Efesusi Vuosi

Gbaŋ dieke Pɔɔli dɩ maagɩna a yɩ

Efesusi

tɩŋ vuosi wʋnna

¹Manɩŋ Pɔɔli vuodieke Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna dɩ n yi Yisa Masia tʋntʋntʋ maagɩnana gbaŋkʋ gie a yɩa nɩnɩŋ Yisa Masia dɩdɩɩsɩrɩ diekemba dɩ yine wo yada ta bie Efesusi tɩŋ ma.

²Tɩ Chɔɔŋ Nabidie Ŋmɩŋ aŋaŋ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia suŋŋi nɩ ta yɩ nɩ sʋgɩfɩalɩŋ.

Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ suŋŋinene tɩ Yisa Masia wɩa dene

³Nɩ vaa tɩ waasɩ Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ yine tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia Chɔɔŋ wa, dama tɩ benne Yisa Masia ma wɩa ta wʋnɩŋ Ŋmɩŋ dɩ yɩ tɩ ʋ Halɩkasɩka piini diekemba mana dɩ benne arɩzanna ma. ⁴Ŋmɩŋ die wɔŋ woliŋ a vʋarɩ tɩ mɩŋ Yisa Masia ma dɩ tɩ yi ʋ sɩɩtɩ ta wa keŋ naaŋ tɩŋgbaŋka gie, amʋ tɩ nan dɩ bie kasɩ ta wo bɩaŋ ʋ nɩŋŋa. ⁵Ʋ cho tɩ wɩa, die wɩa ʋ saŋkʋ ma, die ʋ yile dɩ Yisa Masia ma ʋ nan vaa tɩ bɩrɩŋ ʋ ballɩ. ⁶Nɩ vaa tɩ bɩrɩ Ŋmɩŋ dama ʋ zɔɔlɩnchɩgɩla dɩ faasɩna a dala wɩa, ta ʋ chɩgɩ tɩ zɔɔlɩŋ ʋ Bʋadembike choti wo me. ⁷Dama Ŋmɩŋ nagɩ wa tɩ wʋbɩatɩ a chaa tɩ ta tɩ bie tɩ dʋŋŋʋ ʋ Bʋadembike choti wo zɩmbʋ wɩa. Ye, Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla die dɩ benne tɩ ma dene ta wo magɩsɩŋ. ⁸Ŋmɩŋ vuodieke dɩ yalla yɩaŋ aŋaŋ sɩbɩŋ pam wa, ta tʋŋ sɩba ʋ yiline dene ⁹ta yuori dagɩ tɩ wʋlɔbɩrɩkɩŋ wudiekemba die ʋ ziene dɩ ʋ nan keŋ yi Masia ma wa. ¹⁰Saŋka mi dɩ keŋ tʋgɩ, ʋ nan yi ʋ saŋkʋ a kpatɩ ta lagɩsɩ jadieke ʋ naanna mana ta a bie ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie me mana ta vaa Masia yi a sikpeŋtieŋ.

¹¹Ŋmɩŋ ŋaaŋ yie wo wudieke ʋ sanna mɩŋ, die wɩa ʋ vaa Yisa Masia dɩ vʋarɩ tɩ. ¹²Die wɩa nɩ vaa tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ wolinne a yaa tama Masia ma wa bɩrɩma Ŋmɩŋ ta kɔtɩma ʋ saaŋ ŋmɩŋsikpeŋ.

¹³Die nɩ gbaŋ dɩ keŋ bɩrɩŋ Ŋmɩŋ vuosi die nɩ wʋnna wʋvɩɩŋ diekemba dɩ yalla gbatɩtaanɩŋ wa. Die nɩ yine Masia yada wa wɩa Ŋmɩŋ die dɩ nagɩ ʋ Halɩkasɩka dieke dɩ yine ʋ chaanɩŋ magɩlɩŋ a yɩ nɩ sɩba ʋ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ wa. ¹⁴Ŋmɩŋ yɩ tɩ wa Halɩkasɩka dɩ ʋ yi siara dɩ tɩ nan keŋ ye jadieke wʋnɩŋ Ŋmɩŋ dɩ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ ʋ vuosisi, ta bɩ dagɩ dɩ ʋ nan seŋ yɩ vuosi gbatɩtaanɩŋ aŋaŋ wusie. Nɩ vaa tɩ bɩrɩma wa ta kɔtɩma ʋ saaŋ.

Pɔɔli Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ wɩa

¹⁵Die wɩa, a nyɩŋ daa dieke n wʋnna dɩ nɩ yi tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia yada aŋaŋ nɩ chone Ŋmɩŋ vuosi dene wo a keŋ tʋgɩ jinne wo, ¹⁶n ka vaa Ŋmɩŋ waasɩŋ nɩ wɩa. N ŋaaŋ tɩɩnsa nɩ wɩa n Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ ma ¹⁷ta jʋʋsa tɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ yine hagɩrɩtieŋ ta bɩ yi tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia Ŋmɩnnɩ, dɩ ʋ yɩ nɩ yɩaŋ ta yuori ʋ gbaŋ a dagɩ nɩ aŋ nɩ mɩŋŋɩ sɩmma wa. ¹⁸Ta bɩ jʋʋsa wa dɩ ʋ yuori nɩ nine aŋ nɩ sɩmma tama dieke wɩa ʋ wana nɩ, ta bɩ sɩba a baarɩ dɩ nyindiekemba ʋ bala ʋ keŋ a nagɩ yɩ ʋ vuosisi faasɩ vɩɩna, ¹⁹ta bɩ sɩba ʋ hagɩrɩŋ dɩ dala dene ta nan suŋŋi tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yine wo yada naa. Bʋnɩŋ hagɩrɩkpeŋkpɩɩbʋ mi ²⁰die ʋ nagɩ a sʋgɩrɩ Masia a nyɩŋ kuŋ me ta vaa ʋ kalɩ ʋ nuudiigiŋ chaaŋ arɩzanna ma. ²¹Masia sɩna ŋmɩŋsikpeŋ naara aŋaŋ yikotieliŋ aŋaŋ hagɩrɩtieliŋ aŋaŋ sikpeŋtieliŋ mana; wʋnɩŋ ʋ yalla saaŋ dieke dɩ tɩanna yiko mana saara diekemba dɩ benne dʋnɩaka gie me aŋaŋ dʋnɩa dieke dɩ bala ka keŋ wo. ²²Ta Ŋmɩŋ dɩ nagɩ jaaŋ mana a yi ʋ nuusi me ta vʋarɩ wa dɩ ʋ yi Ŋmɩŋ vuovʋarɩka mana Sikpeŋtieŋ. ²³Masia yine ʋ vuovʋarɩkaha sikpeŋ, ta vuovʋarɩkaha yine ʋ nyɩŋgbanɩŋ, ta ʋ nyɩŋgbaŋka dɩ suuli aŋaŋ ʋ hagɩrɩŋ, ta ʋ dɩaŋ ʋ suuli aŋaŋ Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ.

