Mɛkana mɛte yi Pol kɛtima kɛnjɛ ɓotu ɓe
Rom
Mɛkana mɛte yɔkɔ, yo Pol, mɔ tomun Yesus Krist kɛtɛ yo.
Pol kɛ lɛpɔ kɛ mɔy mɛkana mɛte nde, Kimɔ Tom Njambiyɛ ɓɛ́ŋa ɓomɔ hɛnɛ kɛ to mɛnɛti. Njambiyɛ yeti kɛ ɓakɛ njoka ɓomɔ na. Nyɛ Njambiyɛ Ɓeyudɛn ko ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka. Pol kɛ teɗye sendi nde, ɓomɔ hɛnɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ. Njambiyɛ pɛ́si nde, mumɔ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ wulɛ ndi kɛ tikina temɔ te yi mɔ te tikɛ kɛ yi Yesus kɛ́. Pol kɛ kɛ̀ mbɔmbu yí teɗye tɛri mumɔ te ɛ jaɗyɛ nɛ kɔkɔ kɔ.
Wusɛ yakama ɓakɛ mɛkana maka kɛ mɛŋgaɓiyɛ yitan jɔ wɛtɛ:
1. Ɓomɔ hɛnɛ jɔsiɗya kɛ mbɔmbu Njambiyɛ (kumte 1-3).
2. Njambiyɛ pɛ́si nde, mumɔ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ wulɛ kɛ tikina temɔ te yi nyɛ nɔ kɛ yi Yesus Krist kɛ́ (kumte 3-5).
3. Ŋgɛ mumɔ ɓɛ saŋgwate ɓenɛ Krist kɛ sɔŋ nɛ̀ kɛ womiya nɛ, Njambiyɛ kɛ pupuɗye mɔ te (kumte 6-8).
4. Kasi keskere temɔ te yi kandɔ Isarayɛl (kumte 9-11).
5. Joŋgwɛ ɓekritɛn: Kelɔ mɛyasi yi nyɛ Njambiyɛ luksa (kumte 12-15).
6. Mɛkwaɗya mɛ ɓekritɛn ɓɛ́ŋnaŋgwɛ nɛ nje te yin? (kumte 15-16).
11Yo mi Pol, bala Yesus Krist, Njambiyɛ jeɓama mi, nɛ́ mi ɓɛ mɔ tomun, tɔkɛ mi nde, mi ɓɛ̂ki wenɛ, nɛ́ mi lɛpi Kimɔ Tom nɛ. 2A kpoma Kimɔ Tom te kɛ mɛtu te yi mbɔmbu nɛ nje ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛnɛ nda yi ɓo kɛtima kɛ pupuna mɛkana mɛnɛ kɛ́. 3Kimɔ Tom te lɛ́pi kasi Mɔnɔ wenɛ, Nyaŋgwɛ Kumande wusu Yesus Krist. Kɛ tɛri te yi mumɔ, nyɛ nday Davit, 4ma kɛ yi Sisiŋ, Njambiyɛ teɗya nde, nyɛ Mɔnɔ wenɛ kɛ misi mɛ ɓomɔ hɛnɛ komɛ nyɛ womiya nyɛ kɛ njoka ɓemuŋ, tonjɛ sendi nyɛ nɛ ŋguŋguɗyɛ kɛ́. 5A kwaŋma nɛ nyɛ yí kelɔ ŋgikwa nɛ wusɛ, kɛnjɛ wusɛ nda ɓotu tomun kɛ mɛkandɔ hɛnɛ, nɛ́ ɓo jay Kimɔ Tom, tikɔ temɔ kɛ yi Yesus Krist, nɛ́ ɗinɔ ɗyenɛ ɓu̧ luksa. 6Wunɛ sendi kɛ njoka ɓotu ɓete. Njambiyɛ jeɓama wunɛ, nɛ́ wunɛ wokuna nɛ Yesus Krist. 7Mi kɛ́ti mɛkana maka kɛnjɛ wunɛ ɓotu ɓe Njambiyɛ hɛnɛ ɓe ɗiyɛ kɛ Rom ɓaka. Njambiyɛ kɛ kwaɗyɛ wunɛ nɛ temɔ nɛ hɛnɛ. A jeɓama wunɛ, nɛ́ wunɛ ɓɛ ɓotu ɓenɛ. Njambiyɛ Saŋgwɛ wusu nɛ̀ Kumande Yesus Krist kêl ŋgikwa nɛ wunɛ, nyɛ sendi wunɛ tɛte.
Temɔ Pol kɛ yotu ɓekritɛn ɓe Rom
8Mi kɛ kandɛ pa nyɛ Njambiyɛ wombɛ wosoko kɛto yun hɛnɛ nɛ ɗinɔ Yesus Krist, kɛto ɓo kɛ yekiɗye nda yi wunɛ tikɛ nɛ temɔ kɛ yi Njambiyɛ kɛ to mɛnɛti hɛnɛ. 9Mi kɛ kelɔ Njambiyɛ mɛsay nɛ temɔ mbɛ hɛnɛ, pelɛ Kimɔ Tom te yi ɓɛŋɛ Mɔnɔ wenɛ kɛ́ kɛ̀ nɔ. Njambiyɛ wombɛ kɛ duwɛ nde, yasi te yi mi lɛpɛ kɛ́, gbakasi, yo nde, mi kɛ takɛ wunɛ mɛŋgimɔ hɛnɛ komɛ mi ŋgwɛta nɛ nyɛ kɛ́. 10Mɛŋgimɔ hɛnɛ komɛ mi ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ́, mi díya nyɛ nde, ŋgɛ nyɛ kwaɗyɛ, a má ɓutɛ nje yɛy nyɛ mi, nɛ́ mi kɛ̀ ɓɛŋ wunɛ. 11Temɔ mbɛ ɗekɛ nɛ pɛpɛpɛ nde, mi kɛ̂n ɓɛŋɛ wunɛ, nɛ́ mi kwaŋɗye yiŋa yasi te yi Kimɔ Sisiŋ nya mi kɛ́ nyɛ wunɛ, nɛ́ wunɛ ɓɛ nɛ ɗeti nɛ ŋgbiŋgim. 12Ma yo nde, mi jéki kɛ̀ pɛ yun, nɛ́ wusɛ saŋgwa, ɓaka kɛ nyɛ ɓɛsɔ ɗeti, ɓaka kɛ nyɛ sendi ɓɛsɔ ɗeti. Yo ta wulɛ ndi kɛ kiya tikina temɔ te yi wusɛ hɛnɛ tikɛ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́.
13Wunɛ njɔŋ, mi ɗikima pɛsɔ nde, mi ta kɛ̀ ɓɛŋɛ wunɛ wɛtɛ yesɔ. Mi yeti kɛ kwaɗyɛ nde, wunɛ ndêkimaŋgwɛ yo na. Ma yasi wɛtɛ, kumɔ ndana yiŋa mɛyasi kɛ ɗiki petɔ mi. Mi kwaɗya kɛ̀ pɛ yun, nɛ́ mɛsay mɛmbɛ wum mɛmbumɔ kɛ njoka yun nda yi yo wumɛ nɔ sendi kɛ njoka yiŋa mɛkandɔ kɛ́. 14Yo nde, mi yâkaŋgwɛ kɛ̀ lɛpɔ Kimɔ Tom nyɛ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka, kɛ̀ lɛpɔ sendi nyɛ ɓotu ɓete ɓe yeti kɛ duwɛ joŋgwɛ ɓaka. Mi yâkaŋgwɛ kɛ̀ lɛpɔ nyɛ ɓotu ɓe duwa̧ yasi, kɛ̀ lɛpɔ sendi nyɛ ɓotu ɓete ɓe yeti kɛ duwɛ yaŋa ɓaka. 15Yo ɗete, temɔ mbɛ ɗekɛ nɛ pɛpɛpɛ nde, mi kɛ̂n kɛ̀ lɛpɔ Kimɔ Tom te nyɛ wunɛ ɓotu ɓete ɓe ɗiyɛ sendi kɛ Rom ɓaka. 16Mi yeti nɛ njɔn lɛpina Kimɔ Tom na, kɛto yo ŋguŋguɗyɛ te yi Njambiyɛ joŋgwɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe tikɛ temɔ kɛte ɓaka, Ɓeyudɛn ɗiŋ nje ɓu̧ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka. 17Kimɔ Tom te kɛ teɗye nda yi Njambiyɛ kelɛ nde, mumɔ ɓɛ̂ki nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛ́. Mumɔ ɓɛ́ki nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ ndi nɛ nje tikina temɔ kɛ yenɛ. Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Mɔ te yi Njambiyɛ si pɛsɔ nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɔ ta ju̧ ndi nɛ nje tikina temɔ te yi nyɛ tikɛ kɛ yenɛ kɛ́.›
Ɓomɔ hɛnɛ nɛ mɛjɔsɔ kɛ
mbɔmbu Njambiyɛ
18Njambiyɛ kɛ teɗye ŋgambi nɛ wulɛ kɛ ɗyoɓɔ suŋgwɛ nɛ ɓomɔ hɛnɛ te ɓe payɛ nyɛ, kelɔ kwalɔ kɔtu mɛkele hɛnɛ yí mbasɔ nɛ gbakasi ɓaka. 19Njambiyɛ kelma ɗete, kɛto ɓomɔ yakama duwɛ nde, a kɛte, kɛto mɛyasi mɛte yi teɗye ɗete kɛ́ kɛ ɓɛŋna nɛ loŋgo loŋgo kɛ misi man, kɛto a sima teɗye ɓo yo. 20Gbate, mumɔ ti yaka ɓɛŋɛ Njambiyɛ nɛ misi na. Ma ko ɗete, ɓomɔ kɛ kaŋɛ misi ɓɛŋɛ nɛ mɛyasi mɛte yi nyɛ kusuma kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ kusuma nɛ mbokɔ kɛ́. Ɓo kɛ ɓɛŋɛ nɛ nje te yite nde, a nɛ ŋguŋguɗyɛ te yi ɗiyɛ kpo nɛ kpo, ɓɛŋɛ sendi nde, nyɛ kɛte gbate. Ɗete, kinɛ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ yakama lɛpɔ nde, a kinɛ mɛjɔsɔ na, 21kɛto ɓo ma duwɛ dukwɛ nde, Njambiyɛ kɛte, ɛ ɓo yɔkwɛ ɗiyɔ kinɛ sombile nyɛ nda yi ɓo yâkaŋgwɛ kelɔ nɛ Njambiyɛ kɛ́ na. Ɓo tì nyɛ nyɛ wosoko na. Mɛtakɛ man kpalma nje kɛ̀ ndi kɛ lem mɛyasi. Ɗyanɔ kpalma nje ɗuwɛ kɛ mɛtemɔ man, ɛ yitil nje namɔ yo nɛ pitik. 22Ɓo ɗikima ɗuŋgwɛ ɓeti takɛ nde, ɓo ɓotu ɓe ɗyanɔ, ase nde, ɓo kpalma nje ɓɛ ɓelem. 23Nɛ nde, ɓo sômbila mɛluksa mɛ Njambiyɛ te ɛ ti gwáki kɔ, ɓo kpalma tikɔ yite nɛ nyɛk kpalɔ kelɔ yekambiyɛ mumɔ te ɛ gwe kɔ kanɔ yo. Ɓo kelma yekambiyɛ ɓenɔn nɛ̀ yi gbɛla ɓenyamɔ nɛ̀ yi ɓenyamɔ ɓete ɓe ɗulma ɗulmaŋgwɛ ɓaka kanɔ sendi yo.
24Yo kɛto te yite yi Njambiyɛ kinma nɛ ɓo kelɔ nde, ɓo nyɛ̂ki ɓɔ kɛ kelna mɛkele mɛ mɛmi ɓeŋgwɛ ɓeya mɛwoɓɔ mɛ temɔ yan, nɛ́ ɓo nɛ ŋguru wan wuŋgwɛ yotu yan. 25Ɓo kpalma tikɔ gbakasi te yi Njambiyɛ punja nyɛ mumɔ kɛ́, nyɛ ɓɔ kɛ ja̧. Ɓo kpalma kanɔ kelɔ mɛsay nyɛ mɛyasi mɛte yi nyɛ kusuma kɛ́, tikɔ nyɛ, mɔ te ɛ kusuma yo kɔ. Ma yo nyɛ yi ɓomɔ yâkaŋgwɛ lukse kpo nɛ kpo, *amɛn.
26Yo kɛto te yite yi Njambiyɛ kinma ɓo kelɔ nde, ɓo ɓɛ̂ki nɛ ɓeya mɛwoɓɔ mɛte yi wuŋgwɛ nɛ yotu yan. Yori nɛ nde, ɓoma ɗîy ɓenɛ ɓembam nda yi Njambiyɛ kombila kɛ́, ɓoma nɛ ɓoma mɛ kpalɔ ɗiyɔ tandɛ yan. 27Ɗete sendi, ɓembam tikima ɗiyɔ mbam ɓenɛ nyari nda yi Njambiyɛ kombila kɛ́, ɛ koŋgwɛ nyiŋɛ ɓo yotu, ɓembam nɛ ɓembam mɛ kpalɔ ɗiyɔ tandɛ yan kelɔ yasi te yi nyɛ njɔn tandɛ yan ɓembam. Ɓo saŋgwama nɛ pɔnsi kɛ yotu yan yi yakama nɛ ɓo ɓeŋgwɛ yasi te yi ɓo kelma yí jatiɗye kol kɛ ɓeya nje.
28Ma nda yi ɓo tì kwaɗyɛ duwɛ Njambiyɛ kɛ́, ɛ Njambiyɛ kinɛ ɓo kelɔ nde, ɗyanɔ ɗyan ɓɛ̂ki kɔtute yí kelɔ nɛ yasi te yi mumɔ ti yaka kelɔ na. 29Temɔ yan tondunate nɛ kwalɔ kɔtu mɛkele hɛnɛ nɛ̀ kwalɔ ɓeya yasi hɛnɛ. Yo sendi tondunate nɛ kwalɔ nyɛna temɔ hɛnɛ kɛ mɛyasi mɛ mɛnɛti nje ɓu̧ kwalɔ likisi hɛnɛ. Ɓo nɛ nyaŋgwɛ temɔ ɓuɗyate. Mɛtakɛ mɛte yi wona ɓomɔ sima tondɔ sendi kɛ temɔ yan. Ɗyanɔ te yi mɛtandɔ nɛ̀ yi mɛseɓila nɛ̀ yi sɔsɔ sima tondɔ sendi ɗete kɛ temɔ yan. Ɓo ɓotu ɓe sɔkwa numbu, 30ɓotu ɓe kutu nɛ̀ ɓotu ɓe payɛ Njambiyɛ. Ɓo ɓotu ɓe janji nɛ̀ ɓotu ɓe mbenɔ. Ɓo ɓotu ɓe ɓendiɗye yotu nɛ gbɛlate. Ɓo sendi ɓe mbendɔ ɓe kusuna jɔnja ɓeya mɛɗyanɔ yí kelɔ nɛ ɓeya yasi. Ɓo ɓɔnɔ ɓe mbandɔ suŋgwɛ nɛ ɓesaŋgwɛ ɓan nɛ̀ ɓenyaŋgwɛ ɓan. 31Ɓo kinɛ ɗyanɔ na. Ɓo ti tónjukwɛ mɛyasi mɛte yi ɓo si kpo kɛ́ na. Ɓo kinɛ mɛkwaɗya kɛ temɔ na, ɓo ti gwáki ŋgwɛtɛ ɓɛsɔ na. 32Ɓo kɛ duwɛ dukwɛ nde, ɓotu ɓete ɓe kelɛ njɛl mɛkele nda yite ɓaka yâkaŋgwɛ saŋgwa nɛ sɔŋ. Ko ɗete, ɓo kɛ kɛ̀ mbɔmbu yí kelɔ njɛl mɛkele nda yite. Ma yeti ndi nde, ɓo kɛ kelɔ mɛkele mɛte na, yasi wɛtɛ, ɓo kɛ toŋgiɗye jayɛ sendi ɓotu ɓete ɓe kelɛ ɓeya mɛkele mɛte ɓaka.
2Kasi pɛsina jɔsi
1Ma ɗete, wɛ mɔ te ɛ jɔse ɓɛsɔ kɔ, ko wɛ ɓɛ̂ki nda, wɛ ti yaka lɛpɔ nde, wɛ kinɛ mɛjɔsɔ na, kɛto wɛ kɛ jɔse ɓɛsɔ, kpalɔ nje kelɔ ndi kiya mɛyasi mɛte yi ɓo kelɛ kɛ́. Ɗete, wɛ nɛ ŋguru wɔ kɛ kelɔ nde, lɛpi ɓâl kɛ to yɔ. 2Ma wusɛ kɛ duwɛ nde, Njambiyɛ jɔ́sa ɓotu ɓete ɓe kelɛ ɗete ɓaka nɛ to te nɛ ŋgbeŋ. 3Wɛ mɔ te ɛ jɔse ɓotu ɓete ɓe kelɛ ɗete, kpalɔ kelɔ ndi nda ɓo kɔ, ’wɛ táka ka nde, wɛ ta diyɔ kɛ jɔsi Njambiyɛ? 4Yite nde, ’wɛ yɛ́lkwɛ Njambiyɛ kɛto nyaŋgwɛ ŋgikwa te yi nyɛ kelɛ nɛ wɛ kɛ́? ’Wɛ yɛ́lkwɛ sendi nyɛ, kɛto a kɛ gbisɔ wɛ? ’Wɛ yɛ́lkwɛ ka nyɛ, kɛto a ti pɔ́nsa wɛ nɛdɔ na? ’Wɛ yeti kɛ duwɛ nde, Njambiyɛ kél ŋgikwa nɛ wɛ ɗete, nɛ́ wɛ yeŋsa temɔ na? 5Ma temɔ yɔ nɛ keskere, yo ti yaka sɛnjɔ na, ɗete wɛ kɛ kelɔ nde, Njambiyɛ wôku ŋgambi nɛ wɛ kwa̧ to te kumɔ kɛ yesɔ te yi njoŋ nɛ ta tusiyɛ kɛ́. Yo ta ɓɛ yesɔ te yi nyɛ ta teɗye nde, a jɔ́sa yasi nɛ ŋgbeŋ. 6Njambiyɛ ta nyɛ mumɔ hɛnɛ sol ɓeŋgwɛ mɛkele mɛnɛ. 7Ɓaŋa ɓomɔ kɛ kelɔ tiŋ te yi kelɔ kimɔ yasi, sa̧ nje te yi ɓɛ nɛ mɛluksa mɛ Njambiyɛ. Ɓo sáŋ sendi nde, Njambiyɛ tɔ̂ndu ɓo, nyɛ ɓo joŋgwɛ te yi kinɛ njena na. A ta nyɛ ɓo joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo. 8Ma yasi wɛtɛ, kɛ yi ɓotu ɓete ɓe lu̧ ɗyambi nɛ nyɛ ɓenɔ gbakasi kutuɗya kpalɔ ɓeŋgwɛ kɔtu mɛkele ɓaka, Njambiyɛ ta teɗye kwana temɔ nɛ̀ nyaŋgwɛ ŋgambi nɛ suŋgwɛ nɛ ɓo. 9A ta teɗye nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ nyɛ mumɔ hɛnɛ ɛ kelɛ ɓeya yasi kɔ, mɔ te ta gwe wɔ̧ ŋgwaŋgwa. Yo ta ɓɛ ɗiŋ Ɓeyudɛn nje ɓu̧ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka. 10Ma yasi wɛtɛ, a ta lukse tɔndɔ nyɛ tɛte nyɛ mumɔ hɛnɛ ɛ kelɛ kimɔ yasi kɔ. Yo ta ɓɛ ɗiŋ Ɓeyudɛn nje ɓu̧ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka, 11kɛto Njambiyɛ yeti kɛ gwe mbɛri misi mumɔ na.
12Ɓomɔ hɛnɛ ɓe kelɛ ɓeya yasi kinɛ pa duwɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ te yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ ta gwe yambile, kɛto ɓeya yasi te yi ɓo kelma kɛ́, yeti kɛto ɓo tì duwɛ mɛmboŋga mɛte na. Yasi wɛtɛ, ɓomɔ hɛnɛ te ɓe si duwɛ mɛmboŋga mɛte nje kelɔ ɓeya yasi ɓaka, Njambiyɛ ta jɔse ɓo ɓeŋgwɛ mɛmboŋga mɛte. 13Yo nde, Njambiyɛ ti pɛ́si nde, mumɔ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ, ŋgɛ nyɛ si wokɔ ndi mɛmboŋga wokɔ na. Yasi wɛtɛ, yo mɔ te ɛ wokɛ kelɔ yasi te yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́, yo mbɛte yi Njambiyɛ ta pɛsɔ nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. 14Ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka yeti kɛ duwɛ mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ na. Ma ŋgɛ ɓo nɛ ŋguru wan ɗiki kelɔ mɛyasi mɛte yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́, yo téɗya komɛte nde, temɔ yan kɛ ɗiki teɗye ɓo nde, ɓo kêl ɗete, ko ɓɛkɔ nde, ɓo yeti kɛ duwɛ mɛmboŋga mɛte na. 15Ŋgɛ ɓo kelɛ ɗete, ɓo kɛ teɗye nde, Njambiyɛ nya ɗyanɔ mɛyasi mɛte yi mɛmboŋga diyɛ nde, mumɔ kêl kɛ́ kɛ mɔy mɛtemɔ man. Temɔ yan kɛ teɗye ɗete, sendi mɛtakɛ man kɛ ɗiki ndeyɛ ɓo ho tɔndɔ ɓo ɓeŋgwɛ yasi te yi ɓo kelɛ kɛ́. 16Mɛyasi mɛte yi ɗiyɛ muka sɔɗyate kɛ joŋgwɛ ɓomɔ kɛ́ ta pundɔ puyɛ kɛ yesɔ te yi Njambiyɛ ta kwa̧ nɛ Krist Yesus yí jɔse nɛ ɓo kɛ́. Kimɔ Tom te yi mi pelɛ kɛ́ kɛ lɛpɔ ɗete.
