Kimɔ Tom Yesus Krist te yi

Mark

kɛtima

Mɛkana mɛte yɔkɔ, yo Mark kɛtɛ yo. Yiŋa ɗinɔ ɗyenɛ nde Jaŋ. Nyɛ mɔ Yerusalɛm. A kɛndima ɓuɗyate ɓenɛ Pol ɓu̧ Barnabas. A nɛmbima mɛyasi nɛ kwɛt kwɛt kɛ mɔy mɛkana mɛnɛ kwa̧ Matiyo ɓenɛ Lukas.

To mɛkana mɛte yi nyɛ kɛtima kɛ́ téɗya nde, Krist ɓa̧ mɔ te ɛ kelɛ mɛsay nyɛ ɓɛsɔ. A kelma kimɔ mɛkele ɓuɗyate kɛ joŋgwɛ nɛ. Yo yâkaŋgwɛ teɗye nde, a ɓa̧ Njambiyɛ.

Wusɛ yakama ɓakɛ mɛkana maka kɛ nyaŋgwɛ mɛŋgaɓiyɛ yini:

1. Kandina mɛsay mɛ Yesus kɛ njoka ɓomɔ (kumte 1).

2. Mɛsay mɛte yi Yesus kelma kɛ́ (kumte 1-13).

3. Yesus wokunama nɛ Njambiyɛ kumɔ kɛ sɔŋ (kumte 14-15).

4. Womiya Yesus nɛ̀ ɗuwa̧ nɛ kɛ̀ pɛ ɗyoɓɔ (kumte 16).

1

Kasi Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ

kɛ mɔrɔku

(Mt 3; Lk 3; Jŋ 1)

1Kimɔ Tom te yi lɛpɛ kasi Yesus Krist te Mɔnɔ Njambiyɛ kɛ́ kandima ɗekɛ: 2Yo kandima nda yi Esayi te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛtima kɛ́. A kɛtima nde: ‹Ɓɛŋa, mi kɛ kandɛ tomɔ mɔ tomun nɛ wɛ, na kɛ̀ kandi kombile nje tikɛ wɛ. 3Wɛtɛ mumɔ kɛ kembiɗya kɛ mɔy koŋgor nde: Wunɛ kômbila nje Baba Mbokɔ. Wunɛ tɛ̂mbiɗya mɛnje mɛnɛ nɛ ŋgbeŋ.› 4Ɗiyɔ kɛ kɔŋte, ɛ Jaŋ ɗya̧ nyɛ ɓɔ kɛ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku kɛ koŋgor, pelɛ kɛ kasi tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ temɔ jayɛ nde, ɓo tɔ̂pa ɓo kɛ mɔrɔku, nɛ́ Njambiyɛ tiki mɛɓeyɔ man nɛ ŋgwɛtɛ. 5Ɓotu ɓe Yerusalɛm nɛ̀ ɓotu ɓe mɛnɛti mɛ Yuda hɛnɛ ɗikima kɛ̀ kɛ yenɛ. Ɓo ɗikima jayɛ ɓeya mɛkele man kɛ mbɔmbu ɓomɔ, ɛ nyɛ ɗiki tɔpɛ ɓo kɛ Yurdɛ̧. 6Jaŋ ɗikima lɛŋɛ wɛtɛ lambɔ te yi ɓo kelma nɛ mɛmburu mɛ *samo. Kanda te yi nyɛ ɗikima lɛŋɛ kɛ jon kɛ́, ɓo kél yo nɛ kotu nyamɔ. A ɗikima ɗye ɓeɗɔlɔ nɛ̀ mutɔ mɛ jo te yi nyɛ ɗikima dolɔ kɛ likɔ kɛ́. 7A ɗikima pelɛ lɛpɔ nyɛ ɓomɔ nde: «Wɛtɛ mumɔ kɛ nje kɛ kɔŋ mbɛ. A nɛ ɗeti kwa̧ mi. Mi ti yaka ɗitima yí wunjɛ kɔl mɛnakala kɛ kol nɛ na. 8Mi tɔpuma mbɛ wunɛ kɛ mɔrɔku. Yasi wɛtɛ, kɛ ɓɛ nyɛ, a ta tɔpɛ wunɛ kɛ Kimɔ Sisiŋ.»

9Kɛ ŋgimɔ te yite, Yesus ɗyaŋma wulɛ Nasarɛt kɛ mɛnɛti mɛ Galile. Ɛ Jaŋ tɔpɛ nyɛ kɛ mɔrɔku kɛ Yurdɛ̧. 10Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ ɓendɔ ndi ŋgindi ɗekɛ kɛ́, a ɓɛ́ŋa ɗyoɓɔ kɛ nɛmbiyɛ, ɛ Kimɔ Sisiŋ piyɛ nje kɛ yotu nɛ nda pepɔ. 11Ɛ wɛtɛ mɛn wulɛ ɗyoɓɔ lɛpɔ nde: «Wɛ Mɔnɔ mbɛ, sɔŋ temɔ mbɛ, temɔ mbɛ hɛnɛ kɛ yotu yɔ.»

12Ndana ndana, ɛ Kimɔ Sisiŋ kaŋɛ Yesus kɛnjɛ kɛ koŋgor. 13A kwaŋɗya mɛtu kamɔni mate. Kɛ mɛtu te yinɔri *Satan ɓa̧ ndi kɛ ɓoɓɛ nyɛ. Yesus joŋnama mate kɛ njoka ɓenyamɔ ɓe likɔ, ɛ ɓejaki ɓe Njambiyɛ ɗiki kelɔ mɛsay nyɛ nyɛ.

14Kɛ ɓo ma si ɓiye Jaŋ nyɛ kɛ jɔɓɔ kɛ́, ɛ Yesus kwa̧ kɛ̀ kɛ mɛnɛti mɛ Galile pelɛ Kimɔ Tom Njambiyɛ nyɛ ɓomɔ. 15A ɗikima lɛpɔ nde: «Ŋgimɔ te yi Njambiyɛ pɛsima kɛ́ ma ɗya̧, *Kandɔ Njambiyɛ ma wuta. Wunɛ yêŋsaŋgwɛ temɔ jayɛ sendi Kimɔ Tom.»

Yesus kɛ tɔkɛ bosa ɓejekɛ ɓenɛ

(Mt 4; Lk 5)

16Yesus ɓa̧ kɛ kwa̧ kɛ goŋ nyaŋgwɛ matɔ Galile. A ɓɛŋma Simɔn ɓenɛ Andere, maŋ nɛ Simɔn kɛ ɓetɛ bulajama kɛ nyaŋgwɛ matɔ, kɛto ɓo ɓa̧ ɓotu ɓe wona ɓenjanjɔ. 17Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓêŋgwɛ mi, mi ta kelɔ nde, wunɛ kpâl ɓɛ ɓotu ɓe ɗalna ɓomɔ, teɗye nje Njambiyɛ.» 18Ndana ndana, ɛ ɓo ŋgbɛsɛ mɛbulajama man ɓeŋgwɛ nyɛ. 19Yesus toŋgiɗyama kumɔ mbɔmbu nɛ mbɛt, ɛ nyɛ ɓɛŋɛ Jak te mɔnɔ Seɓede ɓenɛ maŋ wenɛ Jaŋ. Ɓo ɓa̧ kɛ mɔy landi kɛ kombile mɛbulajama. 20Ndana ndana, ɛ Yesus jeɓa ɓo, ɛ ɓo tikɛ saŋgwɛ wan Seɓede kɛ mɔy landi ɓenɛ ɓotu ɓe mɛsay kwa̧ ɓeŋgwɛ nyɛ.

Yesus kɛ soŋɛ ɓeya sisiŋ kɛ

yotu wɛtɛ mbam

21Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus kwa̧ ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ ɓenɔri kɛ̀ kɛ Kapɛrnawum. Kɛ yesɔ *Saba ma ɗya̧, ɛ nyɛ nyiŋɛ kɛ mɔy mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 22Ɓomɔ ŋgbakimama kwalɔ teɗya yasi te yenɛ ɓuɗyate, kɛto a ɗikima teɗye ɓo mɛyasi nɛ ɗeti Njambiyɛ. A tì ɓɛ kɛ teɗye nda yi ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi na. 23Kɛ ŋgimɔ te yite wɛtɛ mbam te ɛ ɓa̧ nɛ wɛtɛ ɓeya sisiŋ kɛ yotu kɔ ɓa̧ kɛ mɔy mbanjɔ mɛwesiɗya man. 24Ɛ nyɛ kembiɗya lɛpɔ nde: «Yo ŋge, Yesus te mɔ Nasarɛt, sinɛ wunɛ nɛ lɛpi te nda? ’Wɛ njáki nje girise wusɛ? Mi duwa̧ wɛ kimɔte, wɛ pupuna mɔ te yi Njambiyɛ tɔkuma njesɛ.» 25Ɛ Yesus ɓama nɛ ɓeya sisiŋ lɛpɔ nde: «Ɗiɓɔ numbu yɔ, pundɔ kɛ yotu mbam kɔ.» 26Ɛ ɓeya sisiŋ jalɛ mbam kɔ ɓeyate kwa̧ pundɔ kɛ yotu nɛ nɛ nyaŋgwɛ kembi. 27Ɛ sosu ɓomɔ hɛnɛ siyɛ nɛ hirek, ɛ ɓo ɗiki diyna tandɛ yan nde: «Yikɛ ɓa ŋge? Yikɛ ɓa kwalɔ jɔnja teɗya yasi te nda? A téɗya gba yasi nɛ ŋguŋguɗyɛ. A kɛ ɓama ko nɛ ɓeya mɛsisiŋ, ɓeya mɛsisiŋ kɛ wokuna nɛ nyɛ.» 28Ndana ndana, ɛ ɗinɔ Yesus wumɛ nyanja yaka nɛ mɛnɛti mɛ Galile hɛnɛ.

Yesus kɛ siɗyɛ yiŋa ɓuɗya mɛkɔn

29Kɛ ɓo ma pundɔ kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn kɛ́, ɛ Yesus kwa̧ ɓenɛ ɓe Jak nɛ̀ Jaŋ kɛ̀ kɛ tu̧ Simɔn ɓenɛ Andere. 30Yinɔri ki nɛ Simɔn ɛ nyari ɓa̧ mɛtinɛŋgwɛ nɛ ɗuku. Ɛ ɓo lɛpɛ kasi nɛ nɛdɔ nyɛ Yesus. 31Ɛ nyɛ kɛ̀ kɛ kɛki nyari kɛnjɛ ɓɔ tɛmbiɗye nɛ nyɛ. Ɛ kɔn ɗuku siyɛ kɛ yotu nɛ, ɛ nyɛ tɛmɛ kɛ̀ kelɔ mɛsay nyɛ ɓo.

32Kɛ ɓekoko ma ɗya̧, tu mɛ kɛ yinja, ɛ ɓomɔ ɓu̧ ɓotu ɓe kɔn hɛnɛ nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ nɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓaka nje nɔ kɛ̀ yi Yesus. 33Ɛ ɓotu ɓe ɗya hɛnɛ ŋgbɔ wesiɗya kɛ numɛy tu̧. 34A siɗya mboya mɛkɔn mɛ ɓuɗya ɓomɔ, soŋɛ sendi ɓuɗya ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓomɔ. A tì ɓɛ kɛ jayɛ nde, ɓeya mɛsisiŋ lɛ̂pinaŋgwɛ na, kɛto ɓeya mɛsisiŋ duwa̧ nyɛ kimɔte. 35Yi kɛ̀ nɔ njenamɛnɔ piŋɔ te yi yasi ndi gba nɛ mbi mbi mbilip kɛ́, ɛ Yesus tɛmɛ pundɔ kwa̧ kɛ̀ kɛ wɛtɛ mbɛy te yi ɓa̧ kinɛ ɓomɔ kɛte kɛ́ kɛ̀ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ. 36Ɛ Simɔn ɓenɛ ɓotu ɓete ɓe ɓenɛ ɓo ɓa̧ ɓaka ɓeŋgwɛ nyɛ nɛdɔ. 37Kɛ ɓo ma dolɔ nyɛ kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ɓomɔ hɛnɛ kɛ gɔsɔ wɛ.» 38Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Hɛ kwâŋ kɛ̀ kɛ yiŋa mɛmbɛy kɛ mɛɗya mɛte yi kɛ mbɔmbu wusu kɛ́, nɛ́ mi kɛ̀ pel sendi mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ mate, kɛto mi ma njáki kɛto te yite.» 39Ɛ nyɛ tɛmɛ kwa̧ kɛndɔ nɛ mɛnɛti mɛ Galile hɛnɛ pelɛ Kimɔ Tom kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn, soŋɛ sendi ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓomɔ.

Yesus kɛ siɗyɛ kɔn ndoko

wɛtɛ mbam

(Mt 8; Lk 5)

40Wɛtɛ mɔ ndoko nja̧ kɛ yi Yesus kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu wenɛ ŋgwɛta nɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Ŋgɛ wɛ kwaɗyɛ, ɔ yakama kelɔ nde, yotu mbɛ ɓɛ̂ki nɛ kpɛlɛ kpɛlɛ.» 41Ɛ Yesus gwe ŋgwɛtɛ wenɛ sambile ɓɔ kpokɛ nɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Mi kwaɗya, yotu yɔ ɓɛ̂ki nɛ kpɛlɛ kpɛlɛ.» 42Ɛ ndoko siyɛ kɛ kiya mbɛy kɛ yotu nɛ. Ɛ yotu nɛ ɓɛ nɛ kpɛlɛ kpɛlɛ. 43Ɛ Yesus yɔkiɗye nyɛ kɛ kiya mbɛy kiɗyɛ nyɛ nde: 44«Kpɛ, wɛ tî yekiɗya mɛyasi mɛte yi kwaŋnama kɛ́ nyɛ mumɔ na. Yasi wɛtɛ, kɛn teɗye yotu yɔ nyɛ mɔ nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ, nɛ̀ wɛ kɛn kelɔ sadaka nda yi Mɔyisi pɛsima kɛ́, kɛto yotu yɔ mɛ nɛ kpɛlɛ kpɛlɛ, nɛ́ ɓomɔ duwɛ nde, kɔn yɔ siyma.» 45Ko ɓɛkɔ ɗete, mbam kɔ kwaŋma kandɛ pelɛ mɛyasi mɛte yi kwaŋnama kɛ́ kɛ mɛmbɛy hɛnɛ nyɛ ɓomɔ. Ɗete, Yesus tì ɓɛ se nɛ ɗeti te yi nyiŋɛ kɛ wɛtɛ ɗya kɛ misi mɛ ɓomɔ na. A ɗikima ɗiyɔ nɛ naŋ kɛ mɛmbɛy mɛte yi ɓomɔ yeti kɛte kɛ́. Ɓomɔ ɗikima wulɛ mɛmbɛy hɛnɛ nje kɛ yenɛ.

2

Yesus kɛ kelɔ nde, wɛtɛ mɔ

jɛmti kɛ̂ndi

(Mt 9; Lk 5)

1Mɔnɔ mɛtu kwaŋma kɛ kɔŋte, ɛ Yesus yɔkwɛ wolo nɛ kɔkɔ kɛ̀ kɛ Kapɛrnawum. Ɓomɔ wokuma nde, a kɛ mɔy tu̧. 2Ɛ ɓuɗya ɓomɔ ŋgbɔ wesiɗya komɛte, ko mɔnɔ mbɛy tì ɓɛ se na ko kɛ kɛki numɛy. Yesus ɓa̧ kɛ pelɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ ɓo. 3Ndana, ɛ ɓaŋa ɓomɔ yini soɓɛ wɛtɛ mɔ jɛmti nje nɔ kɛ yenɛ. 4Ɓo tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi kumɔ nɛ nyɛ kɛ mbɔmbu Yesus na, kɛto nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ. Ɗete, ɛ ɓo ɓendɛ tosiyɔ̧, tosɔ yaka nɛ mbɛy komɛ nyɛ ɓa̧ kɛ́, piɗyɛ taŋ nɛ̀ mɔ jɛmti mɛtinɛŋgwɛ kɛte. 5Kɛ Yesus ma ɓɛŋɛ gbate nde, ɓomɔ ɓaka tikima temɔ nɛ nyɛ kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ mɔ jɛmti nde: «Mɔnmbɛ, mɛɓeyɔ mɔ, mi kɛ tikɔ yo nɛ ŋgwɛtɛ.» 6Ɓaŋa ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi ɓa̧ mɛtiɗyɛ womɛte. Ɛ ɓo ɗiki takina lɛpɔ kɛ mɔy mɛtemɔ man nde: 7‹Nan yi mbam kɔ lɛpina ɗekɛ kɛ́? A kɛ gbutɔ gba nɛ Njambiyɛ. Nda yakama tikɔ mɛɓeyɔ mɛ mumɔ nɛ ŋgwɛtɛ kɔ? Kinɛ mumɔ na, ndi Njambiyɛ nyɛpɔ!› 8Yesus duwa̧ mɛtakɛ man kɛ mɔy temɔ nɛ kɛ kiya mbɛy. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Kɛto ŋge yi wunɛ ɓɛ nɛ njɛl mɛtakɛ ɗete kɛ mɔy mɛtemɔ mun kɛ́? 9Nɛ̀ lɛpinate nyɛ mɔ jɛmti nde: ‹Mɛɓeyɔ mɔ, mi kɛ tikɔ yo nɛ ŋgwɛtɛ,› nɛ̀ lɛpinate nde: ‹Tɛma, ɓoŋgɔ taŋ yɔ kɛndɔ,› kelna ŋge kwa̧ jɛwɔ kɛ njokate? 10Yasi wɛtɛ, mi kɛ kwaɗyɛ nde, wunɛ dûkwɛ nde, *Mɔnɔ mumɔ nɛ ɗeti te yi tikɔ mɛɓeyɔ mɛ ɓomɔ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ to mɛnɛti.» Ɗete, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ mɔ jɛmti nde: 11«Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wɛ nde: Tɛma, ɓoŋgɔ taŋ yɔ, ɗukwɛ kɛ̀ tu̧ yɔ.» 12Ɛ nyɛ tɛmɛ nɛ ŋgɛt ɓu̧ taŋ nɛ pundɔ nɔ kɛ misi mɛ ɓomɔ hɛnɛ. Ɛ ɓo hɛnɛ ŋgbakima ɓuɗyate lukse Njambiyɛ lɛpɔ nde: «Wusɛ tì pa ɓɛŋɛ yikɛ nɛ toru na!»

Yesus kɛ tɔkɛ Levi

(Mt 9; Lk 5)

13Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus yɔkwɛ nɛ kɔkɔ kɛ̀ pulɔ goŋ nyaŋgwɛ matɔ. Ɓomɔ hɛnɛ ɗiyma nje kɛ yenɛ. Ɛ nyɛ ɗiki teɗye ɓo mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 14Ndana kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ kwa̧ kɛ́, ɛ nyɛ ɓɛŋɛ Levi te mɔnɔ Alfe mɛtiɗyɛ kɛ mbɛy komɛ ɓomɔ ɗiki gbo garama kɛ́. Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ɓeŋgwɛ mi.» Ɛ Levi tɛmɛ ɓeŋgwɛ nyɛ.

15Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ ɗyena kɛ tu̧ Levi ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ kɛ́, ɛ ɓaŋa ɓuɗya ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama nɛ̀ ɓaŋa ɓotu ɓe mɛɓeyɔ nje ɗyena sendi ɓenɛ ɓo. Yo nde, ɓuɗya ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama nɛ̀ ɓuɗya ɓotu ɓe mɛɓeyɔ ɗikima ɓeŋgwɛ nyɛ. 16Kɛ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi ɓete ɓe ɓa̧ kɛ njɔŋ *Ɓefarisɛ̧ ɓaka ma ɓɛŋɛ nde, Yesus kɛ ɗyena ɓenɛ ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama nɛ̀ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: «Kɛto ŋge yi nyɛ ɗyena kɛ kiya mbɛy ɓenɛ ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama nɛ̀ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ kɛ́?» 17Kɛ Yesus ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Yeti ɓotu ɓete ɓe nɛ mɛmbundɔ wɛynate ɓaka sa̧ nje mɔ nyɛti na, yasi wɛtɛ, yo ndi ɓotu ɓe kɔnɛ ɓaka. Mi ti njáki nje jeɓa ŋgbeŋ ɓomɔ na, mi njáki nje jeɓa ɓotu ɓe mɛɓeyɔ.»

18Wɛtɛ yesɔ ɓejekɛ ɓe Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku nɛ̀ *Ɓefarisɛ̧ ɓa̧ kɛ kiyɔ mɛɗye. Ɛ ɓomɔ nje diyɛ Yesus nde: «Ɓejekɛ ɓe Jaŋ nɛ̀ ɓe Ɓefarisɛ̧ kɛ ɗiki kiyɔ mɛɗye. Ma kɛto ŋge yi ɓejekɛ te ɓɔ ti kél sendi ɗete kɛ́?» 19Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Ŋgɛ mumɔ kelɛ gwaki jeɓa ɓesɔ ɓenɛ kɛ mɛkeɓi mɛte, ’ɓesɔ ma kiyɔ mɛɗye piŋɔ te yi nyɛ ndi kɛte ɓenɛ ɓo kɛ́? Ko na, ŋgimɔ hɛnɛ te yi nyɛ ndi kɛte ɓenɛ ɓo, ɓo yeti nɛ ɗeti te yi kiyɔ mɛɗye na. 20Yasi wɛtɛ, ŋgimɔ ta ɗya̧, ŋgimɔ te yi ɓo ta soŋɛ nɛ nyɛ kɛ mɛɓɔ man. Yo kɛ ŋgimɔ te yite yi ɓo ta kiyɔ mɛɗye yɛy.

21«Mumɔ ti ɓóŋ pel jɔnja lambɔ nje datɔ kɛ lambɔ te yi ma ɓutɔ kɛ́ na. Kɛto ŋgɛ yo kelna ɗete, pɛl jɔnja te má nyukute njombu te. Ɔ ɓɛ́ŋa, nyal te má nje ɗɔkɔ kwa̧ to te. 22Sendi, mumɔ ti sɔ́pita jɔnja mɛnjam nyɛ kɛ ɓɔru mɛmbe na. Kɛto ŋgɛ yo kelna ɗete, mɛnjam ta wuɗyɛ kelɔ nde, mɛmbe pôsukwɛ. Ɔ ɓɛ́ŋa, mɛnjam nɛ̀ mɛmbe ma si yambile gwe nyiŋɛ siri. Yo nde, mumɔ sɔ́pita mɛnjam nyɛ kɛ jɔnja mɛmbe.»

Yesus kɛ lɛpina kɛ kasi yesɔ Saba

(Mt 12; Lk 6)

23Wɛtɛ yesɔ Yesus ɓa̧ kɛ kwa̧ kɛ mɔy mɛŋgwaŋ mɛte yi ɓo ɓɛma nyambi te yi ɓo kelɛ nɛ mampa kɛ́. Yo ɓa̧ kɛ yesɔ *Saba. Ɛ ɓejekɛ ɓenɛ nyɛ ɓɔ kɛ lekina mɛto mɛte kwey nɛ kwey kwa̧ nɔ. 24Ɛ *Ɓefarisɛ̧ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ɓɛŋa ndi, kɛto ŋge yi ɓo kelɛ yasi te yi mɛmboŋga musu kiɗyɛ nde, mumɔ tî kel kɛ yesɔ Saba kɛ́?» 25Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «’Yite nde, wunɛ tì pa tɔlɔ yasi te yi kumande Davit kelma kɛ ŋgimɔ te yi yasi kwaŋma nyɛ yi nyɛ gwa̧ nja ɓenɛ ɓotu ɓenɛ kɛ́? 26Yo nde, a nyiŋma kɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ ŋgimɔ te yi Abiyatar ɓa̧ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ kɛ́, ɓu̧ mɛmampa mɛte yi ɗiyɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ́ ɗye, ɓu̧ sendi yiŋa nyɛ ɓotu ɓenɛ. A kelma ɗete ko ɓɛkɔ nde, yo ndi ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɓepɔ yâkaŋgwɛ ɗye yo.» 27Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Njambiyɛ tɛmbiɗya yesɔ Saba yi kamɛ nɛ mumɔ. A ti kúsu mumɔ kɛto yesɔ Saba na. 28Ɗete, yo mi *Mɔnɔ mumɔ ɗiyɛ ko nɛ yesɔ Saba sendi.»

3

Yesus kɛ siɗyɛ jɛmti wɛtɛ mbam

kɛ yesɔ Saba

(Mt 12)

1Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus kwa̧ nyiŋɛ wolo kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn. Wɛtɛ mbam ɓa̧ womɛte, ɓɔ nɛ ma jɛmɛ ɓɛ nɛ fɛŋgɛlɛŋ. 2Ɓaŋa ɓomɔ ɓa̧ kɛ pɛmɔ Yesus yi ɓɛŋɛ, simande a ta siɗyɛ kɔn mumɔ kɛ yesɔ *Saba, nɛ́ ɓo kweɗya nje te yi lɛpɔ nde, a kelma yiŋa ɓeya yasi. 3Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ mbam te yi ɓɔ nɛ ma jɛmɛ ɓɛ nɛ fɛŋgɛlɛŋ kɔ nde: «Tɛma womɛri kɛ ɓembe ɓomɔ.» 4Ɛ Yesus nje diyɛ ɓo nde: «Mɛmboŋga mun lɛ́pi nɛ ŋge? ’Ɓo kâma mumɔ kɛ yesɔ Saba, ho ɓo kêl nyalɔ nɛ nyɛ? Nɛ̀ joŋgwa mumɔ nɛ̀ wona nɛ, yasi te nda yi mumɔ yâkaŋgwɛ kelɔ kɛ yesɔ Saba kɛ́?» Ɛ ɓo ɗiyɛ nɛ kpiŋgbili kinɛ ɓutɛ numbu na. 5Ɛ Yesus wokɛ ŋgambi kaŋɛ misi ɓɛŋɛ nɛ ɓo hɛnɛ kɔla, kɛto mɛtemɔ man ɓa̧ nɛ keskere. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ mbam kɔ nde: «Sambila ɓɔ.» Ɛ nyɛ sambile ɓɔ. Ɛ ɓɔ te yi ma jɛmɛ kɛ́ yɔkwɛ nje kɛ mbɛy te. 6Ɛ *Ɓefarisɛ̧ pundɛ ɓekɛ ɓekɛ ɓenɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ njɔŋ Kumande Herod ɓaka kɛ̀ kelɔ kutu yí sa̧ nje te yi ɓo yakama wo nɛ Yesus.