Kuŋ aŋaŋ miivoli wɩa

¹Saŋŋa dieke dɩ tɩanna wa, nɩ nʋazetiŋ aŋaŋ bɩaŋ yiile wɩa, die nɩ sɩɩ sɩba nɩ kpiye mɩŋ. ²Saŋka mi die nɩ dɩ wa tɩŋgbaŋka gie haalɩbɩatɩ sieŋ ta tuo tɩŋgbaŋka gie naaŋ Sitaani nʋaŋ vuodieke dɩ pɔgɩlɩna vuodiekemba dɩ kana ka tuose Ŋmɩŋ nʋarɩ, ³wusie, tɩ mana die sɩɩ sɩba banɩŋ, ta dɩɩ tɩ nyɩŋgbanɩŋ lɔla, ta yie tɩ nyɩŋgbanɩŋ aŋaŋ sʋŋ dɩ yaala dene. Tɩnɩŋ aŋaŋ banɩŋ tʋʋma die yaa wa Ŋmɩŋ sɩnyɩɩrɩŋ a kieŋ tɩ ma.

⁴Ama Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla aŋaŋ ʋ choti faasɩ dala mɩŋ ta wo magɩsɩŋ ⁵die wɩa, die tɩ zetine Ŋmɩŋ nʋarɩ ta die sɩɩ sɩba tɩ kpiye mɩŋ saŋka mi wo, saŋka mi, Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩ tɩ a nyɩŋ kuŋ me, a yaa tɩ juu miivoli me Masia wɩa; Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa tɩ ye gbatɩtaanɩŋ. ⁶Tɩ benne Yisa Masia ma wɩa Ŋmɩŋ dɩ lagɩŋ a sʋgɩrɩ tɩnɩŋ aŋaŋ wʋnɩŋ, ta tɩ lagɩŋ a dii naaŋ aŋaŋ wa arɩzanna ma. ⁷Ʋ yiwo naa dɩ ʋ dagɩ vuoŋ mana saŋŋa mana ʋ zɔɔlɩnchɩgɩla dɩ dala dene, ta yi burichini a yɩ tɩ Yisa Masia wɩa. ⁸Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa nɩ ye gbatɩtaanɩŋ, dama nɩ yine Masia yada wa wɩa. Ŋmɩŋ piini wonde a yɩ nɩ, daa nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ yine wudieke. ⁹Vuoŋ kaaŋ bɩagɩ nɩgɩ ʋ nyʋʋŋ ka wɩa, a ka yi nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ tʋʋma. ¹⁰Yisa Masia ma Ŋmɩŋ dɩ yi tɩ vuodiekemba tɩ yine, ta yɩ tɩ tʋnvɩɩna beriŋ dɩ tɩ tʋma wudieke ʋ wone a saŋ dɩ tɩ tʋmma wa.

Masia vuosi mana yiwo bʋnyɩ

¹¹Die wɩa, nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi naa, ta Juu vuosi dɩ wasa nɩ kɔlɩyootieliŋ ta wasa ba gbaŋ vuodiekemba dɩ gobine ba kɔla naa, nɩ tɩɩnsɩ die nɩ yine vuodiekemba saŋŋa dieke dɩ tɩanna. Die kɔlagobiŋ die yiwo wudieke vuota dɩ yinene ba nyɩŋgbanɩŋ ma. ¹²Saŋka mi die nɩ ka sɩba Masia. Die nɩ yiwo chaanɩŋ ta ka gʋtɩ Ŋmɩŋ vuovʋarɩkaha ma. Die nɩ bie wo tɩŋgbaŋka gie ta ka sɩba Ŋmɩŋ, ta bɩ wo tama, dama ʋ yɩna ʋ vuosi nʋa dieke wo die nɩ ka gʋtɩya. ¹³Ama lele, nɩ bie wo Masia ma, die wɩa nɩnɩŋ vuodiekemba die dɩ benne saasaa wa wa keŋ a gbigi wo Ŋmɩŋ, Masia kumbu wɩa. ¹⁴Wʋnɩŋ ʋ lagɩsɩna Juu vuosisi aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi ta yi be bʋnyɩ, ta sʋgɩfɩalɩŋ dɩ keŋ, ʋ kpine wo wɩa ʋ kpisi dataasɩsɩ die dɩ benne ba sʋnsʋkʋ. ¹⁵Juu vuosi mɩraha die yaa wa chʋara pam ama Masia die dɩ kpisihe aŋaŋ ʋ kumbu amʋ ʋ nan lagɩsɩ Juu vuosisi aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi a keŋ ʋ jigiŋ aŋ buuriŋ bule wa gie lagɩŋ a yi buurihaalɩ balɩmɩŋ dɩ ʋ yi aŋ sʋgɩfɩalɩŋ keŋ buuriŋ bule wa gie jigiŋ. ¹⁶Ʋ dagarɩkɩrɩ kumbu yine ʋ kpisi dataasɩsɩ ba sʋnsʋŋ, ta lagɩsɩ ba mana ba yi buuribalɩmɩŋ ta yaa ba a yiŋŋi keŋ Ŋmɩŋ jigiŋ. ¹⁷Die wɩa, Masia die keŋye mɩŋ a mʋʋlɩ sʋgɩfɩalɩŋ wʋvɩɩna a yɩ nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi, ta die yʋa aŋaŋ Ŋmɩŋ, ta bɩ mʋʋlɩ a yɩ Juu vuosisi, vuodiekemba die dɩ gbigine Ŋmɩnnɩ. ¹⁸Dɩ yiwo Masia wɩa Juu vuosisi aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi mana bɩagɩ keŋ tɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ jigiŋ, ʋ Halɩkasɩ balɩŋka ma.