Kasi tɛri Ɓeyudɛn
17Ma wɛ kɛ lɛpɔ nde, wɛ Ɓeyudɛn, wɛ nɛ ɓiɓina temɔ nde, yaŋa tí kelɔ wɛ na, kɛto wɛ kɛ duwɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ. Wɛ kɛ ɗuŋgwɛ ɓeti nde, Njambiyɛ, nyɛ kpasa Njambiyɛ wɔ. 18Ma nduku, ’wɛ kɛ duwɛ yasi te yi Njambiyɛ kwaɗyɛ kɛ́? Wɛ kɛ kombile duwɛ sendi nɛmbina faŋ kimɔ yasi te yi wɛ yâkaŋgwɛ kelɔ kɛ́, kɛto mɛmboŋga téɗya wɛ yo. 19Kɛ yɔ, wɛ lɛ́pi nde, wɛ mɔ te ɛ ŋgbɔsɛ ɓotu ɓete ɓe nɛ ɗiɓina misi ɓaka, wɛ mɔ te ɛ paniyɛ puyɛ nyɛ ɓaka ɓe kɛ mɔy yitil ɓaka. 20Wɛ lɛ́pi sendi nde, wɛ mɔ teɗya yasi nyɛ ɓotu ɓete ɓe kinɛ ɗyanɔ ɓaka, lɛpɔ nde, wɛ mɔ teɗya yasi nyɛ ɓotu ɓete ɓe nda ɓeŋgbanda ɓaka. Wɛ lɛ́pi ɗete, kɛto wɛ kɛ duwɛ mɛmboŋga, duwɛ mɛyasi hɛnɛ nɛ̀ gbakasi te yi ɗiyɛ kɛ mɔy mɛmboŋga mɛte kɛ́. 21Wɛ mɔ te ɛ teɗye ɓɛsɔ yasi kɔ, ma ŋge ɓa yi wɛ ti téɗya sendi yotu yɔ yasi te kɛ́? Wɛ mɔ te ɛ pelɛ nde, mumɔ tî guɓu kɔ, ma ŋge ɓa yi wɛ nje guɓɔ sendi kɛ́? 22Wɛ mɔ te ɛ pelɛ nde, mumɔ tî kel wanja kɔ, ma ŋge ɓa yi wɛ nje kelɔ sendi wanja kɛ́? Wɛ mɔ te ɛ ɓenɛ ɓaŋa ɓenjambiyɛ kɔ, ma ŋge ɓa yi wɛ nje nyiŋɛ mɛmbanjɔ man ɓu̧ mɛyasi mɛte yi wokuna nɛ ɓo kɛ́? 23Wɛ mɔ te ɛ ɗuŋgwɛ ɓeti kɛto duwa̧ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ kɔ, ma wɛ kɛ kpalɔ wuŋgwɛ ɗinɔ Njambiyɛ, kɛto wɛ kɛ yaŋgile mɛmboŋga mɛnɛ. 24Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka kɛ lɛpɔ lɛpi gbutu suŋgwɛ nɛ Njambiyɛ kɛto yun.›
25Ma ŋgɛ wɛ kelɛ mɛyasi mɛte yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́, yite pɛsina yotu yɔ yi ɓembam yi ɓo pɛsima kɛ́ ta kamɛ wɛ. Yasi wɛtɛ, ŋgɛ wɛ nje yaŋgile mɛmboŋga, komɛte, yo mɛ nda ɓo tì pɛsɛ wɛ na. 26Ma ŋgɛ mɔ te yi ɓo tì pɛsɛ nyɛ kɔ kelɛ mɛyasi mɛte yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́, ’wunɛ táka ka nde, Njambiyɛ ti yaka jayɛ nyɛ nda mɔ te yi ɓo sima pɛsɔ kɔ na? 27Wɛ, mɔnɔ Ɓeyudɛn kɛ duwɛ mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ kumɔ njena. Ɓo pɛsima sendi wɛ, ma wɛ kɛ kpalɔ yaŋgile mɛmboŋga mɛte. Ma ŋgɛ mɔ kandɔ te yi ɓo ti pɛ́si ɓo ɓaka kpalɔ kelɔ yasi te yi mɛmboŋga mɛte lɛpɛ kɛ́, ’wɛ táka nde, a tí pɛsɔ jɔsi yɔ na? 28Yeti yasi te yi mumɔ ɓɛŋɛ ɓɛŋa kɛ misi kɛ́ teɗye nde, mɔ te faŋ mɔnɔ Ɓeyudɛn na. Sendi, yeti yasi te yi mumɔ ɓɛŋɛ ɓɛŋa kɛ yotu mumɔ kɛ́ teɗye nde, yite faŋ pɛsina mbam na. 29Ma ɓo dúkwɛ faŋ mɔnɔ Ɓeyudɛn kɛ yasi te yi wulɛ kɛ mɔy temɔ nɛ kɛ́. Faŋ pɛsina mbam, yo mɛsay mɛte yi Kimɔ Sisiŋ kelɛ kɛ temɔ mumɔ kɛ́, yeti mɛmboŋga mɛte yi mumɔ kɛtɛ kɛtɔ kɛ́ kelɛ mɛsay mɛte na. Yo njɛl faŋ mɔnɔ Ɓeyudɛn te mbɛte ɓɛ nɛ mɛluksa. Mɛluksa mɛte yite wúla kɛ yi Njambiyɛ, yeti kɛ yi ɓomɔ na.
31’Ma ɗete, mɔ Ɓeyudɛn kwáŋ mɔ te ɛ yeti Ɓeyudɛn kɔ kɛ ŋge? ’Sendi, mɛpɛsina mɛte yi Ɓeyudɛn kelɛ kɛ́ káma ɓo kɛ ŋge? 2Ma mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ yiɓa kpasa mɛyasi kɛ mɛnje hɛnɛ kɛ yan. Bosa yasi, yo nde, Njambiyɛ ɓoŋma mɛlɛpi mɛnɛ kaŋɛ nyɛ ɓo. 3Hɛ ta lɛpɔ ɓa ndana nɛ ŋge? Ŋgɛ ɓɛ nde, ɓaŋa kɛ njoka yan tì tikɛ temɔ kɛ mɛlɛpi mɛte yi Njambiyɛ lɛpima kɛ́, ’Njambiyɛ má ɗiyɔ kinɛ tonjɛ mɛyasi mɛte yi nyɛ sima kpo kɛ́? 4Ko mbɛt na. Ɓomɔ hɛnɛ dûkwɛ nde, Njambiyɛ lɛ́pi ndi gbakasi, ma mumɔ hɛnɛ lɛ́pi ndi ja̧. Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Ɓomɔ dûkwɛ nde, wɛ Njambiyɛ, wɛ lɛ́pi ndi gbakasi kɛ mɛyasi mɛte yi wɛ lɛpɛ kɛ́. Sendi, ŋgɛ wúnɛ ɓomɔ tɛmɛ kɛ jɔsi, wɛ ta kaɓɔ lɛpi.›
5Ma kɔtu mɛkele mɛte yi wusɛ kelɛ kɛ́ kɛ teɗye nde, Njambiyɛ nɛ ŋgbeŋ. Ma ɗete, hɛ yakama lɛpɔ nɛ ŋge? ’Hɛ kina lɛ́pi nde, Njambiyɛ kél mɛyasi kɔtute komɛ nyɛ punjɛ ŋgambi nɛ teɗye wusɛ mɛbɔnɛ kɛ́ na? Ma mi kɛ lɛpina ɗete nda yi ɓomɔ yakama lɛpina kɛ́. 6Yasi wɛtɛ, ko yo yeti ɗete na. ’Ma ŋgɛ Njambiyɛ kelɛ kɔtu mɛkele, a má nje kelɔ nan yí pɛsɔ nɛ jɔsi ɓotu ɓe mɛnɛti maka?
7Sendi, ja̧ te yi mi kelɛ kɛ́ kɛ kpalɔ kelɔ nde, Njambiyɛ têɗya nɛ saŋsaŋ kwa̧ to te nde, nyɛ nɛ ŋgbeŋ. Yo kɛ kelɔ nde, mɛluksa mɛnɛ pûndu puyɛ. ’Ma ɗete, a ta jɔse mi nde, mi mɔ mɛɓeyɔ kɛto ŋge? 8Ŋgɛ ɓɛ nde, mɛyasi kêlnaŋgwɛ ɗete, ’yite hɛ kina lɛpi nde: ‹Hɛ kêl ɓeya mɛyasi, nɛ́ kimɔ mɛyasi nje pundu kɛte na›? Ɓaŋa ɓomɔ kɛ ɗiki pɛsɔ lɛpi nyɛ kɛ numbu su nde, wusɛ kɛ ɗiki lɛpɔ njɛl mɛlɛpi mɛte yite. Lɛpi ta ɓalɔ kɛ to yan, ɓo má saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ mɛte yi yakama nɛ ɓo kɛ́.
Ɓomɔ hɛnɛ kelma mɛɓeyɔ
9’Hɛ ta nje lɛpɔ ɓa ndana nde ŋge? ’Wusɛ Ɓeyudɛn kwa̧ ka ɓɛsɔ ɓomɔ? Ko na, kɛto hɛ sima si teɗye nde, ko Ɓeyudɛn ko ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka, mɛɓeyɔ kɛ namɔ ɓo hɛnɛ. 10Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Kinɛ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ ɛ kelɛ yasi nɛ ŋgbeŋ na, ko wɛtɛ. 11Kinɛ mɔ te ɛ nɛ ɗyanɔ na. Kinɛ mɔ te ɛ sa̧ nje te yi duwɛ Njambiyɛ na. 12Ɓo hɛnɛ sima jatɔ kɛ ɓeya nje. Ko ɓo yeti nɛ ɗeti te yi kelɔ yiŋa yaŋa na. Kinɛ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ njoka yan kɛ kelɔ kimɔ yasi na, ko wɛtɛ. 13Ŋgɔŋgɛlɛ yan kɛ ɓoŋna nɛ ɓoŋsɔŋ te yi ɗiyɛ nyasɛ kɛ́. Mɛɗyem man, yo yí seɓila ɓomɔ. Mada ɓenyɔŋɛ kɛ nji̧ mɛɗyem man. 14Numbu yan tonduma nɛ mɛkita nɛ̀ mɛlɛpi mɛte yi lu̧ mumɔ kɛ temɔ nda sɔru kuɓu. 15Ɓo nɛdɔ te yi kɛ̀ punjɛ mɛkiyɔ. 16Ɓo kɛ ɓekiɗye ɓomɔ tikɔ ɓo kɛ mɛbɔnɛ kɛ mbɛy hɛnɛ te yi ɓo kwa̧ kɛte. 17Ɓo yeti kɛ duwɛ nje te yi nyɛ mumɔ tɛte kɛ́ na. 18Kambina Njambiyɛ yeti nɛ mbɛt kɛ ɗyanɔ ɗyan na.› 19Hɛ duwa̧ nde, yasi hɛnɛ te yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́, yo lɛ́pi ndi nyɛ ɓotu ɓete yi mɛmboŋga mɛte nja̧ kɛto yan ɓaka, nɛ́ ɓomɔ hɛnɛ ɗiɓi numbu, nɛ́ ɓotu ɓe mɛnɛti maka hɛnɛ duwɛ nde, ɓo nɛ mɛjɔsɔ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ, 20kɛto Njambiyɛ ti pɛ́si nde, mumɔ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ, kɛto kelna mɛyasi mɛte yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́ na. Kɛto siya yasi te yi mɛmboŋga kelɛ, yo ndi teɗya mumɔ mɛɓeyɔ mɛnɛ.
Nje te yi Njambiyɛ joŋgwɛ
nɛ mumɔ kɛ́
21Ma ndana Njambiyɛ kɛ teɗye wusɛ nda yi nyɛ pɛsɛ nde, mumɔ yakama ɓɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kinɛ kwa̧ nɛ nje mɛmboŋga na. Mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ nɛ̀ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nja̧ lɛpɔ sendi ɗete. 22Ɛ nde, Njambiyɛ pɛ́si nde, mumɔ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ nɛ nje tikina temɔ kɛ yi Yesus Krist. Njambiyɛ kél ɗete nɛ ɓomɔ hɛnɛ te ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Yesus ɓaka, kɛto a yeti kɛ nɛmbɛ njoka ɓomɔ na. 23Yo nde, ɓomɔ hɛnɛ kelma mɛɓeyɔ, ɛ Njambiyɛ soŋɛ mɛluksa mɛnɛ kɛ yotu yan. 24Ma Njambiyɛ nɛ ŋgikwa, ɗete a pɛsima nde, ɓo mɛ ndana nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ nɛ gbɛlate. A kelma ɗete nɛ nje mɛkolna mɛte yi Krist Yesus nja̧ nje kolɔ nɛ ɓo kɛ́. 25-26Njambiyɛ tɔkuma Yesus yi nyɛ nɛ sadaka, na gwe punjɛ mɛkiyɔ mɛnɛ yí soŋɛ nɛ ŋgambi Njambiyɛ kɛ mɛɓeyɔ mɛte yi ɓomɔ kelma kɛ́. Njambiyɛ sóŋa ŋgambi nɛ ɗete kɛ yi ɓotu ɓete ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka, nɛ́ ɓo ɓɛ nɛ tɛ. A kwaɗya teɗye nɛ nje te yite nde, nyɛ nɛ ŋgbeŋ, kɛto a gbisimama kinɛ teɗye ɓomɔ mɛbɔnɛ kɛ ɓeya mɛyasi mɛte yi ɓo kelma mbɔmbu kɛ́ na. Ma kɛ ŋgimɔ te yɔkɔ ndana, a kɛ teɗye ɓomɔ nde, nyɛ nɛ ŋgbeŋ. A kɛ kwaɗyɛ ɗiyɔ ndi nɛ ŋgbeŋ, pɛsɔ sendi nde, ɓaka hɛnɛ ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Yesus ɓaka mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ.
27Ma to yasi te yi mumɔ ta ɓendiɗye nɛ yotu kɛte kɛ́ ɓa we? Kinɛ yaŋa wɛtɛ nɛ wɛtɛ na. Kɛto ŋge? ’Kɛto kelna yiŋa kimɔ mɛkele? Ko na. Yasi wɛtɛ, yo ndi kɛto tikina temɔ kɛ yi Yesus, yeti kɛto kelna mɛyasi mɛte yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́ na. 28Kɛto wusɛ kɛ takɛ gbate nde, Njambiyɛ pɛ́si nde, mumɔ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛto tikina temɔ kɛ yi Yesus, yeti kɛto kelna yasi te yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́ na. 29’Yite nde, Njambiyɛ ndi Njambiyɛ Ɓeyudɛn siyɛ? ’Nyɛ yeti sendi Njambiyɛ te yi yiŋa mɛkandɔ na? I̧ gbate, nyɛ Njambiyɛ te yi yiŋa mɛkandɔ sendi, 30kɛto Njambiyɛ ndi wɛtɛ nɛ wɛtɛ. Yo ndi nyɛ nyɛpɔ sendi ta pɛsɔ nde nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe pɛsina nɛ̀ ɓaka ɓe ti pɛ́sinaŋgwɛ ɓaka ta ɓɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ nɛ nje tikina temɔ kɛ yi Yesus Krist. 31Yikɛ yi wusɛ lɛpɛ kɛ́, ’wusɛ lɛ́pi ka nde, wusɛ lêŋ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ kɛto tikina temɔ kɛ yi Yesus? Ja̧, yeti ɗete na! Wusɛ kɛ kpalɔ lɛpɔ nde, mɛmboŋga nɛ kpasa misi mɛsay mɛte yi nyɛ kelɛ kɛ́.
4Kasi tikina temɔ te yi Abaraham
1Ma hɛ ta lɛpɔ nde ŋge kɛ kasi saŋmbambɔ wusu Abaraham? A kweɗyama ɓa yasi te nda kɛ tɛri te yi mumɔ? 2Njambiyɛ má pɛsi nde, Abaraham mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ wulɛ kɛ yiŋa mɛkele mɛte yi nyɛ kelma kɛ́, ma nyɛ yakama ɓendiɗye yotu. Ma kɛ mbɔmbu Njambiyɛ, yiŋa yasi te yi nyɛ yakama ɓendiɗye yotu kɛto te yeti na. 3Mɛkana mɛ Njambiyɛ lɛ́pi nde ŋge? Yo lɛ́pi nde: ‹Abaraham tikima temɔ kɛ yi Njambiyɛ, ɛ Njambiyɛ lɛpɛ kɛ yite nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ.› 4Yo nde, ŋgɛ mumɔ kelɛ mɛsay, a yâkaŋgwɛ ɓɛ nɛ sol kɛ mɛsay mɛte. Kɛ yite, ɓo ti nyɛ́ki nyɛ yo nyɛkɔ nɛ gbɛlate na. Yo yasi te yi ɓo yâkaŋgwɛ nyɛ nyɛ. 5Ma ŋgɛ mumɔ ti kelɛ yiŋa mɛsay ɗete na, ŋgɛ nyɛ kpalɔ tikɔ temɔ kɛ yi Njambiyɛ, nyɛ ɛ pɛsɛ nde, mɔ mɛɓeyɔ yakama ɓɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɔ, komɛte, Njambiyɛ má lɛpɔ nde, mɔ te mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛto tikina temɔ te yite. 6Yo ɗete sendi yi Davit kɛ lɛpɔ nde, mɔ te ɛ Njambiyɛ lɛpɛ nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kinɛ pa diyɛ nde, a pâŋ pa kelɔ yiŋa kimɔ mɛkele kɔ nɛ mɛsosa. 7Davit kɛ lɛpɔ nde: ‹Ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ tikima mɛjɔsɔ man nɛ ŋgwɛtɛ soŋɛ mɛɓeyɔ man ɓaka nɛ mɛsosa. 8Mɔ te ɛ Baba Mbokɔ yeti kɛ lɛpɔ se kasi mɛɓeyɔ mɛnɛ kɔ nɛ mɛsosa.›
9’Mɛsosa mɛte ɓɛ́ŋa ka ndi ɓotu ɓete ɓe pɛsina ɓaka? ’Ho yo ɓɛ́ŋa sendi ɓotu ɓete ɓe ti pɛ́sinaŋgwɛ ɓaka? Kɛto kɛ yi Abaraham, hɛ kasima nde, Njambiyɛ lɛpima nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛto tikina temɔ te yi nyɛ tikima kɛ yenɛ kɛ́. 10Kɛ yi Njambiyɛ lɛpima nde, Abaraham mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛ́, ’yite a ma pɛsina ho a tì pa pɛsina na? Kɛ ŋgimɔ te yite a ɓa̧ ndi ɗete, ko a tì pa pɛsina na. 11Kɛ kɔŋte yɛy, ɛ Njambiyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde, a pɛ̂sinaŋgwɛ yí teɗye nde, nyɛ Njambiyɛ pɛsima nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. A pɛsima nde, Abaraham mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛto tikina temɔ te yi nyɛ tikima kɛ yenɛ kɛ́, yite a tì pa pɛsina na. Ɗete, Abaraham nja̧ nje ɓɛ saŋgwɛ nɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Njambiyɛ, ko ɓotu ɓete ɓe ti pɛ́sinaŋgwɛ ɓaka. Ɗete, Njambiyɛ ta lɛpɔ nde, ɓo mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. 12Abaraham sendi saŋgwɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe pɛsina ɓaka, yeti kɛto gbɛla mɛpɛsina mɛte yi ɓɛŋna ndi kɛ yotu kɛ́ na, nyɛ saŋgwɛ nɛ ɓaka ɓe tikɛ sendi temɔ kɛ yi Njambiyɛ kɛ̀ nɔ mbɔmbu nda yi nyɛ kelma kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ tì pa pɛsina kɛ́.