7Yesus jisima kwa̧ ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ kɛ̀ pulɔ nyaŋgwɛ matɔ. Nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ ɓeŋgwa nyɛ. Ɓo wúla Galile, 8wulɛ Yerusalɛm nɛ̀ Yuda hɛnɛ, wulɛ Idume nɛ̀ pɔku te yi Tir nɛ̀ Sidɔn. Nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ te nja̧ kɛ yi Yesus, kɛto ɓo wokuma mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ ɗikima kelɔ kɛ́. 9Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde, ɓo ɓôŋ wɛtɛ mɔnɔ landi ɓakiɗye womɛte laɗye nɛ nyɛ, kambɔ nyiɓi nyiɓi ŋgil ɓomɔ te yikɛ mɛ nje matima nyɛ. 10Yo nde, nda yi nyɛ ɗikima siɗyɛ kɔn ɓuɗya ɓomɔ ɗete kɛ́, ɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ nɛ mboya mɛkɔn ɓaka ɗiki matima nyɛ yí sa̧ nje te yi kpokɛ nyɛ. 11Kɛ ɓɛ ɓeya mɛsisiŋ, ŋgimɔ hɛnɛ te yi ɓo ɗikima kaŋɛ misi ɓɛŋɛ nyɛ, ɓo ɗikima kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kembiɗya nde: «Wɛ Mɔnɔ Njambiyɛ!» 12Yasi wɛtɛ, a ɗikima kiɗyɛ ɓo nde, kpɛ, ɓo tî kel nde, mumɔ dûkwɛ nyɛ na.

Yesus kɛ tɔkɛ ɓotu ɓe tomun

kamɔ jɔ yiɓa

(Lk 6)

13Yesus nja̧ kwa̧ ɓendɔ keki jeɓa ɓotu ɓete ɓe nyɛ kwaɗya nde, ɓo njâki ɓaka. Ɛ ɓo kɛ̀ kɛ kɛki nɛ. 14Ɛ nyɛ tɔkɛ ɓomɔ kamɔ jɔ yiɓa ɓe ta ɗiyɔ kɛ kɛki nɛ ɓaka, na tom ɓo sendi kɛnjɛ kɛ pelɛ Kimɔ Tom, 15nyɛ sendi ɓo ɗeti te yi soŋɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓomɔ. 16Mɛɗinɔ mɛ ɓomɔ kamɔ jɔ yiɓa te ɓe nyɛ tɔkuma ɓaka, yokɛ: Yo nɛ Simɔn te yi nyɛ loma nyɛ nde Piyɛr kɔ. 17Yo nɛ Jak te mɔnɔ Seɓede ɓenɛ maŋ wenɛ Jaŋ. Yesus loma ɓo nde Bowanɛrgɛs, yite nde Ɓɔnɔ ɓe lum mbiyɔ. 18Yo nɛ Andere nɛ̀ Filip nɛ̀ Bartelemi nɛ̀ Matiyo nɛ̀ Tomasi nɛ̀ Jak te mɔnɔ Alfe nɛ̀ Tade ɓu̧ Simɔn te yi ɓo jeɓa nde Mɔnɔ kandɔ kɔ, 19nje ɓu̧ Yudas Iskariyot, mɔ te ɛ ɗyaŋgwa Yesus kɔ.

Kasi lɛpina lɛpi gbutu suŋgwɛ

nɛ Kimɔ Sisiŋ

(Mt 12; Lk 11)

20Ɗiyɔ kɛ́, ɛ Yesus nje yɔkwɛ kɛ̀ pɛ tu̧ ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ. Ɓo tì ɓɛ nɛ mɔnɔ ŋgimɔ te yi ɗye mɔnɔ yaŋa na, kɛto nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ nja̧ wesiɗya wolo komɛte. 21Kɛ ɓemaŋ nɛ Yesus ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ ɓo kɛ̀, nɛ́ ɓo kɛ̀ ɓu̧ nyɛ kwa̧ nɔ, kɛto ɓo ɗikima lɛpɔ tandɛ yan nde: ‹A kɛ kɔnɔ nɛ to.› 22Ɛ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi ɓete ɓe wulma Yerusalɛm ɓaka lɛpɛ nde: «A nɛ *Kum ɓeya mɛsisiŋ te yi ɓo jeɓa nde *Belsebul kɔ kɛ yotu. A sóŋa ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓomɔ nɛ ɗeti te yi Kum ɓeya mɛsisiŋ.» 23Ndana, ɛ Yesus jeɓa ɓo lɛpɔ nyɛ ɓo nɛ nje kanɔ nde: «’*Satan nɛ ŋguru wenɛ yakama ɗuɗye yotu nɛ nɛ nje te yin? 24Kɛ kiya ɓotu ɓe kandɔ wɛtɛ ɓaka kɛ ɓembe lu̧ ɗyambi tandɛ yan, kandɔ te tí kɛ̀ mbɔmbu na. 25Sendi, kɛ kiya ɓotu ɓe mɔy tu̧ wɛtɛ ɓaka kɛ ɓembe lu̧ ɗyambi tandɛ yan, mɔy tu̧ te tí kɛ̀ mbɔmbu na. 26Ɗete, ŋgɛ Satan lu̧ ɗyambi suŋgwɛ nɛ yotu nɛ nɛ ŋguru wenɛ ɓakɛ yotu nɛ kɛ ɓembe, a tí kɛ̀ mbɔmbu joŋna na, yasi wɛtɛ, a ta yambile. 27Mumɔ ti yaka nyiŋɛ kɛ tu̧ wɛtɛ ŋgaɓolo mbam yí wɛnjile mɛyasi mɛnɛ kinɛ pa kandɛ ɓiye nyɛ wotɔ nyɛ, na nje wɛnjile mɛyasi mɛnɛ na. Yo nde, ŋgɛ nyɛ si kandɛ wotɔ nyɛ, a má nje wɛnjile mɛyasi mɛ tu̧ ɗyenɛ yɛy.

28«Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ: Njambiyɛ yakama tikɔ ɓomɔ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ ɓeya yasi hɛnɛ te yi ɓo kelɛ nɛ̀ kɛ kwalɔ lɛpi gbutu hɛnɛ te yi ɓo yakama lɛpɔ suŋgwɛ nɛ nyɛ kɛ́. 29Yasi wɛtɛ, mumɔ hɛnɛ ɛ ta lɛpɔ lɛpi gbutu suŋgwɛ nɛ Kimɔ Sisiŋ, ko Njambiyɛ tí tikɔ mɔ te nɛ ŋgwɛtɛ wɛtɛ yesɔ na. Yo nde, mɛɓeyɔ mɛte ta ɗiyɔ kɛ to nɛ kpo nɛ kpo.» 30Yesus lɛ́pi ɗete, kɛto ɓo ɗikima lɛpɔ nde, a nɛ ɓeya sisiŋ kɛ yotu.

Ɓemaŋ ɓe Yesus, yo ɓe nda?

(Mt 12; Lk 8)

31Semɔ semɔ, ɛ nyaŋgwɛ nɛ Yesus ɓenɛ ɓemaŋ ɗya̧ ɗiyɔ kɛ sɛ̧ tomɔ mumɔ, na kɛ̀ jeɓa nyɛ. 32Nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ ɓa̧ mɛtiɗyɛ linje nyɛ. Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ɓɛŋa, nyɔŋgwɛ kɛ sɛ̧ ɓenɛ ɓemɔŋ, ɓo kɛ ɗita wɛ.» 33Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Nda nyaŋmbɛ? Ɓe nda ɓemaŋ ɓembɛ?» 34Ɛ nyɛ kaŋɛ misi ɓɛŋɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ mɛtiɗyɛ linje nyɛ ɓaka lɛpɔ nde: «Nɛ ɓɛ̂ŋa, nyaŋmbɛ nɛ̀ ɓemaŋ ɓembɛ, ɓo ɓaka! 35Yo nde, mumɔ hɛnɛ ɛ kelɛ yasi te yi Njambiyɛ kwaɗyɛ, mɔ te maŋmbɛ ho ɗyɔmbu ɗyembɛ ho nyaŋmbɛ.»

4

Kanɔ kɛ kasi mɔ ɓɛna mbɛki

(Mt 13; Lk 8)

1Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus ɓasiɗye nyɛ numbu kɛ teɗya ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ goŋ nyaŋgwɛ matɔ. Nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ nja̧ wesiɗya kɛ kɛki nɛ. Ɛ nyɛ ɓendɛ wɛtɛ landi ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛte kɛ to ɗuku. Ŋgil ɓomɔ hɛnɛ ɓa̧ kɛ ŋgindi kɛ goŋ. 2A ɓa̧ kɛ teɗye ɓo ɓuɗya mɛyasi nɛ nje mɛkanɔ. Kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ kɛ teɗye ɓo mɛyasi kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: 3«Nɛ lɛ̂ŋgwɛ mɛtɔ kɛ yasi te yi mi ta lɛpɔ kɛ́. Wɛtɛ mɔ ɓɛna mbɛki kwaŋma kɛ̀ ŋgwaŋ yí kɛ̀ nyanje kwalɔ. 4Kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ kɛ nyanje kwalɔ kɛ́, ɛ yiŋa ɓalɛ kɛ nje. Ɛ ɓenɔn si nje ɗye yo. 5Yiŋa ɓalma kɛ mbɛy te yi ɓa̧ tandɛ mɛtari kinɛ ɓuɗya gbɛla mɛnɛti kɛte na. Ɛ yo lo nɛdɔ, kɛto mɛnɛti tì ɓɛ ɗimnate na. 6Yasi wɛtɛ, kɛ yesɔ ma panɔ, ɛ yo si nyɔlɔ sɔsɔ, kɛto mɛkaŋgil mɛte tì kumɛ womaŋa na. 7Yiŋa ɓalma kɛ mbɛy te yi ɓa̧ nɛ mɛŋgombiya kɛte kɛ́. Ɛ mɛŋgombiya ju̧ si ŋgaŋgile yo, kwalɔ te kinɛ nyɛ mɛmbumɔ na. 8Yiŋa kwalɔ nja̧ ɓalɔ kɛ kimɔ mɛnɛti. Ɛ yo ju̧ ɗɔkɔ wumɔ mɛmbumɔ. Kwalɔ te wɛtɛ nya mɛmbumɔ kamɔtati, ɛ wɛtɛ nyɛ kamɔtan jɔ kamɔ wɛtɛ, ɛ wɛtɛ nyɛ nɛ gɔmay.» 9Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus lɛpɛ nde: «Mɔ te ɛ nɛ mɛtɔ te yí wokɔ pɛ̧, a wôku!»

10Kɛ nyɛ ma nje tika nyɛpɔ kɛ́, ɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ kɛki nɛ ɓaka, nɛ̀ ɓejekɛ ɓenɛ kamɔ jɔ yiɓa diyɛ nyɛ to kanɔ te. 11Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Yo ndi wunɛ yi Njambiyɛ nya ɗeti te yi duwɛ mɛyasi mɛte yi ma ɓɛ́ki sɔɗyate nɛ mbɔmbu kɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ kɛ́. Yasi wɛtɛ, kɛ yi gbɛla ɓomɔ, mɛyasi hɛnɛ kwáŋ nɛ nje mɛkanɔ. 12Yo kwáŋnaŋgwɛ ɗete kɛ yan, nɛ́ ɓo ɓɛŋ yasi seŋgile kinɛ duwɛ yasi te yi ɓo ɓɛŋɛ kɛ́ na, nɛ́ ɓo lɛŋgwɛ mɛtɔ wokɔ kinɛ ɓiye to yasi te yi ɓo wokɛ kɛ́ na. Yo kélnaŋgwɛ ɗete, ma ɓo nje yeŋsa temɔ, ma Njambiyɛ nje tikɔ ɓo nɛ ŋgwɛtɛ kɛ ɓeya mɛkele man.»

13Yesus nja̧ kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «’Yite nde, wunɛ yeti kɛ wokɔ to kanɔ te na? Ŋgɛ ɓɛ nde, wunɛ tì wokɛ na, nɛ ta kelɔ nan yí wokɔ nɛ to mɛkanɔ hɛnɛ? 14Kwalɔ te yi mɔ ɓɛna mbɛki nyanja kɛ́, yo teɗya mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 15Nje te yi yiŋa kwalɔ ɓalma kɛte kɛ́ téɗya ɓotu ɓete ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. Kɛ kɔŋte, *Satan nja̧ nɛdɔ nje soŋɛ mɛlɛpi mɛte yi nyiŋma kɛ temɔ yan kɛ́. 16Mbɛy te yi ɓa̧ tandɛ mɛtari yi yiŋa kwalɔ ɓalma kɛte kɛ́ téɗya ɓotu ɓete ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, jayɛ yo nɛdɔ nɛ mɛsosa, 17ma ɓo tì pa lo mɛgata na. Ɗeti sumna kol kikwɛ yeti na. Ŋgɛ ɓo saŋgwa nɛ yiŋa mɛpɔku ho teɗye ɓo yiŋa mɛbɔnɛ kɛto mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ́, ɔ ɓɛ́ŋa, ɓo jatiɗya kol kɛ ɓeya nje. 18Mbɛy te yi ɓa̧ nɛ mɛŋgombiya yi yiŋa kwalɔ ɓalma kɛte kɛ́ téɗya ɓotu ɓete ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, 19yasi wɛtɛ, kɛsa temɔ kɛ mɛyasi mɛte yi ŋgimɔ te yɔkɔ nɛ̀ kasi kusuku te yi ɗiki seɓile temɔ ɓomɔ kɛ́ nɛ̀ yiŋa mɛwoɓɔ ma si nyiŋɛ temɔ yan ŋgaŋgile mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. Ɔ ɓɛ́ŋa, mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ te yi ɓo wokuma kɛ́ tí kelɔ se yaŋa na. 20Ma kimɔ mɛnɛti te yi yiŋa kwalɔ ɓalma kɛte kɛ́ téɗya ɓotu ɓete ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ jayɛ yo kwa̧ wumɔ mɛmbumɔ. Wɛtɛ kɛ nyɛ kamɔtati, mbaŋa kɛ nyɛ kamɔtan jɔ kamɔ wɛtɛ, ma wɛtɛ kɛ kɛ̀ nyɛ nɛ gɔmay.»

Kanɔ kɛ kasi lambo

(Lk 8 nɛ̀ 11)

21Yesus ka̧ sendi mbɔmbu lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «’Mumɔ kwénja ka lambo nje ɓu̧ mbe ɓusɛ nɔ ho ɓu̧ tikɔ kɛ nji̧ taŋ? ’A ti ɓóŋ kasɛ kɛ to teɓel na? 22Kɛto kinɛ yaŋa te yi ɓɛ sɔɗyate yakama ɗiyɔ kinɛ pundɔ puyɛ na. Sendi, kinɛ yaŋa te yi ɓɛ sɔɗyate yakama ɗiyɔ nde, ɓomɔ tí duwɛ na. 23Mɔ te ɛ nɛ mɛtɔ te yí wokɔ nɛ pɛ̧, na woku!» 24Ɛ Yesus nje lɛpɔ sendi nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ kɛ yasi te yi wunɛ wokɛ kɛ́. Njambiyɛ ta nyɛ wunɛ yasi ɓeŋgwɛ ndi kiya ɗɔkɔ mapi te yi wunɛ yekɛ nɛ yasi kɛte nyɛ ɓɛsɔ kɛ́. Ma a ta dokiɗye yiŋa yasi kɛ to te nyɛ wunɛ. 25Yo nde, ɓo ta dokiɗye yiŋa yasi nyɛ mɔ te ɛ mɛ nɔ kɔ. Ma pɛ yi yɔkɔ ɛ kinɛ yaŋa kɔ, ɓo ta soŋɛ ko mɔnɔ yasi te yi nyɛ nɔ kɛ́.»

Kanɔ kɛ kasi kwalɔ te yi lo ju̧ nyɛpɔ

26Yesus nja̧ kɛ̀ sendi mbɔmbu lɛpɔ nde: «*Kandɔ Njambiyɛ kwáŋnaŋgwɛ nda yi mumɔ kɛ̀ nyanje nɛ kwalɔ kɛ ŋgwaŋ kɛ́. 27Kɛ kɔŋte, ko a yâki ko a pɛ̂m tu nɛ yesɔ, kwalɔ kɛ lo nɛ ɗɔkɔ kinɛ nde, nyɛ nɛ ŋguru wenɛ dûkwɛ nda yi yo kwaŋna nɔ kɛ́ na. 28Mɛnɛti nɛ ŋguru wenɛ kɛ kelɔ nde, nyambi wûm kandɛ kɛ lonate kumɔ kɛ wumnate nje kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi yo ta si tandɛ ɗetɔ kɛ́. 29Kɛ yo si ɗetɔ ɗete kɛ́, ɔ ɓɛ́ŋa, ndana ndana a nya ɓɔ kɛ mɛsay, kɛto ŋgimɔ soŋna nyambi kɛ ŋgwaŋ sima ɗya̧.»

Kanɔ kɛ kasi wɛtɛ mɔnɔ mbumɔ

nde mutar

(Mt 13; Lk 13)

30Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus nje lɛpɔ sendi nde: «Hɛ yakama lɛpɔ nde, *Kandɔ Njambiyɛ nda ŋge? Hɛ ta yekiɗye ɓa kwalɔ kanɔ te yɛn yí yekɔ nɔ? 31Yo nda wɛtɛ kwalɔ mɔnɔ mbumɔ nde mutar yi ɓo ɓu̧ yikile kɛ mɛnɛti kɛ́. Mbumɔ te kwa̧ yɛlɔ kɛ njoka mɛkwalɔ hɛnɛ te yi ɗiyɛ kɛ to mɛnɛti. 32Ma yasi wɛtɛ, kɛ ɓo si yikile yo kɛ mɛnɛti kɛ́, yo kpál nje ju̧ ɗɔkɔ kwa̧ kwalɔ mɛnyiŋɔ hɛnɛ, nyɛ nyaŋgwɛ mɛɓɔ mɛte. Ɔ ɓɛ́ŋa, ɓenɔn má nje sumɔ mɛtu man kɛ mɛɓɔ mɛte joŋna kɛ wukumɛ te.» 33Yesus ɗikima kwa̧ nɛ nje ɓuɗya mɛkanɔ nda yikɛ ɗekɛ yí lɛpɔ nɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ ɓomɔ. A ɗikima nyɛ mɛkanɔ saman te yi ɓo yakama ɓiye to te. 34Yo nde, ko a tì lɛpina nyɛ ɓo kinɛ nyɛ kanɔ kɛte na. Yasi wɛtɛ, a ɗikima nɛmbɛ to mɛyasi hɛnɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ kɛ ŋgimɔ te yi ɓenɛ ɓo ɓɛ ɓepɔ kɛ́.

Yesus kɛ tɛmbiɗye mbuku

(Mt 8; Lk 8)

35Kɛ kiya yesɔ te ɓekoko ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: «Wusɛ sâɓikwɛ nyaŋgwɛ matɔ kɛ̀ ŋginjɛ te yɔru.» 36Ɛ ɓo tikɛ ŋgil ɓomɔ ɓu̧ Yesus kwa̧ nɔ nɛdɔ nɛ landi te yi nyɛ ɓa̧ kɛ mɔyte kɔ. Yiŋa mɛlandi ɓa̧ sendi kɛ njɔŋ nɛ. 37Ndana ndana, ɛ wɛtɛ nyaŋgwɛ mbuku ɗya̧. Ɛ mɛkumbɔ mɛnda kɛ landi. Ɛ landi kandɛ ɗyena mɔrɔku. 38Yinɔri Yesus ɓa̧ nɛ kɛ jakɔ kɛ to filo, kɛ mɛta mɛ landi. Ɛ ɓo jemɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Yekele, hɛ ta girɔ ndana, ’yo yeti kɛ kelɔ nɛ wɛ yaŋa na?» 39Yesus jemiya ɓama nɛ mbuku lɛpɔ nyɛ nyaŋgwɛ matɔ nde: «Yo sîy ɗete. Wɛ tî wati na.» Ɛ mbuku siyɛ, ɛ yasi hɛnɛ yɔkwɛ ɓɛ nɛ tɛ nɛ sɛmyɛk. 40Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Kɛto ŋge yi wunɛ gwe wɔ̧ ɗete kɛ́? ’Yite nde, wunɛ yeti kɛ tikɔ temɔ nɛ mi na?» 41Ɓo gwa̧ wɔ̧ ɓuɗyate, sosu nɛ hirek. Ɛ ɓo ɗiki lɛpɔ tandɛ yan nde: «Yɔkɔ ɓa kwalɔ mɔ te nda yi gba mbuku nɛ̀ nyaŋgwɛ matɔ wokuna nɛ nyɛ kɔ?»

5

Yesus kɛ soŋɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ

yotu wɛtɛ mbam

(Mt 8; Lk 8)

1Ɓo nja̧ saɓiyɛ kumɔ kɛ ŋginjɛ nyaŋgwɛ matɔ kɛ mɛnɛti mɛ ɓotu ɓe Gerasa. 2Yesus piya kɛ landi yaka nɛ wɛtɛ mbam kɛ wulɛ kɛ mɛŋguku komɛ ɓo ɗikima pumbɔ ɓemuŋ kɛ́. A nja̧ saŋgwa nɛ Yesus. Mbam te ɓa̧ nɛ wɛtɛ ɓeya sisiŋ kɛ yotu. 3A ɗikima ɗiyɔ kɛ mɛŋguku mɛte. Ko mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi wotɔ nyɛ na, ko nɛ̀ mɛkɔl mɛ sumba. 4Yo nde, ɓo ɗikima nyɛ mɛpoka kɛ mɛkol mɛnɛ wotɔ nyɛ nɛ mɛkɔl mɛ sumba. Ko ɗete, a ɗikima pamɔ mɛkɔl mɛ sumba lekɛ mɛpoka nɛ ɛsɛ ɛsɛ. Mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ tì ɓɛ se nɛ ɗeti te yi kusɛ nyɛ na. 5A ɗikima ɗiyɔ tu nɛ yesɔ kɛ mɛŋguku mɛnɔri nɛ̀ kɛ to mɛkeki. A ɗikima ɗiyɔ ndi kembi, ndi tɛndina yotu nɛ mɛtari. 6Kɛ nyɛ ma kaŋɛ misi ɓɛŋɛ Yesus kɛ nje nɛ naŋ kɛ́, ɛ nyɛ sɛɗyɛ kɛ̀ kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu wenɛ 7kembiɗya lɛpɔ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Yesus te Mɔnɔ Njambiyɛ te ɛ kwaŋma mɛyasi hɛnɛ kɛ kwey kɔ, sinɛ wɛ nɛ lɛpi te nda? Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wɛ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ nde, wɛ tî teɗya mi mɛbɔnɛ na.» 8A lɛ́pi ɗete, kɛto Yesus lɛpima nyɛ nyɛ nde: ‹Ɓeya sisiŋ, pundɔ ɗuwɛ kɛ yotu mbam kɔ.› 9Ɛ Yesus diyɛ nyɛ nde: «Ɗinɔ ɗyɔ nde nda?» Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Ɗinɔ ɗyembɛ nde Nyaŋgwɛ ŋgil, kɛto wusɛ nɛ ɓuyɔ.» 10Ɛ nyɛ ŋgwɛta ɓuɗyate nɛ Yesus nde, a tî lɔnjukwɛ ɓo nɛ pɔku mɛnɛti te yite na.

11Nyaŋgwɛ kuru ɓeaɓem ɓa̧ kɛ ɗyena womɛte pulɔ to keki. 12Ɛ ɓeya mɛsisiŋ ŋgwɛta nɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Kɛnjikwɛ wusɛ kɛ kuru ɓeaɓem ɓari, nɛ́ wusɛ kɛ̀ nyiŋ kɛ yotu yan.» 13Ɛ Yesus jayɛ. Ɛ ɓeya mɛsisiŋ pundɛ ɗuwɛ kɛ yotu mbam kɛ̀ nyiŋɛ ɓeaɓem. Ndana, ɛ kuru ɓeaɓem siliyɛ kombɔ nɛ ɓeya sokɔ nɛ bibibi kɛ̀ gwaɗya kɛ nyaŋgwɛ matɔ ɓeɓiye mɔrɔku si gwe. Ɓuyɔ yan kumma nda tomay yiɓa. 14Ɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ ɓakiɗye ɓeaɓem ɓaka sɛɗyɛ kambɔ kwa̧ kɛ̀ yekiɗye kasi te kɛ nyaŋgwɛ ɗya nɛ̀ kɛ mɔnɔ mɛɗya. Ɛ ɓomɔ sutiyɛ kɛ̀ ɓɛŋɛ yasi te yi kwaŋnama kɛ́. 15Ɓo ka̧ kumɔ komɛ Yesus ɓa̧ kɛ́. Ɛ ɓo ɓɛŋɛ mbam te ɛ ɓa̧ nɛ ɓeya mɛsisiŋ nɛ mbɔmbu kɛ yotu kɔ kɛ ɗiyɔ wɛynate nɛ mɛlambɔ kɛ yotu, gba nyɛ mɔ te ɛ ɓa̧ nɛ ŋgil ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu kɔ. Ɛ ɓomɔ gwe wɔ̧ ɓuɗyate. 16Ɓotu ɓete ɓe ɗiyma kɛ mbɛy te ɓaka yekiɗya mɛyasi mɛte yi ɓo ɓɛŋma kɛ́ nyɛ ɓo. Kandɛ kɛ yi mɔ te ɛ ɓa̧ nɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu kɔ kumɔ kɛ yi ɓeaɓem. 17Ɗete, ɛ ɓotu ɓaka nyɛ numbu kɛ mɛŋgwɛta nɛ Yesus nde, a kwâŋ lɔndɔ kɛ mɛnɛti man.

18Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ ɓendɔ landi kɛ́, ɛ mbam te ɛ ɓa̧ nɛ ɓeya mɛsisiŋ nɛ mbɔmbu kɛ yotu kɔ diyɛ nyɛ nde, a kɛ kwaɗyɛ kwa̧ ɓenɛ nyɛ. 19Yasi wɛtɛ, Yesus tì jayɛ na, a lɛpima nyɛ nyɛ nde: «Ɗukwɛ kɛ̀ tu̧ ɗyɔ suŋgwɛ ɓotu ɓɔ, nɔ̀ yêkiɗya mɛyasi hɛnɛ te yi Baba Mbokɔ kelma nɛ wɛ kɛ́ nyɛ ɓo, yekiɗye sendi nda yi nyɛ gwa̧ nɛ ŋgwɛtɛ wɔ kɛ́.» 20Ndana, ɛ mbam kwa̧. Ɛ nyɛ kandɛ pelna yasi hɛnɛ te yi Yesus kelma kɛ yotu nɛ kɛ́ kɛ nyaŋgwɛ mɛɗya kamɔ te yi ɓa̧ kɛ mɛnɛti mɛte kɛ́. Ɛ ɓomɔ hɛnɛ ŋgbakima.

Yesus kɛ womiyɛ wɛtɛ mɔnɔ ŋgɔndu.

Wɛtɛ nyari kɛ kpokɛ numbu

lambɔ Yesus

(Mt 9; Lk 8)

21Yesus kwaŋma nɛ landi yɔkwɛ nɛ kɔkɔ kumɔ kɛ ŋginjɛ te yɔru. Ɛ nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ nje wesiɗya kɛ kɛki nɛ. A ɓa̧ kɛ ŋgindi kɛ goŋ nyaŋgwɛ matɔ. 22Ɛ wɛtɛ kum mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn ɗya̧. Ɗinɔ ɗyenɛ nde Yayrus. Kɛ nyɛ ma kaŋɛ misi ɓɛŋɛ Yesus kɛ́, ɛ nyɛ nje ɓalɔ kɛ nji̧ mɛkol mɛnɛ 23ŋgwɛta ɓuɗyate nɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Tiso mɔnmbɛ, mɔnɔ nyari ta gwe ndana! Inja kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu nɛ, nɛ́ kɔn nɛ siy, na ju̧.» 24Ɛ Yesus kwa̧ ɓenɛ nyɛ. Nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ ɓa̧ kɛ ɓeŋgwɛ nyɛ nɛ suk suk matima nyɛ.

