Yisa Tʋntʋntɩba Tʋʋma
11N zʋa Tiwofilusi:
N bʋmbʋŋaŋ gbaŋkʋ ma die n maagɩ wa wudiekemba mana Yisa dɩ yinene ta dagɩ vuosi a nyɩŋ saŋŋa dieke die ʋ piiline ʋ tʋʋma 2a yaa ga tʋgɩ daa dieke Ŋmɩŋ dɩ yalla wa ga arɩzanna ma. Die ʋ yene ka gaya wa die ʋ dagɩ vuodiekemba ʋ vʋarɩna a yi ʋ tʋntʋntɩba aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka hagɩrɩŋ, ba baaŋ dɩ tʋma dene. 3Die ʋ kuŋ kʋaŋ chaaŋ die ʋ nagɩ daraa baŋɩsɩ-nɩɩsa a nagɩ ʋ gbaŋ daga ba, die dɩ seŋ dagɩ dɩ dɩ ka yi chɩɩla dɩ ʋ bie wo ʋ mɩsɩ ma, die ba ŋaaŋ yese wo mɩŋ, ta die ʋ balɩ ba wɩa yaa gamma Ŋmɩŋ naarɩ ma. 4Die saŋŋa kaanɩ, die ʋ dinene aŋaŋ ba wa, die ʋ yɩ ba nʋarɩ gie dɩ, “Nɩ daa keŋ a nyɩŋ Jerusalemi, ama nɩ chɩɩsɩma Halɩkasɩka dieke n Chʋa dɩ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ nɩ wa, wudieke wɩa n wone a balɩ wa. 5Jɔɔn nɩŋ die sɩɩ wa vuosi aŋaŋ nyaaŋ, ama daraa gie nʋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka nan suuli nɩ.”
Yisa die dɩ jʋalɩna a ga arɩzanna dene
6Die Yisa tʋntʋntɩba die dɩ lagɩsɩna aŋaŋ Yisa wa, die ba pɩasɩ wa dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, saŋka gie fʋ baa fʋ gbatɩ tɩnɩŋ Izara vuosi a nyɩŋ Romani vuosi nuusi me ta yiŋŋi a yɩ tɩ tɩ naarɩ?”
7Die Yisa dɩ balɩ ba dɩ, “Ŋmɩŋ ka yɩ nɩ sieŋ dɩ nɩ sɩmma saŋŋa aŋaŋ daa dieke wɩaha gie dɩ balla a yi, sie ʋ nyɩɩna ma. 8Ama saŋŋa dieke ʋ Halɩkasɩka dɩ baaŋ keŋ a sʋʋŋ nɩ ma wa, nɩ nan ye hagɩrɩŋ, ta nan yi n siaratieliŋ Jerusalemi ma, aŋaŋ Judia tɩŋgbaŋ mana aŋaŋ Samaria tɩŋgbaŋ mana aŋaŋ dʋnɩa ka gie lʋga mana mana ma.” 9Die ʋ bala wɩaha gie a kpatɩ wa, die ba ye Ŋmɩŋ dɩ vana ʋ jʋalɩ gara ŋmɩŋsikpeŋ, ba daansa wa, ta die nɩɩŋmara wɩa ba ka bɩ bɩagɩ a ye wo.
10Die ba ye ko a zie a daansa ŋmɩŋsikpeŋ ʋ gana wa, womi dembisi bale dɩ yeegi nyɩŋyɩala a keŋ a zie ba jigiŋ, 11a pɩasɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ Galili dembisi, bie nɩ zie giena a daansa ŋmɩŋsikpeŋ dene? Yisa wa gie dɩ nyɩna nɩ jigiŋ a jʋalɩ a ga arɩzanna naa wa, ʋ nan daansɩ a yiŋŋi a keŋ sɩba nɩ yene wo ʋ jʋalɩna a ga arɩzanna die wo.”
Vuodieke die dɩ zene Judasi naŋ ma wɩa
12Womi die Yisa tʋntʋntɩba dɩ yiŋŋi a nyɩŋ Olivi Tɩɩsɩ kunkogiri me a ga Jerusalemi. Mi aŋaŋ Jerusalemi die yiwo sɩba mali chɩbɩŋ. 13Die ba gana a ga juu Jerusalemi wa, die ba ga juu juodieke me ba benne wo: Vuodiekemba die dɩ benne mi die wone Piita aŋaŋ Jɔɔn aŋaŋ Jemisi aŋaŋ Andurusi aŋaŋ Filipi aŋaŋ Tomasi aŋaŋ, Batolomiwo aŋaŋ Matiwo aŋaŋ Alifusi bʋa Jemisi aŋaŋ Simoni, vuodieke die dɩ yaala banɩŋ Juu vuosi yallɩma ba gbaŋ wa aŋaŋ Judasi, Jemisi bʋa. 14Die ba ŋaaŋ lagɩma saŋŋa mana aŋaŋ hɔgʋba bataŋ aŋaŋ Yisa nuŋ Meri aŋaŋ Yisa nɩmballɩ a jʋʋsa Ŋmɩŋ aŋaŋ sʋgɩbalɩmɩŋ.
15Die ka daraa ale kʋaŋ chaaŋ, ta Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ sɩba vuosi kɔbɩga aŋaŋ baŋɩsɩ-le die dɩ lagɩsɩ kalɩ, ta Piita die dɩ hagɩ a zie ba sʋŋ 16a baarɩ dɩ, “N nɩmballɩ, sie wudieke Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ vana Davidi dɩ maagɩ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma wa yaa gamma Judasi wɩaha keŋ yi wusie. Judasi wa die yine vuodieke dɩ dagɩna vuosisi ba yigi Yisa wa. 17Ama Yisa die vʋarɩna tɩnɩŋ aŋaŋ wʋnɩŋ dɩ tɩ tʋma Ŋmɩŋ tʋŋ dieke tɩ tʋnna aŋaŋ wa.”
18(Judasi tʋmbɩatɩ nyʋarɩ ligirehe die ʋ nagɩ a daa tɩŋgbaŋ, me gbaŋ die ʋ nan kpi, ta ʋ nyɩŋgbanɩŋ die dɩ natɩ yuori ʋ nyuubie mana die dɩ nyɩŋ a jaasɩ. 19Vuodiekemba mana die dɩ benne Jerusalemi ma die dɩ wʋŋ ka wɩa. Naa chɩaŋ ma die ba wasa mi ba wʋbalɩkɩŋ ma dɩ Akelidama, ka chɩaŋ wone “Zɩŋ tɩŋgbaŋ.”)
20Dama “Dɩ maagɩya Yɩla gbaŋ dieke dɩ benne Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ,
‘Vaa ʋ jigiri yi jigizetikiŋ;
da vaa vuoŋ bemme ka ma.’
Dɩ bɩ a maagɩ dɩaŋ bɩbra dɩ,
‘Vaa vuogaaŋ zie ʋ nagɩsɩ ma a tʋma ʋ tʋʋmaha.’
21“Die wɩa dɩ mʋ tɩ vʋarɩ vuodiekemba die dɩ dɩna tɩnɩŋ aŋaŋ Yisa a dɩa saŋŋa mana wa wʋnyɩ 22a piili a nyɩŋ saŋŋa dieke Jɔɔn vuodieke dɩ sɩnana vuosi Ŋmɩŋ nyaabʋ a yaa ga tʋgɩ saŋŋa dieke die Yisa dɩ jʋalɩna a ga arɩzanna ta va tɩ wa, aŋ ʋ gʋtɩ tɩ ma aŋ tɩ dii Yisa kumbu hagɩŋ tʋʋma daansɩa.”
23Die wɩa die ba vʋarɩ vuosi bale; Josefu vuodieke die ba wasɩnana Baasabasi (Ta ba bɩ wasa Jusitusi), aŋaŋ Matiasi. 24Womi die ba jʋʋsɩ Ŋmɩŋ dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, fʋnɩŋ fʋ sɩbɩna vuoŋ mana sʋŋ dɩ sɩna die, die wɩa tɩ Yɔmʋtieŋ, dagɩ tɩ vuosi bale wa gie sʋŋ fʋ vʋarɩna vuodieke 25dɩ ʋ yi tʋntʋntʋ a zie jigidieke Judasi dɩ vana ta ga jigidieke dɩ mʋna dɩ ʋ bemme wo.” 26Die ba jʋʋsɩna Ŋmɩŋ a kpatɩ wa, die ba yi chaachaa dɩ ba vʋarɩ saara ale wo kaanɩ, die chaachaaka dɩ ga nan Matiasi ma, die ba nagɩ wa gʋtɩ Yisa tʋntʋntɩba baŋ aŋaŋ kaanɩ wa ma.
2Ŋmɩŋ Halɩkasɩka keniŋ wɩa
1Die dʋʋga dieke ba wasɩnana Pentikosi wa dɩ tʋgɩna Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ mana die dɩ lagɩsɩ taŋ jigibalɩmɩŋ. 2Womi die watɩ dɩ nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ a dɔma sɩba bʋlɔgɩsɩ kpeŋkpɩɩŋ dɩ nɩgɩnana ta die keŋ suuli juodieke ba kala wa mana. 3Ta die ba ye jaaŋ sɩba bolinyaatɩ dɩ nyɩna a keŋ a kalɩ ba wʋnyɩ mana sikpeŋ me, 4ta die Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ suuli ba mana, die ba piili a bala wʋbalɩkɩ gaasɩ diekemba ba kana ka wʋma sɩba Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ dagɩna ba dene.
5Die Juu vuosi die dɩ dɩna Ŋmɩŋ die dɩ bie Jerusalemi saŋka mi, die ba nyɩŋ wa tɩgɩsɩ mana dʋnɩa ma a keŋ mi. 6Die ba wʋnna watɩ gie die wo, die kpɩkpaaŋ dɩ lagɩsɩ mi, die dɩ yi ba mana mamachi dama die Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba die bala wʋbalɩkɩ gaasɩ, ba wʋnyɩ mana dɩ wʋmma ʋ jabalɩkɩŋ ma. 7Die dɩ yi be mamachi pam die ba pɩasɩ taŋ dɩ, “Vuosisi gie dɩ balala naa, ntaa ba mana yiwo Galili vuosi? 8Ta bɩa yine tɩ wʋnyɩ mana dɩ wʋmma ba ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ wʋbalɩka ma? 9Tɩ bataŋ nyɩŋ wa Patia aŋaŋ Midia aŋaŋ Elami aŋaŋ Mesopotamia aŋaŋ Judia aŋaŋ Kapadosia aŋaŋ Pontusi aŋaŋ Asia, 10aŋaŋ Firigia, aŋaŋ Pamifilia aŋaŋ Ijipiti aŋaŋ Libia chaakʋ tɩgɩsɩ dɩ gbigine Sayireni; ta tɩ bataŋ dɩaŋ dɩ nyɩŋ Romi, 11ta tɩ bataŋ Juu vuosi, ta bataŋ dɩaŋ dɩ yi buurigaasɩ diekemba dɩ tarɩgɩna ba jɩamɩŋ ta dɩ Juu vuosi Ŋmɩŋ, ta tɩ bataŋ dɩaŋ dɩ nyɩŋ Kireeti aŋaŋ Arabia, ama tɩ mana wʋmma ba balala tɩ gbaŋ gbaŋ tɩ jabalɩkɩŋ ma, ta bɩra Ŋmɩŋ yaa gamma mamachi wʋkpɩɩma ʋ yine.” 12Die dɩ yi be mamachi pam die ba ko pɩasa taŋ dɩ, “Wɩɩrɩ gie chɩaŋ yiwo bɩa?”
13Ama ta bataŋ die dɩ laa ba ta vʋarɩ ba fala a baarɩ dɩ, “Ba nyuu wo daaŋ a bugi.”
Piita wʋbalɩka wɩa
14Womi Piita die dɩ hagɩ ʋ chanchaalɩba baŋ aŋaŋ kaanɩ wa sʋnsʋŋ a zie kpɩkpaakʋ nɩŋŋa; ta die a balɩ aŋaŋ lɔlɩkpɩɩŋ a yɩa kpɩkpaakʋ dɩ, “N chanchaalɩŋ Juu vuosi aŋaŋ nɩ vuodiekemba mana dɩ benne Jerusalemi, nɩ wʋmma mɩŋ ta vaa n bala nɩ wɩɩrɩ gie chɩaŋ. 15Nɩ yile dɩ vuosi gie bugiye mɩŋ, ama ba ka bugiye, dama dɩ ye yiwo sʋkʋʋŋ hawasɩ awayɩ saŋŋa. 16Ama wudieke nɩ yene wo yiwo wudieke Ŋmɩŋ naazʋa Joweli die dɩ balɩ dɩ ka nan keŋ yi, dɩ,
17‘Ŋmɩŋ baarɩ dɩ; Dʋnɩa kpatɩŋ saŋŋa, naa maŋ nan yi:
n nan daansɩ vaa n Haalɩbʋ sʋʋŋ vuoŋ mana ma;
ta nɩ dembibisi aŋaŋ nɩ hɔgʋlɩasɩ nan bʋgɩ balɩ manɩŋ Ŋmɩŋ wʋbalɩka,
ta nɩ nahaalɩŋ aŋaŋ daa nyɩŋkʋra nan sɩba wusie yaa gamma Ŋmɩŋ wɩa ba daansa ma.
18Saŋka mi n nan tʋŋ n Haalɩbʋ
vuodiekemba dɩ tʋnnana wudieke n yaalala ma, dembisi aŋaŋ hɔgʋba mana,
ta ba gbaŋ nan daansɩ bʋgɩ balɩ n wʋbalɩkaha.
19N nan keŋ tʋŋ tʋnkpɩɩma ŋmɩŋsikpeŋ
aŋaŋ mamachi dagɩtɩ tɩŋgbaŋka gie me,
ta zɩŋ aŋaŋ boliŋ aŋaŋ nyusi nan daansɩ beri,
20saŋka mi Ŋmɩŋ nan sɩbɩ,
ta chɩɩkʋ dɩaŋ nan tarɩgɩ a ŋmɩntɩ sɩba zɩŋ,
naa nan yi ta tɩ Yɔmʋtieŋ ye yiŋŋi keŋ tɩŋgbaŋka gie me
a dii vuosi sarɩya;
ta ʋ yiŋŋi keniŋ daraaŋ nan yi daakpeŋkpɩɩŋ;
21ta vuodieke mana dɩ keŋ jʋʋsɩ wa ʋ saaŋ ma nan ye gbatɩtaanɩŋ.’ ”
22Die Piita dɩ bɩ baarɩ dɩ, “Nɩnɩŋ Izara vuosi, nɩ wʋmma wudieke n yaala n balɩ nɩ yaa gamma Yisa vuodieke dɩ yine Nazeriti vuoke wɩa; nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ sɩba a baarɩ Ŋmɩŋ die vana die ʋ tʋma mamachi tʋnkpɩɩma aŋaŋ dagɩtɩ mi nɩ jigiŋ, ta a dagɩ sɩba Ŋmɩŋ die tʋnna wa. 23Ama Ŋmɩŋ gbaŋ gbaŋ die sɩba wudieke dɩ bala ka yi, ta die a saŋ a nagɩ Yisa a yɩ nɩ nuusi me, ta yi nɩ vuobɩatɩ dɩ kpaasɩ wa a dɩɩsɩ dagarɩkʋ ma a kʋʋ wa, ka dagɩ sɩba nɩnɩŋ nɩ senne kʋʋ wa. 24Ama die ʋ kpine wo ta ye bie kuŋ nuusi me wo, ta Ŋmɩŋ die dɩ gbatɩ wa a nyɩŋ kuŋ nuusi me, dama kuŋ die wo hagɩrɩŋ dɩ ka pɔgɩlɩ wa. 25Dama Davidi die balɩ wɩa yaa gamma ʋ ma dɩ,
‘N sɩba a baarɩ dɩ n Yɔmʋtieŋ Ŋmɩŋ beri aŋaŋ mɩŋ saŋŋa mana,
ta bɩ zie n kʋaŋ ta suŋŋe mɩŋ amʋ n kaaŋ ye daŋŋa.
26Naa chɩaŋ ma n yaa sʋgɩfɩalɩŋ
ta bala sʋgɩfɩalɩ wʋbalɩka.
Maŋ keŋ kpi gbaŋ,
ama n nan dɩ yaa tama Ŋmɩŋ dɩ balla ʋ yi wudieke a yɩ mɩŋ wɩa,
27dama ʋ kaaŋ vaa n haalɩbʋ wɩarɩ kpiiliŋ tigiŋ.
N yiwo ʋ vuovʋarɩkɩŋ, ta ʋ kaaŋ saagɩ aŋ n nyɩŋgbanɩŋ keŋ hʋʋgɩ vɔrɩŋ ma.
28Ta bɩ dagɩ mɩŋ miivoli sieti,
ta fʋ benne n jigiri dɩaŋ dɩ yɩa mɩŋ sʋgɩfɩalɩŋ pam.’ ”
29Ta Piita dɩ bɩ balɩ dɩ, “N nɩmballɩ, n baa n balɩ yuori nɩ mɩŋ, yaa gamma tɩ chɔɔŋkʋʋŋ Davidi wɩa. Die ʋ kpiye mɩŋ ba guu wo, ta ʋ vɔrɩŋ dɩ ye bie giena a keŋ tʋgɩ jinne. 30Die ʋ yiwo Ŋmɩŋ naazʋa, ta die sɩba dɩ Ŋmɩŋ yɩ wa nʋaŋ dɩ, dɩɩ yi ʋ kpi, ʋ nan daansɩ vʋarɩ ʋ haagɩsɩ wʋnyɩ aŋ ʋ kala ʋ naagbaŋtɩ ma. 31Davidi die sɩba wudieke Ŋmɩŋ die dɩ balla ʋ yi, ta die balɩ wɩa yaa gamma Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa kuŋ hagɩŋ wɩa, dɩ:
‘Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩrɩ kaaŋ daansɩ wɩarɩ kpiiliŋ tigiŋ;
ta ʋ nyɩŋgbanɩŋ dɩaŋ kaaŋ hʋʋgɩ vɔrɩŋ ma.’ ”
32Ta Piita dɩ bɩ baarɩ dɩ, “Yisa wa gie Ŋmɩŋ die dɩ va ʋ hagɩ kuŋ me, ta tɩ mana dɩ yi ʋ kumbu hagɩŋ daansɩatieliŋ. 33Ta Ŋmɩŋ dɩ bɩ kɔtɩ wa ʋ jʋalɩ kalɩ ʋ nuudiigiŋ chaaŋ, ʋ kala wa Ŋmɩŋ dɩ yɩ wa ʋ Halɩkasɩka die ʋ yɩna nʋaŋ dɩ ʋ nan yɩ tɩ wa ʋ vaa bʋ keŋ sʋʋŋ tɩ ma. Lele dɩ yiwo Halɩkasɩka nɩ yese ta wʋmma tɩ jigiŋ dene. 34Die Davidi dɩ kpine wo, die ʋ ka jʋalɩ ga arɩzanna ma aŋaŋ nyɩŋgbanɩŋ: ama ta die ʋ baarɩ dɩ;
‘Tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ balɩ a yɩ n Yɔmʋtieŋ dɩ:
Kala n nuudiigiŋ chaaŋ
35a ga tʋgɩ saŋŋa dieke n baaŋ nagɩ fʋ dataasɩ a yi fʋ nuusi me.’
36“Die wɩa dɩ vɩɩna ta nɩnɩŋ Izara vuosi mana sɩmma dɩ Yisa wa gie, die nɩ vana ba kpaasɩ dagarɩkʋ ma wa, wʋnɩŋ ta Nabidie Ŋmɩŋ dɩ dagɩ dɩ wʋnɩŋ ʋ yine Vuovʋarɩkɩŋ Masia wa, ta bɩ yi tɩ Yɔmʋtieŋ.”
Vuosi tuse ataa die dɩ yi Yisa yada dene
37Die vuosi gie dɩ wʋnna naa wa die ba sʋgɩtɩ dɩ faasɩ chʋʋsɩ pam. Die wɩa ba pɩasɩ Piita aŋaŋ ʋ chanchaalɩba dɩ, “Tɩ nɩmballɩ, bɩa tɩ baa tɩ yi?”
38Piita die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Sie nɩ mana vaa nɩ tʋmbɩatɩ, aŋ tɩ sɩɩ nɩ Ŋmɩŋ nyaabʋ Yisa Masia saaŋ ma, amʋ Ŋmɩŋ nagɩ nɩ tʋmbɩatɩ a chaa nɩ, ta ʋ yɩ nɩ ʋ piini dieke dɩ yine Ŋmɩŋ Halɩkasɩka. 39Dama Ŋmɩŋ die yɩ nʋaŋ dɩ ʋ nan nagɩ ʋ Halɩkasɩ a yɩ nɩnɩŋ aŋaŋ nɩ ballɩ, aŋaŋ vuodiekemba dɩ benne saasaa, aŋaŋ vuodiekemba mana tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ dɩ baaŋ wa aŋ ba tuo ʋ nʋaŋ.”
40Ka kʋaŋ chaaŋ, Piita die dɩ balɩ ba wɩa pam ta kpaaŋ ba aŋaŋ nɩŋŋmɩna dɩ, “Nɩ vʋarɩ nɩ gbaŋ a nyɩŋ Ŋmɩŋ tɩbɩdatɩ dieke dɩ kienene lele gie vuobɩatɩ gie ma wa.” 41Die ba pam die dɩ tuo Piita wʋbalɩkaha a dii, die ba yiwo sɩba vuosi tuse ataa, ta ba sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaabʋ, ta ba gʋtɩ ba ma. 42Die saŋŋa mana ba ŋaaŋ bʋgɩra a nyɩna tʋntʋntɩba jigiŋ, ta die a lagɩma a pɔgɩla taŋ aŋaŋ nʋabalɩmɩŋ, ta lagɩma die nyindiike, ta bɩ lagɩma a jʋʋsa Ŋmɩŋ.
Yisa kʋaŋanvuosi beriŋ
43Ta ŋmaamɩŋ die dɩ yallɩ vuoŋ mana; tʋntʋntɩba die dɩ yi mamachi tʋnkpɩɩma pam aŋaŋ Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ wa. 44Die Yisa kʋaŋanvuosi mana die dɩ pɔgɩlɩ taŋ aŋaŋ nʋabalɩmɩŋ ta tɩa ba nyinti a yɩa taŋ. 45Ta die a naga ba faarɩ a daa a naga ligirehe a tɩa a yɩa taŋ, dɩ mʋna vuoŋ mana tuo die. 46Daaŋ mana ba ko lagɩma taŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a jɩama Ŋmɩŋ ama ba nyɩŋ mi, ba ŋaaŋ gara taŋ tige a lagɩŋ die nyindiike aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ sʋgɩyɩalɩŋ aŋaŋ taŋ. 47Ta saŋŋa mana ba ŋaaŋ bɩra Ŋmɩŋ, ta vuoŋ mana die dɩ yallɩ sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ ba. Ta daaŋ mana tɩ Yɔmʋtieŋ ŋaaŋ vasa vuosi dɩ yese gbatɩtaanɩŋ ta gʋta ba ma.
3Piita aŋaŋ Jɔɔn die dɩ gbaanna gbarɩgɩŋ dene
1Daaŋ kaanɩ Piita aŋaŋ Jɔɔn die dɩ gara Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma, Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ saŋŋa, agbaa kʋaŋ chaaŋ hawasɩ ataa saŋŋa die wonde. 2Womi sanʋarɩ tɩŋ, sanʋaŋ dieke die ba wasɩnana “Sanʋavɩɩka” daa wʋnyɩ die dɩ yine gbarɩgɩŋ ʋ mɩsɩ mana ma ma die dɩ kalɩ mi. Daaŋ mana die ba ŋaaŋ chii wo mɩŋ a keŋ kalɩŋ sanʋarɩ gie tɩŋ ʋ dɩ jʋʋsa vuodiekemba dɩ juunene Ŋmɩŋ juoku me ligire. 3Die ʋ yene Piita aŋaŋ Jɔɔn dɩ balla ba juu wo, ʋ jʋʋsɩ ba ligire. 4Die ba mana dɩ yiŋŋi a daansɩ wa die, womi Piita die dɩ baarɩ dɩ, “Daansɩma tɩ.” 5Die wɩa die ʋ daansa ba ta yaa tama sɩba ʋ nan ye jaaŋ a nyɩŋ ba jigiŋ. 6Ama Piita die dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, “Tɩ wo ligire, ama tɩ nan yɩ fʋ jadieke tɩ yalla. Manɩŋ n yɩ fʋ nʋaŋ Yisa Masia vuodieke dɩ yine Nazeriti vuoke saaŋ ma, hagɩ chʋŋ” 7ta yigi ʋ nuudiigiŋ me a suŋŋi wo ʋ hagɩ zie. Lele womi daa wa nagɩsɩ aŋaŋ ʋ naachɩgɩsa dɩ ye hagɩrɩŋ; 8ʋ hagɩ a yʋgɩ a zie ʋ nagɩsɩ ma a dɩ dɩa a chʋŋ chʋŋ. Womi die ʋ dɩ ba kʋaŋ a juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a chʋŋ ta yʋga a bɩra Ŋmɩŋ. 9Die vuosi mana dɩ yene wo ʋ chʋnnana ta bɩra Ŋmɩnnɩ, 10die ba mɩŋŋɩ wa dɩ vuodieke dɩ ŋaana kala Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sanʋarɩ tɩka jigidieke ba wasɩnana “Sanʋavɩɩka ” a jʋʋsa wa wonde, die dɩ yi be mamachi aŋaŋ ŋmaamɩŋ aŋaŋ wudieke dɩ yine a yɩ wa wa.
Piita die mʋʋlɩna Yisa wʋvɩɩna dene
11Die daa wa die dɩ goori Piita aŋaŋ Jɔɔn a yallɩ, die dɩ yi vuosi mana mamachi ba chɩgɩ ga ba jigiŋ, jigidieke die ba wasɩnana “Solomoni Lɩɩfaaŋ” wa. 12Piita die dɩ yene vuosisi ʋ pɩasɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ Izara vuosi, bɩa wɩɩrɩ gie dɩ yi nɩ mamachi? Ta bɩa nɩ daansa tɩ sɩba dɩ yiwo tɩ gbaŋ gbaŋ tɩ hagɩrɩŋ yaa tɩ wʋvɩɩna wɩa tɩ yi daa wa gie dɩ chʋŋ? 13Nabidie Ŋmɩŋ, vuodieke die Abarahami aŋaŋ Aziki aŋaŋ Jakobu die dɩ jɩanna wa, ta bɩ yi Ŋmɩŋ dieke tɩ chʋalɩba die dɩ jɩanna wa, wʋnɩŋ ʋ kɔtɩna ʋ Tʋntʋntʋ Yisa ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ ʋ gbaŋ gbaŋ hagɩrɩŋ. Wʋnɩŋ die nɩ nagɩ a yɩ tɩ nyɩŋkʋraha nuusi me, ta zeti wo Paliti nɩŋŋa saŋŋa dieke Paliti die dɩ yaalala dɩ ʋ vaa ʋ ga yɔrɩ wa. 14Die ʋ yiwo Ŋmɩŋ vuoŋ ta bɩ yi vuovɩɩnɩŋ ama die nɩ zeti wo mɩŋ ta balɩ Paliti dɩ ʋ vʋarɩ vuokʋʋrʋ wa a yɩ nɩ. 15Die wɩa, nɩnɩŋ die nɩ yine ba kʋʋ Miivoliyɩɩrʋ wa; ama Ŋmɩŋ die dɩ vaa ʋ hagɩ kuŋ me, ta tɩnɩŋ tɩ yine wɩɩrɩ gie daansɩatieliŋ. 16Dɩ yiwo Yisa wa saarɩ yiko tɩ wa dɩ yi daa wa gbaamɩŋ. Gbarɩgɩrɩ gie yiwo vuodieke nɩ wone sɩba ta bɩ yese wo, ama ʋ keŋ ye gbaamɩŋ, dama ʋ yine Yisa saaŋ yada wa wɩa. Ʋ yine Yisa saaŋ yada wɩa ʋ ye gbaamɩŋ ta zie nɩ mana nɩŋŋa naa.
17“Lele n nɩmballɩ, n sɩba a baarɩ wudieke nɩnɩŋ aŋaŋ nɩ nyɩŋkʋraha dɩ yine ba kʋʋ Yisa wa, die nɩ ka sɩba wudieke die nɩ yinene chɩaŋ. 18Ama Ŋmɩŋ die wɔŋ balɩ ʋ wɩɩrɩ a yɩ ʋ naazʋalɩba, ta ba gbaŋ die dɩ balɩ a yɩ vuosi dɩ sie ʋ Vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa dii wahala. Die ʋ vaa ka seŋ yi wusie sɩba nɩ yine die wo.
19“Die wɩa nɩ vaa nɩ tʋntʋmbɩatɩ ta yiŋŋi a keŋ Ŋmɩŋ jigiŋ amʋ ʋ nagɩ nɩ tʋmbɩatɩ a chaa nɩ, 20ta ʋ nan bɩ yɩ nɩ haalɩtɩ voosiŋ, ta bɩ tʋŋ Yisa Masia nɩ jigiŋ, vuodieke ʋ wone a vʋarɩ wa a yɩ nɩ wa. 21Ama sie Yisa wa wɩarɩ arɩzanna ma a ga tʋgɩ saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ wʋnsɩ jaaŋ mana sɩba die ʋ vana ʋ naazʋalɩkasɩ mba die dɩ benne kʋrɩŋ ma wa dɩ balɩ wa.
22“Die gbaŋ Mosisi dɩ baarɩ dɩ, ‘Tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ nan daansɩ yɩ nɩ naazʋa sɩba ʋ tʋnna mɩŋ naa, ta ʋ nan yi nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ vuoŋ. Nɩnɩŋ nɩ mʋ nɩ wʋmma wudieke mana ʋ balala nɩ. 23Vuodieke mana dɩ kana ka wʋmma wudieke mana wʋnɩŋ naazʋa wa mi dɩ balala, Ŋmɩŋ nan vʋarɩ die vuoke a nyɩŋ ʋ vuosi me ta chʋʋsɩ wa.’
24“Ta Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ banɩŋ ba aŋaŋ naazʋa Samuli aŋaŋ vuodiekemba die dɩ kenne ʋ kʋaŋ chaatɩ ta die bala Ŋmɩŋ wɩaha die wɔŋ balɩ wudieke dɩ yinene daarɩ gie nʋaŋ. 25Ŋmɩŋ nʋa diekemba die ʋ yɩna ʋ naazʋalɩba, yiwo nɩ sɩɩtɩ, a bɩ gʋtɩ, nʋa dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna nɩ chɔɔŋkʋʋlɩba gbaŋ yiwo nɩ sɩɩtɩ. Dama die ʋ balɩ wa Abarahami dɩ, ‘Fʋ haagɩŋ wʋnyɩ ma, maŋ nan daagɩ a yi alibarika yɩ tɩŋgbaŋka gie vuosi mana.’ 26Die wɩa Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩ ʋ Tʋntʋntʋ Masia wa ta woliŋ tʋŋ wa nɩ jigiŋ, dɩ ʋ vaa nɩ chɩgɩ a nyɩŋ nɩ tʋntʋmbɩatɩ ma ta ye alibarika ka.”
4Die ba yalla Piita aŋaŋ Jɔɔn a ga nyɩŋkʋra nɩŋŋa dene
1Die Piita aŋaŋ Jɔɔn die dɩ yene ko bala wɩa a yɩa vuosisi, die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba aŋaŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sojasisi jakʋʋŋ aŋaŋ Sadusisi vuosi dɩ keŋ ba jigiŋ, 2dama die ba jɩɩ wa sɩnyɩɩrɩŋ a yɩ Piita aŋaŋ Jɔɔn, dɩ ba dagɩnana vuosisi dɩ Yisa die hagɩ kuŋ me wɩa, ka dagɩ sɩba kunti nan daansɩ hagɩ kuŋ me. 3Die wɩa die ba yigi be a nagɩ ba a yi dansarɩka sʋŋ dɩ tʋŋ vʋŋ, dama yuŋ die wɔŋ a sibe mɩŋ. 4Ama daadaŋ diekemba die dɩ wʋnna Piita aŋaŋ Jɔɔn balɩkʋ die dɩ yi Yisa yada ta yi Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ. Ta vuodiekemba die dɩ dɩna Yisa dɩ yi sɩba vuosi tuse anʋ.
5Tʋŋ die dɩ vʋnna, Juu vuosi nɩŋŋandɩɩsɩrɩba aŋaŋ ba nyɩŋkʋra aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba die dɩ lagɩŋ taŋ ba lagɩmɩŋ jigiŋ Jerusalemi ma, 6die ba lagɩŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ Anasi aŋaŋ Kayafasi aŋaŋ Jɔɔn aŋaŋ Alekizanda aŋaŋ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ tigiŋ vuosi bataŋ. 7Die ba yi Piita aŋaŋ Jɔɔn dɩ keŋ zie ba sʋnsʋŋ ta ba pɩasa ba dɩ, “Bɩa hagɩrɩŋ nɩ yallɩ, ta mɩnɩa saaŋ ma nɩ yie wɩaha gie?”
8Womi Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ hagɩ Piita ma ʋ yiŋŋi a balɩ ba dɩ “Nɩnɩŋ nɩŋŋandɩɩsɩrɩŋ aŋaŋ nyɩŋkʋra, 9dɩɩ yi nɩ pɩasa tɩ jinne yaa gamma wʋvɩɩŋ dieke tɩ yine a yɩ gbarɩgɩrɩ gie aŋaŋ ʋ yene gbaamɩŋ dene, 10die nɩŋ, nɩ mana aŋaŋ Izara vuosi mana sɩmma dɩ dɩ yiwo Nazeriti vuoke Yisa Masia saaŋ ma ta daa wa gie dɩ ye gbaamɩŋ ta zie nɩ nɩŋŋa naa. Yisa wo mi die nɩ yi ba kpaasɩ wa dagarɩkʋ ma a kʋʋ wa wa ama ta Ŋmɩŋ dɩ vaa ʋ hagɩ kumbu me wo. 11Wʋnɩŋ ʋ yine vuodieke Ŋmɩŋ gbaŋkʋ dɩ balɩ ʋ wɩaha dɩ
‘Taŋ dieke nɩnɩŋ mɩmɩɩrɩba dɩ zetine wo
yiŋŋine a keŋ bɩrɩŋ gɔŋgɔŋyʋgɩrɩŋ taŋ vɩɩnɩŋ.’
12Ta vuoŋ saaŋ bɩ wori tɩŋgbaŋka gie me ta Ŋmɩŋ dɩ yɩ vuosi dɩ tɩ ye gbatɩtaanɩŋ, sie Yisa nyɩɩna ma.”
13Die lagɩŋkʋ vuosi dɩ yene Piita aŋaŋ Jɔɔn dɩ dine dembisi dene wo, ta die ba bɩ mɩŋŋɩ dɩ Piita aŋaŋ Jɔɔn die yiwo vuodiekemba dɩ kana ka sɩba gbanɩŋ die dɩ yi be mamachi, ba mɩŋŋɩ dɩ die banɩŋ aŋaŋ Yisa die benne. 14Ama die ba yene daa dieke die dɩ yene gbaaŋkʋ dɩ ziene Piita aŋaŋ Jɔɔn jigiri die ba ka bɩagɩ balɩ wɩɩŋ a chʋʋsɩ ba. 15Die wɩa die ba vaa ba ye nyɩŋ lagɩŋkʋ jigiŋ, ta ba wa ye taŋ, 16ta pɩasa taŋ dɩ, “Bɩa tɩ nan yi dembisi gie? Dama vuodieke mana dɩ benne Jerusalemi ma sɩba mamachi wudieke ba yine, ta tɩ kaaŋ bɩagɩ chiisike. 17Ama nɩ vaa aŋ tɩ kpaaŋ ba dɩ ba daa bɩ wa Yisa saaŋ a yɩ vuoŋ, amʋ vuosi kaaŋ wʋŋ Yisa wɩɩrɩ gie.”
18Die wɩa die ba bɩ wa ba a keŋ juu a balɩ ba dɩ “Nɩ sɩmma nɩ bɩ nagɩ Yisa saaŋ a balɩ yaa dagɩ vuoŋ bɩbra.” 19Ama Piita aŋaŋ Jɔɔn die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “Nɩnɩŋ nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ yilime dɩ bɩa mʋna Ŋmɩŋ jigiŋ? Tɩ saagɩ a yɩ nɩ ta zeti Ŋmɩŋ nʋaŋ yaa? 20Dama tɩ kaaŋ bɩagɩ vaa wudieke tɩ gbaŋ gbaŋ tɩ yene ta wʋŋ wa balɩŋ.” 21Ta die lagɩŋkʋ nyɩŋkʋraha die dɩ bɩ kpaaŋ ba aŋaŋ nɩŋŋmɩna ta vaa ba ga yɔrɩ, dama die ba ka ye wɩɩŋ ba baaŋ nagɩ a datɩ ba tɩbɩŋ, dama vuosisi die faasɩ bala mɩŋ ta bɩra Ŋmɩŋ saaŋ aŋaŋ wudieke dɩ yine wo. 22Daa dieke die dɩ yene mamachi gbaaŋkʋ die tɩaŋ bɩna baŋɩsɩ-nɩɩsa.
Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ die dɩ jʋʋsɩna Ŋmɩŋ a yaala Dembisi dene
23Die ba dine vaa Piita aŋaŋ Jɔɔn wa, die ba yiŋŋi ga ba chanchaalɩba jigiŋ a balɩ ba wudieke Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ aŋaŋ nyɩŋkʋraha dɩ bala ba wa. 24Die ba wʋnna naa wa, die ba mana die dɩ lagɩsɩ taŋ aŋaŋ sʋgɩbalɩmɩŋ a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ dɩ “Tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ, fʋ naana ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie, mʋgɩkpɩɩma aŋaŋ nyindiekemba dɩ benne a ma, 25die Halɩkasɩka ma fʋ dagɩ tɩ chɔɔŋkʋʋŋ Davidi vuodieke die dɩ yine fʋ tʋntʋntʋ, ta die ʋ bʋgɩ balɩ fʋ Halɩkasɩ yiko me dɩ
‘Bɩa yine vuodiekemba dɩ kana a ka yi Juu vuosi dɩ pɩrɩ aŋaŋ sɩnyɩɩrɩŋ,
ta Izara vuosi dɩ sama saŋ tɔgɩtɩ
26ta tɩŋgbaŋka gie naara aŋaŋ ba nyɩŋkʋra dɩ lagɩsɩ taŋ
a tuole dɩ ba wagɩ aŋaŋ Nabidie Ŋmɩŋ aŋaŋ
ʋ Vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa.’
27“Dɩ yiwo wusie dɩ, Herodi aŋaŋ Pontiwosi Paliti aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana a ka yi Juu vuosi aŋaŋ Izara vuosi die seŋ lagɩsɩ mɩŋ tɩka ma ta saŋ dɩ ba kʋʋ kasɩ tʋntʋntʋ Yisa, vuodieke die fʋ vʋarɩna a zie wo. 28Die ba lagɩsɩya mɩŋ dɩ ba yi wudieke mana fʋ hagɩrɩŋ aŋaŋ fʋ yaalɩŋ ma fʋ wone a saŋ dɩ ka nan yi wo. 29Ta lele tɩ Yɔmʋtieŋ, ye vuosi gie dɩ ŋaana a juo tɩ ŋmaamɩŋ dene, ta vaa tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yine fʋ yɔŋɩsɩ balɩma fʋ wɩaha gie aŋaŋ dembisi pam, 30ta tɩɩntɩ fʋ nuuŋ ta yɩ yʋagɩtieliŋ ye gbaamɩŋ, ta vaa tɩ yime mamachi wʋkpɩɩma pam aŋaŋ fʋ kasɩ tʋntʋntʋ Yisa saaŋ hagɩrɩŋ ma.”
