Pɔɔli bʋmbʋŋaŋ gbaŋ dieke

die ʋ maagɩna a yɩ

Korinti

tɩŋ vuosi wʋnna

1

1Manɩŋ Pɔɔli vuodieke Yisa Masia die dɩ wana dɩ n yi ʋ tʋntʋntʋ Nabidie Ŋmɩŋ choti ma, manɩŋ aŋaŋ tɩ nɩmbʋa Sosenesi maagɩnana gbaŋkʋ gie 2a yɩa nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ dɩna Ŋmɩŋ a bie Korinti tɩŋ ma, nɩnɩŋ vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna dɩ nɩ yi ʋ vuokasɩmba ba, ta yi ʋ sɩɩtɩ a lagɩŋ aŋaŋ Yisa, aŋaŋ vuodiekemba mana dɩ benne jige mana ta jɩama tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia; wʋnɩŋ ʋ yine ba Yɔmʋtieŋ, ta bɩ yi tɩnɩŋ tɩ Yɔmʋtieŋ wo.

3Tɩ Chɔɔŋ Nabidie Ŋmɩŋ aŋaŋ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia suŋŋi nɩ ta bɩ yɩ nɩ sʋgɩdʋagɩŋ.

Pɔɔli die dɩ waasɩna Ŋmɩŋ dene

4Manɩŋ n waasa Ŋmɩŋ saŋŋa mana nɩ wɩa aŋaŋ ʋ chɩgɩna nɩ zɔɔlɩŋ ta suŋŋe nɩ Yisa Masia wɩa, 5dama nɩ yese jaaŋ mana Yisa Masia ma mɩŋ, ta mɩŋŋɩ bala wɩa ta bɩ mɩŋŋɩ sɩba wudieke mana ʋ bala nɩ chɩasɩ. 6Masia wudieke die tɩ dagɩna nɩ, nɩ mɩŋŋɩ tuohe mɩŋ a pɔgɩlɩ. 7Die wɩa nɩ ka waarɩ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka piini kaanɩ gbaŋ aŋaŋ nɩ gbarɩna aŋaŋ nɩŋŋmɩna daa dieke tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia dɩ bala ʋ keŋ wo. 8Ʋ nan mɩŋŋɩ gbarɩ nɩ amʋ nɩ nan dɩ hagɩrɩ a ga tʋgɩ daa dieke tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ bala ʋ keŋ wo ta nɩ kaaŋ dɩ yallɩ wʋbɩaŋ nɩ ma. 9Wudieke Ŋmɩŋ dɩ baarɩ ʋ nan yi, kanɩŋ ʋ yie. Ʋ vʋarɩna nɩ dɩ nɩnɩŋ aŋaŋ ʋ Bʋa Yisa Masia yi nʋabalɩmɩŋ a bemme.

Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ puole wɩa

10N nɩmballɩ, n jʋʋsa nɩ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia saaŋ ma dɩ nɩ mana lagɩŋ aŋaŋ nʋabalɩmɩŋ, ta nɩnhagɩrɩŋ daa bemme nɩ sʋnsʋŋ, ta nɩ yi nʋabalɩmɩŋ aŋaŋ sʋŋanyilibalɩmɩŋ. 11N nɩmballɩ, Kilowo tigiŋ vuosi balɩ mɩŋ mɩŋ dɩ nɩ yallɩ wa nɩnhagɩrɩŋ aŋaŋ taŋ. 12Ba balɩ mɩŋ mɩŋ dɩ nɩ bataŋ baarɩ ba dɩ wa manɩŋ, ta bataŋ dɩaŋ dɩ baarɩ dɩ ba dɩ wa Apolosi, bataŋ dɩaŋ dɩ baarɩ dɩ ba dɩ wa Piita, ta bataŋ dɩaŋ dɩ baarɩ dɩ ba dɩ wa Masia. 13Masia wa puo puo mɩŋ? Die ba kpaasɩ mɩŋ mɩŋ dagarɩkʋ ma nɩ wɩa? Yaa die ba sɩwa nɩ Ŋmɩŋ nyaabʋ manɩŋ Pɔɔli saaŋ ma?

14N waasa Ŋmɩŋ dɩ n ka sɩɩ nɩ wʋnyɩ mana Ŋmɩŋ nyaaŋ ntaala Kirisipusi aŋaŋ Gayusi. 15Die wɩa nɩ wʋnyɩ mana kaaŋ bɩagɩ a baarɩ ba sɩɩ nɩ wa Ŋmɩŋ nyaabʋ n saaŋ ma dɩ nɩ dɩa mɩŋ. 16N bɩ sɩwa Sitifanasi aŋaŋ ʋ deŋ Ŋmɩŋ nyaabʋ, ama n ka bɩ tɩɩnsɩ dɩ n bɩ sɩɩ vuoŋ bɩbra. 17Dama Masia ka tʋŋ mɩŋ dɩ n keŋ sɩma vuosi nyaabʋ; Ʋ tʋŋ mɩŋ mɩŋ dɩ n keŋ mʋʋlɩma ʋ wʋvɩɩnaha a yɩma vuosi. Daa n nagɩma vuota sɩbɩŋ a balɩma yɩma ba; die maŋ tɩŋ yie die, dɩ tɩŋ nan yi Masia vuodieke dɩ kpine dagarɩkʋ ma wa kumbu waarɩ ka hagɩrɩŋ.

Masia kuŋ die dɩ dagɩna Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ aŋaŋ ʋ sɩbɩŋ dene

18Vuodiekemba dɩ bana Ŋmɩŋ sieku banɩŋ ba yile dɩ Masia dagarɩkʋ ma kumbu yiwo wʋtɔgʋ; ama tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yene gbatɩtaaŋkʋ sɩba a baarɩ ka yiwo Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ. 19Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ Ŋmɩŋ baarɩ dɩ,

“N nan chʋʋsɩ yɩantieliŋ sɩbɩŋ

ta vaa sɩsɩbɩrɩŋ chɔrɩŋ.”

20Die wɩa, tɩŋgbaŋka gie yɩantieliŋ aŋaŋ sɩsɩbɩrɩŋ aŋaŋ nɩnhagɩrɩ nɩgɩrɩba bie wo sɩa? Ŋmɩŋ vaa wa tɩŋgbaŋka gie yɩantieliŋ dɩ yi gaantɩŋ.

21Ŋmɩŋ, vuodieke dɩ yalla yɩabʋ yine tɩŋgbaŋka gie vuosi yɩaŋ dɩ kaaŋ bɩagɩ yi ta vuosi sɩmma wa. Die wɩa ʋ yi vuodiekemba dɩ yine Yisa yada wa dɩ ye gbatɩtaanɩŋ, dama wudiekemba tɩ mʋʋlɩnana a yɩa vuosi ta vuosi dɩ bala dɩ a yiwo gaantɩ wʋbalɩkaha wɩa. 22Juu vuosi yaala ba ye mamachi wɩa ta ye yi yada; ta Giriiki vuosi dɩaŋ dɩ yaala yɩaŋ wɩa. 23Ama tɩnɩŋ nɩŋ tɩ mʋʋla ta daga ba Yisa dɩ kpine die dagarɩkʋ ma, ta wɩɩrɩ gie dɩ yie Juu vuosisi sɩnyɩɩrɩŋ dɩ haga, ta bɩ yi wʋtɔgʋ a yɩ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosisi. 24Ama Juu vuodiekemba Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi ta Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩ ba wa nɩŋ sɩba a baarɩ Masia kumbu wɩaha yiwo Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ aŋaŋ ʋ yɩaŋ. 25Wudieke Ŋmɩŋ dɩ yine ta vuota dɩ nagɩka dɩ ka yiwo gaaŋ wuyiikiŋ, kanɩŋ ka yaa yɩaŋ a tɩaŋ vuota yɩaŋ; ta wudieke Ŋmɩŋ dɩ yine ta vuota dɩ yile dɩ ka wo hagɩrɩŋ, ama ka yaa hagɩrɩŋ a tɩaŋ vuota hagɩrɩŋ mɩŋ.

26N nɩmballɩ, nɩ yilime die nɩ sɩna die saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ wa nɩ. Vuota jigiŋ die nɩ vuosi bɩta die yalla yɩaŋ ta die yi vuokpɩɩma yaa a yi naballɩ. 27Ama Ŋmɩŋ vʋarɩ wa gaantɩŋ tɩŋgbaŋka gie vuosi jigiŋ, dɩ ʋ yi aŋ yɩantieliŋ dii viivi; ta bɩ vʋarɩ wabɩtɩ tɩŋgbaŋka gie vuosi jigiŋ, dɩ ʋ yi aŋ hagɩrɩtieliŋ dii viivi. 28Ŋmɩŋ vʋarɩ wa tɩŋgbaŋka gie wabɩtɩ, aŋaŋ vuotɔgɩtɩ aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi jaaŋ, dɩ ʋ yi wudieke vuosi dɩ yilinene dɩ ka yaa nyʋarɩ wa yɔrɩ. 29Naa daga dɩ vuoŋ wori a baaŋ bɩagɩ a kuuli Ŋmɩŋ nɩŋŋa. 30Wʋnɩŋ Ŋmɩŋ taasɩna tɩ aŋaŋ Yisa Masia ta ʋ yine tɩ yɩaŋ. Ʋ wɩa Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩ tɩ a nyɩŋ bɩaŋ ma, ta baarɩ tɩ yiwo vuovɩɩna ʋ jigiŋ, ta bɩ yi ʋ vuosi. 31Die wɩa nɩ yime wudieke dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Vuodieke nɩŋ mana dɩ yaalɩnana ʋ kuuli, ʋ kuulime yaa gamma wudieke tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ yine.”

2

Masia dagarɩkʋ ma kuŋ wɩa

1N nɩmballɩ, die n kenne nɩ jigiri die n ka mʋʋla Ŋmɩŋ wɩaha a yɩa nɩ aŋaŋ nʋanansɩŋ yaa vuota sɩbɩŋ. 2Dama saŋŋa dieke die n benne aŋaŋ nɩ wa, die n wo sʋŋanyile a gʋtɩ Yisa Masia aŋaŋ ʋ dagarɩkʋ ma kumbu wɩa. 3Die wɩa die n kenne nɩ jigiri, die n bɩrɩŋ wa wabʋ ta cheele aŋaŋ ŋmaamɩŋ, 4ta die n ka dagɩ ta mʋʋlɩ wɩaha aŋaŋ vuota sɩbɩŋ die dɩ baaŋ nan yi vuosi nansɩŋ ta ba ye tuoke, ama die n mʋʋlɩya mɩŋ, ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩka die dɩ dagɩ aŋaŋ ka hagɩrɩŋ dɩ a yiwo wusie. 5Die wɩa dɩ ka yi vuota sɩbɩŋ vana nɩ yi Yisa Masia yada ama dɩ yiwo Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ.

Yaa gamma Ŋmɩŋ yɩaŋ wɩa

6Wusie, tɩ bala aŋaŋ yɩaŋ a yɩa vuodiekemba dɩ mɩŋŋɩna a sɩba Ŋmɩŋ wɩaha. Ama daa tɩŋgbaŋka gie vuosi yɩaŋ yaa tɩŋgbaŋka gie naakpɩɩma, vuodiekemba dɩ bala ba waarɩ ba hagɩrɩbʋ. 7Yɩaŋ dieke n balala naa yiwo Ŋmɩŋ yɩaŋ lɔbɩrɩkɩŋ ʋ nagɩna a lɔbɩrɩ vuota, yɩaŋ dieke Ŋmɩŋ die dɩ wolinne a vʋarɩ ta ye ka naaŋ dʋnɩa dɩ ka nan vaa tɩ ye jɩlɩma ka. 8Tɩŋgbaŋka gie naakpɩɩmaha wʋnyɩ wori a ye sɩba yɩabʋ gie. Ba tɩŋ sɩbaka ba tɩŋ kaaŋ kpaasɩ tɩ Yɔmʋtieŋ dagarɩkʋ ma, wʋnɩŋ ʋ sɩna bɩrɩŋ mana. 9“Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ:

Jadieke vuota dɩ yene ka yeye yaa ta wʋŋ,

ta ka bɩ yile dɩ ka nan bɩagɩ a yi,

kanɩŋ ka yine jadieke Ŋmɩŋ dɩ yine siri a zieŋ vuodiekemba dɩ chone wo.”

10Kanɩŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ yi tɩ sɩbaka, dama Halɩkasɩka sɩba jaaŋ mana aŋaŋ Ŋmɩŋ wʋlɔbɩrɩka wɩa gbaŋ. 11Vuota haalɩbʋ dieke dɩ benne ʋ sʋkʋ kasɩŋ sɩbɩna vuota sʋŋanyile. Die gbaŋ dɩ sɩɩ, vuoŋ ka sɩba Ŋmɩŋ sʋŋanyile sie Ŋmɩŋ Halɩkasɩka kasɩŋ. 12Haalɩbʋ dieke tɩ tuone wo, ʋ ka yi tɩŋgbaŋka gie haalɩbʋ, ama ʋ yiwo Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dieke dɩ baaŋ nan vaa tɩ sɩmma piini dieke ʋ yɩna tɩ wa.

13Die wɩa, tɩ ka bala wudieke dɩ yine vuota yɩaŋ dagɩŋ; ama tɩ bala wudieke Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ dagɩna tɩ, ta bɩ daga Ŋmɩŋ wusieke a yɩa vuodiekemba dɩ yalla Halɩkasɩka. 14Ama vuodieke dɩ wone Halɩkasɩka nɩŋ, die vuoke ka tuose Halɩkasɩka wɩaha, dama ka yiwo wʋtɔgʋ a yɩ wa ta ʋ kaaŋ dɩ sɩba a chɩasɩ, dama Halɩkasɩka suŋŋinene vuosi ba sɩba a chɩasɩ. 15Ama vuodieke dɩ yalla Halɩkasɩka sɩba jaaŋ mana dɩ sɩna dene, ama vuoŋ kaaŋ bɩagɩ sɩba ʋ sɩna dene. 16Sɩba a maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ die wo, dɩ

“Mɩnɩa baaŋ nan bɩagɩ mɩŋŋɩ Ŋmɩŋ sʋŋanyile

ta kpaaŋ wa?”

Ama tɩnɩŋ tɩ sɩba Yisa Masia sʋŋanyile mɩŋ.

3

Ŋmɩŋ tʋntʋntɩŋ wɩa

1N nɩmballɩ, ka yiwo wusie, die n ka bɩagɩ a balɩ a yɩ nɩ sɩba n tɩŋ nan balɩ a yɩ vuodiekemba dɩ yalla Halɩkasɩka, ama die n balɩ a yɩ nɩ sɩba n ŋaana bala a yɩa tɩŋgbaŋka gie vuosi die wo, ta nɩ beriŋ sɩɩ sɩba ballɩ beriŋ Masia sieŋ me. 2Biisiŋ die maŋ yɩ nɩ daa nyindiiki dʋnsa, dama die nɩ ka tʋgɩ die. Leleke gie gbaŋ nɩ ka tʋgɩ die, 3dama nɩ beriŋ ye sɩɩ sɩba tɩŋgbaŋka gie vuosi beriŋ; dama dɩɩ yi sʋgɩbɩaŋ aŋaŋ nɩnhagɩrɩŋ dɩ bie nɩ sʋnsʋŋ, daa tɩŋgbaŋka gie vuosi beriŋ nɩ dɩ? 4Dɩɩ yi nɩ wʋnyɩ dɩ baarɩ dɩ ʋ dɩ wa Pɔɔli, ta wʋnyɩ dɩaŋ dɩ baarɩ dɩ ʋ dɩ wa Apolosi, die nɩŋ nɩ ka beri wo sɩba tɩŋgbaŋka gie vuosi?