25Yinɔri wɛtɛ nyari ɓa̧ kɛ njoka ŋgil, mɛkiyɔ ɓa̧ kɛ lekwɛ nyɛ, yo mɛ kɛ mɛsew kamɔ jɔ yiɓa. 26A ɓɛŋma mɛbɔnɛ ɓuɗyate kɛ ɓeŋgwa ɓuɗya ɓotu ɓe nyɛti kɛ̀ nɔ. A kwaŋɗya mɛyasi hɛnɛ te yi ɓa̧ nde, a jôŋnaŋgwɛ nɔ kɛ́, ko wokɔ mɔnɔ mɛkamna nɛ mbɛt na. Kɔn kpalma ɗɔkɔ ɗɔkɔ kɛ̀ nɔ mbɔmbu. 27A wokuma ɓomɔ kɛ lɛpɔ kasi Yesus. Ɛ nyɛ kwa̧ nɛ pulɔ kɔŋ ɓomɔ nyiŋɛ mɔy ŋgil kpokɛ lambɔ nɛ. 28Kɛto nya kɔ ɗikima lɛpɔ kɛ mɔy temɔ nɛ nde: ‹Ŋgɛ mi kpokɛ ndi gbɛla lambɔ nɛ, kɔn mbɛ ta siyɔ.› 29Ndana ndana, ɛ mɛkiyɔ mɛte yi ɓa̧ kɛ lekwɛ nyɛ kɛ́ pɛsiyɛ kɛ kiya mbɛy. Ɛ nyɛ wokɛ kɛ mɔy yotu nɛ duwɛ nde, kɔn nɛ siyma. 30Ndi kɛ kiya mbɛy sendi Yesus duwa̧ nde, yiŋa ɗeti nɛ ɗuwa̧ kɛ yotu nɛ. Ɛ nyɛ yeŋsa kɛ njoka ŋgil diyɛ nde: «Nda kpokuma lambɔ mbɛ kɔ?» 31Ɛ ɓejekɛ ɓenɛ yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Wɛ kɛ ɓɛŋɛ nde, ɓomɔ ɗekɛ nɛ suk suk kɛ matima wɛ, kɛ kɔŋte, wɛ kɛ kpalɔ diyɛ nde: ‹Nda kpokɛ mi?› » 32Yesus ka̧ mbɔmbu ŋgɛkila, na ɓɛŋ mɔ te ɛ kelma yasi yinɔri kɔ. 33Nyari gwa̧ wɔ̧ ŋgwaŋgwa, kɛto a duwa̧ yasi te yi ɗyaŋma nyɛ kɛ́. Ɛ nyɛ nje kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu Yesus lɛpɔ yasi hɛnɛ te yi kwaŋnama kɛ́ nyɛ nyɛ. 34Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Mɔnmbɛ, tikina temɔ te yi wɛ nɔ kɛ́ joŋgwa wɛ. Kwaŋgɔ nɛ tɛ, kɔn yɔ siyma nɛ kpaya.»

35Yesus ɓa̧ ndi kɛ lɛpina ɗete kɛ́, yaka nɛ ɓomɔ kɛ wulɛ kɛ tu̧ Yayrus te kum mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ njáŋgwɛ sendi yekele nɛ ŋge, ŋgɔndu wɔ tì si gwe.» 36Yasi wɛtɛ, Yesus wokuma lɛpi te pupɛ mɛtɔ, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ Yayrus te kum mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn nde: «Wɛ tî gwaki wɔ̧ yaŋa na, siya te ndi nde, tikɔ temɔ kɛ yembɛ.» 37Yesus tì jayɛ nde, wɛtɛ mumɔ ɓeŋgwɛ nyɛ na, soŋɛ ndi Piyɛr nɛ̀ Jak ɓenɛ maŋ wenɛ Jaŋ. 38Ɛ ɓo kwa̧ kumɔ kɛ tu̧ kum mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn kɔ. Ɛ Yesus dolɛ ɓomɔ nɛ ho, ɓaŋa ɓa̧ kɛ lelɔ kembiɗya nɛ kpɛ̧. 39Ɛ Yesus nyiŋɛ tu̧, lɛpɔ nyɛ ɓomɔ nde: «Ho te yikɛ yi wunɛ kelɛ kɛ́, yo kɛto ŋge? Kɛto ŋge yi wunɛ lelɛ kɛ? Mɔnɔsikɛ tì gwe na, a kɛ jakɔ.» 40Ɛ ɓo nyɛtɛ nyɛ. Ɗete, ɛ nyɛ punjɛ ɓo hɛnɛ kɛnjɛ sɛ̧. Ɛ nyɛ ɓu̧ ndi saŋgwɛ nɛ mɔnɔ nɛ̀ nyaŋgwɛ nɛ mɔnɔ nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe nyɛ nja̧ ɓenɛ ɓo ɓaka nyiŋɛ nɔ kɛ mbɛy komɛ muŋ mɔnɔsikɛ ɓa̧ kɛ́. 41Ɛ nyɛ ɓiye mɔnɔsikɛ kɛ ɓɔ lɛpɔ nde: «Talita kumi!» Yite nde: ‹Mɔnɔ ŋgɔndu, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wɛ nde: Tɛma.› 42Ɛ mɔnɔ ŋgɔndu tɛmɛ ndi nɛ ŋgɛt kɛ kiya mbɛy nyɛ kol kɛ kɛndi. A ɓa̧ nɛ mɛsew kamɔ jɔ yiɓa. Ɛ ɓo ŋgbakima ɓuɗyate. 43Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde, kpɛ, mumɔ tî dukwɛ yasi te yi kwaŋnama kɛ́ na. Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nde, ɓo nyɛ̂ki mɔnɔsikɛ mɛɗye.

6

Ɓotu ɓe Nasarɛt yeti kɛ tikɔ temɔ

kɛ yi Yesus na

(Mt 13; Lk 4)

1Yesus punduma womɛte kwa̧ kɛ̀ kɛ ɗya ɗyenɛ. Ɛ ɓejekɛ ɓenɛ ɓeŋgwɛ nyɛ. 2Kɛ yesɔ *Saba ma ɗya̧ kɛ́, ɛ nyɛ kandɛ teɗya ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn. Ɓuɗya ɓotu ɓete ɓe ɗikima lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ yasi te yi nyɛ ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́ ŋgbakimama. Ɛ ɓo ɗiki lɛpɔ nde: «Mbam te yɔkɔ kwéɗyaŋgwɛ yikɛ we? Njɛl ɗyanɔ te yikɛ wúla nyɛ we? Ma ɗeti kelna kwalɔ nyaŋgwɛ mɛkele mɛte yikɛ wúla ɓa nyɛ we? 3’A yeti kapinda, mɔnɔ Mariya na? ’Yeti maŋ nɛ Jak nɛ̀ Yosɛs nɛ̀ Yude nɛ̀ Simɔn na? ’Sinɛ ɓeɗyɔmbu yeti waka na?» Ma pɛ yan, ɓo ɓɛŋma nde, a ɓa̧ yasi te yi jatiɗya ɓo kɛnjɛ kɛ ɓeya nje. 4Yasi wɛtɛ, ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Ɓo ti lúksa mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ ɗya ɗyenɛ, kɛ njoka ɓejaɗyɛ ɓenɛ ho kɛ mɔy kandɔ ɗyenɛ na. Ɓo lúksa ndi nyɛ kɛ yiŋa mɛmbɛy.» 5Ɗete, yo kelma nde, a tî kel yiŋa nyaŋgwɛ mɛkele womɛte na. A kasa ndi mɛɓɔ kɛ yotu ɓaŋa ɓotu ɓekɔn nɛ mbɛt siɗyɛ mɛkɔn man. 6Yesus ŋgbakimama kɛto ɓo tì tikɛ temɔ kɛ yenɛ na. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ kwa̧ kɛndɔ saŋgwɛ mɛɗya mɛte yi ɓa̧ kɛ poku te yite kɛ́, teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ.

Yesus kɛ tomɔ ɓejekɛ kamɔ jɔ yiɓa

kɛnjɛ kɛ̀ lɛpina Kimɔ Tom

(Mt 10; Lk 9)

7Ndana, ɛ Yesus jeɓa ɓejekɛ ɓenɛ kamɔ jɔ yiɓa kandɛ tomna yan yiɓa yiɓa. A nya ɓo ɗeti te yi soŋɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓomɔ. 8Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde, kpɛ, ɓo tî ɓiya yaŋa kwa̧ nɔ na, soŋɛ ndi toŋgolo. Ɓo tî ɓiya ko mɛɗye ko koɓiyɛ ko mɔnɔ litɔ mɔni ɓakiɗye kɛ jon na. 9Ndi nde, ɓo yakama lɛŋɛ mɛnakala, ma mumɔ tî dokiɗya lambɔ yiɓa kɛ yotu kwa̧ nɔ na. 10Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Tu̧ hɛnɛ te yi wunɛ ta nyiŋɛ ya te, wunɛ ɗîy ndi womɛte kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi wunɛ ta kwa̧ kɛ́. 11Ma ŋgɛ wunɛ kumɛ kɛ yiŋa mbɛy nde, ɓomɔ tì ɓu̧ wunɛ kimɔte ho wokɔ mɛlɛpi mun na, nɛ wunɛ kwâŋ womɛte. Komɛ wunɛ ta tɛmɛ yí kwa̧ kɛ́, nɛ̀ wunɛ kûtu ŋgbutu te yi ndama kɛ mɛkol mun kɛ́ yí teɗye ɓo nde, ɓo kelma ɓeyate.» 12Ɓo tɛmma kwa̧ yí kɛ̀ pelɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ ɓomɔ nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ temɔ. 13Ɓo soŋma ɓeya mɛsisiŋ ɓuɗyate kɛ yotu ɓomɔ, lɔmbɛ mutɔ kɛ yotu ɓuɗya ɓotu ɓekɔn yí siɗyɛ nɛ mɛkɔn man.

Kasi sɔŋ Jaŋ

(Mt 14)

14Kumande Herod wokuma kasi Yesus, kɛto ɗinɔ ɗyenɛ ɓa̧ kɛ wumɔ ɓuɗyate kɛ mɛmbɛy hɛnɛ. Ɓo ɗikima lɛpɔ nde: «Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku womiya kɛ njoka ɓemuŋ, yori yi nyɛ ɓɛ nɛ ɗeti te yi kelɔ nyaŋgwɛ mɛyekambiyɛ te yikɛ kɛ́.» 15Ɓaŋa ɓomɔ ɗikima lɛpɔ nde: «Yo Eli.» Ɓaŋa nde: «Yo ndi wɛtɛ mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nda ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ hɛnɛ.» 16Yasi wɛtɛ, kɛ Herod ma wokɔ mɛyasi mɛte yi Yesus ɗikima kelɔ kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Gba Jaŋ te yi mi lɛpima nde, ɓo pɛ̂si to nɛ kɔ, yo nyɛ womiyɛ.» 17Yo nde, Herod nɛ ŋguru wenɛ tomma ɓomɔ kɛ̀ ɓiye nɛ Jaŋ nyɛ kɛ jɔɓɔ kwa̧ wotɔ nyɛ. Herod kelma ɗete, kɛto nyɛ Herod sukuma Herodiyas te nya maŋ wenɛ Filip kɛ mɛɓɔ mɛnɛ ɓu̧ nyɛ nɛ mɛgwaki. 18Ɛ Jaŋ ɗiki lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Yo ti yaka nde, ɓoŋgɔ nya mɔŋ nɛ mɛgwaki na.› 19Ɗete, ɛ Herodiyas ɓakiɗye ŋgɔl te kɛ temɔ suŋgwɛ nɛ Jaŋ, sa̧ nje te yi wo nyɛ. Ma yasi wɛtɛ, a gɔsuma nje te deŋgɔ, 20kɛto Herod ɓa̧ kɛ kambɔ Jaŋ. A duwa̧ nde, Jaŋ ɓa̧ nɛ ŋgbeŋ kinɛ mɛjɔsɔ kɛ yiŋa yasi na. Herod ɓa̧ kɛ kambiɗya nɛ nyɛ ɓuɗyate. Mɛŋgimɔ hɛnɛ te yi nyɛ wokɛ yasi te yi pundɛ kɛ numbu Jaŋ, a ɗikima ɗiyɔ sosu nɛ ham, ndi nde, a ɓa̧ nɛ mɛsosa yí wokɔ mɛyasi mɛte yi Jaŋ ɗikima lɛpɔ kɛ́.

21Wɛtɛ yesɔ ɛ yiŋa kimɔ ŋgimɔ ɗya̧ kɛ yi Herodiyas. Yo ɓa̧ kɛ ŋgimɔ te yi Herod ɓa̧ kɛ kelɔ jesɔ yesɔ jariki nɛ kɛ́. A kelma nyaŋgwɛ dina jeɓa nɛ nyaŋgwɛ ɓekum ɓenɛ nɛ̀ ɓekum ɓesɔja nɛ̀ kpasa ɓomɔ ɓe mɛnɛti mɛ Galile. 22Ɗiyɔ kɛ́, ɛ ŋgɔndu Herodiyas nyiŋɛ tu̧ ɓɔlɔ jesɔ. Ɛ yo ɓiye temɔ Herod nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ mbɛy mɛɗye ɓenɛ ɓo ɓaka. Ɛ kumande Herod lɛpɛ nyɛ ŋgɔndu nyari nde: «Diya mi yasi hɛnɛ te yi wɛ kwaɗyɛ, mi ta nyɛ wɛ yo.» 23Herod kinjama yotu lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Yasi hɛnɛ te yi wɛ ta diyɛ, ko ŋge, mi ta nyɛ wɛ yo. Ko ɓɛkɔ nde, mi pɛ̂si mɛnɛti mɛte yi mi namɛ kɛ́ kɛ ɓembe ɓu̧ pɛl te wɛtɛ nyɛ wɛ, mi ta kelɔ.» 24Mɔnɔ nyari punduma kɛ̀ dolɔ nyaŋgwɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Mi dîya ɓa ŋge?» Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Diya to Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku.» 25Ɛ nyɛ yɔkwɛ ɓekɛ ɓekɛ nyiŋɛ tu̧ kɛ̀ nɛdɔ kɛ yi kumande Herod lɛpɔ nde: «Mi kwáɗyikwɛ nde: Nyɛkɔ mi to Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku ndana ndana waka kɛ mɔy pan.» 26Yo nya kumande Herod ŋgambi ɓuɗyate, ma kɛto a sima kinja nɛ̀ kɛto mbɛri misi mɛ ɓotu ɓete ɓe nyɛ jeɓama ɓaka, a tì kwaɗyɛ pitiɗye numbu se na. 27Ɗete, ɛ nyɛ tomɛ wɛtɛ sɔja te ɛ ɓakiɗye nyɛ kɔ nɛdɔ lɛpɔ nde, a kwâŋ ɓekɛ ɓekɛ yɔkwɛ nɛ to Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku. 28Ɛ sɔja kwa̧ kumɔ kɛ tu̧ jɔɓɔ pɛsɔ to Jaŋ nyɛ kɛ mɔy pan ɗya̧ nɔ kaŋɛ nyɛ ŋgɔndu nyari. Ɛ nyɛ nje kaŋɛ nyɛ nyaŋgwɛ wenɛ. 29Kɛ ɓejekɛ ɓe Jaŋ ma wokɔ kasi te kɛ́, ɛ ɓo kɛ̀ ɓu̧ muŋ nɛ kɛ̀ pumbɔ.

Yesus kɛ nyɛ ɓomɔ tomay

yitan mɛɗye

(Mt 14; Lk 9; Jŋ 6)

30Ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nja̧ yɔkwɛ, ɛ ɓo nje wesiɗya kɛ kɛki nɛ. Ɓo yekiɗya mɛyasi hɛnɛ te yi ɓo kelma nɛ̀ yi ɓo teɗya kɛ́ nyɛ nyɛ. 31Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ njâki woŋga tandɛ yun, nɛ́ wusɛ kwa̧ kɛ̀ kɛ mbɛy te yi kinɛ ɓomɔ kɛte kɛ́, nɛ́ wunɛ pa wɛɗya nɛ mbɛt.» A lɛ́pi ɗete, kɛto ɓomɔ ɓa̧ kɛ nje ɗuwɛ nɛ gbiti gbiti, ŋgimɔ te yi ɓo ta ɗye nɛ mɔnɔ yaŋa tì ɓɛ na. 32Ɗete, ɛ ɓo kwa̧ nɛ landi yí kɛ̀ kɛ yiŋa mbɛy te yi ɓa̧ nɛ sɛnjɛnjɛ kinɛ ɓomɔ kɛte kɛ́. 33Ko ɗete, ɓuɗya ɓomɔ semma ɓo kɛ kwa̧, ɛ ɓo duwɛ ɓo. Ɛ ɓomɔ sutiyɛ kɛ mɛɗya hɛnɛ pɛsa kol nɛ kol ɓekɛ ɓekɛ kandɛ kumɔ nɛ ɓo kɛ mbɛy te yi ɓo kɛ̀ kɛte kɛ́. 34Kɛ Yesus ma piyɛ kɛ landi kɛ́, a ɓɛ́ŋa nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ kɛ. Ɛ nyɛ gwe ŋgwɛtɛ yan ɓuɗyate, kɛto ɓo ɓa̧ nda ɓesam ɓete ɓe kinɛ mɔ ɓakiɗya yan ɓaka. Ɛ nyɛ kandɛ teɗya yan ɓuɗya mɛyasi. 35Ɓekoko sima ɗya̧, ŋgimɔ ma kwa̧ ɓuɗyate, ɛ ɓejekɛ ɓe Yesus kɛ̀ kɛ kɛki nɛ lɛpɔ nde: «Waka koŋgor, ŋgimɔ sima kwa̧ sendi ɓuɗyate. 36Tikɔ, nɛ́ ɓo kwa̧ kɛ̀ kɛ mɛlunde nɛ̀ kɛ mɛɗya mɛte yi kɛ pɔku te yi waka kɛ́, nɛ́ ɓo kɛ̀ ɓɔm yasi te yi ɓo yakama ɗye.» 37Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Ndi gba wunɛ nɛ ŋguru wun nyɛ̂ki ɓo mɛɗye.» Ɛ ɓo nje yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «’Wusɛ ɓôŋ ka ndi mɔni te yi yakama gbo mɔ mɛsay kɛ mɛyesɔ mɛsay gɔmay yiɓa kɛ́ kɛ̀ ɓɔmɔ nɛ mɛɗye nje nyɛ ɓo?» 38Ɛ Yesus diyɛ ɓo nde: «Wunɛ nɛ mampa niŋgɔ? Wunɛ pâŋ kɛ̀ ɓɛŋɛ.» Ɛ ɓo kwa̧ kɛ̀ ɗita yɔkwɛ nje lɛpɔ nde: «Yo nɛ mampa yitan nɛ̀ ɓenjanjɔ yiɓa.» 39Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde, ɓo lɛ̂pi nyɛ ɓomɔ hɛnɛ nde, ɓo ɗîy ɗiyɔ nɛ mɛnjɔŋ mɛte kɛ to mɛmbunjɔ. 40Ɛ ɓomɔ kwa̧ ɗiyɔ nɛ mɛnjɔŋ mɛte, ɓaŋa kamɔtan kamɔtan, ɓaŋa gɔmay gɔmay. 41Ɛ nyɛ nje ɓu̧ mampa yinɔri yitan nɛ̀ ɓenjanjɔ ɓenɔri yiɓa kaŋɛ misi kɛnjɛ kwey nyɛ Njambiyɛ wosoko. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ nje lekɛ yo kaŋɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ, nɛ́ ɓo kaɓi nyɛ ŋgil ɓomɔ. Ɛ nyɛ kaɓɛ sendi ɓenjanjɔ ɓenɔri yiɓa yaka nɛ ɓo hɛnɛ. 42Ɓomɔ hɛnɛ ɗyenama ditɔ. 43Ɛ ɓo nje wesiɗye ɓukwɛ mampa nɛ̀ ɓukwɛ njanjɔ tonjɛ mɛmakɔ kamɔ jɔ yiɓa. 44Kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe ɗyenama ɓaka ɓembam nɛ ɓembam kumma ɓomɔ tomay yitan.

Yesus kɛ kɛndɔ kɛ to ɗuku

(Mt 14; Jŋ 6)

45Ndana ndana kɛ kɔŋte kɛ́, ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde, ɓo ɓêndi landi kandɛ saɓiyɛ kɛ̀ ŋginjɛ te yɔru kɛ pulɔ Betsayda, na pa tika lɛpɔ nyɛ ŋgil ɓomɔ nde, ɓo sîki ɗuwɛ. 46Kɛ ŋgil ma si kwa̧ kɛ́, ɛ nyɛ kwa̧ ɓendɔ keki yí kɛ̀ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ. 47Tu yinjama dolɔ ɓejekɛ nɛ̀ landi kɛ ɓembe sombu, ndi Yesus tikama nyɛpɔ kɛ ŋgindi. 48Yesus ɓɛŋma nde, ɓejekɛ kɛ saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ ɓuɗyate yí ɗukɔ nɛ landi, kɛto ɓo kɛ kɛ̀, pupɔ kɛ nje njakɔ kɛ mbɔmbu yan mata ɓo. Kɛ pɔku njenamɛnɔ, ɛ Yesus kandɛ kɛndi kɛ to ɗuku kɛ̀ nɔ pulɔ yan. A diyma kwa̧ ɓo kwaŋgɔ. 49Kɛ ɓo ma ɓɛŋɛ nyɛ kɛ kɛndɔ kɛ to ɗuku kɛ́, ɛ ɓo takɛ nde, yo ablasa. Ɛ ɓo kandɛ kembi. 50Ɓo hɛnɛ ɓɛŋma nyɛ, ɛ ɓo gwe wɔ̧ ɓuɗyate. Ndana, kɛ Yesus ma ɓɛŋɛ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ ɓetɛ mɛn kɛnjɛ ɓo lɛpɔ nde: «Nɛ tî kambi na, yo mi, nɛ tî gwaki wɔ̧ na.» 51A ka̧ kɛ̀ dolɔ ɓo ɓendɔ landi. Ɛ pupɔ siyɛ. Ɛ ɓo ŋgbakima ɓuɗyate. 52Ɓo ŋgbakimama, kɛto ɓo tì ɓiye to yasi te yi kwaŋnama kɛ mɛyekambiyɛ mɛte yi nyɛ kelma yí nyɛ nɛ ɓomɔ mampa kɛ́ na. Ɓo tì ɓiye to te na, yo nde, mɛtemɔ man ɓa̧ nɛ keskere.

53Ɓo saɓiya nyaŋgwɛ matɔ kumɔ ŋginjɛ te yɔru kɛ mɛnɛti mɛ Genesarɛt kwa̧ ɓendɔ ŋgindi. 54Ndi nɛ piya te yi ɓo piya kɛ landi kɛ́, ɛ ɓomɔ duwɛ nde, yo Yesus. 55Ɛ ɓo kɛ̀ kɛ pɔku te yinɔri hɛnɛ, kandɛ soɓuna ɓotu ɓekɔn kɛ mɛtaŋ kɛ̀ nɔ kɛ mbɛy hɛnɛ te yi ɓo wokuma nde, a kɛte kɛ́. 56Kɛ mbɛy hɛnɛ te yi nyɛ nya kol kɛte, ko kɛ mɔnɔ mɛɗya ko kɛ nyaŋgwɛ mɛɗya ko kɛ mɛlunde, ɓo ɗikima ɓu̧ ɓotu ɓe kɔn nje tikɔ kɛ mɛmbɛy mɛte yi ɓomɔ ɗiki wesiɗya kɛte kɛ́. Ɛ ɓo ɗiki ŋgwɛta nɛ nyɛ nde, a jâya nde, ɓotu ɓekɔn kpôka ndi gbɛla numbu lambɔ nɛ lalɛ. Ɗete, ɓaka hɛnɛ ɓe kpokuma numbu lambɔ nɛ, mɛkɔn man siyma.

7

Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ kasi mɛtumbu mɛ

ɓebaba ɓan

(Mt 15)

1*Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ ɓaŋa ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi ɓe wulma Yerusalɛm ɓaka nja̧ wesiɗya kɛ kɛki Yesus. 2Ɓo ɓɛŋma ɓaŋa ɓejekɛ ɓenɛ kɛ ɗyena nɛ mɛɓɔ mɛte yi kpokuma yiŋa yaŋa te yi nyɛ sɛmbɔ kɛ́. Yite nde, ɓo tì weyɛ mɛɓɔ na. 3Yo nde, Ɓefarisɛ̧ ko Ɓeyudɛn hɛnɛ ti ɗyénaŋgwɛ kinɛ pa weyɛ mɛɓɔ kimɔte, ɓeŋgwɛ mɛkele mɛte yi wulma nɛ ɓesaŋmbambɔ ɓan kɛ́ na. 4Sendi, kɛ ɓo yɔkwɛ kɛ mɔy sɛ̧, ɓo yeti nɛ ɗeti te yi ɗyena kinɛ pa weya na. Ɓo sendi nɛ ɓuɗya yiŋa mɛkele mɛte yi ɓo ɓakiɗye yi wulma nɛ ɓetomba nda weyna mɛpelɔ nɛ̀ mɛmbe nɛ̀ mɛjɔlɛ mɛte yi sumba nɛ̀ mɛtaŋ. 5Ɛ Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi diyɛ Yesus nde: «Kɛto ŋge yi ɓejekɛ ɓɔ ti ɓéŋgwɛ mɛkele mɛte yi wulma nɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu kɛ́? Kɛto ŋge yi ɓo ɗyena nɛ mɛɓɔ mɛte yi kpokuma yiŋa yasi te yi nyɛ sɛmbɔ kɛ́?» 6Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓotu ɓe likisi! Lɛpi te yi Esayi te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpima kɛ kasi yun kɛ́ ɓa̧ gbakasi. Yo nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Ɓotu ɓaka kán mi kɛ kondɔ numbu, yasi wɛtɛ, temɔ yan lɔndunate nɛ mbi̧ nɛ mi. 7Kannate yi ɓo kanɛ nɛ mi kɛ́ gba gbɛlate. Ɓo téɗya ndi mɛyasi mɛte yi wulɛ kɛ pɛsina te yi ɓomɔ.› 8Wunɛ kɛ tikɔ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ kpalɔ ɓakiɗye mɛkele mɛte yi wulma nɛ ɓetomba kɛ́.» 9A ka̧ mbɔmbu lɛpɔ nyɛ ɓomɔ nde: «Wunɛ kɛ kombile payɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ, nɛ́ wunɛ nje ɓakiɗye mɛkele mun yi wunɛ ma wúla nɔ kɛ́. 10Ma Mɔyisi lɛpima nde: ‹Jɛsɔ sɔŋgwɛ ɓenɛ nyɔŋgwɛ.› Sendi: ‹Yɔkɔ ɛ ta lɛpina ɓeyate nɛ saŋgwɛ ho nɛ nyaŋgwɛ, ɓo wôku nyɛ.› 11-12Ma kɛ yun, wunɛ lɛ́pi yun nde: ‹Ŋgɛ mumɔ lɛpɛ nyɛ saŋgwɛ ho nyɛ nyaŋgwɛ nde: Kɔrbaŋ, yite nde: ‹Yasi te yi mi diyma kamɛ nɛ wɛ kɛ́, mi sima si nyɛ Njambiyɛ yo nɛ sadaka.› Kɛ yite, wunɛ lɛ́pi yun nde, a tî kama se saŋgwɛ ho nyaŋgwɛ na. 13Ɗete, wunɛ kɛ li̧ lɛpi te yi Njambiyɛ wulɛ kɛ mɛkele mɛte yi wunɛ tɛmbiɗya kandɛ nɛ ɓetomba kɛ́. Ma wunɛ kɛ kɛ̀ mbɔmbu yí kelɔ yiŋa ɓuɗya kwalɔ mɛkele nda yite.»