31Die ba dine a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ a kpatɩ wa, jigidieke ba lagɩŋna wa dɩ dɔŋ, ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ suuli ba mana die ba piili a bala Ŋmɩŋ wɩaha aŋaŋ sʋgɩhagɩrɩŋ.
Die ba tɩana ba nyinti a yɩa taŋ dene
32Saŋka mi Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ mana die dɩ lagɩŋ taŋ aŋaŋ sʋŋanyili balɩmɩŋ aŋaŋ sʋgɩbalɩmɩŋ, ta tɩa ba nyinti a yɩa taŋ. Vuoŋ die ka baarɩ dɩ ʋ sɩɩwa jaaŋ. 33Die saŋŋa mi tʋntʋntɩba die dɩdɩ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa kumbu hagɩŋ daansɩa, ta daansɩaka die yaa hagɩrɩŋ pam, ta Ŋmɩŋ die dɩ yi alibarika pam a yi ba mana ma. 34Die vuoŋ wo ba sʋŋ a waarɩ jaaŋ, dama vuodiekemba die dɩ yalla ba gbaŋ gbaŋ kʋatɩ yaa tige ŋaaŋ nagɩha a daa mɩŋ a yaa ligirehe, 35a keŋ tʋntʋntɩba jigiŋ, ta ba nagɩ tɩa a yɩ vuoŋ mana ʋ yaala dene.
36Die daa wʋnyɩ die bie mi ʋ saaŋ dɩ dɩ Josefu, ta die yi Liiva buuriŋ vuoŋ, ta ba mɩɩrɩ wa Saapurusi, vuodieke tʋntʋntɩba dɩ wasɩnana Banabasi (ka chɩaŋ yine susuŋŋiru), 37die dɩ keŋ nagɩ ʋ kʋaŋ a daa, a yaa ligirehe a keŋ a yɩ tʋntʋntɩba.
5Ananiasi aŋaŋ ʋ hɔgʋ Safara wɩa
1Ama daa wʋnyɩ gbaŋ die benne a dɩ Ananiasi ta ʋ hɔgʋ dɩaŋ dɩ dɩ Safara. Die ba nagɩ ba faarɩ a daa, 2ta die nagɩ ligirehe a taŋ a lɔbɩrɩ, ta ʋ hɔgʋ wa dɩ sɩba ha wɩa, ta die nagɩ ligire tɩalɩka ha a yaa ga yɩ tʋntʋntɩba ha. 3Piita die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Ananiasi, bɩa fʋ vaa Sitaani dɩ juu fʋ sʋŋ a nyaŋŋɩ fʋ, ta yi fʋ chɩbɩ ŋmɩnchɩbɩsɩ a yɩ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka ta nagɩ ligirehe a taŋ fʋ tuone a nyɩŋ kʋakʋ ma fʋ nagɩna a daa wa? 4Die fʋ yene ka nagɩ ka a daa wa, die ka ka yiwo fʋ sɩɩtɩ? Ta die fʋ nagɩna ka a daa wa, ligirehe die ka yi fʋ sɩɩtɩ? Ta bɩa yine fʋ yile fʋ sʋŋ ma a yi naa? Fʋnɩŋ fʋ ka chɩbɩ ŋmɩnchɩbɩsɩ a yɩ wa vuota, ama fʋ chɩbɩ yɩ wa Ŋmɩŋ.” 5Die Ananiasi die dɩ wʋnna naa, die dɩ kpi a nan. Die ŋmaaŋkpeŋkpɩɩŋ dɩ juu vuodiekemba mana die dɩ wʋnna ʋ kumbu wɩaha. 6Womi dalʋaka die dɩ keŋ nyɩŋ a muuri ʋ nyɩŋgbaŋka aŋaŋ garɩŋ a chii wo a nyɩŋ a ga guu.
7Ka kʋaŋ chaaŋ hawasɩ ataa, ʋ hɔgʋ wa die dɩ keŋ juu jigidieke Piita die benne wo, ta ka sɩba wudieke dɩ yine. 8Ta Piita dɩ pɩasɩ ʋ gbaŋ dɩ “Balɩ mɩŋ, fʋnɩŋ aŋaŋ fʋ chʋrʋ wa dɩ nagɩna nɩ kʋakʋ a daa wa ta tuo ligirehe a mana wʋnna?”
Die ʋ yiŋŋi a balɩ wa dɩ “Wa, bʋ mana wʋnna.”
9Die wɩa Piita die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Bɩa fʋnɩŋ aŋaŋ fʋ chʋrʋ wa dɩ yi nʋabalɩmɩŋ dɩ nɩ magɩsɩ Tɩ Yɔmʋtieŋ Halɩkasɩka. Daa diekemba dɩ guune fʋ chʋrʋ wa, bie wo sanʋarɩ tɩŋ lele, ta ba nan chii fʋ gbaŋ a nyɩŋ a ga guu.” 10Lele womi die ʋ kpi a nan tɩŋgbaŋ, ta dalʋakaha die dɩ a keŋ juu a ye dɩ ʋ kpiye mɩŋ, ba chii wo a nyɩŋ a ga guu ʋ chʋrʋ wa lʋgɩŋ. 11Saŋŋa mi die ŋmaaŋkpeŋkpɩɩŋ die dɩ juu Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ mana aŋaŋ vuodiekemba die dɩ wʋnna wɩaha.
Tʋntʋntɩba die dɩ gbaanna daadaŋ dene
12Saŋŋa mi tʋntʋntɩba die dɩ tʋma mamachi tʋnkpɩɩma pam vuosisi jigiŋ. Ta Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ mana die dɩ ŋaaŋ lagɩsɩ taŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ, Solomoni lɩɩfaaka jigiŋ. 13Ama vuodiekemba dɩ kana ka yi Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ dɩ wo sikimiŋ a baaŋ gaaŋ ba gbaŋ a gʋtɩ ba ma, ama ta die yɩa ba jɩlɩma pam, 14ama dembisi aŋaŋ hɔgʋba pam die dɩ yi tɩ Yɔmʋtieŋ yada ta gʋtɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ ma. 15Die tʋntʋntɩba dɩ yinene wudiekemba ba wɩa, vuosi die dɩ chii yʋagɩtieliŋ a nyɩŋ sieti ma, a nagɩ ba dʋaŋ gadosi aŋaŋ kalɩŋasɩ ma a mʋ Piita dɩ keŋ chʋŋ tɩanna ʋ ligisiŋ nan nan ba ma aŋ ba ye gbaamɩŋ. 16Ta die kpɩkpaaŋ die dɩ nyɩŋ tɩŋkpaŋŋɩsɩ die dɩ gbine Jerusalemi a yaa ba yʋagɩtieliŋ aŋaŋ vuodiekemba jɩmbɩatɩ dɩ yalla a keŋ, die ba mana dɩ ye gbaamɩŋ.
Tʋntʋntɩba wahala diile wɩa
17Die wɩa Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ mana aŋaŋ Sadusisi vuosi bataŋ pam die dɩ yaa sʋgɩbɩaŋ aŋaŋ tʋntʋntɩba, ta die yɩ 18ba ga yigi be a kparɩ ba dansarɩka ma. 19Ama yuku me Ŋmɩŋ malaka die dɩ keŋ sʋʋŋ a yuori dansarɩka ka sanʋaha dɩ tʋntʋntɩba keŋ nyɩŋ, ta balɩ yi ba dɩ, 20“Nɩ gamma a ga zie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a balɩ vuosisi miivoli haalɩkʋ gie wɩa mana.” 21Die tʋntʋntɩba die dɩ tuo ʋ nʋarɩ, die sʋkʋleeliŋ die ba ga juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a piili a daga vuosi wɩaha.
Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ aŋaŋ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ wa Juu vuosi nyɩŋkʋra mana a lagɩŋ taŋ, ta die yi nʋaŋ dɩ ba ga dansarɩka ka sʋŋ a ga vʋarɩ tʋntʋntɩba a keŋ ba nɩŋŋa, 22Ama die ba gana tʋgɩ dansarɩka ka sʋkʋ die ba ka ye be ta yiŋŋi ga lagɩŋkʋ jigiŋ a ga baarɩ dɩ 23“Tɩ gana a tʋgɩ dansarɩka ka jigiŋ, tɩ ye ka mɩŋŋɩ kparɩ mɩŋ keŋ keŋ, ta gbɩgbarɩtɩba dɩ zie sanʋaha tɩŋ a gbarɩ, ama tɩ yuorine sanʋaha ta vuoŋ mana wo ka sʋŋ.” 24Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sojasisi jakʋʋrɩ dɩ wʋnna naa wa, die dɩ yi be mamachi ba yile wudieke dɩ yine wo. 25Womi vuoŋ wʋnyɩ die dɩ keŋ juu mi a baarɩ dɩ, “Nɩ ye, daa diekemba nɩ nagɩna a yi dansarɩka ma wa zie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a daga vuosi Ŋmɩŋ wɩa.” 26Die wɩa sojasisi jakʋʋrɩ die dɩ nagɩ ʋ dembisi ba ga yaa tʋntʋntɩba keŋ, ama die ba ka vʋarɩ ba aŋaŋ hagɩrɩŋ, dama die ba chɩgɩ ŋmaamɩŋ dɩ vuosi nan taa ba tana.
27Die ba yalla ba keŋ wo, die ba vaa ba keŋ zie lagɩŋkʋ nɩŋŋa, ta Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ balɩ ba dɩ, 28“Die tɩ yɩ nɩ wa nʋaŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna, dɩ nɩ da keŋ dagɩ vuosi Yisa saaŋ ma, ama nɩ ye wudieke nɩ yine, nɩ nagɩ dagɩkʋ a mʋʋlɩ Jerusalemi mana, ta yaala nɩ yi tɩ Yisa kʋkʋʋrɩŋ.”
29Ta Piita aŋaŋ tʋntʋntɩba banɩŋ ba dɩ yiŋŋi balɩ ba dɩ “Sie tɩ saagɩ Ŋmɩŋ nʋaŋ ta daa vuota nʋaŋ. 30Tɩ chɔɔŋkʋʋlɩŋ Ŋmɩŋ die vana Yisa dɩ hagɩ kuŋ me, die nɩ kpaasɩna wa dagarɩkʋ ma wa ta kʋʋ wa wa. 31Ŋmɩŋ die dɩ kɔtɩ wa a jʋalɩ wa a kalɩŋ ʋ nuudiigiŋ a yiwo Nɩŋŋandɩɩsɩrʋ aŋaŋ Gbɩgbatɩtaantʋ, dɩ ʋ yɩ Izara vuosi sieŋ dɩ ba chɩgɩ nyɩŋ ba tʋntʋmbɩatɩ ma aŋ Ŋmɩŋ nagɩ ba tʋmbɩatɩ a chaa ba. 32Tɩnɩŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka yine Yisa kumbu hagɩŋ daansɩa tieliŋ; Ŋmɩŋ dɩ nagɩna Haalɩ dieke wo a yɩa vuodieke mana dɩ tuone ʋ nʋaŋ.”
33Die nyɩŋkʋraha die dɩ wʋnna naa, die ba jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ pam dɩ ba kʋʋ tʋntʋntɩba. 34Ama Farasisi vuoŋ wʋnyɩ die benne lagɩŋkʋ me ta ʋ saaŋ dɩ dɩ Gamalia, ta yi mɩraha dɩdagɩrʋ, vuoŋ mana die dɩ yɩa wa jɩlɩma pam; die dɩ hagɩ lagɩŋkʋ ma a balɩ ba dɩ ba yaa tʋntʋntɩba a nyɩŋ aŋ ka yi sʋaa. 35Die ʋ wa balɩ yɩ ba dɩ “N chanchaalɩŋ Izara vuosi, nɩ sɩmma aŋaŋ nɩ bala nɩ yi vuosi gie wudieke wo. 36Saŋŋa dieke dɩ tɩanna wa, Tudasi die hagɩya a baarɩ dɩ ʋ yiwo vuokpɩɩŋ ta die vuosi sɩba kɔbɩsɩ-nɩɩsa die dɩ dɩ ʋ kʋaŋ, ama vuosi bataŋ die dɩ keŋ kʋʋ wa, die ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba mana die dɩ chɩgɩ a jaasɩ jigiŋ mana, ta ʋ tʋʋmaha mana die dɩ yi yɔrɩ. 37Naa kʋaŋ chaaŋ, ta Judasi, vuodieke dɩ yine Galili vuoke gbaŋ die dɩ keŋ vuosi bɩɩsɩkʋ saŋŋa, die ʋ tarɩgɩ vuosi bataŋ yɩaŋ ta daadaŋ pam die dɩ dɩ ʋ gbaŋ, ta vuosi die dɩ keŋ kʋʋ ʋ gbaŋ, ta ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba mana die dɩ chɩgɩ a jaasɩ jigiŋ mana. 38Die wɩa, leleke gie wɩɩrɩ nɩŋ, n kpaama nɩ dɩ nɩ ko vaa vuosi gie sɔmm ta vaa ba ga, dama dɩɩ yi ta ba tʋʋmaha dɩ yiwo vuota tʋʋma ka nan daansɩ kpatɩ. 39Ama dɩɩ yi ta ka yi Ŋmɩŋ tʋʋma, nɩ kaaŋ bɩagɩ a nyaŋŋɩ ba; nɩnɩŋ nɩ nan keŋ ye ta nɩ waga aŋaŋ Ŋmɩŋ.”
Die lagɩŋkʋ die dɩ tuo Gamalia kpaaŋkʋ, 40ta die yiŋŋi a wa tʋntʋntɩba a keŋ juu, ta vaa ba tɩbɩ ba aŋaŋ kpaasɩŋ, ta yɩ ba nʋaŋ dɩ ba da keŋ wɔŋ a balɩ wɩɩŋ Yisa saaŋ ma, ta die vaa ba ga yɔrɩ. 41Die wɩa, tʋntʋntɩba die dɩ nyɩŋ lagɩŋkʋ jigiŋ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ, dama Ŋmɩŋ die yene be ba mʋna wahala diile Yisa saaŋ ma. 42Ta die daaŋ mana ba ŋaaŋ gara Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma, ta bɩ gara vuosi tige me a daga ta mʋʋla wʋvɩɩnaha dɩ Yisa yine Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩrɩ, Masia wa.
6Ba vʋarɩna susuŋŋiriŋ bayʋpɔyɩ wa wɩa
1Saŋŋa mi die Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ die dɩ gʋtɩnana wa, ta vʋʋnɩŋ dɩ keŋ keŋ Juu vuodiekemba dɩ balala Giriiki jabalɩkɩŋ aŋaŋ Juu vuodiekemba die dɩ bala ba gbaŋ gbaŋ jabalɩkɩŋ sʋnsʋŋ, dama vuodiekemba die dɩ balala Giriiki jabalɩkɩrɩ die baarɩ dɩ daaŋ mana ba ŋaana tɩa nyindiikehe ba kpihɔgʋba ka tuose sɩba vuodiekemba dɩ bala Juu jabalɩkɩrɩ. 2Die wɩa tʋntʋntɩba baŋ aŋaŋ ale wo die wa Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ a lagɩsɩ taŋ a baarɩ dɩ “Dɩ ka mʋ dɩ tɩ vaa Ŋmɩŋ wɩa mʋʋlɩŋ ta wɩarɩ nyindiike tɩala ma. 3Die wɩa n nɩmballɩ, nɩ daansɩ nɩ sʋŋ a vʋarɩ dembisi ba bayʋpɔyɩ nɩ sɩbɩna a baarɩ ba beriŋ vɩɩna, ta yaa yɩaŋ ta suuli wo aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka, aŋ tɩ nagɩ tʋʋmaha gie yɩ ba nuusi me, 4ta tɩ nagɩ tɩnɩŋ tɩ saŋŋa a yi Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ mi aŋaŋ Ŋmɩŋ wɩa dagɩŋ ma.”
5Ta Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ mana die yaa sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ tʋntʋntɩba balɩkʋ. Die wɩa ba vʋarɩ Sitiiveni vuodieke die yallɩ yada pam ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ suuli wo aŋaŋ Filipi aŋaŋ Porokorusi aŋaŋ Nikanori aŋaŋ Timoni aŋaŋ Pamenasi aŋaŋ Nikolasi, vuodieke die nyɩna Antiyoku, ta die dɩ ka yi Juu vuoŋ, ama die dɩ tarɩgɩ ʋ jɩamɩŋ ta dɩa Juu vuosi jɩaŋkʋ. 6Die ba yaa ba ga tʋntʋntɩba jigiŋ, ta tʋntʋntɩba die dɩ nagɩ ba nuusi a diisi ba sikpigile me ta jʋʋsɩ Ŋmɩŋ yɩ ba.
7Naa kʋaŋ chaaŋ Ŋmɩŋ wɩa die dɩ bɩ mʋʋlɩ a ga jigiŋ mana, ta Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ die dɩ gʋta lagɩ lagɩ Jerusalemi ma, ta Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba pam die dɩ saagɩ Yisa wʋvɩɩnaha ta yiwo yada.
Sitiiveni yigiŋ wɩa
8Sitiiveni die dɩ ye Ŋmɩŋ suŋŋiŋ aŋaŋ hagɩrɩŋ pam, ta die dɩ yie mamachi tʋnkpɩɩma vuosisi sʋŋ. 9Ama die dembisi bataŋ die dɩ ka tuo wo. Vuodiekemba die dɩ nɩga nɩnhagɩrɩŋ aŋaŋ Sitiiveni die yiwo Juu vuodiekemba dɩ yine yɔŋɩsɩ, ta die ba vʋarɩ ba a nyɩŋ ba yɔŋɩsɩ ma. Die ba nyɩŋ wa Sayireni aŋaŋ Alekizandira, banɩŋ aŋaŋ Juu vuosi bataŋ die dɩ nyɩna Silisia aŋaŋ Asia ma. Die ba gbaŋ ba yaa wa ba Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoŋ. 10Ama Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ yɩ Sitiiveni yɩaŋ pam, die ba ka bɩagɩ a nyaŋŋɩ wa aŋaŋ ʋ wʋbalɩkaha. 11Die ba kana ka bɩagɩ a nyaŋŋɩ wa wɩa, die ba ga kpalɩ dembisi bataŋ dɩ ba balɩ dɩ “Tɩnɩŋ tɩ wʋŋ wa ʋ balala a chʋʋsa Mosisi aŋaŋ Ŋmɩŋ.” 12Ba bala naa wɩa, ta vuosisi aŋaŋ nyɩŋkʋraha aŋaŋ mɩraha dɩdagɩrɩba dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ ta ga Sitiiveni jigiŋ a yigi wo a yaa wa ga ba nyɩŋkʋra lagɩŋkʋ jigiŋ. 13Womi die ba yaa dembisi bataŋ dɩ ba chɩbɩ ŋmɩnchɩbɩsɩ a yɩ wa. Die ba baarɩ “Daa wa gie ŋaaŋ bala saŋŋa mana a chʋʋsa Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ aŋaŋ Mosisi mɩraha; 14dama tɩ wʋŋ wa ʋ bala dɩ Yisa vuodieke dɩ yine Nazeriti vuoke nan kpaŋŋɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ gie a taaŋ, ta tarɩgɩ chʋara diekemba Mosisi dɩ yɩna tɩ wa.” 15Vuodiekemba mana die dɩ kala lagɩŋkʋ jigiri die dɩ mɩɩrɩgɩ ba nine a daansa Sitiiveni, ta die ye ʋ ninechaaŋ dɩ tarɩgɩ a sɩɩ sɩba malaka ninechaaŋ.
7Sitiiveni balɩkʋ
1Die wɩa Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ die dɩ pɩasɩ Sitiiveni dɩ “Ka seŋ yiwo wusie?”
2Sitiiveni die dɩ yiŋŋi a balɩ dɩ “N nɩmballɩ aŋaŋ n chʋalɩŋ, nɩ wʋmma mɩŋ, saŋŋa dieke tɩ chɔɔŋkʋʋŋ Abarahami dɩ yene bie Mesopotamia ma ta ye ka hagɩ ga Harani ma, ta hagɩrɩtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ die dɩ nyɩŋ ʋ jigiŋ, 3ta balɩ wa dɩ ‘Vaa fʋ deŋ aŋaŋ fʋ tɩŋgbaŋ ta ga tɩŋgbaŋ dieke n balla n dagɩ fʋ wa.’ 4Die wɩa die ʋ nyɩŋ ʋ tɩŋgbaŋka ma a ga bie Harani ma. Ʋ chɔɔŋ wa kuŋ kʋaŋ chaaŋ, ta Ŋmɩŋ die dɩ vaa ʋ hagɩ a keŋ kalɩ tɩŋgbaŋka gie me jigidieke nɩ benne lele naa. 5Ama Ŋmɩŋ die ka yɩ wa tɩŋgbaŋka halɩ bɩta gbaŋ dɩ ʋ sɩna, ama ta die yɩ wa nʋaŋ dɩ ʋ nan daansɩ nagɩ ka a yɩ wa, ta ka nan yi wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ haagɩsɩ sɩɩtɩ. Saŋŋa dieke Ŋmɩŋ die dɩ yine nʋarɩ gie wo ta Abarahami die wo bʋa. 6Naa die Ŋmɩŋ dɩ balɩ yɩ wa dɩ, ‘Fʋ haagɩsɩ nan daansɩ beri tɩŋgbaŋ gaaŋ ma, mi ba nan yi yɔŋɩsɩ, aŋ ba mugisi be pam bɩna kɔbɩsɩ-nɩɩsa. 7Ama manɩŋ n nan daansɩ datɩ tɩŋgbaŋ dieke vuosi ba bala ba tʋŋ a yɩa wa tɩbɩŋ, ka kʋaŋ chaaŋ ba nan keŋ a nyɩŋ kanɩŋ tɩŋgbaŋka mi a keŋ tɩka gie me a jɩama mɩŋ.’ 8Womi Ŋmɩŋ die yɩ Abarahami nʋaŋ, ta die dagɩ wa nʋarɩ dagɩtɩ, dɩ wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ haagɩsɩ gobi ba kɔla. Die Abarahami dɩ keŋ mɩɩrɩ Aziki, ta die gobi ʋ kɔlɩ ka daraa nɩɩ daraaŋ. Ka kʋaŋ chaaŋ Aziki dɩaŋ dɩ mɩɩrɩ Jakobu ta gobi ʋ kɔlɩ, ta Jakobu dɩaŋ dɩ gobi ʋ ballɩ baŋ aŋaŋ bale die dɩ yine tɩ chɔɔŋkʋʋlɩkpɩɩma wa kɔla.
9“Die Jakobu ballɩlɩ die dɩ keŋ haa ba nɩmbʋa Josefu ta die nagɩ wa a daa a yɩ vuosi bataŋ ba yaa wa ga Ijipiti tɩŋgbaŋ ma a bɩrɩŋ wa yɔmʋ. Ama Ŋmɩŋ die bie ʋ jigiŋ, 10ta die vʋarɩ wa a nyɩŋ wumugisike mana ma, ta die dɩ yɩ wa yɩaŋ ta yi Ijipiti naaŋ wa Faro dɩ yaala ʋ wɩa ta yi wo jakʋʋŋ Ijipiti tɩŋgbaŋ ma, ta bɩ yi wo jakʋʋŋ ʋ tigiŋ me.
11“Ka kʋaŋ chaaŋ kɔŋkpɩɩŋ die dɩ keŋ nan Ijipiti aŋaŋ Keenani tɩŋgbaŋɩsɩ mana ma, die ba dii wahala pam, ta tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba die ka ye nyindiike. 12Die wɩa die Jakobu dɩ wʋnna dɩ nyindiike bie Ijipiti ma wa die ʋ tʋŋ ʋ ballɩlɩ, tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba mi, die ba bʋmbʋŋaŋ garɩŋ wonde. 13Die ba garɩŋ bule wo ma wa Josefu die dɩ nagɩ ʋ gbaŋ a dagɩ ʋ nɩmballɩlɩ, mi Faro die dɩ mɩŋŋɩ Josefu deŋ. 14Ka kʋaŋ chaaŋ Josefu die dɩ tʋŋ a wa ʋ chɔɔŋ Jakobu aŋaŋ ʋ deŋ mana dɩ ba keŋ Ijipiti ma; die ba mana die yiwo vuosi baŋɩsɩ-yʋpɔyɩ aŋaŋ banʋ. 15Die wɩa Jakobu aŋaŋ ʋ dembe mana die dɩ hagɩ a ga Ijipiti, mi die wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ ballɩ dembisi die dɩ kpi. 16Die ba nagɩ ba nyɩŋgbanɩŋ a yiŋŋi a ga Saakemi a ga guu vɔrɩŋ dieke Abarahami die dɩ dana a nyɩŋ Hamori buuriŋ jigiŋ ma.
17“Die dɩ wana a gbigi dɩ Ŋmɩŋ yi suuli ʋ nʋarɩ die ʋ yɩna Abarahami wa, die tɩ vuosisi die dɩ benne Ijipiti ma wa die dɩ wa faasɩ dala pam. 18Ka kʋaŋ chaaŋ vuoŋ wʋnyɩ die dɩ keŋ dii Ijipiti naarɩ, ama wʋnɩŋ die ʋ ka sɩba Josefu wɩa. 19Die naaŋ wa die dɩ pɔgɩlɩ tɩ vuosi aŋaŋ bɩaŋ, ta die mugise be dɩ ba vʋarɩ ba ballɩnyaalɩsɩ ba tige me a taaŋ aŋ ba kpi.
20“Die ba keŋ mɩɩrɩ Mosisi, ta die ʋ vɩɩna pam, ta Ŋmɩŋ nine die dɩ suuli wo. Die ʋ bie wo ʋ chɔɔŋ tigiŋ me chɩɩtɩ ataa, 21die ba kenne nagɩ wa a nyɩŋ ba tigiri me saŋŋa dieke wo, die naaŋ wa hɔgʋlɩa die dɩ keŋ a nagɩ wa a wubi wo, ta yiwo ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ bʋa. 22Die ba dagɩ Mosisi yɩaŋ dieke mana Ijipiti vuosisi dɩ yalla, die ʋ keŋ bɩrɩŋ vuodieke dɩ sɩbɩna wʋbalɩka ta tʋma hagɩrɩŋ tʋʋma.
23“Die Mosisi die dɩ tʋgɩ bɩna baŋɩsɩ-nɩɩsa Ijipiti vuosi jigiŋ, die ʋ yile daaŋ kaanɩ dɩ ʋ ga a waasɩ ʋ gbaŋ gbaŋ buuriŋ Izara vuosisi. 24Die ʋ ganana wa die ʋ ye Ijipiti vuoŋ dɩ mugisinene Izara vuoŋ, die ʋ ga dɩ ʋ gbatɩ wa a taaŋ, ta die a kʋʋ Ijipiti vuoke. 25Die ʋ yile sɩba ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ vuosi nan mɩŋŋɩ sɩba Ŋmɩŋ baa ʋ nagɩ wa wʋnɩŋ a tʋŋ a gbatɩ ba a taaŋ, ama die ba ka mɩŋŋɩ die. 26Ka tʋnvʋʋsa, Mosisi die dɩ bɩ ye Izara vuosi bale dɩ wagɩnana, die ʋ yaala ʋ wʋnsɩ ba sʋnsʋŋ, ta balɩ ba dɩ, ‘N zʋamba, nɩ yiwo nɩmballɩ, bɩa nɩ waga taŋ die?’ 27Ama vuodieke die dɩ yaala waagɩbʋ die dɩ kpaŋŋɩ Mosisi a taaŋ lʋgɩŋ, ta die a pɩasɩ wa dɩ ‘Mɩnɩa yine fʋ tɩ jakʋʋŋ aŋaŋ tɩ sarɩyadiiru?’ 28‘Fʋnɩŋ fʋ yaala fʋ kʋʋ mɩŋ mɩŋ sɩba diene wo fʋ kʋna Ijipiti vuoke?’ 29Mosisi die dɩ wʋnna naa, die ʋ chɩgɩ a nyɩŋ Ijipiti tɩŋgbaŋ ma a ga bie Midiani tɩŋgbaŋ ma, ta die dɩ keŋ faarɩ hɔgʋ a mɩɩrɩ ballɩ dembisi bale mi.
30“Bɩna baŋɩsɩ-nɩɩsa kʋaŋ chaaŋ, die ʋ ga haagɩŋ daaŋ kaanɩ a ga tʋgɩ Sanayi kunkogiŋ jigiŋ ta ye bolinyaaŋ dɩ dinene haŋgɔɔsɩ tɩɩŋ, ta Ŋmɩŋ malaka die dɩ nyɩŋ bolibu sʋŋ.
31“Die ʋ yene die wo, die dɩ yiwo mamachi, die ʋ chʋŋ a ga gbigi dɩ ʋ mɩŋŋɩ a daansɩ ka, ta die a wʋŋ tɩ Yɔmʋtieŋ Ŋmɩŋ lɔlɩŋ, ta ka bala wa dɩ; 32‘Manɩŋ n yiwo Ŋmɩŋ dieke fʋ chɔɔŋkʋʋlɩŋ dɩ jɩanna, Abarahami aŋaŋ Aziki aŋaŋ Jakobu Ŋmɩŋ.’ Mosisi die dɩ wʋnna naa, die ʋ cheeli aŋaŋ ŋmaamɩŋ ta ka bɩ yaala ʋ daansɩ mi.
33“Ta tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ die dɩ balɩ a yɩ wa dɩ ‘Vʋarɩ fʋ nɩɩraha, dama jigidieke fʋ zene wo yiwo jigikasɩ. 34Wusie, manɩŋ n yeye mɩŋ n vuosisi dɩ dinene wahala die Ijipiti me, ta wʋŋ ba kpaŋ. Die wɩa maŋ a keŋ sʋʋŋ dɩ n gbatɩ ba a taaŋ. Die wɩa n nan yiŋŋi tʋŋ fʋ Ijipiti me.’
35“Mosisi wo gie die yine vuodieke Izara vuosisi die dɩ zetine wo, ta die pɩasɩ wa dɩ ‘Mɩnɩa yine fʋ tɩ jakʋʋŋ aŋaŋ tɩ sarɩyadiiru?’ Ama wʋnɩŋ Ŋmɩŋ die dɩ vʋarɩ dɩ ʋ yi ba nɩŋŋandɩɩsɩrʋ ta gbatɩ ba taaŋ, ta malaka dieke dɩ nyɩna wʋnɩŋ Mosisi jigiri bolinyaabʋ ma haŋgɔɔsɩ tɩɩka jigiri die suŋŋi wo. 36Die wʋnɩŋ Mosisi die yine vuodieke die dɩ vʋarɩna ba a nyɩŋ Ijipiti tɩŋgbaŋ ma, die ʋ bɩ tʋŋ mamachi tʋnkpɩɩma Ijipiti tɩŋgbaŋ ma aŋaŋ saŋŋa dieke die ba gana a garɩsɩ Mʋgɩkpɩɩŋmɩnbʋ wa, aŋaŋ saŋŋa dieke die ba benne haagɩŋ ma wa bɩna baŋɩsɩ-nɩɩsa wa. 37Mosisi wo gie die bala a yɩ Izara vuosisi dɩ, ‘Ŋmɩŋ nan daansɩ tʋŋ nɩ jigiŋ ʋ naazʋa wʋnyɩ sɩba ʋ tʋnna mɩŋ, ʋ nan yi nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ buuriŋ.’ 38Wʋnɩŋ Mosisi wo gie die dɩ benne aŋaŋ tɩ Izara vuosisi lagɩŋkʋ ma haagɩŋ ma. Die ʋ bie wo aŋaŋ tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba aŋaŋ malaka dieke die dɩ bala wɩa a yɩ wa kunkogiŋ dieke ba wasɩna Sinayi wa. Mi die ʋ tuo Ŋmɩŋ miivoli wʋbalɩkaha dɩ ʋ nagɩ a yɩ tɩ chɔɔŋkʋʋlɩŋ aŋaŋ tɩ.
39“Ama die tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba die dɩ zeti ta ka dɩ wa dama ba sʋŋanyile die yiŋŋi ga wa Ijipiti me, 40die wɩa die ba balɩ a yi Arɔni dɩ ‘Mɩɩ ŋmɩŋ a yɩ tɩ aŋ ka dɩa tɩ nɩŋŋa. Tɩnɩŋ tɩ ka sɩba wudieke dɩ yine Mosisi, vuodieke dɩ nagɩna tɩ a nyɩŋ Ijipiti ma wa.’ 41Saŋka mi die ba mɩɩ buuŋ sɩba naraabɩŋ, a kaaba a yɩa ka, ta die die dʋʋga ta bɩra jadieke ba gbaŋ gbaŋ ba mɩna wa aŋaŋ nuusisi. 42Die wɩa Ŋmɩŋ die dɩ vaa ba a taaŋ dɩ ba jɩama chɩŋmarɩsɩ, sɩba die dɩ maagɩna die wo Ŋmɩŋ naazʋalɩba gbaŋkʋ ma wa, dɩ Ŋmɩŋ baarɩ dɩ:
‘Izara vuosi, die nɩ kʋnana dɔŋɩsɩ
ta kaaba haagɩŋ ma bɩna baŋɩsɩ-nɩɩsa wa,
daa manɩŋ die nɩ kaaba yɩa.
43Die nɩ ŋaana naga buuŋ Moloki vɩɩŋ
ta bɩ naga chɩŋmarɩŋ Refani nɩasɩŋ
ta a yi bugile ta jɩama.
Naa chɩaŋ ma n nan vaa nɩ dataasɩ vʋara nɩ a nyɩŋ nɩ tɩŋ ma a yaa nɩ a ga saasaa a poli Babiloni.’
44“Tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba die kpi wo Ŋmɩŋ vɩɩŋ haagɩrɩ ma ta die daga dɩ Ŋmɩŋ bie ba jigiŋ. Die ba wʋnsɩ ka mɩŋ sɩba Ŋmɩŋ die dɩ balla Mosisi die wo. Die ka sɩɩ sɩba Ŋmɩŋ die dɩ vana Mosisi die dɩ yene ke die wo. 45Ka kʋaŋ chaaŋ die tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba die dɩ keŋ nagɩ vɩɩkʋ a yɩ ba ballɩ, ta ba tuo ke a yaa ka gara, ta banɩŋ aŋaŋ Josua die dɩ keŋ keŋ gie ta gbatɩ tɩŋgbaŋ diekemba die buuri gaasɩ die dɩ sɩna. Ŋmɩŋ die dɩ benne ba nɩŋŋa a yagɩ vuosisi a taaŋ wa ta die viiku bie gie deŋ deŋ a keŋ tʋgɩ Davidi saŋŋa. 46Davidi beriŋ die dɩ suuli Ŋmɩŋ nine, ta die keŋ jʋʋsɩ dɩ ʋ vaa ʋ mɩɩ tigiŋ a yɩ wʋnɩŋ Ŋmɩŋ vuodieke die dɩ ʋ chɔɔŋkʋʋŋ Jakobu Ŋmɩnnɩ. 47Ama wʋnɩŋ Davidi bʋadembiŋ Solomoni die dɩ keŋ mɩɩ die tigiri.
48“Tɩ sɩba a baarɩ Nabidie Ŋmɩŋ ka bie tige diekemba vuota dɩ mɩna. Naa sɩɩ sɩba Ŋmɩŋ naazʋa die dɩ bala dɩ
49‘Tɩ Yɔmʋtieŋ Nabidie Ŋmɩŋ baarɩ ŋmɩŋsikpeŋ yine n naarɩ gbanɩŋ
ta tɩŋgbaŋka gie dɩaŋ dɩ yi n nagɩsɩ jigizielikiŋ.
Nɩ nan bɩagɩ a mɩɩ tɩgɩ dieke dɩ mʋna mɩŋ a yɩ mɩŋ?
Yaa jigidieke n baaŋ nan voosi?
50Daa manɩŋ die n naana nyinti gie mana?’
51“Nɩnɩŋ nɩ yiwo tɩbɩhagɩrɩtieliŋ, ta nɩ sʋŋanyile dɩ yʋa aŋaŋ Ŋmɩŋ pam ta nɩ ka saaga dɩ nɩ wʋŋ Ŋmɩŋ wɩa. Nɩnɩŋ nɩ zetine Ŋmɩŋ Haalɩbʋ sɩba nɩ chɔɔŋkʋʋlɩba die dɩ zetine die wo. 52Ŋmɩŋ naazʋa wʋnyɩ die wori ta nɩ chɔɔŋkʋʋlɩŋ dɩ ka mugisiye. Ta bɩ kʋʋ Ŋmɩŋ tʋntʋntɩba diekemba die dɩ bʋgɩna balɩ Ŋmɩŋ Vuokasɩka Masia wa keniŋ wɩa. Ta lele nɩ yine vuodiekemba dɩ posine ʋ chɩaŋ ta kʋʋ wa. 53Nɩnɩŋ nɩ yine vuodiekemba die dɩ tuone Ŋmɩŋ mɩraha a nyɩŋ malakasisi jigiŋ, ama ta ka saaga a dɩa ha.”
Die ba tana Sitiiveni tana dene
54Die lagɩŋkʋ vuosi die dɩ wʋnna Sitiiveni balɩkʋ die ba jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ pam ta ŋɔba ba nyɩna. 55Ama die Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ suuli Sitiiveni, ʋ kɔtɩ ʋ sikpeŋ a daansɩ ŋmɩŋsikpeŋ a ye Ŋmɩŋ chuulikpeŋkpɩɩŋ ta ye Yisa dɩ zene Ŋmɩŋ nuudiigiŋ chaaŋ. 56Die ʋ baarɩ dɩ, “Ye, n ye arɩzanna sanʋaŋ dɩ yuorine ta vuota Bʋa wa dɩ zie Ŋmɩŋ nuudiigiŋ chaaŋ.”
57Die ba wʋnna na ba keesi aŋaŋ lɔlɩkpɩɩŋ, ta nagɩ ba nuusi a ligi ba tɩba. Womi ba mana die dɩ chɩgɩ a keŋ taaŋ a giliŋ wo bʋnyɩ, 58a datɩ wa nyɩŋ tɩka lʋgɩŋ a piili a taa wa tana. Die vuodiekemba die dɩ taana wa tana wa die dɩ vʋarɩ ba nyinyeeke dʋaŋ dalʋakɩŋ wʋnyɩ die dɩ dine Sɔɔli dɩ ʋ daansɩma ha. 59Die ba taanana wa die ta die ʋ keŋ wa tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ Yisa, tuo n haalɩŋ!” 60Ta sʋʋŋ gbirigi ta keesi aŋaŋ lɔlɩkpɩɩŋ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, da keŋ nagɩ ba taalɩ gie a chʋʋsɩ ba.” Die ʋ balɩ wa naa ta kpi.
81Ta Sɔɔli die dɩ saagɩna ʋ kʋʋla wɩa.
