩŋ wa, 15ta vʋarɩ vuodiekemba dɩ chɩgɩnana kuŋ ba ŋmaamɩŋ ma, dama die ba yiwo ŋmaamɩŋ yɔŋɩsɩ ba miivoli mana ma. 16Wusie, daa malakasisi ʋ suŋŋe, ama Abarahami haagɩsɩsɩ ʋ suŋŋe. 17Naa wɩa dɩ mʋ ʋ sɩmma sɩba ʋ nɩmballɩlɩ jaaŋ mana ma amʋ ʋ nan bɩagɩ yi kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ dieke dɩ yine wusietieŋ ta bɩ chɩga zɔɔlɩŋ, ta nagɩ ʋ gbaŋ a yi kaaba vuota wɩa Ŋmɩŋ jigiŋ, amʋ Ŋmɩŋ nan nagɩ ba wʋbɩatɩ a chaa ba. 18Ta lele, ʋ nan bɩagɩ suŋŋi vuodiekemba Sitaani dɩ magɩsɩna dama Sitaani die magɩsɩ ʋ gbaŋ mɩŋ ta ʋ dii wahala.

3

Yisa yiwo vuokpɩɩŋ a tɩaŋ Mosisi

1N nɩmballɩ diekemba dɩ yine Ŋmɩŋ vuosi ta ʋ wa nɩ naa, nɩ yilime yaa gamma Yisa ma, vuodieke Ŋmɩŋ die dɩ tʋnna dɩ ʋ keŋ yi kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ tɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ sieŋ me wo. 2Die ʋ yiwo wusietieŋ a yɩ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ vʋarɩna wa dɩ ʋ keŋ tʋŋ tʋʋmaha gie wo sɩba Mosisi die dɩ yine wusietieŋ ʋ tʋʋma ma Ŋmɩŋ vuosi sʋkʋ. 3Mɩmɩɩrʋ dɩ yese bɩrɩŋ pam a tɩaŋ tigiŋ dieke ʋ mɩna wa, die gbaŋ gbaŋ Yisa dɩ mʋ ʋ ye bɩrɩŋ pam atɩaŋ Mosisi. 4Tigiŋ nɩŋ mana vuoŋ mɩnana ka, ama Ŋmɩŋ mɩna jaaŋ mana. 5Mosisi die yiwo wusie tʋntʋntʋ Ŋmɩŋ vuosi mana jigiŋ, a bala wudiekemba Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ daansɩ a balɩ. 6Ama Masia nɩŋ ʋ yiwo wusietieŋ ta sɩɩ Ŋmɩŋ tigiri mi ta yi Ŋmɩŋ Bʋadembiŋ. Dɩɩ yi tɩ yaa kenyiti aŋaŋ kpaadensiŋ yaa gamma tɩ tamaka ma, die nɩŋ tɩnɩŋ tɩ yine Ŋmɩŋ tigiri vuosi mi.

Ŋmɩŋ vuosi voosiŋ wɩa

7Die wɩa, nɩ saagɩ a yi wudieke Halɩkasɩka dɩ bala wa, dɩ:

“Dɩɩ yi nɩ wʋŋ Ŋmɩŋ lɔlɩŋ jinne,

8nɩ da vaa nɩ sʋgɩtɩ hagɩrɩma sɩba nɩ chɔɔŋkʋʋlɩba die dɩ zetine Ŋmɩŋ nʋarɩ,

sɩba die ba sɩna die wo hagɩyeŋ me wo ta magɩsɩ wa wa.

9Ŋmɩŋ die balɩya mɩŋ dɩ:

‘Die ba wɔŋ ye wudieke n yinene a ga tʋgɩ bɩna baŋɩsɩ-nɩɩsa wa

ama mi die ba magɩsɩ mɩŋ.

10Die wɩa maŋ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ aŋaŋ vuosi mi ta baarɩ dɩ,

Ba sʋgɩtɩ ma, ba zeti mɩŋ mɩŋ, ta ka dɩɩ n sieti.

11Die maŋ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ ta yɩ nʋarɩ gie dɩ,

ba kaaŋ wɔŋ juu tɩŋgbaŋ dieke n tɩnna baa n yɩ ba voosiku wo me.’ ”

12N zʋalɩŋ, nɩ sɩmma ta da vaa sʋŋanyilibɩatɩ aŋaŋ chɩɩlɩŋ yi nɩ wʋnyɩ yiŋŋi kʋaŋ ta va miivolitieŋ Nabidie Ŋmɩŋ. 13Ama nɩ suŋŋime taŋ daaŋ mana tɩ yene bie tɩ miivoli me naa, ta nɩ daa vaa bɩaŋ gaaŋ nɩ aŋ nɩ yi tɩbɩhagɩrɩtieliŋ. 14Dama dɩɩ yi tɩ yigi yada dieke tɩ yalla a nyɩŋ piiliku me wo a yallɩ keŋ keŋ a ga tʋgɩ kpatɩŋ, tɩnɩŋ aŋaŋ Masia nan yi tʋntʋntɩ chanchaalɩŋ.

15Naa die ba maagɩ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ:

“Dɩɩ yi nɩ wʋŋ Ŋmɩŋ lɔlɩŋ jinne,

nɩ daa ligi nɩ tɩba, sɩba nɩ chɔɔŋkʋʋlɩŋ die dɩ ligine ba tɩba dene wo

ta die wagɩ aŋaŋ Ŋmɩŋ ta zeti wo wo.”

16Mɩnɩa mba die wʋnna Ŋmɩŋ lɔlɩkʋ ta zeti ke wo? Dɩ yiwo vuodiekemba mana die Mosisi dɩ dɩna ba nɩŋŋa a yaa ba a nyɩŋ Ijipiti tɩŋgbaŋ ma wa. 17Mɩnɩa mba Ŋmɩŋ die dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ a yɩ bɩna baŋɩsɩ-nɩɩsa wa? Dɩ yiwo vuodiekemba die dɩ yine bɩabʋ a kpi hagɩyeŋ me wo. 18Mɩnɩa mba Ŋmɩŋ dɩ die balɩ a yɩ dɩ, “Ba kaaŋ wɔŋ a juu tɩŋgbaŋ dieke n tɩnna baa n yɩ ba voosiku wo me?” Die dɩ yiwo vuodiekemba die dɩ zetine ʋ nʋarɩ. 19Die wɩa tɩ wa sɩba dɩ die ba ka bɩagɩ juu kanɩŋ tɩŋgbaŋka me, dama die ba wone yada wɩa.

4

1Lele nɩŋ, Ŋmɩŋ wa yɩ tɩ nʋarɩ mi dɩ tɩ keŋ a ye voosi dieke ʋ bala ka wɩa wa. Die wɩa nɩ mana sɩmma amʋ nɩ wʋnyɩ kaaŋ waarɩ ka. 2Tɩ gbaŋ tɩ wʋŋ Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha mɩŋ sɩba die ba wʋnna dene wo. Die ba wʋŋ wʋvɩɩnaha mɩŋ ama die ka wo nyʋarɩ a yɩ ba, dama die ba wʋnna wa ba ka tuo ke aŋaŋ yada. 3Die wɩa, tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yine Ŋmɩŋ yada naa, nan keŋ juu voosi dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ wa. Sɩba Ŋmɩŋ die dɩ bala die wo, dɩ

“Manɩŋ die n jɩɩ wa sɩnyɩɩrɩŋ ta yɩ nʋarɩ gie:

Ba kaaŋ wɔŋ juu tɩŋgbaŋ dieke n tɩnna baa n yɩ ba voosiku.”

Die ʋ keŋ bala naa, ta ʋ wɔŋ kpatɩ ʋ naamɩŋ tʋʋma piiliku me mɩŋ. 4Dama Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ jigiŋ kaanɩ ʋ wɔŋ balɩ mɩŋ yaa gamma daraa ayʋpɔyɩ wa gie daarɩ, dɩ: “Ŋmɩŋ die vaa wa ʋ tʋʋma mana ta voosi daraa ayʋpɔyɩ wa daraaŋ.” 5Ta die bɩ balɩ wɩɩrɩ gie gbaŋ gbaŋ dɩ: “Ba kaaŋ wɔŋ a juu tɩŋgbaŋ dieke n tɩnna yaala n yɩ ba voosiku.” 6Ama Ŋmɩŋ voosiŋ jigiŋ beri dɩ vuosi juu. Vuodiekemba die dɩ wolinne wʋŋ Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha die ka ye kanɩŋ voosiku mi, dama die ba ka yi Ŋmɩŋ yada. 7Ŋmɩŋ bɩ zieŋ wo daaŋ kaanɩ, ta wasa daarɩ mi “Jinne.” Ta bɩna pam kʋaŋ chaaŋ Ŋmɩŋ die dɩ bɩ daagɩ Davidi ma a balɩ wɩɩrɩ gie sɩba dɩ wone a maagɩ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dene wo dɩ:

“Dɩɩ yi nɩ wʋŋ Ŋmɩŋ lɔlɩŋ jinne,

nɩ daa keŋ vaa nɩ sʋgɩtɩ hagɩrɩma.”

8Dɩ tɩŋ yi Josua dɩ bɩagɩ a yɩ ba voosiŋ, Ŋmɩŋ tɩŋ kaaŋ bɩ balɩ yaa gamma daaŋ kaanɩ. 9Naa dagɩya dɩ Ŋmɩŋ vuosi voosiku ye kieŋ mɩŋ sɩba Ŋmɩŋ dɩ voosine daraa ayʋpɔyɩ daraaŋ dene wo. 10Dɩnda daarɩ mi, Ŋmɩŋ vuosi nan vaa ba tʋʋma ta voosi sɩba Ŋmɩŋ die dɩ vana ʋ tʋʋma ta voosi dene wo. 11Die wɩa, nɩ vaa tɩ kpaŋŋɩ tɩ gbaŋ ta ye voosiku mi, amʋ tɩ wʋnyɩ kaaŋ waarɩ ka sɩba die ba zetine Ŋmɩŋ nʋarɩ ta waarɩ ka dene wo. 12Dama Ŋmɩŋ wɩaha yiwo wudieke dɩ yalla miivoli, ta yaa hagɩrɩŋ, ta bɩ die a tɩaŋ takoobi dieke dɩ yalla nʋa ale. Ŋmɩŋ wɩaha bɩagɩ gobe a tʋga vuota haalɩŋ aŋaŋ miivoli jigiŋ, ta tʋga ʋ gbime aŋaŋ ʋ kɔba kpaaŋ, ta tʋga ta puo ʋ sʋŋanyile aŋaŋ wudieke ʋ yilinene ʋ sʋŋ ma. 13Ta nyɩŋnaaŋka mana dɩ bie yaalɩŋ ma, ta Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ bala ʋ keŋ dii tɩ sarɩya wa nine dɩ yese he; ta jaaŋ wori a lɔbɩrɩ.

Masia yine tɩ kaabɩŋ jakʋʋŋ

14Tɩ yaa wa kaabɩŋ jakʋʋŋ, vuodieke dɩ wolinne ga Ŋmɩŋ gbaŋ gbaŋ jigiŋ arɩzanna ma, wʋnɩŋ ʋ yine Yisa, Ŋmɩŋ Bʋadembike. Die wɩa, tɩ mʋ tɩ yigi keŋ keŋ yada dieke tɩ bala yaalɩŋ ma wa. 15Tɩ kaabɩŋ jakʋʋrɩ ka yi vuodieke dɩ kana ka chɩga tɩ zɔɔlɩŋ tɩ wabɩŋ ma, ama wʋnɩŋ nɩŋ die ʋ ye wo magɩsɩŋ yiri yiri sɩba tɩ gbaŋ, ama wʋnɩŋ die ʋ ka yi bɩaŋ. 16Die wɩa, nɩ vaa tɩ yaa kpaadensiŋ ta ga Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yine burichini wo jigiŋ, ta ye zɔɔlɩnchɩgɩla aŋaŋ suŋŋiŋ aŋ ka suŋŋi tɩ saŋŋa dieke tɩ keŋ yaala.

