Kimɔ Tom Yesus Krist te yi
Lukas
kɛtima
Mɛkana mɛte yɔkɔ, yo Lukas kɛtɛ yo. A jéki kɛtɔ yo kɛnjɛ Teyofil. Yo ndi Lukas kɛtɛ mɛkana mɛ ‹Mɛsay mɛte yi Ɓotu ɓe Tomun ɓe Yesus kelma›. A kelma mɛsay ɓuɗyate ɓenɛ Pol (Bt 16:11 yi kɛ̀ nɔ, nje ɓu̧ Fl 24). A ɓa̧ sendi nyaŋgwɛ dɔkita (Kl 4:14).
To mɛkana mɛte yi nyɛ kɛtima kɛ́ téɗya nɛ saŋsaŋ nde, Krist nɛ njololo kɛ mɛnje hɛnɛ, nyɛ *Mɔnɔ mumɔ. Lukas kɛ yekiɗye joŋgwɛ Yesus kandɛ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ gwanjɔ kɛ́. A kɛ lɛpɔ sendi nde, Yesus ɓa̧ kɛ gwe ŋgwɛtɛ ɓomɔ ɓuɗyate.
Wusɛ yakama ɓakɛ mɛkana maka kɛ nyaŋgwɛ mɛŋgaɓiyɛ yitan:
1. To mɛkana maka (kumte 1).
2. Kasi jariki Yesus. Kasi tɔpuna nɛ kɛ mɔrɔku. Ɗinɔ ɓesaŋmbambɔ ɓenɛ. Kasi te yi *Satan ɓoɓila nɛ nyɛ kɛ́ (kumte 1-4).
3. Mɛsay mɛte yi Yesus kelma kɛ́ (kumte 4-19).
4. Ɓomɔ kɛ sɛŋɛ Yesus. Kasi sɔŋ nɛ (kumte 19-23).
5. Womiya Yesus. Jɔnja mɛsay mɛte yi nyɛ nya ɓejekɛ ɓenɛ kɛ́. Ɗuwa̧ nɛ kɛ̀ pɛ ɗyoɓɔ (kumte 24).
11Nyaŋgwɛ mbam Teyofil, ɓuɗya ɓomɔ nya ɓɔ kɛ kɛtina mɛyasi mɛte yi kwaŋnama kɛ njoka wusu kɛ́. 2Ɓo kɛtima yo ɓeŋgwɛ yasi te yi ɓotu ɓete ɓe ɓɛŋma nɛ misi man wulɛ kɛ kandinate yekiɗya nyɛ wusɛ kɛ́. Ɓotu ɓete sendi nja̧ nje ɓɛ ɓotu ɓe lɛpina mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 3Kɛ mi ma si gɔsɔ to te ɓiye kimɔte wulɛ nda yi yo kandima nɔ kɛ́, ɛ mi sendi ɓɛŋɛ kimɔte nde, mi kɛ̂ti yo kɛtɔ nɛ nje te nyɛ wɛ, 4nɛ́ wɛ duwɛ nde, mɛyasi mɛte yi ɓo teɗya wɛ kɛ́ kɛ nje gbate.
Jaki Njambiyɛ kɛ nje lɛpɔ
kasi jariki Jaŋ
5Kɛ ŋgimɔ te yi Herod ɓa̧ kumande kɛ mɛnɛti mɛ Yuda kɛ́, yo ɓa̧ nɛ wɛtɛ mɔ nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ, ɗinɔ ɗyenɛ nde Sakari. A ɓa̧ kɛ njɔŋ Abiya. Nyari wenɛ ɓa̧ kɛ kandɔ *Arɔn. Ɗinɔ ɗyenɛ ɓa̧ nde Elisabɛt. 6Ɓo hɛnɛ yiɓa ɓa̧ nɛ ŋgbeŋ kɛ misi mɛ Njambiyɛ. Ɓo joŋnama ɓakiɗye mɛmboŋga nɛ̀ mɛlɛpi mɛ Baba Mbokɔ hɛnɛ kinɛ mɔnɔ mɛjɔsɔ na. 7Ɓo tì ɓɛ nɛ mɔnɔsikɛ na, kɛto Elisabɛt ɓa̧ kundu, sendi, ɓo hɛnɛ sima jombɛ.