5Manɩa yine Apolosi, ta manɩa yine Pɔɔli? Tɩ mana ko yiwo Ŋmɩŋ tʋntʋntʋ diekemba die dɩ suŋŋine nɩ nɩ yi Yisa yada. Tɩ wʋnyɩ mana tʋma tʋŋ dieke tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ yɩnana wa dɩ ʋ tʋŋ. 6Manɩŋ die n bʋrɩna nyɩnbʋrɩkaha, ta Apolosi dɩ jaasɩha nyaaŋ, ama Ŋmɩŋ die vana a nyuuŋ ta bɩrɩŋ. 7Vuodieke dɩ bʋrɩnana aŋaŋ vuodieke dɩ jasɩnana nyaaŋ ka yi wɩɩŋ, ama Ŋmɩŋ yine wɩɩŋ, dama wʋnɩŋ ʋ vana a bɩrɩŋ. 8Jaaŋ wori a puo vuodieke dɩ bʋrɩnana aŋaŋ vuodieke dɩ jasɩnana nyaaŋ, Ŋmɩŋ nan tʋŋ ba wʋnyɩ mana yaa gamma ʋ tʋnna mʋ dene. 9Dama tɩ lagɩsɩ tʋma mɩŋ a yɩa Ŋmɩŋ. Nɩ sɩɩ sɩba Ŋmɩŋ kʋaŋ, ta bɩ sɩɩ sɩba Ŋmɩŋ juoŋ. 10N nagɩ wa sɩbɩŋ dieke Ŋmɩŋ dɩ yɩna mɩŋ wa, manɩŋ sɩɩ sɩba mɩmɩɩrɩvɩɩnʋ wa, a piili a dʋaŋ juoku nyabɩlɩŋ, ta vuogaaŋ dɩ keŋ mɩa ka sikpeŋ. Ama vuodieke nɩŋ dɩ keŋ mɩa ka sikpeŋ ʋ sɩmma ʋ mɩnana die. 11Ŋmɩŋ wɔŋ nagɩ wa Yisa Masia a yi juoku nyabɩlɩŋ, ta nyabɩlɩŋ bɩ wori ta vuoŋ dɩ baaŋ piili a dʋaŋ. 12Vuosi bataŋ nan nagɩ salɩma yaa kʋʋtɩ yaa tannyɩgɩsa a mɩa juoku chɩaka ba dʋana wa sikpeŋ; bataŋ dɩaŋ nan nagɩ daatɩ yaa hʋʋtɩ yaa kʋnchɩaga a kpii ka ma. 13Masia keniŋ daarɩ ta vuoŋ mana tʋʋma dɩ sɩna die nan daansɩ a nyɩŋ yaalɩŋ ma. Boliŋ bala ka magɩsɩ vuoŋ mana tʋʋma ta yuori dagɩ ka sɩna dene. 14Dɩɩ yi ta bolibu ka dii jadieke vuoke dɩ mɩna a zieŋ juoku nyabɩlɩkʋ ma wa, die nɩŋ ʋ nan ye tune. 15Vuodieke jaaŋ dɩ dine bolibu, ʋ kaaŋ ye ka tune, ama ʋ gbaŋ gbaŋ ʋ nan ye gbatɩtaanɩŋ ama ka nan sɩɩ sɩba ʋ chɩgɩ nyɩŋ wa boliŋ me.

16Nɩ mana sɩba a baarɩ nɩ yine Ŋmɩŋ juoŋ ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩka bie nɩ ma, daa die? 17Die wɩa vuodieke dɩ chʋʋsa Ŋmɩŋ juoku, Ŋmɩŋ nan chʋʋsɩ die vuoke. Dama Ŋmɩŋ juoŋ yiwo kasɩ, ta nɩnɩŋ nɩ yine kanɩŋ juoku mi.

18Vuoŋ daa gaama ʋ gbaŋ. Dɩɩ yi vuoŋ dɩ bie nɩ ma a yile dɩ ʋ yiwo yɩantieŋ sɩba tɩŋgbaŋka gie vuosi dɩ yilinene die, dɩ vɩɩna ʋ nagɩ ʋ gbaŋ a bɩrɩŋ gaamʋ amʋ ʋ nan seŋ bɩrɩŋ yɩantieŋ. 19Jadieke tɩŋgbaŋka gie vuosi dɩ yilinene dɩ ka yiwo yɩaŋ, ka yine wʋtɔgʋ Ŋmɩŋ jigiŋ, sɩba ka maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ die wo, dɩ, “Ŋmɩŋ yige yɩantieliŋ ba yɩaŋ wuyiike me”, 20ta bɩ maagɩ jigiŋ kaanɩ bɩbra dɩ, “Tɩ Yɔmʋtieŋ sɩba dɩ yɩantielibe sʋŋanyile yiwo yɔrɩ.” 21Die wɩa, vuoŋ daa keŋ kuulime yaa gamma wudieke vuota dɩ baaŋ bɩagɩ yi. Jaaŋ mana yiwo nɩ sɩɩtɩ, 22manɩŋ Pɔɔli aŋaŋ Apolosi aŋaŋ Piita aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie aŋaŋ miivoli aŋaŋ kuŋ, aŋaŋ saŋka gie aŋaŋ saŋŋa dieke dɩ bala ka keŋ wo mana yiwo nɩ sɩɩtɩ. 23Ta Masia dɩaŋ dɩ sɩɩ nɩ, ta Ŋmɩŋ dɩaŋ dɩ sɩɩ Masia.

4

Masia tʋntʋntɩŋ wɩa

1Die wɩa nɩ nagɩ tɩ a yi Masia tʋntʋntʋ diekemba Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna tɩ ta nagɩ ʋ wusie wʋlɔbɩrɩkɩrɩ wʋbalɩkaha a yi tɩ nuusi me. 2Die wɩa, wudieke dɩ yine nɩŋŋmɩna wʋnna, dɩ vɩɩna dɩ tʋntʋntʋ tʋma aŋaŋ wusie. 3Ama n baga wori dɩɩ yi nɩ die mɩŋ sarɩya yaa vuoŋ dɩ dii n sarɩya sɩba vuota dɩ ŋaana die ba chanchaalɩŋ sarɩya die wo; dama n ka dii n gbaŋ gbaŋ n sarɩya. 4N sʋŋ yɩantɩya mɩŋ, ama dɩ ka dagɩ sɩba n ka tʋma chʋʋsa, ama tɩ Yɔmʋtieŋ yine vuodieke dɩ dinene n sarɩya. 5Die wɩa, nɩ da dime vuoŋ sarɩya lele gie, ama nɩ chɩsɩma saŋŋa dieke tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ bala ʋ keŋ wo, wʋnɩŋ ʋ bala ʋ nagɩ jadieke dɩ benne lɩmɩŋ ma a dagɩ yaalɩŋ ma, ta yuori sʋgɩtɩ sʋŋ wɩa yaalɩŋ ma; saŋka mi vuoŋ mana nan ye ʋ bɩrɩŋ dɩ sɩna die Ŋmɩŋ jigiŋ.

6N nɩmballɩ, nɩ wɩa maŋ nagɩ n gbaŋ aŋaŋ Apolosi a yi dagɩtɩ amʋ nɩ nan bʋgɩrɩ a nyɩŋ tɩ jigiŋ amʋ nɩ nan dɩ sɩba ba keŋ baarɩ dɩ, “Da keŋ yi poli wudieke dɩ maagɩna wa chɩaŋ.” Ta nɩ wʋnyɩ mana da keŋ kɔtɩma ʋ gbaŋ vuoŋ wʋnyɩ wɩa a tɩaŋ vuogaaŋ. 7Manɩa yɩna nɩ nyɩŋkʋrɩtɩ nɩ chanchaalɩŋ sʋŋ? Da Ŋmɩŋ yɩna nɩ jadieke mana nɩ yalla wa? Ta dɩɩ yi Ŋmɩŋ yɩna nɩ, bɩa wɩa nɩ kuule sɩba ka ka yiwo piini?

8Nɩ wɔŋ ye jadieke mana nɩ yaalala mɩŋ? Nɩ wɔŋ yiwo nyintitieliŋ? Nɩ yile dɩ nɩ wɔŋ yiwo naalɩŋ ta vaa tɩ? Dɩ tɩŋ nan yi mɩŋ nansɩŋ pam dɩɩ yi nɩ seŋ yi naalɩŋ amʋ tɩnɩŋ aŋaŋ nɩ tɩŋ nan lagɩŋ a yi naara. 9Manɩŋ n jigiŋ n yile dɩ Ŋmɩŋ vʋarɩ wa tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ yine ʋ tʋntʋntɩŋ a vaa tɩ yi wabɩtɩ, ta vaa tɩ sɩɩ sɩba vuodiekemba ba bala ba kʋʋ yaalɩŋ ma, ta malakasi aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie vuosi dɩ vʋara tɩ fala. 10Tɩ yiwo gaantɩŋ Masia wɩa, ama nɩnɩŋ nɩŋ nɩ nagɩ nɩ gbaŋ a yi yɩantieliŋ Masia sieŋ me. Tɩnɩŋ tɩ yiwo wabɩtɩ ama nɩnɩŋ nɩ nagɩ nɩ gbaŋ a yi hagɩrɩtieliŋ, ta vuosi dɩ yɩa nɩ jɩlɩma ama ta tɩnɩŋ nɩŋ ba nine ka suuli tɩ. 11Saŋŋa kaanɩ a keŋ tʋgɩ jinne, tɩ dɩ dɩa mɩŋ aŋaŋ kɔŋ aŋaŋ nyanyuule ta bɔba gachɔɔtɩ, ta ba nɩga tɩ, ta tɩ dɩ dɩa ta wo jigiberisikiŋ. 12Tɩ faasɩ tʋma mɩŋ a die a nyɩna tɩ walɩŋ ma, ba keŋ zɩa tɩ, tɩ ŋaaŋ yiŋŋi balɩ wa wʋvɩɩna a yɩ ba, ta ba keŋ mugise tɩ tɩ ŋaaŋ dii wo suguru; 13ba balɩ a chʋʋsɩ tɩ saara, tɩ ŋaaŋ yiŋŋi balɩ ba aŋaŋ choti. Tɩ bɩrɩŋ wa wabɩtɩ, ta sɩɩ sɩba tɩŋgbaŋka taŋgɔɔŋ jagɩma, ta bɩ sɩɩ sɩba tɩŋgbaŋka gie dɩgɩntɩ a keŋ tʋgɩ jinne.

14N ka maaga naa a yɩa nɩ dɩ n yi nɩ viivi, ama n maaga dɩ n kpaaŋ nɩ nɩ yine n ballɩchoti wɩa. 15Nɩ taasɩna aŋaŋ Masia wa wɩa, dɩɩ yi ta nɩ yallɩ nɩŋŋandɩɩsɩrɩŋ tuse baŋ, ama nɩ yallɩ wa chɔɔŋ balɩmɩŋ dama Yisa Masia ma maŋ bɩrɩŋ nɩ chɔɔŋ dama manɩŋ n nagɩna wʋvɩɩnaha a keŋ balɩ nɩ. 16N jʋʋsa nɩ, nɩ dɩa n beriŋ. 17Wɩɩrɩ gie wɩa maŋ tʋma Timoti nɩ jigiŋ, vuodieke dɩ yine n bʋachoti ta yi wusietieŋ tɩ Yɔmʋtieŋ wɩa ma; ʋ nan tɩɩnsɩ nɩ yaa gamma n beriŋ Masia ma, aŋaŋ wudieke n dɩna dɩ dɩa a daga Masia dɩdɩɩsɩrɩba jigiŋ mana.

18Nɩ bataŋ wa yaa wa kalinbaani, ta yile dɩ n kaaŋ keŋ a kaagɩ nɩ. 19Ama dɩɩ yi ta tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ yɩ mɩŋ sieŋ, n nan keŋ kaagɩ nɩ daraa ale wo gie nʋaŋ, ta ye kalinbaantielibe gie, daa ba wʋbalɩka wɩa, ama n yaala n ye dɩ ba seŋ yaa hagɩrɩŋ yaa ba ka yallɩ. 20Ŋmɩŋ naarɩ ka yiwo nʋaŋ wʋbalɩka, ama ka yiwo hagɩrɩŋ wɩa. 21Bɩa nɩ yaala? Nɩ yaala n keŋ nɩ jigiŋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna yaa n keŋ sɔmm aŋaŋ choti.

5

Dɩgɩntɩ die dɩ kenne juu Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ ma wɩa

1Ka seŋ yiwo wusie ba bala dɩ dɩgɩntɩ bie nɩ ma, wudieke vuodiekemba dɩ kaabɩnana bugile gbaŋ kaaŋ yi. N wʋŋya dɩ wʋnyɩ benne nɩ sʋnsʋŋ ta dʋaga aŋaŋ ʋ nɩsa. 2Ama nɩ yaa kalinbaani ta ka chɩga viivi ka wɩa. Nɩ tɩŋ mʋ nɩ yallɩma sʋgɩchʋʋsɩŋ ta vuodieke dɩ yine die wo nɩ tɩŋ vʋarɩ wa a nyɩŋ nɩ lagɩŋkʋ ma. 3Aŋaŋ n yʋana aŋaŋ nɩ wa, ama n sʋŋanyile bie aŋaŋ nɩ, ta n wɔŋ yile a dii daa wa sarɩya, ta dɩ sɩɩ sɩba n lagɩŋ beri mɩŋ aŋaŋ nɩ. 4Nɩ keŋ lagɩŋ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa saaŋ ma, ta n sʋŋanyile dɩ beri aŋaŋ nɩ, ta tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa hagɩrɩŋ dɩ beri aŋaŋ nɩ 5nɩ vʋarɩ daa dieke dɩ yine wʋbɩakʋ gie wo a yi Sitaani nuusi me aŋ ʋ chʋʋsɩ ʋ nyɩŋgbanɩŋ, ta naa nan yi aŋ ʋ haalɩŋ keŋ ye gbatɩtaanɩŋ tɩ Yɔmʋtieŋ keniŋ daraaŋ.

6Dɩ ka vɩɩna dɩ nɩ yallɩma kalinbaani. Nɩ ka sɩba a baarɩ dɩ dabɔtɩ bɩta ŋaana yie paanʋ zɔŋ dɩ yire? 7Die wɩa, nɩ vʋarɩ dembike gie a nyɩŋ nɩ ma, amʋ nɩ nan seŋ yi kasɩ, ta sɩɩ sɩba paanʋ zɔŋ haalɩŋ dɩ wone dabɔtɩ, wusie n sɩba mɩŋ dɩ die nɩ seŋ sɩɩ, dama Yisa Masia vuodieke dɩ yine tɩ gasɩtɩaŋkʋ dʋʋga yiipɔlɩka wɔŋ tuo tɩ kuŋ a kpi mɩŋ. 8Die wɩa, tɩ dɩna ʋ sieku die wo, nɩ vaa tɩ vaa berikʋʋrɩ, ta vaa sʋŋanyilibɩatɩ aŋaŋ bɩaŋ yiile, ta wa yi ʋ sʋgɩyɩalɩŋ dɩdɩɩsɩrɩŋ aŋaŋ wusie, amʋ bɩaŋ kaaŋ dɩ bie tɩ ma.

9N wɔŋ maagɩ gbanɩŋ a yɩ nɩ dɩ nɩ da dɩma daakpana aŋaŋ hɔgʋkpana tieliŋ. 10Ama n ka daga dɩ nɩ vʋarɩ nɩ gbaŋ a nyɩŋ tɩŋgbaŋka gie hɔgʋkpana aŋaŋ daakpana ma yaa halɩtieliŋ yaa gaarɩŋ yaa vuodiekemba dɩ kaabɩnana bugile, dɩɩ yi die, die nɩŋ sie nɩ nyɩŋ tɩŋgbaŋka gie me. 11N maaga bala nɩ dɩ nɩ daa chʋmma aŋaŋ vuodieke dɩ bala dɩ wʋnɩŋ ʋ dɩ wa Masia ama ta yie hɔgʋkpana aŋaŋ daakpana tʋʋma, yaa a yi halɩtieŋ yaa ta kaaba bugile yaa a yi kʋagaarʋ yaa a yi vuodieke dɩ nyunene daaŋ a buge, yaa a yi gaarʋ; nɩ daa keŋ kala aŋaŋ wa gbaŋ a dii nyindiike.

12Ka ka yi n tʋʋma dɩ n dime vuodiekemba dɩ kana ka dɩɩ Masia sarɩya. Da nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ dɩna Masia wa mʋna nɩ dii nɩ chanchaalɩŋ sarɩya? 13Ŋmɩŋ bala ʋ dii vuodiekemba dɩ kana ka dɩ Masia wa sarɩya. Ka wɔŋ maagɩ mɩŋ Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Yagɩma wʋbɩatɩtieŋ a nyɩŋ nɩ jigiŋ.”

6

Sarɩya diile wɩa

1Dɩɩ yi nɩ wʋnyɩ dɩ yaa wɩɩŋ aŋaŋ ʋ chanchaaŋ vuodieke dɩaŋ dɩ yine Masia dɩdɩɩsɩrʋ, ta ka nagɩ wɩarɩ a ga Masia dɩdɩɩsɩrʋ jigiŋ dɩ ba ga wʋnsɩ, ama ta nagɩ ka a ga vuodiekemba dɩ kana ka dɩ Masia wa sarɩya diile jigiŋ, ka wo viivi? 2Nɩ ka sɩba a baarɩ dɩ Masia dɩdɩɩsɩrɩba bala ba keŋ dii tɩŋgbaŋka gie vuosi sarɩya? Ta dɩɩ yi nɩ nan daansɩ dii tɩŋgbaŋka gie vuosi sarɩya die nɩnɩŋ nɩ kaaŋ bɩagɩ a dii sarɩyabɩsɩ lele gie? 3Nɩ ka sɩba dɩ tɩ bala tɩ keŋ dii malakasi sarɩya? Dɩɩ yi die, bɩa yine tɩ kaaŋ bɩagɩ a dii lele gie beriŋ sarɩya? 4Dɩɩ yi nɩ yaa wɩa, bɩa wɩa nɩ yaa gara vuodiekemba Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ bataŋ dɩ yilinene dɩ ba ka yi jaaŋ jigiŋ? 5Naa yiwo viivi a yɩ nɩ. Dɩɩ yi nɩnhagɩrɩŋ dɩ nan nɩ sʋnsʋŋ, vuoŋ wori nɩ sʋŋ a yaa yɩaŋ a baaŋ bɩagɩ wʋnsɩ ka? 6Ama nɩ bataŋ naga taŋ a gara sarɩyadiiliŋ diekemba dɩ kana ka yi Masia yada wa jigiŋ ba die nɩ sarɩya.