Sɔɔli die dɩ mugisine Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ dene
Dɩnɩŋ daarɩ mi gbaŋ gbaŋ die mugisibɩaŋ die dɩ nan Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ die dɩ benne Jerusalemi ma; ta ba mana die dɩ nyɩŋ a jaasɩ ga Judia aŋaŋ Samaria lʋga mana ama ta va tʋntʋntɩba nyɩɩna mi. 2Vuodiekemba die dɩ jɩanna Ŋmɩŋ bataŋ die dɩ guu Sitiiveni ta faasɩ kʋŋ ʋ kumbu.
3Ama Sɔɔli die dɩ yaala ʋ chʋʋsɩ Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba, ta die gara tige tige, ta yige Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ, dembisi aŋaŋ hɔgʋba mana a keŋ nyɩna ta a yaa ba a lige dansarɩka sʋŋ.
Filipi die dɩ mʋʋlɩna Yisa wʋvɩɩnaha Samaria ma dene
4Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ diekemba die dɩ jaasɩ wa die dɩ ga jigiŋ mana a ga mʋʋla Yisa wɩaha. 5Ta Filipi die dɩ sʋʋŋ ga Samaria tɩka ma a ga mʋʋlɩ Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩŋ Masia wɩa a yɩ mi vuosisi. 6Die daadamba pam mi die dɩ keŋ a mɩŋŋɩ a yuori ba tɩba a wʋŋ Filipi balɩkʋ, ta bɩ ye ʋ yinene mamachi wudieke wo. 7Die jɩmbɩatɩ pam die dɩ chɩgɩ a nyɩŋ daadaŋ pam ma aŋaŋ keesiŋ pam; ta die nyɩŋgbaŋ kpiikiŋ tieliŋ aŋaŋ gbarɩsɩ pam die dɩ ye gbaamɩŋ. 8Die wɩa die sʋgɩfɩalɩŋ die dɩ bie Samaria tɩŋ mana ma.
9Daa wʋnyɩ gbaŋ die benne tɩka ma ba wasa wa Simoni ta yaa tɩɩŋ, saŋŋa a taŋ ʋ ŋaaŋ yie mamachi wuyiike ta a yie vuosisi mamachi, ta die a bala dɩ ʋ yiwo vuokpɩɩŋ. 10Vuodiekemba mana dɩ benne tɩka ma, zɔɔlɩntieliŋ aŋaŋ vuokpɩɩma mana die dɩ yɩa wa jɩlɩma ta wʋmma a yɩa wa. Die ba bala dɩ “Simoni yiwo vuodieke ŋmɩŋ dieke ba wasanana ‘Yiko Ŋmɩŋ dɩ tarɩgɩna.’ ” 11Die ba wʋmma a yɩa wa dama die ʋ yi wo mamachi wuyiikehe a yʋasɩ ba jigiŋ. 12Ama die Filipi dɩ keŋ a mʋʋlɩ Ŋmɩŋ naarɩ wʋvɩɩnaha aŋaŋ Yisa wɩa, dembisi aŋaŋ hɔɔŋ die dɩ saagɩ ʋ mʋʋlɩkʋ, ta ʋ sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaaŋ. 13Simoni gbaŋ gbaŋ die dɩ yi Filipi balɩkʋ yada, die ʋ sɩɩ wa Ŋmɩŋ nyaaŋ. Die ʋ dɩ Filipi kʋaŋ a yese mamachi wʋkpɩɩŋ diekemba ʋ yinene, dɩ yi wo mamachi.
14Die Yisa tʋntʋntɩba die dɩ benne Jerusalemi dɩ wʋŋ dɩ Samaria vuosi tuo wo Ŋmɩŋ wɩaha a dii, die ba tʋŋ Piita aŋaŋ Jɔɔn ba jigiŋ. 15Die ba gana a ga tʋgɩ mi, die ba jʋʋsɩ Ŋmɩŋ a yɩ ba dɩ ba tuo Ŋmɩŋ Halɩkasɩka, 16dama die Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die ye ka keŋ a sʋʋŋ ba wʋnyɩ mana ma; die ba ko sɩɩ ba wa Ŋmɩŋ nyaabʋ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa saaŋ ma nyɩɩna. 17Womi Piita aŋaŋ Jɔɔn die dɩ nagɩ ba nuusi a dɩɩsɩ ba ma ta ba tuo Ŋmɩŋ Halɩkasɩka.
18Simoni die dɩ ye dɩ tʋntʋntɩba dɩ nagɩna ba nuusi a dɩɩsɩ ba ma ta Ŋmɩŋ dɩ yɩ ba Halɩkasɩka, die wɩa die ʋ nagɩ ligire a yaala ʋ yɩ Piita aŋaŋ Jɔɔn, 19ta baarɩ “Nɩ yɩ mɩŋ gbaŋ yiko ka gie amʋ maŋ keŋ nagɩ n nuuŋ a dɩɩsɩ vuodieke mana ma, ʋ nan tuo Ŋmɩŋ Halɩkasɩka.”
20Ama Piita die dɩ yiŋŋi balɩ wa dɩ “Fʋnɩŋ nan kpi yɔrɩ aŋaŋ fʋ ligirehe dama fʋ yile dɩ fʋ nan bɩagɩ a daa Ŋmɩŋ piini aŋaŋ ligire. 21Die wɩa fʋ nuuŋ wo tɩ tʋʋma ma, dama fʋ sʋŋanyile ka vɩɩna Ŋmɩŋ jigiŋ. 22Die wɩa chɩgɩ a nyɩŋ fʋ sʋŋanyilibɩatɩ gie me, ta jʋʋsɩ tɩ Yɔmʋtieŋ Ŋmɩŋ amʋ ʋ nagɩ fʋ sʋŋanyilibɩakʋ gie a chaa fʋ, 23dama n yeye ta fʋ suuli wo aŋaŋ sʋgɩbɩaŋ ta bɩaŋ dɩ suuli fʋ.”
24Womi Simoni die dɩ balɩ a yɩ Piita aŋaŋ Jɔɔn dɩ, “Nɩ jʋʋsɩ tɩ Yɔmʋtieŋ a yɩ mɩŋ, amʋ nyinti gie wʋnyɩ mana nɩ bala wa da keŋ keŋ n ma.”
25Die ba bala wudieke tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ yine aŋaŋ ʋ wʋvɩɩnaha a kpatɩ, die ba yiŋŋi a ga Jerusalemi. Die ba ganana die ba mʋʋla Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha Samaria tɩŋkpaŋŋɩsɩ pam ma.
Filipi aŋaŋ Ituopia vuokpɩɩŋ wɩa
26Die tɩ Yɔmʋtieŋ malaka die dɩ keŋ a balɩ a yɩ Filipi dɩ “Hagɩ a ga a daagɩ sie dieke dɩ nyɩna Jerusalemi ta sʋʋŋ gara Gaza wa.” Ba ka bɩ daaga sieku gie lele. 27Die wɩa die ʋ hagɩ a piili chɔnɩŋ, die ʋ ganana ʋ ga tuoli Ituopia daayaabɩŋ sieku me ta ʋ kule. Die ʋ yiwo vuokpɩɩŋ ta daansɩ Ituopia hɔgʋ naaŋ wa ligire. Die ʋ ga wa Jerusalemi a ga jɩaŋ Ŋmɩŋ, 28ta wa yiŋŋi kuli tigiŋ ta kalɩ ʋ toriku me ta duune dɩ data ka ta ʋ karɩma gbaŋ dieke Ŋmɩŋ naazʋa Azaya dɩ maagɩna. 29Die Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ balɩ a yɩ Filipi dɩ “Vɩɩsɩ gbigi torikuke.” 30Womi Filipi die dɩ chɩgɩ a ga gbigike a wʋŋ daa wa dɩ karɩnnana gbaŋ dieke Ŋmɩŋ naazʋa Azaya dɩ maagɩna wa. Die ʋ pɩasɩ wa dɩ “Fʋ sɩba wudieke fʋ karɩnnana chɩaŋ mɩŋ?”
31Ta ʋ yiŋŋi balɩ wa dɩ, “N baaŋ yi wo lalɩa a sɩmma ka chɩaŋ, ntaala vuoŋ dagɩ mɩŋ?” Die wɩa ʋ jʋʋsɩ Filipi dɩ ʋ keŋ jʋalɩ kala torikuke me aŋaŋ wa. 32Die ʋ karɩnnana wudieke wo yiwo naa dɩ:
“Die ʋ nɩasɩ wa yii dieke ba yalla a ga dɩ ba kɔrɩgɩ,
ta die beri sigisigi sɩba yiipɔlɩ dieke ba ŋaana gobe ka kobiti
ka beri sigisigi die, die ʋ ka yuori ʋ nʋaŋ a balɩ wɩɩŋ.
33Die ba yiwo viivi, ta zeti dɩ ba kaaŋ dii ʋ sarɩya vɩɩnɩŋ.
Ta vuoŋ wori a baaŋ nan bɩagɩ a balɩ ʋ haagɩsɩ wɩa,
dama die ba woliŋ vʋarɩ wa ʋ miivoli a nyɩŋ tɩŋgbaŋka gie me.”
34Daa wa die dɩ pɩasɩ Filipi dɩ, “Balɩ mɩŋ, mɩnɩa wɩa naazʋa wa die dɩ bala wa? Ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ wɩa yaa vuogaaŋ?” 35Die Filipi dɩ piili a nyɩŋ daa wa die dɩ karɩnna jigidieke wo ʋ gbaŋ gbaŋ a balɩ wa Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha yaa gamma Yisa wɩa. 36Die ba sʋʋna gara sieku me wo, die ba keŋ tʋgɩ jigiŋ kaanɩ nyaaŋ bʋtaŋ dɩ dʋa, daa wa die dɩ baarɩ, “Ye, nyaaŋ wʋnna bɩa bala ka kagɩ mɩŋ amʋ n daa sɩɩ Ŋmɩŋ nyaaŋ?” (( 37Ta Filipi die dɩ balɩ wa, “Dɩɩ yi fʋ yi Yisa Masia yada aŋaŋ fʋ sʋŋ mana, n nan bɩagɩ sɩɩ fʋ.” Die ʋ yiŋŋi balɩ dɩ, “N yi yada dɩ Yisa Masia yiwo Ŋmɩŋ Bʋadembiŋ mɩŋ.”))
38Die daayaabɩrɩ dɩ yi ta duunehe dɩ zie, ta wʋnɩŋ aŋaŋ Filipi die dɩ sʋʋŋ ga nyaabʋ ma, Filipi die dɩ sɩɩ wa Ŋmɩŋ nyaabʋ. 39Die ba kenne nyɩŋ nyaabʋ ma wa, tɩ Yɔmʋtieŋ Haalɩŋ die dɩ nagɩ Filipi a nyɩŋ mi bʋnyɩ, ta daa wa die ka bɩ ye wo bɩbra, ta die chʋŋ kule aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ. 40Filipi die dɩ keŋ ye ta ʋ bie Azotusi a die dɩ dɩa ka tɩgɩsɩ mana a mʋʋla Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha, yaa die a ga tʋgɩ Siisiria.
9Sɔɔli tarɩgɩŋ wɩa
1Tɔ, Sɔɔli die ko nɩga nyuŋ dɩ ʋ nan dɩ mugise ta kʋa tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ, die ʋ ga Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ jigiŋ 2a balɩ wa dɩ ʋ yɩ wa gbaŋtɩ aŋ a dagɩ vuodieke dɩ yine wo aŋaŋ yiko dieke ʋ yalla aŋ ʋ ga Damasikusi a ga dagɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me nyɩŋkʋra a mʋ dɩɩ yi ʋ keŋ ye vuodieke dɩ dɩna sie dieke Yisa dɩ dagɩna, hɔgʋ yaa dembiŋ ʋ nan bɩagɩ yigi be a yaa ba a yiŋŋi keŋ Jerusalemi.
3Die ʋ benne sieku me a gara Damasikusi ta keŋ gbigi tɩka, die chaanɩŋ die dɩ nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ a keŋ chaaŋ giliŋ wo bʋnyɩ. 4Womi die ʋ nan tɩŋgbaŋ ta wʋŋ lɔlɩŋ dɩ balala a yɩa wa dɩ, “Sɔɔli, Sɔɔli, bɩa yine fʋ mugise mɩŋ.”
5Die ʋ pɩasɩ dɩ, “Mɩnɩa yine fʋ n Yɔmʋtieŋ?”
Lɔlɩkʋ die dɩ baarɩ dɩ, “Manɩŋ Yisa, vuodieke fʋ mugisinene wo. 6Ama hagɩ a ga tɩka sʋŋ, mi ba nan dagɩ fʋ wudieke fʋ mʋna fʋ yi.”
7Saŋka mi dembiŋ diekemba die dɩ ganana aŋaŋ Sɔɔli wa die dɩ wɩarɩ zie surumm. Die ba wʋŋ wa lɔlɩkʋ ama die ba ka ye vuoŋ. 8Ta Sɔɔli die dɩ hagɩ tɩŋgbaŋka ma a yuori ʋ nine ama ta ka yese. Die wɩa die ba yigi ʋ nuuŋ me a yaa wa a ga Damasikusi. 9Damʋʋma ataa die ʋ ka bɩagɩ yese. Die daraa gie nɩŋ mana die ʋ ka dii jaaŋ yaa a nyuu jaaŋ mana.
10Die Yisa dɩdɩɩsɩrʋ wʋnyɩ die benne Damasikusi ma ba wasa wa Ananiasi, ta tɩ Yɔmʋtieŋ die dɩ wa wa daansa sʋŋ dɩ, “Ananiasi!”
Die ʋ yiŋŋi a baarɩ dɩ, “Manɩŋ n wʋnna n Yɔmʋtieŋ.”
11Tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, “Gɔmɩsɩ ga sie dieke ba wasɩnana Sieŋ-tʋgɩsɩkʋ ma a ga Judasi tigiŋ me a pɩasɩ daa dieke dɩ nyɩna Taasusi ʋ saaŋ dɩ dɩ Sɔɔli wa wɩa. Ʋ jʋʋsa Ŋmɩŋ lele gie. 12Die Sɔɔli daansa sʋŋ, ʋ ye daa wʋnyɩ ba wasɩnana Ananiasi dɩ kenne juu a nagɩ ʋ nuusi a diisi ʋ ma, a mʋ ʋ nan bɩ yese bɩbra.”
13Ananiasi die dɩ yiŋŋi balɩ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, vuosi pam wɔŋ balɩ mɩŋ daa wa gie wɩa, yaa gamma wʋbɩaŋ diekemba ʋ yinene fʋ vuosi dɩ benne Jerusalemi ma wa. 14Ta ʋ wa keŋ giena aŋaŋ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtʋ yiko dɩ ʋ yigi vuodieke mana dɩ wasɩnana fʋ saaŋ.”
15Ama ta tɩ Yɔmʋtieŋ die dɩ balɩ dɩ, “Fʋnɩŋ fʋ ko gamma, dama wʋnɩŋ maŋ vʋarɩ dɩ ʋ tʋma n tʋʋma, ta vaa buurigaasɩ aŋaŋ ba naakpɩɩma aŋaŋ Izara vuosi mana sɩmma n saaŋ: 16ta manɩŋ n nan dagɩ wa gbalɩgɩ diekemba mana ʋ bala ʋ gbalɩgɩ n saaŋ chɩaŋ ma.”
17Die wɩa Ananiasi die dɩ ga a ga juu tigiri me a nagɩ ʋ nuusi a diisi Sɔɔli ma, ta baarɩ dɩ, “N nɩmbʋa Sɔɔli, tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa vuodieke dɩ nyɩna fʋ jigiŋ sieku me wo saŋŋa dieke fʋ kennene giena wa tʋnna mɩŋ amʋ fʋ nan bɩ ye bɩbra ta suuli aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka.” 18Lele womi jaaŋ kaanɩ die dɩ sɩna sɩba zaasɩŋ hagɩtɩ die dɩ nyɩŋ Sɔɔli nine me a nan, die ʋ bɩ bɩagɩ yese bɩbra. Die ʋ hagɩ a zie, ta ba sɩɩ wa Ŋmɩŋ nyaaŋ. 19Die ʋ dii nyindiike ta ʋ hagɩrɩŋ dɩ yiŋŋi keŋ.
Sɔɔli die dɩ mʋʋlɩna Yisa wɩa Damasikusi ma dene
Saŋka mi Sɔɔli die dɩ wɩarɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ dɩ benne Damasikusi ma wa jigiŋ daraa ale, 20ta die ga Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me lagɩ lagɩ a ga mʋʋla Yisa wɩa dɩ, “Yisa seŋ yiwo Ŋmɩŋ Bʋa.”
21Vuodiekemba mana die dɩ wʋnna wa wa die dɩ yi be mamachi ta ba pɩasa dɩ, “Da daa wa gie die benne Jerusalemi ma a kʋa vuodiekemba die dɩ wasɩnana saarɩ gie wo? Ʋ ka keŋ giena dɩ ʋ yigi wo Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ ta nagɩ ba a yiŋŋi ga yɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha?”
22Ama ta Sɔɔli mʋʋlɩkʋ die dɩ a ko gʋta aŋaŋ Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ, ʋ mʋʋlɩkʋ die dɩ dagɩ dɩ Yisa seŋ yiwo Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa ta chɩɩla die dɩ wori: die wɩa Juu vuosi diekemba die benne Damasikusi die ka bɩagɩ a balɩ wa wɩɩŋ.
23Die daraa pam die dɩ tɩaŋ, ta Juu vuosisi die dɩ lagɩsɩ taŋ a saŋ dɩ ba kʋʋ wa; 24ama die vuoŋ dɩ balɩ wa wudieke ba sanna dɩ ba yi wo. Die ŋmɩntʋasɩ aŋaŋ yuŋ mana die ba ŋaaŋ gbarɩ wa tɩka sanʋa mana ma dɩ ba kʋʋ wa. 25Ama yuŋ kaanɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ nagɩ wa a yi kparɩŋ ma a nagɩ wa a daagɩ tɩka paŋ sikpeŋ a nyɩŋ.
Sɔɔli die dɩ benne Jerusalemi dene
26Womi Sɔɔli die dɩ ga Jerusalemi a mɩa dɩ ʋ nagɩ ʋ gbaŋ a lagɩŋ Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba ma, ama die ba ka yiwo yada dɩ lele, ʋ wa yiwo Yisa kʋaŋandɩɩsɩrʋ, ta die wa chɩgɩ wa ŋmaamɩŋ. 27Ta Banabasi die dɩ keŋ suŋŋi wo a yaa wa ga tʋntʋntɩba jigiŋ, a balɩ ba Sɔɔli die dɩ yene tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa sieŋ me ta ʋ balɩ wɩa a yɩ wa dene. Die ʋ bɩ balɩ ba Sɔɔli die dɩ dine dembisi a mʋʋla Yisa wɩa Damasikusi ma dene. 28Die wɩa Sɔɔli die dɩ beri aŋaŋ ba ta die dɩ dɩa Jerusalemi jige mana a mʋʋla tɩ Yɔmʋtieŋ saaŋ aŋaŋ dembisi. 29Die ʋ bɩ bala aŋaŋ Juu vuodiekemba dɩ bala Giriiki jabalɩkɩŋ yaa gamma Yisa wɩa, ama die ba nɩga nɩnhagɩrɩŋ aŋaŋ wa, ta mɩa dɩ ba kʋʋ wa. 30Ama saŋŋa dieke ta Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ die dɩ mɩŋŋɩna naa die ba nagɩ wa a sʋʋŋ ga Siisiria ta vaa ʋ kuli Taasusi me.
31Womi die Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba dieke dɩ benne Judia aŋaŋ Galili aŋaŋ Samaria mana ma die ka bɩ ye mugisiŋ. Die Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ yɩ ba hagɩrɩŋ ta kpaŋŋɩsɩ ba, die ba gʋta ta beri aŋaŋ Ŋmɩŋ chɩgɩla.
Piita die dɩ tʋnna mamachi wɩa Liida aŋaŋ Joopa dene
32Ka kʋaŋ chaaŋ Piita die dɩ dɩa a ga jigiŋ mana, ta die keŋ sʋʋŋ ga dɩ ʋ kaagɩ Ŋmɩŋ vuosi die dɩ benne Liida. 33Mi die ʋ ye daa wʋnyɩ ba wasɩnana Aniasi, die ʋ nyɩŋgbanɩŋ die kpine ta ʋ ka bɩagɩ haga ʋ jadʋakɩŋ ma bɩna anɩɩ. 34Piita die dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, “Aniasi, Yisa Masia gbaannana fʋ, hagɩ ta wʋnsɩ fʋ jadʋakɩrɩ.” Lele womi die ʋ hagɩ a zie. 35Die vuodiekemba mana die dɩ benne Liida aŋaŋ Saroni ma die dɩ ye wo die dɩ tarɩgɩ ba beriŋ, ta dɩ tɩ Yɔmʋtieŋ sieŋ.
36Hɔgʋ wʋnyɩ dɩaŋ die dɩ benne Joopa ma ba wasa wa Tabita, ama Giriiki jabalɩkɩŋ ba wasa wa Dɔkasi, ka chɩaŋ yine “Haabiiŋ” ta die a yi Yisa dɩdɩɩsɩrʋ. Die ʋ nagɩ ʋ saŋŋa mana a yie wʋvɩɩna yɩa vuosi ta suŋŋi zɔɔlɩntieliŋ. 37Die saŋka mi yʋagɩŋ die dɩ yigi wo die ʋ kpi. Die ba sɩɩ wa nyaaŋ ta nagɩ wa a jʋalɩ dʋaŋ jarɩnbɩsa juoŋ me. 38Joopa die ka faasɩ yʋa aŋaŋ Liida; die wɩa die Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ wʋnna dɩ Piita bie Liida ma wa die ba tʋŋ dembisi bale ʋ jigiŋ dɩ ba ga balɩ wa dɩ, “Tɩ jʋʋsa fʋ yi lagɩ lagɩ a keŋ tɩ jigiŋ.” 39Die wɩa Piita die dɩ yi siri wʋnɩŋ aŋaŋ ba die dɩ ga. Die ʋ gana a ga tʋgɩ wa ba nagɩ wa jʋalɩ ga juoku me. Mi kpihɔgʋba mana die dɩ taaŋ giliŋ Piita a kʋma ta daga wa nyinyeeki diekemba Dɔkasi die dɩ baalɩna yɩ ba wa saŋŋa dieke ʋ benne ʋ mɩsɩ ma wa. 40Ama Piita die dɩ yagɩ ba mana dɩ nyɩŋ juoku me, ta die sʋʋŋ a gbirigi ʋ dune me a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ, ta die yiŋŋi a daansɩ kumbu ta baarɩ dɩ, “Tabita, hagɩ!” Die ʋ yuori ʋ nine a ye Piita, ta die hagɩ a kalɩ. 41Piita die dɩ tɩɩntɩ ʋ nuuŋ a suŋŋi wo ʋ hagɩ zie ta wa kpihɔgʋbaha aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ banɩŋ ba a nagɩ wa dagɩ ba dɩ ʋ yiŋŋi keŋ wo ʋ miivoli me mɩŋ. 42Wɩɩrɩ gie die dɩ dɩa ga Joopa mana ma ta vuosi pam die dɩ yi tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa yada ta dɩ ʋ sieŋ. 43Piita die dɩ wɩarɩ a bie Joopa ma a yʋasɩ; die ʋ bie wo daa wʋnyɩ die dɩ wʋnsɩnana gbaŋtɩ ba wasa wa Simoni tigiŋ me mɩŋ.
10Piita aŋaŋ Koniliawosi wɩa
1Die daa wʋnyɩ die benne Siisiria ma ba wasa wa Koniliawosi, die ʋ yiwo sojasisi jakʋʋŋ ta pɔgɩlɩ sojasisi kɔbɩga ʋ chaakʋ ma. Die ba wasa ʋ chaakʋ Itali tɩŋgbaŋ chaaŋ. 2Die wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ deŋ mana die jɩama Ŋmɩŋ ta chɩga Ŋmɩŋ. Die ʋ kpaŋŋɩ ʋ gbaŋ pam a suŋŋe Juu vuosi zɔɔlɩntielibe, ta die jʋʋsa Ŋmɩŋ saŋŋa mana. 3Daaŋ kaanɩ die agbaa die dɩ nɩgɩna a tɩaŋ hawasɩ ataa die ʋ daansɩ a ye Ŋmɩŋ malaka dɩ kenne juu ʋ jigiŋ a balɩ a yɩ wa dɩ, “Koniliawosi.”
4Koniliawosi die dɩ yene malakaka die ŋmaamɩŋ dɩ yigi wo, ta ʋ baarɩ dɩ “N Yɔmʋtieŋ, dɩ bɩa?” Die malakaka dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Ŋmɩŋ tuo fʋ jʋʋsɩŋ mɩŋ aŋaŋ fʋ yɩnana zɔɔlɩntieliŋ piini diekemba ta bɩ tɩɩnsɩ fʋ wɩa. 5Lele, tʋŋ dembisi bataŋ aŋ ba ga Joopa ma a ga wa daa wʋnyɩ saaŋ dɩ dine Simoni Piita. 6Ʋ yiwo chaanʋ a bie gbaŋwʋnsɩrʋ dieke ba wasɩnana Simoni tigiŋ, ta ʋ tigiri dɩ gbigi mʋgɩkpɩɩrɩ.” 7Die malakaka die dɩ balala wɩaha a yɩa wa die dɩ yiŋŋi ga ta va wa, womi die Koniliawosi die dɩ wa ʋ tʋntʋntɩŋ bale aŋaŋ sojasisi wʋnyɩ, vuodieke die dɩ jɩanna Ŋmɩŋ ta bɩ yi ʋ gbaŋ gbaŋ gbɩgbarɩtʋ wʋnyɩ. 8Die ʋ balɩ ba wudieke dɩ yine, ka kʋaŋ chaaŋ ʋ tʋŋ ba Joopa ma ma.
9Ka tʋnvʋʋsa die ba benne sieku me a gara wa a keŋ gbigi Joopa, saŋka mi Piita die dɩ ga jʋalɩ kɔsʋŋ sikpeŋ agbaa saŋŋa dɩ ʋ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ. 10Kɔŋ die dɩ keŋ yigi wo, die ʋ yaala jaaŋ dɩ ʋ dii; die ba yene dige nyindiikehe die ʋ daansɩ. 11Ta die a ye ŋmɩŋsikpeŋ dɩ yuorine, ta jaaŋ kaanɩ dɩ keŋ sʋʋna a sɩɩ sɩba garɩteelikiŋ ba yigine ka kʋanʋa anɩɩsa wa a yaa keŋ sʋʋna tɩŋgbaŋ. 12Die ka ma dɔŋɩsɩ yiri yiri aŋaŋ nyindiekemba dɩ vuunene tɩŋgbaŋ aŋaŋ nembisi. 13Ta die ʋ wʋŋ lɔlɩŋ dɩ balala a yɩa wa dɩ, “Piita, hagɩ a kʋʋ a ŋɔbɩ!”
14Ama Piita dɩ yiŋŋi balɩ dɩ, “N Yɔmʋtieŋ, aayɩ, n ye ka ŋɔbɩ jadieke tɩ chʋarɩna.”
15Die lɔlɩkʋ dɩ bɩ balɩ yɩ wa bɩbra dɩ, “Da keŋ wa jadieke Ŋmɩŋ dɩ yine kasɩ jadɩngɩtɩŋ.” 16Naa die yiwo bʋtaa, ta die jaabʋ dɩ yiŋŋi a ga jʋalɩ ŋmɩŋsikpeŋ.
Vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi die dɩ kenne yi Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ dene
17Piita die ye ko yile ʋ daansɩkʋ chɩaŋ, die Koniliawosi die dɩ tʋnna dembiŋ diekemba ba die dɩ ye Simoni tigiri dɩ benne jigidieke a keŋ zie ka sanʋarɩ tɩŋ, 18a wa a pɩasɩ dɩ, “Chaanʋ bie giena ʋ saaŋ dɩ dɩ Simoni Piita mɩŋ?”
19Ama Piita die ye ko mɩa ʋ baaŋ yi die a sɩba daansɩkʋ chɩaŋ, ta Ŋmɩŋ Haalɩŋ dɩ balɩ yɩ wa dɩ, “Wʋmma dembisi bataa bie giena a dɩ dɩa a yaala fʋ. 20Die wɩa hagɩ a sʋʋŋ ga ta da chɩɩlɩ dɩ fʋ aŋaŋ ba ga, dama manɩŋ n tʋnna ba.” 21Naa chɩaŋ ma, Piita die dɩ sʋʋŋ a ga balɩ dembisisi dɩ, “Manɩŋ nɩ yaala wa. Bɩa wɩa nɩ keŋ?”
22Ta ba yiŋŋi balɩ dɩ, “Jakʋʋŋ Koniliawosi tʋnna tɩ. Ʋ yiwo vuovɩɩnɩŋ ta jɩama Ŋmɩŋ ta Juu vuosi mana dɩ faasɩ yɩa wa jɩlɩma pam. Ŋmɩŋ malakasisi kaanɩ die dɩ balɩ a yɩ wa dɩ ʋ wa fʋ a keŋ ʋ tigiŋ me amʋ ʋ nan wʋŋ wudieke fʋ yalla dɩ fʋ balɩ.” 23Die Piita dɩ yaa ba a juu gbaaŋ, die ba dʋa mi tʋŋ dɩ vʋŋ.
Tʋŋ die dɩ vʋʋna ʋ yi siri wʋnɩŋ aŋaŋ ba dɩ ga; die ʋ chanchaalɩba bataŋ die dɩ benne Joopa ma wa die dɩ beeli wo. 24Die ka tʋnvʋʋsa die ba ga tʋgɩ Siisiria ma, jigidieke Koniliawosi aŋaŋ ʋ deŋ aŋaŋ ʋ zʋalɩŋ die dɩ kalɩna a chɩɩsa wa. 25Die Piita die dɩ dɩna baa ʋ juu gbaaŋkʋ sʋŋ, ta Koniliawosi die dɩ keŋ tuoli wo sanʋarɩ ma, ta sʋʋŋ gbirigi ʋ nɩŋŋa aŋaŋ jɩlɩma. 26Ama ta Piita die dɩ baarɩ dɩ, “Hagɩ, dama n gbaŋ gbaŋ n yiwo vuota.” 27Piita die ko bala wɩa a yɩa Koniliawosi ta die a ga juo tigiri me, a die ye vuosi pam dɩ lagɩsɩna a kalɩ. 28Die ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ sɩba a baarɩ tɩnɩŋ Juu vuosi mɩra ka yɩ wa sieŋ dɩ tɩ lagɩŋ yaa a kaagɩ vuodieke dɩ kana a ka yi Juu vuoŋ, ama Ŋmɩŋ dagɩ mɩŋ dɩ n daa zetime vuoŋ ʋ kana ka yi Juu vuoke wɩa. 29Die wɩa nɩ tʋnna a wa mɩŋ wa maŋ keŋ ta ka zetiye. Lele nɩ vaa n pɩasɩ nɩ, ‘Bɩa wɩa nɩ tʋŋ a wa mɩŋ?’ ”
30Koniliawosi die dɩ baarɩ dɩ, “Deeri kanɩŋ wa saŋka gie gbaŋ gbaŋ agbaa dɩ nɩgɩna a tɩaŋ hawasɩ ataa die maŋ jʋʋsa Ŋmɩŋ n tigiri me, womi maŋ ye daa wʋnyɩ dɩ yeegine nyɩŋnyɩgɩsa dɩ kenne zie n nɩŋŋa, 31a baarɩ dɩ, ‘Koniliawosi! Ŋmɩŋ wʋŋ fʋ jʋʋsɩŋ ta tɩɩnsɩ piini dieke fʋ yɩnana zɔɔlɩntielibe. 32Die wɩa, tʋŋ vuoŋ aŋ ʋ ga Joopa ma a ga wa daa wʋnyɩ ba wasɩna Simoni Piita. Ʋ yiwo chaanʋ a bie Simoni gbaŋwʋnsɩrʋ wa tigiŋ me vuodieke tigiri dɩ gbigine mʋgɩrɩ.’ 33Die wɩa maŋ tʋŋ a wa fʋ lagɩ lagɩ wa, ta fʋ dɩaŋ fʋ kpaŋŋɩ fʋ gbaŋ a keŋ. Tɔ, tɩ mana bie wo Ŋmɩŋ nɩŋŋa dɩ tɩ wʋŋ wudieke mana tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ yɩna fʋ nʋaŋ dɩ fʋ balɩ tɩ.”
Piita wʋbalɩka
34Die wɩa Piita die dɩ piili a bala dɩ, “Lele n wa sɩba dɩ dɩ yiwo wusie dɩ Ŋmɩŋ ka luge, 35ama ʋ tuose buuriŋ nɩŋ mana vuodieke dɩ chɩgɩnana wa ta yie wudieke dɩ mʋna. 36Nɩ sɩba dɩ Ŋmɩŋ die yɩ wa Izara vuosi wudieke dɩ dagɩna wʋvɩɩnaha wɩa, dɩ Yisa Masia ma tɩnɩŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ dɩ bɩ nansɩ aŋaŋ taŋ; wʋnɩŋ Yisa Masia yiwo tɩ mana Yɔmʋtieŋ. 37Nɩ wɔŋ sɩba wudieke mana die dɩ yine Judia mana ma ma mɩŋ. Die wɩaha gie mana die piili wo Galili me, Jɔɔn die dɩ bala dɩ vuoŋ mana tuo Ŋmɩŋ nyaaŋ sɩɩla kʋaŋ chaaŋ. 38Ŋmɩŋ die nagɩ wa ʋ Halɩkasɩka aŋaŋ hagɩrɩŋ a yɩ Yisa, vuodieke dɩ nyɩna Nazeriti wa. Die ʋ bie wo Yisa jigiŋ saŋŋa dieke die ʋ dɩna dɩ dɩa a tʋma tʋnvɩɩna a yɩa vuosi ta gbaama vuodiekemba die dɩ benne Sitaani nuusi me. 39Tɩ mana die ye Yisa die dɩ yine wudieke Jerusalemi tɩŋ ma aŋaŋ Juu vuosi tɩgɩhanɩŋ ba mana, ta tɩ yiwo ʋ daansɩatieliŋ. Die ba kpaasɩ wa wa dagarɩkɩŋ ma die ʋ kpi. 40Ama ta Ŋmɩŋ die dɩ sʋgɩrɩ wa kumbu me daraa ataa daraaŋ ta yi ʋ hagɩ ta tɩ ye wo ʋ seŋ yi vuota. 41Daa vuoŋ mana die yene wo. Die dɩ yiwo tɩnɩŋ vuodiekemba die Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna dɩ tɩ yi ʋ daansɩa tieliŋ die yene wo, ta die die ta nyuo aŋaŋ wa ʋ kumbu sʋgɩrɩŋ kʋaŋ chaaŋ. 42Ŋmɩŋ die yɩ tɩ nʋaŋ dɩ tɩ mʋʋlɩ aŋaŋ nɩŋŋmɩna a yɩma vuosi dɩ Yisa yine vuodieke ʋ vʋarɩna dɩ ʋ yi vuodiekemba dɩ benne ba mɩsɩ ma aŋaŋ kunti sarɩya diiru. 43Ŋmɩŋ naazʋamba mana die baarɩ dɩ vuodieke nɩŋ mana dɩ yine Yisa yada, Ŋmɩŋ nan nagɩ ʋ taalɩ a chaa wa Yisa wa saaŋ ma.”
Vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi die dɩ tuone Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dene
44Piita die dɩ yene ko bala wɩaha ta die Ŋmɩŋ Halɩkasɩ die dɩ keŋ a sʋʋŋ vuodiekemba mana die dɩ wʋnnana ʋ wʋbalɩkaha ma. 45Die dɩ yi Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ diekemba dɩ yine Juu vuosi ta beeli Piita a nyɩŋ Joopa a keŋ wo mamachi aŋaŋ Ŋmɩŋ die dɩ nagɩna ʋ piini dieke dɩ yine ʋ Halɩkasɩka a yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi wo. 46Dama die ba wʋŋ ba dɩaŋ ba balɩnana wʋbalɩkɩ gaasɩ ta bɩra Ŋmɩŋ saaŋ. Womi Piita dɩ baarɩ dɩ, 47“Vuosi gie tuo wo Ŋmɩŋ Halɩkasɩka sɩba die tɩ tuone die wo, vuoŋ beri a baaŋ bɩagɩ kagɩ ba dɩ ba daa sɩɩ Ŋmɩŋ nyaaŋ?” 48Die wɩa die ʋ yɩ nʋaŋ dɩ ba sɩɩ ba; die ba sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaaŋ Yisa Masia saaŋ ma. Die wɩa die ba balɩ Piita dɩ ʋ wɩɩrɩ ba jigiŋ daraa ale.
111Saŋka mi die Yisa tʋntʋntɩba aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ benne Judia lʋga mana die dɩ wʋŋ dɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi gbaŋ tuo Ŋmɩŋ wɩaha. 2Die wɩa Piita die dɩ yiŋŋine a keŋ Jerusalemi ma, Juu vuosi vuodiekemba die dɩ yine Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ bataŋ dɩ piili a nɩga nɩnhagɩrɩŋ aŋaŋ wa. Die ba yaala vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi ta yi Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ gobi ba kɔla, 3ta baarɩ dɩ, “Fʋnɩŋ ga bie wo vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi ta die aŋaŋ ba gbaŋ.”
4Womi Piita die dɩ piili a bala ba wudieke gbaŋ gbaŋ die dɩ yine dɩ: 5“Die n bie wo Joopa tɩŋ ma a jʋʋsa Ŋmɩŋ ta keŋ a ye ŋmɩŋsikpeŋ dɩ yuorine ta jaaŋ kaanɩ dɩ sɩna sɩba garɩteelikiŋ dɩ kenne sʋʋŋ n jigiŋ. 6Die n daansɩna ka sʋkʋ die maŋ ye tigiŋ dɔŋɩsɩ aŋaŋ haagɩŋ dɔŋɩsɩ aŋaŋ nyinvuuke aŋaŋ nembisi. 7Ta die maŋ wʋŋ lɔlɩŋ dɩ balala yɩa mɩŋ dɩ, ‘Piita, hagɩ a kʋʋ nyinti gie a ŋɔbɩ.’ 8Die maŋ yiŋŋi a balɩ dɩ, ‘N Yɔmʋtieŋ n kaaŋ bɩagɩ yi die, n ye ka ŋɔbɩ jadieke tɩ chʋarɩna.’ 9Ta lɔlɩkʋ dɩ bɩ nyɩŋ arɩzanna ma a balɩ yɩ mɩŋ bɩbra dɩ, ‘Dɩɩ yi Ŋmɩŋ dɩ keŋ baa dɩ jaaŋ vɩɩna aŋaŋ diile da keŋ baa ka ka mʋ aŋaŋ diile.’ 10Naa die yiwo die bʋtaa, ta jaabʋ mana die dɩ yiŋŋi ga arɩzanna ma.
11“Lele womi dembisi bataa die dɩ nyɩna Siisiria dɩ keŋ zie tigi dieke n benne wo sanʋarɩ tɩŋ. 12Die wɩa Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ balɩ yɩ mɩŋ dɩ n gamma aŋaŋ ba ta da vaa ka mugisi mɩŋ. Womi Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ bayʋaba diekemba die dɩ benne Joopa ma die dɩ beeli mɩŋ tɩ ga Siisiria a ga Koniliawosi tigiŋ, 13ʋ balɩ tɩ dɩ Ŋmɩŋ malaka nyɩnna ʋ jigiŋ. Dɩ ʋ tʋŋ aŋ ba ga Joopa a ga wa vuoŋ wʋnyɩ saaŋ dɩ dine Simoni Piita. 14Dɩ Piita wa nan balɩ wa wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ tigiŋ vuosi mana dɩ baaŋ nan yi die a ye gbatɩtaanɩŋ.