8Wɛtɛ yesɔ Sakari ɓa̧ kɛ tonjɛ mɛsay mɛnɛ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ, kɛto yo ɓa̧ ŋgimɔ mɛsay mɛte yi njɔŋ te yenɛ. 9A kelma ɗete nda yi ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɗikima kelɔ nɛ mɛsay man kɛ́. Kɛ ŋgimɔ te yite, ɛ ɓo kelɛ tay kɛ mbɔmbu Njambiyɛ. Ɛ tay teɗye nde, Sakari nyîŋa mbanjɔ Baba Mbokɔ kɛ̀ loɗyɛ mɛyasi mɛte yi nɛ kimɔ mɛtul kɛ́. 10Nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ ɓa̧ kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ sɛ̧ kɛ ŋgimɔ loɗya mɛyasi mɛte yi ɓa̧ nɛ kimɔ mɛtul kɛ́. 11Ndana kɛ́, ɛ wɛtɛ jaki Baba Mbokɔ pundɛ kɛ mbɔmbu Sakari. A ɓa̧ kɛ tɛri kɛ pay mbam ɓɔ kɛ mbɛy te yi ɓo ɗiki loɗyɛ mɛyasi mɛte yi nɛ kimɔ mɛtul kɛ́. 12Kɛ Sakari ma ɓɛŋɛ jaki Njambiyɛ kɛ́, ɛ ɗyanɔ ɗyenɛ ɗimbiyɛ, ɛ nyɛ gwe wɔ̧ ɓuɗyate. 13Ɛ jaki Njambiyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Sakari, wɛ tî gwaki wɔ̧ na, kɛto Njambiyɛ jayma mɛŋgwɛta mɔ. Nyari wɔ Elisabɛt ta ja mɔnɔ mbam. Wɛ ta lo nyɛ nde Jaŋ. 14Wɛ ta ɓɛ nɛ nyaŋgwɛ mɛsosa kɛto nɛ. Sendi, ɓuɗya ɓomɔ ta sosa komɛ nyɛ ta jaɗyɛ kɛ́, 15kɛto a ta ɓɛ nyaŋgwɛte kɛ misi mɛ Baba Mbokɔ. A tí ɗye mɛnjam ho nyanna mɛnjam na. A ta ɓɛ tondunate nɛ Kimɔ Sisiŋ kandɛ kɛ mɔy nyaŋgwɛ. 16A ta yɔkiɗye ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl ɓuɗyate njesɛ kɛ yasi Baba Mbokɔ te Njambiyɛ wan. 17A ta kwa̧ mbɔmbu nɛ Nyaŋgwɛ Kumande nda mɔ tomun Njambiyɛ nɛ sisiŋ nɛ̀ ɗeti nda Eli. A ta yeŋsa mɛtemɔ mɛ ɓesaŋgwɛ nɛ ɓɔnɔ nde, ɓo kwâɗyikwɛ ɓɔnɔ ɓan. A ta kelɔ nde, ɓotu ɓe mbandɔ ɓɛ̂ki nɛ ɗyanɔ nda ŋgbeŋ ɓomɔ yí kombile nɛ kimɔ kandɔ tikɛ Baba Mbokɔ.» 18Ɛ Sakari lɛpɛ nyɛ jaki Njambiyɛ nde: «Mi ta kelɔ nan yí duwɛ nɔ nde, mɛyasi ta kwaŋna ɗete? Kɛto mi sima jombɛ. Sendi, mɛsew mɛ nyari mbɛ sima ɓuyɔ.» 19Ɛ jaki Njambiyɛ yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yo mi, Gabriyɛl. Mi ɗíy kɛ mbɔmbu Njambiyɛ. Njambiyɛ tomɛ mi nde, mi njâki lɛpina nyɛ wɛ, lɛpɔ kimɔ tom te yikɛ nyɛ wɛ. 20Ɓɛŋa, numbu yɔ ta ɓɛ ɗiɓinate. Wɛ tí tapita se na kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi mɛyasi maka ta si kelna, kɛto wɛ tì jayɛ mɛlɛpi mɛmbɛ na, mɛlɛpi mɛte yi ta kelna tondɔ kɛ ŋgimɔ te yi yo yâkaŋgwɛ kelna kɛ́.»