7Nɩ wone yaa wɩa aŋaŋ nɩ nɩmballɩ gbaŋ, dagɩya dɩ nɩ wɔŋ chʋʋsɩya. Dɩɩ yi fʋ nɩmbʋa dɩ chʋʋsɩ fʋ yaa a nyɩrɩ fʋ ta fʋ saagɩ, dɩ ka kpɩa? 8Ama nɩnɩŋ nɩ yine vuodiekemba dɩ nyɩrɩnana ta gbata vuosi aŋaŋ nɩ Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ chanchaalɩŋ gbaŋ. 9Nɩ ka sɩba baarɩ dɩ vuobɩatɩ kaaŋ ye Ŋmɩŋ naarɩ a juu? Nɩ gaama nɩ gbaŋ, vuodiekemba dɩ yine dɩgɩntɩ tʋʋma yaa ta kaaba bugile yaa hɔgʋkpana aŋaŋ daakpana tʋʋma yaa dembiŋ diekemba dɩ yaa lɔla a dʋaga aŋaŋ ba dembiŋ chanchaalɩŋ, 10yaa gbɩgbatɩrɩŋ yaa halɩtieliŋ yaa vuodiekemba dɩ nyunene daaŋ a buge yaa kʋagaarɩŋ yaa gaarɩŋ, genbe mana wʋnyɩ kaaŋ juu Ŋmɩŋ naarɩ ma 11Nɩ bataŋ die sɩɩwa dene; ama ta Ŋmɩŋ dɩ sugiri nɩ wʋbɩatɩ a taaŋ, ta nɩ wa yi ʋ vuosi ta bɩ yi sʋgɩyɩalɩntieliŋ ʋ jigiŋ, tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia aŋaŋ Ŋmɩŋ Halɩkasɩka wɩa.

Nɩ nagɩma nɩ nyɩŋgbanɩŋ a yime wudieke dɩ baaŋ bɩrɩ Ŋmɩŋ saaŋ

12Nɩ bataŋ bala dɩ, “Wɩɩŋ ka chʋarɩ.” Dɩ yiwo wusie, ama daa jaaŋ mana vɩɩna a yɩ tɩ. Nɩ bala dɩ jaaŋ ka chʋarɩ, ka yiwo wusie, ama manɩŋ n kaaŋ vaa jaaŋ yalla mɩŋ a tʋmma. 13Nɩ bataŋ baarɩ dɩ, “Nyindiike yiwo nyuuti sɩɩtɩ, ta nyuuti dɩaŋ yiwo nyindiike sɩɩtɩ.” Ka yiwo wusie, ama Ŋmɩŋ nan chʋʋsɩ a mana. Ŋmɩŋ ka naaŋ tɩ nyɩŋgbanɩŋ dɩ tɩ yaa tʋma dɩgɩntɩ tʋʋma, ama dɩ tɩ yaa jɩama tɩ Yɔmʋtieŋ. Tɩ Yɔmʋtieŋ sɩna tɩ nyɩŋgbanɩŋ. 14Ŋmɩŋ die sʋgɩrɩ wa tɩ Yɔmʋtieŋ a nyɩŋ kuŋ me, die gbaŋ ʋ nan daansɩ a sʋgɩrɩ tɩ aŋaŋ ʋ hagɩrɩbʋ.

15Nɩ ka sɩba a baarɩ nɩ nyɩŋgbanɩŋ taasɩ wa aŋaŋ Masia nyɩŋgbanɩŋ? Die wɩa, nɩ nan nagɩ nyɩŋgbaŋ dieke dɩ taasɩna aŋaŋ Masia nyɩŋgbaŋka a nagɩ taasɩ aŋaŋ vuodieke dɩ yinene hɔgʋkpana tʋʋma? Die kaaŋ wɔŋ yi, naada. 16Nɩ ka sɩba a baarɩ dɩ vuodieke dɩ nagɩna ʋ gbaŋ a lagɩma aŋaŋ vuodieke dɩ yinene hɔgʋkpana tʋʋma, wʋnɩŋ aŋaŋ vuoke mi bɩrɩŋ wa nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ? Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Dembiŋ aŋaŋ hɔgʋ nan lagɩŋ taŋ a yi nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ.” 17Ama vuodieke dɩ nagɩna ʋ gbaŋ a lagɩŋ aŋaŋ tɩ Yɔmʋtieŋ, tɩ Yɔmʋtieŋ aŋaŋ wa lagɩŋ yiwo haalɩbalɩmɩŋ.

18Nɩ chɩgɩ nyɩŋ daakpana aŋaŋ hɔgʋkpana tʋʋma ma. Da tʋmbɩatɩ mana yinene vuota nyɩŋgbanɩŋ ma; ama vuodiekemba dɩ yinene daakpana aŋaŋ hɔgʋkpana tʋʋma nɩŋ tʋma bɩaŋ a yɩa ba gbaŋ gbaŋ ba nyɩŋgbanɩŋ. 19Nɩ ka sɩba a baarɩ nɩ nyɩŋgbaŋɩsɩ yine Halɩkasɩ dieke nɩ tuone nyɩŋ Ŋmɩŋ jigiŋ juoŋ, ta ʋ bie mi? Nɩ ka sɩ nɩ gbaŋ, Ŋmɩŋ sɩna nɩ; 20dama ʋ nagɩ wa Masia zɩmbʋ a daa nɩ mɩŋ, die wɩa nɩ nagɩ nɩ nyɩŋgbanɩŋ a yime wudiekemba dɩ baaŋ bɩrɩ ʋ saaŋ.

7

Wʋpɩasɩka yaa gamma hɔgʋ faarɩŋ wɩa

1Lele, n yaala n yiŋŋi wʋpɩasɩ diekemba nɩ maagɩna a pɩasɩ mɩŋ wa mɩŋ. Die nɩ pɩasɩya dɩ, “Dɩ vɩɩna mɩŋ dɩɩ yi vuoŋ dɩ ka faarɩ hɔgʋ yaa a yallɩ chʋrʋ?” 2Daakpana aŋaŋ hɔgʋkpana tʋʋma dɩ faasɩna dala wɩa, dɩ vɩɩna dɩ dembiŋ mana yallɩma ʋ gbaŋ gbaŋ hɔgʋ, ta hɔgʋ mana dɩaŋ yallɩma ʋ gbaŋ gbaŋ chʋrʋ. 3Dɩ vɩɩna dɩ dembiŋ nagɩ ʋ gbaŋ a yɩ ʋ hɔgʋ ta hɔgʋ dɩaŋ nagɩ ʋ gbaŋ a yɩ ʋ chʋrʋ. 4Hɔgʋ wa ka sɩɩ ʋ gbaŋ gbaŋ nyɩŋgbanɩŋ, ʋ chʋrʋ sɩna. Dembiŋ dɩaŋ ka sɩɩ ʋ gbaŋ gbaŋ nyɩŋgbanɩŋ ʋ hɔgʋ sɩna. 5Nɩ daa zetime taŋ nɩ nyɩŋgbanɩŋ choti, sie saŋŋa dieke nɩ keŋ yi nʋabalɩmɩŋ dɩ nɩ jʋʋsɩ Ŋmɩŋ; ta a kʋaŋ chaaŋ nɩ bɩ lagɩma taŋ, amʋ Sitaani kaaŋ bɩagɩ magɩsɩ nɩ, ta nyaŋŋɩ nɩ nɩ kana kaaŋ bɩagɩ yigi nɩ gbaŋ wɩa.

6Dɩ yiwo wʋbalɩka maŋ balɩ ama daa mɩra. 7N tɩŋ nan yaala dɩ vuoŋ mana bemme sɩba n benne die wo ta ka faarɩ hɔgʋ, ama vuoŋ mana yaa wa wudieke ʋ bɩagɩna yie ka yi piini yiri yiri a nyɩŋ Ŋmɩŋ jigiŋ.

8N kpaamɩŋ wʋnna a yɩa vuodiekemba dɩ yene ka faarɩ hɔɔŋ yaa ye ka yallɩ chʋrʋ aŋaŋ kpihɔgʋba. Nɩ bemme nɩ nyɩɩna ma sɩba n benne dene wo. 9Ama dɩɩ yi nɩ kaaŋ bɩagɩ yigi nɩ gbaŋ, die nɩŋ dembisi faarɩma hɔɔŋ ta hɔɔŋ yallɩma chʋllɩŋ, dama nɩ faarɩ hɔɔŋ yaa yallɩ chʋllɩŋ dɩ kpana aŋaŋ nɩ baaŋ dɩ yaa ka lɔla ama nɩ kaaŋ bɩagɩ kʋʋ ka.

10Vuodiekemba dɩ faarɩna hɔɔŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ yalla chʋllɩŋ, n yɩa nɩ mɩra, daa manɩŋ n zienneke, ama dɩ yiwo tɩ Yɔmʋtieŋ zienneke, dɩ hɔgʋ da keŋ nyɩŋ ta vaa ʋ chʋrʋ, 11ama dɩɩ yi ʋ yi die, dɩ mʋ ʋ bemme ʋ nyɩɩna ma yaa ʋ yiŋŋi ga ʋ chʋrʋ wa jigiŋ, ta dembiŋ dɩaŋ da keŋ zeti ʋ hɔgʋ.

12N bala naa a yɩa vuotɩalɩkaha dɩaŋ, (Manɩŋ n balala naa daa tɩ Yɔmʋtieŋ) dɩ, dɩɩ yi Masia dɩdɩɩsɩrʋ dɩ yaa hɔgʋ, ta hɔgʋ wa dɩ ka yi Masia dɩdɩɩsɩrʋ ama ta saagɩ dɩ ʋ aŋaŋ wa nan dɩ beri, dembike daa keŋ zeti wo. 13Ta hɔgʋ dieke dɩaŋ dɩ yine Masia dɩdɩɩsɩrʋ ta yaa daa dieke dɩ kana ka yi Masia dɩdɩɩsɩrʋ, ama ta daa wa dɩ saagɩ dɩ ʋ nan dɩ beri aŋaŋ wa, hɔgʋ wa da keŋ nyɩŋ ʋ jigiŋ. 14Dembiŋ dieke dɩ kana ka yi Masia dɩdɩɩsɩrʋ ama ta ʋ hɔgʋ dɩ yi, hɔgʋ wa wɩa Ŋmɩŋ daansa chʋrʋ wa sɩba wʋnɩŋ Ŋmɩŋ gbaŋ gbaŋ ʋ vuosi; ta dɩɩ yi ta hɔgʋ wa dɩaŋ dɩ ka yi Masia dɩdɩɩsɩrʋ ama ta ʋ chʋrʋ wa dɩ yi, Ŋmɩŋ daansa hɔgʋ wa sɩba wʋnɩŋ Ŋmɩŋ gbaŋ gbaŋ ʋ vuosi. Dɩ daa die ba ballɩ tɩŋ nan dɩ sɩɩ sɩba vuodiekemba dɩ kana ka jɩama wusie Ŋmɩnnɩ ballɩ, ama dɩ sɩna die wo, Ŋmɩŋ tuo be mɩŋ. 15Ama dɩɩ yi ta vuodieke dɩ kana ka yi Masia dɩdɩɩsɩrʋ wa dɩ yaala ʋ zeti vuodieke dɩ yine Masia dɩdɩɩsɩrʋ wa ʋ vaa wa aŋ ʋ ga. Dama die nɩŋ mɩraha ka bɩ bɔbɩ ba wʋnyɩ mana. Ŋmɩŋ wa tɩ dɩ tɩ bemme aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ. 16Fʋnɩŋ hɔgʋ dieke dɩ yine Masia dɩdɩɩsɩrʋ wa, lalɩa fʋ baa fʋ yi a sɩmma dɩ kaaŋ bɩagɩ a gbatɩ fʋ chʋrʋ a taaŋ? Ta fʋnɩŋ daa dieke dɩ yine Masia dɩdɩɩsɩrʋ wa, lalɩa fʋ baa fʋ yi a sɩmma dɩ kaaŋ bɩagɩ a gbatɩ fʋ hɔgʋ a taaŋ?

Bemme sɩba Ŋmɩŋ dɩ wana fʋ die wo

17Nɩ wʋnyɩ mana bemme beri dieke tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ ziene fʋ wo aŋaŋ fʋ sɩna die wo ta Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩna fʋ wa. Naa maŋ daga Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ lagɩŋkʋ jigiŋ mana dɩ ba dɩa. 18Vuodieke dɩ gobine ʋ kɔlɩ ta Ŋmɩŋ dɩ ye a wa wa, ʋ bemme die; ta vuodieke dɩaŋ dɩ kana ka gobi ʋ kɔlɩ ta Ŋmɩŋ dɩ wa wa ʋ dɩaŋ ʋ bemme die. 19Vuodieke dɩ gobi aŋaŋ vuodieke dɩ kana ka gobiye a mana yiwo nyʋarɩ. Wudieke dɩ yine nɩŋŋmɩna yine nɩ dɩma Ŋmɩŋ mɩraha vɩɩnɩŋ. 20Vuoŋ mana bemme die ʋ sɩna die ta Ŋmɩŋ dɩ keŋ wa wa. 21Dɩɩ yi ta die yiwo yɔmʋ ta Ŋmɩŋ dɩ keŋ vʋarɩ fʋ, daa vaa ka mugisi fʋ, ama dɩɩ yi fʋ tieŋ dɩ yɩ fʋ sieŋ dɩ fʋ ga yɔrɩ nan bɩagɩ yi die. 22Vuodieke die yine yɔmʋ ta Ŋmɩŋ dɩ keŋ vʋarɩ wa ʋ wa bɩrɩŋ wa tɩ Yɔmʋtieŋ sɩɩtɩ ta bie ʋ dʋŋŋʋ; die gbaŋ vuodieke dɩ sɩna ʋ gbaŋ ta Masia dɩ keŋ vʋarɩ wa, ʋ wa bɩrɩŋ wʋnɩŋ Masia yɔmʋ. 23Ŋmɩŋ daa nɩ mɩŋ, die wɩa nɩ daa bɩrɩŋ vuosi yɔŋɩsɩ. 24N nɩmballɩ, nɩ bemme aŋaŋ Ŋmɩŋ sɩba nɩ benne die saŋŋa dieke die nɩ bɩrɩna Masia dɩdɩɩsɩrɩba.

Yaa gamma vuodiekemba yene ka faarɩŋ hɔɔŋ yaa yallɩ chʋllɩŋ aŋaŋ kpihɔgʋba wɩa

25Lele nɩŋ, n bala yɩa vuodiekemba dɩ yene ka faarɩŋ hɔɔŋ yaa dɩ yene ka yallɩ chʋllɩŋ, ama daa tɩ Yɔmʋtieŋ yɩna mɩŋ sieŋ dɩ n balɩ naa; ama n bala n sʋŋanyile dɩ dagɩna mɩŋ dene; dama tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ chɩgɩna mɩŋ zɔɔlɩŋ wɩa ʋ suŋŋi mɩŋ maŋ yi wusie bɩbalɩtʋ.

26Saŋka gie dɩ tʋana wɩa, n yile dɩ dɩ vɩɩna dɩ vuoŋ bemme ʋ wone beri die wo. 27Dɩɩ yi fʋ yaa hɔgʋ, die nɩŋ daa keŋ zeti wo. Ta dɩɩ yi fʋ ye ka faarɩŋ hɔgʋ, daa keŋ faarɩ hɔgʋ bɩbra. 28Dɩɩ yi fʋ faarɩ wa hɔgʋ yaa a yallɩ chʋrʋ, ka ka yi bɩaŋ, ta dɩɩ yi hɔgʋ dieke dɩ yene ka yallɩ chʋrʋ dɩ yallɩ ka ka yi bɩaŋ; ama n yaala n kagɩ nɩ a nyɩŋ wa mugisi dieke vuodiekemba dɩ yalla hɔɔŋ aŋaŋ vuodiekemba dɩ yalla chʋllɩŋ dɩ yesinene tɩŋgbaŋka gie me wo ma mɩŋ.

29N nɩmballɩ, tɩ Yɔmʋtieŋ keniŋ gbigiye mɩŋ, die wɩa a nyɩŋ jinne yaa gamma dɩ vɩɩna dɩ vuodiekemba dɩ yalla hɔɔŋ bemme sɩba ba ka faarɩ hɔɔŋ, 30ta vuodiekemba dɩ kʋnana wa bemme sɩba ba wo sʋgɩchʋʋsɩŋ; ta vuodiekemba dɩ lalana bemme sɩba ba wo sʋgɩfɩalɩŋ; ta vuodiekemba dinene nyʋŋ bemme sɩba ba wo jaaŋ mana; 31ta wudiekemba vuoŋ mana dɩ yinene tɩŋgbaŋka gie me daa vaa ba baga faasɩ bemme a ma. Dama tɩŋgbaŋka gie dɩ sɩna die lele gie wo, ka kaaŋ yʋasɩ aŋ ka tɩaŋ ga.