15“Die n piiline a bala wa, die Ŋmɩŋ Halɩkasɩ die dɩ a keŋ a sʋʋŋ ba ma sɩba die dɩ kenne sʋʋŋ tɩ ma piiliku me wo. 16Mi die maŋ tɩɩnsɩ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa die dɩ balla dɩ, ‘Jɔɔn die sɩwa aŋaŋ nyaaŋ ama Ŋmɩŋ nan sɩɩ nɩ aŋaŋ ʋ Halɩkasɩka.’ 17Dɩɩ yi Ŋmɩŋ dɩ yɩ banɩŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi piini dieke die ʋ yɩna tɩ saŋŋa dieke die tɩ yine tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia yada wa; mɩnɩa yine mɩŋ dɩ n kagɩ Ŋmɩŋ dɩ ʋ da yi wudieke ʋ yaalala ʋ yi?”
18Die ba wʋnna Piita balɩkʋ wa, die ba ka bɩ nɩgɩ nɩnhagɩrɩŋ ta piili a bɩra Ŋmɩŋ a bala dɩ, “Lele Ŋmɩŋ vaa vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi dɩ ba vaa ba tʋmbɩatɩ ta yi Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ ta ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ.”
Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ Antiyoku ma wɩa
19Die Sitiiveni kʋʋla kʋaŋ chaaŋ mugisibɩaŋ die dɩ keŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ ma die ba chɩgɩ jaasɩ jigiŋ mana. Die bataŋ die chɩgɩ ga Fonisia aŋaŋ Saapurusi aŋaŋ Antiyoku ta die mʋʋla Yisa wɩa a yɩa Juu vuosi nyɩɩna ma. 20Ama Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ dieke dɩ yine Saapurusi vuosi aŋaŋ Saarini vuosi die dɩ ga Antiyoku a ga mʋʋla tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa wʋvɩɩnaha a yɩa vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi. 21Die Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ die dɩ bie ba jigiŋ, die vuosi pam die dɩ tarɩgɩ ba beriŋ ta yi Yisa yada.
22Die Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ diekemba dɩ benne Jerusalemi ma wa dɩ wʋŋ wudieke dɩ yinene wo, ta die tʋŋ Banabasi Antiyoku ma. 23Die ʋ gana a ga tʋgɩ mi a ye Ŋmɩŋ dɩ suŋŋine be die wo, ʋ sʋŋ die dɩ fɩalɩ ta die ʋ kpaŋŋɩsɩ ba mana dɩ ba da vaa Yisa kʋaŋ dɩɩsɩŋ. 24Banabasi die yiwo vuovɩɩnɩŋ ta yaa yada pam ta suuli aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka, die vuosi pam die dɩ keŋ yi Yisa yada ta bɩrɩŋ ʋ dɩdɩɩsɩrɩŋ.
25Die Banabasi dɩ ga Taasusi dɩ ʋ yaalɩ Sɔɔli. 26Die ʋ yene wo wo, die ʋ yaa wa a yiŋŋi keŋ Antiyoku, mi ba bale wo mana die dɩ nagɩ biŋ mʋʋmɩŋ a lagɩma aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba ta dagɩ vuosi pam mi Ŋmɩŋ wɩa. Die dɩ yiwo Antiyoku ma die ba woliŋ wa Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ dɩ, “Kirisito vuosi.”
27Die saŋka mi gbaŋ gbaŋ die Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ bataŋ die dɩ benne Jerusalemi ma dɩ keŋ Antiyoku. 28Ba wʋnyɩ saaŋ die yine Agabusi, ta Ŋmɩŋ Haalɩŋ die dɩ suŋŋi wo ʋ balɩ dɩ kɔŋ bɩaŋ nan nan jigiŋ mana dʋnɩa ma. Die dɩ keŋ yi mɩŋ saŋŋa dieke Kolodiasi dɩ yine naakpɩɩŋ. 29Die Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ dɩ benne Antiyoku ma wa die dɩ saŋ dɩ ba nan suŋŋi ba nɩmballɩ diekemba dɩ benne Judia ma, dɩ vuoŋ mana chɩasɩ ʋ baaŋ nan bɩagɩ die. 30Die ba yi die a nagɩ ligirehe a tʋŋ Banabasi aŋaŋ Sɔɔli dɩ ba yaa ga yɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ nyɩŋkʋraha dɩ benne Judia ma.
12Herodi die dɩ mugisine Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ dene
1Saŋka gie mi gbaŋ gbaŋ naakpɩɩŋ Herodi die dɩ mugise Yisa dɩdɩɩsɩrɩba bataŋ. 2Die ʋ yi sojasi nʋaŋ ba gobi Jemisi, Jɔɔn nɩmbʋa sikpeŋ aŋaŋ jɩbɩwaŋ. 3Die ʋ yene ta Juu vuosi sʋgɩtɩ fɩalɩya wa aŋaŋ wudieke ʋ yine wo, die ʋ vaa ba yigi Piita saŋŋa dieke ba dinene paanʋ dieke ba kana ka naga dabɔtɩ a yie wo dʋʋgaka. 4Die ʋ yigine Piita wa kpatɩ wa ʋ yi ba ligi wo dansarɩka ma ta yɩ nʋaŋ dɩ sojasi lagɩmɩŋ lagɩmɩŋ bʋnɩɩsa gbara wa a tarɩgɩma taŋ. Die lagɩmɩŋ mana die yiwo sojasi banɩɩsa. Ta a yile sɩba ʋ vʋarɩ wa gasɩtɩaŋkʋ dʋʋgaka saŋŋa a dii ʋ sarɩya yaalɩŋ ma. 5Die wɩa, die Piita die dɩ bie dansarɩka ma ta Yisa kʋaŋandɩɩsɩrɩba die dɩ faasɩ a jʋʋsa Ŋmɩŋ a yɩa wa.
Malaka die dɩ vʋarɩna Piita a nyɩŋ dansarɩka sʋŋ dene
6Die tʋŋ dɩ bala ka vʋŋ aŋ Herodi nagɩ Piita a yɩ vuosisi, dɩnɩŋ daarɩ yuku mi die Piita dɩ ye ko bɔbɩ aŋaŋ chɔrɩma a dʋa gʋʋra sojasi bale sʋnsʋŋ. Die ba bɔbɩ chɔrɩmaha kaanɩ aŋaŋ sojasi wʋnyɩ ʋ nuudiigiŋ chaaŋ ta kaanɩ dɩaŋ dɩ bɔbɩ ʋ nuugalɩ chaaŋ sojasi ta sojasisi bataŋ dɩaŋ dɩ gbarɩ dansarɩkaka sanʋadaaŋ. 7Womi ta Ŋmɩŋ malaka die dɩ keŋ nyɩŋ, ta chaanɩŋ dɩ chaaŋ dansarɩka ka ma. Die malakaka dɩ dɔŋ dɔŋ Piita bɩŋkpɩaŋ ma a sugiri wa ta baarɩ dɩ, “Hagɩ lagɩ lagɩ!” Ta ʋ hagɩ. Die ʋ hagɩna wa, chɔrɩma ha dɩ nyɩŋ ʋ nuusi me a nan. 8Malakaka dɩ balɩ wa dɩ, “Mɩŋŋɩ bɔbɩ fʋ gbanɩŋ ta sʋʋ fʋ nɩɩra.” Piita dɩ yi die. Die malakaka dɩ bɩ balɩ dɩ, “Yeegi fʋ jayeekiŋ a dɩa mɩŋ.” 9Piita die dɩ dɩ malakaka a nyɩŋ dansarɩka ka ma, ama die ʋ ka sɩba dɩ ʋ daansa mɩŋ yaa ka seŋ yie mɩŋ. 10Die ba ga garɩsɩ nɩŋŋaŋ sojasisi die dɩ gbarɩna wa aŋaŋ banɩŋ ba die dɩ diisine wo ta die keŋ tʋgɩ kʋʋtɩ gbɩabɩ dieke dɩ benne gaamɩŋ ma die dɩ yuorinene a juo tɩka sʋŋ, die ka gbaŋ gbaŋ ka yuori. Die ba chʋŋ a nyɩŋ a chʋŋ a sʋʋna siekpɩɩkʋ ma womi malakaka die dɩ bɩa ta va Piita.
11Die Piita dɩ wa mɩŋŋɩ wudieke dɩ yinene wo ta baarɩ dɩ, “Lele n sɩba a baarɩ dɩ seŋ yiwo wusie, dɩ Ŋmɩŋ tʋnna ʋ malaka ʋ keŋ vʋarɩ mɩŋ a nyɩŋ Naaŋ Herodi nuusi me, ta bɩ vʋarɩ mɩŋ a nyɩŋ Juu vuosisi die dɩ yilinene dɩ ba yi mɩŋ die wo mana mana ma ma.”
12Die ʋ mɩŋŋɩna naa wa, die ʋ ga Jɔɔn Maki nuŋ Meri tigiŋ. Die vuosi pam die lagɩsɩna mi a jʋʋsa Ŋmɩŋ 13Piita die dɩ ga kpaasɩ sanʋarɩ ta havʋʋbiŋ wʋnyɩ die dɩ yine tʋntʋntʋ mi ta Roda die dɩ keŋ dɩ ʋ ye vuodieke dɩ kpaasɩnana wa. 14Die ʋ mɩŋŋɩna Piita lɔlɩkʋ die dɩ yiwo nansɩŋ die ʋ chɩgɩ a yiŋŋi a ga ta ka yuori sanʋarɩ, a nata a baarɩ dɩ, “Piita zie sanʋarɩ tɩŋ.” 15Die ba balɩ wa dɩ, “Juo yɩɩŋyaatɩ.” Ama die ʋ kpaŋŋɩ ʋ gbaŋ a bala dɩ dɩ yiwo wusie. Die ba baarɩ dɩ, “Dɩ nan yiwo ʋ malaka.”
16Ta Piita die dɩ ye ko a kpaasa sanʋarɩ, die ba ga yuori a ye wo, die dɩ yi be mamachi. 17Die ʋ kɔtɩ ʋ nuuŋ dɩ ba tarɩ watɩ, ta balɩ ba tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ yine die a vʋarɩ wa a nyɩŋ dansarɩka ka sʋŋ. Ta die balɩ dɩ, “Nɩ balɩ Jemisi aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩ banɩŋ ba wudieke dɩ yine.” A kʋaŋ chaaŋ ʋ nyɩŋ mi a ga jigigaaŋ.
18Die tuŋ dɩ vʋʋna sʋkʋʋŋ die dɩ faasɩ mugisi sojasisi die dɩ gbarɩna wa. Die ba pɩasa taŋ dɩ, “Bɩa yine Piita wa?” 19Naaŋ Herodi die dɩ yɩ nʋaŋ dɩ ba yaalɩ wa, ama die ba ka ye wo. Die wɩa die ʋ vaa ba pɩasɩ gbɩgbarɩtɩba wʋpɩasɩka ta die yi nʋaŋ dɩ ba kʋʋ ba.
Naa kʋaŋ chaaŋ, Naaŋ Herodi die dɩ nyɩŋ Judia a sʋʋŋ ga Siisiria a die yi daraa ale mi.
Herodi kuŋ wɩa
20Herodi die dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ aŋaŋ Taya aŋaŋ Sidoni vuosi; die wɩa die ba lagɩŋ taŋ dɩ ba ga ye wo. Die ba woliŋ ye Bilasitusi dɩ ʋ suŋŋi be, die ʋ yiwo vuodieke die dɩ yine naaŋ wa tigiri nyɩŋkʋraha wʋnyɩ. Die ba keŋ ga Herodi jigiŋ a ga nɩgɩ nɩɩpɔɔŋ dɩ ʋ vaa sʋgɩfɩalɩŋ bemme ba sʋnsʋŋ dama Taya aŋaŋ Sidoni die yese ba nyindiike a nyɩna naaŋ Herodi tɩŋgbaŋ ma.
21Die naaŋ Herodi die vʋarɩ daaŋ a zieŋ, die daarɩ dɩ tʋgɩna wa Herodi die dɩ yeegi ʋ naala nyiŋyeekikpɩɩma, ta nyɩŋ kalɩ ʋ naaŋ gbaŋtɩ mama ta balɩ wɩa a yɩ vuosisi. 22Die vuosisi die dɩ natɩ a baarɩ dɩ, “Ʋ lɔlɩkʋ sɩɩ sɩba ŋmɩŋ daa vuota.” 23Lele wo mi Ŋmɩŋ malaka die dɩ vaa yʋagɩbɩaŋ dɩ yigi wo, die ʋ nyuuti die dɩ suuli aŋaŋ gbarɩtɩ a nyuo wo ʋ kpi dama die ʋ ka yi Ŋmɩŋ kanɩŋ jɩlɩma ka mi.
24Ama saŋka mi die vuosi pam die dɩ wʋŋ wɩaha ta yi yada.
25Saŋŋa dieke Banabasi aŋaŋ Sɔɔli die dɩ kpatɩna ba tʋʋmaha dieke die ba gana dɩ ba yiwo, die ba nagɩ Jɔɔn Maki a gʋtɩ ba ma a nyɩŋ Jerusalemi a ga Antiyoku.
13Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ vʋarɩna Banabasi aŋaŋ Sɔɔli dene
1Antiyoku ma, die Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ aŋaŋ dɩdagɩrɩŋ bataŋ die bie wo Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ sʋŋ: die ba yine Banabasi aŋaŋ Simiani (vuodieke die ba wasɩnana Daasɔbɩlɩŋ), aŋaŋ Lususi, vuodieke dɩ nyɩna Sarene aŋaŋ Manani (vuodieke die ba lagɩŋ na a wubi aŋaŋ Naaŋ Herodi die ba yine ballɩbɩsɩ) aŋaŋ Sɔɔli. 2Daaŋ kaanɩ die ba jɩanna tɩ Yɔmʋtieŋ ta bɔbɩ nʋaha, Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “Nɩ vʋarɩ Banabasi aŋaŋ Sɔɔli aŋ ba tʋŋ tʋŋ dieke wɩa n wana ba wa dɩ ba tʋŋ wa.”
3Naa kʋaŋ chaaŋ die ba bɩ bɔbɩ nʋa ta jʋʋsɩ Ŋmɩŋ ta nagɩ ba nuusi a dɩɩsɩ ba ma ta die taaŋ ba ba ga.
Saapurusi tɩŋ wɩa
4Saŋŋa dieke Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ tʋnna Banabasi aŋaŋ Sɔɔli wa dɩ ba ga tʋŋ ʋ tʋʋmaha, die ba sʋʋŋ ga Selusia ma a nagɩ haarɩŋ a ga Salamasi, tɩgɩdieke die benne Saapurusi tɩŋgbaŋ ma. 5Die ba tʋgɩna Salamisi ma wa die ba ga juu Juu vuosi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me a ga mʋʋlɩ Ŋmɩŋ wɩaha mi. Die Jɔɔn Maki die bie mi a yi ba susuŋŋiru.
6Ka kʋaŋ chaaŋ die ba nyɩŋ Salamisi ma ta die a dɩa a tɩaŋ ga tʋgɩ Pafosi. Mi die ba haarɩ daa wʋnyɩ die dɩ yine yuŋaŋvuoŋ ʋ saaŋ dɩ dɩ Bajaasusi, ta yi Juu vuodieke die dɩ gaanana vuosi dɩ ʋ yiwo Ŋmɩŋ naazʋa. 7Die ʋ yiwo tɩŋgbaŋka mi jakʋʋŋ Sejusi Pɔɔlusi zʋa. Die jakʋʋrɩ die yiwo yɩantieŋ ta die tʋŋ wa Banabasi aŋaŋ Sɔɔli dɩ ba keŋ a balɩ Ŋmɩŋ wɩa aŋ ʋ wʋŋ. 8Ama die yuŋaŋvuoke, vuodieke die dɩ dine Elimasi Giriiki jabalɩkɩŋ ma wa die ka saagɩ a yɩ ba: ta die mɩa dɩ ʋ kagɩ jakʋʋrɩ aŋ ʋ daa keŋ yi Yisa yada. 9Womi die Ŋmɩŋ Halɩkasɩ die dɩ suuli Sɔɔli vuodieke die dɩ bɩna a dɩ Pɔɔli, die ʋ daansɩ yuŋaŋvuoke die 10ta balɩ wa dɩ, “Fʋnɩŋ fʋ yiwo Sitaani bʋa ta bɩ yi tʋnvɩɩna mana dataaŋ ta suuli aŋaŋ wʋbɩatɩ yiri yiri mana, ta mɩa saŋŋa mana dɩ fʋ tarɩgɩ Ŋmɩŋ wusie wʋbalɩkaha a yi ŋmɩnchɩbɩsɩ. 11Lele Ŋmɩŋ baa ʋ datɩ fʋ tɩbɩŋ ta vaa fʋ yɩɩŋ ta kaaŋ dɩ yese daraa ale.”
Lele womi die mɩɩlɩgɩsɔbɩlɩŋ dɩ nan daa wa nine me ta ʋ dɩ dɩa a gaba a yaala vuodieke dɩ baaŋ nan yigi ʋ nuuŋ me. 12Die jakʋʋrɩ dɩ yene wudieke dɩ yine wo, die ʋ yi Yisa yada, dama die dɩ faasɩ yiwo mamachi aŋaŋ wudieke ba dagɩnana yaa gamma tɩ Yɔmʋtieŋ ma wa.
Antiyoku dieke dɩ benne Pisidia tɩŋgbaŋ ma wɩa
13Naa kʋaŋ chaaŋ die Pɔɔli aŋaŋ ʋ chanchaalɩba die dɩ nagɩ haarɩŋ a nyɩŋ Pafosi me a ga Pega dɩ benne Pamifilia tɩŋgbaŋ ma, mi die Jɔɔn Maki dɩ vaa ba ta yiŋŋi ga Jerusalemi. 14Die ba nyɩŋ Pega a tɩaŋ ga Antiyoku dɩ benne Pisidia tɩŋgbaŋ ma. Die davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ die ba ga juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku me a sʋʋŋ kalɩ. 15Die ba karɩnna Mosisi mɩraha sʋŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba maagɩkʋ sʋŋ a kpatɩ wa, Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku sʋŋ nyɩŋkʋraha dɩ balɩ ba dɩ, “Tɩ nɩmballɩ, dɩɩ yi nɩ yaa wʋvɩɩna a baaŋ nan balɩ yɩ vuosisi gie nɩ balɩ.” 16Womi Pɔɔli die dɩ hagɩ zie ta a kɔtɩ ʋ nuuŋ ta piili a bala dɩ:
“Nɩnɩŋ Izara vuosi aŋaŋ vuodiekemba mana dɩ jɩanna Ŋmɩŋ dieke Izara vuosi dɩ jɩanna, nɩ wʋmma mɩŋ. 17Tɩnɩŋ Izara vuosi Ŋmɩŋ die vʋarɩna tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba a yi ba faasɩ dala saŋŋa dieke die ba benne Ijipiti me a yi chaamba wa. Wʋnɩŋ Ŋmɩŋ die vʋarɩna ba a nyɩŋ mi aŋaŋ ʋ hagɩrɩŋ. 18Ta die daansɩ ba bɩna baŋɩsɩ-nɩɩsa saŋŋa dieke die ba benne hagɩrɩ ma, aŋaŋ ba dene ka tuo ʋ nʋarɩ mana. 19Die ka kʋaŋ chaaŋ die ʋ chʋʋsɩ buuriŋ ayʋpɔyɩ die dɩ benne Keenani tɩŋgbaŋ ma ta die vaa ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ vuosi Izara vuosi dɩ sɩɩ. 20Wɩaha gie mana die yiye mɩŋ bɩna kɔbɩsɩ-nɩɩsa aŋaŋ baŋɩsɩ-nʋ sʋnsʋŋ.
“Saŋŋa dieke ba sɩna tɩŋgbaŋka, Ŋmɩŋ die dɩ yɩ ba nɩŋŋandɩɩsɩrɩŋ dɩ ba dii ba nɩŋŋa a ga tʋgɩ saŋŋa dieke Ŋmɩŋ naazʋa Samuli dɩ kenne. 21Naa kʋaŋ chaaŋ die ba bɩ keŋ pɩasɩ Ŋmɩŋ naazʋa Samuli dɩ ʋ yɩ ba naaŋ, die wɩa, Ŋmɩŋ die dɩ vʋarɩ Sɔɔli, Kisi bʋa vuodieke dɩ nyɩna Benjamani buuriŋ ma dɩ ʋ yi ba naaŋ. Die ʋ yiwo ba naaŋ bɩna baŋɩsɩ-nɩɩsa. 22Die Ŋmɩŋ dɩ keŋ wuuri ʋ naarɩ ta vaa Davidi dɩ dii naarɩ. Naa die Ŋmɩŋ dɩ balɩ yaa gamma Davidi ma dɩ, ‘Davidi, Jese bʋa wa yine daa dieke chanchaalɩŋ n yaalala, ʋ yie wudieke mana n yaalala dɩ ʋ yi.’ 23Ŋmɩŋ die dɩ yɩ nʋaŋ dɩ Davidi haagɩsɩ ma vuoŋ wʋnyɩ bala ʋ keŋ a gbatɩ Izara vuosi a taaŋ, wʋnɩŋ vuoke mi yine Yisa. 24Ama Jɔɔn die dɩ woliŋ keŋ a mʋʋlɩ a yi Izara vuosi mana dɩ ba vaa ba tʋmbɩatɩ aŋ ʋ sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaabʋ, ka kʋaŋ chaaŋ Yisa die dɩ wa keŋ. 25Die Jɔɔn tʋʋmaha die dɩ gbine kpatɩŋ die ʋ pɩasɩ vuosisi dɩ, ‘Mɩnɩa nɩ yile dɩ yi ye? N ka yi Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩŋ Masia wa. Nɩ wʋmma, wʋnɩŋ ʋ baa ʋ keŋ wo n kʋaŋ chaaŋ ta maŋ ka mʋ dɩ n vʋarɩ ʋ nɩɩra gbaŋ.’
26“Lele, nɩnɩŋ Abarahami haagɩsɩ aŋaŋ nɩnɩŋ vuodieke dɩ kana ka yi Juu vuosi ta bie giena a jɩama Ŋmɩŋ, nɩ wʋmma wudieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna tɩ dɩ ka daga tɩ baaŋ nan yi die a ye gbatɩtaanɩŋ dama ka yiwo vuoŋ mana sɩɩtɩ. 27Die vuodiekemba die dɩ benne Jerusalemi ma aŋaŋ ba nyɩŋkʋraha die ka sɩba a baarɩ dɩ Yisa yine Gbɩgbatɩtaantʋ wa, ta ka bɩ sɩba Ŋmɩŋ naazʋalɩba wʋbalɩkaha ba ŋaana karɩma davʋʋsɩkɩŋ daaŋ mana wa chɩaŋ. Die wɩa die ba balɩ a chʋʋsɩ wa sɩba Ŋmɩŋ naazʋalɩba die dɩ bala die wo. 28Aŋaŋ die ba kana a ka ye wudieke ʋ yine a chʋʋsɩ wa ta mʋ dɩ ba kʋʋ wa wa mana, ama die ba balɩ a yɩ Paliti dɩ ʋ yi ba kʋʋ wa. 29Die ba yine wo wudiekemba mana Ŋmɩŋ gbaŋkʋ dɩ bala yaa gamma ʋ ma wa a kpatɩ wa, die ba nagɩ wa a keŋ sʋʋŋ dagarɩkʋ ma a nagɩ wa a ga sʋʋŋ dʋaŋ vɔrɩŋ ma. 30Ama ta Ŋmɩŋ die dɩ sʋgɩrɩ wa kumbu me. 31Die ʋ nyɩŋ vuodiekemba die dɩ dɩna ʋ kʋaŋ a nyɩŋ Galili a keŋ tʋgɩ Jerusalemi wa jigiŋ daraa pam. Lele banɩŋ ba wana yi ʋ daansɩatieliŋ vuosisi jigiŋ. 32Ŋmɩŋ die yɩ wa tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba nʋaŋ, ta tɩ bie gie dɩ tɩ bala nɩ wʋvɩɩnaha, 33dɩ ʋ seŋ yi he mɩŋ a yɩ tɩ tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yine ba haagɩsɩ aŋaŋ ʋ sʋgɩrɩna Yisa a nyɩŋ kumbu me wo. Die Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ, yɩla die dɩ gʋtɩna bule wa ma dɩ wʋnɩŋ Ŋmɩŋ dɩ baarɩ dɩ,
‘Fʋnɩŋ fʋ yine n Bʋadembiŋ,
ta jinne n nan dagɩ vuosi dɩ n seŋ yiwo fʋ Chʋa.’
34Ta Ŋmɩŋ die dɩ bɩ baarɩ dɩ ʋ nan sʋgɩrɩ Yisa kuŋ me ta ʋ kaaŋ bɩ kpi bɩbra. Sɩba Ŋmɩŋ die dɩ bala dɩ, ‘N nan yɩ nɩ nʋaŋ kasɩ dieke gbaŋ gbaŋ die n yɩna Davidi wo.’ 35Ta yɩlaha gbaŋkʋ sʋŋ bɩbra Davidi die balɩ Ŋmɩŋ dɩ, ‘Fʋ kaaŋ vaa fʋ Vuokasɩ wa nyɩŋgbanɩŋ hʋʋgɩ vɔrɩŋ ma.’ 36Die Davidi dɩ benne ʋ mɩsɩ ma wa die ʋ dɩ wa Ŋmɩŋ. Die ʋ kpine wo ba guu wo ba buuriŋ vuota jigiguusikiŋ ta ʋ nyɩŋgbanɩŋ dɩ hʋʋgɩ. 37Ama Ŋmɩŋ die sʋgɩrɩ wa Yisa a nyɩŋ kuŋ me ta ʋ nyɩŋgbanɩŋ die dɩ ka hʋʋgɩya. 38Die wɩa n nɩmballɩ, n yaala nɩ sɩmma dɩ dɩɩ yi nɩ yi Yisa yada Ŋmɩŋ nan nagɩ nɩ wʋbɩatɩ a chaa nɩ. Ama Mosisi mɩraha nɩŋ kaaŋ bɩagɩ a gbatɩ nɩ a nyɩŋ nɩ wʋbɩatɩ ma. 39Ama vuodieke mana dɩ yine Yisa yada ye wo gbatɩtaanɩŋ a nyɩŋ bɩaŋ ma. 40Nɩ sɩmma dɩ wudieke Ŋmɩŋ naazʋalɩba dɩ bala wa da keŋ yi nɩ. Die ba baarɩ dɩ,
41‘Wʋmma, nɩnɩŋ kalinbaantieliŋ, vaa a ka yi nɩ mamachi aŋ nɩ kpi!
Nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ vʋarɩnana Ŋmɩŋ fala ha aŋaŋ ʋ bala wudieke wo
N nan yi wɩɩŋ nɩ yene bie nɩ mɩsɩ ma ta nɩ kaaŋ tuo dii
dɩɩ yi vuoŋ dɩ keŋ dagɩ nɩ a chɩasɩ gbaŋ.’ ”
42Die Pɔɔli aŋaŋ Banabasi die dɩ nyɩnana lagɩŋkʋ jigiri, vuosisi die dɩ jʋʋsɩ ba dɩ ba viiri keŋ davʋʋsɩkɩrɩ daa dieke dɩ kienene wo a faasɩ dagɩ ba wɩaha gie bɩbra. 43Die lagɩŋkʋ die dɩ hagɩna wa, Juu vuosi pam aŋaŋ vuodiekemba die dɩ kana ka yi Juu vuosisi ama ta tarɩgɩ ba jɩamɩŋ ta dɩ Juu vuosi jɩaŋkʋ, die ba mana die dɩdɩ Pɔɔli aŋaŋ Banabasi kʋaŋ. Die Pɔɔli aŋaŋ Banabasi die dɩ kpaaŋ ba pam dɩ ba kpaŋŋɩ ba gbaŋ a dɩa Ŋmɩŋ die aŋ ʋ chɩgɩ ba zɔɔlɩŋ.
44Kʋaŋ chaaŋ davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ die dɩ tʋgɩna die dɩ ko sɩɩ sɩba tɩka vuosi mana die gana dɩ ba wʋŋ Ŋmɩŋ wɩaha. 45Die Juu vuosi die dɩ yene kpɩkpaakʋ die dɩ yi be sʋgɩyɔɔŋ pam. Die ba zɩa Pɔɔli ta bala chʋʋsa wudieke mana ʋ balala. 46Ama Pɔɔli aŋaŋ Banabasi die dɩ wa a faasɩ bala aŋaŋ sikimiŋ dɩ, “Dɩ yiwo talasɩ dɩ tɩ woliŋ balɩ Ŋmɩŋ wɩaha a yɩ nɩnɩŋ Juu vuosi ta wa balɩ vuogaasɩ. Ama nɩnɩŋ nɩ zeti wɩaha mɩŋ ta bɩ yile dɩ nɩ ka mʋ aŋaŋ miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ wɩa, die yine tɩ vasa nɩ, ta gara vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi jigiŋ. 47Dama nʋarɩ gie Ŋmɩŋ dɩ yɩ tɩ dɩ:
‘Manɩŋ n vʋara fʋ mɩŋ dɩ fʋ yi chaanɩŋ a yi vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi,
amʋ dʋnɩa mana ye gbatɩtaanɩŋ.’ ”
48Die vuodiekemba die dɩ kana ka yi Juu vuosi dɩ wʋnna naa wa, ba sʋgɩtɩ dɩ fɩalɩ, ba bɩrɩ Ŋmɩŋ wʋbalɩkaha. Ta vuodiekemba mana Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna dɩ ba ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩkʋ dɩ yi Yisa Masia yada.
49Ta tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa wɩa die dɩ dɩa mi tɩgɩsɩ mana mana. 50Naa kʋaŋ chaaŋ Juu vuosisi nɩŋŋandɩɩsɩrɩba dɩ ga tɩka dembisi dieke dɩ yine vuokpɩɩma aŋaŋ hɔgʋkpɩɩma die dɩ jɩanna Ŋmɩŋ ta ba yie ba jɩlɩma pam, a vaa ba sɩnyɩɩrɩŋ dɩ hagɩ yaa gamma Pɔɔli aŋaŋ Banabasi ma, ta piili yaala wɩa a yɩa ba a yagɩ ba a nyɩŋ tɩŋgbaŋka mi lʋgɩŋ. 51Die wɩa Pɔɔli aŋaŋ Banabasi die dɩ kpaantɩ ba nataala taŋkɔlɩŋ a taaŋ tɩka mi dɩ ka yi dagɩtɩ bɩaŋ a yɩ ba ta die ga Yikonumi tɩŋ ma. 52Ta Yisa dɩdɩɩsɩrɩba dɩ benne Antiyoku ma wa die dɩ suuli aŋaŋ Halɩkasɩka aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ.
14Yikonumi tɩŋ wɩa
1Die Pɔɔli aŋaŋ Banabasi dɩ kenne tʋgɩ Yikonumi ma, die ba ga Juu vuosi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoŋ me a ga mʋʋlɩ Yisa wʋvɩɩna mi sɩba die ba yine die Antiyoku ma wa, ta vuosi pam die yi Yisa yada, bataŋ die yiwo Juu vuosi bataŋ dɩaŋ dɩ yi vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi. 2Ama ta Juu vuodiekemba dɩ kana ka yi Yisa yada wa dɩ balɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi dɩ ba da keŋ tuo dii, ta die balɩ ba dɩ wudieke ba bala yaa gamma Yisa ma ka yi wusie. Die wɩa vuodiekemba die dɩ kana ka yi Juu vuosisi dɩ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ benne mi wo. 3Pɔɔli aŋaŋ Banabasi die dɩ bie mi daraa pam ta die a faasɩ bala Yisa wɩa aŋaŋ dembisi. Die Ŋmɩŋ die dɩ yɩ ba hagɩrɩŋ die ba tʋŋ mamachi tʋʋma, ta die dagɩ dɩ ba wɩaha yaa gamma ʋ zɔɔlɩnchɩgɩlaha seŋ yiwo wusie. 4Die tɩka vuosi die dɩ puo bule, bataŋ die dɩ dɩɩ Juu vuosisi kʋaŋ ta bataŋ dɩaŋ dɩdɩ tʋntʋntɩba kʋaŋ.
5Die wɩa vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi bataŋ aŋaŋ Juu vuosisi aŋaŋ ba nɩŋŋandɩɩsɩrɩŋ bataŋ die dɩ saŋ dɩ ba yi Pɔɔli aŋaŋ Banabasi bɩaŋ ta taa ba aŋaŋ tana a kʋʋ. 6Ama tʋntʋntɩba bale wo dɩ mɩŋŋɩna wudieke dɩ yinene wo die ba maansɩ a nyɩŋ chɩgɩ a ga Likaonia tɩŋgbaŋ ma. Die ba ga wa Lisitira aŋaŋ Debe tɩgɩsɩ aŋaŋ tɩŋkpaŋŋɩsɩ diekemba dɩ gbigine mi. 7Mi die ba mʋʋlɩ Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha.
Lisitira aŋaŋ Debe tɩgɩsɩ wɩa
8Lisitira ma daa wʋnyɩ die dɩ beri a yi gbarɩgɩŋ a nyɩŋ ʋ ballɩbɩsɩ me ta ka bɩagɩ chʋŋ. 9Ta die kalɩ mi a wʋmma Pɔɔli wʋbalɩkaha. Pɔɔli die dɩ daansɩ wa die a ye dɩ ʋ yaa yada Yisa ma ta nan bɩagɩ ye gbaamɩŋ. 10Die wɩa Pɔɔli dɩ natɩ aŋaŋ lɔlɩkpɩɩŋ dɩ, “Hagɩ a zie fʋ nagɩsɩ ma!” Daa wa die dɩ hagɩ a yugi a zie ta piili a chʋŋ gilime. 11Die kpɩkpaakʋ dɩ yene wudieke Pɔɔli dɩ yine wo, ba piili a nata ba gbaŋ gbaŋ jabalɩkɩŋ ma dɩ, “Tɩ ŋmɩnaha bɩrɩŋ wa vuota a keŋ sʋʋŋ tɩ jigiŋ.” 12Womi vuosisi die dɩ yi Banabasi saaŋ dɩ Zusi ta Pɔɔli dɩaŋ dɩ Hemisi dama die ʋ yine vuodieke dɩ balla wʋbalɩkaha. 13Die Zusi jɩamɩŋ juoku die zie gbigi wo sanʋa dieke dɩ kenne juu tɩka sʋŋ, die ka bʋkaabɩtʋ aŋaŋ kpɩkpaakʋ dɩ yaa naarasɩ aŋaŋ tɩɩwute a keŋ mi dɩ ba yi kaaba a yɩ Banabasi aŋaŋ Pɔɔli.
14Ama Banabasi aŋaŋ Pɔɔli die dɩ wʋnna ba bala ba yi wudieke wo, die ba chɩɩrɩ ba nyinyeeke aŋaŋ sʋgɩchʋʋsɩŋ ta chɩgɩ juu kpɩkpaakʋ sʋŋ a nata dɩ: 15“Bɩa nɩ yie die? Tɩ yiwo vuota sɩba nɩnɩŋ! Tɩ keŋ wo gie dɩ tɩ mʋʋlɩ Yisa wʋvɩɩnaha aŋ nɩ chɩgɩ nyɩŋ wʋtɔgɩtɩ gie me a keŋ Nabidie Ŋmɩŋ jigiŋ, vuodieke dɩ naanna arɩzanna aŋaŋ tɩŋgbaŋ aŋaŋ nyaakpɩɩbʋ aŋaŋ nyindiekemba mana dɩ benne a sʋŋ. 16Saŋŋa dieke dɩ tɩanna wa Ŋmɩŋ die vaa buuriŋ mana dɩ yie ba dʋŋŋʋ. 17Ama saŋŋa gie ʋ daga dɩ ʋ seŋ beri mɩŋ aŋaŋ wʋvɩɩŋ diekemba ʋ yinene wo; ʋ yɩnana nɩ nɩɩŋ a nyɩna ŋmɩŋsikpeŋ ta vasa nyinti dɩ bɩrɩma, a yie nɩ nyindiike ta vasa nɩ sʋgɩtɩ dɩ fɩala.” 18Banabasi aŋaŋ Pɔɔli die dɩ bala wudieke wo mana yɔrɩ, die dɩ hagɩrɩ mɩŋ dɩ ba kagɩ ba dɩ ba da yi kaaba a yɩ ba.
19Ka kʋaŋ chaaŋ die Juu vuosi nɩŋŋandɩɩsɩrɩŋ bataŋ die dɩ nyɩŋ Antiyoku dieke dɩ benne Pisidia tɩŋgbaŋ ma aŋaŋ Yikonumi a keŋ balɩ a yiŋŋi kpɩkpaakʋ sʋgɩtɩ ba jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ aŋaŋ Pɔɔli. Ta die taa wa tana a datɩ wa nyɩŋ tɩka lʋgɩŋ ta yile dɩ ʋ kpiye mɩŋ. 20Ama Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ keŋ taaŋ a giliŋ wo die ʋ keŋ hagɩ zie a yiŋŋi ga tɩka sʋŋ. Ka tʋnvʋʋsa die wʋnɩŋ aŋaŋ Banabasi dɩ nyɩŋ ga Debe ma.
Pɔɔli aŋaŋ Banabasi dɩ yiŋŋine ga Antiyoku dɩ benne Siria tɩŋgbaŋ ma dene
21Die Pɔɔli aŋaŋ Banabasi dɩ mʋʋlɩ Yisa wʋvɩɩnaha Debe ma ta die ye vuosi pam ba yi Yisa yada. Womi die ba yiŋŋi ga Lisitira a nyɩŋ mi ga Yikonumi ta bɩ nyɩŋ mi a ga Antiyoku dɩ benne Pisidia ma. 22Die ba kpaaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba ta jʋʋsɩ ba dɩ ba ko yi yada dene. Die ba balɩ ba dɩ, “Dɩ mʋ tɩ tuoli wahala ta ye juu Ŋmɩŋ naarɩ ma.” 23Pɔɔli aŋaŋ Banabasi die dɩ vʋarɩ nɩŋŋandɩɩsɩrɩŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba lagɩmɩŋ lagɩmɩŋ mana ma. Womi die ba bɔbɩ nʋa a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ dɩ Ŋmɩŋ suŋŋi nɩŋŋandɩɩsɩrɩba mi.
24Pɔɔli aŋaŋ Banabasi die dɩ daagɩ Pisidia tɩŋgbaŋ ma a ga Pamifilia tɩŋgbaŋ ma, 25mi die ba mʋʋlɩ Yisa wɩaha Pega tɩŋ ma. Womi die ba sʋʋŋ ga Atalia ma, 26ta die a wa nyɩŋ mi a nagɩ haarɩŋ a yiŋŋi ga Antiyoku dɩ benne Siria ma. Mi die Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ die wɔŋ nagɩ ba yi Ŋmɩŋ nuusi me dɩ ʋ suŋŋi be ba tʋʋma ma. Ta lele ba wa tʋŋ tʋʋmaha kpatɩ mɩŋ.