21Ɓomɔ ɓa̧ ndi kɛ laɗye Sakari. Ɓo ɓa̧ kɛ ŋgbakima to te yi nyɛ kikɛ nɔ ɗete kɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ kɛ́. 22Kɛ nyɛ ma nje pundɔ kɛ́, a tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi lɛpina nyɛ ɓo na. Ɛ ɓo duwɛ nde, a ɓɛŋma yiŋa mɛyekambiyɛ kɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ. A ɗikima pɛpiɗye mɛɓɔ numbu kɔɓɔ yí lɛpina nɔ nyɛ ɓo. 23Kɛ mɛtu mɛsay mɛte yenɛ ma siyɔ kɛ́, ɛ nyɛ tɛmɛ ɗuwɛ kɛ̀ ɗya ɗyenɛ.
24Mɔnɔ mɛtu kwaŋma kɛ kɔŋte, ɛ nyari wenɛ Elisabɛt ɓu̧ mɔy. Ɛ nyɛ sɔma nɔ ŋgwɛndɛ yitan. A ɗikima lɛpɔ nde: 25‹Baba Mbokɔ kelma nyaŋgwɛ ŋgikwa nɛ mi. A kaŋma misi ɓɛŋɛ nɛ mi yí soŋɛ nɛ wuŋgwa kɛ yotu mbɛ kɛ misi mɛ ɓomɔ.›
Njambiyɛ kɛ tomɔ jaki wenɛ
kɛnjɛ kɛ yi Mariya
26Kɛ mɔy Elisabɛt ma kumɔ ŋgwɛndɛ yitan jɔ wɛtɛ kɛ́, ɛ Njambiyɛ tomɛ jaki wenɛ Gabriyɛl kɛnjɛ kɛ Galile kɛ wɛtɛ ɗya nde Nasarɛt, 27kɛ yi wɛtɛ ɓindi ŋgɔndu nde Mariya. Yo ɓa̧ kponate nde, a ta kelɔ gwaki ɓenɛ wɛtɛ mbam nde Yosɛp kɛ kandɔ Davit. 28Jaki Njambiyɛ nyiŋma tu̧ Mariya dolɔ nyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Mi kɛ nyɛnɔ wɛ, Baba Mbokɔ kɛ yɔ! A teɗya wɛ nyaŋgwɛ ŋgikwa nɛ.» 29Kɛ Mariya ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ ɗyanɔ ɗyenɛ ɗimbiyɛ, ɛ nyɛ gwe wɔ̧ ɓuɗyate. Ɛ nyɛ diyɛ kɛ mɔy temɔ nɛ nde: ‹To mɛnyɛn mɛte yikɛ lɛ́pi nɛ ŋge?› 30Ɛ jaki Njambiyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Mariya, wɛ tî gwaki wɔ̧ na, kɛto Njambiyɛ teɗya nyaŋgwɛ ŋgikwa nɛ kɛ yɔ. 31Dukwɛ nde, wɛ ta ɓu̧ mɔy. Wɛ ta ja mɔnɔ mbam, wɛ ta lo nyɛ nde Yesus. 32A ta ɓɛ nyaŋgwɛte kɛ misi mɛ Njambiyɛ. Ɓo ta jeɓa nyɛ nde Mɔnɔ Njambiyɛ te ɛ kwaŋma mɛyasi hɛnɛ kɛ kwey kɔ. Njambiyɛ te Baba Mbokɔ ta nyɛ nyɛ ɗiyɔ kumande saŋmbambɔ wenɛ Davit. 33A ta namɔ kandɔ tu̧ Yakɔp kpo nɛ kpo. Namnate yenɛ tí ɓɛ nɛ njena na.»