¹⁹Die wɩa, lele, nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi aŋaŋ Ŋmɩŋ vuosisi yiwo tɩŋgbaŋ balɩmɩŋ ballɩ, ta bɩ yi Ŋmɩŋ tigiŋ vuosi, nɩ ka bɩ yi chaanɩŋ. ²⁰Nɩ sɩɩ sɩba juoŋ waara ta Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ tʋntʋntɩba dɩ yi ka nyabɩlɩŋ, ta Masia dɩ yi ka gɔŋgɔŋyʋgɩrɩŋ taŋkpeŋkpɩɩŋ dieke dɩ vana ka zie keŋ keŋ. ²¹Wʋnɩŋ Yisa Masia lagɩsɩna a pɔgɩlɩ Ŋmɩŋ vuosisi ta ba beri vɩɩnɩŋ ta bɩrɩma ʋ jigiŋ. ²²Nɩ lagɩsɩna aŋaŋ Masia wɩa, Masia taasa nɩ mɩŋ aŋaŋ ʋ dɩdɩɩsɩrɩŋ banɩŋ ba, ta nɩ mana dɩ lagɩŋ a yi juoku gie ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ bie ka ma.

Pɔɔli die dɩ tʋnna yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi

¹Naa wɩa manɩŋ Pɔɔli vuodieke dɩ june dansarɩka Yisa Masia tʋʋma wɩa dɩ ko jʋʋsa Ŋmɩŋ a yɩa nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi. ²N yaa tama dɩ nɩ wʋŋya mɩŋ dɩ Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa ʋ yɩ mɩŋ tʋʋmaha gie nɩ suŋŋiŋ wɩa. ³Ŋmɩŋ yuori wo ʋ wʋlɔbɩrɩkaha a dagɩ mɩŋ mɩŋ. N wɔŋ maagɩ nɩ wɩaha gie bɩta mɩŋ. ⁴Dɩɩ yi nɩ karɩŋ wudieke n maagɩna wa, nɩ nan dɩ sɩba dɩ n sɩba jaaŋ yaa gamma Masia ma. ⁵Saŋŋa dieke dɩ tɩanna wa vuota die ka sɩba wʋlɔbɩkɩrɩ gie, ama lele Ŋmɩŋ vaa wa ʋ Halɩkasɩka dɩ yuorike a dagɩ ʋ tʋntʋntɩba aŋaŋ ʋ naazʋalɩba ʋ vʋarɩna wa. ⁶Ʋ wʋlɔbɩrɩkɩŋ yiwo naa: Wʋvɩɩnaha wɩa vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi dɩ nan ye jadieke Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ yɩ Juu vuosisi, ba bɩ lagɩŋ aŋaŋ ba a yi nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ, ta gʋtɩ a die jadieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nʋaŋ Yisa Masia ma dɩ ʋ nan yɩ wa.

⁷Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩa die ʋ yɩ mɩŋ sieŋ dɩ n bɩrɩŋ ʋ tʋntʋntʋ ta mʋʋlɩma ʋ wʋvɩɩnaha sɩba ʋ yɩna mɩŋ hagɩrɩŋ dene. ⁸Ŋmɩŋ vuosi mana sʋŋ n yine vuodieke dɩ wɩarɩna ba kʋaŋ ta ka mʋ wɩɩŋ ama Ŋmɩŋ chɩgɩ mɩŋ wa zɔɔlɩŋ ta vʋarɩ mɩŋ dɩ n balɩ a yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi yaa gamma wʋvɩɩna diekemba Masia dɩ yɩnana ta a wo magɩsɩŋ wa. ⁹Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ naanna nyinti mana die vʋarɩ wa mɩŋ dɩ n suŋŋi vuoŋ mana aŋ ba sɩmma ʋ saŋkʋ gie. Saŋŋa dieke dɩ tɩanna Ŋmɩŋ die lɔbɩrɩ ʋ saŋkʋ gie mɩŋ ʋ vuosi jigiŋ. ¹⁰Ʋ yiwo naa dɩ lele ʋ dagɩ haalɩtɩ aŋaŋ ba naara dɩ yalla yiko ŋmɩŋsikpeŋ me ʋ yalla yɩaŋ ʋ wuyiike mana mana ma dene. Ʋ daagɩ wa ʋ dɩdɩɩsɩrɩba ma a dagɩ ba ʋ yalla yɩaŋ dene. ¹¹Tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia ma ta Ŋmɩŋ die yi naa sɩba ʋ sanna dene wo ta keŋ naaŋ dʋnɩa. ¹²Tɩ yine Masia yada ta bie ʋ ma wɩa, Ŋmɩŋ sieku yuori yi tɩ mɩŋ, ta tɩ nan bɩagɩ ga ʋ jigiŋ ta ka chɩga ŋmaamɩŋ. ¹³Die wɩa, n jʋʋsa nɩ mɩŋ, nɩ daa vaa nɩ sʋŋ chʋʋsɩ n dinene wahala nɩ wɩa, dama dɩ yiwo nɩ suŋŋiŋ wɩa.