Yasi te yi ɓekiɗye mumɔ kɛ́

(Mt 15)

14Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus jeɓa ŋgil wolo lɛpɔ nyɛ ɓomɔ nde: «Wunɛ hɛnɛ lɛ̂ŋgwɛ mɛtɔ yí wokɔ lɛpi kɛ́. 15Kinɛ yaŋa wɛtɛ nɛ wɛtɛ yakama wulɛ sɛ̧ kɛ̀ kɛ mɔy mumɔ kelɔ nde, a ɓɛ̂ki nɛ sɛmbɔ na. Yasi wɛtɛ, yo yasi te yi wulɛ kɛ mɔy mumɔ kɛ́ yakama kelɔ nde, a ɓɛ̂ki nɛ sɛmbɔ. 16Ŋgɛ mumɔ ɓɛ nɛ mɛtɔ te yí wokɔ pɛ̧, na woku.»

17Kɛ nyɛ ma kwa̧ nyiŋɛ tu̧ bɛ ndi nyɛ ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ nɛ naŋ nɛ ŋgil ɓomɔ kɛ́, ɛ ɓejekɛ diyɛ nyɛ mɛdiyan kɛ kasi kanɔ te. 18Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «’Yite nde, wunɛ sendi, wunɛ yeti nɛ ɗyanɔ na? ’Nɛ tì wokɛ nde, kinɛ yaŋa wɛtɛ nɛ wɛtɛ yakama wulɛ sɛ̧ kɛ̀ kɛ mɔy mumɔ kelɔ nde, a ɓɛ̂ki nɛ sɛmbɔ na? 19Kɛto yo ti kɛ́n kɛ temɔ nɛ na, yo kɛ́n kɛ mɔy, kɛ kɔŋte, a má nje kɛ̀ nyakɔ yo kɛ mboŋ.» Yesus kɛ kwaɗyɛ teɗye komɛte nde, mɛɗye hɛnɛ kimɔte. 20A nja̧ kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Yasi te yi pundɛ kɛ mɔy mumɔ, yo yite kelɛ nde, a ɓɛ̂ki nɛ sɛmbɔ, 21-22kɛto ɓeya mɛtakɛ hɛnɛ wúla kɛ mɔy yotu, kɛ mɔy temɔ mumɔ, yo kwalɔ kelna mɛwanja hɛnɛ te yi mumɔ yakama kelɔ. Yo kasi mɛguɓɔ nɛ̀ kasi wona ɓomɔ. Yo kasi nyɛna temɔ kɛ mɛyasi nɛ̀ kelna ɓeya mɛyasi. Yo kasi ɓoŋna yasi nɛ nje mɛseɓila nɛ̀ kasi kelna mɛkele mɛ mɛmi nɛ̀ kasi ɓeya temɔ nɛ̀ tɔyna ɓɛsɔ nɛ̀ ɓendiɗya yotu nɛ̀ kelna yasi nɛ yaw yaw. 23Ɓeya mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ wúla kɛ mɔy yotu kelɔ nde, a ɓɛ̂ki nɛ sɛmbɔ.»

Wɛtɛ ŋgɔndu Kanan nɛ ɓiɓina temɔ

kɛ yi Yesus

(Mt 15)

24Yesus tɛmma kɛ mɛnɛti mɛ Genesarɛt womɛte kwa̧ kɛ̀ kɛ mɛnɛti mɛ Tir. Ɛ nyɛ kwa̧ nyiŋɛ kɛ mbaŋa tu̧, yasi wɛtɛ, a tì kwaɗyɛ nde, ɓomɔ dûkwɛ na. Ko ɗete, a tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi sɔma kinɛ nde, ɓomɔ dûkwɛ na. 25Wɛtɛ nyari ɓa̧ nɛ ŋgɔndu wenɛ nɛ ɓeya sisiŋ kɛ yotu. Kɛ nya kɔ ma wokɔ kasi Yesus kɛ́, ɛ nyɛ nje ɓalɔ kɛ nji̧ mɛkol mɛnɛ. 26Nya kɔ tì ɓɛ ŋgɔndu Yudɛn na, a ɓa̧ ŋgɔndu Fenisi kɛ mɛnɛti mɛ Siri. A ŋgwɛtama nɛ Yesus nde, a ɗûɗya ɓeya sisiŋ soŋɛ kɛ yotu mɔnɔ wenɛ. 27Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Pa tikɔ, nɛ́ ɓɔnɔsikɛ pa ɗyena ditɔ, kɛto yo yeti kimɔte nde, ɓo ɓôŋ mɛɗye mɛ ɓɔnɔsikɛ nje ɓetɛ nyɛ ɓɔnɔ ɓembiye na.» 28Ɛ nyari yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, yo gbate ɗete. Ma yasi wɛtɛ, ɓɔnɔ ɓembiye ɗíy ndi lalɛ kɛ nji̧ teɓel yí ɗye mɛmbulma mɛɗye mɛte yi ɓalɛ wulɛ kɛ mɛɓɔ mɛ ɓɔnɔsikɛ kɛ́.» 29Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Kɛto wɛ yeŋsama kimɔte, ɗete ɗukwɛ, ɓeya sisiŋ ma ɗuwɛ kɛ yotu mɔnɔ wɔ.» 30Kɛ nyɛ ma ɗuwɛ kumɔ tu̧ kɛ́, a dól mɔnɔsikɛ mɛtinɛŋgwɛ kɛ taŋ, ɓeya sisiŋ ma pundɔ ɗuwɛ kɛ yotu nɛ.

Yesus kɛ ɓutɛ mɛtɔ mɛ wɛtɛ mbam

31Yesus nja̧ tɛmɛ wolo kɛ mɛnɛti mɛ Tir kwa̧ nɛ Sidɔn laŋsa mɛnɛti mɛte yi nyaŋgwɛ mɛɗya kamɔ ɗiyɛ kɛte kɛ́. Ɛ nyɛ kwa̧ kumɔ kɛ nyaŋgwɛ matɔ Galile. 32Ɓo ɓoŋma wɛtɛ mbam nɛ ɗiɓina mɛtɔ nje nɔ kɛ yenɛ. Mbam te tì ɓɛ kɛ lɛpina kimɔte na. Ɛ ɓo ŋgwɛta nɛ Yesus nde, a kâsikwɛ mɛɓɔ kɛ yotu nɛ. 33Ɛ Yesus jisɛ nɛ nyɛ kɛ ŋgil ɓomɔ kɛ̀ nɛ naŋ nyinje mɛnyɛy mɛnɛ kɛ mɛtɔ mɛnɛ sa mɛsɛri kɛ ɓɔ nɛ kpokɛ nɛ ɗyem mbam. 34Ɛ Yesus kaŋɛ misi kɛnjɛ kwey piɗyɛ sosu lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Efata!» Yite nde: ‹Ɓutunaŋgwɛ!› 35Ndana ndana, ɛ mɛtɔ mɛ mbam ɓutuna, ɛ ɗyem nɛ wunjiyɛ, ɛ nyɛ kandɛ ndapi nɛ kpɛlɛlɛ. 36Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde, kpɛ, ɓo tî yekiɗya nyɛ mumɔ na. Ko ɓɛkɔ ɗete, yo kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ gayɛ ɓo, yo kɛ ŋgimɔ te yite yi ɓo pelɛ kasi te kɛ̀ nɔ mbɔmbu. 37Ɓo ŋgbakimama ɓuɗyate lɛpɔ nde: «Yasi hɛnɛ te yi nyɛ kelɛ kɛ́ gba kimɔte. A kɛ kelɔ nde, gba ɓotu ɓete ɓe nɛ ɗiɓina mɛtɔ ɓaka wôku pɛ̧, kelɔ sendi nde, ɓotu ɓete ɓe ti ɓɛ kɛ tapita ɓaka tâpitaŋgwɛ.»

8

Yesus kɛ nyɛ ɓomɔ tomay

yini mɛɗye

(Mt 15)

1Kɛ ŋgimɔ te yite nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ nja̧ wesiɗya wolo kɛ kɛki Yesus. Yasi wɛtɛ, ɓo tì ɓɛ nɛ yaŋa te yi ɓo ta ɗye na. Ɛ Yesus jeɓa ɓejekɛ ɓenɛ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: 2«Mi kɛ gwe ŋgwɛtɛ ŋgil ɓotu ɓaka ɓuɗyate, kɛto yo mɛ kɛ muka mɛtu yitati yi ɓo waka kɛ kɛki mbɛ kɛ́. Ma yasi te yi ɓo ta ɗye yeti. 3Ŋgɛ mi lɛpɛ ndana nde, ɓo ɗûkwɛ nɛ nja, wum ta ɓaɗyɛ ɓo kɛ nje, kɛto ɓaŋa kɛ njoka yan wulma nɛ naŋ nje nɔ.» 4Ɛ ɓejekɛ ɓenɛ pitiɗye lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Wusɛ waka kɛ koŋgor, hɛ ta kelɔ nan yí nyɛ nɛ ɓomɔ mɛɗye nde, ɓo ɗyâki ditɔ?» 5Ɛ Yesus diyɛ ɓo nde: «Wunɛ nɛ mampa niŋgɔ?» Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Yitan jɔ yiɓa.» 6Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓomɔ nde, ɓo ɗîy ɗiyɔ kɛ mɛnɛti. Ɛ nyɛ ɓu̧ mampa yitan jɔ yiɓa kɛ, nyɛ Njambiyɛ wosoko lekɛ yo nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ, nɛ́ ɓo kɛ̀ kaɓi nyɛ ɓomɔ. Ɛ ɓo ɓu̧ kɛ̀ kaɓɔ nyɛ ŋgil ɓomɔ. 7Ɓo ɓa̧ sendi nɛ ɓɔnɔ ɓenjanjɔ nɛ mbɛt. Ɛ nyɛ nyɛ Njambiyɛ wosoko nje lɛpɔ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde, ɓo kɛ̂n kaɓɔ yo sendi nyɛ ɓomɔ. 8Ɓomɔ ɗyenama ditɔ. Ɛ ɓo nje wesiɗye mɛɓukwɛ mɛte tonjɛ mɛmakɔ yitan jɔ yiɓa. 9Ɓo ɓa̧ nda ɓomɔ tomay yini. Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓomɔ nde, ɓo sîki ɗuwɛ.

Yesus kɛ lɛpina kɛ kasi Ɓefarisɛ̧

(Mt 15)

10Kinɛ kikɔ kɛ́, ɛ nyɛ ɓendɛ landi ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ kwa̧ kɛ̀ kɛ mɛnɛti mɛ Dalmanuta. 11Ɗiyɔ kɛ́, ɛ *Ɓefarisɛ̧ ɗya̧ kandɛ mɛtandɔ ɓenɛ ɓe Yesus. Yí ɓoɓɛ nɛ nyɛ, ɓo diyma nyɛ nde, a têɗya ɓo wɛtɛ mɛyekambiyɛ yi wulɛ kɛ ɗyoɓɔ, nɛ́ ɓo ɓɛŋ. 12Ɛ Yesus njimɛ kɛ temɔ lɛpɔ nde: «Kɛto ŋge yi ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ diyɛ wɛtɛ mɛyekambiyɛ kɛ́? Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ: Ko ɓo tí ɓɛŋɛ mɛyekambiyɛ wɛtɛ nɛ wɛtɛ na.» 13Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ ŋgbɛsɛ ɓo ɓendɔ landi saɓiyɛ kɛ̀ ŋginjɛ te yɔru.

14Ɓejekɛ leŋsama kinɛ ɓu̧ mampa ɓuɗyate na. Ma ɓo ɓa̧ ndi nɔ wɛtɛ kɛ mɔy landi. 15Ɛ Yesus kombile lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɗîy gba nɛ sɔsɔ nɛ ŋga̧ te yi *Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ ŋga̧ te yi Herod.» 16Ɛ ɓejekɛ ɗiki sa̧ to lɛpi te tandɛ yan takɛ nde, yo kɛto ɓo tì ɓu̧ mampa ɓuɗyate na. 17Yesus duwa̧ yasi te yi ɓa̧ kɛ kwaŋna kɛ́. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Kɛto ŋge yi wunɛ takɛ nde, mi lɛ́pi ɗete, kɛto wunɛ tì ɓu̧ mampa ɓuɗyate kɛ́? ’Yite nde, kumɔ ndana wunɛ tì pa ɓɛ nɛ ɗyanɔ na? ’Wunɛ tì pa ɓiye to mɛyasi kumɔ ndana na? ’Mɛtemɔ mun ndi ka nɛ keskere? 18’Misi te yi wunɛ nɔ kɛ́, wunɛ yeti kɛ ɓɛŋna na? ’Mɛtɔ mɛte yi wunɛ nɔ kɛ́, wunɛ yeti kɛ wokɔ ka pɛ̧ na? ’Ma yite nde, wunɛ kinɛ ɗyɔŋgɔ yí takɛ nɛ mɛyasi na? 19Komɛ mi lekima mampa yitan nyɛ ɓomɔ tomay yitan kɛ́, wunɛ nja̧ wesiɗye mɛɓukwɛ mɛte tonjɛ mɛmakɔ niŋgɔ?» Ɛ ɓo yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Kamɔ jɔ yiɓa.» 20«Ma komɛ mi lekima mampa yitan jɔ yiɓa nyɛ ɓomɔ tomay yini kɛ́, wunɛ nja̧ wesiɗye mɛɓukwɛ mɛte tonjɛ mɛmakɔ niŋgɔ?» Ɛ ɓo yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yitan jɔ yiɓa.» 21Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «’Wunɛ tì pa ɓiye ndi to te na?»

Yesus kɛ ɓutɛ misi mɛ wɛtɛ mbam

22Ɓo nja̧ kwa̧ kumɔ kɛ Betsayda. Ɛ ɓomɔ ɓu̧ wɛtɛ mɔ ɗiɓina misi nje nɔ kɛ yi Yesus ŋgwɛta nɛ nyɛ nde, a kpôka nyɛ. 23Ɛ nyɛ ɓiye mɔ ɗiɓina misi kɛ ɓɔ jisɛ nɛ nyɛ kɛ mɔy ɗya. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ sa mɛsɛri lɔmbɛ kɛ misi mɛ mɔ ɗiɓina misi kasɛ ɓɔ kɛ yotu nɛ diyɛ nyɛ nde: «Wɛ kɛ ɓɛŋɛ yiŋa yasi?» 24Ɛ mɔ ɗiɓina misi ŋgɛkila lɛpɔ nde: «Mi kɛ ɓɛŋɛ ɓomɔ. Mi ɓɛ́ŋa ɓo nda mɛjeti, yasi wɛtɛ, ɓo kɛ kɛndɔ.» 25Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ ɓasiɗye kasɛ ɓɔ kɛ misi mɛ mɔ ɗiɓina misi. Kɛ nyɛ ma ɓɛŋɛ yasi nɛ ŋgoŋ kɛ́, ɛ misi mɛnɛ ɓutuna, ɛ nyɛ kandɛ ɓɛŋna yasi hɛnɛ nɛ ŋgɛlɛlɛ. 26Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ tî yɔkwɛ se nyiŋɛ mɔy ɗya na, ɗukwɛ kɛ̀ tu̧ ɗyɔ.»

Piyɛr nde, Yesus nyɛ Krist

(Mt 16; Lk 9)

27Yesus nja̧ kwa̧ ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ kɛ̀ kɛ pɔku mɛɗya mɛte yi Sesare te yi Filip. Piŋɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ kɛndi kɛ́, ɛ nyɛ diyɛ ɓo nde: «Ɓomɔ lɛ́pi nde, mi nda?» 28Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Ɓaŋa lɛ́pi nde, wɛ Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku. Ɓaŋa nde, Eli. Ɓaŋa sendi nde, wɛtɛ mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nda ɓari.» 29Ɛ nyɛ nje diyɛ ɓo nde: «Ma kɛ yun, wunɛ lɛ́pi ɓa nde, mi nda?» Ɛ Piyɛr yeŋsa lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ *Krist!» 30Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde, kpɛ, ko ɓo tî lɛpi ɗete nyɛ wɛtɛ mumɔ na.

Yesus kɛ lɛpɔ kasi sɔŋ nɛ

nɛ̀ womiya nɛ

(Mt 16; Lk 9)

31Ndana, ɛ Yesus kandɛ teɗya yan mɛyasi lɛpɔ nde: «Yo kponate nde, *Mɔnɔ mumɔ sâŋgwaŋgwɛ nɛ mɛbɔnɛ ɓuɗyate. Ɓetomba ɓe ɗya nɛ̀ ɓekum ɓe ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe teɗya mɛmboŋga ta sɛŋɛ nyɛ. Yo kponate sendi nde, ɓo ta wo nyɛ, a má nje womiyɛ kɛ mɛtu yitati.» 32Yesus ɓa̧ kɛ lɛpɔ mɛlɛpi mɛnɔri nɛ gbas gbas. Ɛ Piyɛr ɓu̧ nyɛ kɛ̀ nɔ nɛ naŋ kandɛ gayna nɛ. 33Yasi wɛtɛ, ɛ nyɛ yeŋsa ɓɛŋɛ ɓejekɛ ɓenɛ ɓenɔ nɛ Piyɛr lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «*Satan, lɔndɔ kɛ kɛki mbɛ, kɛto mɛtakɛ mɔ yeti wɛtɛ nɛ yi Njambiyɛ na, yo mɛtakɛ mɛte yi ɓomɔ!»

34Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ jeɓa ŋgil ɓomɔ nɛ̀ ɓejekɛ ɓenɛ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Ŋgɛ mumɔ kwaɗyɛ ɓeŋgwɛ mi, a tî ɓoŋ yotu nɛ nde, yo yaŋa na. A sôɓa kroa nɛ ɓeŋgwɛ mi, 35kɛto mumɔ hɛnɛ ɛ kwaɗyɛ kambiɗya nɛ joŋgwɛ ɗyenɛ nɛ ŋgom ŋgom kɔ ta ɗimbiɗye yo. Ma yɔkɔ ɛ ta ɗimbiɗye joŋgwɛ ɗyenɛ kɛto mbɛ nɛ̀ kɛto Kimɔ Tom kɔ ta ɓɛ nɛ joŋgwɛ. 36Ma ŋgɛ mumɔ si namɔ mɛnɛti maka hɛnɛ, nje ɗimbiɗye joŋgwɛ ɗyenɛ, yo má nje kamɛ nyɛ ŋge? 37Yo kwalɔ yasi te nda yi mumɔ yakama nyɛ kɛ numbu joŋgwɛ ɗyenɛ kɔ? 38Yo nde, mumɔ hɛnɛ ɛ ta gwe njɔn jayna mbɛ nɛ̀ jayna mɛlɛpi mɛmbɛ kɛ mbɔmbu ɓotu ɓe muka ɓe tumɛ kɔŋ nɛ Njambiyɛ joŋna kɛ mɛɓeyɔ ɓaka, *Mɔnɔ mumɔ ta gwe sendi njɔn wenɛ komɛ nyɛ ta nje kɛ mɔy mɛluksa mɛ Saŋgwɛ ɓenɛ pupuna ɓejaki ɓe Njambiyɛ.»

9

1Yesus ka̧ mbɔmbu lɛpɔ sendi nyɛ ɓo nde: «Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe ɗiyɛ ndana waka ɓaka, ɓaŋa tí gwe kinɛ pa ɓɛŋɛ nda yi *Kandɔ Njambiyɛ ta nje nɔ nɛ nyaŋgwɛ ŋguŋguɗyɛ kɛ́ na.»

Yotu Yesus kɛ sɛnjɔ kɛ nyaŋgwɛ

mɛjasi mɛ Njambiyɛ

(Mt 17; Lk 9)

2Ya mɛtu yitan jɔ wɛtɛ kɛ kɔŋte, ɛ Yesus ɓu̧ Piyɛr nɛ̀ Jak nɛ̀ Jaŋ kwa̧ ɓenɛ ɓo ɓepɔ kɛ̀ nɛ naŋ kɛ wɛtɛ nyaŋgwɛ keki. Kumɔ mate, ɛ yotu nɛ sɛnjɛ kɛ misi man. 3Mɛlambɔ mɛnɛ kpalma panɔ nɛ ŋgɛ̧y ŋgɛ̧y ŋgɛ̧y wumɔ nɛ mboŋ mboŋ. Kinɛ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ to mɛnɛti yakama weyɛ lambɔ, yo má wumɔ nda yite na. 4Ɓo sém semɔ, Eli ɓenɛ Mɔyisi ɓaka kɛ nyɛ mɛsimɔ ɓenɛ ɓe Yesus. 5Ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Yekele, yo kimɔte nde, wusɛ ɗîy waka. Hɛ sûm mɛbala yitati, wɔ wɛtɛ, ɛ Mɔyisi wɛtɛ, ɛ Eli wɛtɛ.» 6Piyɛr lɛ́pi ɗete, kɛto a tì ɓɛ kɛ duwɛ yasi te yi nyɛ yâkaŋgwɛ lɛpɔ kɛ́ na, kɛto wɔ̧ kwaŋma ɓo. 7Wɛtɛ kulutu nja̧ ɗiɓiɗye ɓo. Ɛ wɛtɛ mɛn wulɛ kɛ mɔy kulutu lɛpɔ nde: «Yɔkɔ mɔnmbɛ, sɔŋ temɔ mbɛ, wunɛ wôkunaŋgwɛ nɛ nyɛ.» 8Kɛ ɓejekɛ ma kaŋɛ misi ŋgɛkila kɛ kɛki yan kɛ́, ɓo tì ɓɛŋɛ se wɛtɛ mumɔ na, ndi Yesus nyɛpɔ ɓenɛ ɓo.

9Ndana, kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ piyɛ wulɛ kɛ to keki kɛ́, ɛ Yesus kiɗyɛ ɓo nde, kpɛ, ɓo tî yekiɗya yasi te yi ɓo ɓɛŋma kɛ́ nyɛ mumɔ na, ɓo ta disɔ yekiɗye, yite *Mɔnɔ mumɔ womiya kɛ njoka ɓemuŋ. 10Ɓo ɓakiɗya lɛpi yinɔri nɛ gbɔl kɛ temɔ, ɛ ɓo ɗiki diyna tandɛ yan nde: «Kasi womiyate kɛ njoka ɓemuŋ, yite lɛ́pi ɓa nɛ ŋge?» 11Ɛ ɓo diyɛ nyɛ nde: «Kɛto ŋge yi ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi lɛpɛ nde, Eli ta pa kandɛ nje ɗiŋ kɛ́?» 12Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Yo gbate nde, Eli ta kandɛ nje yí nje kombile mɛyasi hɛnɛ tikɔ kɛ mbɛy te.» Ɛ nyɛ kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Ma nan yi yo kɛtinate kɛ kasi *Mɔnɔ mumɔ nde, a ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ ɓuɗyate, ɓomɔ má yɛliyɛ nyɛ kɛ́? 13Ma mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Eli ma nje, ɛ ɓomɔ kelɛ yasi te yi ɓo kwaɗya kelɔ kɛ́ nɛ nyɛ. Ɓo kelma nda yi yo ɓa̧ kɛtinate kɛ kasi nɛ kɛ́.»

Yesus kɛ soŋɛ ɓeya sisiŋ kɛ yotu

wɛtɛ mɔnɔ mbam

(Mt 17; Lk 9)

14Kɛ ɓo ma wuta nɛ ɓejekɛ te ɓari kɛ́, ɓo dól nde, nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi sima litɔ ɓo tikɔ kɛ ɓembe. Ɓenɛ ɓo ɓa̧ kɛ nyɛ mɛso. 15Kɛ ŋgil ɓomɔ ma kaŋɛ ndi misi ɗekɛ ɓɛŋɛ nɛ Yesus kɛ́, ɛ ɓo ŋgbakima sutiyɛ kɛ̀ nyɛnɔ nyɛ. 16Ɛ Yesus diyɛ ɓo nde: «Wúnɛ ɓo nyɛ́ki mɛso kɛto yasi te nda?» 17Ɛ wɛtɛ mbam te ɛ ɓa̧ kɛ mɔy ŋgil kɔ yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yekele, mi ɓoŋma mɔnmbɛ nje nɔ kɛ yɔ, a nɛ wɛtɛ ɓeya sisiŋ kɛ yotu yi kelɛ nde, a tî tapitaŋgwɛ na. 18Mbɛy hɛnɛ te yi nyɛ kwaɗyɛ dindɔ nyɛ kɛte, a kɛ ɓetɛ nyɛ kɛ mɛnɛti nɛ weŋ. Ɔ ɓɛ́ŋa, mɛwuru kɛ pundɔ nyɛ kɛ numbu nɛ pukam pukam, a mɛ kɛ nyambɔ mɛsu̧, yotu ma si ɗetɔ nɛ kaŋgata. Mi ŋgwɛtama nɛ ɓejekɛ ɓɔ nde, ɓo ɗûɗya ɓeya sisiŋ te soŋɛ kɛ yotu nɛ. Yasi wɛtɛ, ɛ ɓo suɗyɛ.» 19Ɛ Yesus yeŋsa lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓotu ɓete ɓe ti jáya yasi ɓaka, ’mi ta ɗiyɔ sinɛ wunɛ kumɔ ndenɛn? ’Mi ta gbisɔ wunɛ kumɔ ndenɛn? Wunɛ njâki nɛ nyɛ woŋga kɛ yembɛ.» 20Ɛ ɓo ɓu̧ nyɛ kɛ̀ nɔ. Kɛ ɓeya sisiŋ ma kaŋɛ ndi misi ɗekɛ ɓɛŋɛ nɛ Yesus kɛ́, ɛ nyɛ jalɛ mɔnɔsikɛ ɓeyate. Ɛ nyɛ ɓalɛ kɛ mɛnɛti kandɛ mɛɓiŋgila, mɛwuru kɛ pundɔ kɛ numbu. 21Ɛ Yesus diyɛ saŋgwɛ nɛ mɔnɔ nde: «Yo kánda ndenɛn?» Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Yo ma kíki kandɛ, a ndi nɛ mɔnɔsikɛ. 22Kɛ yiŋa mɛŋgimɔ yo kɛ ɗiki ɓetɛ nyɛ kɛ ɗitɛ, yiŋa kɛ mɔrɔku sa̧ ndi nje te yi wo nyɛ wokɔ. Ndi nde, ŋgɛ ɓɛ nde, wɛ yakama kelɔ yaŋa, kama wusɛ, gwakɔ ŋgwɛtɛ wusu.» 23Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ kpál lɛpɔ nde: ‹Ŋgɛ ɓɛ nde, wɛ yakama kelɔ yaŋa nde,› ma pɛ mɔ te ɛ tikɛ temɔ kɛ yi Njambiyɛ, mɛyasi hɛnɛ yakama kelna.» 24Ndana, ɛ saŋgwɛ nɛ mɔnɔ kembiɗya nɛdɔ nde: «Mi kɛ tikɔ temɔ, ma kama mi, kɛto yo sulnate nde, mi ɓɛ̂ki nɛ tikina temɔ.»