34Ɛ Mariya lɛpɛ nyɛ jaki Njambiyɛ nde: «Yo yakama kelna nan, kɛto mi tì pa duwɛ mbɛ mbam na?» 35Ɛ jaki Njambiyɛ yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Kimɔ Sisiŋ ta nje pɛ yɔ. Ŋguŋguɗyɛ Njambiyɛ te ɛ kwaŋma mɛyasi hɛnɛ kɛ kwey kɔ ta ɓusɛ wɛ nda wukumɛ. Ɗete, mɔnɔ te yi wɛ ta ja kɔ ta ɓɛ kiyɔ. Ɓo ta jeɓa nyɛ nde Mɔnɔ Njambiyɛ. 36Dukwɛ nde, toru wɔ Elisabɛt mɛ nɛ mɔy. A ɓoŋma mɔy nɛ jombiɗyɛ. Yɔkɔ yi ɓo ɗikima jeɓa nde kundu kɔ mɛ nɛ mɔy ŋgwɛndɛ yitan jɔ wɛtɛ muka. A ta ja mɔnɔ mbam. 37Kɛto kinɛ yiŋa sulna yasi kɛ misi mɛ Njambiyɛ na.» 38Ɛ Mariya lɛpɛ nde: «Mi kɔ, mɔ mɛsay mɛ Baba Mbokɔ, yo kêlnaŋgwɛ kɛ yotu mbɛ nda yi wɛ lɛpima kɛ́!» Ɛ jaki Njambiyɛ pundɛ kwa̧ lɔndɔ kɛ kɛki nɛ.
Mariya ka̧ kɛ̀ ɓɛŋɛ Elisabɛt
39Ndi kɛ mɛtu te yite ɛ Mariya tɛmɛ ɓekɛ ɓekɛ kɛ̀ kɛ wɛtɛ ɗya kɛ mɛnɛti mɛ Yuda, kɛ mɛnɛti mɛte yi nɛ mɛkeki kɛ́. 40Ɛ nyɛ nyiŋɛ tu̧ Sakari nyɛnɔ Elisabɛt. 41Kɛ Elisabɛt ma wokɔ mɛnyɛn mɛ Mariya kɛ́, ɛ mɔnɔ watɛ ɓuɗyate kɛ mɔy nɛ, ɛ Kimɔ Sisiŋ tondɛ kɛ yotu Elisabɛt. 42Ɛ nyɛ kembiɗya lɛpɔ nde: «Wɛ nɛ mɛkombila kɛ njoka ɓɛsɔ ɓoma. Sendi, mɔnɔ te ɛ kɛ mɔy yɔ kɔ nɛ mɛkombila. 43Wuy, ŋge ɓa̧ kelɛ yi nyaŋgwɛ nɛ Nyaŋgwɛ Kumande wombɛ nja̧ ndana kɛ yasi mbɛ kɛ́? 44Kɛto, kɛ mi ma wokɔ mɛnyɛn mɔ kɛ́, ɛ mɔnɔsikɛ watɛ ɓuɗyate nɛ mɛsosa kɛ mɔy mbɛ. 45Wɛ nɛ mɛsosa, kɛto wɛ jayma nde, mɛyasi mɛte yi Baba Mbokɔ lɛpima nyɛ wɛ kɛ́ ta kelna.» 46Ɛ Mariya lɛpɛ nde:
«Mi kɛ kanɔ Baba Mbokɔ. 47Sendi, temɔ mbɛ nɛ mɛsosa kɛto Njambiyɛ, Mɔ te ɛ joŋgwɛ mi kɔ. 48A teɗya mi ŋgikwa nɛ, mi mɔ mɛsay wenɛ. Kandɛ ndana kumɔ kpo nɛ kpo mɛkandɔ hɛnɛ te yi ta jaɗyɛ kɛ to mɛnɛti maka kɛ́ ta lɛpɔ nde, mi nɛ mɛsosa. 