13Ma Njambiyɛ kpoma nyɛ Abaraham nde, a ta kaŋɛ mɛnɛti maka nyɛ nyɛ ɓenɛ ɓenday ɓenɛ. Yi Njambiyɛ kpoma ɗete kɛ́, yeti kɛto Abaraham kelma yiŋa yasi te yi mɛmboŋga mɛnɛ lɛpɛ kɛ́ na. Yo nde, a lɛpima nde, Abaraham mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛto tikina temɔ te yi nyɛ tikima kɛ yenɛ kɛ́. 14Má ɓɛki ndi nde, mɛyasi mɛte yi Njambiyɛ ɓakiɗye tikɛ ɓotu ɓenɛ kɛ́ ɓɛ́ŋa ndi ɓotu ɓete ɓe kelɛ yasi te yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́, ma tikina temɔ te yi ɓomɔ tikɛ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ gbɛlate. Sendi, ma yasi te yi Njambiyɛ kpoma kɛ́ tí kelna se na. 15Ma mɛmboŋga kél nde, Njambiyɛ wôku ŋgambi suŋgwɛ nɛ ɓomɔ, kɛto ɓo yeti kɛ ɓeŋgwɛ yo na. Ŋgɛ ɓɛ nde, mɛmboŋga yeti na, yite kasi yaŋgila te yeti sendi na. 16Ɗete, yasi te yi Njambiyɛ ɓakiɗye tikɛ ɓotu ɓenɛ kɛ́, a kpóku yo nyɛ ɓotu ɓete ɓe tikɛ temɔ kɛ yenɛ ɓaka, na nyɛ ɓo yo nɛ gbɛlate, nɛ́ ɓenday ɓe Abaraham hɛnɛ ɓɛ nɔ, yeti ndi kɛto ɓaka yi mɛmboŋga nja̧ ndi kɛto yan ɓepɔ na, yo sendi kɛto ɓaka ɓe tikɛ ndi temɔ kɛ yenɛ nda yi Abaraham te saŋgwɛ wusu hɛnɛ kelma kɛ́. 17Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Mi tɛmbiɗya wɛ, nɛ́ wɛ ɓɛ saŋgwɛ nɛ ɓuɗya mɛkandɔ.› Abaraham, nyɛ saŋgwɛ wusu kɛ mbɔmbu Njambiyɛ te yi nyɛ tikima temɔ kɛ yenɛ kɔ. Njambiyɛ te, nyɛ Njambiyɛ te ɛ kelɛ nde, ɓemuŋ yɔkwɛ ɓɛ nɛ joŋ kɔ. Yo nyɛ kusɛ sendi mɛyasi mɛte yi ti ɓɛ kwey kɛte kɛ́. 18Abaraham tikima temɔ kɛ yi Njambiyɛ, ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yasi te yi mumɔ ti yaka ɓɛ se nɛ ɓiɓina temɔ nde, yo yakama kelna kɛ́. Ɗete, ɛ nyɛ nje ɓɛ saŋgwɛ nɛ ɓuɗya mɛkandɔ nda yi Njambiyɛ ma lɛ́pi nyɛ nyɛ kɛ́. Njambiyɛ lɛpima nyɛ nyɛ nde: ‹Ɓenday ɓɔ ta ɓɛ ɓuɗyate nda ɓesisɔ̧ ɓe ɗyoɓɔ.› 19Kɛ ŋgimɔ te yite mɛsew mɛ Abaraham mɛ kɛ̀ nda gɔmay. A ɓɛŋma nde, yotu nɛ ma dugbɔ, ɓɛŋɛ sendi ɗete kɛ yi Sara nde, ŋgimɔ jariki sima kwa̧. Ma ko ɗete, Abaraham tì tɛkɛ kɛ tikina temɔ te yi nyɛ tikima kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ na. 20Yasi wɛtɛ, a ka̧ mbɔmbu yí tikɔ temɔ kɛ yi Njambiyɛ kinɛ nyɛ mɛso kɛ yasi te yi Njambiyɛ kpoma nyɛ nyɛ kɛ́ na. Njambiyɛ nya nyɛ ɗeti kɛ tikina temɔ te yi nyɛ tikima kɛ yenɛ kɛ́, ɛ nyɛ lukse Njambiyɛ. 21A duwa̧ gbate nde, Njambiyɛ nɛ ɗeti te yi tonjɛ yasi te yi nyɛ si kpo kɛ́. 22Yo kɛto Abaraham tikima temɔ ɗete, ɛ Njambiyɛ lɛpɛ nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. 23Yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Njambiyɛ lɛpima nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ.› Yi ɓo kɛtima ɗete kɛ́, yo yeti ndi kɛto Abaraham nyɛpɔ na, 24yo sendi kɛto su, wusɛ ɓotu ɓete ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Njambiyɛ te ɛ womiya Nyaŋgwɛ Kumande wusu Yesus soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ kɔ. Njambiyɛ ta lɛpɔ sendi nde, wusɛ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. 25A kaŋma nyɛ nyɛ ɓomɔ nde, ɓo wôku nyɛ kɛto ɓeya mɛkele musu. Ɛ nyɛ nje womiyɛ nyɛ, nɛ́ wusɛ nje ɓɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ.
5Wusɛ mɛ nɛ tɛ sinɛ ɓe Njambiyɛ
1Ɗete, Njambiyɛ pɛsima nde, wusɛ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛto tikina temɔ te yi wusɛ tikɛ kɛ yenɛ kɛ́. Ma ɗete, wusɛ mɛ ndana nɛ tɛ sinɛ ɓe Njambiyɛ nɛ nje Nyaŋgwɛ Kumande wusu Yesus Krist. 2Yo nyɛ ɓutɛ nje nyɛ wusɛ ɓu̧ wusɛ kɛ̀ nɔ kɛ yi Njambiyɛ, na kel kimɔ yasi nɛ wusɛ, kɛto wusɛ kɛ tikɔ temɔ kɛ yi Yesus. Wusɛ mɛ ɗiyɔ ndana nɛ ŋgbiŋgim kɛ mɔy ŋgikwa te yi Njambiyɛ kelɛ nɛ wusɛ kɛ́. Wusɛ kɛ sosa, kɛto wusɛ nɛ ɓiɓina temɔ nde, wusɛ ta ɓɛ sendi nɛ mɛluksa mɛ Njambiyɛ. 3Wusɛ ti sósaŋgwɛ ndi kɛto te yite nyɛpɔ na. Yasi wɛtɛ, ko kɛ mɔy mɛbɔnɛ wusɛ kɛ sosa sendi, kɛto hɛ duwa̧ nde, mɛbɔnɛ kɛ kamɛ wusɛ, nɛ́ wusɛ ɓɛ nɛ tiŋ te yi gbisɔ mɛyasi. 4Kelna tiŋ kɛ kamɛ wusɛ, nɛ́ wusɛ sum kol kɛ mɛɓoɓilan. Ma sumna kol kɛ mɛɓoɓilan kɛ kamɛ wusɛ, nɛ́ wusɛ ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yi Njambiyɛ. 5Yo nde, ŋgɛ wusɛ ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ ɗete kɛ yi Njambiyɛ, wusɛ tí ɓiye sɔsɔ mɛwuru na, kɛto a sima si tonjɛ mɛkwaɗya mɛnɛ kɛ mɔy mɛtemɔ musu nɛ nje Kimɔ Sisiŋ te yi nyɛ nya wusɛ kɛ́.
6Yo nde, mbɔmbu kɛ ŋgimɔ te yi wusɛ tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi kelɔ yiŋa kimɔ yasi, *Krist nja̧ nje gwe kɛto su ɓotu ɓe mɛɓeyɔ kɛ ŋgimɔ te yi Njambiyɛ pɛsima kɛ́. 7Ko nde, mumɔ jôŋnaŋgwɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mɛnɛti, yo sulnate nde, wɛtɛ mumɔ jâya sɔŋ kɛto nɛ. Ma ŋgɛ mumɔ ɓɛ nɛ kpɛskɛrɛ, wɛtɛ mumɔ yakama jayɛ sɔŋ yari kɛto nɛ. 8Ma Njambiyɛ kɛ teɗye nɛ nyɛ wusɛ nde, a kwaɗya wusɛ, kɛto Krist nja̧ gwe kɛto su piŋɔ te yi wusɛ ɓa̧ ndi ɓotu ɓe mɛɓeyɔ kɛ́. 9Ma ŋgɛ ɓɛ nde, nɛ nje mɛkiyɔ mɛnɛ Njambiyɛ pɛsima nde, wusɛ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ, ’suŋgwa nɛ joŋgwa su? ’A ta ɗiyɔ kinɛ joŋgwɛ ka wusɛ kambɔ nɛ ŋgambi Njambiyɛ na? 10Yo nde, mbɔmbu wusɛ ɓa̧ ɓependɔ ɓe Njambiyɛ. Ma ndana Njambiyɛ nja̧ jaŋgwɛ njoka nɛ sinɛ ɓo nɛ nje sɔŋ Mɔnɔ wenɛ. Ma ŋgɛ ɓɛ nde, Njambiyɛ nja̧ jaŋgwɛ njoka su ɗete, ’suŋgwa nɛ joŋgwa su? ’A kina joŋgwɛ gba wusɛ sendi kɛto Mɔnɔ wenɛ nɛ joŋ na? 11Ma yeti ndi mɛyasi mɛte yite siyɛ na. Yasi wɛtɛ, wusɛ ndana nɛ mɛsosa nɛ Njambiyɛ, kɛto a kwaŋma nɛ nje Kumande wusu Yesus Krist yí jaŋgwɛ nɛ njoka nɛ sinɛ ɓo.
Njoka Adam nɛ̀ Yesus Krist
12Ɗete, nda yi mɛɓeyɔ nyiŋma kɛ to mɛnɛti nɛ nje mumɔ wɛtɛ, nda mɛɓeyɔ kelma nde, mumɔ sɔ̂mbu sɔŋ, ɗete sɔŋ nja̧ nje nyanja nɛ ɓomɔ hɛnɛ, kɛto ɓo hɛnɛ kelma mɛɓeyɔ... 13Yo nde, mɛɓeyɔ ɓa̧ kɛ to mɛnɛti piŋɔ te yi Njambiyɛ tì pa nyɛ Mɔyisi mɛmboŋga na. Ma kɛ ŋgimɔ te yi mɛmboŋga mɛte tì ɓɛ kɛte kɛ́, Njambiyɛ tì ɓa mɛɓeyɔ mɛ ɓomɔ na. 14Ko ɗete, kandɛ kɛ ŋgimɔ Adam kumɔ kɛ Mɔyisi sɔŋ namma ɓomɔ, ko nde, ɓomɔ hɛnɛ tì kelɛ ɓeya yasi yaŋgile mboŋga nda yi Adam kelma kɛ́ na. Joŋgwɛ Adam kɛ kandɛ teɗye wusɛ kwalɔ mbaŋa mɔ te ɛ ta duwɛ nje kɔ. 15Yasi wɛtɛ, yaŋgila mboŋga te yi Adam kelma kɛ́ nɛ̀ ŋgikwa te yi Njambiyɛ kelma nɛ wusɛ kɛ́ yeti wɛtɛ na. Yo gbate nde, ndi kɛto yaŋgila mboŋga wɛtɛ yi mumɔ wɛtɛ kelma kɛ́, ɓomɔ ɓuɗyate nja̧ sɔmbɔ sɔŋ kɛte. Ma yasi wɛtɛ, ŋgikwa te yi Njambiyɛ nja̧ nje kelɔ nɛ ɓomɔ kɛ́ nja̧ kwa̧ to te hɛnɛ. A nya sendi ɓomɔ mɛkombila nɛ gbɛlate kwa̧ to te nɛ nje mumɔ wɛtɛ, Yesus Krist. 16Ma ɓeya yasi te yi mumɔ kelma kɛ́ nɛ̀ kimɔ yasi te yi Njambiyɛ nja̧ nyɛ wusɛ nɛ gbɛlate kɛ́ kɛ kelɔ mɛsay dɛlɛ dɛlɛ, kɛto Njambiyɛ jɔsuma yaŋgila mboŋga wɛtɛ te yi mumɔ wɛtɛ kelma kɛ́, ɛ nyɛ pɛsɛ nde, lɛpi ɓalma kɛto ɓomɔ hɛnɛ. Ma kimɔ yasi te yi Njambiyɛ nja̧ nyɛ wusɛ nɛ gbɛlate kɛ kɔŋ ɓuɗya yaŋgila mɛmboŋga mɛnɛ kɛ́ kpalma kelɔ nde, a pɛ̂si nde, wusɛ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. 17Ŋgɛ ɓɛ nde, yaŋgila mɛmboŋga mɛte yi mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ yaŋgila kɛ́ kelma nde, sɔŋ nâm ɓomɔ hɛnɛ, ’suŋgwa nɛ joŋgwɛ te yi ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ kelɛ nyaŋgwɛ ŋgikwa nɛ ɓo, pɛsɔ nde, ɓo mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ ta ɓɛ nɔ kɛ́? ’Ɓo kina ju̧, namɔ sendi yasi ndi kɛto mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ, Yesus Krist na?
18Ɗete, nda ndi mumɔ wɛtɛ yaŋgila mɛmboŋga, ɛ Njambiyɛ pɛsɛ nde, yo ɓomɔ hɛnɛ ɓalɛ lɛpi kɛ́, ɗete sendi, kɛto ndi mumɔ wɛtɛ kelma yasi te yi nɛ ŋgbeŋ, Njambiyɛ kɛ pɛsɔ nde, ɓomɔ hɛnɛ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. Pɛsinate ɗete kɛ nyɛ ɓo joŋgwɛ. 19Ma ndi kɛto mumɔ wɛtɛ tì wokuna nɛ Njambiyɛ, ɛ ɓomɔ ɓuɗyate nje ɓɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ kɛ mbɔmbu wenɛ, ɗete sendi, kɛto mumɔ wɛtɛ wokunama nɛ nyɛ, a ta pɛsɔ nde, ɓomɔ ɓuɗyate mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ.
20Ma mɛmboŋga nja̧ ɗya̧, nɛ́ mɛɓeyɔ nyɛɓi. Ma komɛ mɛɓeyɔ nyɛɓɛ kɛ́, ŋgikwa te yi Njambiyɛ kpalma nje kwa̧ to te. 21Ɗete, nda yi mɛɓeyɔ namma ɓomɔ nɛ nje te yi sɔŋ kɛ́, ɗete sendi, ŋgikwa te yi Njambiyɛ kɛ namɔ wusɛ nɛ nje te yi nyɛ pɛsɛ nde, wusɛ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛ́, nɛ́ wusɛ ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo nɛ nje Nyaŋgwɛ Kumande wusu Yesus Krist.
6Sinɛ ɓe Yesus Krist gwa̧
nje womiyɛ sendi
1Ma hɛ ta nje lɛpɔ ɓa ndana nde ŋge? ’Hɛ ta kɛ̀ ka mbɔmbu joŋna kɛ mɔy mɛɓeyɔ, nɛ́ Njambiyɛ kel ŋgikwa nɛ wusɛ kwa̧ to te? 2Ko mbɛt na. Wusɛ sima gwe ɗuwɛ kɛ ɗeti te yi mɛɓeyɔ ɓa̧ nɔ kwey kɛ́. ’Ma hɛ ta nje yɔkwɛ joŋna nɛ kɔkɔ kɛ mɔy mɛɓeyɔ kɛto ŋge? 3’Wunɛ kɛ ndekima ka nde, wusɛ hɛnɛ te yi ɓo tɔpuma kɛ mɔrɔku yí saŋgwɛ wusɛ sinɛ ɓe Krist Yesus ɓaka, ɓo ti tɔ́pa ka wusɛ yí saŋgwɛ wusɛ sinɛ ɓe Yesus kɛ sɔŋ nɛ na? 4Ɗete, wusɛ gwa̧, ɛ ɓo pumbɛ wusɛ sinɛ ɓe Krist nɛ nje tɔpuna su kɛ mɔrɔku, nɛ́ wusɛ nje joŋna ndana nɛ jɔnja joŋgwɛ nda yi Da womiya sendi nɛ *Krist kɛ njoka ɓemuŋ nɛ ŋguŋguɗyɛ mɛluksa mɛnɛ kɛ́. 5Ma sinɛ ɓe Krist mɛ sendi saŋgwate wɛtɛ kɛ sɔŋ te yi nyɛ gwa̧ kɛ́. Ɗete sendi, sinɛ ɓe Krist ta ɓɛ saŋgwate wɛtɛ kɛ womiya te yi nyɛ womiya kɛ́. 6Wusɛ duwa̧ nde, kɛ yi Krist gwa̧ nɔ kɛ kroa kɛ́, Njambiyɛ ŋgbama sendi njombu joŋgwɛ ɗyusu kɛ kroa ɓenɛ ɓe Krist, na soŋ ɗeti kelna mɛɓeyɔ te yi ɗiyɛ kɛ yotu su kɛ́, ma wusɛ mɛ nje kɛ̀ mbɔmbu yí ɗiyɔ bala mɛɓeyɔ. 7Kɛto ŋgɛ mumɔ si gwe, ɓenɛ mɛɓeyɔ yeti se nɛ yaŋa na. 8Ma nda yi sinɛ ɓe Krist sima gwe kɛ́, wusɛ kɛ tikɔ temɔ nde, sinɛ ɓe Krist ta ju̧ sendi. 9Hɛ kɛ duwɛ sendi nde, Njambiyɛ womiya nyɛ soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ, a tí kala gwe se na. Sɔŋ yeti nɛ yiŋa ɗeti se kɛ yotu nɛ na, 10kɛto a gwa̧ ndi tu wɛtɛ nɛ sat. A gwa̧ yí soŋɛ mɛɓeyɔ mɛ ɓomɔ. Ma kɛ joŋgwɛ te yi nyɛ joŋna ndana kɛ́, a jóŋnaŋgwɛ yí lukse Njambiyɛ. 11Ɗete, wunɛ sendi, wunɛ ɓôŋ mɛyotu mun nda wunɛ sima gwe ɗuwɛ kɛ ɗeti te yi mɛɓeyɔ ɓa̧ nɔ kwey kɛ́. Ma ndana, wunɛ ɓôŋ mɛyotu mun nde, wunɛ nɛ joŋ yí lukse Njambiyɛ, kɛto wúnɛ ɓe Krist Yesus mɛ saŋgwate.
12Nda yo ɗete kɛ́, wunɛ tî jaya nde, mɛɓeyɔ kɛ̂n mbɔmbu yí namɔ mɛyotu mun yi ta si gwe kɛ́, nɛ́ wunɛ kel ɓeya mɛwoɓɔ mɛte yi yotu diyɛ kɛ́ na. 13Wunɛ tî ɓoŋ se mɛdoku mɛyotu mun nda mɛjɔlɛ nyɛ mɛɓeyɔ yí kelɔ nɛ kɔtu mɛkele na. Yasi wɛtɛ, wunɛ kpâl kaŋɛ mɛyotu mun nyɛ Njambiyɛ nda ɓotu ɓete ɓe gwa̧ nje ju̧ ɓaka. Wunɛ ɓôŋ mɛdoku mɛyotu mun nda mɛjɔlɛ nyɛ Njambiyɛ yí kelɔ nɛ ŋgbeŋ mɛkele. 14Ma mɛɓeyɔ yeti se nɛ yiŋa ɗeti kɛ yotu yun na, kɛto yeti mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ namɛ wunɛ na. Yasi wɛtɛ, yo ŋgikwa te yi Njambiyɛ kelɛ nɛ wunɛ kɛ́ namɛ wunɛ.
15Ma ŋge ɓa? ’Hɛ ta kelɔ ka ɓeya mɛkele, kɛto yeti mɛmboŋga namɛ wusɛ na? ’Hɛ ta kelɔ ka ɗete, kɛto yo ŋgikwa te yi Njambiyɛ kelɛ nɛ wusɛ kɛ́ namɛ wusɛ? Ko mbɛt na. 16’Wunɛ yeti kɛ duwɛ ka nde, ŋgɛ wɛ ɓu̧ yotu nyɛ mumɔ nde, wɛ ta wokuna nɛ nyɛ, wɛ mɛ bala mɔ te yi wɛ wokuna nɛ nyɛ kɔ na? Yo nde, wɛ yakama ɓɛ bala mɛɓeyɔ yí kɛ̀ nɛ mumɔ kɛ sɔŋ ho ɓɛ bala Njambiyɛ yí kelɔ mɛyasi nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. 17Yasi wɛtɛ, wosoko nɛ Njambiyɛ, kɛto kwey wunɛ ɓa̧ ɓebala ɓe mɛɓeyɔ, ma ndana wunɛ kpalma ɓeŋgwɛ njɛl teɗya mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ te yi ɓo teɗya wunɛ kɛ́ nɛ temɔ yun hɛnɛ. 18Njambiyɛ sima soŋɛ wunɛ kɛ ɗiyɔ bala mɛɓeyɔ kpalɔ nje kelɔ nde, wunɛ njâki nje ɓɛ ɓebala ɓe kelna ŋgbeŋ mɛkele. 19Mi kɛ lɛpina ɗete nda yi ɓomɔ yakama lɛpina kɛ́, kɛto wunɛ nɛ mɛtɛkɔ yí wokɔ yasi nɛdɔ. Wunɛ ɓoŋma mɛdoku mɛyotu mun kwey nda ɓebala yí kelɔ nɛ mɛkele mɛ mɛmi, yí kelɔ sendi nɛ yasi te yi mɛmboŋga ɓenɛ kɛ́. Wunɛ kelma ɗete yí kelɔ nɛ kwalɔ mɛyasi hɛnɛ te yi mɛmboŋga ɓenɛ gbate kɛ́. Ma ɗete ndana, wunɛ kpâl ɓu̧ mɛdoku mɛyotu mun nda ɓebala yí kelna ŋgbeŋ mɛkele, nɛ́ wunɛ joŋna pupunate kɛ mbɔmbu Njambiyɛ. 20Ma komɛ wunɛ ɓa̧ kwey ɓebala ɓe mɛɓeyɔ kɛ́, wunɛ tì ɓɛ ɓebala ɓe kelna ŋgbeŋ mɛkele na. 21Kimɔ yasi te nda yi wunɛ nja̧ ɓɛ nɔ kɛ kelna ɓeya mɛkele mɛte yite kɛ́? Ndi njɔn nja̧ nje tika nɛ wunɛ muka kɛ kelna mɛkele mɛte, kɛto yí siɗyɛ nɔ, mɛkele mɛte kél nde, mumɔ sɔ̂mbu sɔŋ. 22Ma ndana, Njambiyɛ sima soŋɛ wunɛ kɛ ɗiyɔ bala mɛɓeyɔ. Wunɛ mɛ ndana ɓebala ɓenɛ. Kimɔ yasi te yi wunɛ nje ɓɛ nɔ kɛ yite kɛ́, yo nde, Njambiyɛ kelma nde, wunɛ jôŋnaŋgwɛ pupunate kɛ mbɔmbu wenɛ. Ɗete, yí siɗyɛ nɔ, yo ta kelɔ nde, wunɛ ɓɛ̂ki nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo. 23Ma sol te yi mɛɓeyɔ nyɛ mumɔ kɛ́, yo sɔŋ. Ma yasi wɛtɛ, yasi te yi Njambiyɛ nyɛ mumɔ nɛ gbɛlate kɛ́, yo joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo, kɛto sinɛ ɓe Nyaŋgwɛ Kumande wusu Krist Yesus mɛ saŋgwate.