27Die ba kenne a tʋgɩ Antiyoku wa die ba lagɩsɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba mana. A die a balɩ ba wudieke mana Ŋmɩŋ dɩ suŋŋine be ba yi, aŋaŋ ʋ yuorine sieŋ a yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi dɩ ba yi Yisa yada a yi ʋ dɩdɩɩsɩrɩŋ dene. 28Ama die ba wɩarɩ mi aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba a yʋasɩ.
15Tʋntʋntɩŋ aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ nyɩŋkʋra lagɩmɩŋ wɩa
1Saŋŋa mi vuosi bataŋ die dɩ nyɩŋ Judia ma a keŋ Antiyoku ma a die a piili a daga Yisa dɩdɩɩsɩrɩba dɩ ba kaaŋ bɩagɩ ye gbatɩtaantɩŋ sie ba gobi ba kɔla sɩba Mosisi die dɩ dagɩna dene wo. 2Die Pɔɔli aŋaŋ Banabasi aŋaŋ ba die dɩ faasɩ a nɩgɩ nɩnhagɩrɩŋ pam yaa gamma wɩɩrɩ gie ba dagɩnana wa, die ba vʋarɩ Pɔɔli aŋaŋ Banabasi aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba bataŋ a tʋŋ ba Jerusalemi ma dɩ ba ga ye Yisa tʋntʋntɩba aŋaŋ ʋ dɩdɩɩsɩrɩŋ nyɩŋkʋraha yaa gamma wɩɩrɩ gie wɩa.
3Die vuodiekemba Yisa dɩdɩɩsɩrɩba dɩ tʋnna wa die dɩ daagɩ Fonisia aŋaŋ Samaria a bala yɩa Yisa dɩdɩɩsɩrɩba dɩ benne mi dɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi bataŋ tarɩgɩ wa ba beriŋ a bɩrɩŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ. Wɩɩrɩ gie die dɩ yi Yisa dɩdɩɩsɩrɩba sʋgɩfɩalɩŋ pam. 4Die ba gana a ga tʋgɩ Jerusalemi wa die Yisa dɩdɩɩsɩrɩba aŋaŋ tʋntʋntɩba aŋaŋ ba nyɩŋkʋra die dɩ tuo be chaantɩ. Die wɩa Pɔɔli aŋaŋ Banabasi die dɩ balɩ ba wudieke mana Ŋmɩŋ dɩ suŋŋine be ba tʋŋ. 5Ama Farasisi bataŋ die dɩ yine Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ die dɩ hagɩ zie a baarɩ dɩ, “Dɩ yiwo talasɩ dɩ buuri gaasɩ dɩ yine Yisa yada wa gobi ba kɔla ta bɩ dɩa Mosisi mɩraka.”
6Die wɩa, die tʋntʋntɩba aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba nɩŋŋandɩɩsɩrɩba dɩ lagɩsɩ taŋ dɩ ba daansɩ jabalɩkɩrɩ. 7Die ba balɩ ka a yʋasɩ aŋaŋ taŋ, ta Piita die dɩ keŋ hagɩ a baarɩ dɩ, “N zʋalɩŋ, nɩ sɩba dɩ saŋŋa dieke dɩ tɩanna wa Ŋmɩŋ die vʋarɩ mɩŋ mɩŋ a nyɩŋ nɩ ma dɩ n mʋʋlɩ Yisa wʋvɩɩnaha a yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi, amʋ ba nan wʋŋ ta yi Yisa yada ta bɩrɩŋ ʋ dɩdɩɩsɩrɩŋ. 8Ta Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ sɩbɩna vuota sʋŋ die dɩ dagɩ dɩ ʋ tuo be mɩŋ ta yɩ ba Halɩkasɩka sɩba die ʋ yɩna tɩ die wo. 9Die Ŋmɩŋ die ka luge tɩnɩŋ aŋaŋ ba, dama die ba yine Yisa yada wa wɩa, die wɩa Ŋmɩŋ dɩ nagɩ ba tʋmbɩatɩ a chaa ba. 10Bɩa nɩ yaala nɩ magɩsɩ Ŋmɩŋ? Bɩa nɩ yaala nɩ yi buurigaasɩ diekemba dɩ bɩrɩnna Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ pɔgɩlɩ mɩɩrɩ dieke tɩnɩŋ aŋaŋ tɩ chɔɔŋkʋʋlɩŋ dɩ kana ka bɩagɩ pɔgɩlɩ? 11Ama tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa die chɩgɩ tɩ wa zɔɔlɩŋ tɩ ye gbatɩtaanɩŋ tɩ yine wo yada wa wɩa sɩba buurigaasɩ die.”
12Die vuoŋ mana die dɩ tarɩ ta wʋmma Banabasi aŋaŋ Pɔɔli die dɩ balala yaa gamma Ŋmɩŋ dɩ yɩna ba hagɩrɩŋ ba tʋŋ mamachi tʋʋma a yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi dene. 13Die ba bala naa a kpatɩ, Jemisi die dɩ baarɩ dɩ: “N nɩmballɩ, nɩ wʋmma mɩŋ! 14Simoni Piita wɔŋ balɩ tɩ, Ŋmɩŋ dɩ wolinne a ga vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi jigiŋ a vʋarɩ bataŋ ba bɩrɩŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ vuosi dene. 15Naa, Ŋmɩŋ naazʋalɩba wʋbalɩka die dɩ dagɩ sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋtɩ ma dɩ,
16‘Naa kʋaŋ chaaŋ manɩŋ Nabidie Ŋmɩŋ nan yiŋŋi a keŋ,
a keŋ mɩɩ Davidi tɩgɩdieke dɩ nanna wa.
N nan mɩɩ ka a zie a nyɩŋ ka chʋʋsɩŋ ma
ta vaa ka hagɩrɩma bɩbra.
17Ta vuota mana nan keŋ n jigiŋ
aŋaŋ vuodiekemba mana dɩ kana ka yi Juu vuosi ta maŋ wa dɩ ba yi n vuosi wo. 18Naa Nabidie Ŋmɩŋ die dɩ balɩ, wʋnɩŋ vuodieke dɩ vana ba sɩba wɩɩrɩ gie a nyɩŋ kʋrɩŋ ma wa.’ ”
19Jemisi die dɩ bɩ balɩ a gʋtɩ dɩ, “Dɩ yiwo manɩŋ n sʋŋanyile dɩ tɩ da mugisi buurigaasɩsɩ dɩ yiŋŋine a dɩ Ŋmɩŋ sieŋ aŋaŋ wudieke dɩ tʋana. 20Ama dɩ mʋ dɩ tɩ maagɩ gbanɩŋ a balɩ ba dɩ ba da keŋ dii jadiiki dieke ba kaabɩna a yi bugile, ta balɩ ba dɩ ba yigi ba gbaŋ aŋaŋ daakpana yaa hɔgʋkpana tʋʋma, ta bɩ daa ŋɔbɩma dɔŋ diekemba ba ŋmʋna kʋʋ ta daa bɩ ŋɔbɩma zɩŋ. 21Mosisi mɩraha nɩŋ, ba karɩŋ ha mɩŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ mana kʋrɩŋ ma wa, ta mʋʋlaha tɩŋ mana ma.”
Die ba maagɩna gbanɩŋ a yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi dene
22Die wɩa die tʋntʋntɩba aŋaŋ nɩŋŋandɩɩsɩrɩba aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba mana die dɩ yigi zieŋ dɩ ba vʋarɩ dembisi bataŋ aŋ ba dɩa Pɔɔli aŋaŋ Banabasi a ga Antiyoku. Die ba vʋarɩ wa Silasi aŋaŋ Judasi vuodieke saaŋ dɩ bɩna yi Basabasi, vuosi bale wa gie die yiwo Yisa dɩdɩɩsɩrɩba nɩŋŋandɩɩsɩrɩŋ bataŋ ba yɩa jɩlɩma. 23Die ba maagɩ wa gbanɩŋ dɩ:
Tɩnɩŋ Yisa tʋntʋntɩba aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ nɩŋŋandɩɩsɩrɩŋ maagɩna gbaŋkʋ gie a waasa nɩnɩŋ tɩ nɩmballɩ diekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi ta bie Antiyoku aŋaŋ Siria aŋaŋ Silisia ma mana.
24Tɩ wʋŋya dɩ tɩ vuosi bataŋ keŋ nɩ jigiŋ, a balɩ wɩa ataŋ dɩ mugisi nɩ pam ta chʋʋsɩ nɩ sʋgɩtɩ, ama tɩnɩŋ tɩ ka tʋŋ ba nɩ jigiŋ. 25Die wɩa tɩ mana dɩ lagɩsɩ a saagɩ dɩ tɩ vʋarɩ dembisi bataŋ a tʋŋ ba aŋaŋ tɩ nɩmballɩ choti Banabasi aŋaŋ Pɔɔli nɩ jigiŋ. 26Vuosi gie, Judasi aŋaŋ Silasi, yiwo vuodiekemba die dɩ nagɩna ba mɩsɩ a dʋaŋ talɩma tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia wɩaha gie wɩa. 27Judasi aŋaŋ Silasi nan bɩ balɩ nɩ ka chɩaŋ, wudiekemba tɩ maagɩnana wa. 28Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dagɩ tɩ mɩŋ dɩ tɩ da keŋ nagɩ mɩrɩ gaasɩ a gʋtɩ nɩ bɩbra. 29Wudieke dɩ kana ka mʋ dɩ nɩ yi wʋnna: Nɩ da keŋ a dii jadiiki dieke mana ba nagɩna a yi kaaba a yɩ bugile, nɩ da keŋ ŋɔbɩ zɩŋ, nɩ da keŋ ŋɔbɩma dɔŋ dieke ba ŋmʋna kʋʋ, ta bɩ yigi nɩ gbaŋ aŋaŋ daakpana aŋaŋ hɔgʋkpana tʋʋma ma. Dɩɩ yi nɩ dɩ wɩaha gie, dɩ nan dɩ vɩɩna a yɩ nɩ.
A mana wonde.
30Die ba tʋŋ ba, ba sʋʋŋ ga Antiyoku, mi die ba lagɩsɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba mana ta nagɩ gbaŋkʋ a yɩ ba. 31Die vuosisi dɩ karɩŋ gbaŋkʋ gie, ba sʋgɩtɩ die dɩ fɩalɩ aŋaŋ ka kpaŋŋɩsɩna ba dene wo. 32Die Judasi aŋaŋ Silasi, vuodiekemba dɩ yine Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ die bie ba jigiŋ a yʋasɩ ta die a balɩ wɩa pam a kpaŋŋɩsɩ ba ta yi ba yada dɩ bɩ hagɩrɩ a gʋtɩ. 33Die ba bie mi a yʋasɩ, ka kʋaŋ chaaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba dɩ benne mi wo dɩ taaŋ ba dɩ ba waasɩ tigiŋ, ba yiŋŋi ga vuodiekemba dɩ tʋnna ba jigiŋ. (( 34Ama ta Silasi die dɩ wɩarɩ mi.))
35Die Pɔɔli aŋaŋ Banabasi gbaŋ die dɩ yʋasɩ Antiyoku ma, mi banɩŋ aŋaŋ vuosi pam die dɩ daga ta mʋʋla tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa wɩa a yɩa vuosi.
Pɔɔli aŋaŋ Banabasi puole wɩa
36Die dɩ yʋasɩna bɩta Pɔɔli die dɩ balɩ yi Banabasi dɩ, “Vaa aŋ tɩ yiŋŋi ga a kaagɩ tɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩ diekemba dɩ benne tɩgɩ diekemba mana die tɩ mʋʋlɩna tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa wɩaha a ye ba sɩna dene.” 37Banabasi die dɩ yaala ʋ nagɩ Jɔɔn Maki a gʋtɩ ba ma aŋ ba ga. 38Ama Pɔɔli die ka yaala dene dama Maki die ka kpatɩ tʋʋmaha aŋaŋ ba ta die vaa ba Pamifilia ma ta yiŋŋi kuli. 39Die Pɔɔli aŋaŋ Banabasi dɩ nɩgɩ nɩnhagɩrɩŋ ta die puo taŋ. Banabasi die dɩ nagɩ Maki ba nagɩ haarɩŋ a ga Saapurusi. 40Ta Pɔɔli dɩaŋ dɩ nagɩ Silasi ta Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ nagɩ ba yi Ŋmɩŋ nuusi me dɩ Ŋmɩŋ suŋŋi be. 41Die ba chʋŋ daagɩ Siria aŋaŋ Silisia chaaŋ ma a kpaŋŋɩsa Yisa dɩdɩɩsɩrɩba.
16Timoti die dɩ tʋnna aŋaŋ Pɔɔli aŋaŋ Silasi dene
1Ka kʋaŋ chaaŋ Pɔɔli aŋaŋ Silasi die dɩ yiŋŋi ga Debe aŋaŋ Lisitira ma, mi die ba haarɩ Yisa dɩdɩɩsɩrʋ wʋnyɩ ba wasɩnana Timoti. Ʋ nuŋ gbaŋ die yiwo Yisa dɩdɩɩsɩrʋ. Die ʋ nuŋ wo yiwo Juu vuoŋ ta ʋ chɔɔŋ dɩ yi Giriiki vuoŋ. 2Die Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ benne Lisitira aŋaŋ Ikonumi ma wa die dɩ balɩ wʋvɩɩna yaa gamma Timoti ma. 3Pɔɔli die dɩ yaala ʋ nagɩ Timoti a gʋtɩ ʋ ma aŋ ba dɩa ʋ dɩasɩsɩ, die wɩa die ʋ gobi ʋ kɔlɩ. Die ʋ yi wo die dama Juu vuodiekemba die dɩ benne mi chaakʋ die sɩba a baarɩ Timoti chɔɔŋ yiwo Giriiki vuoŋ. 4Die ba dɩna dɩdɩa tɩgɩsɩsɩ, die ba bala a yɩa Yisa dɩdɩɩsɩrɩba mɩrɩ diekemba Yisa tʋntʋntɩba aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba nyɩŋkʋraha dɩ benne Jerusalemi ma wa dɩ ziene wo, ta die balɩ ba dɩ ba dɩa ha. 5Die wɩa Yisa dɩdɩɩsɩrɩba yada die dɩ gʋtɩ ta die daaŋ mana vuosi pam dɩ yie yada a gʋta Yisa dɩdɩɩsɩrɩba ma.
Pɔɔli dɩ kana ka gʋrɩya ta daansɩ dene
6Die Pɔɔli aŋaŋ ʋ zʋalɩba die dɩ dɩa a daagɩ Firigia aŋaŋ Galasia chaakʋ, ama Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die ka vaa ba balɩ Yisa wɩa Asia tɩŋgbaŋ ma. 7Die ba gana ga tʋgɩ Misia, die ba mɩa dɩ ba juu Bitinia tɩŋ ma, ama Yisa Halɩkasɩka die ka yɩ ba sieŋ. 8Die wɩa die ba daagɩ Misia ma a sʋʋŋ ga Tiroasi ma. 9Dɩnɩŋ daarɩ yuku mi, Pɔɔli die dɩ ye ʋ daansa ma vuoŋ wʋnyɩ dɩ nyɩna Masedonia a keŋ zie a jʋʋsa wa dɩ, “Keŋ Masedonia ma a keŋ suŋŋi tɩ!” 10Pɔɔli daansaha kʋaŋ chaaŋ, die tɩ gɔmɩsɩ lagɩ lagɩ dɩ tɩ nyɩŋ ga Masedonia, dama die tɩ ye a baarɩ Ŋmɩŋ balɩ tɩ dɩ tɩ ga Masedonia chaakʋ a ga mʋʋlɩ Yisa wʋvɩɩnaha a yɩma vuosi mi.
Lidia die dɩ yine yada dene
11Die tɩ nagɩ haarɩŋ a nyɩŋ Tirosi a daagɩ ga Samotirasi, ka tʋnvʋʋsa die tɩ ga Niipolisi. Mi die tɩ vaa haarɩkʋ, 12ta nyɩŋ mi a ga Filipi me, jigidieke die dɩ yine tɩgɩkpɩɩŋ Masedonia tɩŋgbaŋ ma. Die ka yiwo Romani vuosi sɩɩtɩ. Die tɩ yi daraa a ŋmɩna mi. 13Ka davʋʋsɩkɩrɩ daarɩ die tɩ nyɩŋ tɩka sʋŋ a ga jigidieke dɩ gbigine mʋgɩrɩ, die tɩ yile dɩ Juu vuosi Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ jigiŋ nan dɩ bie mi. Ta die sʋʋŋ kalɩ a bala wɩa aŋaŋ hɔgʋ diekemba dɩ kenne mi wo. 14Ba wʋnyɩ saaŋ die yine Lidia, die ʋ nyɩŋ wa Tiatira tɩŋ ma ta yaa garɩŋmɩnɩ diekemba dɩ yalla ligire pam a daa ta die bɩ yi vuodieke dɩ jɩanna Ŋmɩŋ. Ŋmɩŋ die yuori ʋ sʋŋ dɩ ʋ wʋŋ wudieke Pɔɔli dɩ balala wa. 15Die tɩ sɩɩ wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ tigiŋ vuosi Ŋmɩŋ nyaaŋ. Ka kʋaŋ chaaŋ ʋ jʋʋsɩ tɩ dɩ, “Dɩɩ yi nɩ sɩba dɩ n seŋ yi tɩ Yɔmʋtieŋ yada aŋaŋ wusie nɩ keŋ a bemme n tigiŋ.” Die tɩ saagɩ ʋ jʋʋsɩkʋ.
Ba kparɩna Pɔɔli aŋaŋ Silasi dansarɩka ma dene
16Daaŋ kaanɩ die tɩ keŋ bɩ gara Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ jigiŋ, a tuoli havʋʋbiŋ wʋnyɩ dɩ yine yɔmʋ. Die ʋ yaa wa jɩmbɩaŋ ʋ ma ka yɩa wa hagɩrɩŋ ʋ bɩagɩ bala soriŋ daaŋ wɩa. Die ʋ yie naa a yese ligire pam a yɩa ʋ tieliŋ. 17Havʋʋbike gie die dɩdɩ Pɔɔli aŋaŋ tɩ kʋaŋ a nata ŋmɩŋsikpeŋ a bala dɩ, “Dembisi gie yiwo Nabidie Ŋmɩŋ dɩ benne ŋmɩŋsikpeŋ wo tʋntʋntɩŋ. Ba bala nɩ wudieke nɩ baaŋ yi a ye gbatɩtaanɩŋ.” 18Die ʋ ko bala naa daraa pam. Ka kʋaŋ chaaŋ Pɔɔli die dɩ keŋ jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ a yiŋŋi a balɩ yi jɩmbɩakʋ dɩ, “Yisa Masia saaŋ ma, n yɩ fʋ nʋaŋ, nyɩŋ ʋ ma!” Lele womi jɩmbɩakʋ die dɩ nyɩŋ ʋ ma. 19Die ʋ tielibe dɩ yene dɩ sie dieke ba nagɩna yese ligirehe chʋʋsɩya wa die ba yigi Pɔɔli aŋaŋ Silasi a datɩ ba ga sarɩya diile jigiŋ. 20Die ba balɩ a yɩ Romani nyɩŋkʋraha dɩ, “Dembisi gie yiwo Juu vuosi ta yaala ba chʋʋsɩ tɩ tɩka. 21Ba daga tɩ wudiekemba tɩnɩŋ Romani vuosi dɩ kana ka mʋ dɩ tɩ yi.” 22Die kpɩkpaakʋ die dɩ benne me gbaŋ die gʋtɩ a yaala ba nɩgɩ Pɔɔli aŋaŋ Silasi.
Womi die Romani nyɩŋkʋraha die dɩ wuuri Pɔɔli aŋaŋ Silasi nyinyeeke ta yɩ nʋaŋ dɩ ba vɩɩrɩ ba aŋaŋ kpaasɩŋ. 23Die ba faasɩna a vɩɩrɩ ba a kpatɩ wa, ba nagɩ ba a yi dansarɩka ma, ta die balɩ dansarɩka gbɩgbarɩtʋ wa dɩ ʋ mɩŋŋɩ gbara ba vɩɩnɩŋ. 24Die gbɩgbarɩtʋ wa die dɩ yi sɩba ba bala wa dene. Die ʋ nagɩ ba a yi dansarɩka sʋŋ saasaa ta bɔbɩ ba nagɩsɩ aŋaŋ chɔrɩma a yaa ga bɔbɩ dakʋʋlɩkpɩɩma juoku sʋŋ.
25Sɩba yuŋ tanseese, Pɔɔli aŋaŋ Silasi die dɩ jʋʋsa Ŋmɩŋ ta chɩa yɩla a bɩra Ŋmɩŋ, ta ba dansarɩka jujuri taŋ dɩ wʋmma ba. 26Lele wo mi tɩŋbaŋka die dɩ dɔŋ bʋnyɩ dansarɩka juoku chɩaŋ. Lagɩ lagɩ ka sanʋaha dɩ yuori ta chɔrɩmaha die dɩ kpaa kpaa dansarɩka jujuribe mana nuusi aŋaŋ ba nagɩsɩ ma ta nan. 27Die dansarɩka gbɩgbarɩtʋ wa die dɩ hagɩna a ye ta sanʋaha yuori ye wo, die ʋ yile dansarɩkaka jujuribe mana chɩgɩ bɩa mɩŋ. Womi die ʋ datɩ a vʋarɩ takoobi dɩ ʋ kʋʋ ʋ gbaŋ. 28Ama ta Pɔɔli die dɩ faasɩ a natɩ dɩ, “Da keŋ a yi fʋ gbaŋ daŋŋa ta tɩ mana bie giena.”
29Die gbɩgbarɩtʋ wa die dɩ pɩasɩ a yaalɩ popoli a chɩgɩ juu dansarɩka sʋŋ ta sʋʋŋ gbirigi Pɔɔli aŋaŋ Silasi nɩŋŋa ta ʋ nyɩŋgbanɩŋ mana dɩ cheeli. 30Womi die ʋ dii ba nɩŋŋa a yaa ba a keŋ nyɩŋ ta pɩasɩ ba dɩ, “Nyɩŋkʋra, bɩa maŋ nan yi a ye gbatɩtaanɩŋ?”
31Ba yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Yi tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa yada, ta nan ye gbatɩtaanɩŋ, fʋnɩŋ aŋaŋ fʋ deŋ mana.” 32Womi Pɔɔli aŋaŋ Silasi dɩ balɩ wa aŋaŋ vuodiekemba mana dɩ benne ʋ tigiŋ me Ŋmɩŋ wɩa. 33Yuku mi gbaŋ gbaŋ die gbɩgbarɩtʋ wa die dɩ nagɩ ba a ga sugiri ba kʋjagaha, ka kʋaŋ chaaŋ die ba sɩɩ wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ tigiŋ vuosi mana Ŋmɩŋ nyaaŋ. 34Ta die ʋ wa nagɩ Pɔɔli aŋaŋ Silasi a ga ʋ tigiŋ me a die yɩ ba nyindiike ba dii. Die wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ deŋ mana sʋgɩtɩ die dɩ fɩalɩ dama die ba wa yiwo Ŋmɩŋ yada.
35Die ka tʋnvʋʋsa Romani nyɩŋkʋraha die dɩ tʋŋ ba susuŋŋiriŋ dɩ ba ga balɩ gbɩgbarɩtʋ wa dɩ ʋ vaa Pɔɔli aŋaŋ Silasi ga.
36Die gbɩgbarɩtʋ wa dɩ balɩ a yi Pɔɔli dɩ, “Nyɩŋkʋraha yɩ wa nʋaŋ dɩ n vaa fʋnɩŋ aŋaŋ Silasi ga yɔrɩ. Die wɩa nɩ gamma aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ.”
37Ama ta Pɔɔli die dɩ yiŋŋi balɩ a yɩ susuŋŋiribe dɩ, “Tɩ gbaŋ tɩ yiwo vuodiekemba Romani vuosi dɩ yɩna tɩ sieŋ,16.37 Dɩɩ yi Romani vuosi dɩ yɩ vuoŋ sieŋ, ba mɩraha ka saagɩya dɩ vuoŋ datɩ ʋ tɩbɩŋ, ta ye ka dii ʋ sarɩya. ta Romani nyɩŋkʋraha die dɩ ka dii tɩ sarɩya ama ta vaa ba vɩɩrɩ tɩ aŋaŋ kpaasɩŋ yaalɩŋ ma, ta nagɩ tɩ a yi dansarɩka sʋŋ. Lele ba yile dɩ ba nan bɩagɩ a lɔbɩrɩ vʋarɩ tɩ a taaŋ? Aayɩ, ba kaaŋ bɩagɩ, sie ba keŋ gie ba gbaŋ gbaŋ a vʋarɩ tɩ.”
38Die susuŋŋiribe dɩ gana a balɩ nyɩŋkʋraha wudieke Pɔɔli aŋaŋ Silasi dɩ bala wa, die ŋmaamɩŋ die dɩ yigi be. 39Die wɩa die ba ga Pɔɔli aŋaŋ Silasi jigiŋ a ga nɩgɩ nuupɔɔŋ. Die ba dɩɩ ba nɩŋŋa a yaa ba a keŋ nyɩŋ dansarɩka ka sʋŋ ta die balɩ ba dɩ ba jʋʋsa ba ba nyɩŋ tɩka sʋŋ. 40Ta Pɔɔli aŋaŋ Silasi die dɩ nyɩŋ mi a ga Lidia tigiŋ me. Mi die ba ye Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ ta kpaaŋ ba ta wa nyɩŋ tɩka ma.
17Tesalonika tɩŋ wɩa
1Die Pɔɔli aŋaŋ Silasi die dɩ dɩa a daagɩ Amifipolisi aŋaŋ Apolonia ma a ga tʋgɩ Tesalonika. Mi die Juu vuosi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoŋ die dɩ beri. 2Pɔɔli die dɩ ga juu juoku me ta jɩama Ŋmɩŋ sɩba ʋ ŋaana yie dene wo. Ta die nagɩ davʋʋsɩkɩrɩ daraa ataa a balɩ Ŋmɩŋ wɩa a yɩ vuosisi. Die ʋ nagɩ wa Ŋmɩŋ gbaŋkʋ, 3a daga ba dɩ Masia wa mʋ ba kʋʋ wa mɩŋ, ama ʋ nan hagɩ kuŋ me. Pɔɔli dɩ balɩ ba dɩ Yisa wa yine Masia ka ʋ balala wa. 4Die bataŋ die dɩ tuo Pɔɔli dɩ bala wudieke wo a dii ta die bɩrɩŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ a gʋtɩ Pɔɔli aŋaŋ Silasi ma. Die vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi ama ta jɩama Juu vuosi jɩaŋkʋ bataŋ aŋaŋ hɔgʋkpɩɩma pam die dɩ tuo wɩɩrɩ dii.
5Juu vuosi die dɩ yene dɩ vuosi pam gʋta Pɔɔli aŋaŋ Silasi ma wa, die ba jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ aŋaŋ ba, die wɩa die ba lagɩsɩ vuotɔgɩtɩ nyʋkʋ jigiŋ a yi kpɩkpaaŋ. Die ba yie watɩ ta piili yaala waagɩŋ ta die ga a ligi daa wʋnyɩ ba wasɩnana Jasoni tigiŋ a yaala Pɔɔli aŋaŋ Silasi dɩ ba vʋarɩ ba a yɩ vuosisi. 6Ama die ba kenne ta ka ye be wo die ba yigi Jasoni aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba bataŋ a yaa ba ga tɩka nyɩŋkʋra jigiŋ ta natɩ dɩ, “Pɔɔli aŋaŋ Silasi dɩ dɩa a chʋʋsa tɩgɩsɩ. Lele ta wa keŋ giena 7ta Jasoni dɩ tuo be chaantɩ ʋ tigiŋ me. Ba mana chʋʋsa naakpɩɩka mɩraha ta baarɩ dɩ naakpɩɩŋ wʋnyɩ benne ba wasa wa Yisa.” 8Ba nyɩŋkʋraha aŋaŋ vuotamba dɩ wʋnna naa, die dɩ faasɩ mugisi be. 9Die wɩa nyɩŋkʋraha dɩ vaa Jasoni aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba banɩŋ ba dɩ tuŋ ligire ta die ba vaa ba ba ga.
Beria tɩŋ wɩa
10Yuŋ die dɩ kenne a sibi, die Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ vaa Pɔɔli aŋaŋ Silasi dɩ nyɩŋ ga Beria ma. Die ba gana a ga tʋgɩ mi wo ba ga juu Juu vuosi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoŋ me. 11Beria vuosi die dɩ faasɩ yaala ba wʋŋ Ŋmɩŋ wɩaha a tɩaŋ Tesalonika vuosisi. Die ba wʋmma wɩaha aŋaŋ ba sʋgɩtɩ mana ta die daaŋ mana ba karɩma Ŋmɩŋ gbaŋkʋ dɩ ba ye dɩ wɩaha yiwo wusie. 12Ba vuosi pam die dɩ yi yada a bɩrɩŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ. Giriiki hɔgʋkpɩɩma aŋaŋ dembisi pam gbaŋ die dɩ yi Yisa yada. 13Die Juu vuosi die dɩ benne Tesalonika ma wa die dɩ wʋnna dɩ Pɔɔli bala Ŋmɩŋ wɩa Beria ma wa die ba bɩ ga mi a piili a bala chʋʋsa Pɔɔli a yɩa kpɩkpaakʋ ta vaa ba jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ aŋaŋ wa. 14Lele womi Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ taaŋ Pɔɔli aŋaŋ dembisi dɩ sʋʋŋ ga mʋgɩkpɩɩrɩ chaaŋ ama Silasi aŋaŋ Timoti die dɩ wɩarɩ a bie Beria ma. 15Dembisi bataŋ die dɩ ga aŋaŋ Pɔɔli a ga tʋgɩ Atensi ta die yiŋŋi aŋaŋ tʋntʋmɩŋ a keŋ balɩ Silasi aŋaŋ Timoti dɩ ba keŋ wʋnɩŋ Pɔɔli jigiŋ lagɩ lagɩ.
Atensi tɩŋ wɩa
16Die Pɔɔli dɩ chɩɩsɩnana Silasi aŋaŋ Timoti Atensi ma wa die ʋ sʋŋ dɩ faasɩ chʋʋsɩ ʋ yene dɩ tɩka suuli wo aŋaŋ bugile. 17Die wɩa die ʋ ga Juu vuosi jɩamɩŋ jigiŋ a bala yɩa banɩŋ aŋaŋ vuodiekemba mana dɩ jɩanna aŋaŋ ba. Ta daaŋ mana ʋ bala a yɩa vuodiekemba ʋ haarɩna nyʋkʋ jigiŋ. 18Bataŋ die yiwo Epikuriani aŋaŋ Sitoyiki dɩdagɩrɩŋ ta die nɩga nɩnhagɩrɩŋ aŋaŋ Pɔɔli. Bataŋ die dɩ baarɩ dɩ, “Bɩa vuodieke dɩ bala dɩ ʋ yiwo sɩsɩbɩrʋ wa gie dɩ yaala ʋ dagɩ?”
Ta bataŋ dɩaŋ die dɩ baarɩ dɩ, “Ʋ bala tɩŋgbaŋ gaasɩ bugile wɩa.” Die ba balɩ wa naa dama Pɔɔli die bala Yisa aŋaŋ kuŋ hagɩŋ wɩa. 19Die wɩa die ba yaa wa a ga tɩka nyɩŋkʋra lagɩmɩŋ jigiŋ ba wasɩnana Aropagusi a baarɩ dɩ, “Balɩ tɩ fʋ dagɩhaalɩkʋ chɩaŋ. 20Tɩ wʋŋya fʋ bala wʋhaala a taŋ ta wa yaala tɩ sɩmma a chɩasɩ.” 21(Dama Atensi vuosi aŋaŋ chaamba dieke mana die dɩ benne mi die yaala ba nagɩ ba saŋŋa mana a balɩma ta wʋmma wʋhaala wɩa.)
22Die Pɔɔli dɩ hagɩ zie lagɩŋkʋ nɩŋŋa a baarɩ dɩ: “Atensi vuosi, n yeye dɩ nɩ yiwo vuodiekemba dɩ jɩanna ŋmɩna pam aŋaŋ nɩŋŋmɩna. 23Dama n chʋnnana a gilime tɩka sʋŋ a daansa jigidiekemba nɩ jɩanna wa, maŋ ye kaabɩŋ koriŋ kaanɩ ba maagɩna ka ma dɩ,
‘Ŋmɩŋ Dieke Tɩ Zɩna.’
Nɩ jɩama Ŋmɩnnɩ gie ta ka mɩŋŋɩ sɩba wa. N yaala n balɩ nɩ mɩŋ ʋ wɩa. 24Ŋmɩnnɩ gie naanna dʋnɩa aŋaŋ nyindiekemba mana dɩ benne ka sʋŋ. Ta yi ŋmɩŋsikpeŋ aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie tieŋ ta ka bie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me vuota dɩ nagɩna ba nuusi a mɩɩ. 25Ʋ ka yaala suŋŋiŋ a nyɩna vuoŋ mana jigiŋ, ʋ yɩnana vuota miivoli aŋaŋ voosiŋ aŋaŋ jaaŋ mana. 26Ŋmɩŋ die naaŋ wa vuota yiri yiri mana a nyɩŋ chɔɔŋkʋbalɩmɩŋ ma ta vaa ba bie tɩŋgbaŋka gie mana ma. Ʋ gbaŋ gbaŋ die ʋ ziene saŋŋa dieke aŋaŋ jigidieke buuriŋ mana dɩ baaŋ nan dɩ beri. 27Ŋmɩŋ die yiwo naa amʋ tɩ nan yaalɩ ʋ jigiŋ a ye wo, dama ʋ ka yʋa aŋaŋ tɩ wʋnyɩ mana, 28ta yɩa tɩ hagɩrɩŋ tɩ baaŋ dɩ beri ta dɩ dɩa chʋŋ ta bɩ yi vuodiekemba tɩ yine. ‘Tɩ yiwo ʋ ballɩ’, sɩba vuoŋ wʋnyɩ die dɩ bala die wo. 29Tɩ wana yi ʋ ballɩ naa tɩ ka mʋ tɩ yilime dɩ ʋ sɩɩ sɩba buuŋ vuoŋ dɩ nagɩna salɩma yaa taŋ mɩɩ. Ʋ ka sɩɩ sɩba jadieke vuota dɩ yiline ta mɩɩ. 30Saŋŋa dieke dɩ tɩanna wa ta vuosi die dɩ ka sɩba Ŋmɩŋ wa, die ʋ ka naga ba taalɩ. Ama lele wo ʋ baarɩ vuodieke mana dɩ benne jigidieke mana vaa ba tʋmbɩatɩ ta yiŋŋi keŋ ʋ jigiŋ. 31Dama ʋ vʋarɩ wa daaŋ a zieŋ ʋ baaŋ nan dii dʋnɩa vuosisi mana sarɩya aŋaŋ wusie. Ta vʋarɩ Yisa dɩ ʋ dii sarɩya ka a yɩ wa. Ŋmɩŋ dagɩ tɩ mɩŋ dɩ ka seŋ yiwo wusie aŋaŋ ʋ sʋgɩrɩna Yisa a nyɩŋ kuŋ me wo.”
32Die ba wʋnna kumbu hagɩkʋ wa wɩa bataŋ dɩ vʋara Pɔɔli fala ta bataŋ dɩ baarɩ, “Tɩ yaala fʋ bɩ a balɩ die tɩ wʋŋ.” 33Die wɩa Pɔɔli die nyɩŋ lagɩŋkʋ jigiŋ. 34Dembisisi bataŋ die dɩ ʋ kʋaŋ ta yi Yisa yada. Ba sʋŋ die wone Diyonisusi die ʋ yiwo Aropagusisi vuosi wʋnyɩ aŋaŋ hɔgʋ dieke saaŋ dɩ dine Damerisi aŋaŋ vuosi bataŋ.
18Korinti tɩŋ wɩa
1Naa kʋaŋ chaaŋ Pɔɔli die dɩ nyɩŋ Atensi ma a ga Korinti ma, 2mi die ʋ haarɩ Juu daa wʋnyɩ ba wasɩnana Akuyila ama die ba mɩɩrɩ wa wa Pontusi ma, ta die nyɩŋ Itali aŋaŋ ʋ hɔgʋ Pirisila, dama naakpɩɩŋ Kolodiawosi die yɩ wa nʋaŋ dɩ Juu vuosi mana nyɩŋ Roma tɩŋgbaŋ ma. Ta Pɔɔli die dɩ ga dɩ ʋ ye be, 3ta die ye dɩ ba yiwo gbaŋwʋnsɩrɩŋ sɩba ʋ gbaŋ gbaŋ. Die wɩa die ʋ wɩarɩ ba jigiŋ ba lagɩsa tʋma. 4Ta davʋʋsɩkɩrɩ daaŋ mana Pɔɔli ŋaaŋ ga wa Juu vuosisi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me a bala yɩa Juu vuosisi aŋaŋ buurigaasɩsɩ a yaala ʋ tarɩgɩ ba.
5Ama Silasi aŋaŋ Timoti die dɩ nyɩna Masedonia a keŋ kʋaŋ chaaŋ die ʋ nagɩ ʋ saŋŋa mana a mʋʋla a yɩa Juu vuosisi dɩ Yisa yine Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩŋ Masia wa. 6Ka kʋaŋ chaaŋ die ba yiŋŋi a waga wa ta zɩa wa. Die wɩa die ʋ kpaantɩ ʋ nyinyeeke taŋkɔlɩŋ a taaŋ ta balɩ ba dɩ, “Dɩɩ yi nɩ keŋ waarɩ nɩ miivoli, ka wa chii wo nɩ sikpeŋ me. N nuuŋ bɩ wo mi. A nyɩŋ jinne yaa gamma sie n vaa nɩ ta ga mʋʋlɩ Yisa wɩaha a yɩ buurigaasɩsɩ.” 7Die wɩa die ʋ nyɩŋ mi a ga daa wʋnyɩ ba wasɩnana Titusi Jusitusi tigiŋ. Die ʋ ka yi Juu vuoŋ ama ta jɩama Ŋmɩŋ ta ʋ tigiŋ die dɩ gbigi Juu vuosi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku. 8Kirisipusi vuodieke die yine Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku nɩŋŋandɩɩsɩrʋ die dɩ yi Yisa yada, wʋnɩŋ aŋaŋ ʋ deŋ mana; ta vuodiekemba dɩ benne Korinti ma die dɩ wʋŋ wɩaha ta yi yada ta die ba sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaabʋ.
9Yuŋ kaanɩ Pɔɔli die dɩ daansɩ, ta Ŋmɩŋ dɩ baarɩ dɩ, “Da keŋ vaa ŋmaamɩŋ yalla fʋ, fʋnɩŋ ko a mʋʋlɩma n wɩaha ta da keŋ vaa, 10dama n bie wo fʋ jigiŋ, vuoŋ wori a baaŋ nan bɩagɩ a yi fʋ daŋŋa, dama n yaa vuosi pam tɩka gie me.” 11Die wɩa Pɔɔli die dɩ bie mi biŋ aŋaŋ chɩɩtɩ ayʋaba a daga vuosisi Ŋmɩŋ wɩa.