49Kɛto Njambiyɛ te ɛ nɛ ŋguŋguɗyɛ kɔ kelma nyaŋgwɛ mɛyasi kɛ pay te yembɛ. Ɗinɔ ɗyenɛ kiyɔ. 50Sendi, ɓotu ɓete ɓe kambɛ nyɛ ɓaka, a gwáki ŋgwɛtɛ yan mɛŋgimɔ hɛnɛ. 51A teɗya ɓomɔ nde, a nɛ nyaŋgwɛ ɗeti. A wanjima ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ nɛ mɛtakɛ mɛ ɓendiɗya yotu kɛ temɔ yan ɓaka. 52A soŋma ɓekumande kɛ mɛɗiyɔ man nje ɓendiɗye gbɛla ɓomɔ. 53A tonja kimɔ mɛyasi nyɛ ɓotu ɓete ɓe gwe nja ɓaka, nje tikɔ ɓotu ɓete ɓe nɛ mɛyasi ɓaka nɛ gboŋgo ɓɔ. 54A kamma kandɔ Isarayɛl, ɓotu ɓe mɛsay ɓenɛ yí takɛ gwena ŋgwɛtɛ nɛ 55suŋgwɛ nɛ Abaraham ɓenɛ ɓenday ɓenɛ kpo nɛ kpo. A kelma ɗete nda yi nyɛ lɛpima nyɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu kɛ́.»
56Mariya yama ɓenɛ Elisabɛt nda ŋgwɛndɛ yitati. Ɛ nyɛ nje ɗuwɛ kɛ̀ ɗya ɗyenɛ.
Kasi jariki Jaŋ
57Kɛ ŋgimɔ te yi Elisabɛt ta ja kɛte kɛ́ ma ɗya̧, ɛ nyɛ ja mɔnɔ mbam. 58Kɛ ɓenjɔŋ ɓenɛ nɛ̀ ɓemaŋ ma wokɔ nde, Baba Mbokɔ teɗya nyɛ nyaŋgwɛ ŋgikwa nɛ ɗete kɛ́, ɛ ɓo ɓɛ nɛ mɛsosa nda Elisabɛt. 59Kɛ mɔnɔsikɛ ma kumɔ mɛtu yitan jɔ yitati kɛ́, ɛ ɓomɔ nje kɛ pɛsina nɛ. Ɛ ɓo diy lo nyɛ nde Sakari nɛ ɗinɔ saŋgwɛ wenɛ. 60Yasi wɛtɛ, ɛ nyaŋgwɛ nɛ mɔnɔ lɛpɛ nde: «Ɓɛ, ɗinɔ ɗyenɛ ta ɓɛ nde Jaŋ!» 61Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Kinɛ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ kandɔ ɗyɔ nɛ ɗinɔ te yite na.» 62Ndana, ɛ ɓo pɛpiɗye ɓɔ diyɛ nɛ saŋgwɛ nɛ mɔnɔ nde: «Wɛ kwáɗyikwɛ lo mɔnɔsikɛ nde ŋge?» 63Ɛ Sakari jɔmbɛ yiŋa yasi, na kɛtina kɛte. Ɛ nyɛ kɛtɛ kɛte nde: ‹Ɗinɔ mɔnɔsikɛ nde Jaŋ.› Ɛ ɓo hɛnɛ ŋgbakima ɗinɔ te yite. 64Ndana ndana, ɛ numbu nɛ ɓutuna. Ɛ nyɛ kandɛ ndapi nɛ kɔkɔ lukse Njambiyɛ. 65Ɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ kɛ pɔku mɛnɛti mɛte yite ɓaka gwe wɔ̧. Ɓotu ɓete ɓe ɗikima ɗiyɔ kɛ Yuda, kɛ mɛnɛti mɛte yi nɛ mɛkeki kɛte kɛ́ ɗikima yekiɗye ndi mɛyasi mɛte. 66Ɓomɔ hɛnɛ ɓe wokuma kasi te ɓaka ɗikima takɛ yo kɛ mɔy temɔ. Ɛ ɓo ɗiki diyɛ nde: «Mɔnɔ te yɔkɔ ta duwɛ ɓɛ nan? Ɗeti Baba Mbokɔ ɓa̧ gbate kɛ yotu nɛ.»