25Kɛ Yesus ma ɓɛŋɛ nde, ŋgil ɓomɔ kɛ sutiyɛ yí nje kɛ́, ɛ nyɛ ɓama nɛ ɓeya sisiŋ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ sisiŋ te ɛ kelɛ nde, mumɔ tî tapitaŋgwɛ, ɗiɓɔ sendi mɛtɔ mɛ mumɔ kɔ, gba mi kɛ kombile lɛpɔ nyɛ wɛ nde: Pundɔ ɗuwɛ kɛ yotu mɔnɔ kɛ. Kpɛ, wɛ tî yɔkwɛ nyiŋɛ ɗiyɔ se kɛ yotu nɛ na.» 26Ɛ ɓeya sisiŋ kembiɗya jalɛ mɔnɔsikɛ ɓeyate pundɔ ɗuwɛ kɛ yotu nɛ. Ɛ mɔnɔsikɛ tika nɛ lɔŋkpɔŋ nda muŋte. Ɛ sulɔ ɓomɔ lɛpɛ nde, a gwa̧. 27Yasi wɛtɛ, ɛ Yesus ɓiye nyɛ kɛ ɓɔ tɛmbiɗye. Ɛ mɔnɔsikɛ tɛmɛ ɗiyɔ kɛ tɛri kwey.

28Kɛ Yesus ma nje kwa̧ nyiŋɛ tu̧ kɛ́, ɛ ɓejekɛ ɓenɛ diyɛ nyɛ tandɛ yan nde: «Kɛto ŋge yi wusɛ suɗya su soŋna ɓeya sisiŋ te kɛ́?» 29Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Njɛl sisiŋ nda ɛnɔru yakama ɗuwɛ kɛ yotu mumɔ ndi nɛ nje mɛŋgwɛta nɛ Njambiyɛ.»

30Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo tɛmɛ womɛte kwa̧ nɛ Galile. Yasi wɛtɛ, Yesus tì kwaɗyɛ nde, ɓomɔ dûkwɛ mbɛy nɛ na, 31kɛto a ɓa̧ kɛ teɗye ɓejekɛ ɓenɛ mɛyasi lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Ɓo ta ɓu̧ *Mɔnɔ mumɔ kaŋɛ nyɛ kɛ mɛɓɔ mɛ ɓomɔ, ɓo má wo nyɛ, a má nje womiyɛ kɛ mɛtu yitati.» 32Ndi nde, ɓejekɛ tì wokɛ to lɛpi te na, yasi wɛtɛ, ɓo gwa̧ wɔ̧ diynate.

Nda kwa̧ ɓɛsɔ?

(Mt 18; Lk 9)

33Ɓo kwaŋma kumɔ kɛ Kapɛrnawum. Kɛ Yesus ma kwa̧ nyiŋɛ tu̧ kɛ́, ɛ nyɛ diyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓa̧ kɛ nyɛ mɛso kɛ nje kɛto yasi te nda?» 34Ɛ ɓo ɗiyɛ nɛ kpiŋgbili kinɛ ɓutɛ numbu na, kɛto ɓo ɓa̧ kɛ pitiɗya numbu kɛ nje yí duwɛ mɔ te ɛ kwaŋma ɓɛsɔ kɛ njoka yan kɔ. 35Ndana, ɛ Yesus kwa̧ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ jeɓa ɓejekɛ kamɔ jɔ yiɓa lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Ŋgɛ mumɔ kwaɗyɛ ɓɛ bosa mumɔ kɛ njoka ɓɛsɔ, a ɓɛ̂ki nda njena mumɔ kɛ njoka yan hɛnɛ, kelɔ sendi mɛsay nyɛ ɓo hɛnɛ.» 36Ɛ nyɛ ɓu̧ wɛtɛ gbɛla mɔnɔsikɛ tɛmbiɗye kɛ ɓembe yan kaŋɛ nyɛ ɓiye kɛ ɓɔ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: 37«Mumɔ hɛnɛ ɛ ɓu̧ wɛtɛ mɔnɔsikɛ nda yɔkɔ kimɔte kɛto mbɛ, yo mi yi nyɛ ɓu̧ kimɔte. Ma mɔ te ɛ ɓu̧ mi kimɔte, yeti ndi mi nɛ ŋguru wombɛ yi nyɛ ɓu̧ na, yo nde, a ɓóŋ Mɔ te ɛ tomma mi kɔ.»

Wusɛ tî ɓaka njoka ɓomɔ na

38Jaŋ lɛpima nyɛ Yesus nde: «Yekele, wusɛ ɓɛŋma wɛtɛ mbam kɛ soŋɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓomɔ nɛ ɗinɔ ɗyɔ. Ɛ wusɛ gayɛ nyɛ, kɛto a yeti kɛ njɔŋ su na.» 39Ɛ Yesus lɛpɛ nde: «Wunɛ tî gay nyɛ na, kɛto mumɔ ti yaka kelɔ mɛyekambiyɛ nɛ ɗinɔ ɗyembɛ nje yeŋsa ndi numbu ndana ndana lɛpina ɓeyate nɛ mi na. 40Yo nde, ŋgɛ mumɔ ti lu̧ ɗyambi suŋgwɛ nɛ wusɛ, a kɛ kɔŋ su. 41Ma gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Mumɔ hɛnɛ ɛ ta nyɛ wunɛ pelɔ mɔrɔku wɛtɛ nde, wunɛ hɔ̂ɓiya, kɛto wunɛ ɓotu ɓe *Krist, mɔ te tí kɔpɔ sol nɛ na.

42«Ma ŋgɛ wɛtɛ mumɔ kelɛ yasi te yi yakama jatiɗye wɛtɛ mɔnɔsikɛ kɛ njoka ɓɔnɔ ɓaka ɓe tikɛ temɔ kɛ yembɛ ɓaka kɛ ɓeya nje, ŋgɛ ɓo lɛpɛ ndi nde, ɓo ɓôŋ tari kɔkuna yasi tiŋɔ kɛ ŋgiŋ mɔ te kwa̧ ɓetɛ nyɛ kɛ maŋ, yite ɓo jekima kelɔ kimɔ yasi nɛ nyɛ ɓuɗyate. 43Ŋgɛ ɓɛ nde, wɛtɛ ɓɔ yɔ kɛ kwaɗyɛ jatiɗye wɛ kɛ ɓeya nje, nɔ̀ kîla ɓɔ te mbɛte soŋɛ. Yo ta jekɔ ɓɛ kimɔte kɛ yɔ nde, nyiŋa ndi nɛ ɓɔ wɛtɛ kɛ ɗyoɓɔ ɓɛ nɛ joŋgwɛ, laŋsa nde, ɓɛkɔ nɛ mɛɓɔ hɛnɛ yiɓa nje kwa̧ kɛ̀ kɛ ɗitɛ te yi ɗiyɛ kpo nɛ kpo kinɛ ɗimɔ kɛ́. [44Mate ɓeɗuŋ ɓete ɓe ɗye ɓo nɛ fit fit ɓaka yeti kɛ gwe na, ma ɗitɛ yeti kɛ ɗimɔ sendi na.] 45Ŋgɛ ɓɛ nde, wɛtɛ kol yɔ kɛ kwaɗyɛ jatiɗye wɛ kɛ ɓeya nje, nɔ̀ kîla kol te mbɛte soŋɛ. Yo ta jekɔ ɓɛ kimɔte kɛ yɔ nde, nyiŋa ndi nɛ kol wɛtɛ kɛ ɗyoɓɔ ɓɛ nɛ joŋgwɛ, laŋsa nde, ɓo ɓêta wɛ kɛ ɗitɛ te yi ti ɗím kɛ́ nɛ mɛkol mɔ hɛnɛ yiɓa nɛ jɛm. [46Mate ɓeɗuŋ ɓete ɓe ɗye ɓo nɛ fit fit ɓaka yeti kɛ gwe na, ma ɗitɛ yeti kɛ ɗimɔ sendi na.] 47Ŋgɛ ɓɛ nde, wɛtɛ misi yɔ kɛ kwaɗyɛ jatiɗye wɛ kɛ ɓeya nje, nɔ̀ ɗôka misi te mbɛte soŋɛ. Yo ta jekɔ ɓɛ kimɔte kɛ yɔ nde, nyiŋa kɛ *Kandɔ Njambiyɛ nɛ misi wɛtɛ, laŋsa nde, ɓo ɓêta wɛ kɛ ɗitɛ te yi ti ɗím kɛ́ nɛ misi mɔ hɛnɛ yiɓa nɛ jɛm. 48Mate ɓeɗuŋ ɓete ɓe ɗye ɓo nɛ fit fit ɓaka yeti kɛ gwe na, ma ɗitɛ yeti kɛ ɗimɔ na. 49Ɗitɛ ta pupuɗye mumɔ hɛnɛ ndi nda yi kwa kombile nɛ mɛɗye kɛ́. 50Kwa kimɔ yasi, ma kɛ som kwa si sambiyɛ, wunɛ ta kelɔ nan yí yɔkiɗye nɔ? Wunɛ ɓɛ̂ki nda mɛɗye mɛte yi ɓɛ nɛ kwa kɛte joŋna nɛ tɛ tandɛ yun.»

10

Kasi diɗya gwaki

(Mt 19)

1Yesus nja̧ tɛmɛ womɛte kwa̧ kɛ̀ kɛ mɛnɛti mɛ Yuda kɛ ŋginjɛ Yurdɛ̧. Ɛ nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ nje wesiɗya wolo kɛ kɛki nɛ. Ɛ nyɛ kandɛ teɗya yan mɛyasi nda njɛl wenɛ. 2Ɛ *Ɓefarisɛ̧ nje kɛ yenɛ yí nje ɓoɓɛ nyɛ. Ɛ ɓo diyɛ nyɛ nde: «Mɛmboŋga kɛ nyɛ ka mumɔ ɗeti nde, a sôŋa ɓɔ nɛ nyari wenɛ?» 3Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «’Mɔyisi pɛsima nɛ ŋge nyɛ wunɛ?» 4Ɛ ɓo lɛpɛ nde: «Mɔyisi nya nje nde, mbam yakama kɛtɔ mɛkana mɛ diɗya gwaki nyɛ nyari yí soŋɛ ɓɔ nɛ nyɛ.» 5Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Yo kɛto mɛtemɔ mun nɛ keskere, yori yi Mɔyisi kɛtima nɛ mboŋga te ɗete nyɛ wunɛ kɛ́. 6Ma kɛ yi Njambiyɛ kusuma nɛ mɛyasi kɛ kandinate kɛ́, a kusuma mbam, kusɔ nyari. 7Ɗete, mbam ta tikɔ saŋgwɛ ɓenɛ nyaŋgwɛ joŋna ɓenɛ nyari nda kɔl ɓenɛ jon. 8Ɓo hɛnɛ yiɓa ta nje ɓɛ ndi mbundɔ wɛtɛ. Komɛte, ɓo yeti se ɓomɔ yiɓa na, ɓo mɛ ndi mbundɔ wɛtɛ. 9Ma ɗete, mumɔ tî ɓaka yasi te yi Njambiyɛ sima jaŋgwɛ kɛ́ na.»

10Kɛ ɓo ma kumɔ kɛ tu̧ kɛ́, ɛ ɓejekɛ diyɛ nyɛ mɛdiyan wolo kɛ yasi te yi nyɛ lɛpima ndana kɛ́. 11Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Mbam hɛnɛ ɛ ta soŋɛ ɓɔ nɛ nyari wenɛ kwa̧ ɓu̧ mbaŋa, yite nyɛ mbam mɛwanja kɛ mbɔmbu bosa nyari. 12Ma ŋgɛ nyari ɗuwɛ kɛ ɓɔ njom kɛ̀ kelɔ gwaki ɓenɛ wɛtɛ mbam, yite nyɛ nya mɛwanja.»

Yesus kɛ nyɛ ɓɔnɔsikɛ mɛkombila

(Mt 19; Lk 18)

13Ɗiyɔ kɛ́, ɛ ɓomɔ ɓu̧ sɛkɛ sɛkɛ ɓɔnɔsikɛ kɛ̀ nɔ kɛ yi Yesus, na kpoki ɓo yí nyɛ ɓo mɛkombila. Yasi wɛtɛ, ɛ ɓejekɛ ɓamɛ ɓo. 14Kɛ nyɛ ma ɓɛŋɛ ɗete kɛ́, ɛ yo kwaɗye temɔ nɛ ɓuɗyate. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Nɛ tîki sɛkɛ sɛkɛ ɓɔnɔsikɛ, nɛ́ ɓo nje kɛ yembɛ. Nɛ tî peti ɓo na, kɛto *Kandɔ Njambiyɛ, yo yi njɛl ɓotu ɓete ɓe nda ɓo ɓaka. 15Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Ŋgɛ mumɔ ti jayɛ *Kandɔ Njambiyɛ nda yi mɔnɔsikɛ jayɛ nɛ yasi kɛ́ na, ko a tí nyiŋɛ kɛte na.» 16Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ kaŋɛ ɓɔnɔsikɛ soɓɛ kɛ ɓɔ kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu yan nyɛ ɓo mɛkombila.

Wɛtɛ mɔ kusuku kɛ nje kɛ yi Yesus

(Mt 19; Lk 18)

17Ndana, kɛ Yesus ma tɛmɛ nyiŋɛ nje kɛ́, ɛ wɛtɛ mbam sɛɗyɛ nje kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu wenɛ diyɛ nyɛ nde: «Kimɔ yekele, mi kél nan, nɛ́ mi ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo?» 18Ɛ Yesus diyɛ nyɛ nde: «Wɛ jéɓaŋgwɛ mi nde kimɔ mumɔ kɛto ŋge? Kɛto kinɛ kimɔ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ na, ndi Njambiyɛ nyɛpɔ. 19Wɛ ma duwɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ, yo nde: ‹Kpɛ, wɛ tî woku mumɔ na. Wɛ tî kel wanja na. Wɛ tî guɓu na. Wɛ tî pɛsi lɛpi nyɛ kɛ numbu mumɔ na. Wɛ tî seɓila mumɔ ɓu̧ nɛ yiŋa yasi kɛ mɛɓɔ mɛnɛ na. Jɛsɔ sɔŋgwɛ ɓenɛ nyɔŋgwɛ.› » 20Ɛ mbam yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yekele, mi kɛ ɓakiɗye mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ kandɛ nɛ mɔnɔsikɛ.» 21Yesus ɓɛŋma nyɛ kwaɗyɛ nyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Ɓukwa̧ yasi wɛtɛ yi wɛ tì pa kelɔ kɛ́, yo nde, kɛn ɗyaŋgwɛ mɛyasi mɔ hɛnɛ, nɔ̀ ɓôŋ mɔni te kaɓɔ nyɛ buka ɓomɔ. Ɗete, wɛ ta ɓɛ nɛ kusuku kɛ ɗyoɓɔ. Kɛ kɔŋte, nɔ̀ ɓêŋgwɛ mi.» 22Yasi wɛtɛ, ŋgɛ mbam kɔ ma wokɔ mɛlɛpi mɛnɔri kɛ́, ɛ nyɛ tiŋɛ mɛŋgembi nɛ siɓiɓi kwa̧ nɛ ŋgambi, kɛto a ɓa̧ nɛ ɓuɗya kusuku.

23Ndana, ɛ Yesus kaŋɛ misi ŋgɛkila lɛpɔ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: «Yo gba sulnate nde, ɓotu ɓe kusuku nyîŋa kɛ *Kandɔ Njambiyɛ.» 24Ɓejekɛ ŋgbakimama lɛpi yinɔri ɓuɗyate. Ɛ Yesus ɓasiɗye lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓɔnɔ, yo gba sulnate nde, ɓotu ɓete ɓe nyɛ temɔ yan hɛnɛ kɛ kusuku ɓaka nyîŋ kɛ *Kandɔ Njambiyɛ. 25Yo sulnate nde, nyaŋgwɛ nyamɔ nde *samo yakama kwa̧ lalɛ nɛdɔ kɛ njɛmbi alula nɛ̀ nde, mɔ kusuku nyîŋa kɛ *Kandɔ Njambiyɛ.» 26Ɛ ɓejekɛ ŋgbakima kwa̧ to te lɛpɔ tandɛ yan nde: «Ma ŋgɛ ɓɛ ɗete, nda yakama ju̧ kɔ?» 27Yesus ɓɛŋma ɓo lɛpɔ nde: «Kɛ yi ɓomɔ, mumɔ yeti nɛ ɗeti te yi kelɔ ɗete na. Ma kɛ yi Njambiyɛ, a nɛ ɗeti te yi kelɔ mɛyasi hɛnɛ.»

28Ɛ Piyɛr ɗiyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Ɓɛŋa, wusɛ ma tikɔ su mɛyasi hɛnɛ kpalɔ ɓeŋgwɛ wɛ.» 29Ɛ Yesus yeŋsa nde: «Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Mumɔ hɛnɛ te ɛ ta tikɔ tu̧ ɗyenɛ, tikɔ ɓemaŋ ho ɓeɗyɔmbu ho nyaŋgwɛ ho saŋgwɛ ho ɓɔnɔ ho mɛŋgwaŋ mɛnɛ kɛto mbɛ nɛ̀ kɛto Kimɔ Tom, mɔ te ta kpalɔ ɓɛ nɛ mɛyasi gɔmay kɛ numbu yasi wɛtɛ te yi nyɛ tikima kɛ́. 30Kandɛ ndana mɔ te ta ɓɛ nɛ mɛtu̧ gɔmay. A ta ɓɛ nɛ ɓemaŋ gɔmay ɓu̧ ɓeɗyɔmbu gɔmay. A ta ɓɛ sendi nɛ ɓenyaŋgwɛ gɔmay nɛ̀ ɓɔnɔ gɔmay ɓu̧ mɛŋgwaŋ gɔmay. A ta ɓɛ nɛ mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ kɛ mɔy nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ. Ma a ta ɓɛ sendi nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo kɛ mɛtu mɛte yi ta nje kɛ́. 31Yo nde, bosa ɓomɔ ɓuɗyate ta nje ɓɛ ɓotu ɓe njimɛ. Sendi, ɓotu ɓe njimɛ ɓuɗyate ta nje ɓɛ bosa ɓomɔ.»

32Ɓo ɓa̧ kɛ kɛndi yí ɓendɔ kɛ̀ pɛ Yerusalɛm. Yesus ɓa̧ mbɔmbu, ɓejekɛ kɛ kɔŋ nɛ. Temɔ yan tì ɓɛ nɛ tɛ na. Ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ ɓeŋgwɛ nyɛ ɓaka ɓa̧ kɛ gwe wɔ̧ ɓuɗyate. Ɛ Yesus kala jeɓa ɓejekɛ ɓenɛ kamɔ jɔ yiɓa kandɛ lɛpina yasi te yi nyɛ ta saŋgwa nɔ kɛ́ nyɛ ɓo: 33«Nɛ ɓɛ̂ŋa, wusɛ ɓe ɓendɛ kɛ̀ pɛ Yerusalɛm ɓaka. Ɓo ta ɓu̧ *Mɔnɔ Mumɔ nyɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi. Ɓo ta pɛsɔ nde, ɓo wôku nyɛ. Kɛ kɔŋte, ɓo má nje ɓu̧ nyɛ kaŋɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe yeti kɛ duwɛ Njambiyɛ ɓaka. 34Ɓotu ɓete ta nyɛtɔ nyɛ sa mɛsɛri kɛ yotu nɛ. Ɓo ta njurɔ nyɛ nɛ njambala nje wo nyɛ, a má nje womiyɛ kɛ mɛtu yitati.»

Jak ɓenɛ Jaŋ kɛ diyɛ Yesus yiŋa yasi

(Mt 20)

35Jak ɓenɛ Jaŋ te ɓɔnɔ ɓe Seɓede nja̧ kɛ kɛki Yesus lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Yekele, yasi te yi wusɛ ta diyɛ wɛ kɛ́, hɛ gɔ́ru nde, kelɔ yo nyɛ wusɛ.» 36Ɛ Yesus diyɛ ɓo nde: «Nɛ kwáɗyikwɛ nde, mi kêl ɓa ŋge nyɛ wunɛ?» 37Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Komɛ wɛ ta ɓu̧ ɗiyɔ mɛluksa mɔ kɛ́, jaya nde, wusɛ ɗîy mɛtiɗyɛ kɛ kɛki yɔ, wɛtɛ pulɔ mbam ɓɔ, wɛtɛ pulɔ gare yɔ.» 38Yasi wɛtɛ, ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ yeti kɛ duwɛ yasi te yi wunɛ diyɛ kɛ́ na. ’Wunɛ yakama hɔɓiye ka pelɔ mɛbɔnɛ mɛte yi mi ta hɔɓiye kɛ́? Njɛl mɛtɔpuna mɛte yi mi ta saŋgwa nɔ kɛ́, ’wunɛ yakama wɛliyɛ yo nde?» 39Ɛ ɓo yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Wusɛ yakama wɛliyɛ.» Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Gbate, wunɛ ta hɔɓiye pelɔ mɛbɔnɛ mɛte yi mi ta hɔɓiye kɛ́. Sendi, njɛl mɛtɔpuna mɛte yi mi ta saŋgwa nɔ kɛ́, wunɛ ta saŋgwa nɔ sendi. 40Ma yasi wɛtɛ, kɛ kasi ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛ mbam ɓɔ ho kɛ gare mbɛ, yeti mi kaɓɛ yo nyɛ ɓomɔ na. Mɛmbɛy mɛte wókunaŋgwɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ sima si kombile yo tikɛ ɓo ɓaka.»

41Kɛ ɓejekɛ te ɓari kamɔ ma wokɔ mɛlɛpi mɛte yi Jak ɓenɛ Jaŋ lɛpima kɛ́, ɛ temɔ yan kwa suŋgwɛ nɛ ɓo. 42Ɛ Yesus jeɓa ɓejekɛ hɛnɛ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ duwa̧ nde, ɓotu ɓete yi ɓomɔ jeɓa nde ɓekum kɛ to mɛnɛti ɓaka kɛ kpalɔ ɓendɔ to yan ɓendɔ. Ma ɓe nyaŋgwɛ ɓotu ɓete ɓe kɛ njoka yan ɓaka kɛ kpalɔ natɛ ɓo nata. 43Yasi wɛtɛ kɛ yun, yo yeti kɛ kwaŋna ɗete na. Mɔ te ɛ kwaɗyɛ ɓɛ nyaŋgwɛte kɛ njoka yun kɔ yâkaŋgwɛ kelɔ mɛsay nyɛ wunɛ. 44Ma yɔkɔ ɛ kwaɗyɛ ɓɛ bosa mumɔ kɛ njoka yun kɔ ɓɛ̂ki bala ɓɛsɔ hɛnɛ. 45Kɛto *Mɔnɔ mumɔ sendi nɛ ŋguru wenɛ ti ma njáki, nɛ́ ɓomɔ kel mɛsay nyɛ nyɛ na, yasi wɛtɛ, a nja̧ nda mɔ mɛsay yí nyɛ joŋgwɛ ɗyenɛ yí kolɔ nɛ ɓuɗya ɓomɔ.»

Yesus kɛ ɓutɛ misi mɛ Bartime

(Mt 20; Lk 18)

46Ɓo kɛndima kumɔ kɛ Yeriko. Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ pundɔ ɗuwɛ kɛ mɔy ɗya ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ nɛ̀ nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ kɛ́, wɛtɛ mɔ ɗiɓina misi nde Bartime, mɔnɔ Time ɓa̧ kɛ ɗiyɔ kɛ kɛki nje. A ɗikima jɔmbɔ mɛyasi kɛ mɛɓɔ mɛ ɓomɔ. 47Ŋgɛ nyɛ ma wokɔ nde, yo Yesus te mɔ Nasarɛt kwa̧ kɛ́, ɛ nyɛ nyɛ numbu kɛ kembi lɛpɔ nde: «Mɔnɔ Davit Yesus, gwakɔ ŋgwɛtɛ wombɛ.» 48Ɓaŋa ɓomɔ ɓuɗyate ɓamma nyɛ yí sa̧ nje nde, a ɗîɓi numbu. Ma ko ɓɛkɔ ɗete, yo kɛ ŋgimɔ te yite yi nyɛ nja̧ kembɔ kwa̧ to te nde: «Mɔnɔ Davit, gwakɔ ŋgwɛtɛ wombɛ.» 49Ndana, ɛ Yesus tɛmɛ lɛpɔ nde: «Wunɛ jêɓaŋgwɛ nyɛ.» Ɛ ɓo jeɓa mɔ ɗiɓina misi lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ tî kambi yaŋa na. Tɛma, a kɛ jeɓa wɛ.» 50Kɛ nyɛ ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ ɓetɛ gambo nɛ nɛ vɛŋ lombiyɛ kɛ̀ pɛ yi Yesus. 51Ɛ Yesus diyɛ nyɛ nde: «Wɛ kwáɗyikwɛ nde, mi kêl ŋge nyɛ wɛ?» Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yekele, kelɔ nde, mi ɓɛ̂ŋnaŋgwɛ.» 52Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Kwaŋgɔ, tikina temɔ te yi wɛ nɔ kɛ́ joŋgwa wɛ.» Ndana ndana, ɛ nyɛ kandɛ ɓɛŋna yasi ɓeŋgwɛ Yesus kɛ̀ nɔ.