12Die saŋŋa dieke Galiwo die dɩ yine Akaya tɩŋgbaŋ jakʋʋrɩ, die Juu vuosi nɩŋŋandɩɩsɩrɩba bataŋ die dɩ lagɩsɩ a yigi Pɔɔli ta die a yaa wa ga sarɩya diile jigiŋ, 13a ga baarɩ dɩ, “Daa wa gie mɩa dɩ ʋ vaa tɩ vuosisi jɩama Ŋmɩŋ sie dieke tɩ mɩrɩka dɩ kana ka yɩ sieŋ.”
14Pɔɔli die baa ʋ balɩ wɩɩŋ ta Galiwo dɩ balɩ a yɩ Juu vuosisi dɩ, “Nɩ wʋmma, nɩnɩŋ Juu vuosi dɩ tɩŋ yi daa wa dɩ yiwo wʋbɩaŋ n tɩŋ nan wʋŋ a yɩ nɩ, 15ama ka yine nɩnhagɩrɩŋ yaa gamma wʋbalɩka aŋaŋ saara aŋaŋ nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ mɩraha wɩa nɩŋ, n kaaŋ dii a die sarɩya nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ wʋnsɩ wɩɩrɩ.” 16Ta die yagɩ ba a nyɩŋ sarɩya diilehe juoku me. 17Die wɩa kpɩkpaakʋ die dɩ yigi Sosetenesi vuodieke dɩ yine Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku nɩŋŋandɩɩsɩrɩ wa a nɩgɩ wa sarɩya diile juoku nɩŋŋa, ama Galiwo baga die wo ba ma.
Pɔɔli dɩ yiŋŋine keŋ Antiyoku dene
18Pɔɔli die dɩ bie Korinti tɩŋ ma aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba daraa pam, ta die vaa ba ta nagɩ Pirisila aŋaŋ Akuyila a gʋtɩ ʋ ma ba nagɩ haarɩŋ a dɔŋ gara Siria. Die ba yaalala dɩ ba ga wa Pɔɔli die dɩ wɔŋ ʋ sikpeŋ Senkiria ma dama die ʋ yɩ wa nʋaŋ Ŋmɩŋ nɩŋŋa. 19Die ba ga a tʋgɩ Efesusi, Pɔɔli die dɩ vaa Pirisila aŋaŋ Akuyila mi. Ta die ga Juu vuosi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku ma ta die dɩ balɩ Yisa wɩa aŋaŋ vuosisi. 20Die ba balɩ dɩ ʋ bemme ba jigiŋ a yʋasɩ ama die ʋ zeti. 21Ama die ʋ taaŋ ba ta baarɩ dɩ, “Dɩɩ yi Ŋmɩŋ dʋŋŋʋ n nan yiŋŋi keŋ nɩ jigiŋ.” Ta die yiŋŋi keŋ juu haarɩkʋ a ga.
22Die ʋ kenne tʋgɩ Siisiria ma die ʋ tɩaŋ ga Jerusalemi a ga waasɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba mi ta sʋʋŋ ga Antiyoku, 23die ʋ yi daraa ale mi, ta die nyɩŋ mi a ga Galasia aŋaŋ Firigia chaatɩ a suŋŋe Yisa dɩdɩɩsɩrɩba mana mi dɩ ba yada gʋtɩ.
Apolosi wɩa
24Die Juu daa wʋnyɩ die ba wasɩnana Apolosi die dɩ keŋ Efesusi, die ba mɩɩrɩ wa wa Alekizandira tɩŋ ma. Die ʋ yiwo vuodieke dɩ sɩbɩna balɩŋ ta bɩ sɩba Ŋmɩŋ gbaŋkʋ wɩa pam. 25Die ʋ mɩŋŋɩ bʋgɩrɩ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa wɩaha, ta balɩ ha aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ pam. Ta wudieke ʋ dagɩnana yaa gamma Yisa ma wa die dɩ yi wusie, ama wudieke die ʋ sɩbɩna die yine Jɔɔn wʋbalɩka yaa gamma Ŋmɩŋ nyaabʋ sɩɩla wɩa nyɩɩna. 26Apolosi die dɩ piili a bala Ŋmɩŋ wɩaha Juu vuosi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoŋ me ta ka chɩga ŋmaamɩŋ. Ama Pirisila aŋaŋ Akuyila die dɩ wʋnna ʋ balɩkʋ die ba nagɩ wa ga ba tigiŋ a mɩŋŋɩ a dagɩ wa sie dieke Ŋmɩŋ dɩ dagɩna dɩ tɩ dɩaha. 27Naa kʋaŋ chaaŋ die Apolosi die dɩ saŋ dɩ ʋ ga Akaya ma, die wɩa Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ benne Efesusi ma dɩ maagɩ gbanɩŋ a yɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ benne mi wo dɩ ba tuo wo chaantɩ. Die ʋ gana a ga tʋgɩ mi wo die ʋ suŋŋi vuodiekemba mana dɩ yine yada Ŋmɩŋ zɔɔlɩŋ chɩgɩla wɩa. 28Die wʋnɩŋ aŋaŋ Juu vuosisi die dɩ faasɩ nɩgɩ nɩnhagɩrɩŋ pam yaalɩŋ ma ta die ʋ nagɩ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ wɩa a dagɩ ba dɩ Yisa yine Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩrɩ Masia wa ta die nyaŋŋɩ ba.
19Pɔɔli die dɩ gana Efesusi ma dene
1Die Apolosi die dɩ yene bie Korinti ma wa, Pɔɔli nɩŋ die dɩ ga Galasia aŋaŋ Firigia chaatɩ a ga Efesusi. Mi die ʋ haarɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ bataŋ.
2Ta die pɩasɩ ba dɩ, “Die nɩ yine Yisa yada wa die Halɩkasɩka keŋ nɩ ma mɩŋ?”
Die ba yiŋŋi a baarɩ dɩ, “Aayɩ, tɩ ye ka wɔŋ wʋŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka wɩa.”
3Pɔɔli die dɩ pɩasɩ dɩ, “Die nɩŋ ba sɩna nɩ Ŋmɩŋ nyaabʋ wa chɩaŋ?”
Ba yiŋŋi a baarɩ dɩ, “Ba sɩɩ tɩ sɩba Jɔɔn die dɩ ŋaana sɩa vuosi die wo.”
4Pɔɔli die dɩ yiŋŋi baarɩ dɩ, “Jɔɔn die sɩa vuosi Ŋmɩŋ nyaaŋ ka dagɩ dɩ ba chɩgɩ nyɩŋ ba wʋbɩatɩ ma ta yiŋŋi keŋ Ŋmɩŋ jigiŋ. Ama ta die a bɩ balɩ ba dɩ vuoŋ wʋnyɩ kieŋ ʋ kʋaŋ chaaŋ dɩ ba yiwo yada. Yisa die yine vuodieke Jɔɔn dɩ balala yaa gamma wa.”
5Die ba wʋnna naa wa, die ba sɩɩ ba Ŋmɩŋ nyaabʋ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa saaŋ ma. 6Ta Pɔɔli die dɩ nagɩ ʋ nuusi a diisi ba ma ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ keŋ a sʋʋŋ ba ma, die ba bala nyɩŋbalɩkɩ haala, ta bala wudiekemba dɩ nyɩnna Ŋmɩŋ jigiŋ.
7Die ba yiwo sɩba dembisi baŋ aŋaŋ ale. 8Pɔɔli die dɩ chʋŋ gara Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juoku me die chɩɩtɩ ataa ta daga vuosisi yaa gamma Ŋmɩŋ naarɩ wɩa ta ka chɩga ŋmaamɩŋ ta die mɩa dɩ ʋ tarɩgɩ ba yɩaŋ. 9Ama vuosisi bataŋ die yiwo sikpeŋ hagiritieliŋ ta zeti dɩ ba kaaŋ tuo a dii ta die balɩ wʋbɩatɩ pam yaa gamma sie dieke tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ dagɩna wa kpɩkpaakʋ nine me. Naa chɩaŋ ma Pɔɔli die dɩ vaa ba ta nagɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba ba ga Tiranusi dagɩŋ juoŋ me ta daga mi daaŋ mana. 10Die ʋ dagɩ wa die bɩna ale ta vuodiekemba mana die dɩ benne Asia tɩŋgbaŋka ma wa ta yi Juu vuosi yaa buurigaasɩ die dɩ wʋŋ tɩ Yɔmʋtieŋ wɩaha.
Sikeva Ballɩ wɩa
11Saŋka mi Ŋmɩŋ die dɩ yɩ Pɔɔli hagɩrɩŋ ʋ tʋma mamachi tʋnkpɩɩma. 12Die vuosi bataŋ die dɩ nagɩ garɩ diekemba dɩ gbɩna Pɔɔli nyɩŋgbanɩŋ a chiihe gara vuodiekemba dɩ yʋagɩna jigiŋ ta garɩtɩ gie dɩ vasa be yese alaafɩa, ta jɩmbɩatɩ dɩ nyɩna ba ma. 13Die Juu dembisi bataŋ die dɩ piili a dɩdɩa a mɩa dɩ ba vʋarɩ jɩmbɩatɩ vuosi ma aŋaŋ tɩ Yɔmʋtieŋ saaŋ ma. Die ba ŋaŋ balɩ yɩ jɩmbɩatɩtɩ dɩ “N yɩa nɩ nʋaŋ, Yisa dieke Pɔɔli dɩ balala ʋ wɩaha saaŋ ma dɩ nɩ keŋ nyɩŋ.” 14Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ ba wasɩnana Sikeva ballɩ bayʋpɔyɩ dɩ yie naa.
15Ama jɩmbɩakʋ die dɩ balɩ a yɩ ba dɩ, “N sɩba vuodieke Yisa dɩ yine ta wʋŋ Pɔɔli wɩa, ta nɩnɩŋ nɩŋ mɩnɩa yine nɩ?”
16Womi daa dieke jɩmbɩatɩ dɩ yalla wa die dɩ yugi a jʋalɩ ba a nɩgɩ ba pam ta yi ba daŋŋa a chɩɩrɩ ba garɩtɩ, ba chɩgɩ nyɩŋ tigiri me yɔrɩ. 17Die Juu vuosisi aŋaŋ buurigaasɩsɩ dɩ benne Efesusi ma wa dɩ wʋŋ naa wa, die dɩ yi be ŋmaamɩŋ pam ta bɩrɩ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa saaŋ pam. 18Die Yisa dɩdɩɩsɩrɩba pam die dɩ piili a bala wʋbɩatɩ diekemba ba yine a yɩa vuosisi yaalɩŋ ma. 19Ta vuodieke die dɩ yalla yuŋ die chii ba gbaŋtɩ a keŋ nyɩŋ a jʋʋ ha daadamba nine me. Die gbaŋtɩ gie ligire die yi sɩba ligire bie19.19 Ligiribiŋ die yiwo damʋʋmɩŋ tune. tuse baŋɩsɩ-nʋ. 20Naa chɩaŋ ma tɩ Yɔmʋtieŋ wɩaha die dɩ mʋʋlɩ ga jigiŋ mana ta bɩ gʋta aŋaŋ hagɩrɩŋ.
Efesusi tɩŋ mugisiŋ wɩa
21Genhe mana kʋaŋ chaaŋ die Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ vaa Pɔɔli dɩ saŋ dɩ ʋ ga kaagɩ Masedonia aŋaŋ Akaya ta tɩaŋ ga Jerusalemi. Ta die baarɩ “Maŋ keŋ nyɩŋ mi n nan ga Romi.” 22Die wɩa die ʋ tʋŋ ʋ susuŋŋiru bale, Timoti aŋaŋ Erasitusi dɩ ba ga Masedonia ma, ama die ʋ wɩarɩ Asia tɩŋgbaŋ ma daraa ale.
23Saŋka mi die wumugisike pam die dɩ nan yaa gamma sie dieke tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ dagɩna wɩa. 24Die macheeri wʋnyɩ ba wasɩnana Demetirusi, die ʋ naga siliva a wʋnsa juobisi sɩba ba ŋmɩŋ Diana jɩamɩŋ juoku, ta die tʋʋmaha dɩ yɩa ʋ tʋntʋntɩba nyʋarɩ pam. 25Die wɩa die ʋ wa ʋ tʋntʋntɩba mana aŋaŋ vuodieke dɩ tʋnnana ʋ tʋʋmaha chanchaaŋ a lagɩsɩ a balɩ yɩ ba dɩ, “N zʋamba, nɩ sɩba a baarɩ tɩ yese tɩ nyʋarɩ a nyɩna tɩ tʋʋmaha gie mi. 26Nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ yeye ta wʋŋ wudieke Pɔɔli dɩ yinene. Ʋ baarɩ dɩ ŋmɩna diekemba vuota dɩ wʋnsɩna ka yi ŋmɩna, ta bɩagɩ a tarɩgɩ vuosi pam yɩaŋ Efesusi ma giena aŋaŋ Asia lʋga mana. 27Vuosi nan piili a bala wʋbɩatɩ yaa gamma tɩ tʋʋmaha, ba kaaŋ bɩ yɩ Diana jɩamɩŋ juoku jɩlɩma, ŋmɩŋ dieke Asia aŋaŋ dʋnɩa mana dɩ jɩanna. Ba nan daaŋ tɩ ŋmɩŋ kpɩɩkʋ Diana wɩa.” 28Die kpɩkpaakʋ dɩ wʋnna naa wa ba jɩɩ sɩnyɩɩrɩŋ ta piili a nata dɩ, “Tɩnɩŋ Efesusi vuosi ŋmɩŋ Diana yiwo ŋmɩŋ kpɩɩŋ.”
29Ta tɩka mana die dɩ dɔŋ. Ta ba yigi Gayusi aŋaŋ Arisitakusi vuodiekemba die dɩ dɩna Pɔɔli a nyɩŋ Masedonia a keŋ wo a nagɩ ba ga tɩka lagɩmɩŋ jigiŋ. 30Pɔɔli die dɩ yaala ʋ nyɩŋ ga a balɩ wɩa a yɩ vuosisi ama Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die ka yɩ wa sieŋ. 31Die tɩka nyɩŋkʋraha bataŋ die dɩ yine Pɔɔli zʋalɩŋ die dɩ tʋŋ vuoŋ dɩ ʋ keŋ a balɩ wa dɩ ʋ da keŋ keŋ lagɩŋkʋ jigiŋ. 32Saŋka mi die vuodiekemba die dɩ benne lagɩŋkʋ jigiri die dɩ nata tɔra tɔra ta vuoŋ mana ka sɩba wudieke ʋ yinene, ta pam dɩaŋ dɩ ka sɩba lagɩŋkʋ chɩaŋ. 33Ta Juu vuosisi nɩŋŋandɩɩsɩrɩba pam die kpaŋŋɩ daa wʋnyɩ ba wasɩnana Alekizanda a nyɩŋ zieŋ kpɩkpaakʋ nɩŋŋa a piili a bala wa wudieke ʋ baaŋ nan balɩ. Ta Alekizanda die dɩ kɔtɩ ʋ nuuŋ ŋmɩŋsikpeŋ ta mɩa dɩ ʋ dagɩ wudieke dɩ yinene wo chɩaŋ. 34Ama kpɩkpaakʋ die dɩ mɩŋŋɩna dɩ ʋ yiwo Juu vuoke ba mana die dɩ natɩ die hawasɩ ale dɩ “Tɩnɩŋ Efesusi ŋmɩnnɩ Diana yiwo ŋmɩŋ kpɩɩŋ.”
35Ka kpatɩŋ ta tɩka jakʋʋŋ dɩ yi kpɩkpaakʋ dɩ tarɩ watɩ, ta baarɩ dɩ, “Nɩnɩŋ Efesusi vuosi, mɩnɩa benne dʋnɩa ka gie me ta ka sɩba dɩ Efesusi vuosi gbarɩna ta daansa Diana ŋmɩŋ kpɩɩŋ juoku. Mɩnɩa kana ka sɩba dɩ ʋ buubu die dɩ nyɩnna ŋmɩŋsikpeŋ a keŋ sʋʋŋ wa bie wo giena? 36Vuoŋ wori a baaŋ bɩagɩ a chiisi wɩɩrɩ gie, die wɩa nɩ fɩalɩ nɩ gbaŋ ta nɩ da keŋ yi wudieke dɩ kana ka mʋ. 37Nɩ chii wo vuosi gie keŋ juu gie, vuodiekemba dɩ kana ka gaarɩ tɩ jɩaŋkʋ juoku jaaŋ yaa a balɩ wʋbɩatɩ a yɩ tɩ ŋmɩŋ Diana. 38Dɩɩ yi Demetirusi aŋaŋ ʋ tʋntʋntɩba dɩ yaa wɩɩŋ aŋaŋ vuosi gie, tɩ yaa sarɩya diile juone aŋaŋ sarɩya diiriŋ, nɩ vaa ba yaa ba wɩa ga mi. 39Ama dɩɩ yi nɩ yaala nɩ yi wɩɩŋ a tɩaŋ die, die nɩŋ dɩ mʋ nɩ yaa wɩɩrɩ keŋ wo tɩka nyɩŋkʋra nɩŋŋa. 40Romani vuosi nan bɩagɩ galɩŋ tɩ yaa gamma wudieke tɩ yine jinne wo. Dama tɩ gbaŋ gbaŋ tɩ kaaŋ bɩagɩ a balɩ watɩtɩ gie chɩaŋ.” 41Die ʋ bala naa a kpatɩ kʋaŋ chaaŋ ʋ taaŋ vuosisi.
20Pɔɔli die dɩ gana Masedonia aŋaŋ Giriisi wɩa
1Die watɩtɩ dɩ tɩanna kʋaŋ chaaŋ Pɔɔli die dɩ wa Yisa dɩdɩɩsɩrɩba a kpaŋŋɩsɩ ba ta die taaŋ ba ta nyɩŋ ga Masedonia. 2Die ʋ dɩa ga mi chaakʋ tɩgɩsɩ mana a kpaŋŋɩsa Yisa dɩdɩɩsɩrɩba aŋaŋ wɩa pam. Ka kpatɩŋ die ʋ wa ga Giriisi, 3ta die bie mi a ga tʋgɩ chɩɩtɩ ataa. Ka kʋaŋ chaaŋ die ʋ gɔmɩsɩ dɩ ʋ ga Siiria ta die mɩŋŋɩ dɩ Juu vuosisi saŋya mɩŋ a gbarɩ wa; naa chɩaŋ mana die ʋ saŋ dɩ ʋ yiŋŋi a daagɩ Masedonia a ga. 4Die vuodiekemba die dɩ gʋtɩna ʋ ma wa die yiwo Sopata, Pirusi bʋa ta nyɩŋ Beria aŋaŋ Arisitakusi aŋaŋ Sekondusi vuodiekemba die dɩ nyɩnna Tesalonika. A nagɩ Gayusi vuodieke dɩ nyɩnna Debe, aŋaŋ Tichikusi aŋaŋ Tirofimusi vuodiekemba die dɩ nyɩnna Asia tɩŋgbaŋ ma aŋaŋ Timoti. 5Die ba woliŋ dii tɩ nɩŋŋa ga a chɩɩsa tɩ Tiroasi ma. 6Die dʋʋga dieke ba dinene paanʋ ta ka nagɩ dabɔtɩ a yi dɩ kenne a tɩaŋ wa kʋaŋ chaaŋ, die tɩ nagɩ haarɩŋ a nyɩŋ Filipi, a gara Tiroasi. Daraa anʋ kʋaŋ chaaŋ die tɩ ga haarɩ ba Tiroasi ma, ta die bie mi daraa ayʋpɔyɩ.
Tiroasi tɩŋ wɩa
7Die ka davʋʋsɩkɩrɩ daraaŋ jɩŋmɩŋ, die tɩ lagɩsɩ taŋ dɩ tɩ dii tɩ Yɔmʋtieŋ nyindiike. Pɔɔli die dɩ bala Ŋmɩŋ wɩa a yɩa vuosisi die a ga tʋgɩ tanseese dama die ʋ baa ʋ nyɩŋ wa tɩka ma ka tʋnvʋʋsa. 8Die popolisi pam die benne juodieke ma tɩ lagɩsɩna jarɩnbɩsaka sikpeku. 9Die dalʋakɩŋ wʋnyɩ die ba wasɩnana Yutikusi die dɩ kalɩ a takɔrɔ ma, ta Pɔɔli die dɩ balala wɩaha gbieŋ die dɩ faasɩ yigi Yutikusi. Ta die keŋ gʋʋrɩ ta yiŋŋi nan kʋaŋ a nyɩŋ jarɩnbɩsaka bʋtaa wa ma a keŋ nan tɩŋgbaŋ. Die ba sʋʋŋ nagɩ wa ta ʋ kpiye mɩŋ. 10Die Pɔɔli die dɩ sʋʋŋ ga a sʋʋŋ zʋʋrɩ Yutikusi ma a nagɩ wa aŋaŋ ʋ nuusi ta baarɩ dɩ, “Nɩ da vaa nɩ sʋgɩtɩ chʋʋsɩ ta ʋ ka kpiye.” 11Pɔɔli die dɩ wa jʋalɩ ga jarɩnbɩsaka sikpeŋ a gbieri paanʋ tɩ aŋaŋ wa dɩ ŋɔbɩ. Ka kʋaŋ chaaŋ ʋ bɩ mʋʋlɩ Ŋmɩŋ wɩaha die tʋŋ die dɩ ga vʋʋŋ ta ʋ wa ga. 12Die Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ die dɩ ga nagɩ dalʋagɩkɩrɩ ta ʋ bie ʋ mɩsɩ ma, ba yaa wa a kuli tigiŋ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ.
Pɔɔli die dɩ nyɩna Tiroasi a ga Militusi wɩa
13Pɔɔli die dɩ saŋ dɩ ʋ chʋŋ nagɩsɩ a ga Asosi ama tɩ vuotɩalɩkaha die dɩ nagɩ haarɩŋ a woliŋ ga mi, mi die tɩ baa tɩ nagɩ wa. 14Die ʋ haarɩna tɩ Asosi ma die ʋ keŋ juu haarɩkʋ die tɩ dɔŋ ga Mitilene. 15Ka tʋnvʋʋsa die tɩ keŋ jigiŋ kaanɩ dɩ gbine Kiyosi ta ka tʋnvʋʋsa dɩaŋ die tɩ ga tʋgɩ Samosi. Ka tʋŋ die dɩ bɩ vʋŋ tɩ ga tʋgɩ Militusi. 16Pɔɔli die wɔŋ saŋ mɩŋ dɩ ʋ dɔŋ tɩaŋ Efesusi dama die ʋ ka yaala ʋ yʋasɩ Asia tɩŋgbaŋ ma. Die ʋ yaala lagɩ lagɩ dɩ ʋ ga tʋgɩ Jerusalemi ʋ tɩŋ nan bɩagɩ a tʋgɩ dʋʋga dieke ba wasɩnana Pentikosi daraaŋ.
Pɔɔli die dɩ bala wudieke a taaŋ Efesusi Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ nyɩŋkʋraha
17Die Pɔɔli die dɩ tʋŋ tʋntʋmɩŋ a nyɩŋ Militusi dɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ nyɩŋkʋraha mana die dɩ benne Efesusi keŋ haarɩ wa mi. 18Die ba kenne tʋgɩ mi wo ʋ balɩ ba dɩ, “Nɩ sɩba wudieke mana n yine saŋŋa dieke n wolinne a keŋ Asia ma ta bie nɩ jigiŋ. 19Die Juu vuosi bataŋ die dɩ saŋ yaa gamma n ma ta die vaa maŋ dii wahala aŋaŋ zɔɔlɩŋ pam. Ama die maŋ tʋma Ŋmɩŋ tʋʋma ta sʋʋna n gbaŋ tɩŋgbaŋ. 20Die n mʋʋlɩnana Ŋmɩŋ wɩaha yaalɩŋ ma wa aŋaŋ nɩ tige me wo, die n ka lɔbɩrɩ wudieke dɩ baaŋ suŋŋi nɩ. 21Die n balɩ Juu vuosisi aŋaŋ buurigaasɩsɩ dɩ ba vaa tʋntʋmbɩatɩ yiile ta dɩa Ŋmɩŋ sieŋ ta yi tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa yada.
22“Ama lele n tuone Ŋmɩŋ Halɩkasɩ nʋarɩ wɩa maŋ gara Jerusalemi ama ta ka sɩba wudieke dɩ baaŋ nan yi mɩŋ mi. 23Ama n dɩna dɩ dɩa tɩgɩsɩ mana Ŋmɩŋ Halɩkasɩka ŋaŋ balɩ yɩ mɩŋ dɩ dansarɩka juule aŋaŋ wahala gbara mɩŋ Jerusalemi ma. 24Ama n ka daansɩya ta n mɩsɩ yiwo jaaŋ, dama manɩŋ n yaala n tʋŋ tʋŋ dieke tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa dɩ yɩna mɩŋ wa a kpatɩ, ta tʋʋmaha yiwo dɩ n mʋʋlɩma wʋvɩɩŋ dieke dɩ dagɩnana Ŋmɩŋ zɔɔlɩnchɩgɩla wa.
25“Die n dɩ dɩa mɩŋ jige a mʋʋla Ŋmɩŋ naarɩ wɩa a yɩa nɩ. Ta lele, n sɩba a baarɩ nɩ wʋnyɩ kaaŋ bɩ ye mɩŋ bɩbra. 26Die wɩa jinne n bala nɩ aŋaŋ nɩŋŋmɩna dɩ dɩɩ yi nɩ wʋnyɩ dɩ bɩa n nuuŋ bɩ wo ʋ ma. 27Dama manɩŋ n bala nɩ wudieke mana Ŋmɩŋ dɩ yaalala dɩ nɩ sɩmma. 28Die wɩa nɩ mɩŋŋɩ pɔgɩlɩ nɩ gbaŋ aŋaŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ nagɩna yi nɩ nuusi me dɩ nɩ yi ba nɩŋŋandɩɩsɩrɩba ta daansɩma ba wa. Nɩ yi sɩba yiyagɩrɩŋ a yɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba. Dɩ yiwo banɩŋ vuodiekemba ʋ gbatɩna a taaŋ aŋaŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ Bʋadembiŋ Yisa zɩŋ. 29N sɩba a baarɩ n garɩŋ kʋaŋ chaaŋ vuobɩatɩ bataŋ nan keŋ a chʋʋsɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba bataŋ sɩba gbaanchʋra dɩ ŋaana yige yiise dene wo. 30Ta saŋŋa bɩ kieŋ ta vuosi bataŋ nan daansɩ nyɩŋ nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ jigiŋ a chɩɩba ŋmɩŋchɩbɩsɩ dɩ ba tarɩgɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba yɩaŋ aŋ ba dɩa ba. 31Die wɩa nɩ gbara nɩ gbaŋ ta tɩɩnsɩma die n kpaanana nɩ aŋaŋ nɩntaantɩ yuŋ aŋaŋ ŋmɩntʋasɩ die bɩna ataa wa.
32“Lele manɩŋ n nagɩ nɩ yie Ŋmɩŋ nuusi me aŋaŋ ʋ zɔɔlɩnchɩgɩla wɩaha, wɩɩrɩ gie nan bɩagɩ suŋŋi nɩ ta yɩ nɩ jadieke dɩ yine nɩ sɩɩtɩ sɩba Ŋmɩŋ vuosi. 33Nɩ gbaŋ nɩ sɩba a baarɩ n ka wɔŋ yaala vuoŋ ligire yaa ʋ nyinyeeke. 34Nɩ gbaŋ gbaŋ nɩ sɩba a baarɩ dɩ die n nagɩ wa n nuusi gie a tʋma tʋʋma a yaala jadieke manɩŋ aŋaŋ n chanchaalɩba dɩ yaalala. 35Die n yine wudieke mana, dagɩya dɩ nɩ yallɩma nɩŋŋmɩna aŋaŋ tʋʋma ta bɩagɩ a suŋŋime wabɩtɩ, ta tɩɩnsɩma tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa die dɩ bala dɩ, ‘Sʋgɩfɩalɩŋ pam nan yi vuodieke dɩ yɩnana piini a tɩaŋ vuodieke dɩ tuosinene.’ ”
36Pɔɔli die dɩ balɩna naa a kpatɩ wa kʋaŋ chaaŋ, die ʋ sʋʋŋ gbirigi aŋaŋ ba ta jʋʋsɩ Ŋmɩŋ. 37Die ba yaala ba taaŋ wa saŋŋa dieke wo, zɔɔlɩŋ die dɩ yigi ba mana ba mana die dɩ kʋma ta nagɩ ba nuusi a goori wo. 38Die ba sʋgɩtɩ die faasɩ chʋʋsɩ mɩŋ aŋaŋ ʋ bala ba dɩ “Nɩ kaaŋ bɩ ye mɩŋ bɩbra.” Die ba beeli wo a ga haarɩkʋ jigiŋ.
21Pɔɔli die dɩ gana Jerusalemi dene
1Die tɩ balɩ a taaŋ ba ta nagɩ haarɩŋ a ga Kosi. Ka tʋnvʋʋsa die tɩ ga tʋgɩ Rodesi, ta bɩ nyɩŋ mi a nagɩ haarɩkʋ a ga Patara. 2Mi die tɩ ye haarɩŋ dɩ ganana Fonisia tɩŋgbaŋ ma, die tɩ juuke a ga. 3Saŋŋa dieke tɩ kenne yese Saapurusi tɩ daagɩ tɩ nuugalɩ chaaŋ a ga Taya, Siiria tɩŋgbaŋ ma. Mi die ba baa ba vʋarɩ chiititi a nyɩŋ haarɩkʋ ma. 4Mi die tɩ ye Yisa dɩdɩɩsɩrɩba bataŋ ta die bie ba jigiŋ a ga tʋgɩ daraa ayʋpɔyɩ. Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ vaa ba balɩ Pɔɔli dɩ ʋ da keŋ ga Jerusalemi. 5Ama daraa ayʋpɔyɩ wa kʋaŋ chaaŋ die tɩ bɩ piili chɔnɩŋ bɩbra. Die dembisisi mana aŋaŋ ba hɔgʋba aŋaŋ ba ballɩ die dɩ beeli tɩ a nyɩŋ tɩka ma a ga tʋgɩ mʋgɩrɩ nʋaŋ, mi die tɩ mana die dɩ sʋʋŋ a gbirigi a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ. 6Die tɩ wana a balɩ taaŋ tamba wa die tɩ juu haarɩkʋ ta ba yiŋŋi kuli tigiŋ.
7Die tɩ nagɩ haarɩkʋ a nyɩŋ Taya a ga Tolemayisi. Mi die tɩ ga waasɩ Yisa dɩdɩɩsɩrɩba ta wɩarɩ ba jigiŋ dabalɩmɩŋ. 8Ka tʋnvʋʋsa die tɩ ga tʋgɩ Siisiria ta die ga juu Filipi vuodieke die dɩ mʋʋlɩnana Yisa wʋvɩɩnaha tigiŋ ta die bie mi. Die ʋ yiwo dembisi bayʋpɔyɩ diekemba die ba vʋarɩna Jerusalemi ma dɩ ba yi susuŋŋiribe wʋnyɩ. 9Die ʋ yaa wa hɔgʋlɩaŋ banɩɩsa vuodiekemba dɩ yene ka yallɩya, ta ba gbaŋ die dɩ bala Ŋmɩŋ wɩa. 10Die tɩ bie mi daraa pam ta Ŋmɩŋ naazʋa wʋnyɩ ba wasɩnana Agabusi die dɩ nyɩŋ Judia ma a keŋ mi. 11Die ʋ keŋ tɩ jigiŋ a nagɩ Pɔɔli gbanɩŋ a bɔbɩ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ nuusi aŋaŋ ʋ nagɩsɩ ta baarɩ dɩ, “Naa Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ balɩ dɩ Juu vuosi nan bɔbɩ gbaŋkʋ gie tieŋ sɩba naa Jerusalemi ma, ta nagɩ wa yi buuri gaasɩsɩ nuusi me.”
12Die tɩ wʋnna naa, tɩnɩŋ aŋaŋ vuoŋ banɩŋ ba mana die dɩ jʋʋsɩ Pɔɔli dɩ ʋ da keŋ a ga Jerusalemi ma. 13Ama die ʋ yiŋŋi a balɩ tɩ dɩ, “Bɩa nɩ kʋma ta chʋʋsa n sʋŋ? N ka yiwo siri dɩ ba bɔbɩ mɩŋ Jerusalemi ma nyɩɩna ma, ama n yiwo siri dɩ n kpi mi tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa wɩa.”
14Die tɩ kana ka bɩagɩ a balɩ a tarɩgɩ ʋ sʋŋ wɩa, die tɩ baarɩ dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ vaa fʋ dʋŋŋʋ yi.”
15Die tɩ yine daraa aŋmɩna mi kʋaŋ chaaŋ die tɩ gɔmɩsɩ tɩ nyinti a nyɩŋ ga Jerusalemi. 16Ta Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ bataŋ die nyɩna Siisari wa gbaŋ die dɩ tɩ a ga mi, ta yaa tɩ ga Minasoni tigiŋ me, mi die tɩ baa tɩ bemme. Manasoni die nyɩŋ wa Saapurusi ta die yi Yisa dɩdɩɩsɩrɩkʋraha wʋnyɩ.
Pɔɔli die dɩ kaagɩna Jemisi dene
17Die tɩ gana a ga tʋgɩ Jerusalemi wa, Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ mɩŋŋɩ a tuo tɩ chaantɩ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ. 18Ka tuŋ vʋʋsa Pɔɔli die dɩ nagɩ tɩ dɩ tɩ ga waasɩ Jemisi. Die Yisa dɩdɩɩsɩrɩba nyɩŋkʋraha mana die bie mi. 19Pɔɔli die dɩ waasɩ ba mana ta balɩ ba wudiekemba mana Ŋmɩŋ dɩ yine a yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi, wʋnɩŋ Pɔɔli tʋʋma wɩa. 20Die ba wʋnna naa kʋaŋ chaaŋ die ba mana dɩ bɩrɩ Ŋmɩŋ ta die balɩ Pɔɔli dɩ, “Tɩ nɩmbʋa Pɔɔli, sɩba a baarɩ Juu vuosi tuse tuse bɩrɩna Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ ta ba mana dɩ bɩ dɩ Mosisi mɩraha keŋ keŋ keŋ. 21Ama ba balɩ ba mɩŋ fʋ wɩa dɩ daga Juu vuodiekemba mana dɩ benne buurigaasɩ tɩŋgbaŋ ma wa dɩ ba vaa Mosisi mɩraha taaŋ, ta bɩ balɩ dɩ ba da gobi ba dembibisi kɔla ta da bɩ dɩa Juu vuosi chʋaraha. 22Bɩa tɩ baaŋ yi lele ba wʋnna dɩ keŋye naa? 23Die wɩa yi wudieke tɩ bala fʋ. Dembisi banɩɩsa benne giena ta kaa kaatɩ aŋaŋ Ŋmɩŋ. 24Die wɩa gamma aŋaŋ ba a ga wʋnsɩ nɩ gbaŋ ta tuŋ ba wʋnsɩkʋ ligirehe ta nɩ wa wʋŋ nɩ sikpigile. Fʋ yi naa vuoŋ mana nan dɩ sɩba dɩ wudieke ba bala yaa gamma fʋ ma wa ka yi wusie, ba nan dɩ sɩba a baarɩ fʋ gbaŋ dɩ Mosisi mɩraha mɩŋ. 25Ama buurigaasɩsɩ die dɩ bɩrɩna Yisa dɩdɩɩsɩrɩba nɩŋ tɩ wɔŋ maagɩ wa gbanɩŋ a yɩ ba dɩ ba da keŋ a dii nyindiike dieke ba kaabɩna a yɩ bugile, yaa a ŋɔbɩma zɩŋ yaa dɔŋ dieke ba ŋmʋna a kʋʋ, ta bɩ vʋarɩ ba gbaŋ a nyɩŋ daakpana aŋaŋ hɔgʋkpana tʋʋma ma.”
26Naa chɩaŋ ma ka tʋnvʋʋsa Pɔɔli die dɩ nagɩ dembisi wʋnɩŋ aŋaŋ banɩŋ mana die dɩ wʋnsɩ ba gbaŋ ta juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ ma a dagɩ daa dieke ba bala ba wʋnsɩ ba gbaŋ a kpatɩ wa aŋaŋ saŋŋa dieke ba bala ba kaabɩ a yi ba wʋnyɩ mana.
Die ba yigine Pɔɔli dene
27Die daraa ayʋpɔyɩ daraaŋ dɩ gbinene die Juu vuosi bataŋ die dɩ nyɩna Asia tɩŋgbaŋ ma die dɩ ye Pɔɔli Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ ta die wa kpɩkpaaŋ a keŋ lagɩŋ ta piili a tuole wo. 28Ta die nata dɩ, “Juu vuosi! Nɩ suŋŋi tɩ. Daa wa gie dɩna dɩ dɩa a bala wʋbɩatɩ yaa gamma tɩ tɩŋgbaŋka gie aŋaŋ Mosisi mɩraha aŋaŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ gie. Ta lele a bɩ nagɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi a keŋ juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ gie a yi ke dɩgɩntɩ.” 29Die ba balɩ wa naa dama, die ba ye wo Tirofimusi vuodieke dɩ nyɩna Efesusi aŋaŋ Pɔɔli tɩka sʋŋ ta yile dɩ Pɔɔli nagɩ wa mɩŋ a ga juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ.
30Die tɩka mana die dɩ dɔŋ ta vuosi mana dɩ chɩgɩ a keŋ lagɩsɩ taŋ a yigi Pɔɔli a datɩ wa a nyɩŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ. Die lele wo mi die ba ligi Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sanʋaha mana. 31Die ba wa mɩa dɩ ba kʋʋ Pɔɔli. Womi Romani sojasisi jakʋʋŋ die dɩ wʋŋ dɩ waagɩŋ bala ka nan Jerusalemi ma. 32Die ʋ yi lagɩ lagɩ a nagɩ sojasi aŋaŋ nyɩŋkʋra bataŋ ba chɩgɩ ga jigidieke kpɩkpaakʋ dɩ lagɩsɩna wa. Die kpɩkpaakʋ dɩ dene a ye jakʋʋrɩ aŋaŋ sojasisi die ba vaa Pɔɔli nɩgɩŋ. 33Die sojasisi jakʋʋrɩ die dɩ ga a ga yigi Pɔɔli ta vaa ba bɔbɩ wa chɔrɩsɩ ale ta pɩasɩ ba dɩ, “Mɩnɩa yine daa wa gie? Ta bɩa ʋ yi?” 34Die kpɩkpaakʋ dɩ nata tɔra tɔra. Die ba watɩ wɩa die sojasi jakʋʋrɩ dɩ ka bɩagɩ sɩba wudieke dɩ yine, die wɩa die ʋ yɩ ʋ sojasi nʋaŋ dɩ ba yaa Pɔɔli a jʋalɩ ga ba sojasisi jigiberisikiri. 35Die ba kenne tʋgɩ ka sanʋarɩ kpɩkpaakʋ die dɩ wa faasɩ tʋagɩ die wɩa sojasisi die dɩ nagɩ Pɔɔli a chii. 36Die kpɩkpaakʋ die dɩ dɩɩ ba kʋaŋ a nata dɩ, “Nɩ kʋʋ wa! Nɩ kʋʋ wa!”