5

1Kaabɩŋ jakʋʋŋ mana Ŋmɩŋ ŋaana vʋara wa a nyɩna ʋ chanchaalɩŋ sʋŋ dɩ ʋ zie ba naŋ ma a kaabɩma a yɩma wʋnɩŋ Ŋmɩŋ ba bɩaŋ wɩa. 2Ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ wabɩna sieti pam ma wɩa, ʋ bɩagɩ pɔgɩla vuodiekemba dɩ waarɩna yɩaŋ ta taarɩ nyɩŋ sieku me sɔmm. 3Ta ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ wabɩna wɩa, ʋ ka yie kaabaha vuosi nyɩɩna ma wʋbɩatɩ wɩa, ama ʋ yie mɩŋ aŋaŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ wʋbɩatɩ wɩa. 4Vuoŋ ka vʋara ʋ gbaŋ a yie kaabɩŋ jakʋʋŋ, sie Ŋmɩŋ vʋarɩ wa sɩba die ʋ vʋarɩna Arɔni dene wo.

5Die gbaŋ gbaŋ, Masia die dɩ ka kɔtɩ ʋ gbaŋ ta vʋarɩ ʋ gbaŋ dɩ ʋ yi kaabɩŋ jakʋʋŋ ama Ŋmɩŋ die bala a yɩ wa dɩ:

“Fʋnɩŋ fʋ yine n Bʋadembiŋ;

ta jinne maŋ bɩrɩŋ fʋ chɔɔŋ.”

6Ta ʋ balɩ jigiŋ kaanɩ dɩaŋ

“Fʋnɩŋ nan keŋ yi kɩkaabɩtʋ yaa gamma haahuu,

sɩba Melikizedeki.”

7Die Yisa dɩ yene bie tɩŋgbaŋka gie me wo, die ʋ ŋaaŋ jʋʋsa Ŋmɩŋ ta bala ʋ wumugisike aŋaŋ nɩntaantɩ a yɩa Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ baaŋ bɩagɩ gbatɩ wa a nyɩŋ kumbu me wo. Die ʋ yine vuodieke dɩ sʋʋna ʋ gbaŋ a yɩa Ŋmɩŋ wɩa, Ŋmɩŋ die dɩ wʋŋ ʋ jʋʋsɩŋ. 8Die ʋ seŋ yiwo Ŋmɩŋ Bʋadembiŋ wusie, ama die ʋ dii wo wahala ʋ tuone Ŋmɩŋ nʋaŋ wɩa, 9ta die keŋ dii wahalaka kpatɩ, ta yi vuodiekemba mana dɩ tuone ʋ nʋaŋ dɩ ye gbatɩtaaŋ dieke dɩ wone kpatɩŋ. 10Dama Ŋmɩŋ die vʋarɩ wa mɩŋ dɩ ʋ yi kaabɩŋ jakʋʋŋ sɩba Melikizedeki.

Yada taanɩŋ kpaamɩŋ

11Tɩ tɩŋ nan balɩ nɩ wɩa pam yaa gamma Masia aŋaŋ Melikizedeki ma, ama dɩ hagɩrɩ mɩŋ dɩ tɩ dagɩ nɩ a chɩasɩ, dama nɩ ka sɩba wɩa chɩasɩ lagɩ lagɩ. 12Dɩ tɩ mʋ nɩ yiwo dɩdagɩrɩŋ saŋka gie, ama nɩ ye yaala dɩdagɩrɩŋ aŋ ba dagɩ nɩ yaa gamma Ŋmɩŋ wɩaha wupiilikehe. Nɩ sɩɩ sɩba ballɩnyaalɩsɩ ta mʋ nɩ nyume biisiŋ daa nyindiiki dʋnsa. 13Vuodieke dɩ nyunene biisiŋ ye yiwo bʋanyaalɩŋ, ta ka sɩba wɩɩŋ mana yaa gamma vɩɩnɩŋ yaa bɩaŋ ma. 14Nyindiiki dʋnsa nɩŋ yiwo nyɩŋkʋra sɩɩtɩ, banɩŋ ba dagɩ ba mɩŋ ba sɩba wudieke dɩ yine vɩɩnɩŋ aŋaŋ wudieke dɩ yine bɩaŋ.

6

1Die wɩa, nɩ da vaa tɩ wɩarɩ Masia wɩaha wupiilikehe dagɩŋ ma, ama nɩ vaa tɩ dagɩma wudiekemba dɩ mʋna a yɩma vuodiekemba dɩ kʋrɩnna Masia dɩɩsɩŋ ma wa. Die wɩa tɩ ka bɩ yaala tɩ balɩma yaa gamma wudieke wɩa tɩ mʋna tɩ chɩgɩ nyɩŋ tɩ wʋbɩatɩ ma ta yi Ŋmɩŋ yada, 2ta bɩ balɩma yaa gamma Ŋmɩŋ nyaabʋ sɩɩla wɩa aŋaŋ nuuŋ dɩɩsɩŋ vuosi ma aŋaŋ kumbu hagɩkʋ wɩa aŋaŋ Ŋmɩŋ dɩ balla ʋ dii vuosi sarɩya dene ta ka wo kpatɩŋ dene. 3Dɩɩ yi Ŋmɩŋ dɩ saagɩ tɩ nan ga nɩŋŋa.

4Masia dɩdɩɩsɩrɩ diekemba dɩ zetine ʋ dɩɩsɩŋ, dɩ nan dɩ hagɩrɩŋ aŋ ba bɩagɩ a tarɩgɩ ba sʋŋanyile. Saŋŋa kaanɩ die ba bie wo Ŋmɩŋ chaanɩŋ ma, ta banɩŋ aŋaŋ ba chanchaalɩŋ dɩ tuo Ŋmɩŋ Halɩkasɩka, ta laŋ arɩzanna ma piini a ye, 5ta die sɩba Ŋmɩŋ wɩa nansɩŋ dɩ sɩna die, ta sɩba dʋnɩa dieke dɩ kienene wo hagɩrɩŋ wɩa, 6ama ta keŋ zeti Masia dɩɩsɩŋ. Dɩ nan dɩ hagɩrɩŋ dɩ ba yiŋŋi tarɩgɩ ba sʋŋanyile, dama ba bɩ kʋʋ wa Ŋmɩŋ Bʋadembike dagarɩkʋ ma ta yi wo viivi yeŋ me mɩŋ.

7Tɩŋgbaŋ dieke nɩɩŋ dɩ ŋaana nɩɩ ka dɩ sʋnsɩ ta yie nyindiike a yɩa vuodiekemba dɩ kʋna wa, Ŋmɩŋ yi alibarika yɩ kanɩŋ tɩŋgbaŋka mi. 8Ama dɩɩ yi ka nyuuŋ haŋgɔɔsɩ aŋaŋ huubɩatɩ, die nɩŋ ka wo nyʋarɩ, dɩ kaaŋ yʋasɩ ta Ŋmɩŋ kaa kaatɩ yɩ ka aŋ ka dii boliŋ a chʋʋsɩ.

9Ama tɩ nɩmballɩ, aŋaŋ tɩ bala naa mana, ama tɩ ka chele yaa gamma nɩ ma. Tɩ sɩba dɩ nɩ bie sievɩɩŋkʋ ma, gbatɩtaanɩŋ sievɩɩŋkʋ ma. 10Ŋmɩŋ nɩŋ yiwo wusietieŋ. Wʋnɩŋ ʋ kaaŋ daaŋ tʋŋ dieke nɩ tʋnna wa, yaa choti dieke nɩ yalla aŋaŋ wa wa ta die suŋŋi ta ye suŋŋe Masia dɩdɩɩsɩrɩba wa. 11Tɩ yaala nɩ wʋnyɩ mana yallɩma kanɩŋ sʋkʋ mi a ga tʋgɩ kpatɩkʋ, amʋ nɩ yalla tama dɩ nɩ nan ye jadieke wo nɩ nan seŋ a ye ke. 12Tɩ ka yaala nɩ yi walɩnkpɩatieliŋ, ama tɩ yaala nɩ yi vuodiekemba dɩ yine Yisa yada, ta yallɩma suguru, ta keŋ ye jadieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ ba wa.

Ŋmɩŋ wusie nʋaŋ wo chɩɩlɩŋ

13Ŋmɩŋ die dɩ yɩna Abarahami nʋarɩ, die ʋ hʋʋ wa ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ saaŋ ma, dama vuoŋ wori a tɩaŋ wʋnɩŋ Ŋmɩŋ ʋ baaŋ nan hʋʋ vuoke mi saaŋ ma. 14Die ʋ baarɩ dɩ, “Manɩŋ n yɩa fʋ nʋaŋ dɩ n nan yi alibarika a yi fʋ ma, ta yɩ fʋ haagɩsɩ pam.” 15Abarahami die dɩ dii suguru ta die keŋ ye jadieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nʋarɩ dɩ ʋ nan yɩ wa wa. 16Vuota dɩ keŋ baa ʋ hʋʋ ʋ ŋaaŋ hʋʋ wa vuodieke dɩ tɩanna wa saaŋ ma, ta ʋ hʋʋsɩsɩ dɩ kʋa nɩnhagɩrɩŋ mana. 17Vuodiekemba dɩ bala ba tuo nʋa dieke Ŋmɩŋ dɩ ziene wo, die ʋ yaala ʋ dagɩ ba dɩ ʋ kaaŋ tarɩgɩ ʋ sʋŋanyile; die wɩa die ʋ hʋʋ a gʋtɩ ʋ nʋarɩ ma. 18Ŋmɩŋ kaaŋ bɩagɩ chɩbɩ ŋmɩnchɩbɩsɩ. Die wɩa nyinti ale wa gie, ʋ nʋarɩ aŋaŋ ʋ hʋna wa wo tarɩgɩŋ. Die wɩa tɩ chɩgɩna a ga ʋ jigiŋ a ye gbatɩtaanɩŋ naa wa, dɩ mʋ tɩ vaa ʋ nʋarɩ gie kpaŋŋɩsɩ tɩ aŋ tɩ yigi tama dieke tɩ yalla wa a yalla keŋ keŋ. 19Tama dieke tɩ yalla naa die vana tɩ sʋgɩtɩ dɩ hagɩrɩ, ta ga juu arɩzanna ma Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ a garɩsa garɩ dieke dɩ puone juokpeŋkpɩɩkʋ a ga tʋgɩ juodieke dɩ yine kasɩ Ŋmɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ wa. 20Mi die Yisa die dɩ wɔŋ zie tɩ naŋ ma a yi tɩ sieyiiritu, ta yi kaabɩtɩba jakʋʋŋ yaa gamma haahuu sɩba Melikizedeki.