7Kasi ɗiyɔ bala mɛmboŋga
1Wunɛ njɔŋ, mi lɛ́pinaŋgwɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe kɛ duwɛ yasi te yi ɓo jeɓa nde mɛmboŋga ɓaka. ’Wunɛ kɛ ndekima ka nde, mɛmboŋga ɓɛ́ki nɛ ɗeti kɛ yotu mumɔ ndi kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ndi nɛ joŋ kɛ́? 2Yo ɗete yi mɛmboŋga kiɗyɛ nde, ŋgɛ nyari ɓɛ nɛ mbam piŋɔ te yi njom ndi nɛ joŋ, nya te tî tiki nyɛ kɛ̀ womaŋa na. Ma yasi wɛtɛ, ŋgɛ njom gwe, mɛmboŋga mɛte yeti se nɛ ɗeti te yi kiɗyɛ nyɛ nde, a tî kɛn kɛ ɓɔ wɛtɛ mbam na. 3Ɗete, ŋgɛ nyɛ tikɛ njom kɛ̀ gwa mbaŋa mbam piŋɔ te yi njom ndi nɛ joŋ, yite ɓo ta lɛpɔ nde, nyɛ nya mɛwanja. Ma yasi wɛtɛ, ŋgɛ njom gwe, yite nyari ɗuwa̧ kɛ mɔy mɛmboŋga mɛte. Ɗete, ŋgɛ nyɛ kɛ̀ gwa mbaŋa mbam, ɓo tí lɛpɔ nde, nyɛ nya mɛwanja na. 4Wunɛ njɔŋ, ɗete wunɛ sendi, wunɛ ɓôŋ mɛyotu mun nda wunɛ sima gwe ɗuwɛ kɛ ɗeti te yi mɛmboŋga ɓa̧ nɔ kɛ́ nɛ nje sɔŋ *Krist, nɛ́ wunɛ nje wokuna nɛ mbaŋa mumɔ. Wunɛ wókunaŋgwɛ ndana nɛ mɔ te yi Njambiyɛ womiya soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ kɔ, nɛ́ wusɛ nje kel kimɔ mɛkele yí lukse nɛ Njambiyɛ. 5Ma kɛ ŋgimɔ te yi wusɛ ɗikima ɓeŋgwɛ ɓeya mɛyasi mɛte yi mumɔ gɔrɛ kɛ́, ɓeya mɛwoɓɔ ɗikima kelɔ mɛsay kɛ mɛyotu musu yí kelɔ mɛyasi mɛte yi ta kelɔ nde, wusɛ sɔ̂mbu sɔŋ. Ɓeya mɛyasi mɛnɔri, yo mɛmboŋga ɗiki sesiɗye wusɛ nde, wusɛ kêl yo. 6Ma ndana, wusɛ yeti se bala mɛmboŋga na, kɛto wusɛ sima gwe ɗuwɛ kɛ ɗeti te yi mɛmboŋga mɛte ɗikima ndaɗyɛ wusɛ nda ɓebala kɛ́. Wusɛ mɛ kelɔ mɛsay ndana nyɛ Njambiyɛ nɛ jɔnja ɓɔ mɛsay te yi Kimɔ Sisiŋ nyɛ wusɛ ɗeti te yi kelɔ kɛ́, yeti se ɓeŋgwɛ njombu ɓɔ mɛsay te yi mɛmboŋga mɛte yi ɓo kɛtima teɗye kɛ́ na.
Mɛmboŋga nɛ̀ kasi mɛɓeyɔ
7Ma hɛ ta nje lɛpɔ ɓa ndana nde ŋge? ’Mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ ka ɓeya yasi? Ko mbɛt na. Yasi wɛtɛ, mɛmboŋga kpalma teɗye mi yasi te yi ɓo jeɓa nde mɛɓeyɔ kɛ́. Yo nde, mɛmboŋga má ɗiy kinɛ lɛpɔ nde: ‹Kpɛ, wɛ tî gɔru yasi na,› ma mi tì duwɛ yasi te yi ɓo jeɓa nde ɓeya gɔruna yasi kɛ́ na. 8Ma mɛɓeyɔ kwaŋma nɛ nje mɛmboŋga yí sɔmbɔ nɛ kimɔ nje te yi nyɛ nɛ kwalɔ ɓeya gɔruna mɛyasi hɛnɛ kɛ temɔ mbɛ. Yo nde, kinɛ mɛmboŋga na, ma mɛɓeyɔ muŋ yasi. 9Kɛ yembɛ, kɛ ŋgimɔ te yi mi ɗiyma kinɛ pa duwɛ mɛmboŋga kɛ́, mi joŋnama lalɛ kinɛ takɛ yaŋa na. Yasi wɛtɛ, komɛ mi ma nje duwɛ yasi te yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́, ɛ mɛɓeyɔ nje ju̧, 10ɛ mi gwe mbɛ. Ɗete, yasi te yi mɛmboŋga lɛpɛ yi ɓa̧ nde, mumɔ ɓɛ̂ki nɛ joŋgwɛ kɛ́ kpalma kelɔ nde, mi sɔ̂mbu sɔŋ, 11kɛto mɛɓeyɔ kwaŋma nɛ nje mɛmboŋga yí seɓile nɛ mi, ɛ mɛɓeyɔ kwa̧ nɛ nje te yite yí wo nɛ mi. 12Ma ɗete, mɛmboŋga wúla kɛ yi Njambiyɛ. Yasi hɛnɛ te yi mɛmboŋga lɛpɛ wɛtɛ wɛtɛ kɛ́ wúla sendi kɛ yenɛ. Yo nɛ ŋgbeŋ, yo sendi kimɔte. 13’Ma yite ka nde, kimɔ yasi kɛ nja̧ kelɔ nde, mi kpâl saŋgwa nɛ sɔŋ? Ko mbɛt na. Yasi wɛtɛ, yo mɛɓeyɔ kwa̧ nɛ nje kimɔ yasi kɛ yí kelɔ nde, mi gwâki, nɛ́ mɛɓeyɔ gbasi yotu nɛ nde, nyɛ gbate mɛɓeyɔ. Kimɔ yasi kɛ yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́ punja nde, mɛɓeyɔ kpakole.
14Wusɛ kɛ kombile duwɛ nde, mɛmboŋga wúla kɛ Sisiŋ Njambiyɛ. Ma kɛ ɓɛ mi, mi mbɛ mɔ te ɛ ɓeŋgwɛ ɓeya mɛwoɓɔ mɛte yi mumɔ ɓɛ nɔ kɛ́. Mi mbɛ bala mɛɓeyɔ, 15kɛto yasi te yi mi kelɛ kɛ́, mi yeti kɛ ɓiye to te na. Ko mi ti kél yasi te yi mi kwaɗyɛ kɛ́ na, mi kpál kelɔ yasi te yi mi ɓenɛ kɛ́. 16Ma nda mi kɛ kpalɔ kelɔ ɓeya yasi te yi mi yeti kɛ kwaɗyɛ kɛ́, temɔ mbɛ kɛ ndeyɛ mi. Mi kɛ jayɛ komɛte nde, mɛmboŋga kimɔ yasi. 17Ma ɗete, ɓeya yasi te yi mi kelɛ kɛ́, yeti mi nɛ ŋguru wombɛ kelɛ na, yo mɛɓeyɔ mɛte yi ɗiyɛ kɛ yotu mbɛ kɛ́. 18Mi duwa̧ nde, kinɛ kimɔ yasi wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ yotu mbɛ na, yite nde, kumɔ kɛ mɔy mɛmbundɔ mɛmbɛ. Mi nɛ hɛl te yi kelɔ kimɔ yasi, ko ɗete, ɗeti te yi kelɔ nɔ yeti na. 19Kimɔ yasi te yi mi kwaɗyɛ, nɛ́ mi kel kɛ́, mi yeti kɛ kelɔ yo na. Ma, ɓeya yasi te yi mi ɓenɛ kɛ́, yo yite yi mi kpalɛ kelɔ. 20Ma ŋgɛ mi kelɛ yasi te yi mi yeti kɛ kwaɗyɛ kɛ́, komɛte, yeti se mi nɛ ŋguru wombɛ kelɛ na, yo mɛɓeyɔ mɛte yi ɗiyɛ kɛ yotu mbɛ kɛ́. 21Mi kɛ ɓɛŋɛ ndana nde, yo nɛ wɛtɛ mboŋga yi kɛ kpalɔ namɔ mi, yo nde, piŋɔ te yi mi kwaɗyɛ kelɔ kimɔ yasi, yo ndi ɓeya yasi kpalɛ kwa̧ mbɔmbu. 22Yo nde, kɛ temɔ mbɛ, mi kɛ jayɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ nɛ nyaŋgwɛ mɛsosa, 23yasi wɛtɛ, kɛ mɛdoku mɛ yotu mbɛ, mi kɛ kpalɔ ɓɛŋɛ wɛtɛ mboŋga dɛlɛ yi kelɛ mɛsay kɛte. Mboŋga te mbɛte kɛ lu̧ ɗyambi nɛ mboŋga te yɔru yi ɗyanɔ ɗyembɛ jayɛ kɔ. Yo kél sendi nde, mi ɗîy ndi bala kelna mɛɓeyɔ te yi ɗiyɛ kɛ mɛdoku mɛ yotu mbɛ kɛ́. 24O ŋgwɛtɛ nɛ mi wa! Nda ta joŋgwɛ mi kɛ yotu te yikɛ yi ɓu̧ mi kɛ̀ nɔ kɛ sɔŋ kɛ́? 25Wosoko nɛ Njambiyɛ, kɛto Yesus Krist te Nyaŋgwɛ Kumande wusu!... Ma kɛ kimɔ mɛtakɛ mɛte yi wulɛ kɛ ɗyanɔ ɗyembɛ ndana kɛ́, mi bala mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ. Yasi wɛtɛ, kɛ pay te yi mɛmbundɔ, mi bala kelna mɛɓeyɔ.
8Wusɛ jôŋnaŋgwɛ nɛ Sisiŋ
te yi Njambiyɛ
1Ɗete ndana, ko lɛpi tí ɓalɔ kɛ to ɓotu ɓete ɓe ɗiyɛ saŋgwate ɓenɛ ɓe Krist Yesus na, 2kɛto ɗeti te yi Sisiŋ yi nyɛ kpasa joŋgwɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe ɓɛ saŋgwate ɓenɛ ɓe Krist Yesus ɓaka ma soŋɛ mi kɛ ɗeti te yi kelna mɛɓeyɔ nɛ̀ yi sɔŋ. 3Yo nde, mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi kelɔ ɗete na, kɛto mɛtɛkɔ mɛte yi mumɔ nɔ kɛ́ kelma nde, mɛmboŋga tî ɓɛki nɛ ɗeti te yi kamɛ nyɛ na. Ɗete, yasi te yi mɛmboŋga tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi kelɔ, Njambiyɛ kpalma nje kelɔ yo yí njesɛ ŋgbak ŋgbak Mɔnɔ wenɛ kɛto mɛɓeyɔ mɛ ɓomɔ. A njesa nyɛ nɛ tɛri te yi mɛmbundɔ nda wusɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ yí pɛsɔ nɛ jɔsi mɛɓeyɔ mɛte yi ɗiyɛ kɛ yotu mumɔ kɛ́, 4nɛ́ wusɛ kel gba ŋgbeŋ mɛkele mɛte yi mɛmboŋga mɛnɛ lɛpɛ nde, hɛ kêl kɛ́. Wusɛ ɓotu ɓete ɓe joŋna ndana ɓeŋgwɛ yasi te yi Kimɔ Sisiŋ kwaɗyɛ kɛ́ yakama kelɔ ɗete, kɛto wusɛ ti jóŋnaŋgwɛ se ɓeŋgwɛ yasi te yi wusɛ nɛ ŋguru wusu kwaɗyɛ kɛ́ na.
5Yo nde, mɔ te ɛ joŋna ɓeŋgwɛ yasi te yi nyɛ nɛ ŋguru wenɛ kwaɗyɛ kɛ́ nyɛ́ki temɔ kɛ yasi te yi ɓomɔ kwaɗyɛ kɛ́. Yasi wɛtɛ, mɔ te ɛ joŋna ɓeŋgwɛ yasi te yi Kimɔ Sisiŋ kwaɗyɛ kɛ́ nyɛ́ki temɔ kɛ yasi te yi Kimɔ Sisiŋ kwaɗyɛ kɛ́. 6Nyɛna temɔ kɛ yasi te yi mumɔ nɛ ŋguru wenɛ kwaɗyɛ kɛ́ kél nde, a sâŋgwaŋgwɛ nɛ sɔŋ. Ma yasi wɛtɛ, nyɛna temɔ kɛ yasi te yi Kimɔ Sisiŋ kwaɗyɛ kɛ́ nyɛ́ki mumɔ kpasa joŋgwɛ, kelɔ nde, a jôŋnaŋgwɛ nɛ tɛ. 7Yo nde, mɔ te ɛ nyɛ temɔ kɛ mɛyasi mɛte yi mumɔ nɛ ŋguru wenɛ kwaɗyɛ kɛ́, mɔ te pendɔ Njambiyɛ, kɛto a kɛ sɛŋɛ kinɛ kelɔ yasi te yi mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ lɛpɛ kɛ́ na. Ko a ti yaka kelɔ yo na. 8Njambiyɛ ti yaka ɓɛ nɛ mɛsosa nɛ mɔ te ɛ joŋna mɛtu hɛnɛ ɓeŋgwɛ yasi te yi nyɛ nɛ ŋguru wenɛ kwaɗyɛ kɛ́ na. 9Ma kɛ yun, wunɛ ti jóŋnaŋgwɛ se ɓeŋgwɛ yasi te yi wunɛ nɛ ŋguru wun kwaɗyɛ kɛ́ na. Yasi wɛtɛ, wunɛ mɛ joŋna ndana ɓeŋgwɛ yasi te yi Kimɔ Sisiŋ kwaɗyɛ kɛ́, kɛto Sisiŋ Njambiyɛ kɛ ɗiyɔ pɛ wunɛ. Ma ŋgɛ Sisiŋ *Krist ti ɗiyɛ kɛ yotu mumɔ na, ko mɔ te yeti mɔ te wenɛ na. 10Ma ŋgɛ Krist ɗiyɛ pɛ yun, Sisiŋ nɛ kɛ kelɔ nde, wunɛ ɓɛ̂ki nɛ joŋgwɛ, kɛto Njambiyɛ pɛsima nde, wunɛ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. Wunɛ nɛ joŋgwɛ te, ko ɓɛkɔ nde, yotu te yi wunɛ nɔ kɛ́ yâkaŋgwɛ saŋgwa nɛ sɔŋ kɛto mɛɓeyɔ. 11Sendi, ŋgɛ ɓɛ nde, Sisiŋ te ɛ womiya Yesus soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ kɔ kɛ ɗiyɔ kɛ yotu yun gbate, yite nyɛ Njambiyɛ te ɛ womiya Krist soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ kɔ ta kelɔ sendi nde, mɛyotu mun yi saŋgwa nɛ sɔŋ kɛ́, ɓɛ̂ki nɛ joŋ. A ta kelɔ yo nɛ ɗeti Sisiŋ nɛ yi ɗiyɛ pɛ wunɛ kɛ́. 12Wunɛ njɔŋ, nda yo ɗete kɛ́, wusɛ mɛ nɛ pilo kɛ to, yo nde, wusɛ tî joŋnaŋgwɛ se ɓeŋgwɛ yasi te yi wusɛ nɛ ŋguru wusu kwaɗyɛ kɛ́ na. 13Ŋgɛ wunɛ joŋna ɓeŋgwɛ yasi te yi wunɛ nɛ ŋguru wun kwaɗyɛ kɛ́, yite wunɛ ta saŋgwa nɛ sɔŋ. Yasi wɛtɛ, ŋgɛ wunɛ si gwesɛ ɓeya mɛyasi mɛte yi wunɛ ɗiki kelɔ kɛ́ nɛ ɗeti te yi Kimɔ Sisiŋ, yite wunɛ ta ju̧. 14Kɛto ɓomɔ hɛnɛ ɓe Sisiŋ Njambiyɛ kɛndɛ nɛ ɓo ɓaka ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ. 15Yo nde, Sisiŋ te yi Njambiyɛ nya wunɛ kɛ́ yeti kɛ kelɔ nde, wunɛ ɗîy ɓebala, nɛ́ wunɛ nje ɗiy nɛ wɔ̧ kɛ yotu na. Yasi wɛtɛ, Sisiŋ te yi nyɛ nya wunɛ kɛ́ kɛ kpalɔ kelɔ nde, wunɛ ɓɛ̂ki ɓɔnɔ ɓenɛ. Sisiŋ te kɛ nyɛ wusɛ ɗeti te yi lɛpɔ kembiɗya kɛ mɔy mɛŋgwɛta musu nde: ‹*Aba Da!› 16Kimɔ Sisiŋ te nɛ ŋguru wenɛ kɛ kombile jayɛ lɛpɔ nɛ saŋsaŋ nyɛ sisiŋ su nde, wusɛ mɛ gbate ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ. 17Ma nda wusɛ mɛ ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ kɛ́, wusɛ ta ɓɛ sendi nɛ kimɔ mɛyasi mɛte yi nyɛ sima kombile tikɛ wusɛ kɛ́. Sinɛ ɓe Krist ta ɓɛ nɛ ŋgaɓiyɛ kɛ mɛyasi mɛte, kɛto sinɛ ɓo hɛnɛ kɛ saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ, nɛ́ wusɛ ɓɛ sendi nɛ mɛluksa sinɛ ɓo.
Kasi mɛluksa mɛte yi wusɛ
ta ɓɛ nɔ kɛ́
18Mi kɛ takɛ gba nde, mɛbɔnɛ mɛte yi wusɛ saŋgwa nɔ muka kɛ́ ɗekɛ nɛ mbɛt kɛ misi, ko hɛ ti yaka yekɔ yo nɛ nyaŋgwɛ mɛluksa mɛte yi Njambiyɛ ta nyɛ wusɛ kɛ́ na. 19Mɛyasi hɛnɛ te yi Njambiyɛ kusuma kɛ́ kɛ laɗye nɛ temɔ nɛ ɓak ɓak ŋgimɔ te yi nyɛ ta teɗye nɛ mɛluksa mɛ ɓɔnɔ ɓenɛ kɛ puyɛ kɛ́. 20Yo nde, Njambiyɛ kelma nde, mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ kusuma kɛ́ kpâl nje ɓɛ nda tumbul mɛyasi. Mɛyasi mɛte nɛ ŋguru wan tì kwaɗyɛ nje ɓɛ ɗete na. Yo Njambiyɛ pɛsɛ nde, yo njâki nje ɓɛ ɗete. 21Ma ko ɗete, Njambiyɛ ɓa̧ nɛ ɓiɓina temɔ nde, wɛtɛ yesɔ a ta soŋɛ mɛyasi mɛte yi nyɛ kusuma kɛ́ kɛ ɗiyɔ bala te yi yo ɗiki ɓɔ kɛ́ nje nyɛ yo mɛluksa ɓenɛ ɓɔnɔ ɓenɛ. 22Ma wusɛ kɛ duwɛ nde, kandɛ yesɔ te yi Njambiyɛ ma kúsu nɛ mɛyasi kumɔ muka mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ kusuma kɛ́ kɛ njimɔ ŋgwenjila nda yi nyari wa nɛ mi̧ kɛ́. 23Yo sendi nde, yeti ndi mɛyasi mɛte nyɛpɔ njimɛ ɗete na. Yasi wɛtɛ, wusɛ ɓotu ɓete ɓe nyɛ kandima pa nyɛ wusɛ Sisiŋ nɛ nda tɔmna ɓaka kɛ njimɔ sendi ɗete kɛ mɔy mɛtemɔ musu yí laɗye nɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ta punjɛ teɗye gbate nde, wusɛ mɛ ɓɔnɔ ɓenɛ, kolɔ mɛyotu musu soŋɛ kɛ mɔy mɛbɔnɛ. 24Yo nde, Njambiyɛ sima joŋgwɛ wusɛ. Yasi wɛtɛ, kumɔ ndana wusɛ ndi kɛ laɗye nɛ ɓiɓina temɔ nde, hɛ ta ɓɛŋɛ yo gbate wɛtɛ yesɔ. Ŋgɛ mumɔ si ɓɛŋɛ yasi te yi nyɛ ɓa̧ nɛ ɓiɓina temɔ kɛte kɛ́, ŋge sendi yi nyɛ ta laɗye kɛ́? A tì si ɓɛŋɛ yo. ’Ma, mumɔ ta kɛ̀ ka sendi mbɔmbu yí laɗye ɓɛŋɛ yasi te yi nyɛ sima ɓɛŋɛ kɛ́? 25Ma ŋgɛ ɓɛ nde, wusɛ nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yasi te yi wusɛ tì pa ɓɛŋɛ kɛ́, yite wusɛ kɛ kelɔ tiŋ te yi laɗye ɓɛŋɛ yo.
26Ɗete sendi, Kimɔ Sisiŋ kɛ kamɛ wusɛ kɛ mɛtɛkɔ musu, kɛto wusɛ yeti kɛ duwɛ nda yi wusɛ yâkaŋgwɛ ŋgwɛta kimɔte nɛ Njambiyɛ kɛ́ na. Yasi wɛtɛ, Kimɔ Sisiŋ kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ numbu su nɛ njim yasi te yi wusɛ tí yaka pilɛ na. 27Njambiyɛ, mɔ te ɛ nɛmbɛ yasi te yi ɗiyɛ kɛ mɔy temɔ mumɔ kɔ kɛ duwɛ yasi te yi Kimɔ Sisiŋ kwaɗyɛ lɛpɔ kɛ́, kɛto Kimɔ Sisiŋ kɛ ŋgwɛta kɛto ɓotu ɓe Njambiyɛ ɓeŋgwɛ yasi te yi Njambiyɛ kwaɗyɛ kɛ́.
28Wusɛ duwa̧ nde, kɛ yi ɓotu ɓete ɓe kwaɗyɛ Njambiyɛ ɓaka, mɛyasi hɛnɛ te yi ɗya̧ ɓo, Njambiyɛ jáya nde, yo ɗyâŋ ɓo, nɛ́ ɓo sɔmbu mɛnyɔŋɔ kɛte. Ɓotu ɓenɔri, yo ɓaka ɓe nyɛ jeɓama ɓeŋgwɛ yasi te yi nyɛ sima pɛsɔ kɛ́. 29Yo nde, Njambiyɛ sima pɛsɔ nde, ɓotu ɓete ɓe nyɛ kikima si tɔkɛ ɓaka ta ɓɛ nda Mɔnɔ wenɛ, na ɓɛ tomba mɔy kɛ njoka ɓuɗya njɔŋ nɛ. 30Ma ɓotu ɓaka ɓe nyɛ pɛsima nde, a ta kelɔ nɛ ɓo ɗete ɓaka, a jeɓama sendi ɓo. Ɓo ɓotu ɓete ɓe nyɛ jeɓama ɓaka, a pɛsima nde, ɓo mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. Ɓo ɓotu ɓete ɓe nyɛ pɛsima nde, ɓo mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ ɓaka. A nya sendi ɓo mɛluksa.