11

Yesus kɛ ɗya̧ kɛ Yerusalɛm

(Mt 21; Lk 19; Jŋ 12)

1Ɓo kɛndima wuta nɛ Yerusalɛm kumɔ kɛ kɛki Betfage nɛ̀ Betani, kɛ pulɔ *Keki mɛoliviye. Ɛ Yesus tomɛ ɓaŋa ɓejekɛ ɓenɛ yiɓa kɛnjɛ mbɔmbu lɛpɔ nyɛ ɓo nde: 2«Wunɛ kɛ̂n kɛ ɗya te ɛ kɛ mbɔmbu wun kɔ. Nɛ nyiŋna ɗya ɗekɛ wunɛ ta dolɔ wɛtɛ mɔnɔ tofu tiŋnate. Mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ tì pa ɗiɗyɛ mɛta mɛnɛ wɛtɛ yesɔ kɛ to nɛ na. Nɛ̀ wunɛ wûnja nyɛ nje nɔ. 3Ŋgɛ mumɔ diyɛ wunɛ nde: ‹Wunɛ wúnja nyɛ kɛto ŋge?› Nɛ̀ wunɛ yêŋsaŋgwɛ nde: ‹Nyaŋgwɛ Kumande kɛ kwaɗyɛ nyɛ, a ta yɔkiɗye nyɛ nɛdɔ.› » 4Ɓo ka̧, ɛ ɓo dolɛ wɛtɛ mɔnɔ tofu tiŋnate kɛ numɛy kɛ sɛ̧ yaka nɛ nje, ɛ ɓo wunjɛ nyɛ. 5Ɛ ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka diyɛ ɓo nde: «Yiri ŋge yi wunɛ kelɛ kɛ́? Kɛto ŋge yi wunɛ wunjɛ mɔnɔ tofu ɛnɔru kɛ́?» 6Ɛ ɓo yeŋsa nda yi Yesus lɛpima nyɛ ɓo kɛ́. Ɛ ɓo tikɛ ɓo nde, ɓo kwâŋ nɛ nyɛ. 7Ɓo ɓoŋma mɔnɔ tofu kumɔ nɔ kɛ yi Yesus, ɓu̧ mɛlambɔ man jonɔ kɛ to nɛ. Ɛ nyɛ kwa̧ ɓendɔ mɔnɔ tofu ɗiyɔ kɛ to nɛ. 8Ɓomɔ ɓuɗyate ɓoŋma mɛlambɔ man jonɔ kɛ nje, ɛ ɓaŋa lekɛ yan mɔnɔ mɛɓɔ mɛjeti kɛ lɔ̧ ɓetɛ kɛ nje. 9Ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ mbɔmbu nɛ̀ ɓaka ɓe ɓa̧ kɛ kɔŋ Yesus ɓaka ɗikima kembɔ nde: «*Hosana, mɛkombila nɛ yɔkɔ ɛ nje nɛ ɗinɔ Baba Mbokɔ! 10Mɛkombila ɓɛ̂ŋnaŋgwɛ kɛ kandɔ saŋmbambɔ wusu Davit yi nje kɛ́! Njambiyɛ ɓɛ̂ki nɛ̀ mɛluksa kɛ kwey!» 11Yesus ɗyaŋma kɛ Yerusalɛm kwa̧ nyiŋɛ mbanjɔ Njambiyɛ. Kɛ nyɛ ma si ɓɛŋɛ mɛyasi hɛnɛ te yi ɓa̧ kɛ kɛki nɛ kɛ́, ɛ nyɛ kwa̧ ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ kamɔ jɔ yiɓa kɛ̀ pɛ Betani, kɛto ŋgimɔ sima kwa̧ ɓuɗyate.

Yesus kɛ kita nɛ figiye

(Mt 21)

12Misi pupɛ, kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ pundɔ ɗuwɛ kɛ Betani kɛ́, Yesus ɓa̧ kɛ wokɔ nja. 13Kɛ nyɛ ma kaŋɛ misi ɓɛŋɛ nɛ wɛtɛ njuku *figiye nɛ naŋ nɛ mɛmbɔru nɛ gbi kɛ́, ɛ nyɛ kɛ̀, na kɛ̀ ɓɛŋ, simande yo wumma. Yasi wɛtɛ, kɛ nyɛ ma wuta nɛ njuku te kɛ́, a sém ndi mɛmbɔru nɛ mɛmbɔru nɛ gbi, kɛto yo tì ɓɛ ŋgimɔ wumnate na. 14Ndana, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ njuku figiye ɛnɔru nde: «Siyma ɓɔnɛ nɛ ŋgbɔt nde, ko mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ tí ɗye se kwalɔ mbumɔ yɔ wɛtɛ yesɔ na!» Ɓejekɛ ɓenɛ wokuma lɛpi yinɔri yi nyɛ lɛpima kɛ́.

Yesus kɛ ɗuɗye ɓotu ɓe ɗyaŋgwa

mɛyasi kɛ mbanjɔ Njambiyɛ

(Mt 21; Lk 19; Jŋ 2)

15Ɓo yɔkwa̧ nɛ kɔkɔ ɗya̧ kɛ Yerusalɛm. Ɛ Yesus nyiŋɛ mbanjɔ Njambiyɛ kandɛ ɗuɗya ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ ɗyaŋgwɛ nɛ̀ ɓaka ɓe ɓa̧ kɛ ɓɔmɔ mɛyasi womɛte ɓaka. A tindima mɛteɓel mɛ ɓotu ɓe sɛnjina mɔni nɛ̀ mɛsolo mɛ ɓotu ɓe ɗyaŋgwa ɓepepɔ ɓetɛ kɛ mɛnɛti. 16A tì tikɛ nde, mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ sôɓa yiŋa yaŋa pɛsa nɔ nɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ na. 17A teɗya ɓo mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpɔ sendi nde: «’Yo yeti gba kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Ɓo ta jeɓa tu̧ ɗyembɛ nde tu̧ te yi mɛkandɔ hɛnɛ ta ŋgbɔ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ mɔyte› na? Ma yasi wɛtɛ, wunɛ kpalma yeŋsa yun yo nɛ gbaŋ ɓotu ɓe guɓɔ.»

18Kɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ ɓo sa̧ nje te yi ɓo yakama wo nɛ nyɛ. Ndi nde, ɓo ɓa̧ kɛ kambɔ nyɛ, kɛto yasi te yi nyɛ ɗikima teɗye kɛ́ ɗikima kpokɛ temɔ ɓomɔ hɛnɛ ɓuɗyate. 19Kɛ ɓekoko ma ɗya̧ kɛ́, ɛ Yesus pundɛ ɗuwɛ kɛ mɔy ɗya ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ.

20Kɛ ɓo ma nje tɔkɛ sendi nje ɓemɛŋmɛnɛ kɛ́, ɓejekɛ sém nde, njuku *figiye kɔ ma gwe sɔsɔ nɛ kawoyo kandɛ kɛ toŋ te kumɔ nji̧. 21Ɛ Piyɛr takɛ yasi te yi kwaŋnama kɛ́. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ Yesus nde: «Yekele, ɓɛŋa njuku figiye te yi wɛ ma kítaŋgwɛ nɛ nyɛ kɔ ma sɔsɔ.» 22Ɛ Yesus nje ɗiyɔ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ tîki temɔ kɛ yi Njambiyɛ. 23Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Ŋgɛ mumɔ lɛpɛ nyɛ keki te yɔkɔ nde: ‹Ɗûkwɛ waka kɛ̀ ɓalɔ kɛ maŋ,› yo ta kelna ɗete, ŋgɛ nyɛ tikɛ temɔ nde, yasi hɛnɛ te yi nyɛ lɛpima kɛ́ ta kelna gbate kinɛ ɓɛ nɛ mɛso kɛ temɔ na. 24Yori yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ nde: Yasi hɛnɛ te yi wunɛ ta diyɛ Njambiyɛ kɛ mɛŋgwɛta mun, ŋgɛ wunɛ tikɛ temɔ nde, wunɛ mɛ nɛ ya te, Njambiyɛ ta nyɛ wunɛ yo.

25«Ma kɛ ŋgimɔ hɛnɛ te yi wunɛ tɛmɛ yí ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ, ŋgɛ ɓɛ nde, wunɛ nɛ yiŋa lɛpi suŋgwɛ nɛ wɛtɛ mumɔ, wunɛ tîki nyɛ nɛ ŋgwɛtɛ, nɛ́ Saŋgwɛ wun te ɛ ɗiyɛ kɛ ɗyoɓɔ kɔ tiki sendi wunɛ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ ɓeya mɛyasi mɛte yi wunɛ kelɛ kɛ́. 26Ma ŋgɛ wunɛ ti tikɛ ɓɛsɔ nɛ ŋgwɛtɛ na, saŋgwɛ wun te ɛ ɗiyɛ kɛ ɗyoɓɔ kɔ tí tikɔ sendi wunɛ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ ɓeya mɛkele mun na.»

Ɗeti Yesus wúla kɛ yi Njambiyɛ

(Mt 21; Lk 20)

27Ɓo yɔkwa̧ wolo kɛ̀ kɛ Yerusalɛm. Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ jombila kɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ kɛ́, ɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi nɛ̀ ɓetomba ɓe ɗya nje kɛ yenɛ 28diyɛ nyɛ nde: «Ɗeti te yi wɛ kelɛ nɛ mɛyasi mɛte yikɛ kɛ́ wúla we? Nda nyɛ wɛ ɗeti nde, kelɔ mɛyasi mɛte?» 29Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Mi sendi, mi ndi nɛ lɛpi wɛtɛ yi mi ta diyɛ wunɛ, nɛ̀ wunɛ yêŋsaŋgwɛ nyɛ mi, nɛ́ mi nje lɛpi mbɛy te yi ɗeti te yi mi kelɛ nɛ mɛyasi mɛte wulɛ kɛte kɛ́. 30Nda tomɛ Jaŋ nde, a njâki tɔpɛ ɓomɔ kɛ mɔrɔku? ’Yo Njambiyɛ ho yo ɓomɔ? Ma nɛ yêŋsaŋgwɛ nyɛ mi.» 31Ndana, ɛ ɓo kandɛ mɛdiyna tandɛ yan lɛpɔ nde: «Ŋgɛ wusɛ lɛpɛ nde: Yo Njambiyɛ tomɛ nyɛ, yite a ta diyɛ nde: Ma kɛto ŋge yi wunɛ tì tikɛ temɔ kɛ yasi te yi nyɛ lɛpima kɛ́? 32Ma ŋgɛ wusɛ nje yeŋsa nde: Yo ɓomɔ tomɛ nyɛ, yite...» Ɓo lɛ́pi ɗete, kɛto ɓo ɓa̧ kɛ kambɔ ŋgil ɓomɔ, kɛto ɓomɔ hɛnɛ ɓɛŋma nde, Jaŋ gbate mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 33Ɗete, ɛ ɓo yeŋsa nyɛ Yesus nde: «Wusɛ yeti kɛ duwɛ na.» Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Mi sendi, mi yeti kɛ lɛpɔ yaŋa nyɛ wunɛ kɛ kasi ɗeti te yi mi kelɛ nɛ mɛyasi mɛte kɛ́ na.»

12

Kanɔ kɛ kasi ɓeya ɓotu ɓe

ɓakiɗya ŋgwaŋ

(Mt 21; Lk 20)

1Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus kandɛ lɛpina mɛyasi nyɛ ɓo nɛ nje mɛkanɔ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Wɛtɛ mumɔ sama ŋgwaŋ *vinyɛ. Ɛ nyɛ kelɛ kakwɛ litɔ nɛ yo, timɔ mbɛy sɔpita mɛmbumɔ, sumɔ sendi doŋgbe doŋgbe tu̧ yí pɛmna ŋgwaŋ. Ɛ nyɛ nje kaŋɛ yo hɛnɛ nyɛ ɓaŋa ɓotu ɓe mɛsay nde, ɓo ɓâkiɗya, ɓɛ sendi nɛ ŋgaɓiyɛ te yan kɛte. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ kwa̧ lɔndunate kɛ̀ yiŋa mɛnɛti. 2Kɛ ŋgimɔ te yi mɛmbumɔ sima ɗetɔ kɛ ŋgwaŋ ma ɗya̧, ɛ nyɛ tomɛ wɛtɛ mɔ mɛsay kɛnjɛ kɛ yi ɓari, nɛ́ ɓo njesɛ nyɛ ŋgaɓiyɛ mɛmbumɔ mɛte yenɛ. 3Yasi wɛtɛ, ɓotu ɓe mɛsay te ɓari tɛmma ɓiye nyɛ mɛndɛ yɔkiɗye nyɛ nɛ gboŋgo ɓɔ. 4Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ tomɛ sendi wɛtɛ mɔ mɛsay kɛnjɛ ɓo. Ɛ ɓo mɛndɛ mbɛte kɔmbɛ kɛ to toyɛ nyɛ wuŋgwɛ. 5A nja̧ tomɔ sendi mbaŋa kɛ kɔŋ te yɔru. Ɛ ɓo wo mbɛte. Ɛ nyɛ nje tomɔ sendi ɓaŋa ɓuɗyate kɛnjɛ. Ɓo natima ɓaŋa tumbɔ wo ɓaŋa. 6Ndana, ɛ nyɛ tika ndi nɛ ndaŋga mɔnɔ wenɛ, sɔŋ temɔ nɛ. Yí siɗyɛ nɔ, ɛ nyɛ nje tomɔ nyɛ kɛnjɛ lɛpɔ nde: ‹Ɓo ta kambɔ, kɛto yo mɔnmbɛ.› 7Yasi wɛtɛ, ɓotu ɓe mɛsay ɓaka nja̧ lɛpɔ tandɛ yan nde: ‹Nɛ ɓɛ̂ŋa, mɔ te ɛ ta tika nɛ mɛlikɔ, ɛkɔ! Nɛ njâki, hɛ wôku nyɛ, nɛ́ wusɛ tika su nɔ.› 8Ɛ ɓo ɓiye nyɛ wo, ɓu̧ muŋ nɛ kɛ̀ li̧ kɛ kɔŋ ŋgwaŋ.

9«Ma sa ŋgwaŋ ta nje kelɔ nan? A ta nje girise ɓotu ɓe mɛsay ɓenɔri nje kaŋɛ ŋgwaŋ nyɛ ɓaŋa. 10’Yite nde, wunɛ tì pa tɔlɔ lɛpi kɛ yi ɗiyɛ kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́ na? Yo kɛtinate nde: ‹Tari*f1* te yi ɓotu ɓe sumna tu̧ sɛŋma kɔ kpalma nje ɓɛ saŋgwɛ kondu. 11Ma yasi kɛ, yo mɛkele mɛ Baba Mbokɔ, yo yasi te yi wusɛ ɓɛŋɛ ŋgbakima.› »

12Kɛ ɓekum Ɓeyudɛn ma si wokɔ mɛlɛpi mɛnɔri hɛnɛ kɛ́, ɛ ɓo sa̧ nje te yi ɓiye Yesus, kɛto ɓo duwa̧ nde, a nyɛ́ki kanɔ te suŋgwɛ nɛ ɓo. Yasi wɛtɛ, ɓo ɓa̧ kɛ kambɔ ŋgil ɓomɔ, ɗete ɛ ɓo jisɛ kwa̧ tikɔ nyɛ.

Yesus nde, ɓomɔ gbôku garama

nyɛ Sesar

(Mt 22; Lk 20)

13Ɓo nja̧ tomɔ ɓaŋa *Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ njɔŋ kumande Herod ɓaka kɛnjɛ kɛ yi Yesus, nɛ́ ɓo dɔŋgiɗye nyɛ wulɛ kɛ lɛpi te yi ta pundɔ kɛ numbu nɛ kɛ́. 14Ɛ ɓo ɗya̧ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Yekele, wusɛ duwa̧ nde, wɛ mɔ gbakasi ko kɛ misi mɛ nda, kɛto wɛ ti ɓáŋ yɔ mbɛri misi mɛ mumɔ na. Wɛ téɗya yɔ nje Njambiyɛ gbate gbate. ’Mɛmboŋga lɛ́pi nde, mumɔ gbôku garama nyɛ *Sesar? ’Hɛ gbôku ho hɛ tî gboku?» 15Yesus duwa̧ likisi yan, ɛ nyɛ diyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓóɓa mi kɛto ŋge? Wunɛ ɓôŋ nɛ sule wɛtɛ nje nɔ, nɛ́ mi ɓɛŋ.» 16Ɛ ɓo nje nɔ ɓu̧ kaŋɛ nyɛ nyɛ. Ɛ nyɛ diyɛ ɓo nde: «Yikɛ yekambiyɛ to nda? Kɛtina mɛkɛti mɛte yikɛ téɗya nda?» Ɛ ɓo yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yo yi Sesar.» 17Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ nyɛ̂ki Sesar mɛyasi mɛte yenɛ, nyɛ Njambiyɛ mɛyasi mɛte yenɛ.» Ɓo ŋgbakimama ɓuɗyate kɛ yasi te yi nyɛ yeŋsama kɛ́.

Kasi womiya ɓomɔ

(Mt 22; Lk 20)

18*Ɓesadusɛ̧ lɛ́pi yan nde, ɓemuŋ tí womiyɛ na. Ɓo nja̧ sendi kɛ yi Yesus diyɛ nyɛ mɛdiyan lɛpɔ nde: 19«Yekele, kɛ njoka mɛmboŋga musu yi Mɔyisi kɛtima kɛ́, yo kɛtinate kɛ mɔyte nde: ‹Ŋgɛ mumɔ ɓɛ nɛ maŋ, ŋgɛ maŋ wenɛ te gwe tikɔ nyari kinɛ ja ɓenɛ nyɛ na, na ɓôŋ kusɔ te, na ja kwaŋɗye nɛ ɗinɔ maŋ ɛ gwa̧ kɔ.› 20Yo ɓa̧ nɛ ɓaŋa ɓɔnɔ ɓembam yitan jɔ yiɓa ɓe jaɗya kɛ mɔy yan. Tomba te ɓoŋma nyari gwe kinɛ tikɔ ko mɔnɔsikɛ ɓenɛ nya te na. 21Ɛ ɛ kɔŋ te ɓu̧ kɔ gwe kinɛ tikɔ ko mɔnɔsikɛ ɓenɛ nya te na. Yo ɓa̧ ndi sendi ɗete nɛ mɔ yitatite. 22Yo kwaŋnama ndi ɗete siɗyɛ nɛ ɓo hɛnɛ yitan jɔ yiɓa nɛ gbukup. Ko mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ njoka yan tì ja ɓenɛ nya te yí kusɔ nɛ kandɔ na. Ɗiyɔ kɛ́, ɛ nyari nje gwe sendi kɛ kɔŋ yan hɛnɛ. 23Ma kɛ yesɔ te yi ɓemuŋ ta womiyɛ nɔ kɛ́, kɛ njoka ɓembam ɓaka, nya kɔ ta nje ɓɛ nya nda, kɛto ɓo hɛnɛ yitan jɔ yiɓa ɓoŋma nyɛ nɛ mɛgwaki?» 24Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «’Nɛ ti ɓɛ́ŋa nde, mɛjɔsɔ mun wúla, kɛto wunɛ kɛ ndekima yasi te yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ, ndekima sendi ŋguŋguɗyɛ Njambiyɛ na? 25Yo nde, komɛ ɓemuŋ ta womiyɛ kɛ́, mɛgwaki tí ɓɛŋna se na. Yasi wɛtɛ, ɓomɔ hɛnɛ ta joŋna nda yi ɓejaki ɓe Njambiyɛ joŋna nɔ kɛ ɗyoɓɔ kɛ́. 26Ma kɛ kasi womiya ɓemuŋ, yite nde, wunɛ tì pa tɔlɔ ka mɛkana mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ na? Wunɛ tì pa tɔlɔ kɛ mbɛy te yi lɛpɛ kasi mɔnɔ jeti te ɛ ɓa̧ kɛ ɓiye ɗitɛ kɛ́ na? Womɛte Njambiyɛ lɛpima nyɛ Mɔyisi nde: ‹Mi mbɛ Njambiyɛ te ɛ Abaraham, Njambiyɛ te ɛ Isak, Njambiyɛ te ɛ Yakɔp.› Wunɛ tì pa tɔlɔ mbɛy te na? 27Yo nde, Njambiyɛ yeti Njambiyɛ ɓemuŋ na, nyɛ Njambiyɛ te ɛ ɓotu ɓete ɓe nɛ joŋ ɓaka. Gbate, wunɛ kɛ mɔy mɛjɔsɔ nɛ pitik.»

Kasi mboŋga te ɛ kwaŋma ɓɛsɔ kɔ

(Mt 22)

28Wɛtɛ mɔ kɛtina mɛyasi ɓa̧ kɛ lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ mɛso mɛte yi ɓo ɓa̧ kɛ nyɛ kɛ́. A ɓɛŋma nde, Yesus yeŋsama kimɔte nyɛ *Ɓesadusɛ̧. Ɛ nyɛ nje kɛ kɛki nɛ diyɛ nyɛ nde: «Kɛ mɛmboŋga hɛnɛ, yɛn kwa̧ ɓɛsɔ?» 29Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Mboŋga te ɛ kwaŋma ɓɛsɔ kɔ, yo yɔkɔ ɛ lɛpɛ nde: ‹Kandɔ Isarayɛl, wokɔ. Siya Baba Mbokɔ, yo ndi Baba Mbokɔ te Njambiyɛ wusu. 30Kwaɗyikwɛ Baba Mbokɔ te Njambiyɛ wɔ nɛ temɔ yɔ hɛnɛ, nɛ sisiŋ yɔ hɛnɛ, nɛ ɗyanɔ ɗyɔ hɛnɛ, nɛ ɗeti yɔ hɛnɛ.› 31Mboŋga yiɓate, yo nde: ‹Kwaɗyikwɛ mɔŋ nda yi wɛ kwaɗyɛ nɛ yotu yɔ kɛ́.› Kinɛ mbaŋa mboŋga ɛ kwaŋma mɛmboŋga maka yiɓa na.» 32Ɛ mɔ kɛtina mɛyasi nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Kimɔ yaŋa, yekele, wɛ lɛpima gba gbakasi yí lɛpɔ nde, siya Njambiyɛ yo ndi nyɛ nyɛpɔ, kinɛ mbaŋa se na. 33Sendi, ŋgɛ mumɔ kwaɗyɛ Njambiyɛ nɛ temɔ nɛ hɛnɛ, nɛ ɗyanɔ ɗyenɛ hɛnɛ, nɛ ɗeti nɛ hɛnɛ, kwaɗyɛ jakɔsɔ mumɔ nda yi nyɛ kwaɗyɛ nɛ yotu nɛ kɛ́, yo yite laŋsa mɛsadaka hɛnɛ te yi mumɔ yakama nyɛ Njambiyɛ kɛ́. Yo yite laŋsa mɛsadaka mɛ ɓenyamɔ te yi ɓo loɗyɛ loɗyukwɛ, ko mɛsadaka mɛte yiri hɛnɛ.» 34Yesus ɓɛŋma nde, a yeŋsama kimɔte nɛ ɗyanɔ, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ mɛ nɛdɔ te yi nyiŋɛ kɛ *Kandɔ Njambiyɛ.» Kɛ kɔŋte, ko mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ tì ɓoɓɛ diyɛ nyɛ mɛdiyan se na.

35Yesus ɓa̧ kɛ teɗye mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ ɓomɔ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ. Ɛ nyɛ diyɛ nde: «Kɛto ŋge yi ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi lɛpɛ nde, *Krist mɔnɔ Davit kɛ́? 36Davit nɛ ŋguru wenɛ lɛpima nɛ̀ ɗeti te yi Kimɔ Sisiŋ nde: ‹Baba Mbokɔ lɛpima nyɛ Kumande wombɛ nde: Ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛ mbam ɓɔ mbɛ nde, mi sîki kawule ɓependɔ ɓɔ tikɔ kɛ nji̧ mɛkol mɔ.› 37Davit nɛ ŋguru wenɛ kɛ jeɓa nyɛ nde Kumande. Ma Kumande wenɛ ta kpalɔ nje ɓɛ mɔnɔ wenɛ nan?» Nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ ɓa̧ kɛ lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ yasi te yi nyɛ ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́ nɛ mɛsosa.

38Piŋɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ teɗye yasi kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓomɔ nde: «Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ nɛ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi. Ɓo kwáɗyikwɛ jaŋa nɛ nyaŋgwɛ ndulɛŋ ndulɛŋ mɛgambo kɛ mbɔmbu ɓomɔ, kwaɗyɛ sendi nde, ɓomɔ kɛ̂ nyɛnɔ ɓo kɛ mɛmbɛy komɛ ɓomɔ ɗiki wesiɗya kɛ́. 39Ɓo kwáɗyikwɛ ɗiyɔ kɛ bosa mɛmbɛy kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn, sa̧ sendi kpasa mɛmbɛy kɛ mɛtu̧ mɛdina. 40Ɓo wɛ́njila mɛyasi hɛnɛ nɛ mbul kɛ mɛɓɔ mɛ ɓekusɔ ɓoma, ɗiki nje kelɔ sɛwna mɛŋgwɛta, nɛ́ ɓomɔ ɓɛŋ nde, ɓo kimɔ ɓomɔ. Njambiyɛ ta jɔse ɓo teɗye ɓo nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ kwa̧ to te.»

Wɛtɛ buka kusɔ nyari kɛ nyɛ Njambiyɛ

yasi nɛ temɔ nɛ hɛnɛ

(Lk 21)

41Yesus ɗiyma mɛtiɗyɛ yaka nɛ kpoŋgi nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ. A ɓa̧ kɛ ɓɛŋɛ nda yi ŋgil ɓomɔ ɓa̧ kɛ nyɛ mɔni kɛte kɛ́. Ɓotu ɓe kusuku ɓuɗyate ɓa̧ kɛ nyɛ ɓuɗya mɔni kɛte. 42Wɛtɛ buka kusɔ nyari nja̧ ɓetɛ limbi sisi yiɓa yi yaka pata wɛtɛ. 43Yesus jeɓama ɓejekɛ ɓenɛ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Buka kusɔ nya kɔ nya kwa̧ ɓaka hɛnɛ, 44kɛto ɓari hɛnɛ nya ɓuyɔ mɛyasi mɛte yi ɓo ɓɛ nɔ kwa̧ to te kɛ́. Yasi wɛtɛ, buka kusɔ nya kɔ nya yasi hɛnɛ te yi ɓa̧ nde, a jôŋnaŋgwɛ nɔ kɛ ɗiyɔ mɛbukɔ mɛnɛ kɛ́.»

13

Kasi mɛbɔnɛ mɛte yi ta nje kɛ́

(Mt 24; Lk 21)

1Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ pundɔ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ́, ɛ wɛtɛ jekɛ wenɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Yekele, ɓɛŋa ndi mbɛri mɛtari mɛte yikɛ wa! Ɓɛŋa ndi mɛtu̧ mɛte yikɛ wa!» 2Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «’Nduku, wɛ kɛ ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ mɛtu̧ mɛte yinɔri? Kinɛ tari wɛtɛ nɛ wɛtɛ ta ɗiyɔ waka kɛ to jakɔsɔ kinɛ nde, ɓo gbûŋgula ɓetɛ kɛ mɛnɛti na!» 3Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ yaka nɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ *Keki mɛoliviye. Nɛ̀ Piyɛr nɛ̀ Jak nɛ̀ Jaŋ ɓu̧ Andere ɓa̧ ndi ɓenɛ ɓe Yesus ɓepɔ. Ɓo diyma nyɛ nde: 4«Lɛpɔ nyɛ wusɛ, mɛyasi mɛte ta kwaŋna ndenɛn? Yo ŋge yi ta teɗye nde, mɛyasi mɛte hɛnɛ ta ɓɛ kɛ kelna kumɔ kɛ njenate?»