7

Ŋmɩŋ Kɩkaabɩtʋ Melikizedeki wɩa

1Melikizedeki wa gie die yiwo Salemi tɩŋ naaŋ, ta bɩ yi Nabidie Ŋmɩŋ kɩkaabɩtʋ. Die Abarahami die dɩ nyɩnna tɔŋ dieke die ʋ bɩagɩna a nyaŋŋɩ naalɩba banɩɩsa a yiŋŋi a kieŋ wo, die Melikizedeki die dɩ tuoli wo sieŋ me a yi alibarika a yi wo. 2Abarahami die dɩ yɩ wa nyindiekemba mana ʋ nagɩna a nyɩŋ mi wo baŋ mana sʋŋ kaanɩ. Ʋ saarɩ Melikizedeki wa chɩaŋ yine “Sʋgɩyɩalɩŋ Naaŋ” ta ʋ die bɩ yi Salemi tɩŋ naaŋ, ta Salemi chɩaŋ dɩ yi “Sʋgɩdʋagɩŋ” die wɩa ʋ bɩ yi “Sʋgɩdʋagɩŋ Naaŋ.” 3Wɩɩŋ die wori a daga yaa gamma Melikizedeki chɔɔŋ wɩa yaa ʋ nuŋ wɩa yaa ʋ chɔɔŋkʋʋlɩba wʋnyɩ wɩa yaa ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ maarɩŋ yaa ʋ kuŋ wɩa. Ʋ sɩɩ sɩba Nabidie Ŋmɩŋ Bʋadembike, ta yi Ŋmɩŋ kɩkaabɩtʋ yaa gamma haahuu.

4Ye Melikizedeki die dɩ yine vuokpɩɩŋ dene, ta tɩ chɔɔŋkʋʋŋkpɩɩŋ Abarahami die yɩ wa jadieke mana die ʋ wagɩna gbatɩ a nyɩŋ tɔŋ ma baŋ sʋŋ mana kaanɩ. 5Mɩraha die dagɩya dɩ Izara vuosisi gbaŋ mʋ ba vʋarɩ wa ba nyinti baŋ sʋŋ mana kaanɩ a yɩ ba gbaŋ gbaŋ ba buuriŋ die dɩ yine Liiva haagɩsɩsɩ ta yi Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba aŋaŋ ba mana die dɩ yine Abarahami haagɩsɩ mana yɔrɩ. 6Melikizedeki die ka yi Liiva haagɩŋ ama Abarahami die yɩ wa wa ʋ nyinti baŋ sʋŋ mana kaanɩ. Die Melikizedeki die dɩ yi alibarika a yi Abarahami ma, wʋnɩŋ vuodieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nʋarɩ. 7Vuoŋ mana sɩba mɩŋ dɩ vuodieke dɩ yɩnana alibarika yiwo vuokpɩɩŋ a tɩaŋ vuodieke dɩ tuosinene alibarika ka. 8Kɩkaabɩtɩba diekemba die dɩ tuosinene nyinti baŋ mana sʋŋ kaanɩ a nyɩna vuosi jigiŋ die yiwo vuota ta die dɩ keŋ kpie, ama Melikizedeki vuodieke die dɩ tuosinene nyinti baŋ mana sʋŋ kaanɩ a nyɩna Abarahami jigiŋ ye bie wo ʋ miivoli me sɩba Ŋmɩŋ gbaŋkʋ dɩ dagɩna dene wo. 9A bɩ gʋtɩ tɩ nan bɩagɩ a baarɩ dɩ Liiva haagɩsɩ vuodiekemba die dɩ tuosinene nyinti baŋ mana sʋŋ kaanɩ wa, gbaŋ die yɩ wa Melikizedeki ba nyinti baŋ mana kaanɩ saŋŋa dieke Abarahami die dɩ yɩna wa. 10Dama saŋŋa dieke Melikizedeki die dɩ haarɩna Abarahami wa, die ba ye ka mɩɩrɩ Liiva ama wʋnɩŋ Liiva die bie wo ʋ chɔɔŋkʋʋŋ Abarahami wa ma.

11Ŋmɩŋ die yɩ Izara vuosi mɩra ta die dagɩ Liiva maarɩŋ ba kaabɩŋ tʋʋma dɩ sɩna die. Dɩɩ yi ta kɩkaabɩtɩba diekemba die dɩ nyɩna Liiva maarɩŋ ma tʋʋma dɩ bɩagɩ a yie vuosi sʋgɩyɩalɩntieliŋ, dɩ tɩŋ kaaŋ bɩ yi talasɩ dɩ kɩkaabɩtʋ gaaŋ vuodieke dɩ kana ka nyɩŋ Arɔni maarɩŋ ma ama ta yi kɩkaabɩtʋ sɩba Melikizedeki keŋ. 12Dama ba keŋ tarɩgɩ kɩkaabɩtɩba vʋarɩŋ, dɩ yiwo talasɩ dɩ ba tarɩgɩ mɩraha gbaŋ. 13Ta tɩ Yɔmʋtieŋ vuodieke wɩa tɩ balala naa wa, nyɩŋ wa buurigaaŋ ma. Ta vuoŋ dɩ ye ka nyɩŋ ʋ buuriŋ ma a yi kɩkaabɩtʋ. 14Vuoŋ mana wɔŋ sɩba a baarɩ wʋnɩŋ Yisa die nyɩŋ wa Juda buuriŋ ma, ta Mosisi die dɩ ka balɩ dɩ kɩkaabɩtɩba nan nyɩŋ ba buuriŋ ma.

Yisa sɩɩ sɩba Melikizedeki

15Saŋŋa dieke kɩkaabɩtʋ gaaŋ sɩba Melikizedeki die dɩ kenne keŋ wo die dɩ yi aŋ tɩ faasɩ sɩba wɩaha chɩaŋ. 16Wʋnɩŋ die ʋ ka yi kɩkaabɩtʋ yaa gamma vuota mɩraha ma, ama die ʋ bɩrɩŋ wa kɩkaabɩtʋ miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ hagɩrɩŋ ma. 17Dama dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Nan yi kɩkaabɩtʋ yaa gamma haahuu, sɩba Melikizedeki die dɩ sɩna die wo.” 18Die wɩa mɩrɩkʋʋrɩ ka bɩ tʋma dama ka wo hagɩrɩŋ aŋaŋ nyʋarɩ. 19Dama Mosisi mɩraha die ka bɩagɩ yi jaaŋ dɩ beri vɩɩnɩŋ. Ama lele tɩ yaa tama dieke dɩ kpana ka, ka ma tɩ chʋŋ gbigi Ŋmɩŋ.

20Ta Ŋmɩŋ dɩ bɩ yɩ nʋaŋ a gʋtɩ ka ma. Ŋmɩŋ die ka yɩa nʋaŋ die ba kalɩnnana kɩkaabɩtɩba mi wo. 21Ama Yisa die keŋ yiwo kɩkaabɩtʋ saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna wa nʋaŋ ta balɩ wa dɩ:

“Manɩŋ Ŋmɩŋ yɩ wa nʋaŋ

ta kaaŋ bɩ tarɩgɩ n sʋŋanyile, ta baarɩ

‘Fʋnɩŋ fʋ bala fʋ yi kɩkaabɩtʋ yaa gamma haahuu.’ ”

22Die wɩa, Yisa yiwo vuodieke dɩ dagɩna dɩ nʋa dieke dɩ kpana beri mɩŋ ta wo tarɩgɩŋ.

23Kʋrɩŋ ma wa kɩkaabɩtɩba mi wo die kpiye mɩŋ ta ba chanchaalɩŋ dɩ tuose ba tʋʋma, die wɩa die ba dala. 24Ama Yisa nɩŋ ʋ nan dɩ beri ta yi kɩkaabɩtʋ yaa gamma haahuu ta ʋ tʋʋmaha kaaŋ nyɩŋ ʋ nuusi me aŋ vuogaaŋ tuoke. 25Die wɩa, vuodiekemba dɩ chʋnna gbigi Ŋmɩŋ, wʋnɩŋ Yisa saaŋ ma naa, ʋ nan bɩagɩ a gbatɩ ba a taaŋ leleke gie aŋaŋ saŋŋa dieke dɩ kienene wo, dama wʋnɩŋ ʋ bie wo ʋ miivoli me saŋŋa mana mɩŋ, ta jʋʋsa Ŋmɩŋ a yɩa ba.

26Die wɩa, Yisa yine tɩ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ dieke dɩ suŋŋinene tɩ tɩ yaalala dene. Wʋnɩŋ ʋ yiwo sʋgɩyɩalɩntieŋ ta wo bɩaŋ: ʋ bie ʋ tʋaŋ ta ka sɩɩ sɩba vuodiekemba dɩ yalla bɩaŋ wa, ta Ŋmɩŋ dɩ kɔtɩ wa a tɩaŋ arɩzanna ma tieliŋ mana. 27Kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋra banɩŋ ba die woliŋ kaaba daaŋ nɩŋ mana ba gbaŋ gbaŋ ba wʋbɩatɩ wɩa, ta bɩ kaaba yɩa vuosisi wʋbɩatɩ wɩa, wʋnɩŋ Yisa nɩŋ ka sɩɩ die, die ʋ nagɩ wa ʋ gbaŋ a yi kaabɩ balɩmɩŋ, kaabɩŋ bɩ wori. 28Mosisi mɩraha ŋaaŋ vʋara vuotaŋ a yie be kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋra ama ta ba ka mɩŋŋɩ beri vɩɩnɩŋ a kpatɩ. Mɩraha kʋaŋ chaaŋ Ŋmɩŋ die dɩ yɩ nʋaŋ ta nagɩ ʋ Bʋadembiŋ a yi wo kɩkaabɩtʋ, wʋnɩŋ ʋ nan dɩ beri vɩɩnɩŋ yaa gamma haahuu.

8

Yisa yine tɩ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ

1Wudieke tɩ bala naa chɩaŋ yiwo naa, tɩ yaa wa kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ ta ʋ kalɩ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yalla hagɩrɩŋ mana nuudiigiŋ chaaŋ naarɩ ma arɩzanna ma, 2ta ʋ tʋma kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋra tʋʋma Ŋmɩŋ kasɩ dɩaŋ kasɩ vɩɩkʋ ma; kanɩŋ ka yine wusie jɩamɩŋ vɩɩŋ ta tɩ Yɔmʋtieŋ die dɩ wʋnsɩ ka da vuota.

3Kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ dieke nɩŋ mana ba vʋarɩna, die dɩ yiwo talasɩ dɩ ʋ nagɩ piinisi ta bɩ yi kaaba a yɩ Ŋmɩŋ, die gbaŋ die dɩ yi talasɩ dɩ tɩ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ gbaŋ yɩ jaaŋ. 4Dɩɩ yi ʋ tɩŋ bie tɩŋgbaŋka gie me, ʋ tɩŋ kaaŋ yi kɩkaabɩtʋ naada, dama kɩkaabɩtɩba diekemba dɩ yɩnana Ŋmɩŋ piinisisi sɩba Juu vuosi mɩraha dɩ dagɩna die wo wɔŋ beri mɩŋ. 5Wudieke ba tʋnnana naa wa yiwo arɩzanna ma vɩɩŋ nɩasɩŋ. Naa wɩa Ŋmɩŋ die dɩ kpaaŋ Mosisi saŋŋa dieke die ʋ balla ʋ wʋnsɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ vɩɩkʋ, Ŋmɩŋ die dɩ kpaaŋ wa ta baarɩ dɩ, “Yime jaaŋ mana mana sɩba n dagɩna fʋ tannɩ sikpeŋ wo.” 6Ama Ŋmɩŋ yɩ wa Yisa kaabɩŋ tʋŋ dieke dɩ tɩanna ba kaabɩŋ tʋʋmaha sɩba ʋ nʋaŋ dɩ tɩanna ta bie vuotaŋ aŋaŋ wʋnɩŋ Ŋmɩŋ vuosisi sʋnsʋkʋ dene wo, dama ʋ nʋarɩ taasɩ wa aŋaŋ nyɩnvɩɩna atɩaŋ nʋakʋʋrɩ.