31Ma nda yo ɗete kɛ́, hɛ ta nje lɛpɔ ɓa nɛ ŋge? Nda Njambiyɛ kɛ kɔŋ su kɛ́, nda yakama lu̧ ɗyambi nɛ wusɛ kɔ? 32Gba nyɛ nɛ ŋguru wenɛ tì kama nɛ ŋgbak ŋgbak Mɔnɔ wenɛ na. Yasi wɛtɛ, a kaŋma nyɛ njesɛ nde, ɓo wôku nyɛ kɛto su hɛnɛ. Ma nda yo ɓa̧ ɗete kɛ́, ’nɛ táka ka nde, a ta ɗiyɔ kinɛ nyɛ ka sendi wusɛ mɛyasi hɛnɛ nɛ gbɛlate nda yi nyɛ nya nɛ wusɛ Mɔnɔ wenɛ kɛ́? 33Nda yakama sɔmse ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ sima tɔkɛ ɓaka? Ko na, kɛto yo nyɛ, Njambiyɛ pɛsɛ nde, ɓo mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. 34Nda ta pɛsɔ lɛpi ɓaɗyɛ kɛ to yan kɔ? *Krist [Yesus], nyɛ nɛ ŋguru wenɛ gwa̧, jekɔ kwa̧ kwaŋgɔ a womiya. A kɛ mbam ɓɔ Njambiyɛ, yo nyɛ ŋgwɛta sendi nɛ nyɛ kɛto su. 35Ma ɗete, nda yakama ɓakɛ njoka su sinɛ ɓe Krist nde, a tî kwaɗyikwɛ se wusɛ kɔ? ’Yo mɛbɔnɛ yakama ɓakɛ njoka su? ’Yo mɛpɔku ho nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ mɛte yi ɓomɔ yakama teɗye wusɛ kɛ́? ’Yo ɗiyɔ nja ho mɛbukɔ? ’Yo yiŋa ɓeya yasi te yi yakama mɔndɔ wusɛ kɛ́ ho pɛsina ŋgiŋ su nɛ kafa? Ko na. 36Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Kandɛ ɓemɛŋmɛnɛ kumɔ ɓekoko sinɛ ɓe sɔŋ kol wɛtɛ kɛto yɔ. Ɓo ɓɛ́ŋa wusɛ nda ɓesam ɓete yi ɓo ɓu̧ kɛ̀ pɛsɔ ŋgiŋ yan ɓaka.› 37Ma yasi wɛtɛ, kɛ yinɔri hɛnɛ wusɛ kɛ laŋsa kwa̧ to te jakimɛ mɔ te ɛ kwaɗya wusɛ kɔ. 38-39Kɛto mi kɛ duwɛ gbate nde, kinɛ yaŋa wɛtɛ nɛ wɛtɛ yakama ɓakɛ njoka su sinɛ ɓe Njambiyɛ nde, a tî kwaɗyikwɛ se wusɛ na. Ko sɔŋ ko joŋgwɛ, ko ɓejaki ɓe Njambiyɛ ko ɓeya mɛyasi mɛte yi ɓɛ nɛ nyaŋgwɛ ɗeti, ko mɛyasi mɛte yi yakama ɗya̧ ndana ho yi yakama ɗya̧ nɛmɛnɔ, ko mɛyasi mɛte yi nɛ ŋguŋguɗyɛ, ko mɛyasi mɛte yi ɗiyɛ kɛ kwey ho yi ɗiyɛ kɛ nji̧, kinɛ yaŋa wɛtɛ nɛ wɛtɛ te yi Njambiyɛ kusuma yakama ɓakɛ njoka su sinɛ ɓe Njambiyɛ nde, a tî kwaɗyikwɛ se wusɛ na. A teɗya wusɛ mɛkwaɗya mɛte nɛ nje Nyaŋgwɛ Kumande wusu Krist Yesus.
9Njambiyɛ tɔkuma kandɔ Isarayɛl
1Yasi te yi mi ta lɛpɔ ndana kɛ́, gbakasi, kɛto mi saŋgwate sinɛ *Krist, ko mi ti kél ja̧ na. Temɔ mbɛ kɛ lɛpɔ nyɛ mi nde, yasi te yi mi lɛpɛ kɛ́, gbakasi, Kimɔ Sisiŋ kɛ teɗye ɗete nyɛ temɔ mbɛ. 2Yo nde: Mi nɛ nyaŋgwɛ ŋgambi kɛ temɔ, sendi, mi kɛ kɔla kɛ mɔy temɔ mbɛ kinɛ njena na. 3Má ɓɛki nde, Njambiyɛ kîtaŋgwɛ nɛ mi, ɓakɛ mi nɛ Krist kpalɔ joŋgwɛ ɓemaŋ ɓembɛ, ɓotu ɓete ɓe sinɛ ɓo kandɔ wɛtɛ ɓaka, ma mi yakama jayɛ. 4Ɓo ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl. Njambiyɛ tɔkuma ɓo nde, ɓo njâki nje ɓɛ ɓɔnɔ ɓenɛ. A teɗya ɓo mɛluksa mɛnɛ, kelɔ ɓuɗya mbon ɓenɛ ɓo. A nya ɓo mɛmboŋga mɛnɛ, teɗye ɓo nda yi ɓo yâkaŋgwɛ kelɔ mɛsay nyɛ nyɛ kɛ́, kpo sendi kimɔ mɛyasi mɛte yi nyɛ ta kelɔ nyɛ ɓo kɛ́. 5Njambiyɛ kwaɗya nde, Abaraham ɓenɛ ɓɔnɔ ɓenɛ ɓɛ̂ki ɓesaŋmbambɔ ɓan. Krist sendi nday wan, a nja̧ jaɗyɛ kɛ kandɔ ɗyan. Krist laŋsa mɛyasi hɛnɛ, nyɛ Njambiyɛ. Hɛ lûksa nyɛ kpo nɛ kpo, *amɛn.
6Mi ti lɛ́pi nde, Njambiyɛ tì tonjɛ yasi te yi nyɛ kpoma kɛ́ na, yo nde, kɛ kandɔ Isarayɛl yeti ɓo hɛnɛ ɓɛ ŋgbak ŋgbak kandɔ Isarayɛl te yi Njambiyɛ tɔkuma kɛ́ na. 7Ma ko ɓenday ɓe Abaraham, yeti ɓo hɛnɛ nje ɓɛ ŋgbak ŋgbak ɓɔnɔ ɓenɛ na, kɛto Njambiyɛ kpalma nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Ŋgbak ŋgbak ɓenday ɓɔ, yo ɓaka ɓe ta wulɛ kɛ mɛkiyɔ mɛ Isak.› 8Njambiyɛ kɛ kwaɗyɛ lɛpɔ komɛte nde, yeti ɓenday ɓe Abaraham hɛnɛ te ɓe jaɗyɛ kɛ mɛnɛti maka ɓɛ ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ na. Yasi wɛtɛ, yo ndi ɓaka ɓe jaɗyɛ ɓeŋgwɛ yasi te yi nyɛ kpo kɛ́, yo ɓɛte ɓe nyɛ lɛpɛ nde, ɓo ɓɔnɔ ɓenɛ. 9Ma Njambiyɛ lɛpima kpo nyɛ Abaraham nde: ‹Mi ta ɓasiɗye nje ndi kɛ kiya ŋgimɔ te yɔkɔ, kɛ ŋgimɔ te, Sara ta ja mɔnɔ mbam.› 10Yo nde, yo tì ɓɛŋna ndi kɛ yi Sara nyɛpɔ na, yo ɓɛŋnama sendi ɗete kɛ yi Rebeka. A tɔkuma mɔy ja ɓeadan. Ɓo hɛnɛ yiɓa wúla ndi kɛ yi saŋmbambɔ wusu Isak nyɛpɔ. 11-12Yo nde, Njambiyɛ jéɓaŋgwɛ mɔ te yi nyɛ kwaɗyɛ jeɓa kɔ. A ti kél yasi ɓeŋgwɛ yiŋa kimɔ mɛkele mɛ mumɔ na. Yasi wɛtɛ, a kél mɛyasi ɓeŋgwɛ yasi te yi nyɛ si kpo kɛ́, tɔkɛ mɔ te yi nyɛ kwaɗyɛ tɔkɛ kɔ. Yo ɗete yi nyɛ lɛpima nyɛ Rebeka nde: ‹Tomba te ta wokuna nɛ ndɛmbi te.› Njambiyɛ lɛ́pi yasi yinɔri, yite ɓɔnɔ ɓete tì pa jaɗyɛ na. Yite téɗya nde, ɓo tì pa kelɔ yiŋa kimɔ yasi ho ɓeya yasi na. 13Yo sendi nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde, Njambiyɛ lɛpima nde: ‹Temɔ mbɛ ɓiyma Yakɔp, tikɔ Eso.›
14Ma hɛ yakama nje lɛpɔ ɓa ndana nde ŋge? ’Hɛ yakama lɛpɔ ka nde, Njambiyɛ kél mɛyasi kɔtute? Ko mbɛt na, 15kɛto a lɛpima nyɛ Mɔyisi nde: ‹Mi gwáki ŋgwɛtɛ mɔ te yi mi kwaɗyɛ gwe ŋgwɛtɛ wenɛ kɔ, kelɔ ŋgikwa nɛ mɔ te yi mi kwaɗyɛ kelɔ ŋgikwa nɛ nyɛ kɔ.› 16Ɗete, Njambiyɛ ti tɔ́ka mumɔ, kɛto mɔ te kɛ kwaɗyɛ yiŋa yaŋa, ho kɛto a kɛ wɔndɔ ɓiriki kɛ yiŋa yasi na. Yasi wɛtɛ, a tɔ́ka mumɔ ndi kɛto a kɛ kwaɗyɛ gwe ŋgwɛtɛ wenɛ. 17Ma, yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde, Njambiyɛ lɛpima nyɛ Farawɔŋ nde: ‹Mi tɛmbiɗya wɛ kum nɛ gba to te. To te nde, mi ta kwa̧ nɛ nje keskere temɔ yɔ yí teɗye nɛ ŋguŋguɗyɛ mbɛ, kelɔ sendi nde, ɗinɔ ɗyembɛ wûm saŋgwɛ mɛnɛti maka hɛnɛ.› 18Ɗete, Njambiyɛ gwáki ŋgwɛtɛ mɔ te yi nyɛ kwaɗyɛ gwe ŋgwɛtɛ wenɛ kɔ, ɗaŋgwɛ mɛtɔ mɛ mɔ te yi nyɛ kwaɗyɛ ɗaŋgwɛ mɛtɔ mɛnɛ kɔ.
19Ndana, wɛ yakama lɛpɔ yari nde: ‹Ŋgɛ ɓɛ ɗete, Njambiyɛ ta nje ndeyɛ sendi mumɔ kɛto ŋge? Kɛto nda yakama ɗiyɔ kinɛ kelɔ yasi te yi nyɛ si pɛsɔ kɛ́?› 20Ma mumɔ, wɛ yɔ ɓa nda, nɛ́ wɛ ɓoɓi pitiɗye yasi kɛ numbu Njambiyɛ? ’Mbe yakama lɛpɔ ka nyɛ mɔ te ɛ wɔmma nyɛ kɔ nde: ‹Kɛto ŋge yi wɛ wɔmma mi ɗekɛ kɛ́?› 21’Mɔ wɔmna mbe yeti nɛ ɗeti te yi kelɔ yasi hɛnɛ te yi temɔ nɛ kwaɗyɛ nɛ yekɔ na? ’A ti yaka ɓu̧ kiya mbɔrɔ yekɔ kelɔ nɛ kpasa ŋgɛrɛ ŋgɛrɛ ɗoŋgo ho kelɔ nɛ gbɛla mbe na? 22Ma yo ɓɛ́ŋa wɛ kɛ ŋge, ŋgɛ ɓɛ nde, Njambiyɛ kwaɗya teɗye ŋgambi nɛ nɛ̀ ŋguŋguɗyɛ nɛ, kpalɔ gbisɔ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ nde, ɓo ta saŋgwa nɛ ŋgambi nɛ kwa̧ yambile ɓaka? 23Ma ŋgɛ ɓɛ nde, Njambiyɛ kelma ɗete, a kwaɗya teɗye sendi nde, a nɛ mɛluksa kwa̧ to te. A kɛ kwaɗyɛ kaɓiɗya mɛluksa mɛte ɓenɛ ɓotu ɓete ɓe nyɛ gwa̧ ŋgwɛtɛ wan ɓaka. A kikima si kombile ɓo, nɛ́ ɓo ɓɛ nɛ mɛluksa mɛnɛ. 24Yo wusɛ hɛnɛ, ɓotu ɓete ɓe nyɛ jeɓama ɓaka, yeti ndi kɛ njoka Ɓeyudɛn ɓepɔ na, yasi wɛtɛ, a jeɓama sendi kumɔ kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka. 25Yo nda yi nyɛ lɛpima kɛ mɛkana mɛ Ose nde: ‹Kandɔ te yi mi tì jeɓa kwey nde kandɔ ɗyembɛ kɛ́, mi ta nje jeɓa yo nde kandɔ ɗyembɛ. Sendi, kandɔ te yi temɔ mbɛ tì ɓiye kwey, mi ta nje jeɓa yo nde sɔŋ temɔ mbɛ. 26Ko kɛ mbɛy te yi ɓomɔ ɗikima lɛpɔ nyɛ ɓo nde: Ɓo yeti kandɔ ɗyembɛ kɛ́, ɓo ta nje jeɓa ɓo nde: Ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ te ɛ nɛ joŋ kɔ.› 27Kɛ ɓɛ Esayi, a kɛ kembiɗya lɛpɔ kɛ kasi kandɔ Isarayɛl nde: ‹Ko nde, Ɓɔnɔ ɓe Isarayɛl má ɓɛki ɓuɗyate nda mɛsɛy mɛ maŋ, ma Njambiyɛ ta joŋgwɛ ndi ɓaŋa kɛ njokate, 28kɛto Baba Mbokɔ ta tonjɛ mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ lɛpima kɛ́ kɛ to mɛnɛti kinɛ ɓukwɛ yaŋa na. A ta kelɔ yo kinɛ kikɔ na.› 29Esayi lɛpima sendi nɛ mbɔmbu nde: ‹Baba Mbokɔ te *Sabawot kɔ má ɗiy kinɛ joŋgwɛ ɓaŋa ɓenday ɓusu na, ma wusɛ mɛ nda *Sɔdɔm, ma wusɛ ma girɔ muka nda *Gɔmɔr.›
30Ma hɛ yakama nje lɛpɔ ɓa ndana nde ŋge? Yo nde, ɓotu ɓete ɓe tì ɓɛ kɛ duwɛ Njambiyɛ ɓaka tì nyɛ sosu yan yí sa̧ nde, Njambiyɛ pɛ̂si nde, ɓo mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ na. Ko ɗete, a pɛsima nde, ɓo mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ, kɛto ɓo tikima temɔ kɛ yenɛ. 31Yasi wɛtɛ, kɛ ɓɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl, ɓo nya yan sosu yí sa̧ nje ɓeŋgwa mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ, na pɛsi nde, ɓo mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. Ko ɗete, ɓo tì kumɛ kɛ yasi te yi mɛmboŋga diyɛ kɛ́ na. 32Ma kɛto ŋge yi ɓo tì kumɛ kɛ yasi te yi mɛmboŋga diyɛ kɛ́? Yo kɛto ɓo ɗikima takɛ yan nde, Njambiyɛ ta pɛsɔ nde, ɓo mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ nɛ nje kelna kimɔ mɛkele. Ɓo tì takɛ nde, ɓo yâkaŋgwɛ kwa̧ nɛ nje tikina temɔ kɛ yenɛ na. Ɗete, ɓo ɓomiya ɓaki kɛ Tari*f1* te yi ɓaɗyɛ mumɔ kɛ́. 33Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Ɓɛŋa, mi kɛ kasɛ Tari te yi ɓomɔ ɓomiyɛ ɓaki kɛte kɛ́ kɛ *Siyɔŋ, Mbatɔ te yi ta ɓaɗyɛ ɓomɔ. Mɔ te ɛ tikɛ temɔ kɛ yi Mbatɔ te, a tí saŋgwa nɛ njɔn na.›
101Wunɛ njɔŋ, yasi te yi mi gɔrɛ nɛ temɔ mbɛ hɛnɛ kɛ́, yo nde, Ɓɔnɔ ɓe Isarayɛl njâki kɛ yi Njambiyɛ, na joŋgwɛ ɓo. Mi kɛ ŋgwɛta ɓuɗyate nɛ Njambiyɛ kɛ to te, 2kɛto mi duwa̧ tɛri yan. Mi kɛ lɛpɔ kɛ kasi yan nde, ɓo kɛ nyɛ sosu yan hɛnɛ kɛ kelna Njambiyɛ mɛsay. Yasi wɛtɛ, ɓo yeti kɛ duwɛ njɔmbɔ kelna mɛsay mɛte na. 3Yo kɛto ɓo yeti kɛ duwɛ nje te yi Njambiyɛ kwa̧ nɔ yí pɛsɔ nɔ nde, mumɔ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛ́ na. Ɓo kpalma nyɛ sosu yí sa̧ nje te yi kusɔ nje te wan dɛlɛ. Ɗete, ɓo tì kwaɗyɛ kwa̧ nɛ nje te yi Njambiyɛ kwa̧ nɔ kɔ na. 4Yo nde, nda yi *Krist sima nje kɛ́, mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ yeti se nɛ ɗeti te yi kelɔ nde, mumɔ njâki ɓɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ na. Ɗete ndana, mumɔ hɛnɛ ɛ tikɛ temɔ kɛ yi Krist, Njambiyɛ kɛ pɛsɔ nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ.