5Ndana, ɛ Yesus kandɛ lɛpi lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, ma mumɔ mɛ nje seɓile wunɛ. 6Kɛto ɓomɔ ɓuɗyate ta nje nɛ ɗinɔ ɗyembɛ lɛpɔ nde: ‹Mi *Krist, mi kɔ!› Ɗete, ɓo ta seɓile ɓuɗya ɓomɔ. 7Komɛ wunɛ ta wokɔ ɓomɔ kɛ lɛpɔ kasi mɛɗyambi, wokɔ ŋgum ŋgum te kɛ́, wunɛ tî gwaki kaŋ yaŋa na, kɛto mɛyasi mɛte yâkaŋgwɛ kelna. Ndi nde, yite tì pa ɓɛ siyna mɛyasi na. 8Kandɔ wɛtɛ ta tɛmɛ lu̧ ɗyambi nɛ wɛtɛ kandɔ. Kumande wɛtɛ má tɛmɛ lu̧ ɗyambi nɛ jakɔsɔ. Mɛnɛti ta ŋgwaŋgwa kɛ yiŋa mɛmbɛy. Kolɔ ta kelna kɛ to mɛnɛti. Mɛyasi mɛnɔri ta ɓɛ ndi gbɛla toŋ mɛbɔnɛ. 9Ma wunɛ ɗîy yun nɛ sɔsɔ, kɛto ɓo ta ɓu̧ wunɛ kaŋɛ nyɛ ɓotu ɓe pɛsina jɔsi. Ɓo ta njurɔ wunɛ nɛ njambala kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn. Wunɛ ta tɛmɛ kɛ mbɔmbu ɓekum nɛ̀ kɛ mbɔmbu ɓekumande jɔse lɛpi kɛ kasi mbɛ. Yo ta kelna ɗete, nɛ́ wunɛ lɛpi mɛyasi mɛte yi wunɛ ɓɛŋma nɛ̀ yi wunɛ duwa̧ kɛ kasi mbɛ kɛ́ nyɛ ɓo. 10Bosa yasi, yo nde, ɓo kânda pa pelɛ Kimɔ Tom nyɛ mɛkandɔ mɛ ɓomɔ hɛnɛ. 11Komɛ ɓo ta ɓu̧ wunɛ kɛ̀ nɔ kɛ mbɔmbu ɓotu ɓe pɛsina jɔsi kɛ́, wunɛ tî kanda gwe kaŋ wo yotu kɛ yasi te yi wunɛ ta lɛpɔ kɛ́ na. Yasi wɛtɛ, wunɛ lɛ̂pi ndi lɛpi te yi Njambiyɛ ta nyɛ wunɛ kɛ numbu kɛ kiya mbɛy kɛ́, kɛto yeti wunɛ ta lɛpina na, yo Kimɔ Sisiŋ. 12Maŋ ta ɗyaŋgwɛ maŋ wenɛ nyɛ ɓomɔ, nɛ́ ɓo wo nyɛ. Saŋgwɛ nɛ mɔnɔ ta kelɔ sendi ɗete nɛ mɔnɔ wenɛ. Ɓɔmbɛsikɛ ta lu̧ ɗyambi suŋgwɛ nɛ ɓesaŋgwɛ ɓan nɛ̀ ɓenyaŋgwɛ ɓan ɗyaŋgwɛ ɓo nyɛ ɓomɔ, ɓo má wo ɓo. 13Ɓomɔ hɛnɛ ta ɓenɔ wunɛ kɛto ɗinɔ ɗyembɛ. Ma yɔkɔ ɛ ta gbisɔ kelɔ tiŋ kumɔ kɛ siynate kɔ ta ju̧.

14«Wunɛ ta ɓɛŋɛ mɔ te yi ɓo jeɓa nde *Nyaŋgwɛ mɔ ɓekiɗya mɛyasi ɛ kelɛ gbutu ɓiye nɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɔ kɛ nje ɗiyɔ kɛ mbɛy te yi nyɛ ti yaka ɗiyɔ kɛte kɛ́. Ma mɔ te ɛ tɔlɛ mɛlɛpi maka kɔ wôku to te ɗiyɔ nɛ sɔsɔ.» Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nde: «Komɛ wunɛ ta ɓɛŋɛ mɛyasi mɛte kɛ kwaŋna ɗete, nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe ɗiyɛ kɛ mɛnɛti mɛ Yuda ɓaka sɛ̂ɗyikwɛ kambɔ kɛ̀ kɛ to mɛkeki. 15Mɔ te ɛ ta ɓɛ kɛ tosiyɔ̧ kɔ pîkwɛ kinɛ pa nyiŋɛ tu̧ nde, na kɛ̀ ɓu̧ yaŋa pundɔ nɔ na. 16Sendi, mɔ te ɛ ta ɓɛ kɛ ŋgwaŋ kɔ tî yɔkwɛ nɛ kɔkɔ nde, na pa kɛ̀ ɓu̧ lambɔ nɛ na. 17Ɓoma ɓete ɓe ta ɓɛ nɛ mɔy nɛ̀ ɓaka ɓe ta ɓɛ ndi kɛ nyɛ ɓɔnɔsikɛ ɓɛri kɛ ŋgimɔ te yite ɓaka ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ. 18Wunɛ ŋgwɛ̂taŋgwɛ nɛ Njambiyɛ nde, mɛyasi mɛte tî ɗyaŋ kɛ ŋgimɔ abekata na, 19kɛto kɛ ŋgimɔ te yite, nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ ta ɓɛŋna. Kandɛ yi Njambiyɛ ma kúsu nɛ mbokɔ kumɔ ndana yiŋa nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ tì pa ɓɛŋna ɗete na. Sendi, yiŋa nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ tí ɓɛŋna se ɗete wɛtɛ yesɔ na. 20Ti ɓɛ́ki nde, Baba Mbokɔ kâya ɓuyɔ mɛtu mɛte tikɔ nɛ ŋgbet na, ma mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ tí ju̧ na. Yasi wɛtɛ, a kayma yo, kɛto ɓotu ɓete ɓe nyɛ sima si tɔkɛ ɓaka.

21«Ma ŋgɛ mumɔ lɛpɛ nyɛ wunɛ nde: ‹Ha *Krist waka ho a wari!› wunɛ tî jaya na. 22Kɛto ɓotu ɓete ɓe lɛpɛ ja̧ nde, ɓo Krist nɛ̀ ɓaka ɓe lɛpɛ sendi nde, ɓo ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ɓaka ta nje. Ɓo ta kelɔ mɛyekambiyɛ, kelɔ sendi nyaŋgwɛ mɛyasi, ɓo yakama jatiɗye ko ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ sima si tɔkɛ ɓaka kɛ yiŋa nje. 23Ma wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, mi ma lɛpɔ mɛyasi hɛnɛ nyɛ wunɛ.

Yesus ta kala nje

(Mt 24; Lk 21)

24«Ma kɛ kɔŋ mɛtu mɛ nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ mɛnɔri yesɔ ta ɗimɔ, ŋgwɛndɛ tí panɔ se na. 25Ɓesisɔ̧ ta kɛtiyɛ kɛ kwey ɓalɔ kɛ mɛnɛti. Mɛyasi mɛte yi ɓɛ nɛ ŋguŋguɗyɛ yi ɗiyɛ kɛ kwey kɛ́ ta ŋgbɔkisa ɓuɗyate. 26Kɛ kɔŋte, ɓo ta ɓɛŋɛ *Mɔnɔ mumɔ kɛ nje nɛ mɛkulutu nɛ nyaŋgwɛ ŋguŋguɗyɛ nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛluksa. 27A ta tomɔ ɓejaki ɓenɛ kɛnjɛ kɛ mɛmbɛy hɛnɛ, kɛ mɛɓoku mɛ mɛnɛti maka hɛnɛ yini kɛ to mbokɔ. A ta wesiɗye ɓotu ɓete ɓe nyɛ sima si tɔkɛ ɓaka.

Kanɔ kɛ kasi figiye

(Mt 24; Lk 21)

28«Wunɛ ɓôŋ ɗyanɔ kɛ yasi te yi *figiye teɗye kɛ́. Kɛ ŋgimɔ te yi mɛɓɔ mɛte mɛ kɛ ɓɔyɛ nɛ̀ kɛ ŋgimɔ te yi mɛmbɔru mɛte mɛ kɛ lo, wunɛ kɛ duwɛ nde, ŋgimɔ mbiyɔ ma wuta. 29Ɗete sendi, komɛ wunɛ ta ɓɛŋɛ nde, mɛyasi mɛte mɛ kɛ ɗya̧, wunɛ dûkwɛ nde, *Mɔnɔ mumɔ mɛ nɛdɔ te yi nje, yasi mɛ kɛ ŋgiŋ nyinɔ. 30Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Ko ɓotu ɓete ɓe nɛ joŋ kɛ ŋgimɔ te yɔkɔ ɓaka tí gwe hɛnɛ kinɛ nde, mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ ɗyâŋ na. 31Ɗyoɓɔ nɛ̀ mɛnɛti ta si kwa̧ yambile, ma ndi mɛlɛpi mɛmbɛ tí yambile ko wɛtɛ yesɔ na.

32«Ma kɛ kasi yesɔ nɛ̀ hawa te yi mɛyasi mɛte ta ɗya̧ kɛte kɛ́, ko mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ yeti kɛ duwɛ na, ko ɓejaki ɓete ɓe ɗiyɛ kɛ ɗyoɓɔ ɓaka, ko *Mɔnɔ, ndi Da nyɛpɔ duwɛ. 33Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, wunɛ pɛ̂m yasi, kɛto wunɛ yeti kɛ duwɛ ŋgimɔ te yi mɛyasi mɛte ta ɗya kɛte kɛ́ na. 34Yo ta ɓɛ nda yi wɛtɛ mbam ɛ tɛmma kwa̧ kɛ̀ lɔndunate kɛ wɛtɛ mɛnɛti, tikɔ tu̧ ɗyenɛ kaŋɛ mɛyasi hɛnɛ nyɛ ɓotu ɓe mɛsay ɓenɛ. A teɗya mumɔ hɛnɛ yasi te yi nyɛ yâkaŋgwɛ kelɔ, lɛpɔ nyɛ mɔ te ɛ ɗikima ɓakiɗye numɛy kɔ nde, a pɛ̂m yasi. 35Ɗete, wunɛ pɛ̂m yasi, kɛto wunɛ yeti kɛ duwɛ ŋgimɔ te yi sa tu̧ ta yɔkwɛ kɛte kɛ́ na. A yakama yɔkwɛ ho ɓekoko ho nɛ ɓembe tu ho kɛ ŋgimɔ kɔku kuɓɛ ho ɓemɛŋmɛnɛ. 36Wunɛ pɛ̂m yasi, kambɔ a mɛ nje ɗya̧ nɛ ɓɛlɛm dɔŋgiɗye wunɛ kɛ jakɔ. 37Yasi te yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́, mi lɛ́pi nyɛ ɓomɔ hɛnɛ: Wunɛ pɛ̂m yasi.»

14

1Jesɔ *Paska Ɓeyudɛn nɛ̀ ŋgimɔ jesɔ ɗyena mɛmampa te yi kinɛ ŋga̧ kɛte kɛ́ ɓukwa̧ ndi mɛtu yiɓa, nɛ́ yo kelna. Ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi saŋma nje te yi ɓo yakama ɓiye Yesus nɛ nje likisi yí wo nɛ nyɛ. 2Ɓo saŋma nje te ɗete, kɛto ɓo ɗikima lɛpɔ nde: «Yo tî kelnaŋgwɛ kɛ ɓembe jesɔ na, kambɔ ɓomɔ mɛ nje kelɔ mɛyasi nɛ hoya hoya.»

Wɛtɛ nyari kɛ kumbɛ lɔbinda kɛ

to Yesus kɛ Betani

(Mt 26; Jŋ 12)

3Yesus ɓa̧ kɛ Betani kɛ tu̧ wɛtɛ mbam nde Simɔn, a ɓa̧ kɛ kɔnɔ nɛ ndoko. Piŋɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ ɗyena kɛ́, ɛ wɛtɛ nyari nyiŋɛ tu̧ nɛ wɛtɛ ndaki tondunate nɛ yiŋa lɔbinda nde *nar yi ɗye ɓuɗya mɔni. Ɓo sama ndaki te nɛ wɛtɛ tari nde albatɛrɛ. Lɔbinda te ɓa̧ nɛ sɛŋgɛlɛŋ, ɓo tì pulɛ yo nɛ yiŋa yasi na. Ɛ nya kɔ lekɛ numbu ndaki kumbɛ mutɔ yinɔri kɛ to Yesus. 4Ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka wokuma ŋgambi lɛpɔ tandɛ yan nde: «To ɓekiɗya lɔbinda te yikɛ ɓa nɛ ŋge? 5Ma ɓo ɗyaŋgwa yo ɓuɗya mɔni laŋsa ɓuyɔ mɔni te yi ɓo gbo nɛ mɔ mɛsay kɛ mɛtu mɛsay gɔmay yitati yí kamɛ nɛ ɓotu ɓe ŋgwɛtɛ.» Ɛ ɓo lɛpina ɓeyate suŋgwɛ nɛ nya kɔ. 6Yasi wɛtɛ, ɛ Yesus lɛpɛ nde: «Wunɛ tîki nyɛ nɛ sɛm. Kɛto ŋge yi wunɛ njaŋgwɛ nyɛ kɛ́? A kelma kimɔ yasi nɛ mi. 7Nɛ ɓɛ̂ŋa, wúnɛ ɓotu ɓe ŋgwɛtɛ kɛ ɗiyɔ kɛ kiya mbɛy mɛtu hɛnɛ. Ɗete, mɛŋgimɔ hɛnɛ te yi wunɛ kwaɗyɛ, wunɛ yakama kelɔ kimɔ yasi nɛ ɓo. Ma kɛ ɓɛ mi, mi tí ɗiyɔ mbɛ sinɛ wunɛ kɛ kiya mbɛy mɛtu hɛnɛ na. 8Yasi te yi nyɛ ɓa̧ nɛ ɗeti te yi kelɔ, a kelma. A kandima si lɔmbɛ mi lɔbinda kɛ yotu mbɛ yí laɗye nɛ pumbuna mbɛ. 9Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Mbɛy hɛnɛ te yi ɓo ta pelɛ Kimɔ Tom kɛ to mɛnɛti hɛnɛ, ɓo ta yekiɗye sendi yasi te yi nya kɔ kelma kɛ́, nɛ́ ɓomɔ taki nɛ nyɛ.»

10Yudas te Iskariyot, yɔkɔ ɛ ɓa̧ kɛ njoka ɓejekɛ kamɔ jɔ yiɓa kɔ kwaŋma kɛ̀ kɛ yi ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ, na kɛ̀ ɗyaŋgwɛ Yesus nyɛ ɓo. 11Kɛ ɓo ma si wokɔ yasi te yi nyɛ lɛpima nyɛ ɓo kɛ́, ɛ ɓo ɓɛ nɛ mɛsosa ɓuɗyate. Ɛ ɓo kpo nde, ɓo ta nyɛ nyɛ mɔni. Ndana, ɛ Yudas kandɛ saŋna kimɔ ŋgimɔ te yi nyɛ yakama ɗyaŋgwɛ nɛ nyɛ.

Yesus kɛ ɗye jesɔ Paska

ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ

(Mt 26; Lk 22; Jŋ 13)

12Bosa yesɔ jesɔ ɗyena mɛmampa mɛte yi kinɛ ŋga̧ kɛte kɛ́ ɗyaŋma. Yo yesɔ wona ɓɔnɔ ɓesam nɛ sadaka yi mɛɗye mɛ jesɔ *Paska Ɓeyudɛn. Ɛ ɓejekɛ ɓe Yesus diyɛ nyɛ nde: «Wɛ kwáɗyikwɛ nde, wusɛ kɛ̂n kombile mbɛy ɗyena jesɔ Paska te yɔ we?» 13Ɛ nyɛ tomɛ ɓaŋa ɓejekɛ ɓenɛ yiɓa lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ kɛ̂n kɛ nyaŋgwɛ ɗya, wunɛ ta saŋgwa nɛ wɛtɛ mbam nɛ mapi mɔrɔku, nɛ̀ wunɛ ɓêŋgwɛ nyɛ. 14Mbɛy te yi nyɛ ta nyiŋɛ kɛte, wunɛ lɛ̂pi nyɛ sa tu̧ nde: ‹Yekele nde: Mbɛy te yi sinɛ ɓejekɛ ɓembɛ ta ɗye Paska kɛte kɛ́ ɓa we?› 15A ta teɗye wɛtɛ nyaŋgwɛ toŋgari nyɛ wunɛ kɛ tu̧ kwey kɛ pay to te nɛ mɛyasi hɛnɛ gweya̧ kombilate kɛ mɔyte. Yo womɛte yi wunɛ ta kombile mɛɗye mɛ Paska te yusu.» 16Ɓejekɛ ka̧ ɗya̧ kɛ mɔy ɗya dolɔ mɛyasi hɛnɛ nda yi Yesus lɛpima nyɛ ɓo kɛ́. Ɛ ɓo kombile mɛɗye mɛ Paska.

17Kɛ ɓekoko ma ɗya̧ kɛ́, ɛ Yesus ɗya̧ ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ kamɔ jɔ yiɓa. 18Piŋɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ mbɛy mɛɗye kɛ ɗyena kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Wɛtɛ mumɔ kɛ njoka yun ta ɗyaŋgwɛ mi, a waka kɛ ɗyena sinɛ nyɛ.» 19Yo nya ɓo ŋgambi ɓuɗyate kɛ temɔ. Ɛ mumɔ hɛnɛ diyɛ nyɛ wɛtɛ wɛtɛ nde: «’Yo ka mi?» 20Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Yo wɛtɛ mumɔ kɛ njoka yun ɓejekɛ kamɔ jɔ yiɓa, sinɛ nyɛ kɛ ɓetɛ ɓɔ kɛ kiya katɔ mɛɗye wɛtɛ. 21*Mɔnɔ mumɔ ta kwa̧ gbate nda yi yo kɛtinate kɛ kasi nɛ kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́. Ndi nde, mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛ to mɔ te ɛ ɗyaŋgwɛ nyɛ kɔ. Ɓo má ɗiy kinɛ ja mɔ te, ma yo gba kimɔte ɓuɗyate kɛ yenɛ.»

Kasi mɛɗye mɛ Njambiyɛ

(Mt 26; Lk 22; 1Kt 11)

22Piŋɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ ɗyena kɛ́, ɛ Yesus ɓu̧ mampa. Kɛ nyɛ ma si nyɛ Njambiyɛ wosoko kɛ́, ɛ nyɛ lekɛ yo kaŋɛ nyɛ ɓo lɛpɔ nde: «Wunɛ ɓôŋ, yikɛ mɛmbundɔ mɛmbɛ.» 23Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ ɓu̧ pelɔ nɛ tena mɛnjam kɛ mɔyte. Kɛ nyɛ ma si nyɛ Njambiyɛ wosoko kɛ́, ɛ nyɛ kaŋɛ yo nyɛ ɓo, ɛ ɓo hɛnɛ hɔɓiye. 24Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Yikɛ mɛkiyɔ mɛmbɛ, yo mɛkiyɔ mɛte yi kelɛ mbon, mɛkiyɔ mɛte yi kɛ nyanja kɛto ɓuɗya ɓomɔ. 25Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Ko mi tí hɔɓiye se tena mɛnjam maka na kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi mi ta nje hɔɓiye nɛ wɛtɛ jɔnjate kɛ *Kandɔ Njambiyɛ.» 26Kɛ ɓo ma si jembina yí lukse nɛ Njambiyɛ kɛ́, ɛ ɓo kwa̧ kɛ̀ kɛ *Keki mɛoliviye.

27Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Yasi te yi mi ta saŋgwa nɔ kɛ́ ta njaŋgwɛ wunɛ hɛnɛ kɛ tikina temɔ te yi wunɛ tikɛ kɛ yembɛ kɛ́, jatiɗye wunɛ kɛ ɓeya nje. Kɛto yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Mi ta mukɔ mɔ ɓakiɗya ɓesam, ɓesam má si wanja.› 28Yasi wɛtɛ, komɛ mi ta womiyɛ kɛ́, mi ta kandɛ kumɔ Galile nɛ wunɛ.» 29Ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ŋgɛ ɓɛ nde, kɛ yi ɓomɔ hɛnɛ yasi te yi wɛ saŋgwa nɔ kɛ́ ta njaŋgwɛ ɓo ɗete kɛ tikina temɔ te yi ɓo tikɛ kɛ yɔ kɛ́, jatiɗye ɓo kɛ ɓeya nje, ma pɛlɛ yembɛ, ko yo tí ɓɛŋna ɗete na.» 30Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wɛ kɛ́: Kɛ gba tu te yɔkɔ muka wɛ ta tonɔ kumɔ mɛŋga yitati nde, wɛ yeti kɛ duwɛ mi na piŋɔ te yi kuɓɛ tì pa kɔkɔ kumɔ mɛŋga yiɓa na.» 31Yasi wɛtɛ, ɛ Piyɛr pitiɗye kɛ numbu nɛ lɛpɔ nde: «Ko ɓɛkɔ nde, sɔŋ te ɓîya mi sinɛ wɛ, ko mi tí tonɔ nɛ mbɛt nde, mi yeti kɛ duwɛ wɛ na.» Ɓo hɛnɛ lɛpima ndi ɗete sendi.

Yesus kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ

kɛ Gɛtsemane

(Mt 26; Lk 22)

32Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo kwa̧ kɛ̀ kɛ wɛtɛ mbɛy nde Gɛtsemane. Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: «Wunɛ ɗîy mɛtiɗyɛ waka kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi mi ta siɗyɛ mɛŋgwɛta nɛ Njambiyɛ.» 33Ɛ nyɛ ɓu̧ Piyɛr nɛ̀ Jak nɛ̀ Jaŋ kwa̧ nɔ. Ɛ wɔ̧ kandɛ ɓiyna nɛ ɓuɗyate, temɔ nɛ ɓa̧ nɛ haɓuɓu. 34Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Temɔ mbɛ nɛ ŋgambi nda mi ta gwe. Wunɛ ɗîy waka, nɛ ɗîy mɛjemsiɗyɛ.» 35Ɛ nyɛ kwa̧ nɛ mbɛt kɛ̀ mbɔmbu ɓalɔ kɛ mɛnɛti ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ, ho ŋgimɔ mɛbɔnɛ mɛte yite yakama lɔndɔ kɛ kɛki nɛ. 36A ɗikima lɛpɔ nde: «*Aba Da, wɛ nɛ ɗeti te yi kelɔ mɛyasi hɛnɛ. Kelɔ nde, nyaŋgwɛ mapi mɛbɔnɛ mɛte yikɛ ɗûkwɛ kɛ to mbɛ. Ma yo tî kelnaŋgwɛ nda yi mi kwaɗyɛ kɛ́ na, yo kêlnaŋgwɛ nda yi wɛ kwaɗyɛ kɛ́.» 37Ɛ nyɛ kɛ̀ yɔkwɛ nje komɛ ɓejekɛ ɓa̧ kɛ́ dolɔ ɓo kɛ jakɔ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ Piyɛr nde: «Simɔn, wɛ kɛ gba jakɔ. Ko gbɛla hawa wɛtɛ, wɛ tì wɛliyɛ ɗiyɔ mɛjemsiɗyɛ na. 38Wunɛ ɗîy mɛjemsiɗyɛ, nɛ̀ wunɛ ŋgwɛ̂taŋgwɛ nɛ Njambiyɛ, ma mɛɓoɓilan mɛ nje laŋsa wunɛ. Temɔ nɛ yɛsiɗyɛ kelna kimɔ yasi, ko ɗete, mɛmbundɔ nɛ tɛkɔ.»

39Ɛ nyɛ jisɛ wolo kwa̧ kɛ̀ nɛ naŋ kɛ̀ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ lɛpɔ ndi kiya mɛlɛpi mɛte yi nyɛ kandima lɛpɔ kɛ́. 40A ka̧ gbiŋgbɔ mate nje dolɔ sendi ɓo kɛ jakɔ, kɛto jakɔ kwaŋma ɓo kɛ misi. Ɓo tì ɓɛ nɛ yaŋa te yi ɓo yakama yeŋsa nyɛ nyɛ na. 41Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ nje kɛ mɛŋga yitatite, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ kômbila ya ndana, wɛɗya yun lalɛ. Yakama yɛy, ŋgimɔ ɗyaŋma. Nɛ ɓɛ̂ŋa, ɓo ta ɓu̧ *Mɔnɔ mumɔ ndana kaŋɛ nyɛ kɛ mɛɓɔ mɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ. 42Nɛ tɛ̂ma, hɛ kwâŋ. Nɛ ɓɛ̂ŋa, mɔ ɗyaŋgwɛ mi kɔ yima!»

Ɓo kɛ ɓiye Yesus

(Mt 26; Lk 22; Jŋ 18)

43Yesus ɓa̧ ndi kɛ lɛpɔ ɗete kɛ́, yaka nɛ Yudas te ɛ ɓa̧ kɛ njoka ɓejekɛ kamɔ jɔ yiɓa kɔ kɛ ɗya̧. A nja̧ nɛ nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ. Ɓo ɓa̧ nɛ mɛkafa nɛ̀ mɛtegbe. Yo ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi nɛ̀ ɓetomba ɓe ɗya tomɛ ɓo. 44Mɔ te ɛ ta ɗyaŋgwɛ nyɛ kɔ nya ɓo kasiya nde: ‹Mɔ te yi mi ta nyɛnɔ nyɛ dulɔ numbu nɛ kɔ, ɛru, nɛ̀ wunɛ ɓîya nyɛ kwa̧ nɔ pɛmɔ nyɛ kimɔte.› 45Yudas ɗyaŋma kɔpɔ kɔpɔ kɛ̀ kɛ kɛki Yesus lɛpɔ nde: «Yekele!» kwa̧ dulɔ numbu nɛ. 46Ɗete, ɛ ɓotu ɓaka ŋgbɔ ɓiye Yesus. 47Ɛ wɛtɛ mɔ te ɛ ɓa̧ womɛte kɔ sutɛ kafa kɔtɔ nɛ mɔ mɛsay mɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ pɛsɔ tɔ nɛ ɓetɛ kɛ mɛnɛti. 48Ɛ Yesus diyɛ ɓotu ɓenɔri nde: «’Mi ka mɔ guɓɔ, nɛ́ wunɛ ɓu̧ mɛkafa nɛ̀ mɛtegbe yí nje ɓiye nɛ mi? 49Mi ɗikima ɗiyɔ mɛtu hɛnɛ kɛ njoka yun teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ, ma wunɛ tì ɓiye mi na. Yo nde, mɛyasi kwáŋnaŋgwɛ ɗekɛ, nɛ́ mɛlɛpi mɛte yi ɗiyɛ kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́ si tondu.» 50Ndana, ɛ ɓejekɛ hɛnɛ si posiyɛ li̧ nyɛ. 51Wɛtɛ gwanjɔ ɓa̧ kɛ ɓeŋgwɛ Yesus ndi nɛ gbɛla gwey kɛ yotu kinɛ yiŋa lambɔ kɛ mɔyte na. Ɛ ɓo kwaɓɛ nyɛ. 52Yasi wɛtɛ, ɛ nyɛ wɛkiɗye gwey tikɔ nɛ ɓo sɛɗyɛ kwa̧ sɔkɛrɛ.