7Dama dɩɩ yi ta bʋmbʋŋaŋ nʋarɩ die vana ta vuosi dɩ bie vɩɩnɩŋ, die nɩŋ dɩ tɩŋ kaaŋ bɩ yi talasɩ dɩ Ŋmɩŋ yɩ nʋarɩ a gʋtɩ ka ma. 8Ama Ŋmɩŋ die ye vuotaŋ bɩabʋ saŋŋa dieke ʋ balla dɩ:

“Manɩŋ Ŋmɩŋ bala naa:

saŋŋa kieŋ ta n nan keŋ yi nʋahaalɩŋ a yɩ Izara vuosi aŋaŋ Juda vuosi.

9Kanɩŋ ka kaaŋ dɩ sɩɩ sɩba nʋa dieke die n ziene aŋaŋ ba chɔɔŋkʋʋlɩŋ

daa dieke die n yigine ba nuuŋ ta vʋarɩ ba a nyɩŋ Ijipiti tɩŋgbaŋ ma wa.

Die ba ka dɩ nʋa dieke die n yɩna ba wa

die wɩa n baga die dɩ wo ba ma.

10Manɩŋ Ŋmɩŋ baarɩ n nan zieŋ nʋarɩ gie aŋaŋ Izara vuosi

daa diekemba dɩ kienene wo:

N nan wa marɩ n mɩraha ba sʋŋanyile me

ta maagɩ ha ba sʋgɩtɩ ma.

Manɩŋ n nan yi ba Ŋmɩŋ,

aŋ ba dɩaŋ ba yi n vuosi.

11Dɩ kaaŋ bɩ yi talasɩ dɩ vuoŋ dagɩ ʋ chanchaaŋ

yaa a balɩ ʋ chanchaaŋ dɩ

‘Fʋnɩŋ, sɩmma Ŋmɩŋ.’

Dama ba mana nan keŋ sɩba mɩŋ

vuodiekemba dɩ yine vuokpɩɩma aŋaŋ wabɩtɩ mana.

12N nan keŋ vaa ba wʋbɩatɩ a chaa ba

ta kaaŋ dɩ tɩɩnsa ba wʋbɩatɩtɩ wɩa.”

13Ŋmɩŋ dɩ dene balɩ nʋahaalɩŋ wɩa die yine bʋmbʋŋaŋ nʋarɩ dɩ yi nʋakʋʋrɩ, ta jadieke nɩŋ mana dɩ kʋʋrɩnna ta nyɩŋ, ka kaaŋ yʋasɩ ta ka bɩa.

9

Tɩŋgbaŋka gie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ aŋaŋ arɩzanna ma Ŋmɩŋ jɩamɩŋ wɩa

1Bʋmbʋŋaŋ nʋarɩ die yaa wa mɩra yaa gamma ba baaŋ nan jɩaŋ Ŋmɩŋ dene aŋaŋ jigidieke ba baaŋ dɩ jɩama wa tɩŋgbaŋka gie me. 2Die ba kpii wo dɔŋɩsɩ gbanɩŋ vɩɩŋ ta yaa juone ale. Die ba wasa juodieke die dɩ benne nɩŋŋa wa, Kasɩ Jigiri. Mi die ba zieŋ jadieke ba nagɩna popolisi a sʋga ka ma ta teebuli dɩ zie ka ma ta paanʋ dieke die ba nagɩna a yɩ Ŋmɩnnɩ dɩ diisi teebulike me. 3Die garɩ dieke dɩ puone juone ale wo kʋaŋ die ba wasa kasɩ dɩaŋ kasɩ jigiŋ, 4die ka sʋŋ die kori dieke ba nagɩna salɩma a wʋnsɩ wa ta ba jʋa nyɩnnyʋʋgɩvɩɩna ka ma a yɩa Ŋmɩnnɩ aŋaŋ Ŋmɩŋ nʋaha a daka dieke ba nagɩna salɩma a marɩ ka mana wa die dɩ beri. Ka ma salɩma gbieŋ die dɩ beri ta nyindiike dieke ba wasɩnana maana wa die dɩ bie ka ma aŋaŋ Arɔni daaŋgbanɩŋ dieke dɩ tɔsɩna vaatɩtɩ aŋaŋ taŋ teelike ale dieke Ŋmɩŋ mɩraha dɩ maagɩna a diisi a ma wa dɩ beri. 5Die adaka ka sikpeŋ die nyinti ataŋ die yalla chobiti ta daga dɩ Ŋmɩŋ bie me, ta a chobititi die dɩ jatɩ a ligi jigidieke Ŋmɩŋ dɩ nagɩnana wʋbɩatɩ a chaa wa. Ama lele n kaaŋ bɩagɩ a dagɩ wɩaha chɩasɩ mana.

6Naa die dɩ sɩɩ, die kɩkaabɩtɩba die ŋaaŋ juo juodieke dɩ bene nɩŋka ma daaŋ mana a tʋma ba Ŋmɩŋ jɩamɩŋ tʋʋma, 7ama kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ nyɩɩna ma ŋaana juo juodieke dɩ bene sʋkʋ ma wa, bɩŋ mana bʋnyɩ ʋ juo mi. Ʋ ŋaaŋ nagɩ wa zɩŋ a juu yi kaaba a yɩ Ŋmɩŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ wʋbɩatɩ wɩa aŋaŋ vuosisi dɩ yine wudiekemba ta ka sɩba baarɩ a yiwo wʋbɩatɩtɩ. 8Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die mɩŋŋɩ daga yaa gamma Ŋmɩŋ jɩamɩŋ vɩɩkʋ gie, dɩ jigidieke dɩ yine kasɩ dɩaŋ kasɩ jigiri die ye ka yuori saŋŋa dieke juodieke dɩ bene nɩŋka dɩ yene zie wo. 9Naa yiwo dagɩtɩ a yɩ tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ bene leleke gie wo, ta daga dɩ vuodiekemba die dɩ jɩanna Ŋmɩnnɩ ta die ŋaaŋ yɩa Ŋmɩŋ ba piinisi aŋaŋ ba dɔŋɩsɩ zɩmbʋ die ka bɩagɩ a vʋarɩ ba wʋbɩatɩ Ŋmɩŋ nɩŋŋa, 10dama hanɩŋ nɩŋ die a yiwo nyindiike aŋaŋ nyiŋnyuuki diekemba die dɩ chʋarɩna aŋaŋ wudieke dɩ kana ka chʋarɩ, aŋaŋ nyɩŋgbanɩŋ wʋnsɩŋ wɩa. Genhe mana die yiwo nyɩŋgbanɩŋ ma mɩraha dɩ ba dɩ ha yaa gamma a ga tʋgɩ saŋŋa dieke wʋnɩŋ Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ yɩ ba mɩrɩhaalɩŋ.

11Ama Masia vuodieke dɩ yine nyɩŋvɩɩŋ dieke dɩ benne leleke gie kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ wɔŋ keŋ mɩŋ. Vɩɩŋ dieke ʋ kenne juu ta tʋma ka ma naa yiwo vɩɩŋkpeŋkpɩɩŋ dieke dɩ benne vɩɩnɩŋ aŋaŋ wusie; daa jadieke vuota dɩ kpine, ta a ka bɩ yi tɩŋgbaŋka gie jaaŋ. 12Masia die dɩ kenne a juu bʋnyɩ jɩamɩŋ vɩɩkʋ ma a ga tʋgɩ kasɩ dɩaŋ kasɩ jigiri saŋŋa dieke wo, die ʋ ka nagɩ bie aŋaŋ naarasɩ zɩŋ a yi kaaba, ama die ʋ nagɩ wa ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ zɩŋ a tuŋ ta vʋarɩ tɩ a nyɩŋ bɩaŋ ma yaa gamma haahuu. 13Die ba ŋaaŋ naga bie aŋaŋ naarasɩ zɩŋ, ta die bɩ nagɩ naasaaŋ a yi kaaba ta jʋʋ ka nyɩŋgbanɩŋ boliŋ ta nagɩ ka tanyeeliŋ aŋaŋ zɩmbʋ a mɩsɩ mɩsɩ vuodiekemba die dɩ yalla bɩabʋ Ŋmɩŋ nɩŋŋa, dɩ ka wʋnsɩ ba nyɩŋgbanɩŋ aŋ ba yɩantɩ. 14Ama Masia die wo bɩaŋ ta Halɩkasɩka dieke dɩ benne saŋŋa mana hagɩrɩŋ ma wʋnɩŋ Masia die dɩ nagɩ ʋ gbaŋ a yi kaabɩ dieke dɩ bene vɩɩnɩŋ vɩɩnɩŋ a yɩ Ŋmɩŋ. Die wɩa ʋ zɩmbʋ dɩ faasɩna yaa hagɩrɩŋ ta vʋarɩ bɩaŋ tɩ sʋgɩtɩ ma. Ta lele tɩ nan bɩagɩ jɩaŋ Nabidie Ŋmɩŋ ta kaaŋ bɩ yie wudiekemba dɩ baaŋ yaa tɩ a ga kuŋ me.

15Wɩɩrɩ gie wɩa, Masia yine vuodieke dɩ vana nʋahaalɩkʋ dɩ beri amʋ vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ wana wa nan ye alibarika dieke dɩ wone kpatɩkʋ ta Ŋmɩŋ dɩ yi nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ wa. Naa nan bɩagɩ yi dama Masia die kpiye mɩŋ, die dɩ vaa vuota dɩ ye gbatɩtaanɩŋ a nyɩŋ ba wʋbɩatɩ ma saŋŋa dieke nʋakʋʋrɩ dɩ yene beri wo.

16Dɩɩ yi vuoŋ dɩ maagɩ ʋ faarɩ diile gbanɩŋ, vuoŋ ka yese jaaŋ ntaala ba keŋ bɩagɩ a dagɩ dɩ vuodieke dɩ maagɩna gbaŋkʋ kpiye mɩŋ. 17Dama saŋŋa dieke vuodieke dɩ maagɩna faarɩ gbaŋkʋ dɩ yene bie ʋ miivoli me wo, gbaŋkʋ mi wo yiko. 18Die wɩa bʋmbʋŋaŋ nʋarɩ die dɩ wo yiko dɩɩ yi ba ka yi zɩmbʋ kaaba. 19Mosisi die woliŋ mʋʋlɩ wa Ŋmɩŋ mɩraha mana sɩba dɩ maagɩna dene wo. Ta ka kʋaŋ chaaŋ ʋ nagɩ vaatɩ a bɔbɩ aŋaŋ yiise kɔbɩŋmɩnɩŋ a nagɩ suge naarasɩ aŋaŋ bie zɩŋ dɩ lagɩŋnana nyaaŋ a nagɩ mɩsa mɩraha gbaŋkʋ ma aŋaŋ vuosisi mana ma, 20ta die bala dɩ, “Zɩmbʋ gie yine nʋa dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nɩ dɩ nɩ dɩa dagɩtɩ.” 21Mosisi die dɩ bɩ nagɩ zɩmbʋ a mɩsɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ vɩɩkʋ aŋaŋ jadiekemba mana ba nagɩna a jɩama Ŋmɩnnɩ ma. 22Wusie, Ŋmɩŋ mɩraha ma zɩŋ die vana jaaŋ mana dɩ bie vɩɩnɩŋ ta wo dɩgɩntɩ, ta dɩɩ yi zɩŋ dɩ ka nyɩŋya, Ŋmɩŋ kaaŋ nagɩ vuosi wʋbɩatɩ a chaa ba.