Masia choti wɩa

¹⁴Naa wɩa maŋ gbirige tɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ nɩŋŋa a jʋʋsa wa, ¹⁵ʋ ma buuriŋ mana dɩ benne arɩzanna ma aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie me dɩ yese ba miivoli. ¹⁶Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ dɩ dala pam dene wo, n jʋʋsa wa mɩŋ dɩ ʋ yɩ nɩ hagɩrɩbʋ mi ʋ Halɩkasɩka wɩa, aŋ hagɩrɩbʋ bemme nɩ ma, ¹⁷a bɩ jʋʋsa wa dɩ Masia nagɩ nɩ sʋgɩtɩ a bɩrɩŋ ʋ jigiberisikiŋ, nɩ yada wɩa, n jʋʋsa wa mɩŋ dɩ nɩ chone Ŋmɩŋ aŋaŋ taŋ dene wo nan vaa aŋ nɩ mɩŋŋɩ zie keŋ keŋ ta ka nanna, ¹⁸ta nɩnɩŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ vuosi mana nan bɩagɩ sɩba Masia choti teeliŋ aŋaŋ ka wagɩrɩŋ aŋaŋ ka goli dɩ dala dene. ¹⁹Aŋaŋ dɩ tʋana dɩ vuoŋ sɩmma Masia dɩ chone tɩ dene wo, n jʋʋsa Ŋmɩŋ dɩ nɩnɩŋ nɩ nan dɩ sɩba, ta vaa nɩ beriŋ sɩɩ sɩba Ŋmɩŋ beriŋ.

²⁰Ŋmɩŋ hagɩrɩ dieke dɩ tʋnnana tɩ ma wa wɩa, ʋ nan bɩagɩ a yi jaaŋ mana a yɩ tɩ a tɩaŋ tɩ yilinene wudieke ta jʋʋsa wa; ²¹tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yine Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ ta taasɩ aŋaŋ wa wa mʋ tɩ bɩrɩma Ŋmɩŋ saŋŋa mana haahuu. Wusie.

Nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ wɩa

¹Manɩŋ vuodieke dɩ june dansarɩka tɩ Yɔmʋtieŋ tʋʋma wɩa naa, n kpaama nɩ dɩ nɩ vaa nɩ beriŋ vɩɩŋma sɩba Ŋmɩŋ dɩ yaala ka sɩmma dene ta wa nɩ wa. ²Nɩ sʋʋma nɩ gbaŋ tɩŋgbaŋ, ta bemme sɔmm, ta yallɩma suguru aŋaŋ taŋ, ta chome taŋ saŋŋa mana. ³Ŋmɩŋ Halɩkasɩka yi nɩ wo jabalɩmɩŋ, die wɩa nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna a bemme aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ amʋ nɩ nan wɩarɩ yi jabalɩmɩŋ.

⁴Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ yiwo nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ,

ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩ balɩmɩŋ benne,

ta Ŋmɩŋ dɩ gbatɩ tɩ a taaŋ a yɩ tɩ tama balɩmɩŋ.

⁵Yɔmʋtieŋ balɩmɩŋ nyɩɩna ma benne,

ta tɩ mana dɩ lagɩŋ yiwo yada,

ta Ŋmɩŋ nyaaŋ sɩɩla dɩaŋ dɩ yi jabalɩmɩŋ.

⁶Ŋmɩŋ yiwo jabalɩmɩŋ ta yi vuota mana Chɔɔŋ,

ta bɩ yi vuoŋ mana Yɔmʋtieŋ ta tʋma vuoŋ mana ma,

ta bɩ bie vuoŋ mana ma.

⁷Masia yɩ wa tɩ wʋnyɩ mana piini yiri yiri sɩba ʋ yaalala dene. ⁸Sɩba dɩ maagɩna dene Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma wa dɩ:

“Saŋŋa dieke ʋ jʋalɩna ŋmɩŋsikpeku

die ʋ nagɩ yɔŋɩsɩ pam ʋ nyaŋŋɩna a gʋtɩ ʋ ma

ta yɩ vuota piinisi.”