67Saŋgwɛ wenɛ Sakari ɓa̧ tondunate nɛ Kimɔ Sisiŋ. Ɛ nyɛ punjɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpɔ nde:
68«Mɛluksa nɛ Baba Mbokɔ, Njambiyɛ te ɛ kandɔ Isarayɛl, kɛto a takima ɓotu ɓenɛ kolɔ ɓo. 69A nya wusɛ ɗetina mɔ te ɛ ta joŋgwɛ wusɛ kɔ wulɛ kɛ tu̧ mɔ mɛsay wenɛ Davit. 70A kelma nda yi nyɛ lɛpima kɛ numbu pupuna ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛnɛ ɓe mɛtu mɛ njimɛ. 71Mɔ te ɛ ta joŋgwɛ wusɛ komɛ ɓependɔ ɓusu ɗiyɛ kɛ́, soŋɛ wusɛ kɛ mɛɓɔ mɛ ɓotu ɓete ɓe ɓenɛ wusɛ ɓaka. 72Ɗete, Njambiyɛ gwa̧ ŋgwɛtɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu yí takɛ sendi nɛ nyaŋgwɛ mbon te yi nyɛ kelma kɛ́. 73A kél ɗete ɓeŋgwɛ mɛkinja mɛte yi nyɛ kinjama nyɛ saŋmbambɔ wusu Abaraham kɛ́. 74A kinjama nde, ŋgɛ nyɛ si soŋɛ wusɛ kɛ mɛɓɔ mɛ ɓependɔ ɓusu, wusɛ ta kelɔ mɛsay nyɛ nyɛ kinɛ wɔ̧ na. 75Wusɛ ta ɓɛ nɛ ŋgbeŋ, ɓakiɗye sendi mɛyotu musu pupunate kɛ mbɔmbu wenɛ kɛ mɛtu mɛ joŋgwɛ musu hɛnɛ. 76Mɔnɔsikɛ, ŋgɛ ɓɛ wɛ, ɓo ta jeɓa wɛ nde Mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ te ɛ kwaŋma mɛyasi hɛnɛ kɛ kwey kɔ, kɛto wɛ ta kandɛ kwa̧ mbɔmbu nɛ Baba Mbokɔ yí kombile mɛnje mɛnɛ. 77Wɛ ta teɗye ɓomɔ ɓenɛ, nɛ́ ɓo duwɛ nje joŋgwɛ nɛ nje te nde, Njambiyɛ ta tikɔ mɛɓeyɔ man nɛ ŋgwɛtɛ. 78Njambiyɛ wusu nɛ ŋgikwa ɓuɗyate. Yo ɗete yi mɛjasi ta wulɛ ɗyoɓɔ nje pɛ yusu 79nje paniyɛ puyɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe ɗiyɛ kɛ mɔy yitil nɛ̀ kɛ ndiliŋ mbɛy te yi sɔŋ ɓaka, nɛ́ yo kɛndi nɛ wusɛ kɛ nje te ɛ nɛ tɛ.»
80Mɔnɔsikɛ ɓa̧ kɛ ɗɔkɔ. Sendi, ɗyanɔ ɓa̧ kɛ nje nyɛ ɓuɗyate. A joŋnama kɛ mɔy mɛkoŋgor kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ nja̧ nje punjɛ nɛ yotu nyɛ kandɔ Isarayɛl kɛ̀.