Masia kaabɩkʋ kpise wo bɩaŋ

23Die wɩa, die dɩ yiwo talasɩ dɩ ba yi kaaba a wʋnsɩ nyindiekemba dɩ yine arɩzanna ma nyinti nɩasɩŋ. Ama kaabɩ dieke dɩ tɩanna naa balla ka wʋnsɩ arɩzanna ma nyinti gbaŋ gbaŋ. 24Dama Masia die ka ga juu juokasi dieke vuota dɩ nagɩna ba nuusi a mɩɩ ta ka nɩasɩ jigikasɩ ka wa, ama die ʋ ga juu wo arɩzanna gbaŋ gbaŋ ma a zie Ŋmɩŋ nɩŋŋa tɩ suŋŋiŋ wɩa. 25Juu vuosi kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ ŋaaŋ juo kasɩ dɩaŋ kasɩ jigiri bɩŋ mana bʋnyɩ aŋaŋ dɔŋɩsɩ zɩŋ mɩŋ. Ama Masia die ka ga juu dɩ ʋ nagɩ ʋ gbaŋ a yime kaaba saŋŋa mana, 26dama die ʋ tɩŋ yi die, die nɩŋ dɩ tɩŋ nan yi talasɩ dɩ ʋ dime wahala saŋŋa saŋŋa a nyɩŋ saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ naanna tɩŋgbaŋka gie wo. Ama leleke gie, saŋŋa dɩ gbigine kpatɩŋ naa, die ʋ keŋ nyɩŋ bʋnyɩ dɩ ʋ nagɩ ʋ gbaŋ a yi kaaba ta kpisi bɩaŋ. 27Vuota mana baa ʋ kpi wo bʋnyɩ ta ka kʋaŋ chaaŋ Ŋmɩŋ dii wo ʋ sarɩya. 28Die gbaŋ gbaŋ Masia gbaŋ die dɩ nagɩ ʋ gbaŋ a yi kaaba bʋnyɩ dɩ ʋ vʋarɩ vuosi pam a nyɩŋ bɩaŋ ma, ʋ nan daansɩ yiŋŋi a keŋ ama daa ʋ bɩ vʋarɩ vuosi a nyɩŋ ba bɩaŋ ma ama ta gbatɩ vuodiekemba dɩ chɩɩsɩnana wa wa a taaŋ.

10

1Juu vuosi mɩraha die yiwo arɩzanna ma nyɩŋvɩɩna diekemba dɩ kienene wo nɩasɩŋ, ama daa ka gbaŋ gbaŋ. Die wɩa, kaabɩ dieke dɩ wone kpatɩkʋ ta ba yie bɩŋ mana wa kaaŋ bɩagɩ a yi vuodiekemba dɩ kienene aŋaŋ kaabɩkʋ kasɩ Ŋmɩŋ nɩŋŋa. 2Dɩɩ yi die kaabɩkʋ tɩŋ nan bɩagɩ wʋnsɩ ba sʋgɩtɩ, ba tɩŋ nan kaabɩ bʋnyɩ ta vaa, ta bɩaŋ kaaŋ bɩ dɩ ba. 3Ama ba yie kaabaha mi mɩŋ bɩŋ mana ta a tɩɩnsa vuosi ba wʋbɩatɩ, 4dama naarasɩ aŋaŋ bie zɩmbʋ gie kaaŋ bɩagɩ a vʋarɩ bɩaŋ.

5Die wɩa, die Masia die dɩ bala ʋ keŋ tɩŋgbaŋka gie me wo, die ʋ balɩ a yɩ wa Ŋmɩŋ dɩ:

“Fʋnɩŋ ka yaala kaaba aŋaŋ piinisi,

ama wʋnsɩ wa nyɩŋgbanɩŋ a yɩ mɩŋ.

6Fʋ sʋŋ ka fɩala aŋaŋ dɔŋɩsɩ ba nagɩna a yie kaaba

ta jʋha wʋbɩatɩ wɩa wa.

7Die wɩa maŋ baarɩ dɩ, ‘Ŋmɩŋ, manɩŋ n wʋnna

dɩ n yi wudieke fʋnɩŋ fʋ yaalala,

sɩba dɩ maagɩna die wo fʋ gbaŋkʋ ma yaa gamma n wɩa wa.’ ”

8Die ʋ woliŋ baarɩ dɩ, “Fʋnɩŋ fʋ wo sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ kaaba aŋaŋ piinisi aŋaŋ dɔŋɩsɩ ba nagɩna yi kaaba ta jʋa ha wa aŋaŋ kaabɩ dieke ba ŋaana kaaba ba wʋbɩatɩ wɩa wa.” Die ba kaaba kaabaha gie sɩba mɩraha dɩ dagɩna dɩ ba yime die wo. 9Womi die ʋ bɩ baarɩ dɩ, “Ŋmɩŋ, n wʋnna n nan yi fʋ choti.” Die wɩa, Ŋmɩŋ vʋarɩ wa kaaba kʋraha mana a taaŋ ta nagɩ Masia kaabɩkʋ a zieŋ a naŋ ma. 10Yisa Masia die yiwo wudieke Ŋmɩŋ dɩ yaalala ta die nagɩ ʋ gbaŋ a yi kaaba bʋnyɩ ta vʋarɩ tɩ wʋbɩatɩ a taaŋ.

11Kɩkaabɩbalɩŋ dieke Juu vuosi kɩkaabɩtɩba dɩ ŋaana yie daaŋ mana wa kaaŋ bɩagɩ a vʋarɩ wʋbɩatɩ a taaŋ. 12Ama Masia nɩŋ die nagɩ wa ʋ gbaŋ a yi kaabɩŋ bʋnyɩ bɩaŋ wɩa, kaabɩ dieke dɩ yalla hagɩrɩŋ yaa gamma haahuu ta vʋara bɩaŋ saŋŋa mana wa. Ta lele ʋ wa kalɩ wa Ŋmɩŋ nuudiigiŋ chaaŋ. 13Mi ʋ wa chɩɩsa saŋŋa dieke dɩ baaŋ keŋ tʋgɩ aŋ Ŋmɩŋ nagɩ ʋ dataasɩ a yi ʋ nuusi me. 14Die wɩa, wʋnɩŋ die ʋ yiwo kɩkaabɩ balɩmɩŋ ta yi vuodiekemba ʋ vʋarɩna a nyɩŋ bɩaŋ ma wa dɩ ba bemme vɩɩnɩŋ yaa gamma haahuu.

15Ŋmɩŋ Halɩkasɩ gbaŋ di wo siara yaa gamma wɩɩrɩ gie mi, dɩ

16“Manɩŋ Ŋmɩŋ, nʋarɩ gie maŋ baa n zieŋ aŋaŋ ba

daa diekemba dɩ kienene wo:

Manɩŋ n nan nagɩ n mɩraha a yi ba sʋgɩtɩ ma,

ta maagɩha a diisi ba sɩkpara ma.”

17Ta die bɩ balɩ a gʋtɩ dɩ, “Ta ba wʋbɩatɩtɩ aŋaŋ ba tʋntʋmbɩatɩ, n kaaŋ bɩ tɩɩnsɩha bɩbra.” 18Die wɩa Ŋmɩŋ dɩ nagɩna wʋbɩatɩ a chaa naa, ʋ ka bɩ yaala kaabɩŋ mana bɩbra.

Tɩ chʋŋ gbigi Ŋmɩŋ

19N nɩmballɩ, Yisa kumbu wɩa tɩ yaa wa sikimiŋ dɩ tɩ ga juu kasɩ dɩaŋ kasɩ wa jigiŋ. 20Yisa nyɩŋgbanɩŋ dieke dɩ yine sie haalɩŋ aŋaŋ sie dieke dɩ yalla miivoli wo yuorine sanʋarɩ a yɩ tɩ. 21Tɩ yalla kɩkaabɩtʋ kpɩɩŋ dieke dɩ sɩna Ŋmɩŋ tigiŋ me wɩa, 22nɩ vaa tɩ chʋŋ gbigi Ŋmɩŋ aŋaŋ sʋgɩ diekemba dɩ benne vɩɩnɩŋ aŋaŋ wusie yada, ta da yallɩma chɩɩlɩŋ, aŋaŋ tɩ sʋgɩ diekemba Yisa zɩŋ dɩ vʋarɩna sʋŋanyilibɩatɩ me wo, aŋaŋ tɩ nyɩŋgbaŋ dieke die tɩ sɩna aŋaŋ nyaaŋ dieke die dɩ wone dɩgɩntɩ wa. 23Nɩ vaa tɩ yigi tama dieke tɩ bala dɩ tɩ yallɩ wa a yalla keŋ keŋ ta da chɩɩlɩma, dama vuodieke dɩ yɩna tɩ nʋarɩ yiwo wusietieŋ. 24Nɩ vaa tɩ baga bemme tamba ma ta suŋŋime taŋ yaa gamma choti aŋaŋ tʋnvɩɩna yiile. 25Nɩ da vaa tɩ vaa lagɩmɩŋ sɩba vuosi bataŋ dɩ yinene dene wo, ama nɩ vaa tɩ faasɩ kpaŋŋɩma taŋ, sɩba tɩ yene ta tɩ Yɔmʋtieŋ daarɩ faasɩ a chʋŋ gbige dene wo.

26Tɩ sɩbɩna wusie dieke ba yuori dagɩ tɩ naa, dɩɩ yi tɩ ko yie bɩaŋ, kaabɩŋ bɩ wori a baaŋ bɩagɩ a vʋarɩ bɩabʋ mi. 27Wudieke dɩ tɩalɩna yiwo sarɩya diile dieke dɩ yalla ŋmaamɩŋ aŋaŋ bolikpeŋkpɩɩŋ dieke dɩ kienene ta nan daansɩ a chʋʋsɩ vuodiekemba dɩ zetine Ŋmɩnnɩ. 28Vuodieke nɩŋ mana die dɩ zetine Mosisi mɩraha dɩɩsɩŋ, ta vuosi dɩ sɩba ta yi siara vuosi bale yaa bataa, die ba ŋaaŋ kʋa dɩ tieŋ ta ka chɩga wa zɔɔlɩŋ. 29Die nɩŋ, yilime wudieke dɩ bala ka yi a yi vuodiekemba dɩ kana ka yɩa Ŋmɩŋ Bʋa wa jɩlɩma ta ka bɩ yɩa nʋarɩ zɩŋ dieke dɩ yine tɩ kasɩ wa jɩlɩma ta zɩa Halɩkasɩ dieke dɩ suŋŋine tɩ wo, banɩŋ vuosi mi nan faasɩ ye tɩbɩdatɩŋ pam. 30Dama tɩ sɩba dɩ Ŋmɩŋ baarɩ dɩ, “Manɩŋ n balla n yiŋŋi tuŋ bɩaŋ.” Ka bɩ maagɩ dɩ, “Ŋmɩŋ nan keŋ dii ʋ vuosi sarɩya.” 31Dɩ yaa ŋmaamɩŋ dɩ vuoŋ juu miivolitieŋ Ŋmɩnnɩ sɩnyɩɩrɩŋ ma.