⁹Lele, “Die ʋ jʋalɩ ga ŋmɩŋsikpeŋ” chɩaŋ? Dɩ dagɩya dɩ die ʋ woliŋ a keŋ sʋʋŋ wa tɩŋgbaŋka gie kpiile tigiŋ mɩŋ. ¹⁰Die wɩa, wʋnɩŋ vuodieke die dɩ kenne sʋʋŋ tɩŋgbaŋka gie me wo, wʋnɩŋ ʋ bɩna jʋalɩ ga saasaa amʋ ʋ nan ligi dʋnɩaka gie mana aŋaŋ ʋ yiko. ¹¹Wʋnɩŋ, ʋ yɩna vuota piinisi, ta vʋarɩ bataŋ a yi be tʋntʋntɩŋ, a yi bataŋ dɩaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ, ta bataŋ dɩaŋ dɩ yi wʋvɩɩnaha mʋmʋlɩtɩŋ, ta yi bataŋ wʋnɩŋ Masia dɩdɩɩsɩrɩba dɩdaansɩrɩŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ wusieke dɩdagɩrɩŋ. ¹²Die ʋ yiwo naa dɩ vuodiekemba dɩ yine Ŋmɩŋ vuosisi mana mʋma aŋaŋ tʋnvɩɩnaha, ta vaa wʋnɩŋ Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ sʋgɩtɩ hagɩrɩma. ¹³Die wɩa, tɩ dene sɩba Ŋmɩŋ Bʋa dembike ta yiwo yada naa, tɩ mʋ tɩ lagɩŋ bʋnyɩ a bɩrɩŋ nyɩŋkʋrɩ diekemba beriŋ dɩ vɩɩŋna, ta sɩmma sɩba wʋnɩŋ Masia. ¹⁴Tɩ kaaŋ bɩ yi sɩba ballɩbɩsɩ amʋ vuobɩatɩ aŋaŋ gɩgaantɩba nan vaa tɩ leeŋi sɩba ba yinene vuosi bataŋ dene wo. ¹⁵Ama tɩ nan dɩ bala wusie yaa gamma Ŋmɩŋ wɩaha aŋaŋ choti ta bɩrɩma Masia ma, wʋnɩŋ ʋ yine tɩ sikpeŋtieŋ, ¹⁶ta tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yine wo yada wa dɩaŋ dɩ yi sɩba ʋ nyɩŋgbanɩŋ. Nyɩŋgbaŋka taasɩ wa taŋ aŋaŋ gbeme aŋaŋ zɩŋ aŋaŋ gɩlɩsɩ, dɩɩ yi ka lʋga mana dɩ mɩŋŋɩ tʋma nyɩŋgbaŋka nan dɩ bɩrɩma ta hagɩrɩ. Die gbaŋ gbaŋ dɩ sɩɩ, dɩɩ yi tɩ mana dɩ cho taŋ ta tʋma tʋŋ dieke Yisa Masia dɩ nagɩna a yɩ tɩ wa, tɩ nan dɩ hagɩrɩ a bɩrɩŋ nyɩŋkʋra. Naa baa ka yi mɩŋ Masia hagɩrɩŋ dɩ benne tɩ ma wa wɩa.

Tɩ berihaalɩŋ wɩa

¹⁷Tɩ Yɔmʋtieŋ saaŋ ma, maŋ kpaama nɩ, dɩ nɩ daa bɩ bemme sɩba vuodiekemba dɩ kana ka sɩba Ŋmɩŋ, ta ba sʋŋanyile dɩ bie lɩmɩŋ ma ta wo nyʋarɩ wa. ¹⁸Ba yallɩ wa sʋŋanyilibɩatɩ ta ba tɩba dɩ hagɩrɩ, ta ba ka sɩba wɩa chɩasɩ, die wɩa ba ka gʋtɩ miivoli haalɩ dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna wa ma. ¹⁹Ba ka chɩga viivi, ta dɩdɩa a tʋma dɩgɩntɩ tʋʋma, ta ka bɩagɩ yige ba gbaŋ halɩ bɩta gbaŋ.

²⁰Ama nɩnɩŋ nɩŋ, daa die nɩ bʋgɩrɩ yaa gamma Masia ma. ²¹Die nɩ wʋŋ yaa gamma ʋ ma, ta yi ʋ dɩdɩɩsɩrɩŋ, ta ba dagɩ nɩ wusie yaa gamma ʋ ma mɩŋ. ²²Die wɩa, nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ a vaa berikʋʋrɩ lɔlɩbɩatɩ diekemba dɩ tʋnnana a chʋʋsa nɩ wa. ²³Lele, nɩ vaa aŋ Ŋmɩŋ tarɩgɩ nɩ sʋŋanyile aŋaŋ nɩ sʋgɩtɩ, ²⁴amʋ nɩ nan pɔgɩlɩ berihaalɩ dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nɩ wa, ta nɩ nɩasɩ Ŋmɩŋ nɩ wuyiike me, ta bemme vɩɩnɩŋ, ta yi sʋgɩyɩalɩntieliŋ aŋaŋ wusie.

²⁵Die wɩa, nɩ vaa ŋmɩnchɩbɩsɩ, ta vuoŋ mana balɩma wusie a yɩma ʋ nɩmbʋa, dama tɩ yiwo jabalɩmɩŋ Masia ma. ²⁶Dɩɩ yi fʋ keŋ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ, ama da vaa ka vaa fʋ yi bɩaŋ, ta daa bɩ yallɩma fʋ sɩnyɩɩrɩbʋ fʋ sʋŋ ma aŋ ŋmɩŋ nan. ²⁷Nɩ da keŋ yɩ Sitaani sieŋ aŋ ʋ magɩsɩ nɩ. ²⁸Vuodieke die dɩ gaarɩnana, ʋ vaa gaarɩŋ ta kpaŋŋɩ ʋ gbaŋ a tʋŋ tʋʋma a dii, ta bɩ bɩagɩ suŋŋime zɔɔlɩntieliŋ. ²⁹Nɩ da balɩma wʋbɩatɩ a yɩma nɩ chanchaalɩŋ, ama nɩ balɩma wudiekemba dɩ yine talasɩ ta yaa nyʋarɩ, amʋ nɩ chanchaalɩŋ dɩ keŋ wʋŋ ka nan bɩagɩ suŋŋi be. ³⁰Nɩ da yime wudieke dɩ baaŋ nan yi aŋ Halɩkasɩka, vuodieke dɩ yine Ŋmɩŋ chaanɩŋ magɩlɩŋ nɩ ma wa ye sʋgɩchʋʋsɩŋ. Wʋnɩŋ ʋ yine magɩlɩŋ dieke dɩ dagɩna dɩ daaŋ kieŋ ta Ŋmɩŋ nan keŋ yɩ nɩ sɩ-n-gbaŋ aŋaŋ wusie. ³¹Nɩ vaa bɩaŋ beriŋ mana, ta da yallɩma sɩnyɩɩrɩŋ. Vuoŋ da bɩ natɩma ʋ chanchaalɩŋ aŋaŋ sɩnyɩɩrɩŋ, vuoŋ da bɩ zɩama ʋ chanchaalɩŋ, ta bɩ vʋarɩ haasɩ sʋŋanyile mana nɩ ma. ³²Ama nɩ yi vuodiekemba dɩ chɩgɩnana nɩ chanchaalɩŋ zɔɔlɩŋ, ta vasɩma nɩ chanchaalɩŋ tʋmbɩatɩ a chama ba sɩba Ŋmɩŋ dɩ nagɩna nɩ tʋmbɩatɩ a chaa nɩ dene wo Masia ma wɩa wa.