32N ka yaala dɩ jaaŋ mugisi nɩ. Daakpaŋ nɩŋ daansa ʋ baaŋ yi die a tʋŋ tɩ Yɔmʋtieŋ tʋʋma aŋ ka fɩalɩ tɩ Yɔmʋtieŋ sʋŋ. 33Ama vuodieke dɩ yalla hɔgʋ nɩŋ baga bie tɩŋgbaŋka gie nyinti ma, dama ʋ yaala ʋ yi mɩŋ aŋ ʋ hɔgʋ sʋŋ fɩalɩ. 34Die wɩa ʋ yallɩ wa sʋŋanyile bule. Hɔgʋ dieke dɩ bɩna wo chʋrʋ yaa hɔgʋlɩa baga gbaŋ bie tɩ Yɔmʋtieŋ tʋʋma ma aŋaŋ ʋ baaŋ yi die a nagɩ ʋ wɩɩŋ mana a bɩrɩŋ Ŋmɩŋ sɩɩtɩ, wudieke ʋ yinene aŋaŋ ʋ yilinene wudieke wo; ama hɔgʋ dieke dɩ yalla chʋrʋ nɩŋ baga bie tɩŋgbaŋka gie nyinti ma, dama ʋ yaala ʋ yi mɩŋ aŋ ʋ chʋrʋ sʋŋ fɩalɩ.

35N bala naa dama n yaala n suŋŋi nɩ mɩŋ, n ka yaala n kagɩ nɩ, ama n yaala nɩ bemme vɩɩnɩŋ, ta nagɩ nɩ gbaŋ a yi tɩ Yɔmʋtieŋ tʋʋma ma ta daa vasɩma.

36Dɩɩ yi dembiŋ dɩ yaa bandaa ta ba keŋ saŋ dɩ ba kaaŋ faarɩ taŋ, ta dɩɩ yi dembike dɩ yile yi dɩ ka mɩŋŋɩ yi bandaa wa, ta ʋ yile dɩ ʋ kaaŋ bɩagɩ yigi ʋ gbaŋ, dɩ vɩɩna dɩ ʋ yime wudieke ʋ yaalala aŋ ba faarɩ taŋ dama bɩaŋ wo a ma. 37Ama vuodieke sʋŋ dɩ hagɩrɩŋ, ta ʋ sɩba a baarɩ wɩɩŋ kaaŋ mugisi wo, ta ʋ nan bɩagɩ yigi ʋ gbaŋ, ta yile ʋ sʋŋ ma daa vuoŋ mugisine wo dɩ ʋ kaaŋ faarɩ hɔgʋlɩa wa, die vɩɩŋ na. 38Vuodieke faarɩna ʋ bandaa wa, dɩ vɩɩna; vuodieke dɩaŋ dɩ kana ka faarɩ ʋ bandaa wa, yiwo wudieke dɩ faasɩna a vɩɩna tɩaŋ vuodieke dɩ faarɩna ʋ bandaa wa.

39Dɩɩ yi hɔgʋ dɩ yaa chʋrʋ ta ʋ ye bie ʋ mɩsɩ ma, ʋ mʋ ʋ bemme aŋaŋ wa mɩŋ, ama dɩɩ yi ʋ chʋrʋ wa dɩ keŋ kpi, die nɩŋ ʋ yaa sieŋ dɩ ʋ yallɩ daa dieke ʋ yaalala ama dɩ mʋ ʋ daa wa yi Masia dɩdɩɩsɩrʋ. 40Ama manɩŋ n jigiŋ ʋ nan yaa sʋgɩfɩalɩŋ pam dɩɩ yi ʋ beri ʋ nyɩɩna ta ka yallɩya; manɩŋ n sʋŋanyile wonde, ama n sɩba a baarɩ n gbaŋ n yaa wa Ŋmɩŋ Halɩkasɩka mɩŋ.

8

Yaa gamma bugile nɔŋ ŋɔbɩŋ

1Tɔ, lele n wa yaala n balɩ mɩŋ yaa gamma bugile nɔŋ ŋɔbɩŋ ma, tɩ sɩba a baarɩ tɩ mana yaa sɩbɩŋ, aŋ ka seŋ yi wusie. Sɩbɩŋ vasa vuota dɩ kɔta ʋ gbaŋ, ama choti vasa tɩ kpaŋŋɩsa tɩ chanchaalɩŋ. 2Vuodieke dɩ yilinene dɩ ʋ sɩba jaaŋ, wʋnɩŋ vuoke mi ye ka sɩba ʋ tɩnna mʋ ʋ sɩmma dene. 3Ama vuodieke dɩ chone Ŋmɩŋ, wʋnɩŋ Ŋmɩŋ dɩ sɩba ʋ wɩa.

4Tɔ, yaa gamma nɔŋ dieke ba kaabɩna a yɩ bugile ŋɔbɩŋ wɩa; tɩ sɩba a baarɩ buuŋ yiwo jadieke dɩ wone mɩsɩ, ta tɩ bɩ sɩba a baarɩ dɩ Ŋmɩŋ balɩmɩŋ nyɩɩna benne. 5Dɩɩ yi ta bugile dɩ beri gbaŋ, ta bie ŋmɩŋsikpeŋ yaa tɩŋgbaŋka gie me (dama nyinti pam benne ta vuota dɩ jɩama ta wasaha ba yɔmʋtieliŋ) 6ama tɩnɩŋ tɩ jigiŋ nɩŋ Ŋmɩŋ balɩmɩŋ nyɩɩna ma benne; Wʋnɩŋ ʋ yine tɩ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ vuodieke dɩ naanna jaaŋ mana, ʋ ma tɩ yaa miivoli; ta Yɔmʋtieŋ balɩmɩŋ nyɩɩna ma benne, wʋnɩŋ ʋ yine Yisa Masia. Ʋ ma die jaaŋ mana dɩ naaŋ; ta ʋ ma tɩ bɩ yaa miivoli.

7Daa vuoŋ mana sɩbɩna wusieke gie. Vuosi bataŋ kaabɩ wa bugile a yʋasɩ, die wɩa ba keŋ dii nyindiike me, ba ŋaaŋ yile dɩ a yiwo buuŋ nyindiike. Ba yada ka hagɩrɩ, die wɩa ba ŋaaŋ yile dɩ ba yaa bɩaŋ. 8Daa nyindiike diekemba tɩ dinene baaŋ vaa tɩ gbigi Ŋmɩŋ; tɩ kaaŋ waarɩ jaaŋ dɩɩ yi ta tɩ ka dii nyindiikehe, yaa tɩ kaaŋ ye jaaŋ dɩɩ yi tɩ diihe.

9Dɩɩ yi nɩ ka chʋarɩ bugile nyindiike diile ama nɩ sɩmma ta daa vaa a diile gaaŋ Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ diekemba yada dɩ kana ka dala wa. 10Ta vuodieke yada dɩ kana ka dala wa dɩ ye nɩnɩŋ vuodiekemba dɩ bala dɩ nɩ yaa sɩbɩŋ ta nɩ bie buuŋ juoŋ me a die jadieke ba kaabɩna yɩ bugilehe, naa nan vaa ʋ gbaŋ ʋ ga dii nyindiike diekemba dɩ yine buuŋ nyindiike. 11Fʋnɩŋ vuodieke dɩ yine sɩbɩŋtieŋ wo, fʋ sɩbɩkʋ nan chʋʋsɩ fʋ nɩmbʋa dieke yada dɩ kana ka dala wa, vuodieke Masia die dɩ kpine a gbatɩ wa a taaŋ wa. 12Fʋ yie naa a yie bɩaŋ a yɩa fʋ nɩmballɩ, ta chʋʋsa ba yada dieke dɩ kana ka dala wa, ka daga dɩ yie bɩaŋ yɩa Masia mɩŋ. 13Die wɩa, dɩɩ yi nyindiike dieke n dinene wa dɩ vasa n nɩmbʋa dɩ yie bɩaŋ, die nɩŋ n kaaŋ bɩ ŋɔbɩ nɔŋ bɩbra amʋ n kaaŋ vaa ʋ yi bɩaŋ.

9

Ŋmɩŋ Tʋntʋntʋ beriŋ wɩa

1N ka sɩɩ n gbaŋ? N ka yi Masia tʋntʋntʋ? N ka ye tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa? Daa n tʋʋma dieke n tʋnnana a yɩa tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa wɩa nɩ keŋ yi yada? 2Dɩɩ yi ta vuosi bataŋ dɩ ka saagɩ dɩ n yiwo Masia tʋntʋntʋ, ama nɩnɩŋ nɩŋ dɩ yiwo talasɩ nɩ saagɩ! Dama nɩ nagɩna nɩ gbaŋ a taasɩ aŋaŋ tɩ Yɔmʋtieŋ wo dagɩna dɩ n seŋ yiwo Masia tʋntʋntʋ.

3Dɩɩ yi vuosi dɩ bala a chʋʋsa n saaŋ, n nan yiŋŋi balɩ naa a vʋarɩ n gbaŋ: 4Tɩ wo sieŋ dɩ tɩ dime ta nyume tɩ tʋʋma wɩa? 5Tɩ bɩ wo sie dieke tɩ baaŋ nan nagɩ tɩ hɔgʋba diekemba dɩ yine Masia yada wa a dɩ dɩa aŋaŋ ba sɩba Masia tʋntʋntɩŋ bataŋ aŋaŋ tɩ Yɔmʋtieŋ nɩmballɩ aŋaŋ Piita die dɩ yi die wo? 6Yaa nɩ yile dɩ manɩŋ aŋaŋ Banabasi nyɩɩna ma mʋna tɩ tʋma tɩ nyuuti wɩa? 7Soja bɩa tʋnnana tʋʋma ta bɩ tune ʋ gbaŋ? Ta mɩnɩa bala ʋ suone tɩɩsɩ ama ta ka dii a biehe? Yaa mɩnɩa bala ʋ yagɩma dɔŋɩsɩ ama ta kaaŋ nyu a biisiŋ?

8N nagɩna vuota beriŋ a balɩ naa; daa die gbaŋ Mosisi mɩraha dɩ balɩ? 9Dɩ maagɩya Mosisi mɩraha ma dɩ, “Dɩɩ yi fʋ nagɩ naakʋakɩŋ a tʋma fʋ kʋaŋ tʋʋma, daa bɔbɩ ka nʋaŋ ma dɩ ka daa ŋɔbɩma.” Ŋmɩŋ baga bie wo niige nyɩɩna ma? 10Daa tɩ wɩa die ʋ balɩ naa? Wusie, die a maagɩ wa tɩ wɩa. Vuodieke dɩ kʋanana aŋaŋ vuodieke dɩ gobinene tʋma ba tʋʋmaha ta yaa tama dɩ ba nan keŋ puo zaaha mɩŋ. 11Die tɩ suo wo Ŋmɩŋ Halɩkasɩ nyinti nɩ ma, dɩ ka mʋ dɩ tɩ tuo nyɩŋgbanɩŋ nyinti a nyɩŋ nɩ jigiŋ? 12Dɩɩ yi vuosi bataŋ dɩ yaa sieŋ dɩ ba tuo suŋŋiŋ gie a nyɩŋ nɩ jigiŋ, dɩ ka mʋ dɩ tɩnɩŋ tɩ faasɩ tuoke?

Ama die tɩ ka nagɩ tɩ yalla sieku gie a tuo nyinti a nyɩŋ nɩ jigiŋ, ama die tɩ die wahala jaaŋ mana ma; dama die tɩ ka yaala tɩ vaa Masia wʋvɩɩnaha gie wɩarɩ kʋaŋ. 13Nɩ ka sɩba a baarɩ dɩ vuodiekemba dɩ tʋnnana Ŋmɩŋ jɩamɩŋ juokpeŋkpɩɩkʋ sʋŋ yese ba nyindiike me, ta vuodiekemba dɩaŋ dɩ tʋnnana kaabɩŋ koriŋ jigiŋ yese ba nyindiike a nyɩna kaabɩkʋ ma? 14Die gbaŋ gbaŋ Ŋmɩŋ dɩ yi nʋaŋ dɩ vuodiekemba dɩ mʋʋlɩnana ʋ wʋvɩɩnaha yesime ba nyindiike a nyɩnna ka ma.

15Ama manɩŋ n ka nagɩ sieti gie kaanɩ mana a tʋŋ tʋʋma, ta n ka bɩ maaga naa dɩ nɩ yɩ mɩŋ jaaŋ. Maŋ kpi dɩ kpɩa aŋaŋ wudieke wɩa n yalla nyʋʋŋ nɩgɩŋ baaŋ nyɩŋ n nuusi me. 16N ka yaa nyʋʋŋ nɩgɩŋ yaa gamma wʋvɩɩna dieke n mʋʋlɩnana wɩa, dama dɩ yiwo talasɩ dɩ n mʋʋlɩma ha. Wʋbɩaŋ nan dɩ bie n ma dɩɩ yi maŋ ka mʋʋlɩ wʋvɩɩnaha. 17Dɩɩ yi maŋ tɩŋ vʋarɩ wa tʋʋmaha n gbaŋ gbaŋ, n tɩŋ nan ye tune, ama n ka vʋarɩ ka n gbaŋ gbaŋ, Ŋmɩŋ die nagɩna a yi n nuusi me dɩ n tʋma. 18Bɩa yine n tune? N tune yine n mʋʋlɩnana wʋvɩɩnaha yɔrɩ wa, ta ka naga sie dieke n yalla wʋvɩɩnaha tʋʋma ma wa a tuose jaaŋ wa.

19N bie wo n dʋŋŋʋ, n ka yi vuoŋ yɔmʋ, ama n nagɩ wa n gbaŋ a bɩrɩŋ vuoŋ mana yɔmʋ dɩ n vaa vuosi pam keŋ Yisa Masia jigiŋ. 20Juu vuosi jigiŋ, n nagɩ n gbaŋ a yi sɩba banɩŋ dɩ n yi aŋ ba ye gbatɩtaanɩŋ. Vuodiekemba dɩaŋ dɩ dɩna Mosisi mɩraha, n nagɩ wa n gbaŋ a yi sɩba ba wʋnyɩ mɩŋ, ama n gbaŋ mɩraha ka yigi mɩŋ, ta yaala dɩ vuodiekemba dɩ dɩna mɩraha ye gbatɩtaanɩŋ 21Vuodiekemba dɩ kana ka dɩ mɩraha, n nagɩ wa n gbaŋ a yi sɩba ba wʋnyɩ dɩ ba ye gbatɩtaanɩŋ. Naa ka dagɩ sɩba n ka dɩɩsa Ŋmɩŋ mɩraha; n dɩa Masia mɩraha mɩŋ. 22Vuodiekemba ba yada dɩ kana ka dala wa n tarɩgɩya mɩŋ sɩba ba wʋnyɩ dɩ ba ye gbatɩtaanɩŋ. N tarɩgɩ wa n gbaŋ sɩba vuoŋ mana mɩŋ a yi vuoŋ mana dɩ dɩ sɩɩ die mana bataŋ nan ye gbatɩtaanɩŋ.

23N yie wɩaha gie mana wʋvɩɩnaha wɩa, dɩ n keŋ gʋtɩ a ye ka nyʋarɩ. 24Nɩ sɩba a baarɩ chɩgɩla ma vuosi ŋaana chɩga ama vuobalɩmɩŋ nyɩɩna ma ŋaana dii, ta tuo ka tune. Die wɩa, nɩ chɩgɩma a dii ta tuo ka tune. 25Chɩchɩgɩla mana mɩa mɩŋ ta yige ba gbaŋ dɩ ba keŋ tuo tune dieke dɩ kana ka yʋasa aŋaŋ kpatɩŋ, ama tɩnɩŋ tɩ tʋma dɩ tɩ keŋ tuo tune dieke dɩ wone kpatɩŋ haahuu. 26Die wɩa maŋ chɩga ta n nine dɩ bie ka kpatɩŋ ma ta ka chɩga yɔrɩ yɔrɩ; die wɩa maŋ sɩɩ sɩba nuuguŋnɩgɩrʋ dieke dɩ kana ka viise n nuugume yɔrɩ yɔrɩ. 27N ka yaala manɩŋ vuodieke dɩ mʋʋlɩnana wʋvɩɩnaha a yɩa vuosi keŋ waarɩ ka tune. Die wɩa maŋ mugise n nyɩŋgbanɩŋ aŋ ka saaga a yɩa mɩŋ.

10

Kpaamɩŋ yaa gamma bugile wɩa

1N nɩmballɩ, n yaala nɩ sɩmma dɩ nɩɩŋmaaŋ die lige tɩ chɔɔŋkʋʋlɩba mana mɩŋ, ta ba mana die dɩ garɩsɩ mʋgɩkpɩɩrɩ mɩŋ. 2Die ba mana die lagɩsɩna a sɩɩ Ŋmɩŋ nyaabʋ nɩɩŋmaakʋ aŋaŋ mʋgɩkpɩɩrɩ sʋŋ, ta die bɩrɩŋ Mosisi kʋaŋandɩɩsɩrɩŋ. 3Ba mana die lagɩsɩya mɩŋ a dii nyindiike dieke Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ yɩna ba, 4ta die mana dɩ bɩ lagɩŋ a nyuu nyaaŋ dieke Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ yɩna ba wa; dama ba mana die lagɩsɩna a nyuu nyaaŋ dieke die dɩ nyɩna Ŋmɩŋ haalɩbʋ taŋ dieke die dɩ beline be wo. Tannɩ die yiwo Masia. 5Aŋaŋ die mana, Ŋmɩŋ sʋŋ die ka fɩalɩya aŋaŋ ba jʋsʋ, die wɩa die ʋ vaa ba kpi kpi, ta ba vɔrɩtɩ die dɩ jaasɩ a dʋa dʋa hagɩrɩ ma.