32Nɩ da daaŋ ma saŋŋa dieke nɩ wolinne a bʋgɩrɩ yaa gamma Masia ma wa, die nɩ dii wo wahala pam ama die a ka nyaŋŋɩ nɩ. 33Saŋŋa a taŋ ba ŋaaŋ zɩa nɩ wa yaalɩŋ ma ta mugise nɩ, ta saŋŋa a taŋ dɩaŋ nɩ ŋaaŋ yi siri dɩ nɩ gʋtɩ wa vuodiekemba ba mugisinene wo. 34Die nɩ ŋaaŋ chɩga zɔɔlɩŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ benne dansarɩka ma wa, ta saŋŋa a taŋ ba keŋ gbatɩ nɩ nyinti, nɩ ŋaaŋ yaa wa sʋgɩfɩalɩŋ dama nɩ sɩba a baarɩ dɩ nɩ yaa nyindiekemba dɩ tɩanna die ta Ŋmɩŋ dɩ yɩ nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ nɩ wa aŋ ka bemme yaa gamma haahuu wo. 35Die wɩa nɩ da vasɩma nɩ kpaŋŋɩnana nɩ gbaŋ dene wo, dama ka yaa wa nyʋarɩ pam a kieŋ. 36Nɩ mʋ nɩ yallɩma suguru, ta bɩagɩ yi wudieke Ŋmɩŋ dɩ yaalala, ta ye jadieke die ʋ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ tɩ wa. 37Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ:

“Dɩ tɩalɩ wa bɩta pilii

ta vuodieke dɩ balla ʋ keŋ wo nan keŋ

ʋ kaaŋ yʋasɩ.

38N vuovɩɩnaha nɩŋ ba nan yi mɩŋ yada ta bemme;

ama dɩɩ yi ba wʋnyɩ dɩ yiŋŋi kʋaŋ

n sʋŋ kaaŋ fɩalɩ aŋaŋ wa.”

39Tɩnɩŋ tɩ ka yi vuodiekemba dɩ yiŋŋinene kʋaŋ ta nan yɔrɩ wa, ama tɩ yiwo Masia yada ta ʋ gbatɩ tɩ a taaŋ.

11

Yada wɩa

1Yada yiwo, fʋ tuone a dii dɩ fʋ yalla tama dɩ nan ye nyindiekemba wa nan seŋ ye he. Ta bɩ tuo dii dɩ fʋ kana ka yese nyindiekemba ba seŋ beri mɩŋ. 2Ŋmɩŋ die bɩrɩ wa kʋrɩŋ ma vuosi ba yada wɩa.

3Tɩ yada wɩa tɩ sɩba a baarɩ dɩ Ŋmɩŋ die yuori wo ʋ nʋaŋ a balɩ ta ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie dɩ naaŋ. Die ʋ nagɩ wa jadieke tɩ kana ka bɩagɩ yese a naaŋ jadieke tɩ yesinene naa.

4Abeli die dɩ yine Ŋmɩŋ yada wɩa, die ʋ yɩ Ŋmɩŋ kaabɩ dieke dɩ faasɩna a vɩɩna a tɩaŋ Keeni kaabɩkʋ. Ʋ yadaka wɩa Ŋmɩŋ die dɩ baarɩ dɩ ʋ yiwo vuovɩɩnʋ, dama Ŋmɩŋ gbaŋ sʋŋ die fɩalɩya mɩŋ aŋaŋ ʋ piinisisi. Abeli die kpiye mɩŋ, ama die ʋ yine Ŋmɩŋ yada wɩa ʋ ye bala mɩŋ jinne, dama wudieke ʋ yine wo ye daga tɩ mɩŋ.

5Enɔki die dɩ yine Ŋmɩŋ yada wɩa die ʋ ka kpiye, ama Ŋmɩŋ die nagɩ wa mɩŋ a jʋalɩ arɩzanna ma ta vuoŋ dɩ ka bɩ ye wo. Dɩ maagɩya mɩŋ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, Enɔki die yiwo vuodieke dɩ fɩalɩnana Ŋmɩŋ sʋŋ ta ʋ keŋ nagɩ wa a jʋalɩ arɩzanna ma. 6Vuoŋ wori a baaŋ bɩagɩ a fɩalɩ Ŋmɩŋ sʋŋ dɩɩ yi dɩ tieŋ ka yi wo yada, dama vuodieke nɩŋ mana dɩ kienene Ŋmɩŋ jigiŋ mʋ ʋ yi wo yada dɩ wʋnɩŋ Ŋmɩŋ seŋ beri mɩŋ ta yɩa vuodiekemba dɩ yaalala wa nyʋarɩ.

7Nowa yada wɩa die dɩ yi ta ʋ wʋŋ Ŋmɩŋ kpaaŋkʋ yaa gamma nyindiekemba die ʋ kana ka bɩagɩ ye aŋaŋ ʋ nine wo. Die ʋ tuo Ŋmɩŋ nʋarɩ ta kpaasɩ haarɩkpeŋkpɩɩŋ ta wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ deŋ die dɩ juu ka ma ta ye gbatɩtaanɩŋ. Dene die dɩ dagɩ dɩ tɩŋgbaŋka gie vuosi yaa wa bɩaŋ, ama ʋ yadaka wɩa die dɩ yi ta Ŋmɩŋ dɩ wa wa vuovɩɩnʋ.

8Abarahami die yiwo Ŋmɩŋ yada die wɩa saŋŋa dieke Ŋmɩŋ die dɩ balɩ wa dɩ ʋ nyɩŋ tɩŋgbaŋ dieke ʋ benne wo a ga tɩŋgbaŋ dieke wʋnɩŋ Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ nagɩ yɩ wa wa, die ʋ saagɩ ta ga. Die ʋ vaa wa ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ tɩŋgbaŋka ta ka sɩba jigidieke ʋ ganana. 9Ʋ yadaka wɩa die dɩ yi ʋ ga yi chaanʋ tɩŋgbaŋ dieke Ŋmɩŋ die dɩ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ wa wa ma. Die ʋ bie wo dɔŋɩsɩ gbaŋtɩ vɩɩtɩ ma; ta ʋ ballɩ Aziki aŋaŋ Jakobu vuodiekemba die dɩ kenne tuo nʋarɩ dɩaŋ die dɩ bie mi. 10Dama Abarahami die chɩɩsa dɩ ʋ keŋ juu tɩŋ dieke Ŋmɩŋ dɩ tuurine ta mɩɩ wa ma, tɩka yiwo jadieke dɩ balla ka bemme haahuu.

11Ʋ hɔgʋ Sara dɩaŋ die kʋrɩŋya mɩŋ ta yi hɔgʋpɩrɩŋ, ama wʋnɩŋ Sara yada wɩa die ʋ keŋ yigi nyuuti ta mɩɩrɩ, dama ʋ die sɩba a baarɩ dɩ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yɩna wa nʋarɩ yiwo wusietieŋ. 12Abarahami vuodieke dɩ kana ka yʋa aŋaŋ kuŋ naa, ama ʋ kasɩŋ haagɩsɩ die dɩ keŋ dala sɩba chɩŋmarɩsɩ dɩ dala dene wo, ta bɩ dala sɩba mʋgɩŋ tambʋsɩŋ dɩ dala dene ta wo biisiŋ.

13Vuosi gie mana die keŋ kpi mɩŋ aŋaŋ ba yada, ama ta ye ka tuo wudieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ ba wa, ama ba yadaka wɩa die ba woliŋ ye ke saasaa, dama die ba sɩba ta saagɩ dɩ ba yiwo chaanɩŋ ta kaaŋ yʋasɩ tɩŋgbaŋka gie me. 14Vuodiekemba dɩ balala wɩaha gie wo yuori daga wa dɩ ba yaala ba gbaŋ gbaŋ ba tɩŋgbaŋ. 15Die ba ka yile yaa gamma tɩŋgbaŋ dieke ba vana wa, dɩɩ yi die ba tɩŋ yile ka wɩa, ba tɩŋ nan ye sieŋ a yiŋŋi ga ka ma. 16Ama die ba yile mɩŋ yaa gamma tɩŋgbaŋ dieke dɩ tɩanna ka ta bie arɩzanna ma. Die wɩa Ŋmɩŋ dɩ ka chɩga viivi dɩ ba wasɩma wa ba Ŋmɩŋ, dama die ʋ wʋnsɩ wa tigikpɩɩŋ a gbarɩ ba.

17Abarahami dɩ yine Ŋmɩŋ yada wɩa, die ʋ nagɩ ʋ bʋa Aziki dɩ ʋ yi kaaba a yɩ Ŋmɩŋ saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ magɩsɩna wa wa. Ye, wʋnɩŋ Abarahami wo mi die yine vuodieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nʋarɩ mi, wʋnɩŋ ʋ bɩna yi vuodieke dɩ nagɩna ʋ bʋadembi balɩmɩŋ dɩ ʋ yi kaaba a yɩ Ŋmɩŋ. 18Ŋmɩŋ die wɔŋ balɩ wa mɩŋ dɩ, “Aziki ma nan ye haagɩsɩ diekemba n yɩna nʋarɩ dɩ n nan yɩ fʋ wa.” 19Abarahami die yiwo yada dɩ Ŋmɩŋ nan bɩagɩ sʋgɩrɩ kunti a nyɩŋ kuŋ me, ta ka seŋ sɩɩ sɩba Abarahami die tuo wo Aziki a nyɩŋ kuŋ me.

20Aziki yada wɩa die ʋ balɩ wʋvɩɩŋ dieke die dɩ balla ka keŋ Jakobu aŋaŋ Esɔɔ ma wa.

21Jakobu die dɩ yalla yada wɩa, die ʋ balla ʋ kpi wo die ʋ balɩ wʋvɩɩna a yɩ Josefu ballɩdembisi wʋnyɩ mana ta die keŋ jalɩŋ ʋ daaŋgbanɩŋ ta jɩaŋ Ŋmɩŋ.

22Josefu die dɩ yalla yada wa wɩa die ʋ balla ʋ kpi wo, die ʋ balɩ yaa gamma Izara vuosi dɩ balla ba nyɩŋ Ijipiti tɩŋgbaŋ ma dene, ta die balɩ yaa gamma ba balla ba yi ʋ kɔba dene.

23Mosisi chɔɔŋ aŋaŋ ʋ nuŋ die dɩ yalla yada wɩa, die ba mɩɩrɩna wa ta ye ʋ vɩɩna dene wo, die ba nagɩ wa a lɔbɩrɩ chɩɩta ataa, ta die ka chɩga naaŋ wa dɩ ziene nʋa dieke wo.

24Mosisi die dɩ yalla yada wɩa, die ʋ bɩrɩnna wa die ʋ ka saagɩya dɩ ba wasɩma wa Naaŋ Faro lɩa bʋa. 25Die ʋ saagɩya mɩŋ dɩ ʋ dii wahala aŋaŋ Ŋmɩŋ vuosi ama ta ka saagɩya tʋntʋmbɩatɩ sʋgɩfɩalɩ dieke dɩ yine bɩta wa. 26Die ʋ yiliye mɩŋ dɩ, dɩɩ yi ba zɩa wa Masia wɩa dɩ yaa nyʋarɩ pam a tɩaŋ Ijipiti tɩŋgbaŋ nyinti mana, dama ʋ nine die bie wo nyʋarɩ dieke dɩ kienene wo me mɩŋ.