5Ma mɔ te ɛ kwaɗyɛ ɓɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ kɛto ɓeŋgwa mɛmboŋga kɔ, Mɔyisi kɛtima nde: ‹Mɔ te ɛ kelɛ mɛyasi mɛte yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́ ta ju̧ nɛ nje te yite.› 6Mɔ te ɛ kwaɗyɛ ɓɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ kɛto tikina temɔ kɛ yenɛ kɛ́, yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Wɛ tî lɛpi kɛ mɔy temɔ yɔ nde: Nda ta ɓendɔ kɛ̀ pɛlɛ ɗyoɓɔ kɔ?› Yite téɗya nde, yí kɛ̀ ɓu̧ *Krist piyɛ nɔ. 7Wɛ tî lɛpi sendi nde: ‹Nda ta piyɛ kumɔ kɛ ɗya ɓemuŋ kɔ?› Yite téɗya nde, yí kɛ̀ ɓu̧ Krist pundɔ nɔ kɛ njoka ɓemuŋ. 8Ma yasi wɛtɛ, mɛkana mɛ Njambiyɛ lɛ́pi ɓa nde ŋge kɛ kasi te? Yo lɛ́pi nde: ‹Mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ mɛ kɛ mbɔmbu wɔ, yo kɛ toŋ ɗyem ɗyɔ, yo sendi kɛ mɔy temɔ yɔ.› Lɛpi te, yo kasi tikina temɔ kɛ yi Njambiyɛ te yi wusɛ pelɛ kɛ́. 9Yo nde, ŋgɛ wɛ punjɛ lɛpɔ nɛ gbas gbas nɛ numbu yɔ nde, Krist nyɛ Nyaŋgwɛ Kumande, ŋgɛ wɛ jayɛ kɛ temɔ yɔ nde, Njambiyɛ womiya nyɛ soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ, yite Njambiyɛ ta joŋgwɛ wɛ. 10Kɛto, yo nɛ nje tikina temɔ te yi wulɛ ndi kɛ mɔy temɔ mumɔ kɛ́ kelɛ nde, Njambiyɛ pɛ̂si nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. Sendi, yo nɛ nje jayna Njambiyɛ nɛ gbas gbas yi pundɛ kɛ numbu mumɔ kɛ́ kelɛ nde, Njambiyɛ jôŋgwɛ nyɛ. 11Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Mɔ te ɛ tikɛ temɔ kɛ yenɛ, a tí saŋgwa nɛ njɔn na.› 12Yo nde, Njambiyɛ yeti kɛ nɛmbɛ nde, yɔkɔ Ɓeyudɛn ho yɔkɔ yeti Ɓeyudɛn na. Ɓo hɛnɛ ndi nɛ kiya Kumande wɛtɛ ɛ nyɛ ɓuɗya kimɔ mɛyasi nyɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe jeɓa nyɛ ɓaka. 13Kɛto, yo nda yi yo kɛtinate sendi kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Mumɔ hɛnɛ ɛ ta jeɓa ɗinɔ Baba Mbokɔ, mɔ te ta ju̧.›
Kasi pelna Kimɔ Tom
kɛ mbokɔ hɛnɛ
14Ma ɓo ta kelɔ ɓa nan yí jeɓa nɛ nyɛ kinɛ pa tikɔ temɔ kɛ yenɛ? Ɓo ta kelɔ nan yí tikɔ temɔ kɛ yenɛ kinɛ pa wokɔ kasi nɛ? Ɓo ta kelɔ sendi nan yí wokɔ nɛ kasi nɛ kinɛ mumɔ nɛ pa pelɛ nyɛ ɓo? 15Ma ɓotu ɓe pelnate ta wulɛ ɓa we kinɛ Njambiyɛ nɛ pa tomɔ ɓo kɛnjɛ? Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹O mbɛri yaŋa yí ɓɛŋɛ ɓomɔ kɛ kɛ̀ lɛpɔ kimɔ mɛtomun!› 16Yasi wɛtɛ, ɓo hɛnɛ tì tikɛ temɔ kɛ Kimɔ Tom te na. Ma Esayi nɛ ŋguru wenɛ kombila lɛpɔ nde: ‹Baba Mbokɔ, nda tikima temɔ kɛ yasi te yi wusɛ lɛpima kɛ́?› 17Ɗete, mumɔ tíki temɔ kɛ tom, kɛto a paŋma wokɔ. Ŋgɛ mumɔ wokɛ kasi *Krist, yo kɛto ɓo paŋma lɛpɔ nyɛ nyɛ. 18Yasi wɛtɛ, mi kɛ kpalɔ diyɛ nde: Ɓo tì wokɛ ka Kimɔ Tom te? Ja̧, ɓo kombila wokɔ, kɛto yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Mɛn ɓotu ɓe pelma tom te saŋgwa mɛnɛti maka hɛnɛ. Lɛpi te yi punduma kɛ numbu yan kɛ́ ka̧ kumɔ kɛ njena mɛnɛti.› 19Yasi wɛtɛ, mi kɛ kɛ̀ sendi mbɔmbu yí diyɛ nde: Ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl tì ɓiye ka to te kimɔte? Ma Mɔyisi ɓa̧ bosa mumɔ yí lɛpɔ nde, Njambiyɛ lɛpima nde: ‹Mi ta kelɔ nde, wunɛ ɓɛ̂ki nɛ nyaŋgwɛ temɔ suŋgwɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe yeti yiŋa kpasa kandɔ ɓaka. Mi ta kelɔ nde, temɔ yun kwâki suŋgwɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe kinɛ ɗyanɔ ɓaka.› 20Esayi tiŋma gba temɔ yí lɛpɔ nde, Njambiyɛ lɛpima nde: ‹Ɓotu ɓete ɓe tì ɓɛ kɛ sa̧ mi ɓaka dolma mi. Mi punja yotu nyɛ ɓotu ɓete ɓe tì ɓɛ kwey kɛ diyɛ mi yaŋa ɓaka.› 21Ma kɛ kasi ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl, ɛ nde: ‹Mi jɛkiɗya ɓɔ mɛŋgimɔ hɛnɛ kɛnjɛ ɓotu ɓe ɗaŋna mɛtɔ, yasi wɛtɛ, ɓo sɛŋma yasi te yi mi ɗikima lɛpɔ kɛ́.›
11Njambiyɛ tì payɛ kandɔ Isarayɛl na
1Ma mi kɛ diyɛ nde: Yite ka nde, Njambiyɛ payma ɓotu ɓe kandɔ te yi nyɛ tɔkuma kɛ́? Ko mbɛt na. Kɛto mi nɛ ŋguru wombɛ mɔnɔ kandɔ Isarayɛl. Mi nday Abaraham, mi mbo Bɛŋjamɛ̧. 2Ko Njambiyɛ tì payɛ ɓotu ɓenɛ ɓe nyɛ kikima si tɔkɛ ɓaka na. ’Nduku, wunɛ kɛ duwɛ mbɛy te yi lɛpɛ kasi Eli kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ komɛ nyɛ sɔmsa ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl nyɛ Njambiyɛ kɛ́? 3A lɛpima nyɛ nyɛ nde: ‹Baba Mbokɔ, ɓo sima wo ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɔ, yaŋgile mɛmbɛy mɛte yi ɓo ɗiki nyɛ wɛ sadaka kɛte kɛ́. Mi tikama ndana ndi mi nyɛpɔ, ma ɓo kɛ kwaɗyɛ wo sendi mi.› 4Ma yasi wɛtɛ, Njambiyɛ yeŋsama nde ŋge nyɛ nyɛ? A yeŋsama nde: ‹Mi ɓakiɗya ɓomɔ tomay yitan jɔ yiɓa nde, ɓete ɓembɛ. Ɓo tì kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu *Bal kanɔ nyɛ na.› 5Yo sendi ndana ɗete kɛ ŋgimɔ te yɔkɔ. Njambiyɛ tɔkuma sendi ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka Ɓɔnɔ ɓe Isarayɛl, kɛto a nɛ ŋgikwa. 6A tɔkuma ɓo, kɛto a nɛ ŋgikwa, yeti kɛto kimɔ mɛkele man na. A má tɔka ɓo kɛto kimɔ mɛkele man, yite, ma ŋgikwa te yi nyɛ kelɛ kɛ́ yeti se ŋgikwa na.
7Ma hɛ ta nje lɛpɔ ɓa ndana nde ŋge? Yo nde, ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl tì dolɛ yasi te yi ɓo nya sosu kɛ saŋnate kɛ́ na. Yasi wɛtɛ, ndi ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ tɔkuma kɛ njoka yan ɓaka dolma ya te. Kɛ ɓɛ ɓari, ɓo nja̧ nje ɓɛ nɛ ɗaŋna mɛtɔ. 8Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Njambiyɛ kelma nde, ɗyanɔ ɗyan ɓɛ̂ki nɛ yeŋgeleŋ, kelɔ sendi nde, ɓo tî ɓɛŋnaŋgwɛ se na, ɓo tî woku se pɛ̧ na kumɔ muka.› 9Davit lɛpima sendi nde: ‹Mɛɗye mɛte yi ɓo ɗye kɛ́ kpâl nje ɓɛ nda pɔndɔ, yo ɓɛ̂ki nda liki pɛlɛ yan, nɛ́ ɓo ɓâl, nɛ́ Njambiyɛ pɔnse ɓo ɓeŋgwɛ yasi te yi ɓo yâkaŋgwɛ saŋgwa nɔ kɛ́. 10Misi man ɗîɓinaŋgwɛ, ma ɓo mɛ nje ɓɛŋna. Ɓo sâŋgwaŋgwɛ nɛ mɛbɔnɛ mɛŋgimɔ hɛnɛ, mbanjɔ nɛ hak kinɛ mɛwɛɗya na.› 11Ma mi kɛ diyɛ nde: Kɛ yi ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl ɓomiya nɛ ɓaki kɛ́, ɓo ɓomiya, nɛ́ ɓo ɓal ndi pɔkɛ nɛ tɔmbɔmbɔ? Ko mbɛt na. Yasi wɛtɛ, ɓeya yasi te yi ɓo kelma kɛ́ kpalma kelɔ nde, Njambiyɛ jôŋgwɛ yiŋa mɛkandɔ, nɛ́ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl nje gɔru ɓɛ kɛ jɔnja kimɔ tɛri te yi ɓotu ɓete ɓe yeti ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl nja̧ ɓɛ kɛte kɛ́. 12Ma ŋgɛ ɓɛ nde, ɓeya yasi te yi ɓo kelma kɛ́ kpalma kelɔ nde, Njambiyɛ nyɛ̂ki ɓuɗya mɛkombila nyɛ ɓomɔ hɛnɛ kɛ to mbokɔ, ŋgɛ ɓɛ sendi nde, mbɛkɔ te yi ɓo ɓalma kɛ́ kelma nde, a nyɛ̂ki ɓuɗya mɛkombila nyɛ yiŋa mɛkandɔ, ’yite, mɛkombila mɛte kina nje ɓɛ kpekum komɛ Njambiyɛ ta tɛmbiɗye ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl hɛnɛ, kwa̧ joŋgwɛ ɓo kɛ́ na?
Kasi tɛri ɓotu ɓete ɓe yeti ɓotu
ɓe kandɔ Isarayɛl ɓaka
13Ndana, mi kɛ kwaɗyɛ tapita nyɛ wunɛ, wunɛ ɓotu ɓete ɓe yeti ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl ɓaka. Gba mi mɔ tomun Njambiyɛ. A tomma mi kɛnjɛ kɛ gba yun, ɓotu ɓete ɓe yeti ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl ɓaka. Ɗete, mi nɛ mɛsosa kɛ mɛsay mɛte yi mi kelɛ kɛ́. 14Mi nɛ mɛsosa yí kelɔ mɛsay mɛte, simande yo ta kelɔ nde, ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka ɓotu ɓe kandɔ ɗyembɛ ta gɔrɔ ɓɛ kɛ jɔnja kimɔ tɛri te yi ɓari, nɛ́ Njambiyɛ joŋgwɛ ɓo. 15Ma ŋgɛ ɓɛ nde, Njambiyɛ paŋma payɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl tikɔ nɛ naŋ yí jaŋgwɛ njoka nɛ ɓenɛ ɓotu ɓe mɛnɛti maka, ’yite yɔkiɗya te yi Njambiyɛ ta yɔkiɗye ɓo nɛ kɔkɔ njesɛ kɛ mbɛy yan kɛ́ kina nje ɓɛ kpekum na? ’Yo kina ɓɛ nda yi mumɔ si gwe nje ju̧ kɛ́ na?
16Ma ŋgɛ ɓo pɛsɛ mampa ɓu̧ bosa kum te kaŋɛ nyɛ Njambiyɛ, yite nde, ɓukwɛ te yiri hɛnɛ mɛ wokuna nɛ nyɛ sendi. Ŋgɛ ɓo kaŋɛ njuku jeti nyɛ Njambiyɛ, yite nde, mɛɓɔ mɛte mɛ wokuna nɛ nyɛ sendi. 17Ɓo pɛsima yiŋa mɛɓɔ mɛ *oliviye te yi ɓo ɓɛ ɓɛkɔ kɔ soŋɛ. Ɛ ɓo nje kɛ̀ ɓu̧ wɛ, wɛ ɓɔ oliviye te ɛ lo tuku tuku kɔ nje ɗakse kɛ mbɛy yan, nɛ́ wɛ nje ɓɛ nɛ kimɔ njɔnju te yi wulɛ kɛ njuku oliviye te yi ɓo ɓɛ ɓɛkɔ kɔ. 18Nda yi yo ɗete kɛ́, wɛ tî ɓendiɗya yotu ɗuŋgwɛ ɓeti kɛ mbɔmbu mɛɓɔ mɛ oliviye te yiri yi ɓo pɛsima kɛ́ na. Ma ŋgɛ ɓɛ nde, wɛ kɛ ɓendiɗye yotu, kanda duwɛ nde, yeti wɛ soɓɛ njuku jeti na. Yasi wɛtɛ, yo njuku jeti soɓɛ wɛ. 19Wɛ yakama diyɛ nde: ‹Njambiyɛ ti ma pɛ́si mɛɓɔ mɛte yiri soŋɛ, na nje ɓu̧ mi ɗakse kɛ mbɛy te na›? 20I̧, yo gbate ɗete. Ma a pɛsima ɓo soŋɛ, kɛto ɓo tì tikɛ temɔ kɛ yenɛ na. Kɛ ɓɛ wɛ, Njambiyɛ nya wɛ mbɛy te, kɛto wɛ kɛ tikɔ temɔ kɛ yenɛ. Ɗete, wɛ tî ɓɛki nɛ mɛtakɛ mɛte yi ɓendiɗya yotu na. Yasi wɛtɛ, kpalɔ kambɔ Njambiyɛ. 21Kɛto nda yi Njambiyɛ tì tikɛ ŋgbak ŋgbak mɛɓɔ mɛ jeti te kɛ́, ’yo wɛ yi nyɛ ta nje tikɔ? 22Ma dukwɛ nde, Njambiyɛ nɛ ŋgikwa, a sendi nɛ nyanɔ kɛ yasi te yi nyɛ si pɛsɔ kɛ́. A teɗya nde, a nɛ nyanɔ kɛ yasi te yi nyɛ si pɛsɔ kɛ́ suŋgwɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe kelma ɓeya yasi ɓaka. Yasi wɛtɛ, a nɛ ŋgikwa suŋgwɛ nɛ wɛ, ŋgɛ wɛ kɛ̀ ndi mbɔmbu joŋna yaka nɔ nde, a kêl ŋgikwa nɛ wɛ. Ma ŋgɛ ti ɓɛ ɗete na, a ta pɛsɔ sendi wɛ soŋɛ. 23Kɛ yi ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl sendi, ŋgɛ ɓo yɔkwɛ nɛ kɔkɔ tikɔ temɔ kɛ yi Njambiyɛ, yite a ta yɔkiɗye ɓo, kɛto a nɛ ɗeti te yi yɔkiɗye ɓo nɛ kɔkɔ njesɛ kɛ mbɛy yan. 24Kɛ ɓɛ wɛ, ɓo pɛsima wɛ soŋɛ kɛ ŋgbak ŋgbak mbɛy yɔ kɛ njuku oliviye te ɛ lo tuku tuku kɔ. Ɓo nja̧ ɓu̧ wɛ kɛ̀ ɗakse kɛ njuku oliviye te yi ɓo ɓɛ ɓɛkɔ kɔ, yite yeti ŋgbak ŋgbak mbɛy yɔ na. Ŋgɛ ɓɛ nde, tɛri yɔ ɗete, ’suŋgwa nɛ Ɓeyudɛn ɓo ɓe wulma kɛ njuku oliviye te yi ɓo ɓɛ ɓɛkɔ kɔ? ’Yan kina ɓɛ jɛwnate ɓuɗyate nde, Njambiyɛ yɔ̂kiɗya ɓo ɗakse kɛ ŋgbak ŋgbak mbɛy yan kɛ njuku oliviye yan na?
Njambiyɛ ta joŋgwɛ ɓotu
ɓe kandɔ Isarayɛl
25Ma wunɛ njɔŋ, mi yeti kɛ kwaɗyɛ nde, wunɛ ndêkimaŋgwɛ nyaŋgwɛ yasi kɛ yi Njambiyɛ sɔɗya mbɔmbu kɛ́ na. Wunɛ dûkwɛ yo, ma wunɛ mɛ nje takɛ nde, wunɛ nɛ ɗyanɔ. Yo nde, ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl nja̧ kelɔ ɗa̧ mɛtɔ suŋgwɛ nɛ Njambiyɛ. Ɓo ta kelɔ ɗa̧ mɛtɔ ɗete kɛ̀ nɔ mbɔmbu kumɔ ndi kɛ ŋgimɔ te yi ɓomɔ hɛnɛ ɓe Njambiyɛ tɔkuma ɓe yeti kɛ kandɔ Isarayɛl ta tikɔ temɔ kɛ yenɛ. 26Ɗete, Njambiyɛ ta nje joŋgwɛ ndiŋgɛlɛ kandɔ Isarayɛl nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Mɔ te ɛ ta joŋgwɛ ɓomɔ kɔ ta wulɛ *Siyɔŋ nje nɔ. A ta soŋɛ mɛɓeyɔ mɛ ɓenday ɓe Yakɔp.› 27Yo kɛtinate sendi kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Ɓɛŋa, mbon te yi mi ta kelɔ sinɛ ɓo kɛ́, yo nde, mi ta si soŋɛ mɛɓeyɔ man.›
28Ŋgɛ wusɛ sambile misi ɓɛŋɛ nda yi ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl sɛŋma nɛ Kimɔ Tom kɛ́, wusɛ má lɛpɔ nde, ɓo ɓependɔ ɓe Njambiyɛ. Ma yo kélnaŋgwɛ ɗete yí joŋgwɛ nɛ wunɛ. Yasi wɛtɛ, ŋgɛ wusɛ nje kpalɔ sambile misi yí ɓɛŋɛ nda yi Njambiyɛ tɔkuma nɛ ɓo kɛ́, wusɛ má lɛpɔ komɛte nde, Njambiyɛ ndi kɛ kwaɗyɛ ɓo nɛ temɔ nɛ hɛnɛ, kɛto a kpoma ɗete nyɛ ɓesaŋmbambɔ ɓan Abaraham nɛ̀ ɓɔnɔ ɓenɛ. 29Kɛto ŋgɛ Njambiyɛ si nyɛ mumɔ mɛkombila nɛ gbɛlate ho ŋgɛ nyɛ si jeɓa mumɔ, na ɓɛ mumɔ wenɛ, ko a tí yɔkiɗye se numbu kɛ kɔŋte na. 30Wunɛ ɓotu ɓete ɓe yeti ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl ɓaka, wunɛ nɛ ŋguru wun tì wokuna kwey nɛ Njambiyɛ na. Ma ndana, Njambiyɛ kpalma nje gwe ŋgwɛtɛ wun, kɛto ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl tì wokuna nɛ nyɛ na. 31Yo ndi sendi ɗete ndana, ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl yeti kɛ wokuna nɛ Njambiyɛ na. Ma Njambiyɛ kɛ kpalɔ gwe ŋgwɛtɛ wun, na nje gwe ŋgwɛtɛ wan yɛy nda yi nyɛ gwa̧ nɛ ŋgwɛtɛ wun sendi kɛ́. 32Ɗete, Njambiyɛ kelma nde, ɓomɔ hɛnɛ ɓɛ̂ki bala ɗaŋna mɛtɔ, na nje gwe ɓo hɛnɛ ŋgwɛtɛ.
33O nyaŋgwɛ ŋgikwa nɛ Njambiyɛ wa! O nyaŋgwɛ ɗyanɔ nɛ nyɛ wa! O nyaŋgwɛ duwa̧ yasi sendi nɛ nyɛ wa! ’Mumɔ yakama duwɛ ka mɛyasi mɛte yi nyɛ pɛsɛ kɛ temɔ nɛ kɛ́? ’Mumɔ yakama ɓiye ka to mɛyasi mɛte yi nyɛ kelɛ kɛ́? 34Gbate, yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Nda kɛ duwɛ ɗyanɔ Baba Mbokɔ kɔ? Nda ɓa̧ mɔ mɛŋgitɛ wenɛ wɛtɛ yesɔ kɔ? 35Nda ɛ kandima nyɛ nyɛ yiŋa yasi, na nje yɔkiɗye sendi nyɛ mɔ te kɔ?› 36Yo nde, mɛyasi hɛnɛ wúla pɛlɛ yenɛ. Yo nyɛ kelɛ nde, yasi hɛnɛ ɗîy ndi kɛ mbɛy te wenɛ. Yo nyɛ namɛ mɛyasi hɛnɛ. Ɓomɔ lûksa nyɛ kpo nɛ kpo, *amɛn.
12Joŋgwɛ mɔ Njambiyɛ
1Wunɛ njɔŋ, nda yi Njambiyɛ gwa̧ ŋgwɛtɛ wusu ɗete kɛ́, mi kɛ kombile ŋgwɛta nɛ wunɛ nde: Ndana, wunɛ kâŋa yotu yun nɛ̀ joŋgwɛ ɗyun hɛnɛ nyɛ Njambiyɛ nda sadaka, nɛ́ yo wokuna ndi nɛ nyɛ, na ɓɛ nɛ mɛsosa kɛte. Kpasa kelna mɛsay nyɛ Njambiyɛ te yi wunɛ yâkaŋgwɛ kelɔ, yo yite. 2Wunɛ tî ɓekiɗyaŋgwɛ nɛ joŋgwɛ ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ na. Yasi wɛtɛ, wunɛ tîki nde, Njambiyɛ sɛ̂nji ɗyanɔ ɗyun yí nyɛ wunɛ jɔnja temɔ, nɛ́ wunɛ duwɛ nɛmbɛ yasi te yi Njambiyɛ kwaɗyɛ, yite nde, kimɔ yasi, yasi te yi nyɛ nyɛ mɛsosa, yasi te yi ndi pɔkɛ nɛ njololo kɛ mbɔmbu wenɛ.
3Ma kɛto ŋgikwa te yi Njambiyɛ kelma nɛ mi kɛ́, mi kɛ lɛpɔ nyɛ mumɔ hɛnɛ kɛ njoka yun nde: Mumɔ tî ɓɛki nɛ mɛtakɛ mɛte yí ɓendiɗye yotu kwa̧ yikɛ yi nyɛ yâkaŋgwɛ ɓɛ nɔ kɛ́ na. Yasi wɛtɛ, mumɔ hɛnɛ ɓɛ̂ki nɛ mɛtakɛ mɛte yí piɗyɛ yotu nɛ, ɓeŋgwɛ ndi tɛri nɛ, ɓeŋgwɛ tikina temɔ te yi Njambiyɛ nya nyɛ kɛ́. 4Yo sendi ɗete nde, yotu mumɔ ndi wɛtɛ. Yasi wɛtɛ, yo nɛ ɓuɗya mɛdoku, ma misi mɛsay man dɛlɛ dɛlɛ. 5Ɗete sendi, wusɛ nɛ ɓuyɔ, yasi wɛtɛ, wusɛ hɛnɛ ŋgbɔ́ku ɓɛ ndi mumɔ wɛtɛ, kɛto wusɛ hɛnɛ saŋgwate sinɛ ɓe *Krist. Yo nde, ɓaka saŋgwate ɓenɛ ɓɛsɔ nda yi mɛdoku mɛ yotu ɓɛ sendi saŋgwate kɛ́. 6Ma Njambiyɛ nyɛ́ki wusɛ mɛyasi dɛlɛ dɛlɛ nda yi nyɛ kwaɗyɛ ɓeŋgwɛ ŋgikwa te yi nyɛ kelɛ nɛ mumɔ hɛnɛ kɛ njoka su kɛ́. Ɗete, ŋgɛ ɓɛ nde, Njambiyɛ nya mumɔ ɗeti te yi punja mɛlɛpi mɛnɛ, yo kimɔte nde, a kêl yo ɓeŋgwɛ tikina temɔ te yi Njambiyɛ nya nyɛ kɛ́. 7Ŋgɛ ɓɛ nde, Njambiyɛ nya mumɔ ɗeti te yi kamna ɓɛsɔ, yo kimɔte nde, a kêl yo nda yi nyɛ yâkaŋgwɛ kelɔ kɛ́. Ŋgɛ ɓɛ nde, a nya mumɔ ɗeti te yi teɗye ɓɛsɔ yasi, yo kimɔte nde, a nyɛ̂ki sosu nɛ kɛte. 8Ŋgɛ ɓɛ nde, Njambiyɛ nya mumɔ ɗyanɔ te yi nyɛna ɓɛsɔ ɗeti kɛ temɔ, yo kimɔte nde, a kêl yo. Ŋgɛ ɓɛ nde, a nya mumɔ temɔ te yi kelna ŋgay, yo kimɔte nde, a kêl yo nɛ kimɔ temɔ. Ma ŋgɛ ɓɛ nde, a nya mumɔ ɗeti te yi ɗiyɔ nɛ ɓɛsɔ, yo kimɔte nde, a nyɛ̂ki sosu nɛ kɛte. Ŋgɛ ɓɛ nde, a nya mumɔ temɔ te yi gwena ɓɛsɔ ŋgwɛtɛ, yo kimɔte nde, a kâma ɓo nɛ mɛsosa.