Yaa gamma chaanɩŋ ma beriŋ wɩa

¹Nɩ yine Ŋmɩŋ ballɩchoti wɩa wa, nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ ta sɩmma sɩba wʋnɩŋ, ²nɩ chome vuoŋ mana sɩba Masia die dɩ faasɩna a cho tɩ ta tuo tɩ kuŋ a kpi ta yi kaabɩ dieke Ŋmɩŋ dɩ yaalala wa.

³Nɩ yine Ŋmɩŋ ballɩ wɩa naa, dɩ ka wɔŋ vɩɩna dɩ daakpana aŋaŋ hɔgʋkpana, yaa dɩgɩntɩ yaa lɔlɩbɩatɩ tʋʋma bemme nɩ sʋŋ. ⁴Nɩ waasɩma Ŋmɩŋ saŋŋa mana ama nɩ daa vaa daakpana yaa hɔgʋkpana tʋʋma wʋbalɩka, yaa dɩgɩntɩ wʋbalɩka, yaa wʋbalɩkɩ tɔgɩtɩ nyɩmma nɩ nʋa ma. ⁵Dɩ mʋ nɩ sɩmma a baarɩ dɩ vuodieke dɩ dʋaga hɔgʋkpana yaa a dʋaga dembikpana yaa ta yi dɩgɩntɩ vuoŋ yaa halɩ vuoŋ, wʋnɩŋ ʋ kaaŋ ye jigiŋ Masia aŋaŋ Ŋmɩŋ naarɩ ma; vuodiekemba dɩ yalla halɩ faasɩ cho nyinti a tɩaŋ Ŋmɩŋ.

⁶Die wʋbɩatɩ yiilehe wɩa Ŋmɩŋ nan keŋ datɩ nʋazetitielibe tɩba. Nɩ daa vaa vuoŋ nagɩ ʋ gaantɩ dagɩŋ a gaaŋ nɩ. ⁷Nɩ vʋarɩ nɩ gbaŋ, ta vaa vuosi mi. ⁸Nɩ wa yiwo Ŋmɩŋ ballɩ ta bie chaanɩŋ ma, nɩ ka bɩ bie lɩmɩŋ ma sɩba die nɩ benne wo ta yie bɩabʋ, dɩ mʋ nɩ beriŋ sɩmma sɩba chaanɩŋ ballɩ beriŋ, ⁹dama wudieke dɩ yine wusie aŋaŋ Ŋmɩŋ chɩgɩla aŋaŋ tʋnvɩɩna mana yiwo chaanɩŋ ma sɩɩtɩ. ¹⁰Die wɩa, nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ ta tʋma wudieke dɩ bala ka fɩalɩ tɩ Yɔmʋtieŋ sʋŋ. ¹¹Nɩ daa chansɩma vuodiekemba dɩ tʋnnana lɩmɩŋ ma tʋʋma ta a wo nyʋarɩ wa, ama ta vaa ba lɩmɩŋ ma tʋʋmaha nyɩŋ yaalɩŋ ma. ¹²Wudieke ba yinene lɩmɩŋ ma wa yaa wa viivi pam aŋaŋ tɩ baaŋ dɩ bala yaa gamma ka ma gbaŋ. ¹³Ama saŋŋa dieke jaaŋ mana dɩ bala a keŋ nyɩŋ yeŋ me wo, ba lɩmɩŋ ma beriŋ mana nan keŋ nyɩŋ yaalɩŋ ma firrr. ¹⁴Dama wudieke mana ba keŋ yuori dagɩ yaalɩŋ ma ŋaaŋ bie wo chaanɩŋ ma mɩŋ. Die wɩa die dɩ maagɩ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ:

“Fʋnɩŋ vuodieke dɩ gʋʋrɩnana, fʋ hagɩ gbɩɩŋ ma

ta hagɩ kuŋ me,

ta Masia nan yɩ fʋ ʋ chaanɩŋ.”

¹⁵Die wɩa, nɩ daa bemme gaantɩŋ beriŋ, ama nɩ yi sɩsɩbɩrɩŋ. ¹⁶Nɩ nagɩ nɩ saŋŋa a yime vɩɩnɩŋ dama vuosi yie bɩaŋ saŋŋa gie me mɩŋ. ¹⁷Die wɩa nɩ daa yi gaantɩŋ ama nɩ sɩmma wudieke tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ yaalala nɩ yi.

¹⁸Nɩ daa nyume daaŋ a bugime; dama kanɩŋ ka bala ka chʋʋsɩ nɩ, ama nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ ta vaa Ŋmɩŋ Halɩkasɩka yalla nɩ a tʋma. ¹⁹Nɩ chama yɩla a bɩrɩma tɩ Yɔmʋtieŋ aŋaŋ nɩ sʋgɩtɩ mana aŋaŋ nɩ chanchaalɩŋ, ta chama Ŋmɩŋ gbaŋkʋ yɩla aŋaŋ Halɩkasɩka yɩla. ²⁰Vuoŋ mana waasɩma tɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ jaaŋ mana wɩa, tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia wɩa.