Pɔɔli die dɩ bala wɩa a yɩ kpɩkpaakʋ dene
37Die sojasisi die dɩ bala ba yaa wa juu wo, ʋ pɩasɩ jakʋʋrɩ dɩ, “N nan bɩagɩ a balɩ wɩɩŋ a yɩ fʋ?”
Jakʋʋrɩ die dɩ pɩasɩ wa dɩ, “Lalɩa fʋ yi a bɩagɩ bala Giriiki jabalɩkɩŋ? 38Daa fʋ yine Ijipiti vuoke die dɩ vana waagɩŋ dɩ nan tɩŋgbaŋka mi saŋŋa dieke dɩ tɩanna wa ta die dɩ vuokʋʋla tuse anɩɩsa nɩŋŋa a yaa ba juu hagɩyeŋ?”
39Pɔɔli die dɩ yiŋŋi balɩ dɩ, “Manɩŋ n yiwo Juu vuoŋ, ta ba mɩɩrɩ mɩŋ Taasusi ma, tɩgɩkpɩɩŋ dieke dɩ benne Silisia tɩŋgbaŋ ma. N jʋʋsa fʋ, yi mɩŋ sieŋ aŋ n balɩ wɩa a yɩ kpɩkpaakʋ.”
40Die sojasisi jakʋʋrɩ die dɩ yi wa sieŋ, die Pɔɔli dɩ hagɩ zie a nagɩ ʋ nuuŋ a diiŋ kpɩkpaakʋ ta balɩ ba dɩ ba tarɩ watɩ. Die ba tarɩna watɩtɩ Pɔɔli die dɩ nagɩ Juu vuosi jabalɩkɩŋ a bala wɩa a yɩa ba:
221“N chʋamba aŋaŋ n zʋalɩŋ nɩ wʋmma wudieke n bala n balɩ a yɩ nɩ wa.” 2Die ba wʋnna ʋ bala Juu vuosi jabalɩkɩŋ a yɩa ba wa, die ba tarɩ sɔmm. Womi Pɔɔli dɩ baarɩ dɩ, 3“N yiwo Juu vuoŋ, ta ba mɩɩrɩ mɩŋ Tasusi tɩŋ dieke dɩ benne Silisia tɩŋgbaŋ ma, ama ta ba wubi mɩŋ Jerusalemi ka gie mi. N dɩdagɩrʋ die yiwo Gamaliali ta die ʋ mɩŋŋɩ a dagɩ mɩŋ tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba mɩraha. Ta die maŋ paalɩ dɩa Ŋmɩŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna sɩba nɩ mana dɩ dɩna die wo jinne. 4Ta die mugise vuodieke mana die dɩ dɩna tɩ Yɔmʋtieŋ sieku ta kʋʋ bataŋ gbaŋ. Ta die yigi ba dembisi bataŋ aŋaŋ hɔgʋba bataŋ a ligi be dansarɩka sʋŋ. 5Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋrɩ aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha nan dii siara dɩ dɩ yiwo wusie. Die ba ŋaaŋ yɩ mɩŋ gbaŋtɩ gbaŋ dɩ n yaa ga Juu vuosi nɩŋŋandɩɩsɩrɩba die dɩ benne Damasikusi ma wa jigiŋ, amʋ n nan bɩagɩ yigi vuodiekemba dɩ dɩna tɩ Yɔmʋtieŋ sieku mi a yaa ba a yiŋŋi keŋ Jerusalemi aŋ ba datɩ ba tɩbɩŋ.
Pɔɔli die dɩ bala ʋ tarɩgɩŋ wɩa dene
6“Die daaŋ kaanɩ yaa gamma agbaa saŋŋa die maŋ ga gbige Damasikusi, womi die chaankpeŋkpɩɩŋ die dɩ nyɩgɩsɩ bʋnyɩ a chaaŋ giliŋ mɩŋ. 7Die maŋ nan tɩŋgbaŋ ta die wʋŋ lɔlɩŋ dɩ balala a yɩa mɩŋ dɩ, ‘Sɔɔli, Sɔɔli bɩa wɩa fʋ mugise mɩŋ?’ 8Die maŋ yiŋŋi a balɩ dɩ, ‘Mɩnɩa yine fʋ n Yɔmʋtieŋ?’ Ta die ʋ yiŋŋi a balɩ mɩŋ dɩ, ‘Manɩŋ n yiwo Yisa, Nazeriti vuoke, manɩŋ n yine vuodieke fʋ mugisinene wo.’ 9Die vuodiekemba die dɩ beelinene mɩŋ die ye chaaŋkʋ ama die ba ka wʋŋ lɔlɩkʋ. 10Die maŋ pɩasɩ dɩ, ‘N Yɔmʋtieŋ, bɩa fʋ yaala n yi?’ Womi die ʋ balɩ a yɩ mɩŋ dɩ, ‘Hagɩ a ga Damasikusi, dɩɩ yi fʋ keŋ tʋgɩ mi ba nan dagɩ fʋ fʋ bala fʋ yi wudieke.’ 11Die chaaŋkʋ die faasɩ nyɩgɩsɩ mɩŋ die maŋ yɩɩŋ. Die wɩa manɩŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ chʋnnana wa die dɩ datɩ n nuuŋ a yaa mɩŋ a ga Damasikusi ma.
12“Daa wʋnyɩ die benne mi ba wasa wa Ananiasi. Die ʋ yiwo vuodieke dɩ jɩanna Ŋmɩŋ aŋaŋ wusie ta dɩ Mosisi mɩraha ta Juu vuosisi mana die dɩ benne Damasikusi ma die faasɩ yɩa wa jɩlɩma. 13Die ʋ keŋ a zie n jigiŋ ta baarɩ dɩ, ‘N zʋa Sɔɔli, yesime bɩbra.’ Lele womi die maŋ bɩagɩ yese. 14Womi Ananiasi die dɩ balɩ a yɩ mɩŋ dɩ, ‘Ŋmɩŋ dieke tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba dɩ jɩanna wa vʋarɩna fʋ dɩ fʋ sɩmma wudieke ʋ yaalala dɩ fʋ yi. Ʋ vʋarɩ fʋ mɩŋ dɩ fʋ ye Masia wa ta bɩ wʋŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ lɔlɩŋ. 15Dɩ mʋ fʋ balɩ vuoŋ mana wudieke fʋ yene ta wʋŋ wa. 16Ta lele bɩa fʋ bɩ chɩɩsa? Hagɩ aŋ n sɩɩ fʋ Ŋmɩŋ nyaabʋ, aŋ Ŋmɩŋ vaa fʋ wʋbɩatɩ a chaa fʋ fʋ jʋʋsɩna wa wɩa.’
17“Ta die maŋ yiŋŋi ga Jerusalemi a ga juu Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ dɩ n jʋʋsɩ Ŋmɩŋ. Mi die maŋ daansɩ 18a ye tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ bala a yɩa mɩŋ dɩ, ‘Yi lagɩ lagɩ a nyɩŋ Jerusalemi ma, dama dɩɩ yi fʋ bala ba n wɩaha ba kaaŋ tuo dii.’ 19Die maŋ yiŋŋi a balɩ dɩ, ‘N Yɔmʋtieŋ ba wɔŋ sɩba dɩ die n ŋaaŋ gara Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me a yige ta nɩga vuodiekemba dɩ tuone fʋ a dii wo. 20Ta saŋŋa dieke die ba kʋna fʋ daansɩatieŋ Sitiiveni wa die n gbaŋ bie mi ta saagɩ dɩ ba kʋʋ wa, ta die zie a gbarɩ kʋkʋʋrɩba nyinyeeke.’ 21Ama die tɩ Yɔmʋtieŋ die dɩ balɩ a yɩ mɩŋ dɩ n gamma, ta yɩ mɩŋ nʋaŋ dɩ ʋ nan yaa mɩŋ a ga saasaa vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi jigiŋ.” 22Die kpɩkpaakʋ die dɩ wʋmma Pɔɔli a ga tʋgɩ saŋŋa dieke ʋ bala naa a kpatɩ wa. Womi die ba piili a nata dɩ, “Nɩ kʋʋ daa wa gie ʋ ka mʋ dɩ ʋ bemme ʋ mɩsɩ ma.” 23Die ba keese ta naga ba garɩtɩ viise ŋmɩŋsikpeŋ ta yɔɔra tantɩ a taana ŋmɩŋsikpeŋ.
Pɔɔli aŋaŋ Romanisi sojasi jakʋʋrɩ wɩa
24Die Romani sojasisi jakʋʋrɩ die dɩ yɩ nʋaŋ dɩ ba nagɩ Pɔɔli a juu juoku me ta tɩbɩ wa aŋaŋ kpaasɩŋ. Amʋ ʋ nan balɩ wudieke ʋ yine wo ta Juu vuosi gie dɩ nata aŋaŋ wa. 25Die ba bɔbɩ wa a dʋaŋ dɩ ba tɩbɩ wa wa die ʋ pɩasɩ sojasisi nyɩŋkʋraha wʋnyɩ dɩ zene mi dɩ, “Mɩra yɩ sieŋ mɩŋ dɩ nɩ tɩbɩ vuodieke Romani naaŋ wa dɩ yɩna wa sieŋ ta ye ka dii ʋ sarɩya?” 26Die sojasisi jakʋʋrɩ dɩ wʋnna naa wa die ʋ ga ba nɩŋŋandɩɩsɩrʋ jigiŋ a baarɩ dɩ, “Bɩa fʋ yie? Daa wa gie yiwo vuodieke ta Romani naaŋ wa dɩ yɩna wa sieŋ.” 27Sojasisi nyɩŋkʋra nɩŋŋandɩɩsɩrʋ wa die dɩ ga Pɔɔli jigiŋ a pɩasɩ wa dɩ, “Balɩ mɩŋ, yiwo vuodieke ta Romani naaŋ wa dɩ yɩna sieŋ?” Pɔɔli die dɩ yiŋŋi a baarɩ dɩ, “Wa.” 28Sojasisi nyɩŋkʋra nɩŋŋandɩɩsɩrʋ wa dɩ baarɩ dɩ, “Manɩŋ n tʋŋ wo ligire pam ta wa bɩrɩŋ vuodieke Romani naaŋ dɩ yɩna sieŋ.” Ama Pɔɔli die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Manɩŋ nɩnɩŋ ba wɔŋ mɩɩrɩ mɩŋ mɩŋ aŋaŋ kanɩŋ sieku.” 29Die dembiŋ diekemba dɩ mɩnana dɩ ba tɩbɩ wa ta pɩasɩ wa wʋpɩasɩka ha die dɩ yiŋŋi kʋaŋ lagɩ lagɩ. Ta die ŋmaamɩŋ die yigi sojasisi nyɩŋkʋraha nɩŋŋandɩɩsɩrʋ wa gbaŋ die ʋ mɩŋŋɩna dɩ ʋ vaa ba bɔbɩ wa vuodieke Romani naaŋ wa dɩ yɩna wa sieŋ aŋaŋ chɔrɩmaha wɩa.
Die ba dine Pɔɔli sarɩya dene
30Die ka tʋnvʋʋsa die sojasisi nyɩŋkʋraha nɩŋŋandɩɩsɩrʋ wa dɩ yaala ʋ mɩŋŋɩ wudieke wɩa Juu vuosisi nɩŋŋandɩɩsɩrɩba die dɩ bala dɩ Pɔɔli yi chʋʋsɩ mɩŋ. Die wɩa die ʋ vaa ba vʋarɩ chɔrɩmaha Pɔɔli ma ta die yɩ nʋaŋ dɩ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha lagɩŋ. Womi die ʋ yaa Pɔɔli a keŋ juu ta vaa ʋ zie ba nɩŋŋa.
231Pɔɔli die dɩ daansɩ nyɩŋkʋraha die dɩ lagɩsɩna wa nine mi die ta die keŋ a baarɩ dɩ, “N nɩmballɩ, n ka chɩɩlɩya n sʋŋ ma yaa gamma n beriŋ Ŋmɩŋ nɩŋŋa a yaa keŋ tʋgɩ jinne.” 2Die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ Ananiasi die dɩ yɩ vuodiekemba dɩ zene Pɔɔli lʋgɩrɩ nʋaŋ dɩ ba nɩgɩ ʋ nʋaŋ ma. 3Pɔɔli die dɩ balɩ a yɩ wa dɩ, “Fʋnɩŋ gaamɩŋ dieke ba pentine jayɩalɩŋ a zieŋ, Ŋmɩŋ nan nɩgɩ fʋnɩŋ. Kalɩ wa giena a die mɩŋ sarɩya aŋaŋ Mosisi mɩraha ta bɩ balɩ dɩ ba nɩgɩ mɩŋ ta chʋʋsɩ mɩraha dama tɩ mɩraha ka yi sieŋ dɩ ba nɩgɩ vuoŋ.”
4Dembiŋ diekemba dɩ zene gbigi Pɔɔli wa die dɩ balɩ wa dɩ, “Fʋ ka sɩba a baarɩ dɩ zɩa wa Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ?”
5Pɔɔli die dɩ yiŋŋi a balɩ ba dɩ, “N nɩmballɩ, n ka sɩba a baarɩ dɩ ʋ yiwo Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ. Ŋmɩŋ gbaŋkʋ balɩ tɩ dɩ tɩ da keŋ a balɩ wʋbɩatɩ a yɩ tɩ nɩŋŋandɩɩsɩrɩba.”
6Die Pɔɔli dɩ mɩŋŋɩna dɩ lagɩŋkʋ nyɩŋkʋraha bataŋ die yiwo Sadusisi ta bataŋ dɩaŋ dɩ yi Farasisi die ʋ baarɩ dɩ, “N nɩmballɩ n yiwo Farasi vuoŋ ta bɩ yi Farasisi vuoŋ bʋa. Ba die mɩŋ sarɩya giena dama n tuo dii mɩŋ dɩ kunti nan daansɩ hagɩ kuŋ me.”
7Die ʋ bala naa kpatɩ wa, nɩnhagɩrɩŋ die dɩ nan Farasisi aŋaŋ Sadusisi sʋnsʋŋ ta die ba puo bule. 8(Dama die Sadusisi vuosisi die tuo dii dɩ kunti kaaŋ daansɩ hagɩ kuŋ mi ta bɩ baarɩ dɩ malakasi yaa haalɩtɩ wori: Ama Farasisi vuosisi nɩŋ die tuo wo wɩa ataa wa gie mana a dii.) 9Die wɩa die ba wa faasɩ nata ta mɩraha dɩdagɩrɩba bataŋ die dɩ yine Farasisi vuosisi die dɩ hagɩ zie ta baarɩ dɩ, “Tɩnɩŋ tɩ ka ye wudieke daa wa gie dɩ yine chʋʋsɩ, dɩ nan bɩagɩ yi haalɩŋ yaa malaka bala wɩaha a yɩa wa.”
10Die nɩnhagɩrɩbʋ die dɩ wa faasɩ ga tʋa ta ŋmaamɩŋ die dɩ yigi sojasisi nyɩŋkʋraha nɩŋŋandɩɩsɩrʋ wa dɩ ba nan keŋ yi Pɔɔli daŋŋa. Die wɩa die ʋ yɩ nʋaŋ dɩ ʋ sojasisi juu kpɩkpaakʋ sʋŋ a gbatɩ Pɔɔli a taaŋ a nagɩ wa a yiŋŋi ga ba jigiberisikiri.
11Ka yuŋ tɩ Yɔmʋtieŋ die dɩ keŋ zie Pɔɔli jigiŋ a baarɩ dɩ, “Da vaa ŋmaamɩŋ yalla fʋ, sɩba die fʋ bala n wɩa die Jerusalemi ma wa die gbaŋ gbaŋ fʋ nan balɩ n wɩa Romi ma.”
Die ba sanna dɩ ba kʋʋ Pɔɔli dene
12Ka tʋnvʋʋsa sʋkʋʋŋ Juu vuosi bataŋ die lagɩsɩ a saŋ. Die ba hʋʋ dɩ ba kaaŋ dii jadiikiŋ yaa a nyu nyaaŋ a ga tʋgɩ saŋŋa dieke ba baaŋ nan kʋʋ Pɔɔli. 13Die vuodiekemba die dɩ sanna wa die tɩaŋ vuosi baŋɩsɩ-nɩɩsa. 14Die wɩa die ba ga Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋraha jigiŋ a baarɩ dɩ, “Tɩ lagɩŋ hʋʋ mɩŋ dɩ tɩ kaaŋ dii jaaŋ mana a ga tʋgɩ saŋŋa dieke tɩ baaŋ nan kʋʋ Pɔɔli. 15Die wɩa nɩnɩŋ aŋaŋ lagɩŋkʋ nyɩŋkʋraha ga Romani sojasisi jakʋʋrɩ jigiŋ a paalɩ balɩ sɩba nɩ yaala nɩ paalɩ ye wudieke ʋ yine a chʋʋsɩ. Ta balɩ ba dɩ ba yaa wa keŋ nɩ sarɩya diile jigiŋ. Ama tɩ nan yi siri dɩ tɩ kʋʋ wa ta ʋ wa keŋ juu giena.”
16Ama die Pɔɔli taa bʋa die dɩ wʋŋ ba saŋkʋ, die wɩa die ʋ ga sojasisi jigiberisikiri a balɩ Pɔɔli. 17Pɔɔli die dɩ wʋnna naa wa die ʋ wa sojasisi nyɩŋkʋraha wʋnyɩ a balɩ yɩ wa dɩ, “Yaa dalʋakɩrɩ gie a ga jakʋʋrɩ jigiŋ, ta ʋ yaa wa wɩɩŋ a baa ʋ balɩ wa.” 18Ta nyɩŋkʋraha wʋnyɩ wa die dɩ ʋ nɩŋŋa a yaa wa a ga jakʋʋrɩ jigiŋ a balɩ wa dɩ, “Pɔɔli vuodieke dɩ benne dansarɩka ma wa wana mɩŋ, a balɩ mɩŋ dɩ n yaa dalʋakɩrɩ gie a keŋ fʋ jigiŋ dama ʋ yaa wɩɩŋ a baa ʋ balɩ fʋ.”
19Jakʋʋrɩ die dɩ yigi ʋ nuuŋ me a yaa wa nyɩŋ lʋgɩŋ a pɩasɩ wa dɩ, “Bɩa wɩɩŋ fʋ yaala fʋ balɩ mɩŋ?”
20Ʋ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Dembisi bataŋ sannana dɩ ba keŋ balɩ fʋ dɩ soriŋ fʋ yaa Pɔɔli a keŋ sʋʋŋ Juu vuosisi nyɩŋkʋra lagɩŋkʋ jigiŋ. Ba nan paalɩ yi sɩba ba yaala ba sɩmma wudieke ʋ paalɩ a yi chʋʋsɩ. 21Ama da keŋ a tɔgɩŋ ba dama dembisi tɩaŋ baŋɩsɩ-nɩɩsa lɔbɩrɩna a gbarɩ wa. Dama ba hʋʋya mɩŋ dɩ ba kaaŋ dii jaaŋ yaa a nyuu nyaaŋ a ga tʋgɩ saŋŋa dieke ba baaŋ nan kʋʋ wa. Ta lele ba wa yiwo siri dɩ ba yi wudiekemba ba sanna wa ta chɩɩsa wudieke fʋ baaŋ nan balɩ.”
22Jakʋʋrɩ die dɩ baarɩ dɩ, “Da keŋ balɩ vuoŋ mana dɩ balɩ mɩŋ wɩɩrɩ gie.” Ta die taaŋ wa ʋ ga.
Die ba yalla Pɔɔli a ga vuokpɩɩŋ Felikisi jigiŋ dene
23Womi die jakʋʋrɩ die dɩ wa ʋ nyɩŋkʋra bale a balɩ ba dɩ, “Nɩ vʋarɩ sojasi kɔbɩsɩ-le aŋaŋ duunjʋalɩtɩŋ baŋɩsɩ-yʋpɔyɩ aŋaŋ tɩŋtaarɩŋ kɔbɩsɩ-le aŋ ba ga Siisiria yuku gie yaa gamma bimbilimiŋ awayɩ saŋŋa. 24Ta nɩ yaalɩ duune a yɩ Pɔɔli aŋ ʋ jʋalɩ ta nɩ mɩŋŋɩ a daansɩma wa a yaa ga tʋgɩ vuokpɩɩŋ Felikisi jigiŋ.” 25Jakʋʋrɩ die dɩ maagɩ gbanɩŋ dɩ:
26Manɩŋ Kolodiasi Lisiasi waasa fʋnɩŋ vuokpɩɩŋ Felikisi.
27Juu vuosi bataŋ die yigine daa wa gie a mɩa dɩ ba kʋʋ wa. Ama die n mɩŋŋɩna dɩ ʋ yiwo vuodieke Romani naaŋ wa dɩ yɩna sieŋ, die wɩa maŋ aŋaŋ n sojasi bataŋ dɩ ga gbatɩ wa taaŋ. 28Die n tɩŋ yaala n sɩmma wudieke ba bala dɩ ʋ yi chʋʋsɩ wa, die wɩa die maŋ yaa wa a ga ba nyɩŋkʋra lagɩŋkʋ jigiŋ. 29Die maŋ mɩŋŋɩ dɩ ʋ ka yi wudieke dɩ mʋna dɩ ba kʋʋ wa yaa ba nagɩ wa yi dansarɩka sʋŋ; die ba balala wudieke a galɩma wa die yiwo ba gbaŋ gbaŋ ba mɩraha wɩa. 30Die maŋ wʋŋ dɩ Juu vuosi bataŋ sama mɩŋ dɩ ba kʋʋ wa, maŋ tʋŋ dɩ ba yaa wa keŋ fʋ jigiŋ. Ta balɩ vuodiekemba dɩ galɩnnana wa dɩ ba yaa wɩɩrɩ a keŋ fʋ jigiŋ.
31Sojasisi die dɩ yi wudieke jakʋʋrɩ die dɩ bala wa, ta die nagɩ Pɔɔli yuku mi a yaa ga Antipatirisi tɩŋ ma. 32Ka tʋnvʋʋsa die sojasisi die dɩ chʋnna nagɩsɩsɩ die dɩ yiŋŋi a keŋ ba jigiberisikiri ta vaa duunjʋalɩtɩba dɩ ba gamma aŋaŋ Pɔɔli. 33Die ba nagɩ wa a ga Siisiria ta die nagɩ gbaŋkʋ a yɩ vuokpɩɩkʋ Felikisi ta nagɩ Pɔɔli yi ʋ nuusi me. 34Vuokpɩɩkʋ die dɩ karɩŋ gbaŋkʋ ta die pɩasɩ Pɔɔli tɩgɩdieke ʋ nyɩna. Die ʋ mɩŋŋɩna dɩ Pɔɔli nyɩŋ wa Silisia tɩŋgbaŋ ma wa, 35ʋ baarɩ dɩ, “N nan wʋŋ fʋ wɩaha dɩɩ yi vuodiekemba dɩ galɩnnana fʋ wa dɩ keŋ.” Die ʋ balɩna kʋaŋ chaaŋ die ʋ yɩ nʋaŋ dɩ ba yaa Pɔɔli a ga yi naaŋ Herodi tigiŋ me a gbarɩ wa sɩba dansarɩka vuoŋ.
24Juu vuosisi die dɩ galɩnnana Pɔɔli vuokpɩɩŋ Felikisi nɩŋŋa dene
1Ka daraa anʋ kʋaŋ chaaŋ Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba jakʋʋŋ Aniasi aŋaŋ ba nyɩŋkʋraha bataŋ aŋaŋ lɔya wʋnyɩ ba wasɩnana Tetulusi die dɩ ga Siisiria ta ga vuokpɩɩŋ Felikisi jigiŋ dɩ ba balɩ wudieke Pɔɔli dɩ yine a chʋʋsɩ. 2Die wɩa die ba wa Pɔɔli a keŋ juu ta Tetulusi die dɩ wa bala Pɔɔli dɩ yine wudieke wo dɩ:
“Jakʋʋŋ Felikisi, fʋ wɩa yine tɩ tɩŋgbaŋka gie dɩ fɩalɩ ta fʋ baga dɩ benne tɩ ma wɩa fʋ wʋnsa tɩŋgbaŋka. 3Tɩ mana nine suuliye aŋaŋ wudieke fʋ yinene wo ta tɩ waasa fʋ. 4N ka yaala n chʋʋsɩ fʋ saŋŋa ama ko dii suguru aŋaŋ tɩ ta fʋ wʋŋ tɩ wɩaha gie bɩta. 5Tɩ ye ta daa wa gie yiwo vuobɩaŋ ta yi jigiŋmabɩrʋ ta vasa Juu vuosisi dɩ waga tɩŋgbaŋka gie mana. Wʋnɩŋ ʋ bɩ yiwo Nazarenesi jɩamɩŋ nɩŋŋandɩɩsɩrʋ gbaŋ. 6Die ʋ mɩa dɩ ʋ chʋʋsɩ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ, die wɩa tɩ yigi wo. ((Die tɩ tɩŋ yaala tɩ dii ʋ sarɩya aŋaŋ tɩ gbaŋ gbaŋ tɩ mɩraha dɩ dagɩna die wo 7ama ta sojasisi jakʋʋŋ Lisiasi die dɩ keŋ juu aŋaŋ tʋaŋ a gbatɩ wa nyɩŋ tɩ jigiŋ. 8Naa kʋaŋ chaaŋ Lisiasi die dɩ yi nʋaŋ dɩ vuodiekemba dɩ balala dɩ ʋ yiwo bɩabʋ keŋ fʋ nɩŋŋa.)) Dɩɩ yi fʋ pɩasɩ daa wa gie fʋ gbaŋ nan dɩ sɩba wudieke tɩ balala dɩ ʋ yiwo mana yiwo wusie.” 9Die Juu vuosisi die dɩ lagɩsɩna mi die dɩ baarɩ dɩ wɩaha mana yiwo wusie.
Pɔɔli die dɩ balɩ a vʋarɩ ʋ gbaŋ dene
10Mi die naaŋ wa die dɩ nagɩ ʋ nuuŋ a diiŋ Pɔɔli dɩ ʋ balɩ wɩa. Die ʋ piili dɩ:
“N sɩba a baarɩ fʋ yine tɩnɩŋ Juu vuosi sarɩya diiru bɩna pam, die wɩa n yaa sʋgɩfɩalɩŋ dɩ n balɩ vʋarɩ n gbaŋ fʋ naalɩakʋ gie me. 11Dɩɩ yi fʋ yaala, nan bɩagɩ a pɩasɩ a sɩmma dɩ ka ka tɩaŋ daraa baŋ aŋaŋ ale die maŋ jʋalɩ ga Jerusalemi dɩ n ga jɩaŋ Ŋmɩŋ. 12Die Juu vuosisi die ka ye mɩŋ ta n nɩga nɩnhagɩrɩŋ aŋaŋ vuoŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ yaa a lagɩsa vuosi a vasa ba sɩnyɩɩrɩŋ dɩ haga Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me yaa tɩka sʋŋ. 13Ba kaaŋ bɩagɩ a dagɩ dɩ ŋmɩnchɩbɩsɩ dieke ba chɩbɩna a yɩ mɩŋ wa yiwo wusie. 14Manɩŋ n bala nɩ dɩ sie dieke n dɩna ta Juu vuosisi dɩ bala dɩ die sieku ka vɩɩna wa ama manɩŋ n ye ko jɩama tɩ chɔɔŋkʋʋlɩŋ Ŋmɩnnɩ. Wudieke mana dɩ maagɩna Mosisi mɩraha gbaŋtɩ sʋŋ aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba gbaŋtɩ sʋŋ wa, n yi a mana yada mɩŋ. 15N yaa tama sɩba vuosi gie, dɩ Ŋmɩŋ nan daansɩ vaa vuovɩɩna yaa vuobɩatɩ hagɩ kuŋ me. 16Die wɩa n mɩa mɩŋ dɩ n yi wudieke dɩ mʋna Ŋmɩŋ aŋaŋ vuota nɩŋŋa ta ka chɩɩlɩya n sʋŋ ma.
17“Die n nyɩna Jerusalemi a yʋasɩ wa wɩa, maŋ yiŋŋi ga aŋaŋ piini dɩ n yɩ zɔɔlɩntieliŋ mi ta bɩ yi kaaba a yɩ Ŋmɩŋ. 18Die n wʋnsɩna n gbaŋ a kpatɩ wa ta die bie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋkʋ ta die yie kaabaha die ba juu ye mɩŋ. Saŋka mi ta vuosi ye ka dala mi ta watɩ die dɩ wori. 19Ama Juu vuosi bataŋ die dɩ nyɩna Asia tɩŋgbaŋ ma gbaŋ die bie mi saŋka mi: ta dɩɩ yi die ba ye n chʋʋsɩŋ ka tɩŋ mʋ ba keŋ gie a keŋ balɩ chʋʋsɩ mɩŋ. 20Yaa vaa vuodiekemba dɩ benne gie dagɩ wudieke a yine a chʋʋsɩ saŋŋa dieke n zene ba nyɩŋkʋraha nɩŋŋa wa. 21Die ba ka ye wudieke n chʋʋsɩna ntaala wʋbalɩmɩŋ nyɩɩna ma maŋ balɩ ba sʋŋ dɩ, ‘Nɩ die mɩŋ sarɩya jinne dama n tuone a dii dɩ kunti nan daansɩ hagɩ kuŋ me wo.’ ”
22Felikisi die sɩba tɩ Yɔmʋtieŋ sieti wɩa ta die vaa wɩɩrɩ ta baarɩ dɩ, “N nan balɩ wudieke n yalla dɩ yi sojasisi jakʋʋŋ Lisiasi dɩ keŋ tʋgɩ.” 23Ta die yi soja dieke dɩ gbarɩna Pɔɔli nʋaŋ dɩ ʋ gbarɩ wa, ama ta vaa Pɔɔli bemme ʋ dʋŋŋʋ ta vaa ʋ zʋalɩŋ yɩma wa jadieke ʋ yaalala.
Pɔɔli die dɩ bala wɩa a yɩ jakʋʋŋ Felikisi aŋaŋ ʋ hɔgʋ dene
24Daraa a ŋmɩna kʋaŋ chaaŋ, jakʋʋŋ Felikisi dɩ keŋ aŋaŋ ʋ hɔgʋ Dirusila, vuodieke dɩ yine Juu vuoŋ ta die vaa ba wa Pɔɔli ʋ keŋ, ta Pɔɔli die dɩ bala yaa gamma vuoŋ dɩ baaŋ nan yi Yisa Masia yada dene. Ta wʋnɩŋ Felikisi die dɩ wʋmma. 25Ama Pɔɔli die dɩ bɩ bala yaa gamma vɩɩnɩŋ yiile aŋaŋ yigi n gbaŋ aŋaŋ dʋnɩa kpatɩ sarɩya diile wɩaha, ŋmaamɩŋ die dɩ yigi jakʋʋŋ Felikisi ʋ baarɩ dɩ, “Lele nan bɩagɩ ga. N nan bɩ wa fʋ maŋ keŋ ye sieŋ.” 26Ama Felikisi saŋka mi die yile dɩ Pɔɔli nan kpalɩ wa aŋaŋ ligire, die wɩa ʋ ŋaŋ wa wa mɩŋ, ʋ aŋaŋ wa dɩ bala wɩa.
27Ka bɩna ale kʋaŋ chaaŋ Posiwosi Fesitusi die dɩ tuo vuokpɩɩŋ Filikisi naŋ ma a zie. Ama vuokpɩɩŋ Filikisi die dɩ balla ʋ vaa tʋʋmaha, die ʋ yaala Juu vuosi yallɩma sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ wa, die wɩa die ʋ vaa Pɔɔli dansarɩka sʋŋ.
25Pɔɔli die dɩ nagɩna ʋ wɩa a poli ga naaŋ Siiza jigiŋ dene
1Jakʋʋŋ Fesitusi die dɩ kenne Siisiria, ka daraa ataa kʋaŋ chaaŋ ʋ nyɩŋ mi ta jʋalɩ ga Jerusalemi. 2Mi die Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha aŋaŋ Juu vuosi nyɩŋkʋraha die dɩ keŋ Fesitusi jigiŋ a chɩbɩ ŋmɩnchɩbɩsɩ a yɩ Pɔɔli ta die jʋʋsɩ Fesitusi dɩ 3ʋ vaa Pɔɔli keŋ Jerusalemi ma. Die ba jʋʋsɩ wa dɩ ʋ yi naa dama die ba wɔŋ saŋ mɩŋ dɩ ba lɔbɩrɩ a kʋʋ Pɔɔli sieŋ me mɩŋ. 4Fesitusi die dɩ yiŋŋi a balɩ dɩ, “Pɔɔli bemme dansarɩka sʋŋ Siisiria, ta n gbaŋ n nan yiŋŋi a ga mi daraa ale ka gie nʋaŋ. 5Die wɩa, nɩ vaa nɩ nɩŋŋandɩɩsɩrɩba bataŋ ga aŋaŋ mɩŋ Siisiria a ga balɩ wudieke ʋ yine, dɩɩ yi ʋ yi wɩɩŋ a chʋʋsɩ.”
6Fesitusi die dɩ bɩ dii daraa anɩɩ yaa daraa baŋ ba jigiŋ ta die nyɩŋ ga Siisiria. Ka tʋnvʋʋsa die ʋ juu kalɩ ʋ sarɩya diile gbaŋtɩ ma ta yɩ nʋaŋ dɩ ba yaa Pɔɔli keŋ juu. 7Die Pɔɔli dɩ kenne juu wo die Juu vuodiekemba dɩ nyɩna Jerusalemi a keŋ wo dɩ zie a giliŋ wo, a piili bala wʋbɩatɩ a chʋʋsa wa, ama die ba ka bɩagɩ dagɩ dɩ ba wɩɩrɩ yiwo wusie. 8Die wɩa Pɔɔli die dɩ bala dɩ ʋ gbatɩ ʋ gbaŋ dɩ, “Manɩŋ n ka yi wɩɩŋ a chʋʋsɩ Juu vuosi mɩraha yaa Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ jaaŋ yaa Romani vuosi naakpɩɩka.”
9Ama Fesitusi die dɩ yaala ʋ yi aŋ Juu vuosisi sʋŋ fɩalɩ, die wɩa die ʋ pɩasɩ Pɔɔli dɩ, “Nan dɩ yaala fʋ ga Jerusalemi aŋ n ga dii fʋ sarɩya aŋaŋ wɩaha gie mi?”
10Pɔɔli die dɩ baarɩ dɩ, “Aayɩ, n yaala Romani naakpɩɩŋ gbaŋ dii n sarɩya. N ka yi wɩɩŋ a chʋʋsɩ Juu vuosisi sɩba fʋ gbaŋ gbaŋ fʋ sɩbɩna dene. 11Dɩɩ yi maŋ chʋʋsɩ wa ba mɩraha ta yi wudieke dɩ mʋna kuŋ n tɩŋ kaaŋ baarɩ nɩ da kʋʋ mɩŋ. Ama dɩɩ yi wudieke ba bala dɩ n yiye wo dɩ ka yi wusie, vuoŋ wori a baaŋ nan bɩagɩ a nagɩ mɩŋ a yi ba nuusi me. Ama lele n jʋʋsa dɩ nɩ vaa Romani naakpɩɩŋ Siiza gbaŋ gbaŋ dii n sarɩya.”
12Womi Fesitusi aŋaŋ lagɩŋkʋ nyɩŋkʋraha dɩ ye taŋ ta ʋ yiŋŋi balɩ dɩ, “Fʋnɩŋ jʋʋsɩya mɩŋ dɩ nan nagɩ fʋ wɩɩrɩ a poli ga naakpɩɩŋ Siiza jigiŋ, die wɩa ba yaa fʋ ga ʋ jigiŋ.”
Pɔɔli die dɩ balla wɩa a yɩ naaŋ Agiripa aŋaŋ ʋ hɔgʋ dene
13Die daraa ale kʋaŋ chaaŋ, naaŋ Agiripa aŋaŋ ʋ hɔgʋ Beniisi dɩ keŋ Siisiria dɩ ba kaagɩ jakʋʋŋ Fesitusi. 14Die ba yine daraa ŋmɩna mi, ta Fesitusi die dɩ keŋ balɩ Pɔɔli dɩ benne wudieke ma a yɩ naaŋ Agiripa dɩ, “Felikisi vaa wa daa wʋnyɩ giena dansarɩka sʋŋ, 15ta die maŋ ga Jerusalemi Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋra aŋaŋ Juu vuosi nyɩŋkʋra dɩ keŋ n jigiŋ a baarɩ dɩ n dii ʋ sarɩya a baarɩ dɩ ʋ chʋʋsɩya. 16Ama die maŋ yiŋŋi balɩ ba dɩ tɩnɩŋ Romanisi mɩra wo sieŋ dɩ ba nagɩ vuodieke vuosi dɩ balala dɩ ʋ yiwo wʋbɩaŋ a yi ba nuusi me, ta ba ye ka yaa wa ga sarɩya diile jigiŋ ta wʋnɩŋ aŋaŋ ba tuoli taŋ dɩ ʋ balɩ a vʋarɩ ʋ gbaŋ.
17“Die wɩa die ba kenne giena wa die n ka chʋʋsɩ saŋŋa, ka tʋnvʋʋsa die maŋ juu kalɩ n sarɩya gbaŋtɩ ma ta yɩ nʋaŋ dɩ ba yaa Pɔɔli a keŋ.
18“Ama vuodiekemba die dɩ balala a chʋʋsa wa wa dɩ hagɩna zie dɩ ba balɩ wudieke ʋ yine wo, die ba ka balɩ wʋbɩaŋ diekemba n yilinene dɩ ba nan balɩ wa. 19Ama die ka yiwo nɩnhagɩrɩŋ ba nɩgɩna aŋaŋ wa yaa gamma ba gbaŋ gbaŋ ba jɩamɩŋ aŋaŋ daa wʋnyɩ die dɩ kpine ta ʋ saaŋ dɩ dɩ Yisa wɩa, vuodieke Pɔɔli dɩ bala dɩ ʋ bie ʋ mɩsɩ ma.
20“Die n zɩ n baaŋ nan dii sarɩyaka dene wɩa, die maŋ pɩasɩ Pɔɔli dɩ ʋ nan dɩ yaala ʋ ga Jerusalemi aŋ n dii wo sarɩya mi. 21Ama die ʋ baarɩ dɩ ba vaa ʋ bemme dansarɩka ma a ga tʋgɩ saŋŋa dieke Romani naakpɩɩka dɩ baaŋ nan dii ʋ sarɩya ka. Die wɩa die maŋ yɩ nʋaŋ dɩ ba nagɩ wa yi dansarɩka sʋŋ giena a ga tʋgɩ saŋŋa dieke n baaŋ nan yaa wa a ga Romani naakpɩɩka jigiŋ.”
22Womi naaŋ Agiripa dɩ balɩ yɩ Fesitusi dɩ, “N gbaŋ n yaala n wʋŋ daa wa wɩaha a nyɩŋ ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ nʋaŋ ma.”
Fesitusi die dɩ yiŋŋi balɩ dɩ, “Nan wʋŋ wa soriŋ.” 23Ka tʋnvʋʋsa naaŋ aŋaŋ ʋ hɔgʋ Beniisi die dɩ bɔbɩ aŋaŋ nyinyeeki dʋnsa a keŋ juu lagɩŋkʋ juoku me. Die sojasisi nyɩŋkʋra aŋaŋ tɩka nyɩŋkʋra die dɩ dɩɩ ba kʋaŋ a keŋ juu mi. Fesitusi die dɩ yɩ nʋaŋ ba yaa Pɔɔli keŋ juu.