9Mɛkwaɗya mun tî ɓɛki nɛ likisi kɛ mɔyte na. Wunɛ ɓên mɛɓeyɔ nyɛ ɓɔ kɛ ɗitɛ. Wunɛ nyɛ̂ki sosu yun hɛnɛ kɛ kelna kimɔ yasi. 10Wunɛ kwâɗyaŋgwɛ tandɛ yun nda ɓemaŋ. Wunɛ nyɛ̂ki sosu te yi jɛsina tandɛ yun. 11Wunɛ nyɛ̂ki sosu kɛ mɛsay tikɔ ɗyɛm. Wunɛ kêl mɛsay nyɛ Nyaŋgwɛ Kumande nɛ temɔ yun hɛnɛ. 12Wunɛ ɓɛ̂ki nɛ mɛsosa, kɛto wunɛ nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yasi te yi Njambiyɛ sima kpo nyɛ wunɛ kɛ́. Wunɛ gbîsi sendi mɛbɔnɛ. Wunɛ kêl tiŋ, nyɛ sosu kɛ mɛŋgwɛta kɛ̀ nɔ mbɔmbu. 13Wunɛ kâma ɓotu ɓe Njambiyɛ kɛ mɛyasi mɛte yi ɓanɛ ɓo kɛ́. Wunɛ sâŋ nje te yi ɓu̧ ɓejɛŋgwɛ nɛ mɛsosa kɛ mɛmbɛy mun. 14Wunɛ dîya Njambiyɛ nde, a nyɛ̂ki mɛkombila nyɛ ɓotu ɓete ɓe teɗye wunɛ nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ ɓaka. A nyɛ̂ki ɓo mɛkombila. A tî kitaŋgwɛ nɛ ɓo na. 15Wunɛ sôsaŋgwɛ wúnɛ ɓotu ɓete ɓe kɛ mɔy mɛsosa ɓaka. Sendi, wunɛ lêl wúnɛ ɓotu ɓete ɓe kɛ lelɔ ɓaka. 16Mɛtakɛ mun ɓɛ̂ki ndi wɛtɛ tandɛ yun. Wunɛ tî nyɛki temɔ kɛ nyaŋgwɛ mɛyasi na. Yasi wɛtɛ, wunɛ kpâl nyɛ temɔ kɛ mɔnɔ mɛyasi. Mumɔ tî taka nɛ ŋguru wenɛ nde, a nɛ ɗyanɔ na.
17Ŋgɛ mumɔ kelɛ ɓeya yasi nɛ wɛ, wɛ tî yɔkiɗya sendi nyɛ nyɛ na. Wunɛ sâŋ nje te yi kelɔ kimɔ yasi te yi ɓomɔ hɛnɛ ta jayɛ. 18Ŋgɛ yo yaka, má ɓɛki tandɛ te yun, ma wunɛ sáŋ nje te yi joŋna nɛ tɛ wúnɛ ɓomɔ hɛnɛ. 19Wunɛ njɔŋ, wunɛ sɔŋ temɔ mbɛ, yo kimɔte nde, wunɛ nɛ ŋguru wun tî kundu ɓeya yasi te yi ɓomɔ kelɛ nɛ wunɛ kɛ́ na. Yasi wɛtɛ, wunɛ tîki, nɛ́ Njambiyɛ woku ŋgambi suŋgwɛ nɛ ɓo. Kɛto nyɛ Baba Mbokɔ kɛ lɛpɔ kɛ mɔy mɛkana mɛnɛ nde: ‹Mɛkundɔkɔ, yo yembɛ. Yo mi yɔkiɗye ndi ɓeya yasi te yi ɓomɔ kelɛ kɛ́ nyɛ ndi ɓo. 20Yasi wɛtɛ, ŋgɛ mɔ pendɔ wɔ gwe nja, nyɛkɔ gba nyɛ mɛɗye. Ŋgɛ nyɛ gwe yɛsiɗyɛ, nɔ̀ nyɛ̂ki nyɛ mɔrɔku. Kɛto ŋgɛ wɛ kelɛ ɗete, yo ta sana nyɛ ɓuɗyate kɛ temɔ.› 21Wɛ tî jaya nde, mɛɓeyɔ nâm wɛ na, yasi wɛtɛ, kpalɔ kelɔ kimɔ yasi yi namɔ nɛ mɛɓeyɔ.
13Kasi jɛsina ɓekum
1Mumɔ hɛnɛ yâkaŋgwɛ tɛkwɛ to suŋgwɛ nɛ ɓekum. Kɛto mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ ti yaka ɓɛ kum kinɛ nde, yo wúla kɛ yi Njambiyɛ na. Kɛto ɓekum hɛnɛ, yo Njambiyɛ tɛmbiɗye ɓo. 2Ɗete, ŋgɛ mumɔ lu̧ ɗyambi suŋgwɛ nɛ ɓekum, mɔ te kɛ sumɔ kol suŋgwɛ nɛ yasi te yi Njambiyɛ sima tɛmbiɗye kɛ́. Ɓotu ɓete ɓe kelɛ ɗete ɓaka ta kelɔ nde, jɔsi ɓâl kɛ to yan nɛ ŋguru wan. 3Ŋgɛ mumɔ joŋna nɛ ŋgbeŋ, a tí gwe wɔ̧ ɓotu ɓete ɓe kɛndɛ nɛ ɗya ɓaka na. Ma ŋgɛ mumɔ joŋna kɔtute, a má gwe wɔ̧ yan. Ŋgɛ wɛ kwaɗyɛ nde, wɔ̧ ɓekum tî ɓiya wɛ na, kelɔ kimɔ yasi, nɛ́ ɓo jay wɛ. 4Kɛto ɓo gba ɓotu ɓe mɛsay ɓe Njambiyɛ yí kamɛ wɛ, nɛ́ wɛ joŋna nɛ ŋgbeŋ. Ma, ŋgɛ wɛ joŋna kɔtute, nɔ̀ gwâki wɔ̧ yan, kɛto yeti gbɛlate yi Njambiyɛ kaŋma nɛ kafa nyɛ ɓo kɛ́ na. Ɓo ɓotu ɓe mɛsay ɓe Njambiyɛ, ɓo kɛ teɗye nda yi Njambiyɛ kundɛ nɛ ɓeya yasi kɛ́, teɗye sendi ŋgambi nɛ suŋgwɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe kelɛ kɔtu mɛkele ɓaka. 5Ɗete, mumɔ hɛnɛ yâkaŋgwɛ tɛkwɛ to suŋgwɛ nɛ ɓekum, yeti ndi kɛto kambina ŋgambi Njambiyɛ nyɛpɔ na, yo kɛto wunɛ duwa̧ kɛ mɔy temɔ yun nde, tɛkwa to ɗete, yo kimɔte. 6Yo sendi kɛto te yite yi wunɛ gbo nɛ garama, kɛto ɓotu ɓete ɓe kelɛ say ɓoŋnate ɓaka, yo Njambiyɛ tɛmbiɗye ɓo, nɛ́ ɓo tonjɛ say te kimɔte. 7Wunɛ gbôku mɛyasi mɛte nyɛ mumɔ hɛnɛ te yi wunɛ yâkaŋgwɛ gbo nyɛ nyɛ kɔ, gbo garama nyɛ mɔ te yi wunɛ yâkaŋgwɛ gbo nyɛ nyɛ kɔ, gbo mɔni gbona lumɔ nyɛ mɔ te yi wunɛ yâkaŋgwɛ gbo nyɛ nyɛ kɔ. Wunɛ kâmbi mɔ te yi wunɛ yâkaŋgwɛ kambɔ kɔ, sombile mɔ te yi wunɛ yâkaŋgwɛ sombile kɔ.
Mɛkwaɗya, yo njuku mɛmboŋga
8Wunɛ tî ɗiy nɛ pilo mumɔ na. Siya pilo te yi wunɛ yâkaŋgwɛ ɓɛ nɔ, yo ndi nde, wunɛ kwâɗyaŋgwɛ tandɛ yun kɛ̀ nɔ mbɔmbu. Kɛto mɔ te ɛ kwaɗyɛ jakɔsɔ, mɔ te sima tonjɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ hɛnɛ yi Mɔyisi kɛtima kɛ́. 9Ma mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ lɛ́pi nde: ‹Kpɛ, wɛ tî kel wanja na. Wɛ tî woku mumɔ na. Wɛ tî guɓu na. Wɛ tî gɔru yasi mumɔ na.› Kɛ mɛmboŋga mɛnɔri nɛ̀ yiŋa mɛmboŋga hɛnɛ, njuku te yo ndi kɛ mboŋga wɛtɛ nde: ‹Kwaɗyikwɛ mɔŋ nda yi wɛ kwaɗyɛ nɛ yotu yɔ kɛ́.› 10Ko mɛkwaɗya ti kél ɓeya yasi nɛ jakɔsɔ na. Mɛkwaɗya kél nde, mumɔ tônjukwɛ mɛmboŋga mɛte yiri hɛnɛ. 11Wunɛ sâŋ nje te yi kelɔ ɗete, laŋsa laŋsaŋgwɛ, kɛto wunɛ kɛ duwɛ ŋgimɔ te yi wusɛ ɗiyɛ kɛte ndana kɛ́. Yo ndana ŋgimɔ te yi wunɛ yâkaŋgwɛ jemiyɛ kɛ jakɔ yɛy, kɛto ŋgimɔ te yi Njambiyɛ ta joŋgwɛ nɛ wusɛ siɗyɛ nɔ kɛ́ sima wuta. Yo ti lɔndɔ se nda kandɛ kɛ ŋgimɔ te yi wusɛ kandima nɛ tikina temɔ kɛ yi Kumande Yesus kɛ́ na. 12Tu ma kikɔ, misi ta ɓɛ kɛ pupɔ, ɗete wusɛ tîki mɛkele mɛte yi wusɛ ɗikima kelɔ kɛ yitil kɛ́ kpalɔ nje ɓu̧ mɛjɔlɛ mɛ ɗyambi yi wusɛ ta lu̧ nɛ ɗyambi kɛ puyɛ. 13Wusɛ jôŋnaŋgwɛ nɛ ŋgbeŋ nda yi mumɔ yâkaŋgwɛ joŋna nɔ kelɔ yasi kɛ puyɛ nɛ yesɔ kɛ́. Wusɛ tî ɗyenaŋgwɛ kwa̧ to te ho gwe mɛnjam ɓeya gwenate na. Wusɛ tî joŋnaŋgwɛ nɛ sap sap kelɔ mɛkele mɛ mɛmi na. Wusɛ tî kusu mɛtandɔ kɛ njoka ɓomɔ ho ɓɛ nɛ nyaŋgwɛ temɔ na. 14Wunɛ tî kel mɛyasi mɛnɔri na. Yasi wɛtɛ, wunɛ jâya nde, Kumande Yesus ɓɛ̂ki nda mɛjɔlɛ mɛ ɗyambi mɛte yi wunɛ lɛŋɛ kɛ́. Wunɛ tî nyɛki sosu kɛ mɛtakɛ mɛte yi mumɔ ɓɛ nɔ yí tonjɛ nɛ ɓeya mɛwoɓɔ mɛnɛ kɛ́ na.
14Kasi ɓotu ɓe ɗeti nɛ̀ ɓotu ɓe tɛkɛ
1Kɛ yi mɔ te ɛ tì pa tikɔ temɔ nɛ ŋgbik kɛ yi Njambiyɛ kɔ, wunɛ ɓôŋ nyɛ kimɔte kɛ njoka yun kinɛ nyɛ mɛso wúnɛ ɓo kɛ mɛyasi mɛte yi nyɛ nɛ ŋguru wenɛ takɛ nde, yo nɛ ŋgbeŋ kɛ́ na. 2Yɔkɔ nɛ ɓiɓina temɔ nde, a yakama ɗye nɛ mɛyasi hɛnɛ lalɛ. Ma yɔru ɛ tì pa tikɔ nɛ temɔ nɛ ŋgbik kɛ yi Njambiyɛ kɔ nde, a ta ɗye ndi nɛ gbɛla mɛnyiŋɔ. 3Kpɛ, mɔ te ɛ ɗye mɛyasi hɛnɛ kɔ tî yɛlkwɛ mɔ te ɛ ti ɗyáki kɔ na. Ma yɔru ɛ ti ɗyáki mɛyasi mɛte yite kɔ tî lɛpinaŋgwɛ ɓeyate nɛ yɔru na, kɛto Njambiyɛ sima ɓu̧ sendi nyɛ kimɔte kɛ mbɔmbu wenɛ. 4Wɛ yɔ ɓa nda, nɛ́ wɛ lɛpina ɓeyate nɛ mɔ mɛsay mɛ ɓesa ɓete? Ŋgɛ nyɛ kelɛ mɛsay kimɔte ho ɓeyate, yo ɓɛ́ŋa ndi masa wenɛ. Ma a ta kelɔ mɛsay kimɔte, kɛto Nyaŋgwɛ Kumande yakama nyɛ nyɛ ɗeti te yi kelɔ ɗete. 5Yɔkɔ táka nɛ nde, yiŋa mɛyesɔ kwa̧ ɓaŋa. Ma yɔru nde, mɛyesɔ hɛnɛ ndi wɛtɛ. Ma mumɔ hɛnɛ ɗîy nɛ ŋgbik kɛ mɛtakɛ mɛnɛ nɛ ŋguru wenɛ. 6Mɔ te ɛ takɛ nde, yiŋa mɛyesɔ kwa̧ ɓɛsɔ kɔ táka ɗete yí lukse nɛ Nyaŋgwɛ Kumande. Mɔ te ɛ ɗye mɛyasi hɛnɛ kɔ ɗyáki lalɛ yí lukse sendi nɛ Nyaŋgwɛ Kumande, kɛto a kɛ nyɛ Njambiyɛ wosoko kɛ yasi te yi nyɛ ɗye kɛ́. Ma yɔkɔ ɛ ti ɗyáki yiŋa mɛyasi kɔ kíy yí lukse nɛ Nyaŋgwɛ Kumande sendi, kɛto a kɛ nyɛ Njambiyɛ wosoko kɛ yasi te yi nyɛ kiyɛ kɛ́. 7Yo nde, kinɛ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ njoka su kɛ joŋna, kɛto nyɛ nɛ ŋguru wenɛ ɗiyɛ nɛ yotu nɛ na. Sendi, kinɛ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ njoka su kɛ gwe, kɛto nyɛ nɛ ŋguru wenɛ ɗiyɛ nɛ yotu nɛ na. 8Kɛto ko nde, wusɛ ɓɛ̂ki nɛ joŋ, wusɛ ɓɛ́ki nɛ joŋ yí lukse nɛ Nyaŋgwɛ Kumande. Sendi, ko nde, wusɛ gwâki, wusɛ gwáki yí lukse nɛ nyɛ. Ma ɗete, ko nde, wusɛ ɓɛ̂ki nɛ joŋ ko nde, wusɛ gwâki, wusɛ wókunaŋgwɛ ndi nɛ Nyaŋgwɛ Kumande. 9Yo kɛto te yite yi *Krist gwa̧ nje womiyɛ, na nje ɓɛ kumande ɓotu ɓete ɓe ma gwe nɛ̀ ɓaka ɓe ndi nɛ joŋ ɓaka. 10’Ma wɛ njáki nje lɛpina yɔ ɓeyate nɛ mɔŋ kɛto ŋge? Ho nde, ’yɔru njáki nje yɛliyɛ ɓa maŋ kɛto ŋge? Yo nde, wusɛ hɛnɛ ta tɛmɛ yí yeŋsa lɛpi kɛ mbɔmbu Njambiyɛ komɛ nyɛ ta jɔse wusɛ kɛ́. 11Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Mi Baba Mbokɔ, mi gbate nɛ joŋ. Mi kɛ kombile lɛpɔ nde: Ɓomɔ hɛnɛ ta kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu wombɛ. Mumɔ hɛnɛ ta lɛpɔ nɛ numbu nɛ nde, mi Njambiyɛ.› 12Ɗete, mumɔ hɛnɛ kɛ njoka su ta pilɛ yasi te yi nyɛ kelma kɛ joŋgwɛ ɗyenɛ kɛ́ nɛ ŋguru wenɛ nyɛ Njambiyɛ.
13Ma nda yo ɗete kɛ́, ɓaka tî lɛpinaŋgwɛ se ɓeyate nɛ ɓɛsɔ na. Yasi wɛtɛ, wusɛ kpâl pɛsɔ nde, wusɛ tî kel se yiŋa yasi te yi yakama ɓaɗyɛ ɓenjɔŋ ɓusu ho jatiɗye ɓo kɛ ɓeya nje na. 14Sinɛ Kumande Yesus saŋgwate, ɗete mi kɛ kombile duwɛ gbate gbate nde, yo kinɛ yaŋa wɛtɛ nɛ wɛtɛ yi nɛ sɛmbɔ kɛte na. Yo nde, yiŋa yasi njáki nje ɓɛ nɛ sɛmbɔ, ŋgɛ mumɔ nɛ ŋguru wenɛ takɛ nde, ya te nɛ sɛmbɔ. 15Ma ŋgɛ yiŋa mɛɗye te yi wɛ ɗye kɛ́ njaŋgwɛ temɔ mɔŋ, komɛte, wɛ yeti se kɛ joŋna ɓeŋgwɛ yasi te yi mɛkwaɗya teɗye kɛ́ na. Ɗiyɔ nɛ sɔsɔ kɛ yasi te yi wɛ ɗye yɔ lalɛ kɛ́. Wɛ tî kpal kelɔ nde, mɔ te yɔkɔ yi *Krist gwa̧ kɛto nɛ kɔ yâmbila kɛto te na. 16Ma yasi te yi wɛ ɓɛŋɛ yɔ nde kimɔte kɛ́ tî kpal kelɔ nde, ɓomɔ tâpitaŋgwɛ ɓeyate kɛto te na. 17Kɛto *Kandɔ Njambiyɛ ti ɓɛ́ŋa kasi mɛɗye nɛ̀ kasi hɔɓiya yiŋa yasi na. Yasi wɛtɛ, yo ɓɛ́ŋa mɛsay maka yi Kimɔ Sisiŋ kelɛ kɛ joŋgwɛ mumɔ kɛ́. Yite nde, kelna ŋgbeŋ mɛkele, joŋna nɛ tɛ wunɛ ɓɛsɔ nɛ̀ ɗiyɔ nɛ mɛsosa. 18Mɔ te ɛ kelɛ mɛsay nyɛ Krist ɗete nɛ temɔ nɛ hɛnɛ kɔ kɛ kelɔ nde, Njambiyɛ ɓɛ̂ki nɛ mɛsosa nɛ nyɛ, kelɔ sendi nde, ɓomɔ jâya nyɛ. 19Ɗete, hɛ nyɛ̂ki sosu yí sa̧ nje te yi joŋna nɛ tɛ tandɛ su, sa̧ sendi nje te nde, ɓaka kâma ɓɛsɔ, nɛ́ wusɛ ɗɔku ɗɔkɔ kɛ nje Njambiyɛ kɛ̀ nɔ mbɔmbu. 20Kɛ kasi mɛɗye, wɛ tî ɓekiɗya mɛsay mɛte yi Njambiyɛ kelɛ kɛ temɔ mumɔ kɛ́, kɛto yasi te yi wɛ ɗye kɛ́ na. Yo gbate nde, mɛyasi hɛnɛ pupunate kinɛ sɛmbɔ kɛte na. Yasi wɛtɛ, yo ɓeyate nde, mumɔ ɗyâki yiŋa yasi te yi yakama jatiɗye jakɔsɔ kɛ ɓeya nje. 21Gba kimɔ yasi, yo nde, wɛ tî kel ko yiŋa yasi wɛtɛ nɛ wɛtɛ yi yakama jatiɗye mɔŋ kɛ ɓeya nje na, ko ɗyena yiŋa mɛnjay ko hɔɓiya mɛnjam ko kelna yiŋa yasi dɛlɛ. 22Kɛ yɔ, wɛ kɛ duwɛ yɔ nde, kɛ yite, wɛ kɛ kelɔ yasi nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ, ma ɓakiɗya ndi yo yite ɗete kɛ̀ nɔ mbɔmbu kɛ njoka yɔ wúnɛ nyɛ. Yɔkɔ yi temɔ nɛ yeti kɛ ndeyɛ nyɛ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ kelɛ yasi te yi nyɛ sima pɛsɔ kɛ́ nɛ gba mɛsosa. 23Yasi wɛtɛ, mɔ te ɛ ɗye yiŋa yasi nje ɓɛ nɛ mɛso kɛ temɔ kɛ yasi te yi nyɛ ɗye kɛ́ ɓalma lɛpi kɛ mbɔmbu Njambiyɛ, kɛto a kinɛ ɓiɓina temɔ kɛ yasi te yi nyɛ kelɛ kɛ́ na. Ma ko mumɔ kêl yasi te nda, ŋgɛ nyɛ ti ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yasi te yi nyɛ kelɛ kɛ́, yite a kelma mɛɓeyɔ.