Hɔgʋba aŋaŋ ba chʋllɩba wɩa

²¹Nɩ yɩnana Masia jɩlɩma wɩa, nɩ sʋʋŋ nɩ gbaŋ a yɩma taŋ.

²²Hɔgʋba, nɩ sʋʋŋ nɩ gbaŋ tɩŋgbaŋ a yɩma nɩ chʋllɩba sɩba nɩ sʋʋna nɩ gbaŋ a yɩ tɩ Yɔmʋtieŋ dene wo. ²³Dama Masia dɩ yine ʋ vuosi sikpeŋtieŋ dene wo, die gbaŋ gbaŋ dembiŋ dɩ yi ʋ hɔgʋ sikpeŋtieŋ. Masia vuosi yiwo ʋ nyɩŋgbanɩŋ ta ʋ yi ba Gbɩgbatɩtaantʋ. ²⁴Die wɩa, hɔgʋba mʋ ba sʋʋŋ wa ba gbaŋ tɩŋgbaŋ jaaŋ mana ma a yɩ ba chʋllɩba sɩba Masia vuosisi dɩ sʋʋna ba gbaŋ a yɩ wa dene.

²⁵Dembisi, nɩ chome nɩ hɔgʋba sɩba die Masia dɩ chone ʋ vuosi ta tuo ba kuŋ a kpi dene wo. ²⁶Die ʋ yiwo naa, amʋ ʋ nan yi ba kasɩ, ta bɩ nagɩ Ŋmɩŋ wʋbalɩkaha aŋaŋ Ŋmɩŋ nyaaŋ a sɩɩ ba dɩ ʋ wʋnsɩ ba vɩɩnɩŋ, ²⁷ta yiŋŋi nagɩ ba a yɩ ʋ gbaŋ gbaŋ nuusi me aŋaŋ vɩɩnɩŋ, ta ba vɩɩŋkʋ dɩ wo dɩgɩntɩ, ta ba bɩ yi sʋgɩyɩalɩntieliŋ, ta wo bɩaŋ, halɩ bɩta gbaŋ. ²⁸Dembisi mʋ ba chome ba hɔgʋba sɩba ba chone ba gbaŋ gbaŋ ba nyɩŋgbanɩŋ dene, dembiŋ dieke dɩ chone ʋ hɔgʋ, cho wo ʋ gbaŋ gbaŋ mɩŋ. ²⁹Vuoŋ wori a haa ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ nyɩŋgbanɩŋ, ama vuoŋ mana mɩŋŋɩ daansa ʋ nyɩŋgbanɩŋ mɩŋ sɩba Masia dɩ daansɩnana ʋ dɩdɩɩsɩrɩba dene wo. ³⁰Tɩnɩŋ tɩ yine ʋ nyɩŋgbaŋka. ³¹Ŋmɩŋ gbaŋkʋ baarɩ dɩ, “Naa wɩa, dembiŋ nan vaa ʋ chɔɔŋ aŋaŋ ʋ nuŋ, ama ta nagɩ ʋ gbaŋ a lagɩŋ aŋaŋ ʋ hɔgʋ aŋ ba yi jabalɩmɩŋ.” ³²Ŋmɩŋ wɩɩrɩ gie dagɩ tɩ wa wusie dieke dɩ lɔbɩrɩna mɩŋ, ama n sɩba dɩ ka daga tɩ mɩŋ yaa gamma Masia aŋaŋ ʋ dɩdɩɩsɩrɩŋ wɩa mɩŋ. ³³Ama ka bɩ daga nɩ mɩŋ dɩ dɩ vɩɩna dɩ dembiŋ mana chome ʋ hɔgʋ sɩba ʋ chone ʋ gbaŋ dene wo, ta hɔgʋ mana dɩaŋ yɩma ʋ chʋrʋ jɩlɩma.

Ballɩ aŋaŋ ba tieliŋ wɩa

¹Ballɩ, nɩ mʋ nɩ saagɩma yɩma nɩ tieliŋ tɩ Yɔmʋtieŋ wɩa, dama die mʋna dɩ nɩ yi. ²Mɩraha sʋŋ, mɩrɩka gie yiwo mɩrɩ dieke Ŋmɩŋ dɩ woliŋ a yi nʋaŋ a gʋtɩ ka ma dɩ, “Yɩma fʋ chʋa aŋaŋ fʋ naa jɩlɩma, ³amʋ jaaŋ mana nan yi vɩɩnɩŋ a yɩ fʋ, ta fʋ bɩ ye miivoli waŋ tɩŋgbaŋka gie me.”

⁴Chʋalɩŋ, nɩ da pɔgɩlɩ nɩ ballɩ aŋaŋ tʋaŋ ta vaa ba sɩnyɩɩrɩŋ dɩ haga, ama nɩ dagɩma ba ta kpaama ba yaa gamma wudieke tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ yaalala.

Yɔŋɩsɩ aŋaŋ ba tieliŋ wɩa

⁵Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yine yɔŋɩsɩ dɩaŋ, nɩ saagɩma nɩ tieliŋ nʋa, ta chɩgɩma ba ŋmaamɩŋ, ta tʋma yɩma ba aŋaŋ nɩ sʋgɩtɩ mana sɩba nɩ tɩnna baa nɩ tʋma dene a yɩma Masia wa. ⁶Nɩ da tʋma a yɩma ba saŋŋa dieke ba keŋ daansa nɩ nyɩɩna ma, dɩ ba bɩrɩ nɩ, ama nɩ nagɩ nɩ gbaŋ a bɩrɩŋ Masia yɔŋɩsɩ ta yime wudieke dɩ yine Ŋmɩŋ choti aŋaŋ nɩ sʋgɩtɩ mana. ⁷Nɩ tʋma nɩ tʋʋma aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ sɩba nɩ tʋma yɩa tɩ Yɔmʋtieŋ Masia ama nɩ daa yilime dɩ nɩ tʋma a yɩa vuota nyɩɩna ma, ⁸ta sɩmma a baarɩ tɩ Yɔmʋtieŋ Masia nan keŋ tuŋ vuoŋ mana yaa gamma wʋvɩɩŋ dieke mana ʋ yine, ʋ yiwo yɔmʋ yaa vuodieke dɩ sɩna ʋ gbaŋ.