6Die wɩa, wɩaha gie yiwo dagɩtɩ a kpaana tɩ dɩ tɩ daa yaalɩma bɩaŋ sɩba die ba yaalɩnana die wo, 7yaa tɩ jɩama bugile sɩba ba bataŋ die dɩ yine die wo, ka maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Ta vuosisi die dɩ sʋʋŋ kalɩ a dii ta nyuu ta die hagɩ mi a sie ta jɩama bugile.” 8Tɩ tʋma dɩgɩntɩ tʋʋma sɩba bataŋ die dɩ tʋma die wo, ta dabalɩmɩŋ ba vuosi tuse baŋɩsɩ-le aŋaŋ ba taa dɩ kpi wo. 9Tɩ daa magɩsɩma tɩ Yɔmʋtieŋ sɩba bataŋ die dɩ yine die, ta die nyinvuuke die dɩ dʋŋ ba a kʋʋ wa. 10Tɩ da vʋʋma sɩba bataŋ die dɩ yine die wo ta kuŋ malaka die dɩ keŋ kʋʋ ba wa.

11Naa mana die yiye mɩŋ a yi ba dɩ ka yi dagɩtɩ, ta ba maagɩ ha a dʋaŋ dɩ a yi kpaamɩŋ a yi tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ benne saŋŋa dieke dʋnɩa dɩ bala ka kpatɩ wa naa.

12Die wɩa, vuodieke dɩ yilinene dɩ ʋ mɩŋŋɩ zie, sɩmma ta daa keŋ nan. 13Magɩsɩ dieke mana dɩ kenne nɩ ma yiwo magɩsɩ dieke dɩ ŋaana a kieŋ vuosi ma. Ama Ŋmɩŋ yiwo wusietieŋ ta kaaŋ vaa nɩ juu magɩsɩ dieke dɩ hagɩrɩna a tɩaŋ nɩ; ama saŋŋa dieke magɩsɩŋ dɩ keŋ juu nɩ ʋ nan yɩ nɩ hagɩrɩ dieke nɩ baaŋ bɩagɩ a nyaŋŋɩ ka a nyɩŋ ka ma.

14Die wɩa, n nɩmballɩ, nɩ vʋarɩ nɩ gbaŋ a nyɩŋ bugile yiri yiri kaabɩŋ ma. 15N bala yɩa nɩ dama nɩ yiwo yɩantieliŋ, nɩ gbaŋ nɩ yilime yaa gamma wudieke n bala naa wa. 16Daa dieke tɩ ŋaana bɩra Ŋmɩŋ ta nyuo wo wo dagɩya dɩ tɩ mana lagɩŋ a tɩɩnsa Masia zɩmbʋ mɩŋ; ta paanʋ dieke tɩ ŋaana gbieri gbieri a ŋɔba wa, dagɩya dɩ tɩ mana lagɩŋ a tɩɩnsa Masia nyɩŋgbaŋka mɩŋ. 17Ka yine paanʋ gɔlɩŋ balɩmɩŋ, ta tɩnɩŋ nɩŋ tɩ dala mɩŋ ta lagɩŋ a yi nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ, dama tɩ mana lagɩŋya a ŋɔba paanʋ gɔlɩŋ balɩŋka.

18Daansɩma, Juu vuosisi. Ba vuodiekemba dɩ dinene jadieke ba kaabɩna a yɩ Ŋmɩnnɩ lagɩŋya mɩŋ aŋaŋ taŋ a yie kaabaha koriku me. 19Manɩŋ n balala wudieke wo, dɩ dagɩya mɩŋ dɩ buubu aŋaŋ nɔŋ dieke ba kaabɩna a yi ka wa yaa nyʋarɩ? Aayɩ, ka wo nyʋarɩ. 20N bala mɩŋ dɩ vuodiekemba dɩ kaabɩna kaaba a yɩa bugile, ba kaaba yɩa jɩmbɩatɩ mɩŋ, daa Ŋmɩŋ. Die wɩa n ka yaala nɩ lagɩma aŋaŋ jɩmbɩatɩ. 21N ka saagɩya dɩ nɩ lagɩŋ a nyume tɩ Yɔmʋtieŋ Masia nyinnyuuke, ta bɩ nyume jɩmbɩatɩ nyinnyuuke. N ka saagɩya dɩ nɩ dime a nyɩŋ ma tɩ Yɔmʋtieŋ kpalɩ ma ta bɩ dime a nyɩŋ ma jɩmbɩatɩ kpalɩ ma. 22Tɩ mɩa mɩŋ dɩ tɩ Yɔmʋtieŋ yallɩma nyantaatɩ? Tɩ hagɩrɩ a tɩaŋ wa mɩŋ?

23Vuosi bataŋ baarɩ dɩ, “Tɩ yaa sieŋ dɩ tɩ yi wɩɩŋ mana.” Wusie; ama daa jaaŋ mana vɩɩna. “Tɩ yaa sieŋ dɩ tɩ yi wɩɩŋ mana.” Ama daa wɩɩŋ mana yalla nyʋarɩ. 24Da yilime fʋ nyɩɩna ma fʋ wɩa, ama yilime fʋ chanchaalɩŋ wɩa.

25Nɩ ŋɔbɩma nɔŋ dieke ba yalla daa nyʋŋ ma, ta daa pɩasɩma wʋpɩasɩka diekemba nan mugisi nɩ sʋŋanyile, 26dama dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dɩ, “Tɩŋgbaŋka gie aŋaŋ ka nyinti mana yiwo Ŋmɩŋ sɩɩtɩ.”

27Vuodieke dɩ kana ka yi Masia dɩdɩɩsɩrʋ ama ta keŋ bɔmɩsɩ fʋ nyindiike ta fʋ yaala fʋ ga, die nɩŋ dime nyindiike dieke mana ʋ nagɩna zieŋ fʋ ta daa pɩasɩma wʋpɩasɩka diekemba dɩ baaŋ mugisi fʋ sʋŋanyile. 28Ama dɩɩ yi vuoŋ dɩ balɩ fʋ dɩ “Ba kaabɩ wa buuŋ, die nɩŋ da keŋ dii nyindiikehe vuoke mi sʋŋanyile wɩa. 29Daa fʋ sʋŋanyile ama vuodieke dɩ balɩ fʋ wa sʋŋanyile.”

“Lalɩa vuoŋ sʋŋanyile dɩ baa ka chʋʋsɩ n dʋŋŋʋ beriŋ? 30Dɩɩ yi maŋ bɩrɩ Ŋmɩŋ n nyindiike ma ta ye dii, lalɩa vuoŋ dɩ baa ʋ galɩŋ mɩŋ yaa gamma nyindiike dieke n bɩrɩna Ŋmɩŋ a wɩa?”

31Tɔ, dɩɩ yi diiŋ yaa nyɩŋnyuule, wudieke mana nɩ yinene, nɩ yime wudieke dɩ balla a bɩrɩ Ŋmɩŋ saaŋ. 32Daa yime wudieke dɩ baaŋ vaa aŋ vuoŋ nan, dɩɩ yi ʋ yi Juu vuoŋ, yaa Giriiki, yaa Ŋmɩŋ vuosi. 33Nɩ yime sɩba n yinene die wo; n mɩa mɩŋ dɩ yi aŋ vuoŋ mana sʋŋ fɩalɩ n yinene wudieke wo, ta ka yile yaa gamma n gbaŋ beri vɩɩnɩŋ wɩa, ama vuoŋ mana vɩɩnɩŋ, amʋ ba nan keŋ ye gbatɩtaanɩŋ.

11

1Die wɩa nɩ dɩa n beriŋ sɩba n dɩna Masia beriŋ dene wo.

Yaa gamma sikpeŋ ligiŋ Ŋmɩŋ jɩamɩŋ saŋŋa

2N bɩra nɩ saŋŋa mana nɩ tɩɩnsɩnana n wɩa ta dɩ n dagɩkʋ n nagɩna a yɩ nɩ wa. 3Ama wɩɩŋ kaanɩ maŋ yaala nɩ sɩmma, dɩ Masia yiwo dembiŋ mana sikpeŋ tieŋ, ta dembiŋ mana dɩ yi ʋ hɔgʋ sikpeŋ tieŋ, ta Ŋmɩŋ dɩaŋ dɩ yi Masia sikpeŋ tieŋ. 4Die wɩa dembiŋ dieke dɩ jʋʋsɩnana Ŋmɩŋ yaa a bala Ŋmɩŋ wɩa yaalɩŋ ma ta ligi ʋ sikpeŋ aŋaŋ jaaŋ ka yɩa Masia jɩlɩma. 5Hɔgʋ dieke dɩaŋ dɩ jʋʋsɩnana Ŋmɩŋ yaa a bala Ŋmɩŋ wɩa ama ta ka ligi ʋ sikpeŋ aŋaŋ jaaŋ, ʋ chʋrʋ wa ʋ yie viivi me, ka nan dɩ sɩɩ sɩba ʋ wʋŋ wa ʋ sikpeŋ. 6Ama dɩɩ yi hɔgʋ wa dɩ ka ligi ʋ sikpeŋ, die nɩŋ dɩ vɩɩna dɩ ʋ chɩa ʋ sikpeŋ zoosi. Ama ka ŋaana yi viivi dɩ hɔgʋ wʋŋ ʋ sikpeŋ yaa chɩa ʋ sikpeŋ zoosi wo, ʋ mʋ ʋ ligi wo ʋ sikpeŋ. 7Dɩ ka mʋ dɩ dembiŋ ligi ʋ sikpeŋ dama Ŋmɩŋ die naanna wa ʋ nɩasɩ wa ta bɩ yi Ŋmɩŋ bɩrɩŋ, ama hɔgʋ nɩnɩŋ yiwo dembiŋ bɩrɩŋ. 8Dama dembiŋ ka naaŋ nyɩŋ hɔgʋ ma, ama hɔgʋ naanna nyɩŋ dembiŋ me. 9Ŋmɩŋ die ka naaŋ wa dembiŋ a yɩ hɔgʋ ama die ʋ naaŋ wa hɔgʋ a yɩ dembiŋ. 10Ta malakasi wɩa, dɩ vɩɩna dɩ hɔgʋ ligi ʋ sikpeŋ aŋ ka yi dagɩtɩ dɩ ʋ chʋrʋ wa yiwo ʋ sikpeŋ tieŋ. 11Ama tɩ Yɔmʋtieŋ jigiŋ nɩŋ, dɩɩ yi dembiŋ dɩ wori, hɔgʋ kaaŋ dɩ beri, ta dɩɩ yi hɔgʋ dɩaŋ dɩ wori, dembiŋ dɩaŋ kaaŋ dɩ beri, 12dama Ŋmɩŋ die nagɩ wa dembiŋ gambiŋ a naaŋ hɔgʋ, ta hɔgʋ dɩaŋ dɩ mɩra dembiŋ, ama jaaŋ mana nyɩŋ wa Ŋmɩŋ jigiŋ.

13Nɩ pɩasɩ nɩ gbaŋ sɩba dɩ vɩɩna dɩ hɔgʋ jʋʋsɩma Ŋmɩŋ ta ka ligi ʋ sikpeŋ? 14Ama tɩ beriŋ ma dagɩya dɩ dɩɩ yi ta dembiŋ dɩ yaa sikpeŋ zoowagɩtɩ ka yiwo viivi a yɩ wa; 15ama dɩɩ yi hɔgʋ dɩ yaa zoowagɩtɩ ka yɩa wa vɩɩnɩŋ, hɔgʋ zoosi yiwo ʋ sibubiŋ. 16Ama dɩɩ yi vuoŋ dɩ yaala ʋ nɩgɩ nɩnhagɩrɩŋ yaa gamma ka ma, n nan balɩ dɩ tɩnɩŋ yaa Masia dɩdɩɩsɩrɩ chanchaalɩŋ die dɩ benne mana wo chʋara a gʋtɩ naa ma.

Yaa gamma tɩ Yɔmʋtieŋ nyindiike diile wɩa

(Mat. 26.26-29; Maki 14.22-25; Luki 22.14-20)

17Wudieke n yaala n balɩ naa nɩŋ, n ka bɩra nɩ ka wɩa, dama nɩ ŋaana lagɩma aŋaŋ taŋ wa a yie wudieke wo, wo nyʋarɩ a yɩa nɩ ama ka chʋʋsa nɩ mɩŋ. 18Bʋmbʋŋaŋ wɩɩŋ yiwo, n wʋŋya mɩŋ ba balala dɩ nɩ ŋaana lagɩma tamba wa, lugiŋ ŋaana bie nɩ sʋnsʋŋ, ta maŋ tuo a taŋ dii dɩ a yiwo wusie. 19Dɩ yiwo wusie dɩ lugiŋ nan dɩ beri, dama kanɩŋ ka bala ka dagɩ vuodiekemba dɩ senne dɩ wusie sieku yaalɩŋ ma. 20Nɩ ŋaana keŋ lagɩma wa daa tɩ Yɔmʋtieŋ nyindiike nɩ ŋaaŋ die. 21Dama nɩ ŋaana lagɩŋ wa, vuoŋ mana ŋaaŋ die ʋ diile ta ka chɩɩsa ʋ chanchaalɩŋ, ta bataŋ kʋma kɔŋ ta bataŋ dɩaŋ dɩ die a chaga, ta bataŋ dɩ nyuo a buge, ta bataŋ dɩaŋ dɩ ka yese a nyuo. 22Nɩ wo tige a baaŋ nyuu ta dii mi? Yaa nɩ ka yɩa Ŋmɩŋ vuosi jɩlɩma ta yie zɔɔlɩntielibe dɩ die viivi? Bɩa nɩ yaala n bala nɩ yaa gamma wɩɩrɩ gie mi? N nan bɩrɩ nɩ wɩaha gie ma? Aayɩ, n kaaŋ bɩrɩ nɩ.

23N tuo wo dagɩkʋ gie a nyɩŋ tɩ Yɔmʋtieŋ jigiŋ ta nagɩ yɩa nɩ: dɩ yuŋ dieke ba posine tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa chɩaŋ, die ʋ nagɩ paanʋkʋ, 24a waasɩ Ŋmɩŋ, a yi ke gbieri gbieri a nagɩha a yɩ ʋ kʋaŋandɩɩsɩrɩba dɩ ba ŋɔbɩ, ta baarɩ dɩ, “N nyɩŋgbanɩŋ wʋnna maŋ baa n nagɩ aŋ ba kʋʋ mɩŋ nɩ wɩa. Nɩ yime naa a tɩɩnsɩma n wɩa.” 25Nyindiikehe kʋaŋ, ta ʋ bɩ nagɩ daaŋ aŋaŋ nyaaŋchibiŋ a baarɩ dɩ, “Daabʋ gie yiwo n zɩŋ dagɩtɩ a daga dɩ Ŋmɩŋ yɩ wa nʋahaalɩŋ a yɩ vuota, saŋŋa dieke nɩ yaala nɩ nyu, nɩ nyume a tɩɩnsɩma n wɩa.”

26Saŋŋa dieke mana nɩ keŋ ŋɔba tɩ Yɔmʋtieŋ paanʋ gulimiŋ ta nyuo daabʋ gie, nɩ bala vuosi dɩ tɩ Yɔmʋtieŋ die kpiye mɩŋ a ga tʋgɩ saŋŋa dieke ʋ bala ʋ yiŋŋi keŋ. 27Die wɩa, vuodieke nɩŋ mana dɩ keŋ ŋɔbɩ tɩ Yɔmʋtieŋ paanʋkʋ ta nyu daabʋ, sie dieke ʋ kana ka mʋ dɩ ʋ yi die, die vuoke mi yiwo bɩaŋ a yi tɩ Yɔmʋtieŋ nyɩŋgbanɩŋ aŋaŋ ʋ zɩmbʋ mɩŋ. 28Vuoŋ mana mɩŋŋɩ wʋnsɩ ʋ gbaŋ, ta ye ŋɔbɩ paanʋkʋ ta nyu a daabʋ. 29Vuodieke nɩŋ dɩ kenne ŋɔbɩ paanʋkʋ ta nyu daabʋ ta ka sɩba dɩ ka zie tɩ Yɔmʋtieŋ nyɩŋgbaŋka naŋ ma, ʋ nan ye tɩbɩdatɩ dieke dɩ yine bɩaŋ ʋ ŋɔbɩna ta nyuo wɩa. 30Die yine nɩ pam dɩ yʋagɩ ta yi wabɩtɩ, ta bataŋ dɩ kpi kpi. 31Ama dɩɩ yi tɩ nan woliŋ a wʋnsɩ tɩ gbaŋ ta ye ŋɔbɩ ta nyu, tɩ kaaŋ ye tɩbɩdatɩŋ. 32Tɩ Yɔmʋtieŋ die tɩ sarɩya ta data tɩ tɩbɩdatɩŋ, amʋ ʋ kaaŋ chʋʋsɩ tɩ saŋŋa dieke ʋ bala ʋ chʋʋsɩ tɩŋgbaŋka gie vuosi wo.