27Mosisi die dɩ yalla yada wɩa, die ʋ nyɩŋ Ijipiti tɩŋgbaŋ ma ta die ka chɩga naaŋ wa sɩnyɩɩrɩ dieke dɩ baaŋ keŋ ʋ ma, ama ta die gara nɩŋŋa sɩba ʋ seŋ ye wo Ŋmɩŋ, vuodieke vuoŋ dɩ kana ka yese wo aŋaŋ ʋ nine wo. 28Die ʋ yalla yada wɩa die ʋ piili gasɩtɩaŋkʋ dʋʋga, ta die yɩ nʋaŋ dɩ Izara vuosi nagɩ zɩŋ mɩsɩ ba gbɩabɩsɩ amʋ kuŋ malakaka kaaŋ keŋ a kʋʋ ba bʋmbʋŋaŋ ballɩdembisi.

29Die Izara vuosi yada wɩa die dɩ yi ta mʋgɩŋmɩmbʋ die dɩ puo ta yi tɩŋgbaŋ kpɩaŋ a yɩ ba ba jʋalɩ, ta Ijipiti vuosisi dɩaŋ die dɩ mɩa dɩ ba jʋalɩ ama mʋgɩrɩ nyaabʋ die dɩ keŋ lagɩŋ ta dii be.

30Izara vuosi yada wɩa die ba chʋnna a giliŋ Jeriko tɩka daraa ayʋpɔyɩ wa die ka gaama mana die dɩ nan dene. 31Rahabi, hɔgʋ dieke die dɩ tʋnnana daakpana tʋʋmaha yada wɩa die Izara vuosisi die ka gʋtɩ kʋʋ wa aŋaŋ vuodiekemba die dɩ zetine Ŋmɩŋ nʋarɩ, dama die ʋ mɩŋŋɩ tuo wo Izara vuodiekemba die dɩ kenne dɩ ba maansɩ daansɩ tɩka chaantɩ.

32N bɩ balɩ nɩ vuosi bataŋ wɩa a gʋtɩ? Dɩɩ yi saŋŋa dɩ beri n tɩŋ nan balɩ nɩ yaa gamma Gidioni wɩa, aŋaŋ Baraki wɩa, aŋaŋ Samasini wɩa, aŋaŋ Jafita wɩa, aŋaŋ Davidi wɩa, aŋaŋ Samuli wɩa, aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ wɩa. 33Ba yada wɩa die ba bataŋ die dɩ wagɩ a nyaŋŋɩ tɩŋgbaŋɩsɩ, ta ba bataŋ wudieke dɩ mʋna, ta tuo Ŋmɩŋ dɩ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ ba jadieke, ta ba bataŋ die dɩ vaa naachige dɩ ka bɩagɩ yuori a nʋa, 34ta ba bataŋ dɩ kpisi bolikpɩɩma, ta ba bataŋ die dɩ chɩgɩ nyɩŋ takoobi kuŋ me. Ta ba bataŋ die yiwo wabɩtɩ ama a keŋ bɩrɩŋ hagɩrɩtieliŋ, ta bataŋ dɩaŋ die dɩ taa tɔŋ aŋaŋ hagɩrɩŋ ta vaa tɩŋgbaŋ gaasɩ sojasisi dɩ chɩgɩ. 35Ta hɔgʋba bataŋ maarɩtɩ vuodiekemba die dɩ kpine dɩ hagɩ kunti me.

Ta ba bataŋ die dɩ yine Ŋmɩŋ yada wɩa die ba nɩgɩ kʋʋ ba, dama die ba ka yaala ba zeti Ŋmɩŋ dɩɩsɩŋ ta chɩgɩ nyɩŋ kumbu me, ama die ba yaala ba hagɩ kuŋ me a ye miivoli dieke dɩ tɩanna die. 36Die ba vʋarɩ wa ba bataŋ fala ta tɩbɩ ba, ta bɔbɩ ba bataŋ aŋaŋ chɔrɩma a nagɩ ba yi dansarɩka ma. 37Die ba taa ba bataŋ tana, ta die gobi ba bataŋ bule, ta die kʋa ba bataŋ aŋaŋ takoobi. Ba bataŋ die bɔbɩ wa yiise aŋaŋ bie gbaŋtɩ ta dɩ dɩa aŋaŋ zɔɔlɩŋ, ta vuosi die dɩ mugise be ta yie be bɩaŋ. 38Tɩŋgbaŋka gie vuosi die ka mʋ dɩ ba bemme aŋaŋ ba. Die ba dɩ dɩa mɩŋ hagɩyeŋ me aŋaŋ tana ma, ta juo taŋpaŋɩsɩ aŋaŋ vɔrɩtɩ diekemba dɩ benne tɩŋgbaŋ ma.

39Vuosi gie mana ba yada wɩa Ŋmɩŋ die dɩ bɩrɩ ba ama ba wʋnyɩ mana die ka tuo wudieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ ba wa, 40dama Ŋmɩŋ die wɔŋ saŋ wa wudieke dɩ faasɩna vɩɩna a zieŋ tɩ ama daa tɩ nyɩɩna ma, ba gbaŋ ba gʋtɩya mɩŋ. Ŋmɩŋ saŋkʋ die yiwo naa, dɩ banɩŋ aŋaŋ tɩ mana nan daansɩ a lagɩŋ a bemme vɩɩnɩŋ aŋaŋ wusie.

12

Tɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ wɩa

1Vuosi gie mana yiwo siaratieliŋ a giliŋ tɩ. Die wɩa, nɩ vaa tɩ kpaŋŋɩ tɩ gbaŋ a vigi wudieke mana dɩ baaŋ kagɩ tɩ Masia sieŋ me a taaŋ, aŋaŋ bɩaŋ dieke dɩ baaŋ bɩagɩ a yigi tɩ; nɩ vaa tɩ dii suguru a mɩɩ mɩɩ dieke dɩ bala ka keŋ tɩ wo naa. 2Nɩ ko vaa aŋ tɩ nine bemme Yisa ma; wʋnɩŋ tɩ yada dɩ taasɩ a nyɩŋ ka piiliŋ me aŋaŋ ka kpatɩŋ. Die ʋ ka chɩga viivi dɩ ʋ kpi dagarɩkʋ ma dama sʋgɩfɩalɩŋ die zene a gbarɩ wa ka kʋaŋ chaaŋ, die yine ʋ wa kalɩ Ŋmɩŋ naalagbaŋtɩ ma ʋ nuudiigiŋ chaaŋ lele gie wo.

3Nɩ yilime yaa gamma wudiekemba die dɩ haarɩna wa aŋaŋ vuobɩatɩ die dɩ hana wa dene, amʋ tɩ kaaŋ gbalɩgɩ ta kʋʋ tamaha. 4Dama nɩ kpaŋŋɩna nɩ gbaŋ ta waga aŋaŋ bɩaŋ naa, nɩ wʋnyɩ ye ka kpaŋŋɩ ʋ gbaŋ a ga tʋgɩ saŋŋa dieke ba kʋna wa. 5Nɩ ka tɩɩnsa Ŋmɩŋ dɩ kpaana nɩ sɩba chɔɔŋ dɩ kpaanana ʋ ballɩlɩ dene wo? Dɩ maagɩya dɩ:

“N bʋa, saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩa fʋ kpaamɩŋ, fʋ wʋmma

dɩɩ yi ʋ datɩ fʋ tɩbɩŋ, daa vaa fʋ kpaŋŋɩnana fʋ gbaŋ dene wo.

6Dama Ŋmɩŋ kpaama vuodieke ʋ chone mɩŋ,

ta vuodieke nɩŋ mana ʋ tuone a yi ʋ bʋa

wʋnɩŋ vuoke ʋ data ʋ tɩbɩŋ.”

7Nɩ yallɩma hanɩa nɩ wahala diile me, ta nagɩ ka sɩba chɔɔŋ dɩ ŋaana a data ʋ bʋa tɩbɩŋ dene wo. Nɩ wahala diilehe dagɩya mɩŋ dɩ Ŋmɩŋ pɔgɩlɩ nɩ mɩŋ sɩba ʋ ballɩ. Bʋa wori ta ʋ chɔɔŋ dɩ ka data ʋ tɩbɩŋ. 8Dɩɩ yi nɩ ka ye tɩbɩdatɩŋ sɩba ʋ ballɩlɩ mana wa, die nɩŋ dɩ dagɩya mɩŋ dɩ nɩ yiwo daakpana ballɩ ta ka seŋ yi ʋ ballɩ aŋaŋ wusie. 9Nɩ chʋalɩŋ vuodiekemba dɩ benne tɩŋgbaŋka gie me data tɩ tɩba, ta tɩ yɩa ba jɩlɩma. Die wɩa, nɩ vaa tɩ sʋʋŋ tɩ gbaŋ a yɩ Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ yine tɩ halɩtɩ Chɔɔŋ wa ta ye miivoli. 10Tɩ tɩŋgbaŋka gie chʋalɩŋ naga saŋŋa bɩta mɩŋ a data tɩ tɩba sie dieke me ba yene ta dɩ vɩɩna, ama Ŋmɩŋ nɩŋ data tɩ tɩba dɩ ʋ suŋŋi tɩ, amʋ tɩ nan dɩ beri kasɩ sɩba ʋ bene kasɩ dene wo. 11Tɩbɩdatɩŋ saŋŋa tʋa mɩŋ ta wo sʋgɩfɩalɩŋ, ama ka kʋaŋ chaaŋ vuodiekemba dɩ dinene ka wahala ka ŋaŋ ye wo ka nyʋarɩ dieke dɩ yine sʋgɩdʋagɩŋ aŋaŋ berivɩɩnɩŋ.

Kpaamɩŋ

12Nɩ gbalɩgɩya mɩŋ, die wɩa nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ a bɩ hagɩrɩma. 13Nɩ bemme berivɩɩnɩŋ amʋ nɩ nan ye gbatɩtaanɩŋ, ta nɩ gbalɩgɩsɩ kaaŋ vaa nɩ bɩa.

14Nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ a bemme vɩɩnɩŋ aŋaŋ vuoŋ mana, ta bemme kasɩ dama vuoŋ wori a baaŋ nan ye tɩ Yɔmʋtieŋ wo dɩɩ yi ʋ ka yi kasɩ. 15Nɩ gbarɩ nɩ gbaŋ ta da keŋ waarɩ Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩlaha. Nɩ wʋnyɩ da yallɩma tʋaŋ ʋ sʋŋ ma aŋ kanɩŋ tʋabʋ mi keŋ yalla sʋgɩchʋʋsɩŋ a keŋ nɩ chanchaalɩŋ ma, ta chʋʋsɩ vuosi pam. 16Nɩ gbarɩ nɩ gbaŋ ta da keŋ yime dɩgɩntɩ tʋʋma yaa ta daansa Ŋmɩŋ wɩa yɔrɩ sɩba Esɔɔ dɩ yine dene wo, ta die nagɩ ʋ nyɩŋkʋrɩtɩ a tarɩgɩ nyindiike a dii bʋnyɩ wa. 17Nɩ sɩba a baarɩ ka kʋaŋ chaaŋ die ʋ yaala ʋ tuo alibarika a nyɩŋ ʋ chɔɔŋ wa jigiŋ ta die kʋŋ aŋaŋ nɩntaantɩ ama ta die ka yeye, dama die ʋ ka ye sie dieke ʋ baaŋ daagɩ a tarɩgɩ wudieke ʋ wolinne a chʋʋsɩ wa.