⁹Yɔŋɩsɩ tieliŋ, nɩ dɩaŋ nɩ mɩŋŋɩ pɔgɩlɩ nɩ yɔŋɩsɩ ta da pɔgɩlɩ ba aŋaŋ tʋaŋ, ta sɩmma dɩ nɩnɩŋ aŋaŋ nɩ yɔŋɩsɩsɩ mana yallɩ wa Yɔmʋtieŋ balɩmɩŋ arɩzanna ma, ta ʋ die vuosi sarɩya ta ka luge.

Tɔntaala nyinti wɩa

¹⁰Wudieke dɩ kpatɩna kʋaŋ yiwo naa, nɩ vaa tɩ Yɔmʋtieŋ hagɩrɩbʋ yi nɩ hagɩrɩma. ¹¹Ta nagɩ Ŋmɩŋ tɔntaala nyinti mana ʋ yɩnana nɩ wa a gbara nɩ gbaŋ, amʋ nɩ nan bɩagɩ zie a tuuli Sitaani wʋsanbɩatɩ. ¹²Dama tɩ ka waga aŋaŋ vuodieke dɩ yalla nyɩŋgbanɩŋ aŋaŋ zɩŋ, ama tɩ waga aŋaŋ haalɩbɩatɩ mana aŋaŋ ba yikotieliŋ, aŋaŋ lele wo dʋnɩa ka gie lɩmɩŋ ma sikpeŋtieliŋ, aŋaŋ ŋmɩŋsikpeŋ haalɩbɩatɩ. ¹³Die wɩa, nɩ nagɩ Ŋmɩŋ tɔntaala nyinti mana a gbara nɩ gbaŋ lele, amʋ dabɩakʋ dɩ keŋ tʋgɩ nɩ nan bɩagɩ a tuuli daarɩ mi a gbatɩ nɩ gbaŋ, ta tɔmbʋ dɩ keŋ tɩaŋ nɩ nan ye zie keŋ keŋ.

¹⁴Die wɩa nɩ zie keŋ keŋ, ta vaa nɩ wusie sɩmma sɩba gbanɩŋ a bɔbɩ nɩ chɩasɩ, ta vaa sʋgɩyɩalɩŋ beriŋ sɩmma sɩba jakagɩkɩŋ a kagɩ nɩ nyʋa aŋaŋ nɩ kʋasɩ, ¹⁵ta nɩ yi siri a mʋʋla wʋvɩɩŋ dieke dɩ fɩalɩnana vuosi sʋgɩtɩ aŋ ka sɩɩ sɩba nɩ sunene nɩ nɩɩra. ¹⁶Wudieke dɩ gʋtɩna nyinti gie ma yiwo naa, nɩ nagɩ nɩ yada Masia ma aŋ ka sɩmma sɩba jakagɩkɩ dieke nɩ pɔgɩlɩna nɩ nuusi me a yaa kaga Sitaani yɩɩma dɩ sɩna sɩba boliŋ wo, ¹⁷ta pɔgɩlɩ nɩ gbatɩtaanɩŋ aŋ ka sɩmma sɩba kuuti sibubiŋ, ta bɩ pɔgɩlɩ Ŋmɩŋ wɩaha aŋ ka sɩmma sɩba takoobi dieke Halɩkasɩka dɩ yaa tʋma wa. ¹⁸Nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ sɩba Halɩkasɩka dɩ dagɩna nɩ dene saŋŋa mana. Nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ dɩ ʋ suŋŋi nɩ jaaŋ mana ma. Nɩ gbara ta daa vaa Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ, ta jʋʋsɩma Ŋmɩŋ saŋŋa mana a yɩma Ŋmɩŋ vuosi mana. ¹⁹Ta jʋʋsɩma a yɩma n gbaŋ, dɩ Ŋmɩŋ suŋŋi mɩŋ n wʋbalɩkaha ma amʋ n nan bɩagɩ yuori a balɩ wʋlɔbɩrɩka diekemba dɩ benne wʋvɩɩnaha ma ta da chɩgɩma ŋmaamɩŋ. ²⁰Dama wʋvɩɩnaha naŋ ma maŋ zie ta bie dansarɩka sʋŋ naa. Die wɩa nɩ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ dɩ n bɩagɩ a balɩma dɩ mʋna dɩ n balɩ wʋvɩɩnaha dene ta da chɩgɩma ŋmaamɩŋ.

Kpatɩŋ waasɩŋ

²¹Tɩ nɩmbʋa choti Tichikusi, vuodieke dɩ yine tɩ Yɔmʋtieŋ tʋntʋntʋ aŋaŋ wusie wo, nan balɩ nɩ wɩa mana yaa gamma n ma amʋ nɩ nan dɩ sɩba n beriŋ dɩ sɩna dene. ²²Die wɩa maŋ tʋma wa nɩ jigiŋ, dɩ ʋ keŋ balɩ nɩ tɩ mana beriŋ dɩ sɩna dene, ta bɩ kpaŋŋɩsɩ nɩ.

²³Tɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ aŋaŋ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia yɩ tɩ nɩmballɩ mana sʋgɩdʋagɩŋ aŋaŋ choti aŋaŋ yada. ²⁴Ŋmɩŋ suŋŋi vuodiekemba mana dɩ chone tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia wa aŋaŋ choti dieke dɩ wone kpatɩŋ.