24Fesitusi die dɩ baarɩ dɩ, “Naaŋ Agiripa aŋaŋ vuodiekemba mana dɩ benne gie nɩ daansɩ daa wa gie. Juu vuodiekemba mana dɩ benne Jerusalemi aŋaŋ Siisiria keŋ wo n jigiŋ ta nata dɩ ʋ mʋ kuŋ. 25Ama manɩŋ n ka ye wudieke ʋ yine a chʋʋsɩ ta mʋ kuŋ. Ta ʋ gbaŋ dɩ bala dɩ tɩ yaa wa ga Romani naakpɩɩka jigiŋ aŋ ʋ dii wo ʋ sarɩya ka. Die wɩa n saŋya mɩŋ dɩ n yaa wa ga Romi. 26Ama n paalɩ wo wudieke n baaŋ nan maagɩ yaa gamma daa wa gie wɩa a yaa ga yɩ Romanisi naakpɩɩka. Die wɩa maŋ yaa wa keŋ nɩ mana nɩŋŋa aŋaŋ fʋnɩŋ naaŋ Agiripa. Tɩ keŋ balɩ wɩɩrɩ gie kpatɩ n nan wa yaa wɩɩŋ aŋ n maagɩ. 27Dama dɩ wo chɩaŋ aŋ n vaa dansarɩka vuoŋ ga naakpɩɩka jigiŋ ta kaaŋ bɩagɩ dagɩ wudieke ʋ yine chʋʋsɩ.”
26Pɔɔli die dɩ bala a gbatɩ ʋ gbaŋ Agiripa nɩŋŋa dene
1Womi Agiripa die dɩ balɩ yɩ Pɔɔli dɩ, “N yɩ fʋ sieŋ dɩ fʋ balɩ a vʋarɩ fʋ gbaŋ.” Pɔɔli die dɩ nagɩ ʋ nuuŋ a diiŋ ta baarɩ dɩ: 2“Naaŋ Agiripa! N sʋŋ fɩalɩya mɩŋ fʋ yɩna mɩŋ sieku gie dɩ n balɩ a vʋarɩ n gbaŋ fʋ nɩŋŋa jinne, yaa gamma wudiekemba mana n gbaŋ gbaŋ n vuosi dɩ bala dɩ n yi chʋʋsɩ wa. 3Fʋnɩŋ fʋ sɩbɩna tɩnɩŋ Juu vuosi mɩraha aŋaŋ wudiekemba dɩ yine tɩ nɩnhagɩrɩŋ mana. Die wɩa n jʋʋsa fʋ, dii suguru ta fʋ wʋmma wudieke n bala n balɩ naa.
4“Die n yine bʋabiŋ a yaa ga mʋʋna Juu vuosi mana wɔŋ sɩba die n benne die n tɩŋgbaŋ ma aŋaŋ Jerusalemi ma. 5Ba wɔŋ sɩba a yʋasɩ. Dɩɩ yi ba yaala ba nan bɩagɩ dagɩ fʋ dɩ die n gʋtɩ wa Farasisi diekemba die dɩ mɩŋŋɩna a dɩa Ŋmɩŋ mɩraha. 6Ama lele ba die mɩŋ sarɩya dama n yaa tama aŋaŋ nʋa dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba kʋrɩŋ ma wa. 7Nʋarɩ gie wɩa ta tɩnɩŋ Juu vuosi buuriŋ baŋ aŋaŋ ale die dɩ yaa tama ta yile dɩ tɩ nan daansɩ yeke. Die wɩa tɩ jɩama Ŋmɩŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna ŋmɩntʋasɩ aŋaŋ yuŋ mana. Jakʋʋŋ Agiripa, tamaka gie wɩa Juu vuosisi dɩ bala dɩ n chʋʋsɩya mɩŋ. 8Bɩa wɩa dɩ hagɩrɩ a yɩ nɩ dɩ nɩ tuo a dii dɩ Ŋmɩŋ vasa kunti dɩ haga kuŋ me?
9“Piiliku me die n gbaŋ n mɩa mɩŋ dɩ n yi wɩɩŋ mana a chʋʋsɩ Yisa vuodieke dɩ nyɩna Nazeriti wa saaŋ. 10Naa die maŋ yi Jerusalemi ma ma. Die maŋ tuose yiko gbanɩŋ a nyɩna Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha jigiŋ ta die yige Ŋmɩŋ vuosi pam a yie dansarɩka sʋŋ. Ba keŋ dii ba sarɩya ta baarɩ dɩ ba kʋʋ ba n gbaŋ gbaŋ ŋaŋ gʋta wa vuodiekemba dɩ bala dɩ ba kʋʋ ba wa ma.
11“Saŋŋa mana n ŋaŋ mugisi be mɩŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juone me dɩ ba chiisi dɩ ba ka dɩ Yisa. Die ba wɩa dɩ paala yaa mɩŋ sɩnyɩɩrɩŋ wɩa maŋ gara tɩŋgbaŋ gaasɩ a yaala ba jigiŋ.
Pɔɔli die dɩ balɩ ba ʋ tarɩgɩŋ wɩa
12“Naa wɩa, daaŋ kaanɩ die maŋ gara Damasikusi dɩ n mugisi Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ aŋaŋ yiko dieke Ŋmɩŋ kɩkaabɩtɩba nyɩŋkʋraha die yɩna mɩŋ ta bɩ yɩ mɩŋ nʋaŋ dɩ n yi wo. 13Jakʋʋŋ Agiripa, die ka yiwo ŋmɩŋsikpeŋ ta maŋ bie sieŋ me a gara, ta die keŋ ye chaanɩŋ nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ a chaana a tɩaŋ ŋmɩŋ, ta nyɩgɩsa ta taaŋ giliŋ mɩŋ aŋaŋ n siechɔntɩ chanchaalɩŋ. 14Die tɩ mana die dɩ nan tɩŋgbaŋ, ta die maŋ wʋŋ lɔlɩŋ dɩ balɩ tɩnɩŋ Juu vuosi jabalɩkɩŋ ma dɩ, ‘Sɔɔli Sɔɔli, bɩa wɩa fʋ mugise mɩŋ? Dɩ yiwo gaantɩŋ fʋ wagɩnana aŋaŋ manɩŋ.’
15“Die maŋ yiŋŋi pɩasɩ dɩ, ‘N Yɔmʋtieŋ, mɩnɩa yine fʋ?’ Ta tɩ Yɔmʋtieŋ die dɩ yiŋŋi a baarɩ dɩ, ‘Manɩŋ Yisa fʋ mugise die. 16Ama hagɩ a zie fʋ nagɩsɩ ma. N nyɩŋ fʋ jigiŋ dama fʋnɩŋ maŋ vʋarɩ dɩ fʋ yi n tʋntʋntʋ. Yime siara a balɩ vuosi wudieke fʋ yene yaa gamma n wɩa jinne aŋaŋ wudieke n baaŋ nan dagɩ fʋ soriŋ daaŋ. 17N nan daansɩ gbatɩ fʋ a nyɩŋ Juu vuosi nuusi me aŋaŋ buurigaasɩ dieke jigiŋ n bala n tʋŋ fʋ nuusi me. 18Fʋnɩŋ yiwo vuodieke dɩ bala ʋ yuori ba nine a vʋarɩ ba nyɩŋ lɩmɩŋ ma a ga chaanɩŋ ma, a bɩ vʋarɩ ba a nyɩŋ Sitaani nuusi me aŋ ba juu Ŋmɩŋ nuusi me, aŋ ʋ vaa ba wʋbɩatɩ a chaa ba aŋ ba gʋtɩ vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna wa ma, dama ba yine mɩŋ yada wa wɩa.’
Pɔɔli die dɩ bala ʋ tʋʋma wɩa dene
19“Die wɩa, naaŋ Agiripa, die n ka zetiye die n yene daansɩ dieke a nyɩŋ arɩzanna ma wa. 20Die n woliŋ a mʋʋlɩ Ŋmɩŋ wʋvɩɩnaha a yɩ Damasikusi vuosi, ta die nyɩŋ ga Jerusalemi aŋaŋ Judia tɩgɩsɩ mana. Naa kʋaŋ chaaŋ maŋ ga mʋʋlɩ a yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi. Wudieke n balla a yɩa vuosisi gie mana yiwo, ba vaa ba tʋmbɩatɩ ta dɩa Ŋmɩŋ sieŋ, ta tʋmma tʋnvɩɩna aŋ ka dagɩ sɩba ba seŋ vaa ba tʋmbɩatɩ aŋaŋ wusie.
21“Naa wɩa die Juu vuosisi die dɩ yigi mɩŋ, die n ŋaana bie Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ, ta die yaala ba kʋʋ mɩŋ wa. 22Ama Ŋmɩŋ suŋŋine mɩŋ dene a keŋ tʋgɩ jinne daarɩ gie maŋ zie dɩ n balɩ wusie a yɩ vuoŋ mana, wabɩtɩ aŋaŋ hagɩrɩtieliŋ. Wudieke n bala aŋaŋ wudieke Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ aŋaŋ Mosisi die dɩ balla a nan yiwo, yiwo jabalɩmɩŋ. 23N balɩ ba Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩŋ Masia wa die dɩ bala ʋ gbalɩgɩ gbalɩgɩ dieke ta kpi, ta wʋnɩŋ ʋ balla ʋ yi bʋmbʋŋaŋ vuodieke dɩ bala ʋ woliŋ a hagɩ kuŋ me, die wɩa ʋ nan balɩ yɩ Juu vuosisi aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi dɩ ba nan bɩagɩ ye gbatɩtaanɩŋ. Naa nan yi sɩba chaanɩŋ a yɩ ba.” 24Pɔɔli die dɩ balala dɩ ʋ gbatɩ ʋ gbaŋ a taaŋ wa, Fesitusi die dɩ natɩ wa a baarɩ dɩ: “Pɔɔli, yiwo yɩɩŋyaaŋ! Fʋ bʋgɩrɩna nyinti pam wa yine fʋ juu yɩɩŋyaatɩ die!” 25Ta Pɔɔli die yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Jakʋʋŋ Fesitusi, n ka juu yɩɩŋyaatɩ! Wudieke n balɩnana yiwo wusie ta bɩ yaa chɩaŋ. 26Jakʋʋŋ Agiripa, n yaa sikimiŋ ta nan bɩagɩ balɩ a yɩ fʋ dama fʋ gbaŋ fʋ sɩbɩna ha wɩa, ta bɩ yi yada dɩ wɩaha gie yaa gamma Yisa wa ka lɔbɩrɩ fʋ jigiŋ, dama wudieke die yine wo die ka yi lɩmɩŋ ma.” 27Die Pɔɔli dɩ bɩ balɩ a yɩ naaŋ Agiripa dɩ, “Fʋnɩŋ, yi Ŋmɩŋ naazʋalɩŋ wʋbalɩkaha yada mɩŋ? N wɔŋ sɩba a baarɩ fʋ yi yada mɩŋ.” 28Ta naaŋ Agiripa die dɩ yiŋŋi balɩ Pɔɔli dɩ, “Aŋaŋ fʋ wʋbalɩka bɩta ka gie fʋ yile dɩ nan bɩagɩ tarɩgɩ mɩŋ a yi Yisa dɩdɩɩsɩrʋ?” 29Pɔɔli die dɩ yiŋŋi a balɩ wa dɩ, “Wʋbalɩkɩ waŋ yaa wʋbalɩkɩ gobiŋ, manɩŋ n Ŋmɩŋ jʋʋsɩŋ yiwo dɩ fʋnɩŋ aŋaŋ vuosi gie mana die dɩ wʋnna n wʋbalɩkaha jinne wo bɩrɩŋ Yisa dɩdɩɩsɩrɩŋ sɩba manɩŋ ntaala dansarɩka gie nyɩɩna ma n ka yaala nɩ juu.” 30Womi naaŋ Agiripa aŋaŋ jakʋʋŋ Fesitusi aŋaŋ Beniisi aŋaŋ vuodieke mana die dɩ benne ba jigiŋ die dɩ hagɩ nyɩŋ. 31Ama die ba bala ba nyɩŋ wa die ba baarɩ dɩ, “Daa wa gie ka yi wʋbɩaŋ kaanɩ gbaŋ. Ʋ ka mʋ ba kʋʋ wa yaa ba nagɩ wa a yi dansarɩka sʋŋ.” 32Ta naaŋ Agiripa die dɩ balɩ yɩ jakʋʋŋ Fesitusi dɩ, “Tɩ tɩŋ nan bɩagɩ a vʋarɩ daa wa gie a taaŋ dɩɩ yi die ʋ tɩŋ ka poli ʋ wɩɩrɩ gie a ga naakpeŋkpɩɩŋ Siiza jigiŋ.”
27Sojasisi die dɩ nagɩ Pɔɔli a ga Romi tɩŋ dene
1Die ba kenne saŋ dɩ ba nagɩ Pɔɔli a ga Romi, Itali tɩŋ ma, die ba nagɩ wa aŋaŋ dansarɩka vuosi bataŋ a yɩ Romani sojasisi jakʋʋŋ wʋnyɩ nuuŋ me ba wasɩnana wa Julusi, die ʋ benne sojasisi chaakʋ die ba wasɩnana Naalɩba jakʋʋŋ Chaakʋ. 2Tɩ mana die dɩ ga juu haarɩ dieke die dɩ nyɩna Adiramitiwomi, dama die haarɩkʋ die wɔŋ yi siri dɩ ka nyɩŋ Siisiria a ga Asia tɩŋgbaŋ ma tɩgɩ diekemba die dɩ gbɩgɩna mʋgɩkpɩɩrɩ. Ta Masedonia vuoŋ, Arisitakusi, vuodieke dɩ nyɩna Tesalonika die gʋtɩ wa tɩ ma. 3Ka tʋnvʋʋsa die tɩ tʋgɩ Sidoni. Sojasisi jakʋʋŋ, Julusi die mɩŋŋɩ a pɔgɩlɩ Pɔɔli ta die yɩ wo sieŋ dɩ ʋ ga ʋ zʋalɩŋ jigiŋ aŋ ba yi wa ʋ nyɩŋyaalɩka. 4Die tɩ nyɩna Sidoni ta bʋlɔgɩsɩŋ die dɩ nɩga a tuole tɩ, die wɩa die tɩ dɔŋ daagɩ Saapurusi tɩŋgbaŋ chaakʋ, ta tɩŋgbaŋka die dɩ kagɩ tɩ a nyɩŋ bʋlɔgɩsɩkʋ ma. 5Die tɩ dɔŋ tɩaŋ ga Silisia aŋaŋ Pamifilia tɩŋgbaŋ chaakʋ ta ga tʋgɩ Mira tɩŋ, Lisia tɩŋgbaŋ mama, ta sʋʋŋ mi. 6Mi die sojasisi jakʋʋrɩ die dɩ ye haarɩ dieke dɩ nyɩna Alekizandira a tɩaŋ a gara Itali tɩŋgbaŋ, ʋ vaa tɩ juu kanɩŋ.
7Die tɩ dɔŋ sɔmm sɔmm daraa pam a keŋ paalɩ gbalɩgɩ ta ye keŋ tʋgɩ Kinidusi tɩŋ ma. Bʋlɔgɩsɩbʋ die dɩ faasɩ tuoli tɩ mi chaakʋ wɩa die tɩ ka bɩagɩ dɔŋ gara mi. Die wɩa die tɩ daagɩ ga Kireeti tɩŋgbaŋ lʋgɩŋ. Dama mi die bʋlɔgɩsɩbʋ die dɩ ka faasɩ hagɩrɩ, die tɩ keŋ gbigi Salimoni, Kireeti tɩŋgbaŋ ma, a ga. 8Die tɩ dɔma sɔmm sɔmm mʋgɩkpɩɩrɩ kʋanʋaŋ ta die wa keŋ tʋgɩ jigidieke ba wasɩnana “Haarɩtɩ zielivɩɩnɩŋ jigiŋ” mi die ka yʋa aŋaŋ Lisia tɩŋ.
9Die tɩ yʋasɩna mi wɩa die saŋŋa dieke mʋgɩkpɩɩrɩ haarɩŋ dɔmɩŋ dɩ faasɩna yaa daanpɔyɩ dɩ wone keŋ tʋgɩ. Saŋka dɩaŋ ta Juu vuosi dʋʋga daakpeŋkpɩɩŋ dieke die ba kaabɩna ba wʋbɩatɩ naa chaala die tɩanya mɩŋ. Die wɩa Pɔɔli die dɩ kpaaŋ ba dɩ, 10“N zʋalɩŋ, n sɩba a baarɩ tɩ sieku gie nan yi daanpɔyɩ, tɩ chiititi aŋaŋ tɩ haarɩkʋ nan chʋʋsɩ ta vuosi bataŋ nan waarɩ ba mɩsɩ gbaŋ.” 11Ama die sojasi jakʋʋrɩ baga die wo wudieke Pɔɔli die dɩ bala wa ma dama die ʋ wʋmma yie haarɩkʋ jakʋʋrɩ aŋaŋ ka tieŋ wo. 12Die haarɩsɩ jigizielikiri die ka vɩɩna aŋaŋ ba zie mi tafaaŋ saŋŋa, die wɩa ba jusu die baarɩ dɩ ba hagɩ mi a gamma Fonisi. Mi die yiwo Kireeti tɩŋgbaŋ tɩŋ ta haarɩsɩ jigizielikiri die dɩ bie mi a tuoli ŋmɩŋ jʋʋkɩŋ chaaŋ, ta die ba yaala ba bemme mi tafaaŋ saŋŋa.
Bʋlɔgɩsɩkpeŋkpɩɩŋ die dɩ kenne mʋgɩkpɩɩrɩ ma wɩa
13Saŋŋa mi die ba ye bʋlɔgɩsɩŋ dɩ nɩgɩnana nyɩna ba nuugalɩ chaaŋ a kieŋ sɔmm sɔmm, ta die ba yile dɩ ka yi wo bʋlɔgɩsɩvɩɩnɩŋ wudieke dɩ baaŋ nan suŋŋine be sɩba ba sanna die wo. Die wɩa die ba datɩ kʋʋdʋnsɩ dieke dɩ yigine haarɩkʋ dɩ zie wo a yi haarɩkʋ sʋŋ a dɔma gbige Kireeti mʋgɩkpɩɩrɩ kʋanʋaŋ. 14Ama die dɩ ka yʋasɩya ta bʋlɔgɩsɩkpeŋkpɩɩŋ die dɩ nɩga nyɩna ŋmɩŋ pɔsɩŋ chaaŋ a keŋ sʋʋna mʋgɩkpɩɩrɩ sʋŋ. 15Die bʋlɔgɩsɩbʋ die dɩ keŋ hʋbʋbʋ haarɩkʋ ma, ta die dɩ hagɩrɩ pam aŋaŋ vuoŋ dɩ baaŋ nan bɩagɩ dɔŋ haarɩkʋ a tuolibu, die wɩa die tɩ vaa mɩsɩ ta vaa bʋlɔgɩsɩbʋ dɩ yaa haarɩkʋ chʋŋ gara. 16Die bʋlɔgɩsɩbʋ die dɩ yaa tɩ ga tɩaŋ tɩgɩbɩŋ dieke ba wasɩnana Kɔda wa jigiŋ. Die tɩ tɩannana die tɩgɩbɩka die dɩ kagɩ bʋlɔgɩsɩbʋ die dɩ wa kpɩa. Die tɩ mɩɩ a bɩagɩ a yigi haarɩbike dieke dɩ taasɩna haarɩkpɩɩkʋ ma wa. 17Die ba datɩ ka a juu haarɩkpɩɩkʋ ma a nagɩ guune a mɩŋŋɩ bɔbɩ giliŋ haarɩkpɩɩkʋ keŋ keŋ. Die ba chɩga ŋmaamɩŋ dɩ ba nan ga gbigi Libia tɩŋgbaŋ ma, jigidieke nyaabʋ dɩ kana ka goli wo. Die wɩa die ba datɩ haarɩkʋ garɩkʋ a sʋʋŋ ta vaa bʋlɔgɩsɩbʋ dɩ bɩ yaa haarɩkʋ chʋŋ. 18Die bʋlɔgɩsɩkpɩɩbʋ dɩ ye ko nɩga, die wɩa ka tʋnvʋʋsa die ba piili a vʋara haarɩkʋ chiititi a taana. 19Die ka tʋnvʋʋsa bɩbra ba vʋarɩ haarɩkʋ gbaŋ gbaŋ nyintiti aŋaŋ ba nuusi a vigi taana nyaabʋ sʋŋ. 20Die dɩ yi daraa pam ta tɩ ka yese ŋmɩnnɩ yaa chɩŋmarɩsɩsɩ, nɩɩŋmara die dɩ ligine ŋmɩŋsikpeŋ wɩa. Ta bʋlɔgɩsɩbʋ die ye ko faasɩ nɩga ta die tɩ bɩ wo tama dɩ tɩ nan ye gbatɩtaanɩŋ.
21Die dɩ faasɩna a yʋasɩ ta vuosisi die ka dii jaaŋ, ta Pɔɔli dɩ hagɩ zie ba nɩŋŋa a baarɩ dɩ, “N zʋalɩŋ, dɩ tɩŋ mʋ nɩ tuo n nʋarɩ ta da dɔŋ nyɩŋ Kireeti, tɩ tɩŋ kaaŋ juu daanpɔyɩ aŋaŋ wahala ka gie me. 22Ama lele n wa jʋʋsa nɩ dɩ nɩ yigi sikimiŋ ta nɩ wʋnyɩ mana kaaŋ waarɩ ʋ mɩsɩ; ama haarɩkʋ nyɩɩna bala ka chʋʋsɩ. 23Dama dienewo yuku Ŋmɩŋ dieke dɩ sɩna mɩŋ ta maŋ jɩama wa malaka die keŋ wo n jigiŋ, 24a keŋ balɩ mɩŋ dɩ, ‘Pɔɔli, da vaa ŋmaamɩŋ yalla fʋ. Sie ba nagɩ fʋ a ga zie naalɩba jakʋʋŋ Siiza jigiŋ aŋ ʋ dii fʋ sarɩya; fʋ wɩa Ŋmɩŋ baa ʋ gbatɩ wa vuodiekemba dɩ benne haarɩkʋ gie me a taaŋ.’ 25Die wɩa n zʋalɩŋ, nɩ dii sikimiŋ, dama n yi Ŋmɩŋ yada mɩŋ dɩ wudieke ʋ bala mɩŋ wa nan seŋ yi. 26Ama bʋlɔgɩsɩbʋ nan kpaŋŋɩ tɩ a ga zieŋ tɩŋgbaŋ gaaŋ ta nyaaŋ dɩ giline kʋanʋaŋ.” 27Die ka yugiti baŋ-anɩɩsa die wonde ta bʋlɔgɩsɩbʋ die ye ko kpaŋŋa tɩ chʋŋ Miditerana mʋgɩkpɩɩrɩ sʋŋ. Ama yaa gamma ka tanseese haarɩ dɔntɩba dɩ mɩŋŋɩ dɩ tɩ gbige gaaŋ. 28Die wɩa die ba nagɩ jamagɩsɩŋ a magɩsɩ nyaabʋgoliŋ a die ye ta nyaabʋ goliŋ yiwo sɩba naŋ magɩsa kobɩga aŋaŋ baŋɩsɩ-le: die dɩ bɩ yi sʋaa die ba bɩ yi die gbaŋ gbaŋ ta ye ta bʋ goli yiwo naŋ magɩsɩŋ baŋɩsɩ-wayɩ. 29Ŋmaamɩŋ die dɩ yigi be dama die ba yile dɩ ba haarɩkʋ nan keŋ jʋalɩ tana. Die wɩa die ba nagɩ kʋʋdʋnsa anɩɩsa dieke dɩ datɩnana haarɩkʋ dɩ ziele wo a yi nyaaŋ sʋŋ haarɩkʋ kʋaŋ ta die jʋʋsa Ŋmɩŋ dɩ tʋnvʋŋ. 30Die haarɩ dɔntɩba die dɩ yaala ba chɩgɩ ta vaa haarɩkʋ die wɩa die ba vʋarɩ haarɩbike a yi nyaabʋ sʋŋ ta paalɩ yie sɩba ba baa ba ga vʋarɩ wa kʋʋdʋnsɩha a taŋ taaŋ nyaabʋ sʋŋ haarɩkʋ nɩŋŋa. 31Ama Pɔɔli die dɩ balɩ sojasisi jakʋʋrɩ aŋaŋ sojasisi dɩ, “Dɩɩ yi haarɩ dɔntɩba gie dɩ ka wɩarɩ kalɩ haarɩkʋ sʋŋ, nɩ wʋnyɩ mana kaaŋ ye gbatɩtaanɩŋ.” 32Die wɩa die sojasisi die dɩ gobi gobi guuŋ dieke dɩ bɔbɩna haarɩbike a yallɩ wa ta vaa ka nan nyaabʋ sʋŋ.
33Die tuŋ bɩlla vʋʋnɩŋ ta die Pɔɔli die dɩ jʋʋsɩ ba mana dɩ ba dii nyindiike, die ʋ baarɩ dɩ, “Daraa baŋ anɩɩsa wʋnna ŋmaamɩŋ dɩ yallɩ nɩ ta nɩ ka dii jaaŋ mana. 34Die wɩa n wa jʋʋsa nɩ ko dii nyindiike, dama ka yiwo jadieke dɩ baaŋ nan yi nɩ hagɩrɩŋ. Nɩ wʋnyɩ kaaŋ wɔŋ ye daŋŋa.” 35Pɔɔli dɩ bala naa kpatɩ kʋaŋ chaaŋ die ʋ nagɩ paanʋ a bɩrɩ Ŋmɩŋ ba mana nɩŋŋa a yi ke gbieri a piili ŋɔba. 36Die ba dii sikimiŋ ta wa dii nyindiike. 37Die tɩ mana die yiwo vuosi kɔbɩsɩ-le aŋaŋ baŋɩsɩ-yʋpɔyɩ aŋaŋ ba yʋaba a bie haarɩkʋ sʋŋ. 38Die vuoŋ mana dɩ dine a chagɩ kʋaŋ chaaŋ die ba vʋarɩ paanʋ zaa tɩalɩkaha a taaŋ nyaabʋ sʋŋ amʋ haarɩkʋ da dʋnsɩma.
Haarɩkʋ ŋmabɩŋ wɩa
39Die tʋŋ dɩ vʋʋŋ, haarɩ dɔntɩba die dɩ ye tɩŋgbaŋka ama ta ka mɩŋŋɩ mi, ama ta ye gbagɩŋ kaanɩ mʋgɩkpɩɩrɩ lʋgɩŋ ta ka yallɩ gaaŋ ba yile dɩ ba tɩŋ nan bɩagɩ ba yi haarɩkʋ ga mi a ga fɩrɩ tambʋsɩkʋ me. 40Die wɩa die ba chɩa gobi kʋʋdʋnsaha guune a vaa ha a sʋʋŋ ga nyaabʋ chɩaŋ, ta bɩ forisi guuŋ diekemba dɩ bɔbɩna daa diekemba ba yalla a dɔma wa ta die kɔtɩ garɩ dieke dɩ benne haarɩkʋ nɩŋka amʋ bʋlɔgɩsɩbʋ nan dɩ nɩga a kpaŋŋa haarɩkʋ a gara nɩŋŋa. Die ba keŋ gbigi mʋgɩrɩ kʋanʋaŋ. 41Ama haarɩkʋ nɩŋŋa die dɩ ga gbeŋ tambʋsɩbʋ ta faasɩ fɩrɩ ta nyapoŋiku dɩ keŋ a nɩgɩ ka kʋaka a ŋmʋʋrɩ ŋmʋʋrɩ.
42Tɔ, sojasisi die dɩ saŋ dɩ ba kʋʋ dansarɩka jujuribe amʋ ba wʋnyɩ gbaŋ kaaŋ suo jʋalɩ gaaŋ a chɩgɩ bɩa. 43Ama sojasisi jakʋʋrɩ die yaala ʋ gbatɩ Pɔɔli a taaŋ. Die wɩa die ʋ kagɩ ba dɩ ba daa yi die. Ama die ʋ yɩ nʋaŋ dɩ vuodiekemba mana dɩ sɩbɩna suolehe nan nyaabʋ ma a suo jʋalɩ gaaŋ; 44Ta vuo tɩalɩkaha dɩ kana ka sɩba suolehe yigi haarɩkʋ daatɩtɩ a jʋalɩ. Naa die tɩ yi tɩ mana dɩ jʋalɩ gaaŋ ta wɩɩŋ dɩ ka yi tɩ.
28Malita vuosi die mɩŋŋɩna tuo tɩ dene
1Die tɩ kenne a jʋalɩ gaarɩ ta wɩɩŋ dɩ ka yi tɩ wo, die tɩ mɩŋŋɩ dɩ tɩŋgbaŋka mi saaŋ yiwo Malita. 2Die tɩka vuosi die mɩŋŋɩ tuo tɩ, dama saŋŋa mi nɩɩŋ die nɩɩnana ta watɩ die faasɩ beri die wɩa die ba chɔgɩsɩ boliŋ dɩ tɩ weeli ta yi tɩ aŋsɩa. 3Die Pɔɔli die dɩ lagɩsɩ daatɩ a nagɩha taana bolibu me, womi die javʋʋkɩŋ die dɩ keŋ nyɩŋ daatɩ ma bolibu dɩ tʋʋlɩna wɩa a dʋŋ Pɔɔli ta nagɩ ka gbaŋ vili ʋ nuuŋ. 4Die tɩŋgbaŋka vuosi die dɩ ye javʋʋkɩrɩ die dɩ leeŋinene Pɔɔli nuuŋ me ta die bala yɩa tamba dɩ, “Daa wa gie nan yi vuokʋʋrʋ, aŋaŋ ʋ gbatɩna ʋ gbaŋ a nyɩŋ mʋgɩkpɩɩrɩ wa ma, ama bugile kaaŋ vaa ʋ bemme ʋ mɩsɩ ma.” 5Ama Pɔɔli die dɩ kpaantɩ javʋʋkɩrɩ a taaŋ bolibu me ta wɩɩŋ mana dɩ ka yi wo. 6Die vuosisi die dɩ yile dɩ ʋ nan fʋʋsɩ yaa ʋ nan nan bʋnyɩ a kpi. Die ba yilinene die wo a keŋ gbalɩgɩ ta wɩɩŋ mana ka yi wo wo, die ba tarɩgɩ ba sʋŋanyile ta baarɩ dɩ, “Daa wa gie yiwo buuŋ.”
7Mi die ka yʋa aŋaŋ tɩŋgbaŋka naaŋ Pubiluwosi kʋatɩ. Die ʋ mɩŋŋɩ tuo tɩ chaantɩ ta die tɩ yi ʋ chaanɩŋ daraa ataa. 8Pubiluwosi chɔɔŋ die dɩ dʋa a yʋagɩ, nyɩŋgbaŋ tʋʋla aŋaŋ chʋʋrɩŋ die yalla wa. Ta Pɔɔli die dɩ ga juu ʋ juoku me a nagɩ ʋ nuuŋ a diisi ʋ ma a jʋʋsɩ Ŋmɩŋ yɩ wa die ʋ ye alaafɩa. 9Naa kʋaŋ chaaŋ yʋagɩtieliŋ die dɩ benne tɩŋgbaŋka ma die dɩ keŋ Pɔɔli jigiŋ die ʋ gbaaŋ ba mana. 10Die ba yɩ tɩ piinisi pam ta die tɩ balla tɩ ga wa ba nagɩ jadieke mana tɩ yaalala a yi haarɩkʋ sʋŋ.
Tɩ nyɩna Malita a ga Romi dene
11Die tɩ benne mi chɩɩtɩ ataa kʋaŋ chaaŋ die tɩ nagɩ haarɩ dieke ba wasɩnana Ŋmɩŋyɩɩba wa ta die dɩ nyɩna Alekizandira ta bie Malita tafaaŋ saŋka mi wo. 12Die tɩ ga tʋgɩ tɩŋ dieke ba wasɩnana Sarakusi ta die yi daraa ataa mi, 13ta die bɩ nagɩ haarɩkʋ a ga tʋgɩ tɩŋ dieke ba wasɩnana Regumi wa. Ka tʋnvʋʋsa die bʋlɔgɩsɩŋ dɩ piili a nɩga nyɩna nuugalɩ chaaŋ, ta ka daraa ale daraaŋ die tɩ keŋ tʋgɩ Putiwoli tɩŋ ma. 14Mi die tɩ ye Yisa dɩdɩɩsɩrɩba bataŋ, die ba balɩ tɩ dɩ tɩ wɩarɩ ba jigiŋ daraa ayʋpɔyɩ. Die tɩ keŋ nyɩŋ mi a ga Romi. 15Die Yisa dɩdɩɩsɩrɩba die dɩ benne Romi wa die dɩ wʋŋ tɩ wɩa ta die keŋ tuoli tɩ sieŋ Apiyusi nyʋŋ ma, ta bataŋ dɩaŋ dɩ keŋ tuoli tɩ chaanɩŋ juone ataa dieke die dɩ gbine Romi wa. Pɔɔli die dɩ yene be wo die dɩ kpaŋŋɩsɩ wa ta ʋ bɩrɩ Ŋmɩŋ.
Pɔɔli die dɩ benne Romi tɩŋ ma wɩa
16Die tɩ gana a ga tʋgɩ Romi die ba yɩ Pɔɔli sieŋ dɩ ʋ bemme ʋ dʋŋŋʋ ta vaa soja balɩmɩŋ gbara wa.
17Daraa ataa kʋaŋ chaaŋ Pɔɔli die dɩ wa Juu vuosi nɩŋŋandɩɩsɩrɩba a lagɩsɩ. Die ba lagɩsɩna wa ʋ balɩ a yɩ ba dɩ, “N nɩmballɩ, aŋaŋ die n kana ka yi wɩɩŋ mana a chʋʋsɩ tɩ vuosisi yaa ta chʋʋsɩ tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba chʋaraha, die ba nagɩ mɩŋ yi wo dansarɩka sʋŋ Jerusalemi ma, ta nagɩ mɩŋ yi Romani vuosi nuusi me. 18Die ba pɩasɩ mɩŋ wudieke n yine a chʋʋsɩ ta die yaala ba vʋarɩ mɩŋ, dama die ba mɩŋŋɩya dɩ n ka yi wudieke dɩ mʋna dɩ ba kʋʋ mɩŋ. 19Ama Juu vuosisi nɩŋŋandɩɩsɩrɩba die dɩ ka saagɩya, die wɩa die maŋ baarɩ dɩ n nan nagɩ n wɩɩrɩ a poli a keŋ naaŋ jakʋʋŋ Siiza jigiŋ, ama n wo wɩɩŋ a baaŋ balɩ chʋʋsɩ n gbaŋ gbaŋ n vuosi. 20Die wɩa maŋ baaŋ n ye nɩ a balɩ nɩ wɩɩrɩ. N mʋʋlɩnana Ŋmɩŋ Vuovʋarɩkɩrɩ wɩaha, vuodieke tɩnɩŋ Juu vuosi dɩ yalla tama wa, die wɩa ba bɔbɩ mɩŋ aŋaŋ chɔrɩmaha gie.”
21Ta ba balɩ a yɩ wa dɩ, “Tɩnɩŋ tɩ ka tuo gbanɩŋ a nyɩŋ Judia yaa gamma fʋ ma, ta vuoŋ ka nyɩŋ a keŋ gie aŋaŋ wɩɩrɩ yaa a balɩ wʋbɩaŋ yaa gamma fʋ ma. 22Ama tɩ nan dɩ yaala tɩ sɩmma fʋ sʋŋanyile. Tɩ wɔŋ sɩba a baarɩ dɩ jigiŋ mana vuosi bala a chʋʋsa jɩamɩŋ dieke fʋ dɩna wa.”
23Die wɩa die ba nagɩ daaŋ zieŋ aŋaŋ Pɔɔli. Dɩnɩŋ daarɩ mi daadaŋ pam dɩ keŋ a lagɩsɩ Pɔɔli die dɩ benne jigiŋ dieke wo. Die ʋ dagɩ ba Ŋmɩŋ naarɩ wɩa a nyɩŋ sʋkʋʋŋ a ga tʋgɩ yuŋ, ta die mɩa dɩ ʋ tarɩgɩ ba sʋgɩtɩ dɩ ba tuo Yisa, ta die vʋara wɩa a nyɩna Mosisi mɩraha ma aŋaŋ Ŋmɩŋ naazʋalɩba die dɩ maagɩna wudiekemba ba. 24Die bataŋ sʋgɩtɩ die dɩ tarɩgɩ aŋaŋ ʋ wʋbalɩkaha ma ama bataŋ die dɩ ka tuo dii. 25Die wɩa die ba hagɩ mi aŋaŋ nɩnhagɩrɩŋ aŋaŋ taŋ yaa gamma wʋbalɩkaha gie. Pɔɔli die dɩ balɩ dɩ, “Saŋŋa dieke Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ vana Ŋmɩŋ naazʋa Azaya die balɩ yɩ tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba wa, die ʋ balɩ wusie mɩŋ. 26Die ʋ baarɩ dɩ,
‘Ga a balɩ naa yɩ vuosi gie dɩ:
Nɩ nan keŋ wʋŋ a bɩ wʋŋ ama dɩ kaaŋ dɩ sɩba a chɩaŋ;
ta nɩ nan keŋ daansɩ a bɩ daansɩ ama nɩ kaaŋ ye,
27dama vuosi gie yiwo yɩaŋkpiititieliŋ,
ta bɩ ligi ba tɩba dɩ ba kaaŋ wʋŋ,
ta bɩ muo ba nine dɩ ba da yesime.
Dɩɩ yi die ba ka muo ba nine ba tɩŋ nan ye,
ba tɩŋ ka bɩ ligi ba tɩba, ba tɩŋ nan wʋŋ,
ta ba tɩŋ ka bɩ yi yɩaŋkpititieliŋ ba tɩŋ nan dɩ sɩba wɩaha gie chɩasɩ.
Ta ba tɩŋ nan yiŋŋi keŋ n jigiŋ
aŋ n gbaaŋ ba.’ ”
28Pɔɔli die dɩ bɩ balɩ dɩ, “Nɩ sɩmma a baarɩ dɩ Ŋmɩŋ wɩaha yaa gamma ʋ gbatɩtaaŋkʋ tʋgɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi jigiŋ mɩŋ, ta ba nan wʋŋ.” (( 29Pɔɔli die dɩ bala naa a kpatɩ Juu vuosisi die dɩ hagɩ a nɩga nɩnhagɩrɩŋ pam aŋaŋ taŋ.))
30Pɔɔli die dɩ tuŋ ligire a yɩ jigidieke ʋ benne wo a bie mi bɩna ale ta mɩŋŋɩ tuose chaaŋ diekemba mana dɩ kienene ʋ jigiŋ dɩ ba ye wo. 31Ta die mʋʋlɩ wɩa yaa gamma Ŋmɩŋ naarɩ ma, ta daga vuosi tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia wɩa, ta bala ʋ dʋŋŋʋ aŋaŋ sikimiŋ.