18Nɩnɩŋ nɩŋ nɩ ka keŋ jigidieke nɩ baaŋ bɩagɩ gbi sɩba Izara vuosi die dɩ kenne Sinayi tankpeŋkpɩɩŋ ma wa, jigidieke bolikpeŋkpɩɩŋ die dɩ dinene ta lɩmɩŋkpeŋkpɩɩŋ dɩ beri, ta bʋlɔgɩsɩkpeŋkpɩɩŋ dɩ nɩga wa, 19ta kantaŋ die dɩ kʋŋ ta lɔlɩŋ dɩ balɩ wa. Die ba wʋnna lɔlɩkʋ mi wo, ba piili jʋʋsa ta die ka yaala kanɩŋ lɔlɩkʋ bɩ balɩ bɩbra, 20dama mɩrɩ dieke die ba wʋnna wa die hagɩrɩŋ a yɩ ba mɩŋ. Die ka baarɩ dɩ, “Dɩɩ yi dɔŋ gbaŋ dɩ gbi tankpeŋkpɩɩkʋ ba mʋ ba taa ka aŋaŋ tana a kʋʋ mɩŋ.” 21Mi die yaa ŋmaamɩŋ pam, die wɩa Mosisi die dɩ baarɩ dɩ, “Ŋmaamɩŋ yalla mɩŋ, ta n nyɩŋgbanɩŋ dɩ chele.”

22Ama nɩnɩŋ nɩŋ, nɩ keŋ wo kunkogi dieke ba wasɩnana Zayɔni, wudieke dɩ yine miivolitieŋ Ŋmɩŋ tɩŋkpeŋkpɩɩŋ ta yi arɩzanna ma Jerusalemi wa, jigidieke malakasi tuse tuse dɩ lagɩŋna aŋaŋ sʋgɩfɩalɩkʋ wa. 23Nɩnɩŋ nɩŋ nɩ keŋ wo vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ yine ʋ ballɩ ta ba saara dɩ maagɩ arɩzanna ma wa jigiŋ. Nɩ keŋ wo Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yine vuota mana sarɩyadiiru wo jigiŋ, aŋaŋ sʋgɩyɩalɩntieliŋ vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ yi ta ba halɩtɩ dɩ mɩŋŋɩ beri wo jigiŋ. 24Nɩ keŋ wo Yisa, vuodieke dɩ yine nuupɔɔnɩgɩrʋ wa jigiŋ, ta bɩ keŋ nʋahaalɩkʋ jigiŋ. Ta zɩŋ dieke die dɩ nyɩnna daga wʋvɩɩŋ dieke dɩ tɩanna Abeli zɩmbʋ wɩa.

25Die wɩa, nɩ sɩmma ta da zeti dɩ nɩ wʋŋ a yɩ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ balala yɩa nɩ wa, dama Izara vuosi die dɩ zetine vuodieke die dɩ balala yɩa ba tɩŋgbaŋka gie me wo nʋarɩ, die ʋ ka vaa ba tɩbɩdatɩŋ; ta dɩɩ yi tɩ zeti ʋ kpaaŋkʋ die dɩ nyɩnna arɩzanna ma, lalɩa tɩ baa tɩ yi a chɩgɩ nyɩŋ tɩbɩdatɩŋ ma? 26Saŋka mi die Ŋmɩŋ lɔlɩŋ die dɩ dɔŋ tɩŋgbaŋka gie, ama lele ʋ yɩ wa nʋaŋ dɩ, “N ka baa n dɔŋ wa tɩŋgbaŋka gie nyɩɩna ma bɩbra, ama n baa dɔŋ wa tɩŋgbaŋka aŋaŋ ŋmɩŋsikpeŋ gbaŋ.” 27“Bɩbra wa” dagɩya dɩ nyɩnnaaŋka mana nan dɔŋ ta vʋʋ, amʋ nyindiekemba dɩ kana ka bɩagɩ dɔŋ wa nan tɩalɩ.

28Die wɩa, tɩ tuone naarɩ dieke dɩ kana kaaŋ dɔŋ naa wɩa, nɩ vaa tɩ wasɩma Ŋmɩŋ ta jɩama wa aŋaŋ jɩlɩma aŋaŋ ŋmaamɩŋ aŋ ʋ nine suuli, 29dama Nabidie Ŋmɩŋ sɩɩ sɩba boli dieke dɩ dinene.

13

Kpatɩŋ kpaamɩŋ

1Nɩ yine Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ wɩa nɩ chome taŋ saŋŋa mana. 2Nɩ da keŋ daaŋ dɩ nɩ tuo chaanɩŋ nɩ tige me, dama vuosi bataŋ yiwo die a tuo malakasi chaantɩ ta die ka sɩba dɩ ba yiwo malakasi. 3Nɩ tɩɩnsɩma vuodiekemba dɩ benne dansarɩka ma wa sɩba nɩnɩŋ aŋaŋ banɩŋ lagɩŋna bie dansarɩka ma. Ta tɩɩnsɩma vuodiekemba dɩ dinene wahalaka sɩba nɩnɩŋ aŋaŋ banɩŋ dinene wahalaka.

4Nɩ yallɩma jɩlɩma aŋaŋ taŋ, nɩ hɔgʋba faarɩŋ aŋaŋ nɩ dembisi yallɩŋ ma, ta da yime daakpana yaa hɔgʋkpana tʋʋma, dama Ŋmɩŋ nan keŋ datɩ vuodiekemba dɩ yinene die tɩba.

5Nɩ vʋarɩ nɩ lɔla a nyɩŋ ligire yaalɩŋ ma, ta vaa nɩ nine suuli jadieke nɩ yalla, dama Ŋmɩŋ baarɩ dɩ, “N kaaŋ wɔŋ vaa nɩ, ta n kaaŋ wɔŋ daaŋ nɩ wɩa.” 6Die wɩa nɩ vaa tɩ yallɩma sikimiŋ ta balɩ dɩ,

“Ŋmɩŋ yine n susuŋŋiru,

n kaaŋ dɩ chɩga ŋmaamɩŋ.

Bɩa vuota dɩ nan bɩagɩ a yi mɩŋ?”

7Nɩ da keŋ daaŋ nɩŋŋandɩɩsɩrɩkʋraha die dɩ bala Ŋmɩŋ wɩa a yɩa nɩ wa, ta tɩɩnsɩ die ba benne dene ta keŋ kpi dene wo, ta chansɩma ba yada. 8Yisa Masia dɩ sɩna die diene wo, ʋ sɩɩ wa die jinne, ta nan dɩ sɩɩ die yaa gamma haahuu. 9Nɩ da vaa dagɩhaalɩŋ yiri yiri vaa nɩ taarɩ a nyɩŋ sievɩɩŋkʋ ma. Dɩ vɩɩna dɩ Ŋmɩŋ suŋŋiŋ yɩ vuoŋ hagɩrɩŋ ʋ sʋŋ ma; nyindiike diile chʋaraha dɩɩsɩŋ kaaŋ yɩ wa hagɩrɩŋ. Vuodiekemba dɩ pɔgɩlɩna nyindiikehe chʋaraha kaaŋ wɔŋ ye suŋŋiŋ a nyɩnna ka ma.

10Kɩkaabɩtɩba diekemba dɩ yinene kaaba Juu vuosi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ jigiŋ wo, wo sieŋ dɩ ba dii kaabaha dɩ diisine tɩ koriku me wo. 11Ta Juu vuosi kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ ŋaaŋ yaa wa dɔŋɩsɩ zɩŋ a ga juu kasɩ dɩaŋ kasɩ jigiri dɩ ʋ yi kaaba bɩaŋ wɩa, ama ka kʋaŋ chaaŋ ba ŋaaŋ jʋʋ wa dɔŋɩsɩ nyɩŋgbaŋɩsɩsɩ tɩka kʋanʋaŋ. 12Die wɩa Yisa gbaŋ die kpi wo tɩka kʋanʋaŋ, dɩ ʋ vʋarɩ vuosisi a nyɩŋ ba bɩaŋ ma aŋaŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ zɩŋ. 13Die wɩa, nɩ vaa tɩ nyɩŋ ga ʋ jigiŋ a ga dii viivi aŋaŋ wa. 14Dama tɩŋ dieke dɩ bala ka bemme yaa gamma tɩŋgbaŋka gie me wori, ama tɩgɩ dieke dɩ kienene wo tɩ chɩɩsa. 15Die wɩa, nɩ vaa tɩ bɩrɩma Ŋmɩŋ saaŋ saŋŋa mana Yisa Masia saaŋ ma; bɩrɩ dieke dɩ nyɩnana tɩ nʋa ma wa yine kaaba a yɩ wa. 16Nɩ da vaa dɩ nɩ yime vɩɩnɩŋ a suŋŋime taŋ, dama a yine kaabɩ diekemba dɩ fɩalɩnana Ŋmɩŋ sʋŋ.

17Nɩ saagɩma yɩma nɩ nɩŋŋandɩɩsɩrɩŋ ta dɩa ba nʋa, banɩŋ ba daansɩnana nɩ haalɩtɩ ta ka voose, dama banɩŋ ba bala ba keŋ dagɩ ba tʋnna dene a yɩ Ŋmɩŋ. Dɩɩ yi nɩ saaga a yɩa ba ba nan dɩ tʋma ba tʋʋma aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ dɩ daa die ba nan dɩ tʋma aŋaŋ sʋgɩchʋʋsɩŋ, die kaaŋ suŋŋi nɩ.

18Nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ a yɩma tɩ. Tɩ sɩba dɩ tɩ ka yi wɩɩŋ a chʋʋsɩ ta yaala tɩ yime wudieke dɩ mʋna saŋŋa mana. 19Ama n faasɩ jʋʋsa nɩ dɩ nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ dɩ ʋ vaa n yiŋŋi keŋ nɩ jigiŋ daraa gie nʋaŋ.

Kpatɩŋ Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ

20Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yɩnana tɩ sʋgɩdʋagɩkʋ die sʋgɩrɩna tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa a nyɩŋ kuŋ me. Wʋnɩŋ Yisa wa yine gbɩgbarɩtʋ kpeŋkpɩɩŋ, dama die ʋ kpiye mɩŋ, ta ʋ zɩŋ dɩ wʋnsɩ Ŋmɩŋ nʋarɩ dieke dɩ bala ka bemme yaa gamma haahuu wo, 21wʋnɩŋ ʋ mɩŋŋɩ a wʋnsɩ beri vɩɩnɩŋ amʋ nɩ nan dɩ yie wudieke ʋ yaalala, ta tʋma tʋnvɩɩna mana; Yisa Masia wɩa, ʋ vaa nɩ yi vuodiekemba dɩ fɩalɩnana ʋ sʋŋ. Wʋnɩŋ Masia sɩna bɩrɩŋ yaa gamma haahuu. Wusie.

Kpatɩŋ wʋbalɩka

22N nɩmballɩ, n jʋʋsa nɩ dɩ nɩ dii suguru ta wʋŋ n kpaaŋkʋ gie, dama gbaŋ dieke n maagɩna a yɩa nɩ naa yiwo gbaŋ gobiŋ. 23N yaala nɩ sɩmma dɩ ba vʋarɩ tɩ nɩmbʋa Timoti a nyɩŋ dansarɩkaka ma mɩŋ. Dɩɩ yi ʋ keŋ n jigiŋ lele, maŋ keŋ kieŋ n nan yaa wa keŋ.

24Nɩ waasɩ nɩ nɩŋŋandɩɩsɩrɩba mana aŋaŋ Ŋmɩŋ vuosi mana a yɩ tɩ. Tɩ nɩmballɩ diekemba dɩ nyɩna Itali tɩŋgbaŋ ma waasa nɩ.

25Ŋmɩŋ suŋŋi nɩ mana.