33Die wɩa, n nɩmballɩ, dɩɩ yi nɩ keŋ lagɩsɩ taŋ dɩ nɩ dii tɩ Yɔmʋtieŋ nyindiikehe, nɩ chɩɩsɩma taŋ. 34Ama vuodieke nɩŋ kɔŋ dɩ yalla, ta ʋ kaaŋ bɩagɩ a chɩɩsɩ, die nɩŋ ʋ woliŋ dii ʋ tigiŋ me, ta ye keŋ, die kaaŋ dɩ yaa tɩbɩdatɩŋ a keŋ ʋ ma saŋŋa dieke nɩ kenne lagɩŋ tamba wa. Wʋtɩalɩkaha nɩŋ maŋ keŋ keŋ, n nan balɩ nɩ.

12

Yaa gamma Ŋmɩŋ Halɩkasɩka piinisi wɩa

1N nɩmballɩ, yaa gamma Ŋmɩŋ Halɩkasɩka, n yaala nɩ sɩmma ka piinisi dɩ sɩna die aŋaŋ wusie. 2Nɩ sɩba a baarɩ saŋŋa dieke nɩ yene ka yi Masia yada wa, die nɩ jɩama bugile, jadieke dɩ kana ka bala wɩa, ta die yaa nɩ gaama sieti pam ma. 3N yaala nɩ sɩmma dɩ dɩɩ yi Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ bie vuodieke ma, die vuoke kaaŋ bɩagɩ yuori ʋ nʋaŋ a chʋʋsɩ Yisa saaŋ; ta vuoŋ dɩaŋ kaaŋ bɩagɩ a balɩ dɩ Yisa yine tɩ Yɔmʋtieŋ, sie Ŋmɩŋ Halɩkasɩka bie ʋ ma.

4Ŋmɩŋ Halɩkasɩka piinisi yiri yiri benne, ama Halɩkasɩ balɩŋka yɩnana a mana. 5Ŋmɩŋ jɩamɩŋ yiri yiri benne, ama Yɔmʋtieŋ balɩŋka tɩ jɩama. 6Tʋʋma yiri yiri dɩaŋ benne, ama Ŋmɩŋ balɩŋka vasɩnana vuoŋ mana dɩ tʋma ʋ tʋʋma. 7Ŋmɩŋ yɩ Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ mana hagɩrɩŋ yiri yiri mɩŋ dɩ a dagɩ dɩ Halɩkasɩka bie ba ma, dɩ tɩ suŋŋi Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ mana. 8Halɩkasɩka nan yɩ vuoŋ yɩaŋ wʋbalɩka; ta bɩ yɩ wʋnyɩ dɩaŋ sɩbɩŋ ta ʋ bala sɩbɩŋ wʋbalɩka, ama a mana nyɩnna Halɩkasɩ balɩŋka jigiŋ. 9Halɩkasɩka yɩa vuoŋ yada, ta bɩ yɩa wʋnyɩ dɩaŋ hagɩrɩ dieke dɩ vasɩnana yʋagɩtieliŋ dɩ yese gbaamɩŋ; 10ta bɩ yɩa wʋnyɩ dɩaŋ hagɩrɩŋ ʋ bɩagɩ tʋma mamachi tʋʋma; ta bɩ yɩa ʋ wʋnyɩ dɩaŋ yɩaŋ ʋ bɩagɩ a yiŋŋi bala Ŋmɩŋ wɩa; ta bɩ yɩa wʋnyɩ dɩaŋ yɩaŋ dieke ʋ bɩagɩ a sɩba piini dieke dɩ nyɩnna Ŋmɩŋ Halɩkasɩka jigiŋ aŋaŋ jadieke dɩ kana ka nyɩŋ Halɩkasɩka jigiŋ; ta bɩ yɩa wʋnyɩ dɩaŋ yɩaŋ ʋ bɩagɩ bala jabalɩkɩ yiri yiri diekemba ba kana ka wʋmma; ta bɩ yɩa wʋnyɩ dɩaŋ yɩaŋ ʋ bɩagɩ yiŋŋi bala jabalɩkɩ dieke ʋ kana ka wʋmma ha chɩaŋ. 11Naa yiwo Halɩkasɩka tʋʋma, ta ʋ yɩa vuoŋ mana die piini sɩba wʋnɩŋ Halɩkasɩka dɩ yaalala die.

Nyɩŋgbanɩŋ wʋbalɩka wɩa

12Masia sɩɩ sɩba nyɩŋgbanɩŋ; nyɩŋgbanɩŋ yiwo nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ ama ta puo puo lʋga lʋga, ama ka puone puo die mana ka ye yiwo nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ. 13Tɩ mana vuodiekemba dɩ yine Juu vuosi aŋaŋ vuodiekemba dɩ kana ka yi Juu vuosi, aŋaŋ yɔŋɩsɩ, aŋaŋ vuodiekemba dɩ sɩna ba gbaŋ, ba sɩɩ tɩ mana Ŋmɩŋ nyaaŋ aŋaŋ Halɩkasɩ balɩŋka mɩŋ dɩ tɩ lagɩŋ a yi nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ; ta Halɩkasɩ balɩŋka dɩ suuli tɩ mana.

14Nyɩŋgbaŋka ka yi chɩbɩbalɩmɩŋ, ama a dala mɩŋ. 15Dɩɩ yi naŋ dɩ baarɩ dɩ, “N kana ka yi nuuŋ wɩa n ka gʋtɩ nyɩŋgbaŋka ma” daa die naŋ dɩ baa ka yi aŋ ka kaaŋ gʋtɩ nyɩŋgbaŋka ma. 16Ta dɩɩ yi ta tɩbɩŋ dɩ baarɩ dɩ, “Manɩŋ n ka yi nimbiŋ die wɩa n ka gʋtɩ nyɩŋgbaŋka ma”, daa die tɩbɩŋ dɩ baa ka yi aŋ ka kaaŋ gʋtɩ nyɩŋgbaŋka ma. 17Dɩɩ yi ta nyɩŋgbaŋka mana dɩ lagɩŋ a yi nimbiŋ, lalɩa ka baa ka yi a wʋmma wɩa? Ta dɩɩ yi ka lagɩŋ yi tɩbɩŋ, lalɩa ka baa ka yi a wʋŋ nyuugiŋ? 18Ama Ŋmɩŋ lagɩŋ wa nyɩŋgbaŋka gie lʋga lʋga mana a yi nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ ʋ yaalala dene. 19Dɩɩ yi a mana dɩ lagɩŋ yi jabalɩmɩŋ, ka tɩŋ nan yi nyɩŋgbanɩŋ? 20Dɩ sɩna die wo, nyindiekemba dɩ taasɩna nyɩŋgbaŋka dala mɩŋ, ama a mana yiwo nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ.

21Die wɩa, nimbiŋ kaaŋ bɩagɩ balɩ yɩ nuuŋ dɩ, “N ka yaala fʋ”, yaa sikpeŋ balɩ yɩ naŋ dɩ, “N ka yaala fʋ.” 22Ta tɩ nyɩŋgbaŋ lʋga lʋga diekemba dɩ taasɩna nyɩŋgbanɩŋ ma ta sɩɩ sɩba a wo hagɩrɩbʋ, dɩɩ yi a wori nyɩŋgbaŋka kaaŋ bɩagɩ a yi wɩɩŋ. 23Nyɩŋgbaŋ lʋga diekemba ta tɩ daansɩna ta ka faasɩ wo jɩlɩma wa, hanɩŋ tɩ mɩŋŋɩ daansa aŋaŋ nɩŋŋmɩna. Die wɩa tɩ mɩŋŋɩ lige vuosi nine me tɩ lʋga diekemba dɩ kana ka mʋ dɩ vuosi ye, 24ta lʋga diekemba dɩ mʋna vuosi yesime tɩ ka ligihe. Ŋmɩŋ lagɩŋ wa tɩ nyɩŋgbaŋka sie dieke me lʋga diekemba dɩ wone jɩlɩma wa tɩ faasɩ daansa. 25Ʋ yiwo naa dɩ nyɩŋgbaŋka lʋga mana lagɩŋ a tʋma vɩɩnɩŋ, ta lʋga mana baga bemme hanɩŋ ba ma. 26Dɩɩ yi nyɩŋgbaŋka lʋgɩbalɩmɩŋ dɩ die wahala nyɩŋgbaŋka mana dinene wahala dene; ta dɩɩ yi nyɩŋgbaŋka lʋgɩbalɩmɩŋ dɩ ye jɩlɩma nyɩŋgbaŋka mana yaa wa sʋgɩfɩalɩŋ mɩŋ.

27Nɩnɩŋ nɩ lagɩŋ yiwo Masia nyɩŋgbaŋka, ta nɩ wʋnyɩ mana yiwo ʋ nyɩŋgbanɩŋ lʋgɩŋ. 28Die wɩa Ŋmɩŋ dɩ vʋarɩ Masia tʋntʋntɩba Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ ma, ta ba yi nɩŋŋandɩɩsɩrɩŋ; a bɩ gʋtɩ vʋarɩ naazʋalɩŋ; ta vʋarɩ dɩdagɩrɩŋ; a bɩ gʋtɩ vʋarɩ vuodiekemba dɩ tʋnnana mamachi wɩa; a bɩ gʋtɩ vʋarɩ vuodiekemba dɩ ʋ yɩna ba hagɩrɩŋ ba bɩagɩ gbaama yʋagɩtieliŋ; ta vʋarɩ susuŋŋiriŋ; a bɩ vʋarɩ vuodiekemba ʋ yɩna ba yɩaŋ ba bɩagɩ daansa tʋʋmaha; ta bɩ gʋtɩ vʋarɩ vuodiekemba dɩ bɩagɩ balala nyɩŋbalɩkɩ yiri yiri diekemba ba kana ka wʋmma. 29Daa vuoŋ mana yine Masia tʋntʋntʋ, yaa naazʋa, yaa dɩdagɩrʋ yaa vuodiekemba dɩ yalla hagɩrɩŋ a bɩagɩ tʋma mamachi tʋʋma. 30Daa vuoŋ mana yalla hagɩrɩŋ a bɩagɩ gbaama yʋagɩtieliŋ, yaa a bɩagɩ bala nyɩŋbalɩkɩ gaasɩ diekemba ba kana ka wʋmma, yaa daa vuoŋ mana nan bɩagɩ a yiŋŋi a balɩ nyɩŋbalɩkɩ gaasɩ diekemba ba kana ka wʋmma a chɩasɩ. 31Nɩ yaalɩma piini diekemba dɩ yine piinikpɩɩma aŋaŋ nɩŋŋmɩna.

N nan dagɩ nɩ sie dieke dɩ tɩanna a mana.

13

Choti wɩa

1Tɔ, Dɩɩ yi maŋ bɩagɩ bala nyɩŋbalɩkɩ gaasɩ mana, yaa a bɩagɩ bala malakasi jabalɩkɩŋ, ama ta wo choti aŋaŋ vuosi, n sɩɩ sɩba gɩŋgaŋ yaa bimbilimiŋ watɩ mɩŋ. 2Dɩɩ yi maŋ yaa piini dieke a baaŋ bɩagɩ yiŋŋi bala Ŋmɩŋ wɩa, yaa ta yaa sɩbɩŋ mana yaa ta bɩagɩ sɩba wʋlɔbɩrɩka wɩa mana, yaa ta yaa yada dieke dɩ baaŋ bɩagɩ a yi ta tankpeŋkpɩɩŋ vʋʋ jigiŋ kaanɩ a ga jigigaaŋ, ama ta wo choti aŋaŋ vuosi, n yiwo yɔrɩ. 3Dɩɩ yi maŋ nagɩ n nyinti diekemba n yalla mana a yi zɔɔlɩntieliŋ, ta nagɩ n gbaŋ a yɩ dɩ ba juo boliŋ Masia wɩa, ama ta wo choti aŋaŋ vuosi, ka wo nyʋarɩ a yɩ mɩŋ.

4Vuodieke dɩ yaa choti, yaa wa suguru ta bɩ chɩga vuosi zɔɔlɩŋ, ʋ wo sʋgɩbɩaŋ, yaa kuuliŋ yaa kɔtɩŋ-n gbaŋ, 5ʋ wo kalinbaani, choti ka yie ʋ chanchaalɩŋ yɔrɩ yɔrɩ, yaa ta faasɩna yaala ʋ kasɩŋ ma vɩɩnɩŋ, yaa ta jɩa sɩnyɩɩrɩŋ yɔrɩ yɔrɩ, ʋ ka naga bɩaŋ dieke ba yinene wo a yie ʋ sʋŋ ma. 6Vuodieke dɩ yalla choti ka yaa sʋgɩfɩalɩŋ yaa gamma bɩaŋ ma, ama ta yaa sʋgɩfɩalɩŋ aŋaŋ wusieke. 7Vuodieke dɩ yalla choti ka gbalɩga; ʋ yada aŋaŋ ʋ tama aŋaŋ ʋ suguru wo kpatɩŋ.

8Choti wo kpatɩŋ. Ama dɩɩ yi Ŋmɩŋ wɩa yiŋŋi balɩkʋ ka nan keŋ kpatɩ, ta dɩɩ yi wʋbalɩkɩ gaasɩ balɩŋ ka nan keŋ kpatɩ, ta dɩɩ yi sɩbɩŋ ka nan keŋ kpatɩ. 9Lele nɩŋ, tɩ sɩba wa bɩta ta Ŋmɩŋ wɩa yiŋŋi balɩkʋ piinike gbaŋ dɩ yuori a dagɩtɩ bɩta mɩŋ. 10Ama saŋŋa dɩ keŋ tʋgɩ ta Ŋmɩŋ dɩ dagɩtɩ a mana, wudieke dɩ benne bɩta wa nan kpatɩ.

11Saŋŋa dieke die n yine bʋabiŋ die n bala sɩba bʋabiŋ, ta die yie nyinti sɩba bʋabiŋ, ta die yile sɩba bʋabiŋ, ama wana lʋa naa, n vaa wa balɩbɩsɩŋaŋ wɩa. 12Wudieke tɩ sɩbɩna lele wo yayaa mɩŋ, ta sɩɩ sɩba tɩ ŋaana daansa dige me ta ka yese vɩɩnɩŋ; ama tɩ nan keŋ ye he yaalɩŋ ma. Wudieke n sɩbɩna lele gie wo yayaa mɩŋ, ama n nan keŋ sɩbaha vɩɩnɩŋ sɩba Ŋmɩŋ dɩ sɩbɩna mɩŋ vɩɩnɩŋ die wo.

13Tɔ, yada aŋaŋ tama aŋaŋ choti, nyinti ataa wa gie benne; ama choti tɩaŋ a mana.

14

Halɩkasɩka piini wʋbalɩka bɩbra

1Nɩ yaalɩma choti a tɩaŋ jaaŋ mana; ama ta bɩ yaalɩma Ŋmɩŋ Halɩkasɩka piini aŋaŋ nɩŋŋmɩna, a tɩaŋ a mana nɩ faasɩ yaalɩma piini dieke dɩ yine Ŋmɩŋ wɩa yiŋŋi balɩkʋ. 2Vuodieke dɩ balala nyɩŋbalɩkɩ gaasɩ diekemba ʋ kana ka wʋmma ta Ŋmɩŋ Halɩkasɩka dɩ yɩ wa wa, ʋ bala yɩa Ŋmɩŋ daa vuota, dama vuoŋ ka sɩba a chɩasɩ, ʋ ŋaana bala lɔbɩrɩŋ wɩa Halɩkasɩka hagɩrɩŋ ma wa. 3Ama vuodieke dɩ yiŋŋine bala Ŋmɩŋ wɩa, bala yɩa vuota ta suŋŋe be ta kpaŋŋɩsa ba ta yɩa ba sʋgɩfɩalɩŋ. 4Vuodieke dɩ balala wʋbalɩkɩ gaasɩ dieke ʋ kana ka wʋmma suŋŋe ʋ gbaŋ nyɩɩna; ama vuodieke dɩ yiŋŋine bala Ŋmɩŋ wɩa suŋŋe Masia dɩdɩɩsɩrɩba mana.

5N tɩŋ yaala nɩ mana balɩma nyɩŋbalɩkɩ gaasɩ diekemba nɩ kana ka wʋmma, ama a tɩaŋ ka n tɩŋ yaala nɩ mana yiŋŋi balɩma Ŋmɩŋ wɩa mɩŋ. Vuodieke dɩ yiŋŋi bala Ŋmɩŋ wɩa, ka yaa nyʋarɩ a tɩaŋ vuodieke dɩ balala wʋbalɩkɩ gaasɩ dieke ʋ kana ka wʋmma, sie vuoŋ bie mi ta nan bɩagɩ yiŋŋi balɩ wɩaha a dagɩ Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ aŋ ka suŋŋi be. 6N nɩmballɩ, dɩɩ yi maŋ keŋ nɩ jigiŋ a bala wʋbalɩkɩ gaasɩ diekemba n kana ka wʋmma, bɩa suŋŋiŋ maŋ yɩa nɩ? Sie maŋ keŋ a yuori nyindieke dɩ nyɩna Ŋmɩŋ jigiŋ a dagɩ nɩ, yaa yɩaŋ, yaa a yiŋŋi balɩ Ŋmɩŋ wɩa a yɩ nɩ, yaa dagɩkʋ a taŋ.