2Kasi jariki Yesus
(Mt 1)
1Kɛ mɛtu te yite ɛ *Sesar Ogust nyɛ mboŋga nde, ɓo tɔ̂l ɓomɔ kɛ to mɛnɛti mɛnɛ hɛnɛ. 2Yo ɓa̧ bosa tɔlna ɓomɔ. Yo kélnaŋgwɛ kɛ ŋgimɔ te yi Kirinus ɓa̧ nyaŋgwɛ kum kɛ mɛnɛti mɛ Siri kɛ́. 3Mumɔ hɛnɛ ka̧ kɛ̀ kɛtɔ ɗinɔ ɗyenɛ kɛ ŋgbak ŋgbak ɗya ɗyenɛ. 4Ɛ Yosɛp tɛmɛ sendi kɛ Nasarɛt kɛ Galile kwa̧ kɛ̀ kɛ wɛtɛ ɗya nde Betɛlɛhɛm kɛ mɛnɛti mɛ Yuda. Betɛlɛhɛm ɓa̧ ɗya kumande Davit. Yosɛp ka̧ mate, kɛto ɓenɛ kumande Davit jaɗyɛ kɛ kiya kandɔ wɛtɛ. 5A ka̧ kɛ̀ kɛtɔ ɗinɔ ɗyenɛ ɓenɛ Mariya, kɛto yo ɓa̧ kponate nde, ɓenɛ nyɛ ta kelɔ gwaki. Kɛ ŋgimɔ te yite Mariya ɓa̧ nɛ mɔy. 6Piŋɔ te yi ɓo ɓa̧ ndi mate kɛ́, ɛ ŋgimɔ te yi Mariya ta ja kɛte kɛ́ ɗya̧. 7Ɛ nyɛ ja bosa mɔnɔ wenɛ, mɔnɔ mbam. Ɛ nyɛ ɓɔyɛ nyɛ nɛ mɛlambɔ niŋgwɛ nyɛ kɛ mɔy ɓokɔ, kɛto ɓo tì ɓɛ nɛ mbɛy kɛ tu̧ ɓejɛŋgwɛ na.
8Ɓotu ɓe ɓakiɗya ɓesam ɓa̧ kɛ pɔku mɛnɛti mɛte yite kɛ ɓakiɗye ɓesam ɓan nɛ tu kɛ mɔy lɔ̧. 9Ɛ wɛtɛ jaki Baba Mbokɔ ɗya̧ kɛ yan. Ɛ nyaŋgwɛ mɛjasi mɛ Baba Mbokɔ panɛ kɛ mbɛy komɛ ɓo ɗiyma kɛ́. Ɛ ɓo gwe wɔ̧ ɓuɗyate. 10Ɛ jaki Njambiyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Nɛ tî gwaki wɔ̧ na, kɛto mi kɛ nje lɛpɔ kimɔ tom te yi kandɔ Isarayɛl hɛnɛ ta wokɔ mɛsosa kɛte kɛ́ nyɛ wunɛ. 11Mɔ te ɛ ta joŋgwɛ wunɛ kɔ jaɗya muka kɛ ɗya Davit, nyɛ *Krist, nyɛ Nyaŋgwɛ Kumande. 12Yasi te yi wunɛ ta duwɛ nɔ kɛ́, yo nde: Wunɛ ta ɓɛŋɛ jɔnja mbɔŋgɔ mɔnɔsikɛ ɓɔynate nɛ mɛlambɔ. Ɓo niŋgwa nyɛ kɛ mɔy ɓokɔ.» 13Ɓo sém semɔ, nyaŋgwɛ ŋgil ɓejaki ɓe Njambiyɛ ɗyaŋma dolɔ jaki te yɔru. Ɛ ɓo kanɛ Njambiyɛ lɛpɔ nde: 14‹Mɛluksa nɛ Njambiyɛ pɛ kwey! Tɛte ɗîy nɛ ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ kwaɗyɛ kɛ mɛnɛti maka ɓaka!›