Yesus kɛ mbɔmbu nyaŋgwɛ

jɔsi Ɓeyudɛn

(Mt 26; Lk 22; Jŋ 18)

53Ɓo ɓoŋma Yesus kɛ̀ nɔ kɛ yi nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ. Ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ hɛnɛ nɛ̀ ɓetomba ɓe ɗya nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi wesiɗyama womɛte. 54Piyɛr ɓa̧ kɛ ɓeŋgwɛ Yesus nɛ naŋ kumɔ kɛ mɔy ndoko nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ. Ɛ nyɛ kwa̧ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ ɓenɛ ɓotu ɓe mɛsay kwa̧ wɛtina ɗitɛ. 55Ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ kɛ njɔŋ nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn ɓaka saŋma to lɛpi te yi ɓo ta lɛpɔ suŋgwɛ nɛ Yesus yí wo nɛ nyɛ. Ma yasi wɛtɛ, ɓo saŋma deŋgɔ. 56Yo nde, ɓomɔ ɓuɗyate ɗikima nje pɛsɔ lɛpi nyɛ nyɛ kɛ numbu. Ma ŋgiŋ yan ɓa̧ dɛlɛ dɛlɛ. 57Ɓaŋa ɓomɔ tɛmma pɛsɔ lɛpi nyɛ nyɛ kɛ numbu lɛpɔ nde: 58«Hɛ wokuma, a kɛ lɛpɔ nde: ‹Mi ta si lekɛ mbanjɔ Njambiyɛ te yɔkɔ yi ɓomɔ summa nɛ mɛɓɔ kɔ nje sumɔ wɛtɛ ndi kɛ mɛtu yitati. Mbɛte yeti mɛɓɔ mɛ ɓomɔ ta sumɔ na.› » 59Ko ɗete, ŋgiŋ yan ɓa̧ sendi dɛlɛ dɛlɛ kɛ lɛpi te yi ɓo lɛpima kɛ́. 60Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ tɛmɛ kɛ mbɔmbu ɓomɔ hɛnɛ diyɛ Yesus nde: «’Wɛ yeti kɛ yeŋsa ka yaŋa kɛ yasi te yi ɓotu lɛpɛ suŋgwɛ nɛ wɛ kɛ́ na?» 61Ɛ Yesus ɗiyɛ ndi nɛ sɛm kinɛ yeŋsa yaŋa na. Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɓasiɗye diyɛ nyɛ lɛpɔ nde: «’Wɛ ka *Krist, mɔnɔ Njambiyɛ te ɛ nɛ mɛluksa kɔ?» 62Ɛ Yesus yeŋsa nde: «I̧, yo mi. Wunɛ ta ɓɛŋɛ *Mɔnɔ mumɔ mɛtiɗyɛ kɛ mbam ɓɔ Njambiyɛ te ɛ nɛ ŋguŋguɗyɛ hɛnɛ kɔ. Wunɛ ta ɓɛŋɛ sendi nyɛ kɛ nje kɛ mɔy kulutu kɛ ɗyoɓɔ.» 63Ndana, ɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nyalɛ mɛlambɔ kɛ yotu nɛ lɛpɔ nde: «Ŋge yi ɓo ta lɛpɔ sendi nyɛ wusɛ kɛ́? 64Wunɛ wokuma lɛpi gbutu te yi nyɛ lɛpima suŋgwɛ nɛ Njambiyɛ kɛ́. Kɛ yun, nɛ ɓɛ́ŋa nan?» Ɛ ɓo hɛnɛ pɛsɛ nde, yakama nde, ɓo wôku nyɛ. 65Ɛ ɓaŋa kandɛ sana mɛsɛri kɛ yotu nɛ, wotɔ misi mɛnɛ, sɔmɔ nyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Tuɓɔ mɔ te ɛ sɔmma wɛ kɔ.» Ɛ ɓotu ɓe mɛsay ɓiye nyɛ kandɛ kpakina nɛ kɛ pokɔ.

Piyɛr kɛ tonɔ nde, a yeti kɛ

duwɛ Yesus na

(Mt 26; Lk 22; Jŋ 18)

66Kɛ ŋgimɔ te yi Piyɛr ɓa̧ ndi kɛ mɔy ndoko kɛ sɛ̧ kɛ́, ɛ wɛtɛ nya te ɛ ɓa̧ kɛ njoka ɓomari ɓete ɓe ɗikima kelɔ mɛsay kɛ tu̧ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɓaka nje. 67Kɛ nyɛ ma ɓɛŋɛ Piyɛr kɛ mɛwɛtina mɛ ɗitɛ kɛ́, ɛ nyɛ seŋgile nyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ sendi, wɛ ɓa̧ wúnɛ Yesus te mɔ Nasarɛt.» 68Ɛ Piyɛr tonɛ lɛpɔ nde: «Mi yeti kɛ duwɛ yaŋa na. Mi yeti kɛ wokɔ mbɛ to yasi te yi wɛ kwaɗyɛ lɛpɔ kɛ́ na.» Ɛ Piyɛr jisɛ kɛ mɔy ndoko kɛ̀ pɛlɛ numɛy te. Ɛ mbam kuɓɛ kɔkɛ.

69Kɛ nya kɔ ma ɓɛŋɛ Piyɛr wolo kɛ́, ɛ nyɛ kandɛ lɛpinate sendi nyɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka nde: «Mbam kɔ kɛ njoka ɓotu ɓete.» 70Ɛ Piyɛr ɓasiɗye tonɔ. Ɗiyɔ nɛ mbɛt kɛ kɔŋ te kɛ́, ɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Gbate, wɛ kɛ njoka ɓotu ɓete, kɛto wɛ mɔ Galile.» 71Ɛ Piyɛr kandɛ mɛkinja mɛ yotu ɓiye kwey ɓiye nji̧ lɛpɔ nde: «Mi yeti kɛ duwɛ mbam te yi wunɛ lɛpɛ nɔ kɔ na.» 72Yaka nɛ mbam kuɓɛ kɛ kɔkɔ kɛ mɛŋga yiɓate. Ɛ Piyɛr nje takɛ lɛpi te yi Yesus ma lɛ́pi nyɛ nyɛ nde: ‹Wɛ ta tonɔ kumɔ muka mɛŋga yitati nde, wɛ yeti kɛ duwɛ mi na piŋɔ te yi kuɓɛ tì pa kɔkɔ kumɔ mɛŋga yiɓa.› Kɛ Piyɛr ma takɛ lɛpi yinɔri kɛ́, ɛ nyɛ kandɛ ɗukwe.

15

Yesus kɛ jɔsi kɛ mbɔmbu Pilat

(Mt 27; Lk 23; Jŋ 18)

1Ɓemɛŋmɛnɛ sut ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ kelma kutu ɓenɛ ɓetomba ɓe ɗya nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi nɛ̀ ɓomɔ hɛnɛ te ɓe ɗiyɛ kɛ nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn ɓaka. Kɛ ɓo ma si wotɔ Yesus kɛ́, ɛ ɓo ɓu̧ nyɛ kwa̧ nɔ kaŋɛ nyɛ nyɛ Pilat. 2Pilat diyma nyɛ mɛdiyan lɛpɔ nde: «’Wɛ kumande Ɓeyudɛn nde?» Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yo nda yi wɛ lɛpɛ kɛ́.» 3Ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ lɛpima ɓuɗya mɛyasi suŋgwɛ nɛ nyɛ. 4Pilat ka̧ mbɔmbu diyɛ nyɛ nde: «Wɛ yeti nɛ yaŋa te yi lɛpɔ na? Wɛ yeti kɛ wokɔ mɛyasi hɛnɛ te yi ɓo lɛpɛ suŋgwɛ nɛ wɛ kɛ́ na?» 5Ɛ Yesus ɗiyɛ nɛ sɛm kinɛ yeŋsa se yaŋa na. Ɛ Pilat ŋgbakima ɓuɗyate.

6Kɛ ŋgimɔ jesɔ *Paska hɛnɛ Pilat ɗikima soŋɛ ɓɔ nɛ mɔ jɔɓɔ wɛtɛ, yɔkɔ yi ɓomɔ ɗikima lɛpɔ nde, a sôŋa ɓɔ nɛ nyɛ kɔ. 7Wɛtɛ mbam nde Barabas ɓa̧ kɛ jɔɓɔ ɓenɛ ɓekumbɔ ɓenɛ, kɛto ɓo woma mumɔ kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɗesa nɛ to ɓomɔ suŋgwɛ nɛ ɓekum ɓe ɗya kɛ́. 8Ŋgil ɓomɔ sutiya kɛ̀ pɛ yi Pilat kandɛ diyna nɛ nde, a nyɛ̂ki ɓo yasi te yi nyɛ ɗiki nyɛ ɓo kɛ́. 9Ɛ Pilat nje diyɛ ɓo nde: «Wunɛ kwáɗyikwɛ nde, mi sôŋa ɓɔ nɛ kumande Ɓeyudɛn yɔkiɗye nyɛ nyɛ wunɛ?» 10Pilat díya ɗete, kɛto a duwa̧ nde, ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɓa̧ nɛ ɓeya temɔ suŋgwɛ nɛ Yesus. 11Ko ɗete, ɓo sesiɗya ɓomɔ nde, ɓo lɛ̂pi nyɛ Pilat nde, a sôŋa ɓɔ nɛ Barabas yɔkiɗye nyɛ ɓo, tikɔ Yesus. 12Ɛ Pilat ɓasiɗye diyɛ ɓo nde: «Wunɛ kwáɗyikwɛ nde, mi kêl nan nɛ yɔkɔ yi wunɛ jeɓa nde kumande Ɓeyudɛn kɔ?» 13Ɛ ɓo kembɛ wolo lɛpɔ nde: «Ŋgbakɔ nyɛ kɛ kroa!» 14Ɛ Pilat diyɛ ɓo nde: «Ma yo kwalɔ ɓeya yasi te nda yi nyɛ kelma kɛ́?» Ɛ ɓo kembiɗya ndana kwa̧ to te lɛpɔ nde: «Ŋgbakɔ nyɛ kɛ kroa!» 15Pilat kwaɗya wɛɗye temɔ yan kelɔ nda yi ɓo diyma kɛ́. Ɗete, ɛ nyɛ soŋɛ ɓɔ nɛ Barabas yɔkiɗye nyɛ nyɛ ɓo. Kɛ nyɛ ma si nyɛ ɗeti nde, ɓo njûru Yesus nɛ njambala kɛ́, ɛ nyɛ kaŋɛ nyɛ nyɛ ɓo, nɛ́ ɓo kɛ̀ ŋgba nyɛ kɛ kroa.

16Ɓesɔja nja̧ ŋgbɔsɔ Yesus kɛ̀ nɔ kɛ mɔy sɛ̧ ndoko kɛ mbanjɔ Pilat kɛ numɛy tu̧ ɗyenɛ. Ɛ ɓo wesiɗye ndiŋgɛlɛ njɔŋ ɓesɔja hɛnɛ. 17Ɓo lɛnja nyɛ wɛtɛ kpasa tena gambo, ɓu̧ yiŋa mɛkɔl nɛ mɛsɔru kɛte kɛ́ jakɔ nɛ ɗuŋgwɛ te lɛnje nyɛ kɛ to. 18Ɛ ɓo kandɛ sombila nɛ lɛpɔ nde: «Kumande Ɓeyudɛn, hɛ lɛ̂pi!» 19Ɛ ɓo ɓu̧ kum soŋ kwɛlɛ nɛ nyɛ kɛ to, sa mɛsɛri kɛ yotu nɛ, kusɛ mɛɓɔŋ kɔtɔ mbɔmbu kɛ mbɔmbu wenɛ. 20Kɛ ɓo ma si siɗyɛ sɛrka nɛ ɗete kɛ́, ɛ ɓo sɔrɛ kpasa tena gambo yinɔri kɛ yotu nɛ, nje lɛnje nyɛ mɛlambɔ mɛnɛ, ŋgbɔsɔ nyɛ kwa̧ nɔ, nɛ́ ɓo kɛ̀ ŋgba nyɛ kɛ kroa.

Ɓo kɛ ɓu̧ Yesus kɛ̀ ŋgba kɛ kroa

(Mt 27; Lk 23; Jŋ 19)

21Mbaŋa mbam nde Simɔn, mɔ Sirɛn, saŋgwɛ nɛ Alɛksaŋdɛrɛ nɛ̀ Rufus ɓa̧ kɛ kwa̧ nɛ nje nɛ nje wulɛ ŋgwaŋ. Ɛ ɓesɔja jeliyɛ nyɛ nde, a sôɓa kroa Yesus. 22Ɓo ɓoŋma Yesus kumɔ nɔ kɛ mbɛy te yi ɓo jeɓa nde Golgota, yite nde Mbɛy gboŋgo to. 23Kumɔ mate, ɛ ɓo ɓu̧ yiŋa mɛnjam mɛte yi ɓo pulma nɛ̀ yiŋa yasi nde *mir kɛ́ nyɛ nde, a hɔ̂ɓiya. Yasi wɛtɛ, a tì hɔɓiye na. 24Kɛ ɓo ma si ŋgba nyɛ kɛ kroa ɗete kɛ́, ɛ ɓo ɓu̧ mɛlambɔ mɛnɛ lu̧ kɛ mbari yí kaɓiɗya nɛ yo, yí duwɛ nɛ ŋgaɓiyɛ te yi mumɔ hɛnɛ kɛ njoka yan yakama ɓu̧ kɛ́. 25Ɓo ŋgbáki nyɛ kɛ hawa yitan jɔ yini te yi ɓemɛŋmɛnɛ. 26Yí teɗye nɛ to sɔŋ nɛ, ɓo kɛtima yiŋa yasi ŋgba kɛ to kroa nɛ nde: ‹Yɔkɔ kumande Ɓeyudɛn.› 27Ɓo ŋgbama sendi nyaŋgwɛ ɓotu ɓe guɓɔ yiɓa kɛ kroa nda Yesus, wɛtɛ kɛ kroa te wenɛ pulɔ mbam ɓɔ nɛ, wɛtɛ kɛ wenɛ pulɔ gare. 28Ɗete, lɛpi te yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Ɓo tɔlma nyɛ kɛ njoka ɓotu ɓe ɓeya mɛkele› kɛ́, sima tondɔ.

29Ɓotu ɓete ɓe ɗikima kwa̧ kwaŋgɔ nɛ nje ɓaka ɗikima toyɛ nyɛ kɛnjɛ ndiŋgile to soŋɛ pokɔ lɛpɔ nde: «Hey wɛ! Wɛ mɔ te ɛ lekɛ mbanjɔ Njambiyɛ nje sumɔ ndi kɛ mɛtu yitati kɔ, 30joŋgwɛ yotu yɔ nɛ ŋguru wɔ piyɛ kɛ kroa.» 31Ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe teɗya mɛmboŋga ɗikima nyɛtɔ sendi nyɛ tandɛ yan lɛpɔ nde: «A ɗikima joŋgwɛ ɓaŋa ɓomɔ, ma a yeti nɛ ɗeti te yi joŋgwɛ yotu nɛ nɛ ŋguru wenɛ na. 32Ma *Krist te kumande Isarayɛl pîkwɛ ŋgɛnjɛ ndana kɛ kroa, nɛ́ wusɛ ɓɛŋ, nɛ́ wusɛ tiki temɔ kɛ yenɛ.» Ɓotu ɓete yi ɓo ŋgbama ɓo ɓenɛ ɓe Yesus ɓaka ɗikima toyɛ sendi nyɛ.

33Kɛ ɓembe yesɔ ma ɗya̧ kɛ́, ɛ yitil kelɛ kɛ ndiŋgɛlɛ mɛnɛti kumɔ kɛ hawa yitati te yi ɓekoko. 34Kɛ hawa yitati ma ɗya̧ kɛ́, ɛ Yesus kembɛ nɛ mɛn kɛ kwey lɛpɔ nde: «Elɔy, Elɔy, lama sabatani?» Yite nde: ‹Njambiyɛ wombɛ, Njambiyɛ wombɛ, wɛ léŋ mi kɛto ŋge?› 35Kɛ ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ nde: «Nɛ wôku ndi, a kɛ jeɓa Eli.» 36Ɛ wɛtɛ mbam kɛ njoka yan sɛɗyɛ kɛ̀ ɓu̧ yiŋa yasi nda kusa tɔpɛ kɛ yiŋa ɗyanjina mɛnjam sɔmɔ kɛ jeti sambile nyɛ nyɛ nde, a hɔ̂ɓiya. Ɛ mbam te lɛpɛ nde: «Nɛ tîki, hɛ pa ɓɛŋ, simande Eli ta nje piɗyɛ nyɛ soŋɛ kɛ kroa.» 37Ɛ Yesus kembɛ ɗetinate jɛyɛ gwe. 38Ɛ nyaŋgwɛ lambɔ te yi ɓa̧ kɛsate kɛ mbɛy te yi nɛ kiyɔ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ́ nyaliyɛ kɛ ɓembe kandɛ kwey kumɔ nji̧. 39Kɛ kum ɓesɔja gɔmay te ɛ ɓa̧ womɛte kɛ tɛri kɛ mbɔmbu Yesus kɔ ma ɓɛŋɛ nda yi Yesus jɛyma nɔ kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Mbam kɔ ɓa̧ gbate Mɔnɔ Njambiyɛ!» 40Ɓaŋa ɓoma ɓa̧ sendi womɛte. Ɓo ɗikima ɗiyɔ nɛ naŋ ɓɛŋɛ yasi kɛnjɛ. Mariya te ŋgɔndu Magdala nɛ̀ Mariya te nyaŋgwɛ nɛ Yosɛs ɓenɛ Jak te ɛ ɓa̧ mɔnɔsikɛ kɛ njoka ɓɛsɔ kɔ, nje ɓu̧ sendi mbaŋa nyari nde Salome ɓa̧ kɛ njoka ɓoma ɓenɔri. 41Ɓo ɗikima ɓeŋgwɛ Yesus kelɔ mɛsay nyɛ nyɛ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ nɔ kɛ Galile kɛ́. Yo ɓa̧ sendi nɛ ɓaŋa ɓuɗya ɓoma ɓe tɛmma nje Yerusalɛm ɓenɛ ɓe Yesus ɓaka.

Pumbuna Yesus

(Mt 27; Lk 23; Jŋ 19)

42Ɓekoko sima ɗya̧, yo ɓa̧ ŋgimɔ te yi ɓo ɗiki komsa kɛte yí teɗye nde, ŋgimɔ mɛwɛɗya mɛte yi yesɔ *Saba ta ɓɛ kɛ kandɛ. 43Ɛ Yosɛp te mɔ Arimate ɗya̧. A ɓa̧ kɛ njɔŋ nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn. Ɓomɔ ɓa̧ kɛ jɛsɔ nyɛ. Sendi, nyɛ nɛ ŋguru wenɛ ɓa̧ kɛ laɗye *Kandɔ Njambiyɛ. Ɛ nyɛ tiŋɛ temɔ kɛ̀ kɛ yi Pilat kɛ̀ diyɛ muŋ Yesus. 44Ɛ Pilat ŋgbakima yí wokɔ nde, Yesus gwa̧ ɗete nɛ kpeteŋ. Ɛ nyɛ jeɓa kum ɓesɔja kɔ diyɛ nyɛ, simande Yesus ma kíki gwe. 45Kɛ kum ɓesɔja ma lɛpɔ nyɛ nyɛ nde, Yesus gwa̧ gbate kɛ́, ɛ nyɛ jayɛ nde, Yosɛp ɓôŋ muŋ nɛ. 46Ɛ Yosɛp ɓɔmɛ ndɔmbɔ kwa̧ piɗyɛ muŋ Yesus kɛ kroa ɓɔyɛ nɛ ndɔmbɔ kɛ̀ niŋgwɛ kɛ ɓoŋsɔŋ te yi ɓo timma kɛ wɛtɛ nyaŋgwɛ tari kɛ́. Ɛ nyɛ nje ɓiŋgile wɛtɛ tari ɗiɓɔ nɛ numbu te. 47Mariya te ŋgɔndu Magdala nɛ̀ Mariya te nyaŋgwɛ nɛ Yosɛs ɓɛŋma mbɛy te yi ɓo pumbuma nyɛ kɛte kɛ́.

16

Womiya Yesus

(Mt 28; Lk 24; Jŋ 20)

1Kɛ yesɔ *Saba ma si kwa̧ kɛ́, ɛ Mariya te ŋgɔndu Magdala nɛ̀ Mariya te nyaŋgwɛ nɛ Jak nɛ̀ Salome ɓɔmɛ yiŋa mɛmutɔ mɛte yi ɓa̧ nɛ kimɔ mɛtul, nɛ́ ɓo kɛ̀ nyɛ kɛ yotu Yesus. 2Ɓemɛŋmɛnɛ sut kɛ bosa yesɔ te ɛ kandɛ jɔnja sɔndi, ɛ ɓo tɛmɛ yí kɛ̀ kɛ ɓoŋsɔŋ kɛ ŋgimɔ te yi njanjakwɛ nje nɔ kɛ́. 3Ɓo ɗikima diyna nde: «Nda ta njeŋɛ tari soŋɛ kɛ numbu ɓoŋsɔŋ nyɛ wusɛ?» 4Kɛ ɓo ma kaŋɛ misi, ɓo ɓɛ́ŋa nde, ɓo ma njeŋɛ tari yinɔri soŋɛ. Yo nde, yo ɓa̧ nyaŋgwɛte ɓuɗyate. 5Kɛ ɓo ma nyiŋɛ kɛ mɔy ɓoŋsɔŋ, ɓo ɓɛ́ŋa mbaŋa gwanjɔ mɛtiɗyɛ pulɔ mbam ɓɔ nɛ wumna gambo kɛ yotu. Ɛ ɓo gwe wɔ̧ ɓuɗyate. 6Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Nɛ tî gwaki wɔ̧ na. Wunɛ sáŋ Yesus te ɛ Nasarɛt yi ɓo ŋgbama kɛ kroa kɔ. A ma womiyɛ, a yeti se waka na. Nɛ ɓɛ̂ŋa mbɛy te yi ɓo niŋgwa nyɛ kɛte kɛ́. 7Ma wunɛ kɛ̂n kɛ̀ lɛpɔ nyɛ Piyɛr nɛ̀ ɓejekɛ ɓete ɓari nde, a ma kandɛ kwa̧ nɛ wunɛ kɛ̀ pɛ Galile. Wunɛ ta ɓɛŋɛ nyɛ mate nda yi nyɛ ma lɛ́pi nyɛ wunɛ kɛ́.» 8Ɛ ɓo pundɛ kɛ ɓoŋsɔŋ sɛɗyɛ kwa̧ nɛ mɛŋgwaŋgwa, yo kwaŋma to yan. Ɗete, ɓo tì lɛpɛ yaŋa nyɛ mumɔ na, kɛto wɔ̧ kwaŋma ɓo ɓuɗyate.

Yesus kɛ punjɛ yotu nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ

(Mt 28; Lk 24; Jŋ 20)

[9Yesus womiya ɓemɛŋmɛnɛ kɛ bosa yesɔ te ɛ kandɛ jɔnja sɔndi. Ɛ nyɛ kandɛ punjɛ yotu nyɛ Mariya te ŋgɔndu Magdala yi nyɛ soŋma ɓeya mɛsisiŋ yitan jɔ yiɓa kɛ yotu nɛ kɔ. 10Ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ yekiɗye yo nyɛ ɓotu ɓete ɓe joŋnama ɓenɛ ɓe Yesus ɓaka. Ɓo ɓa̧ kɛ wo yotu lelɔ. 11A lɛpima nyɛ ɓo nde, Yesus nɛ joŋ, a ɓɛŋma nyɛ. Kɛ ɓo ma wokɔ ɗete kɛ́, ɓo tì jayɛ na. 12Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus punjɛ yotu nyɛ ɓaŋa yiɓa kɛ njoka yan nɛ yiŋa yotu dɛlɛ kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ kɛ̀ kɛ yiŋa mɛlunde kɛ́. 13Ɛ ɓo yɔkwɛ nje yekiɗye sendi nyɛ ɓenjɔŋ ɓan. Yasi wɛtɛ, ɓo tì jayɛ sendi yasi te yi ɓo lɛpima nyɛ ɓo kɛ́ na. 14Kɛ kɔŋte yinɔri, ɛ Yesus nje punjɛ sendi yotu nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ kamɔ jɔ wɛtɛ kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ ɗyena kɛ́. A ndeyma ɓo, kɛto ɓo ɓa̧ nɛ mɛso kɛ temɔ. Sendi, ɓo tì tikɛ temɔ kɛ yasi te yi ɓotu ɓete ɓe ɓɛŋma nde, a womiya lɛpima kɛ́ na. 15Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ kɛ̂n kɛ to mɛnɛti hɛnɛ kɛ̀ pelɛ Kimɔ Tom nyɛ ɓomɔ hɛnɛ. 16Mɔ te ɛ ta tikɔ temɔ kɛ Kimɔ Tom te, jayɛ nde, ɓo tɔ̂pa nyɛ kɛ mɔrɔku, mɔ te ta ju̧. Ma yɔkɔ ɛ ta ɗiyɔ kinɛ tikɔ temɔ kɛ Kimɔ Tom te na, jɔsi ta ɓalɔ kɛ to nɛ. 17Ɓotu ɓete ɓe ta tikɔ temɔ kɛ Kimɔ Tom te ɓaka ta kelɔ kwalɔ mɛyekambiyɛ te yikɛ, yo nde, ɓo ta soŋɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓomɔ nɛ ɗinɔ ɗyembɛ. Ɓo ta lɛpina nɛ yiŋa mɛnumbu. 18Ɓo ta ɓiye sendi ɓenyɔŋɛ lalɛ nɛ ɓɔ. Kɛ ɓo hɔɓiye yiŋa yasi te yi nɛ lɔku kɛte, yo tí kelɔ ɓo yaŋa na. Ɓo ta kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu ɓotu ɓekɔn, mɛkɔn man má siyɔ.»

Yesus kɛ yɔkwɛ kɛ̀ ɗyoɓɔ

(Lk 24)

19Kɛ Kumande Yesus ma si lɛpina nyɛ ɓo kɛ́, ɛ Njambiyɛ yɔkiɗye nyɛ kɛnjɛ ɗyoɓɔ. Ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ ɗiyɔ kɛ mbam ɓɔ Njambiyɛ. 20Ɛ ɓejekɛ nje kwa̧ kɛ̀ pelɛ Kimɔ Tom kɛ mɛmbɛy hɛnɛ. Kumande Yesus ɓa̧ kɛ kɔŋ yan, nyɛ ɓo ɗeti te yi kelɔ mɛyekambiyɛ, nɛ́ ɓomɔ duwɛ nde, lɛpi te yi ɓo lɛpɛ kɛ́, gbakasi.]