7Dɩɩ yi nyindiekemba dɩ wone mɩsɩ ba yaa laala dɩ ka tarɩga a kpaŋ, lalɩa vuosi dɩ baa ba yi a sɩmma a kpaŋ chɩaŋ? 8Dɩɩ yi vuodieke wɩɩnana kantana dɩ ka mɩŋŋɩ wɩɩ nɩŋŋmɩna wɩɩla, mɩnɩa baaŋ yi siri aŋaŋ tɔŋ? 9Die gbaŋ gbaŋ dɩ sɩɩ, dɩɩ yi fʋ bala yɩa vuosi aŋaŋ jabalɩkɩ dieke ba kana ka wʋmma, lalɩa ba baa ba yi a sɩmma wudieke fʋ balala chɩaŋ? Dɩ nan dɩ sɩɩ sɩba bala yɩa wa bʋlɔgɩsɩŋ. 10Nyɩŋbalɩka yiri yiri pam benne dʋnɩa ma, ta a mana dɩ yaa a chɩasɩ. 11Ama dɩɩ yi maŋ ka sɩba jabalɩkɩ dieke vuoŋ dɩ bala yɩa mɩŋ, vuodieke dɩ balala a yɩa mɩŋ nan dɩ yi chaanʋ n jigiŋ ta n dɩaŋ yi chaanʋ ʋ jigiŋ. 12Nɩ senne yaalala Halɩkasɩka piini wo, nɩ yaalɩma piini dieke dɩ baaŋ suŋŋi Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ mana.

13Vuodieke dɩ balala nyɩŋbalɩkɩ gaasɩ diekemba ʋ kana ka wʋmma, mʋ ʋ jʋʋsɩ wa Ŋmɩŋ a ye piini dieke ʋ baaŋ bɩagɩ a daga a chɩasɩ. 14Dɩɩ yi maŋ jʋʋsa Ŋmɩŋ aŋaŋ wʋbalɩkɩ dieke n kana ka wʋmma, n haalɩŋ jʋʋsɩnana ama n ka sɩba wudieke n balɩnana chɩasɩ. 15Lalɩa maŋ baa yi? N nan jʋʋsɩ Ŋmɩŋ aŋaŋ n haalɩŋ, ta bɩ jʋʋsɩ wa aŋaŋ n sʋŋanyile; ta chɩa yɩla a yɩ Ŋmɩŋ aŋaŋ n haalɩŋ; ta bɩ chɩa yɩla aŋaŋ n sʋŋanyile. 16Dama fʋ bɩra Ŋmɩŋ ta waasa wa aŋaŋ fʋ haalɩbʋ nyɩɩna ma, lalɩa vuodiekemba dɩ kana ka sɩba a chɩasɩsɩ dɩ baa ba gʋtɩ fʋ a bɩrɩ Ŋmɩŋ? Dɩɩ yi ba ka sɩba a chɩasɩsɩ, lalɩa ba baa ba sɩmma dɩ fʋ bɩrɩŋ yiwo wusie? 17Dɩɩ yi fʋ Ŋmɩŋ bɩrɩkʋ dɩ vɩɩna gbaŋ, ama ka kaaŋ suŋŋi vuoŋ.

18N waasa Ŋmɩŋ dɩ n bɩagɩ bala wʋbalɩkɩ dieke n kana ka wʋmma a tɩaŋ nɩ wʋnyɩ mana. 19Ama maŋ bie Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ lagɩmɩŋ sʋŋ, n nan dɩ yaala dɩ n balɩ nʋawɩɩŋ anʋ diekemba dɩ yalla chɩasɩ aŋ ka suŋŋi n chanchaalɩŋ, a tɩaŋ n baa bala nʋawɩɩŋ tuse tuse jabalɩkɩ dieke n kana ka wʋmma ma.

20N nɩmballɩ, nɩ daa yilime sɩba ballɩbɩsɩsɩ, ama bɩaŋ yiile nɩŋ nɩ sɩmma sɩba ballɩbɩsɩ, ama nɩ yilime sɩba nyɩŋkʋra. 21Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, Ŋmɩŋ baarɩ,

N nan daansɩ vaa chaanɩŋ diekemba dɩ balala jabalɩkɩ gaasɩ

aŋ ba balɩ wɩa a yɩ n vuosi.

Ba nan balɩ a yɩ ba tɩŋgbaŋ gaaŋ nyɩŋbalɩka ma

die mana yɔrɩ n vuosi kaaŋ wʋŋ a yɩ mɩŋ.

22Die wɩa, wʋbalɩkɩ gaasɩ yiwo Ŋmɩŋ hagɩrɩŋ dagɩtɩ a yɩa vuodiekemba dɩ kana ka yi Masia yada wa, daa vuodiekemba dɩ yine wo yada wa. Ama Ŋmɩŋ wɩa yiŋŋi balɩkʋ yiwo dagɩtɩ a yi yada tieliŋ, daa vuodiekemba dɩ kana ka yi Masia yada wa.

23Dɩɩ yi Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ mana dɩ lagɩŋ taŋ, ta vuoŋ mana dɩ bala jabalɩkɩ gaasɩ diekemba ba kana ka wʋmma, ta vuodiekemba dɩ kana ka yi Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ yaa vuodiekemba dɩ kana ka sɩba a wɩa dɩ keŋ juu, ba kaaŋ balɩ dɩ nɩ juo yɩɩŋyaatɩ? 24Ama dɩɩ yi ta Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ dɩ lagɩŋ taŋ, ta tuose Ŋmɩŋ wɩa a yiŋŋi bala yɩa taŋ ta vuodiekemba dɩ kana ka yi Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ yaa vuodiekemba dɩ kana ka sɩba a wɩa dɩ keŋ juu, ba nan mɩŋŋɩ dɩ ba yiwo tʋntʋmbɩatɩ tieliŋ yaa gamma wudieke ba wʋnna wa ta dii ba gbaŋ gbaŋ sarɩya. 25Ta yuori balɩ wudieke dɩ benne ba sʋgɩtɩ ma, ta sʋʋŋ gbigiri a bɩrɩ Ŋmɩŋ ta baarɩ dɩ, “Wusie, Ŋmɩŋ seŋ bie nɩ jigiŋ.”

Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ dɩ mʋna ba jɩama Ŋmɩŋ dene

26N nɩmballɩ, n balɩkʋ gie chɩaŋ? Dɩɩ yi nɩ keŋ lagɩsɩ taŋ dɩ nɩ jɩama Ŋmɩŋ, ta wʋnyɩ ŋaaŋ yaa wa yɩlɩ, ta wʋnyɩ dɩaŋ dagɩŋ, ta wʋnyɩ dɩaŋ wudieke Ŋmɩŋ dɩ yuorine a dagɩ wa, ta wʋnyɩ dɩaŋ wʋbalɩkɩ gaasɩ diekemba ʋ kana ka wʋmma, ta wʋnyɩ dɩaŋ dɩ bɩagɩ bala wʋbalɩkɩ gaasɩ diekemba ʋ kana ka wʋmma a chɩasɩ, nɩ yime genhe mana sie dieke dɩ mʋna a suŋŋime Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ. 27Dɩɩ yi ba yaala ba balɩ wʋbalɩkɩ gaasɩ diekemba ba kana ka wʋmma ba daa tɩaŋ vuosi bale yaa bataa, ba balɩma wʋnyɩ wʋnyɩ, ta vuoŋ dɩaŋ bemme mi a daga a chɩasɩ kaanɩ kaanɩ. 28Ama dɩɩ yi ta vuodieke dɩ baaŋ bɩagɩ a dagɩ a chɩasɩ dɩ wori, die nɩŋ vuodieke dɩ balala wʋbalɩkɩ gaasɩ diekemba ʋ kana ka wʋmma tarɩ ta balɩma yɩma ʋ nyɩɩna ma aŋaŋ Ŋmɩŋ. 29Nɩ vaa naazʋalɩŋ bale yaa bataa balɩma Ŋmɩŋ wɩaha, ta vuotɩalɩkaha jɩɩma wudiekemba ba balala wa. 30Ama dɩɩ yi ta vuoŋ dɩ kalɩ nɩ sʋŋ ta Ŋmɩŋ dɩ yuori ʋ wɩaha a dagɩ wa, ta ʋ yaala ʋ yiŋŋi balɩ Ŋmɩŋ wɩaha, vuodieke dɩ balala wa tarɩ. 31Nɩ mana nan bɩagɩ yiŋŋi balɩ Ŋmɩŋ wɩa wʋnyɩ wʋnyɩ aŋ ka yi vuoŋ mana bʋgɩrɩ aŋ ka kpaŋŋɩsɩ vuoŋ mana. 32Vuodieke dɩ yalla piini dieke dɩ yine Ŋmɩŋ wɩa yiŋŋi balɩkʋ nan bɩagɩ yigi ʋ gbaŋ a chɩɩsɩ ʋ saŋŋa, 33dama Ŋmɩŋ ka wa tɩ dɩ tɩ yime wɩa tɔra tɔra, ama ʋ wa tɩ dɩ tɩ bemme sɔmm.

Die dɩ mʋ dɩ sɩmma saŋŋa dieke Ŋmɩŋ vuosi dɩ keŋ lagɩŋ. 34Hɔgʋba mʋ ba mʋʋ ba nʋa sɔmm Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ lagɩmɩŋ jigiŋ, ama ba mʋ ba sʋʋŋ ba gbaŋ tɩŋgbaŋ ta wʋmma sɩba Ŋmɩŋ mɩraha dɩ dagɩna die wo. 35Dɩɩ yi ba yaala ba sɩmma wɩɩŋ, ba pɩasɩ ba chʋllɩŋ tige me, dama ka yiwo viivi dɩ hɔgʋ balɩ wɩa Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ lagɩmɩŋ jigiŋ.

36Ŋmɩŋ wɩaha gie die ka woliŋ piili wo nɩ jigiŋ, yaa daa nɩ nyɩɩna ma jigiŋ ka keŋ tʋgɩ. 37Vuodieke dɩ sɩba dɩ ʋ yiwo Ŋmɩŋ naazʋa yaa ʋ yaa Halɩkasɩka piini, ʋ sɩmma a baarɩ wudieke n maagɩnana yɩa nɩ naa yiwo tɩ Yɔmʋtieŋ mɩra mɩŋ. 38Ama vuodieke dɩ zeti wɩaha gie, nɩ gbaŋ daa tuosime ʋ wɩa.

39Die wɩa n nɩmballɩ, nɩ yaalɩma Ŋmɩŋ wɩa yiŋŋi balɩkʋ aŋaŋ nɩŋŋmɩna, ama nɩ da kagɩma vuodiekemba dɩ yaala wʋbalɩkɩ gaasɩ diekemba ba kana ka wʋmma balɩŋ. 40Nɩ yime wɩɩŋ mana vɩɩnɩŋ vɩɩnɩŋ aŋ a dɩa taŋ.

15

Masia kuŋ hagɩŋ wɩa

1N nɩmballɩ, n yaala n tɩɩnsɩ nɩ mɩŋ yaa gamma wʋvɩɩna dieke die n mʋʋlɩna a yɩ nɩ wa, ta nɩ tuo a mɩŋŋɩ pɔgɩlɩha wa. 2Dɩɩ yi nɩ mɩŋŋɩ pɔgɩlaha nɩ nan ye gbatɩtaanɩŋ, daa die nɩ yadaka nan yi yɔrɩ.

3Wudieke n tuone wo kanɩŋ maŋ nagɩ a yɩ nɩ wa, ta ka yine wʋkpɩɩŋ a tɩaŋ wɩɩŋ mana; dɩ Masia die tuo wo tɩnɩŋ wʋbɩayiiriŋ kuŋ a kpi, sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋ ma dene wo; 4dɩ die ba guu wo mɩŋ, ta ʋ hagɩ kumbu me ka daraa ataa daraaŋ sɩba dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ ma dene wo, 5ta die nyɩŋ Piita jigiŋ, ta ka kʋaŋ chaaŋ ʋ bɩ nyɩŋ ʋ tʋntʋntɩŋ baŋ aŋaŋ bale wo jigiŋ. 6Ka kʋaŋ chaaŋ die ʋ nyɩŋ bʋnyɩ ʋ dɩdɩɩsɩrɩŋ dɩ tɩanna vuosi kɔbɩsɩ-nʋ wa jigiŋ, bataŋ pam ye bie ba mɩsɩ ma ta bataŋ dɩaŋ dɩ kpi. 7Naa kʋaŋ chaaŋ die ʋ nyɩŋ Jemisi jigiŋ, ta die keŋ nyɩŋ ʋ tʋntʋntɩba mana jigiŋ.

8Ka kʋaŋ kʋaŋ die ʋ keŋ nyɩŋ n gbaŋ n jigiŋ, manɩŋ vuodieke die dɩ sɩna sɩba n daaŋ ka tʋgɩya ta ba mɩɩrɩ mɩŋ wa. 9Masia tʋntʋntɩba mana ma manɩŋ n yine vuodieke dɩ wɩarɩna ba kʋaŋ, ta die ka mʋ dɩ ba wasɩma mɩŋ Masia tʋntʋntʋ, dama die n vaa Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ dɩ dii wahala pam. 10Ama Ŋmɩŋ die chɩgɩma mɩŋ zɔɔlɩŋ ta suŋŋi mɩŋ maŋ yi vuodieke n yine jinne naa, ta die ʋ yɩna mɩŋ suŋŋi dieke wo dɩ ka yi yɔrɩ. Dama n ŋmɩntɩ wa niŋ a tʋŋ a tɩaŋ tʋntʋntɩ banɩŋ ba mana, ama dɩ ka yi manɩŋ n tʋna naa, ama Ŋmɩŋ suŋŋi dieke die dɩ benne n ma wa tʋna die. 11Dɩɩ yi manɩŋ yaa banɩŋ ba mʋʋlɩnana wɩaha, wʋbalɩŋka tɩ mana dɩ mʋʋla, ta kanɩŋ nɩ yi yada wa.

Yaa gamma kuŋ hagɩŋ wɩa

12Dɩɩ yi tɩ mʋʋla dɩ Masia die hagɩ kuŋ me, lalɩa nɩ bataŋ dɩ baarɩ dɩ kunti ka daansɩ hagɩ kuŋ me? 13Dɩɩ yi kunti dɩ kaaŋ daansɩ hagɩ kuŋ me, die nɩŋ Masia gbaŋ die ka hagɩya kuŋ me. 14Ta dɩɩ yi Masia die dɩ ka hagɩ kuŋ me, die nɩŋ tɩ wo wɩɩŋ a baaŋ mʋʋlɩ a yɩ nɩ, ta nɩ dɩaŋ dɩ wo wɩɩŋ a baaŋ tuo dii. 15A bɩ gʋtɩ, tɩ bɩ chɩba wɩa a yɩa Ŋmɩŋ dama tɩ baarɩ dɩ ʋ sʋgɩrɩna Masia a nyɩŋ kuŋ me, ama dɩɩ yi kuŋ hagɩŋ dɩ wori die nɩŋ die ʋ ka sʋgɩrɩ wa a nyɩŋ kuŋ me. 16Dɩɩ yi wusie dɩ kunti dɩ ka haga kʋŋ me, die nɩŋ Ŋmɩŋ die ka sʋgɩrɩ Masia a nyɩŋ kuŋ me. 17Dɩɩ yi Masia dɩ ka hagɩ kuŋ me, die nɩŋ nɩ yadaka yiwo yɔrɩ, ta nɩ tʋntʋmbɩatɩ ye bie nɩ ma. 18Ta ka nan bɩ dagɩ dɩ vuodiekemba die dɩ yine Masia yada wa ta kpi wo baya mɩŋ. 19Tɩ yine Masia yada wa, dɩɩ yi ka yaa nyʋarɩ tɩŋgbaŋka gie beriŋ nyɩɩna ma, die nɩŋ tɩ wɩa tɩŋ nan dɩ yaa zɔɔlɩŋ a tɩaŋ vuoŋ mana.

20Ama ka yiwo wusie dɩ Ŋmɩŋ die seŋ sʋgɩrɩ wa a nyɩŋ kuŋ me mɩŋ. Wʋnɩŋ Masia yiwo vuodieke die dɩ woliŋ hagɩ kuŋ me, ta ka dagɩ dɩ vuodiekemba die dɩ kpine gbaŋ nan daansɩ hagɩ kuŋ me. 21Vuota die yaa kuŋ a keŋ tɩŋgbaŋka gie me; die gbaŋ gbaŋ vuota dɩ bɩ yaa kuŋ hagɩŋ a keŋ. 22Dama Adami wɩa ta vuota mana dɩ kpie, die gbaŋ gbaŋ Masia wɩa vuota nan hagɩ kuŋ me. 23Vuoŋ mana yaa ʋ kuŋ hagɩŋ saŋŋa mɩŋ; Masia die woliŋ hagɩ, ta vuodiekemba dɩ yine ʋ vuosisi nan daansɩ hagɩ ʋ keniŋ daraaŋ. 24Ka kʋaŋ chaaŋ kpatɩŋ nan keŋ, Masia nan daansɩ a nyaŋŋɩ ŋmɩŋsikpeŋ naara aŋaŋ yikotieliŋ aŋaŋ hagɩrɩtieliŋ, ta nagɩ naarɩ a yɩ ʋ Chɔɔŋ Ŋmɩŋ nuusi me. 25Masia nan daansɩ yi naaŋ a ga tʋgɩ saŋŋa dieke Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ nyaŋŋɩ ʋ dataasɩ mana a nagɩ ba yi ʋ nuusi me. 26Dataaŋ dieke Ŋmɩŋ dɩ bala ʋ wɩarɩ kʋaŋ a chʋʋsɩ yine kuŋ. 27Dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Ʋ nan nagɩ jaaŋ mana a yi ʋ nuusi me”, ama ka ka dagɩ sɩba Ŋmɩŋ gbaŋ gʋtɩ wa jaaŋ mana wa ma, dama wʋnɩŋ Ŋmɩŋ bala ʋ nagɩ jaaŋ mana a yi Masia nuusi me. 28Ta jaaŋ mana dɩ keŋ a bie Masia nuusi me saŋŋa dieke wo, ʋ gbaŋ ʋ nan daansɩ bie Ŋmɩŋ nuusi me, vuodieke dɩ yine ta nyinti mana dɩ bie ʋ nuusi me wo; ta Ŋmɩŋ dɩ sɩɩ jaaŋ mana.