151Ma wusɛ ɓe mɛ su nɛ ŋgbiŋgim kɛ nje Njambiyɛ ɓaka, wusɛ yâkaŋgwɛ gbisɔ ɓotu ɓete ɓe tì pa ɓɛ ɗete ɓaka, kamɛ ɓo kɛ mɛtɛkɔ man. Wusɛ tî saŋ ndi yasi te yi nyɛ wusɛ ɓepɔ mɛsosa na. 2Mumɔ hɛnɛ kɛ njoka su kêl yasi te yi nyɛ jakɔsɔ mɛsosa yí kamɛ nɛ nyɛ, na ɗɔku ɗɔkɔ kɛ nje Njambiyɛ kɛ̀ nɔ mbɔmbu, 3kɛto *Krist tì sa̧ nje te yi kelɔ yasi te yi nyɛ nyɛ nɛ ŋguru wenɛ mɛsosa na. Yasi wɛtɛ, a kelma nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ kasi nɛ nde: ‹Mɛndoy mɛte yi ɓomɔ toyma nɛ wɛ Njambiyɛ kɛ́ kpalma ɓalɔ kɛ to mbɛ.› 4Yo nde, mɛyasi hɛnɛ te yi ɓo kandima kɛtɔ kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́, ɓo kɛ́ti yo yí teɗye nɛ wusɛ mɛyasi, nɛ́ wusɛ ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yi Njambiyɛ. Ɓiɓina temɔ te ta wulɛ kɛ kelna tiŋ nɛ̀ kɛ nyɛna ɗeti kɛ temɔ te yi mɛkana mɛ Njambiyɛ nyɛ wusɛ kɛ́. 5Njambiyɛ nyɛ́ki ɓomɔ ɗeti te yi ɓɛ nɛ tiŋ kɛ mɛyasi. A kɛ nyɛ sendi ɓo ɗeti kɛ temɔ. Njambiyɛ te ɛ kelɛ ɗete kɔ kêl nde, mɛtakɛ mun ɓɛ̂ki ndi wɛtɛ yí joŋna nɔ sendi wɛtɛ tandɛ yun nda yi Krist Yesus teɗya wusɛ kɛ́. 6Yo kêlnaŋgwɛ ɗete, nɛ́ wunɛ hɛnɛ ɓɛ ndi temɔ wɛtɛ, ɓɛ ndi ŋgiŋ wɛtɛ yí lukse nɛ Njambiyɛ te saŋgwɛ nɛ Nyaŋgwɛ Kumande wusu Yesus Krist. 7Ɗete, ɓaka ɓôŋ ɓɛsɔ kimɔte nda yi Krist ɓoŋma sendi nɛ wunɛ kimɔte kɛ́. Wunɛ kêl ɗete, nɛ́ ɓomɔ ɓɛŋ ɓesɛ Njambiyɛ.
8Mi kɛ kombile lɛpɔ nde: *Krist nja̧ ɓɛ mɔ mɛsay mɛ Ɓeyudɛn, kandɔ ɓotu ɓete ɓe pɛsina ɓaka. A kelma ɗete yí teɗye nde, Njambiyɛ lɛ́pi ndi gbakasi kɛ yasi te yi nyɛ si kpo kɛ́. A nja̧ nje ɓɛ mɔ mɛsay wan ɗete, na tonjɛ nɛ̀ mɛyasi mɛte yi Njambiyɛ kpoma nyɛ ɓesaŋmbambɔ ɓan kɛ́. 9Ma a nja̧ sendi, nɛ́ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka lukse Njambiyɛ, kɛto a gwa̧ ŋgwɛtɛ yan. Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Ɗete, mi ta lukse wɛ sinɛ mɛkandɔ mɛ ɓotu ɓe mɛnɛti maka. Mi ta jembina yí sombile nɛ ɗinɔ ɗyɔ.› 10Yo sendi kɛtinate kɛ yiŋa mbɛy nde: ‹Wunɛ sôsaŋgwɛ, wunɛ mɛkandɔ mɛ ɓotu ɓe mɛnɛti maka hɛnɛ. Wunɛ sôsaŋgwɛ wúnɛ ɓotu ɓe kandɔ ɗyenɛ.› 11Yo kɛtinate sendi womaŋa kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Wunɛ mɛkandɔ mɛ ɓotu ɓe mɛnɛti maka hɛnɛ, wunɛ lûksa Baba Mbokɔ. Ɓomɔ kɛ njoka mɛkandɔ hɛnɛ lûksa nyɛ.› 12Esayi te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ lɛpɔ sendi nde: ‹Wɛtɛ nday Isay ta ɗya̧. Yo nyɛ ta tɛmɛ ɗiyɔ nɛ mɛkandɔ mɛ mɛnɛti maka. Ɓo ta ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ nɛ nyɛ.› 13Njambiyɛ te ɛ kelɛ nde, ɓomɔ ɓɛ̂ki nɛ ɓiɓina temɔ nɛ nyɛ kɔ kêl nde, temɔ yun tôndu nɛ mɛsosa nɛ sot. A kêl sendi nde, temɔ yun ɗîy nɛ tɛ kɛ mɛyasi hɛnɛ, kɛto wunɛ kɛ tikɔ temɔ kɛ yenɛ. A kêl ɗete nɛ ɗeti te yi Kimɔ Sisiŋ, nɛ́ wunɛ ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yenɛ kwa̧ to te.
14Wunɛ njɔŋ, kɛ pay te yun, mi nɛ ŋguru wombɛ kɛ kombile duwɛ nde, temɔ yun tondunate nɛ mɛtakɛ mɛte yí kelɔ kimɔ yasi. Sendi, wunɛ kɛ duwɛ mɛyasi mɛ Njambiyɛ kumɔ njena, ɗete ɓaka yakama nyɛ ɓɛsɔ mɛŋgitɛ. 15Ma kɛ yiŋa mɛmbɛy, mi kɛtima lɛpina nɛ gbas gbas nyɛ wunɛ kinɛ sɔɗyɛ yaŋa na. Mi kelma ɗete yí gba nɛ ɗyanɔ ɗyun, nɛ́ wunɛ taki mɛyasi mɛte yi wunɛ sima si duwɛ kɛ́. Mi kɛtima ɗete kɛto ŋgikwa te yi Njambiyɛ kelma nɛ mi kɛ́. 16A kelma nde, mi ɓɛ̂ki mɔ mɛsay mɛ Krist Yesus kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka. Mi kɛ kelɔ mɛsay nda mɔ nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ kɛ lɛpina Kimɔ Tom nɛ yi mi lɛpɛ kɛ́, nɛ́ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka nje ɓɛ nda sadaka te yi nyɛ Njambiyɛ mɛsosa yi yakama nɛ nyɛ nɛ ɗeti Kimɔ Sisiŋ. 17Ma ɗete, mi yakama ɓɛ nɛ mɛsosa kɛ mɛsay mɛte yi mi kelɛ nyɛ Njambiyɛ kɛ́, kɛto sinɛ Krist Yesus saŋgwate. 18Yo nde, ŋgɛ mi ɓoɓɛ lɛpɔ yiŋa yasi, yo ndi yikɛ yi *Krist kwaŋma nɛ mi yí kelɔ nde, ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka kêl ndi yasi te yi Njambiyɛ lɛpɛ kɛ́. A kelma yo nɛ nje mɛlɛpi mɛte yi mi ɗikima lɛpɔ, nɛ nje mɛyasi mɛte yi mi ɗikima kelɔ kɛ́. 19A kelma sendi yo nɛ nje ŋguŋguɗyɛ nɛ yi nyɛ punja nɛ nje kelna mɛyekambiyɛ, ɓu̧ kelna nyaŋgwɛ mɛyasi nɛ nje te yi Sisiŋ [Njambiyɛ]. Ɗete, mi pelma Kimɔ Tom ɓuɗyate kɛ kasi Krist nyɛ ɓomɔ hɛnɛ, kɛ mɛmbɛy hɛnɛ kandɛ Yerusalɛm kɛ̀ nɔ pay Iliri. 20Ma siya yasi te yi mi jekɛ gɔrɔ, yo nde, mi lɛ̂pi Kimɔ Tom kɛ mbɛy komɛ mumɔ tì pa lɛpɔ ɗinɔ Krist wɛtɛ yesɔ kɛ́, ma mi nje ɓendiɗye tu̧ kɛ gwa̧ mɛkol mɛ tu̧ te yi wɛtɛ mumɔ sima tɛmbiɗye kɛ́. 21Yasi wɛtɛ, mi kpalma gɔrɔ nde, yo ɓɛ̂ki nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Ɓotu ɓete yi ɓo tì lɛpɛ kasi nɛ wɛtɛ yesɔ nyɛ ɓo ɓaka ta duwɛ nyɛ. Ɓotu ɓete ɓe tì wokɛ kasi nɛ wɛtɛ yesɔ ɓaka ta wokɔ ɓiye to mɛyasi.›
22Yo yite petɛ mi nde, mɛŋga ɓuɗyate mi tî kum kɛ̀ ɓɛŋɛ wunɛ na. 23Ma ndana, mi ma siɗyɛ mɛsay kɛ mɛnɛti mɛte yi woŋga. Mɛsew sima ɓuyɔ, temɔ mbɛ ndi nɛ pɛpɛpɛ nde, mi kɛ̂n ɓɛŋɛ wunɛ. 24Mi nɛ ɓiɓina temɔ nde, mi ta ɓɛŋɛ wunɛ komɛ mi ta kɛ̀ kɛ Ɛspanyɛ kɛ́. Mi ta kwaŋɗye mɔnɔ ŋgimɔ mɛsosa sinɛ wunɛ, nɛ́ temɔ mbɛ pa wɛy biraŋ. Wunɛ ta kamɛ mi yí kɛ̀ tikiɗye mi kɛ kɛndi te. 25Ma ndana, mi ta pa kɛ̀ kamɛ ɓotu ɓe Njambiyɛ ɓe ɗiyɛ kɛ Yerusalɛm ɓaka. 26Kɛto ɓekritɛn ɓete ɓe ɗiyɛ kɛ mɛnɛti mɛ Maseduwan nɛ̀ Akay ɓaka ɓɛŋma kimɔte nde, ɓo ndɛ̂m mɔni yí kamɛ nɛ buka ɓomɔ kɛ njoka ɓotu ɓe Njambiyɛ ɓe ɗiyɛ kɛ Yerusalɛm ɓaka. 27Ɓekritɛn ɓete nɛ ŋguru wan kwaɗyɛ kelɔ ɗete suŋgwɛ nɛ ɓari. Yo nde, ɓo yâkaŋgwɛ kamɛ gba ɓo ɗete, kɛto Ɓeyudɛn ɓete ɓe mɛ ɓekritɛn ɓaka kamma ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka nɛ nje mɛyasi mɛte yi Kimɔ Sisiŋ nyɛ mumɔ kɛ́. Ɗete, yakama sendi nde, ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka nyɛ̂ki ɓo mɛyasi mɛte yi yakama kamɛ ɓo kɛ joŋgwɛ ɗyan. 28Ŋgɛ mi siɗyɛ mɛkele mɛnɔri si kɛ̀ tikiɗye mɛyasi hɛnɛ te yi ɓo ndɛmma kɛ́, ma nje pɛsa nɛ wɛri kɛ̀ nɔ Ɛspanyɛ. 29Mi duwa̧ nde, *Krist ta tonjɛ mɛkombila kɛ kɛndi te yi mi ta kɛ̀ wɛri kɛ́.
30Wunɛ njɔŋ, wusɛ kɛ tikɔ temɔ kɛ yi Nyaŋgwɛ Kumande wusu Yesus Krist. Sendi, Kimɔ Sisiŋ kɛ kelɔ nde, wusɛ kwâɗyaŋgwɛ tandɛ su. Ɗete, mi kɛ kombile ŋgwɛta nɛ wunɛ nde, sinɛ wunɛ ɓɛ̂ki saŋgwate yí ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ nɛ temɔ su hɛnɛ kɛto mbɛ, 31ma mi nje saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ kɛ mɛɓɔ mɛ ɓotu ɓete ɓe tì pa tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus kɛ Yuda ɓaka. Wunɛ ŋgwɛ̂taŋgwɛ ɗete, nɛ́ ɓotu ɓe Njambiyɛ ɓe ɗiyɛ kɛ Yerusalɛm ɓaka jay mɛyasi mɛte yi mi ta kɛ̀ tikiɗye, yí kamɛ nɛ ɓo kɛ́. 32Ɗete, ŋgɛ Njambiyɛ jayɛ, mi ta ɗya̧ wɛri nɛ mɛsosa, komɛte, mi má pa wɛɗya nɛ tɛ sinɛ wunɛ. 33Njambiyɛ te ɛ nyɛ tɛte kɔ ɗîy pɛlɛ wunɛ hɛnɛ, *amɛn.
16Pol kɛ nyɛnɔ ɓenjɔŋ ɓenɛ ɓe Rom
1Mi kɛ kaŋɛ ɗyɔmbu ɗyusu Febe nyɛ wunɛ. A kɛ kelɔ mɛsay mɛ diyakɛrɛ kɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Kumande Yesus kɛ Kɛŋkere ɓaka. 2Mi lɛ́pi ɗete, nɛ́ wunɛ ɓu̧ nyɛ kimɔte, kɛto wusɛ hɛnɛ saŋgwate sinɛ ɓe Nyaŋgwɛ Kumande wusu. Wunɛ ɓôŋ nyɛ ɗete nda yi ɓotu ɓe Njambiyɛ yâkaŋgwɛ kelɔ tandɛ yan kɛ́. Wunɛ kâma nyɛ mɛŋgimɔ hɛnɛ kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi ta kwa̧ nyɛ kɛ́. Wunɛ kêl sendi ɗete, kɛto a kamma ɓomɔ ɓuɗyate, ɓu̧ mi nɛ ŋguru wombɛ sendi. 3Wunɛ nyɛ̂n mi Pirisil ɓenɛ njoŋɔ wenɛ Akilas. Sinɛ ɓo ŋgbɔ kelɔ mɛsay nyɛ Krist Yesus. 4Ɓo diyma sɔŋ yí joŋgwɛ nɛ mi. Yeti ndi mi nyɛpɔ kɛ nyɛ ɓo wosoko na, yasi wɛtɛ, mɛnjɔŋ mɛ ɓotu hɛnɛ ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka kɛ nyɛ sendi ɓo wosoko ɗete. 5Wunɛ nyɛ̂n sendi njɔŋ ɓotu ɓete ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓe ɗiki wesiɗya kanɔ Njambiyɛ kɛ tu̧ ɗyan ɓaka. Mi kɛ nyɛnɔ Epenɛt, sɔŋ temɔ mbɛ. Yo nyɛ ɓɛ bosa mɔ te ɛ kandima tikɔ temɔ kɛ yi Krist kɛ Asi. 6Wunɛ nyɛ̂n Mariya, a wɔnduma ɓiriki kɛto yun. 7Wunɛ nyɛ̂n mi Anderonikus ɓenɛ Yuniyas, sinɛ ɓo kandɔ wɛtɛ. Sinɛ ɓo ɗiyma sendi kɛ jɔɓɔ. Ɓo kɛ jayɛ ɓo ɓuɗyate kɛ njoka ɓotu ɓe tomun ɓe Nyaŋgwɛ Kumande wusu. Yo ɓo kandɛ tikɔ temɔ kɛ yi Krist nɛ mi. 8Mi kɛ nyɛnɔ Ampiliyatus, sɔŋ temɔ mbɛ, wusɛ saŋgwate sinɛ ɓe Nyaŋgwɛ Kumande. 9Wunɛ nyɛ̂n mi Urubɛ̧, sinɛ ɓo ŋgbɔ kelɔ mɛsay nyɛ Krist. Wunɛ nyɛ̂n sendi mi Stakis, sɔŋ temɔ mbɛ. 10Mi kɛ nyɛnɔ Apelɛs, a teɗya gbate nde, a tikima temɔ nɛ ŋgbik kɛ yi Krist. Mi kɛ nyɛnɔ sendi ɓotu ɓe tu̧ ɓe Aristobul. 11Wunɛ nyɛ̂n mi Herodiyɔŋ, sinɛ nyɛ kandɔ wɛtɛ. Wunɛ nyɛ̂n sendi ɓotu ɓe tu̧ Narisis. Ɓo saŋgwate ɓenɛ ɓe Nyaŋgwɛ Kumande. 12Mi kɛ nyɛnɔ ɓeɗyɔmbu ɓusu Tirifɛn ɓenɛ Tirifos. Ɓo kɛ wɔndɔ ɓiriki yí kelɔ nɛ mɛsay mɛ Nyaŋgwɛ Kumande. Mi kɛ nyɛnɔ sendi ɗyɔmbu ɗyusu Pɛrsis, sɔŋ temɔ su, a jekima wɔndɔ ɓiriki yí kelɔ sendi nɛ mɛsay mɛ Nyaŋgwɛ Kumande. 13Mi kɛ nyɛnɔ Rufus, nyɛ kpasa mɔ te ɛ ɓeŋgwɛ Nyaŋgwɛ Kumande. Mi kɛ nyɛnɔ nyaŋgwɛ wenɛ, a mɛ nda nyaŋmbɛ sendi. 14Wunɛ nyɛ̂n mi Asinkirit nɛ̀ Filegɔn, nyɛnɔ sendi Hɛrmɛs nɛ̀ Patrobas ɓu̧ Hɛrmas. Wunɛ nyɛ̂n sendi ɓenjɔŋ ɓusu ɓe joŋna ɓenɛ ɓo ɓaka. 15Mi kɛ nyɛnɔ Filɔlɔgɔs nɛ̀ Yuliya, nyɛnɔ sendi Nere ɓenɛ ɗyɔmbu ɗyenɛ. Mi kɛ nyɛnɔ Olimpas ɓu̧ ɓotu ɓe Njambiyɛ hɛnɛ ɓe joŋna ɓenɛ ɓo ɓaka. 16Wunɛ nyɛ̂nnaŋgwɛ tandɛ yun wusa nda ɓotu ɓe Njambiyɛ. Mɛnjɔŋ mɛ ɓotu hɛnɛ ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Krist ɓaka kɛ nyɛnɔ wunɛ.
17Wunɛ njɔŋ, mi kɛ kombile ŋgwɛta nɛ wunɛ nde: Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ nɛ ɓotu ɓete ɓe lu̧ ɗyambi nɛ yasi te yi ɓenjɔŋ ɓusu teɗya wunɛ kɛ kasi *Krist kɛ́. Ɓo kɛ kelɔ nde, ɓomɔ ɓâkaŋgwɛ, jatiɗye sendi ɓo kɛ ɓeya nje. Wunɛ lɔ̂ndu kɛ kɛki yan. 18Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ nɛ ɓo, kɛto njɛl ɓomɔ nda ɓɛte ti kél mɛsay nyɛ Krist te Nyaŋgwɛ Kumande wusu na. Yasi wɛtɛ, ɓo kpál sa̧ ndi nje mɔy yan. Ɓo kɛ punjɛ kimɔ lɛpi kɛ kondɔ numbu, mbɔmbile ɓomɔ yí seɓile nɛ ɓotu ɓete ɓe yeti kɛ duwɛ njoka ɓeya yasi ɓaka. 19Kɛ ɓɛ wunɛ, ɓomɔ hɛnɛ sima duwɛ nde, wunɛ kɛ wokuna kɛ mɛn Nyaŋgwɛ Kumande wusu, ɗete mi nɛ mɛsosa nɛ wunɛ. Kɛ nje te yi kelna kimɔ yasi, mi gɔ́ru nde, wunɛ ɓɛ̂ki nɛ ɗyanɔ te yi kelɔ yo. Ma kɛ nje te yi kelna ɓeya yasi, wunɛ tî nyɛki ɓɔ kɛte na, wunɛ kônju yo. 20Njambiyɛ te ɛ nyɛ tɛte kɔ ta ɓɛ kɛ pɔsɔ *Satan kɛ nji̧ mɛkol mun. Nyaŋgwɛ Kumande wusu Yesus Krist kêl ŋgikwa nɛ wunɛ. 21Timɔte, mɔ te yi sinɛ nyɛ kelɛ say kɔ kɛ nyɛnɔ wunɛ. Likiyus nɛ̀ Yasɔn ɓu̧ Sosipatɛr kɛ nyɛnɔ sendi wunɛ. Sinɛ ɓɛte kɛ kiya kandɔ wɛtɛ. 22Mi, Tɛrtiyus kɛ nyɛnɔ wunɛ, wusɛ saŋgwate sinɛ ɓe Nyaŋgwɛ Kumande. Mi mɔ mɛkɛti mɛ Pol, yo mi kɛtɛ mɛkana maka. A ɗikima lɛpɔ, mi kɛ kɛtɔ. 23Gayus, mɔ te yi mi Pol ya kɛ tu̧ ɗyenɛ kɔ kɛ nyɛnɔ wunɛ. Ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka kɛ̂ ɗiki wesiɗya sendi kɛ tu̧ ɗyenɛ kanɔ Njambiyɛ. Erast te nyaŋgwɛ baŋmasa te ɛ ɓakiɗye mɔni kɛ ɗya waka kɔ kɛ nyɛnɔ wunɛ. Wusu maŋ Kwartus kɛ nyɛnɔ sendi wunɛ. [24Nyaŋgwɛ Kumande wusu Yesus Krist kêl ŋgikwa nɛ̀ wunɛ.]
25Wusɛ sômbila Njambiyɛ. A yakama nyɛ wunɛ ɗeti. A kél yo nɛ nje Kimɔ Tom te yi mi pelɛ kɛ kasi Yesus Krist kɛ́. Kimɔ Tom te kɛ punjɛ yasi te yi Njambiyɛ ma sɔ́ɗyukwɛ mbɔmbu kandɛ kɛ kandina mbokɔ mɛsew mɛsew kɛ́. 26Ma ndana, yasi te yi ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛtima kɛ́ nja̧ punjɛ yasi kɛ yi ɓa̧ sɔɗyate mbɔmbu kɛ́. Ɗete, ɓo nja̧ ɓu̧ Kimɔ Tom te kɛ̀ lɛpɔ nyɛ mɛkandɔ mɛ ɓomɔ hɛnɛ, nɛ́ ɓo duwɛ yo. Ɓo kelma ɗete ɓeŋgwɛ yasi te yi Njambiyɛ te ɛ ɗiyɛ kpo nɛ kpo kɔ pɛsima kɛ́. Mɛyasi kwaŋnama ɗete, nɛ́ ɓomɔ tiki temɔ kɛ yi Njambiyɛ, wokuna sendi nɛ nyɛ. 27Siya Mɔ te ɛ nɛ kpasa ɗyanɔ, yo ndi Njambiyɛ nyɛpɔ. Luksa ɓɛ̂ki nɛ nyɛ kpo nɛ kpo nɛ nje Yesus Krist, *amɛn.