29Dɩɩ yi kunti dɩ ka haga kuŋ me, bɩa wɩa vuosi bataŋ dɩ ziele vuodiekemba dɩ kpine naŋ ma a sɩa Ŋmɩŋ nyaabʋ? Dɩɩ yi kunti dɩ ka haga, bɩa wɩa ba yie die? 30Dɩɩ yi kunti dɩ ka haga kuŋ me, bɩa yine ta tɩnɩŋ tɩ juo wʋkpɩɩma ma saŋŋa mana? 31N nɩmballɩ, n tuole kuŋ daaŋ mana mɩŋ! N yaa nyʋʋŋ nɩgɩŋ nɩ ma aŋaŋ nɩ taasɩna aŋaŋ Yisa Masia tɩ Yɔmʋtieŋ wo, naa wɩa maŋ bala die. 32Dɩɩ yi wudiekemba Efesusi tɩŋ vuosisi die yine mɩŋ aŋ ka sɩɩ sɩba n waga aŋaŋ dɔmbɩatɩ naa, bɩa nyʋarɩ maŋ nan ye aŋaŋ n waga aŋaŋ ba wa dɩɩ yi kunti dɩ ka haga kuŋ me? Dɩɩ yi dɩ kunti dɩ ka haga kuŋ me die nɩŋ, “Nɩ vaa tɩ dime ta nyume, ta sɩmma a baarɩ soriŋ tɩ nan kpi.”

33Nɩ da vaa vuoŋ gaaŋ nɩ. Dɩɩ yi vuovɩɩna aŋaŋ vuobɩatɩ dɩ lagɩsɩŋ chʋŋ, ka chʋʋsa vuovɩɩnaha beriŋ mɩŋ. 34Nɩ yiŋŋi ye yɩaŋ ta vaa nɩ tʋmbɩatɩ. Nɩ bataŋ ka sɩba Ŋmɩŋ, die wɩa maŋ maaga naa dɩ n yi nɩ viivi.

Nyɩŋgbanɩŋ dɩ bala ka sɩɩ dene kuŋ hagɩŋ kʋaŋ chaaŋ

35Vuoŋ nan pɩasɩ dɩ, “Lalɩa kunti dɩ baa ka hagɩ kuŋ me? Ba nyɩŋgbanɩŋ baa ka sɩmma lalɩa?” 36Gaamʋ wa gie, dɩɩ yi fʋ keŋ bʋrɩ jaaŋ tɩŋgbaŋ ma ka ka nyuune ntaala ka hʋʋgɩya. 37Fʋ keŋ bʋra, daa tɩɩka gbaŋ gbaŋ fʋ ŋaaŋ nagɩ a bʋrɩ, ama ka bie fʋ ŋaaŋ nagɩ a bʋrɩ sɩba zaa yaa jadieke mana. 38Ama Ŋmɩŋ nan vaa bini mi nyuuŋ ta sɩɩ sɩba ʋ yaala ka sɩmma die, ta biŋ mana yaa ka tɩɩŋ dɩ sɩna die.

39Nyɩŋgbaŋɩsɩ mana ka yi bʋnyɩ, vuota yaa nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ, ta dɔŋɩsɩ yaa nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ, ta nembisi dɩaŋ dɩ yaa nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ, ta zaasɩŋ dɩaŋ dɩ yaa nyɩŋgbaŋ balɩmɩŋ.

40Ŋmɩŋ sikpeŋ nyinti yaa a nyɩŋgbanɩŋ ta tɩŋgbaŋ ŋaŋ nyinti dɩaŋ dɩ yaa a nyɩŋgbanɩŋ. Ŋmɩŋsikpeŋ nyinti yaa a tʋaŋ vɩɩnɩŋ ta tɩŋgbaŋ ŋaŋ nyinti dɩaŋ dɩ yaa a tʋaŋ vɩɩnɩŋ. 41Ŋmɩnnɩ yaa ka tʋaŋ chaanɩŋ, ta chɩɩkʋ dɩaŋ dɩ yaa ka tʋaŋ chaanɩŋ, ta chɩŋmarɩsɩsɩ dɩaŋ dɩ yaa a tʋaŋ chaanɩŋ. Ta chɩŋmarɩsɩ sʋŋ a mana dɩ yaa chaanɩŋ tɔra tɔra.

42Die dɩ vaa dɩ sɩmma kunti dɩ keŋ hagɩ kuŋ me. Vuota nyɩŋgbanɩŋ ŋaaŋ kpie mɩŋ, ta ba guohe, ama a hagɩ kuŋ me a nan tarɩgɩ, dama ka kaaŋ daansɩ kpi. 43Ba ka guo tɩ aŋaŋ vɩɩnɩŋ, ama tɩ nan keŋ hagɩ aŋaŋ vɩɩnɩŋ, ba bɩ ka guo tɩ aŋaŋ hagɩrɩŋ, ama tɩ nan keŋ hagɩ aŋaŋ hagɩrɩŋ. 44Ba guo tɩ aŋaŋ tɩŋgbaŋka gie nyɩŋgbanɩŋ mɩŋ, ama tɩ keŋ hagɩ tɩ nan ye nyɩŋgbaŋ dieke dɩ yine Haalɩbʋ nyɩŋgbanɩŋ. Nyɩŋgbaŋ dieke dɩ yine tɩŋgbaŋka gie nyɩŋgbanɩŋ beri mɩŋ ta nyɩŋgbaŋ dieke dɩ yine Haalɩbʋ nyɩŋgbanɩŋ dɩaŋ dɩ beri. 45Dama dɩ maagɩya Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ dɩ, “Bʋmbʋŋaŋ vuoŋ Adami die yiwo vuota”; ama vuodieke dɩ kenne kʋaka yiwo Haalɩ dieke dɩ yɩna tɩ miivoli wo. 46Daa nyɩŋgbaŋ dieke dɩ yine Haalɩbʋ die wolinne keŋ, tɩŋgbaŋka gie nyɩŋgbanɩŋ die wolinne keŋ, ta ka kʋaŋ chaaŋ ta Haalɩbʋ tʋaŋ dɩ keŋ. 47Bʋmbʋŋaŋ vuoke die nyɩŋ wa tantɩ ma, ta vuodieke dɩ diisine bule wo dɩ nyɩŋ ŋmɩŋsikpeŋ. 48Vuodiekemba dɩ yine tɩŋgbaŋka gie sɩɩtɩ sɩɩ sɩba vuodieke dɩ nyɩna tantɩ ma mɩŋ, ta vuodiekemba dɩ yine arɩzanna sɩɩtɩ dɩ sɩɩ sɩba vuodieke dɩ nyɩna arɩzanna ma wa. 49Ta tɩ mana nyɩŋgbanɩŋ dɩ nɩasɩna Adami vuodieke die nyɩna tantɩ ma wa, die gbaŋ gbaŋ daaŋ kaanɩ tɩ arɩzanna nyɩŋgbanɩŋ nan sɩɩ sɩba Masia nyɩŋgbanɩŋ.

50N nɩmballɩ, n bala nɩ dɩ nyɩŋgbaŋ dieke dɩ yine nɔŋ aŋaŋ zɩŋ kaaŋ bɩagɩ juu Ŋmɩŋ naarɩ ma; ta nyɩŋgbaŋ dieke dɩ hʋʋgɩna kaaŋ bɩagɩ ye miivoli dieke dɩ wone kpatɩŋ.

51N yaala n balɩ nɩ wʋlɔbɩrɩkɩrɩ gie mɩŋ, tɩ bataŋ nan kpi, ta tɩ bataŋ dɩaŋ nan dɩ bie ba mɩsɩ ma; ama tɩ mana nan tarɩgɩ. 52Dɩnɩŋ daarɩ mi kantaŋ dɩ kʋŋ, tɩ mana nan tarɩgɩ bʋnyɩ lagɩ lagɩ sɩba ninkamɩsɩŋ. Kantana dɩ kʋŋ, kunti nan hagɩ kuŋ me aŋaŋ nyɩŋgbanɩŋ dieke dɩ kana kaaŋ kpi, ta tɩnɩŋ vuodiekemba dɩ benne tɩ miivoli mi dɩnɩŋ daarɩ mi wo, nyɩŋgbanɩŋ nan tarɩgɩ. 53Dɩ yiwo talasɩ dɩ nyɩŋgbaŋ dieke dɩ hʋʋgɩnana keŋ tarɩgɩ nyɩŋgbaŋ dieke dɩ kana ka hʋʋga, ta nyɩŋgbaŋ dieke dɩ kpinene keŋ tarɩgɩ a yi nyɩŋgbaŋ dieke dɩ kana ka kpiye. 54Die wɩa naa dɩ keŋ yi, ta nyɩŋgbaŋ dieke dɩ hʋʋgɩnana dɩ keŋ tarɩgɩ a yi nyɩŋgbaŋ dieke dɩ kana ka hʋʋga, ta nyɩŋgbaŋ dieke dɩ kpinene keŋ tarɩgɩ a yi nyɩŋgbaŋ dieke dɩ kana ka kpiye, saŋka mi wudieke dɩ maagɩna Ŋmɩŋ gbaŋkʋ sʋŋ nan suuli, dɩ, “Ʋ nyaŋŋɩ wa kuŋ a kpatɩ.” Dɩ bɩ maagɩ dɩ,

55“Kuŋ sɩa fʋ nyaŋŋɩkʋ dɩ beri bɩbra?

Kuŋ, lalɩa fʋ baa fʋ yi a nagɩ tɩ yi wahala ma bɩbra?”

56Bɩaŋ vasa kuŋ dɩ ŋaaŋ yɩa tɩ wahala, ta bɩaŋ dɩ yese ka hagɩrɩŋ a nyɩna mɩraha ma. 57Ama tɩ waasa Ŋmɩŋ aŋaŋ ʋ yɩna tɩ nyaŋŋɩŋ tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa Masia ma.

58Die wɩa n nɩmballɩ, nɩ mɩŋŋɩ zie keŋ keŋ ta daa vaa jaaŋ vʋarɩ nɩ a nyɩŋ Masia kʋaŋ dɩɩsɩŋ ma. Nɩ nagɩ nɩ gbaŋ a tʋma tɩ Yɔmʋtieŋ tʋʋma saŋŋa mana, dama nɩ sɩba a baarɩ tʋʋma diekemba nɩ tʋnnana a yɩa tɩ Yɔmʋtieŋ wo, kaaŋ daansɩ nan yɔrɩ.

16

Ligire chɩasɩŋ wɩa

1Lele, n yaala n dagɩ nɩ yaa gamma ligire dieke nɩ chɩasɩnana dɩ nɩ suŋŋi Ŋmɩŋ vuodiekemba dɩ benne Judia ma wa wɩa, n yaala nɩ yime sɩba n dagɩna Masia dɩdɩɩsɩrɩŋ diekemba dɩ benne Galasia tɩŋ ma mɩŋ. 2Alasiri daaŋ mana, vuoŋ mana vʋarɩ ligire ʋ baaŋ bɩagɩ dene a nyɩŋ ʋ tʋnna a ye ligire dieke wo a dʋaŋ, amʋ maŋ keŋ keŋ nɩ kaaŋ bɩ chɩasɩ bɩbra. 3Maŋ keŋ keŋ n nan maagɩ gbaŋtɩ a tʋŋ vuodiekemba nɩ vʋarɩna aŋ ba yaa nɩ piinisisi a ga Jerusalemi. 4Dɩɩ yi dɩ mʋ dɩ n ga n gbaŋ, die nɩnɩŋ tɩ nan lagɩsɩ ga.

Pɔɔli die dɩ sanna dɩ ʋ yi wudieke

5N saŋya dɩ n daagɩ Masedonia tɩŋgbaŋ ma; ta a kʋaŋ chaaŋ n nan keŋ nɩ jigiŋ a kaagɩ nɩ, dama dɩ mʋ dɩ n ga Masedonia tɩŋgbaŋ ma. 6Fʋ zɩ n nan dɩ bie nɩ jigiŋ daraa ale yaa n nan wɩarɩ nɩ jigiŋ wʋyaalɩka gie mana; ta nɩ nan keŋ suŋŋi mɩŋ aŋ n tɩaŋ ga jigidieke n yaala n ga. 7N ka yaala dɩ n keŋ kaagɩ nɩ daraa ŋmɩna ta tɩaŋ ga, ama dɩɩ yi tɩ Yɔmʋtieŋ dɩ yi sieŋ, n nan yʋasɩ nɩ jigiŋ.

8N nan wɩarɩ Efesusi gie a ga tʋgɩ Pentikosi dʋʋga saŋŋa, 9dama sieŋ yuori yɩ mɩŋ mɩŋ dɩ n mɩŋŋɩ tʋŋ Masia tʋʋmaha, ama dataasɩ pam dɩaŋ benne.

10Dɩɩ yi Timoti dɩ keŋ keŋ nɩ kpaŋŋɩ nɩ gbaŋ a mɩŋŋɩ tuo wo chaantɩ, dama ʋ gbaŋ ʋ tʋma tɩ Yɔmʋtieŋ tʋʋmaha sɩba n tʋnnana die. 11Nɩ sɩmma dɩ vuoŋ keŋ daansɩ wa yɔrɩ, ama nɩ suŋŋi wo ta vaa aŋ ʋ nyɩŋ nɩ jigiŋ aŋaŋ sʋgɩfɩalɩŋ amʋ ʋ nan viiri keŋ n jigiŋ, dama n daansa wa aŋaŋ tɩ nɩmballɩlɩ sieŋ me.

12Yaa gamma tɩ nɩmbʋa Apolosi, n jʋʋsa wa dɩ wʋnɩŋ aŋaŋ tɩ nɩmballɩ keŋ kaagɩ nɩ, ama ʋ ka yaala ʋ keŋ lele gie, ama ʋ keŋ ye sieŋ ʋ nan keŋ.

Yaa gamma kpaamɩŋ aŋaŋ waasɩŋ wɩa

13Nɩ gbara ta mɩŋŋɩ zie keŋ keŋ nɩ yadaka ma, ta yallɩma dembisi aŋaŋ hagɩrɩŋ. 14Yime jaaŋ mana aŋaŋ choti.

15Nɩ wɔŋ sɩba Sitifanasi aŋaŋ ʋ deŋ, die ba yine vuodiekemba dɩ wolinne yi Masia yada Akaya tɩŋgbaŋ ma, ta die nagɩ ba gbaŋ a tʋma yɩa Ŋmɩŋ vuosi. N jʋʋsa nɩ n nɩmballɩ, 16dɩ nɩ saagɩ a yɩma vuosi gie chanchaalɩŋ aŋaŋ vuodiekemba mana dɩ gʋtɩna ba ma a tʋma pam a yɩa Ŋmɩŋ vuosi.

17N sʋŋ fɩalɩya mɩŋ aŋaŋ Sitefanatusi aŋaŋ Fotunatusi aŋaŋ Akayisi keniŋ wɩa, dama die nɩ wone n jigiri, die n yaa wa sʋgɩchʋʋsɩŋ, ama ba kenne wo n bɩ wo sʋgɩchʋʋsɩŋ. 18Die ba kpaŋŋɩsɩ mɩŋ sɩba die ba kpaŋŋɩsɩna nɩ die wo, nɩ yɩma vuosi gie chanchaalɩŋ jɩlɩma.

19Masia dɩdɩɩsɩrɩ diekemba dɩ benne Asia tɩŋgbaŋ mana waasa nɩ. Akuyila aŋaŋ Pirisila Masia dɩdɩɩsɩrɩba dɩ lagɩsɩnana jɩama Ŋmɩŋ ba tigiri me wo waasa nɩ vɩɩnɩŋ tɩ Yɔmʋtieŋ saaŋ ma. 20Tɩ nɩmballɩ mana dɩ benne giena waasa nɩ.

Nɩ waasɩ taŋ vɩɩnɩŋ vɩɩnɩŋ.

21Manɩŋ Pɔɔli maagɩna waasɩkʋ gie giena aŋaŋ n nuuŋ.

22Vuodieke mana dɩ kana ka cho tɩ Yɔmʋtieŋ, kaatɩ bie ʋ ma!

Maranata; ka chɩaŋ yiwo, “Tɩ Yɔmʋtieŋ, keŋ.”

23Tɩ Yɔmʋtieŋ Yisa suŋŋi nɩ.

24N cho nɩ mana aŋaŋ wusie Yisa Masia saaŋ ma.