15Ndana, kɛ ɓejaki ɓe Njambiyɛ ma tikɔ ɓo ɗuwɛ kɛ̀ ɗyoɓɔ kɛ́, ɛ ɓotu ɓe ɓakiɗya ɓesam lɛpɛ tandɛ yan nde: «Wusɛ kɛ̂n pɛlɛ Betɛlɛhɛm kɛ̀ ɓɛŋɛ yasi te yi kwaŋnama mate kɛ́, yasi te yi Baba Mbokɔ lɛpima nyɛ wusɛ kɛ́.» 16Ɛ ɓo tɛmɛ nɛdɔ kwa̧. Ɓo dolma Mariya ɓenɛ Yosɛp, dolɔ sendi jɔnja mbɔŋgɔ mɔnɔsikɛ niŋgwate kɛ mɔy ɓokɔ. 17Kɛ ɓo ma si ɓɛŋɛ nyɛ kɛ́, ɛ ɓo yekiɗye mɛyasi mɛte yi ɓo wokuma kɛ kasi mɔnɔ te kɛ́ nyɛ ɓomɔ. 18Ɓomɔ hɛnɛ ɓe wokuma mɛyasi mɛte yi ɓotu ɓe ɓakiɗya ɓesam yekiɗya kɛ́ ŋgbakimama. 19Mariya ɓakiɗya nɛ mɛyasi mɛte kɛ mɔy temɔ nɛ takɛ gɔsɔ to te. 20Kɛ kɔŋte, ɛ ɓotu ɓe ɓakiɗya ɓesam yɔkwɛ. Ɓo luksa Njambiyɛ ɓesɛ sendi nyɛ, kɛto mɛyasi mɛte yi ɓo wokuma nɛ̀ yi ɓo ɓɛŋma kɛ́ ɓa̧ ndi nda yi jaki Njambiyɛ lɛpima nyɛ ɓo kɛ́.
Ɓo kɛ ɓu̧ mbɔŋgɔ Yesus kɛ̀ nɔ kɛ
mbanjɔ Njambiyɛ kɛ Yerusalɛm
21Ɓo yama mɛtu yitan jɔ yitati kɛ kɔŋ jariki. Ɛ ɓo pɛsɛ mɔnɔsikɛ, ɛ ɓo lo nyɛ nde Yesus, ɗinɔ te yi jaki Njambiyɛ nya, yite nyaŋgwɛ nɛ mɔnɔsikɛ tì pa ɓu̧ mɔy nɛ na. 22Ndana, kɛ mɛtu mɛ nyɛna sadaka yi pupuɗya yan kɛ misi mɛ Njambiyɛ ma yaka ɓeŋgwɛ mɛmboŋga mɛ Mɔyisi kɛ́, ɛ Yosɛp ɓenɛ Mariya ɓu̧ mɔnɔsikɛ kɛ̀ nɔ Yerusalɛm kɛ̀ nyɛ Baba Mbokɔ. 23Yo ɓa̧ kɛtinate ɗete kɛ mɛmboŋga mɛ Baba Mbokɔ nde: ‹Bosa mɔnɔ mbam te ɛ kandɛ jaɗyɛ kɛ mɔy nyaŋgwɛ kɔ ta ɓɛ ɛ Baba Mbokɔ.› 24Ɓo ka̧ sendi kɛ̀ nyɛ sadaka nda yo kɛtinate kɛ mɛmboŋga mɛ Baba Mbokɔ kɛ́: ‹Ɓebondo yiɓa ho sɔnjɔ ɓepepɔ yiɓa.›
25Wɛtɛ mbam ɓa̧ kɛ Yerusalɛm, ɗinɔ ɗyenɛ nde Simeyɔŋ. A ɓa̧ ŋgbeŋ mumɔ. A ɓa̧ kɛ ɓakiɗye mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ, tikɔ temɔ nɛ kɛ ŋgimɔ te yi Njambiyɛ ta joŋgwɛ nɛ kandɔ Isarayɛl kɛ́. Kimɔ Sisiŋ ɓa̧ sendi kɛ nyɛ. 26Kimɔ Sisiŋ téɗya nyɛ nde, a tí gwe kinɛ pa ɓɛŋɛ *Krist te ɛ Baba Mbokɔ ta njesɛ kɔ na. 27Ɗiyɔ kɛ́, ɛ Kimɔ Sisiŋ pusɛ nyɛ kɛnjɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ. Kɛ kiya ŋgimɔ te saŋgwɛ nɛ Yesus ɓenɛ nyaŋgwɛ ɓoŋma nyɛ yí tonjɛ mɛyasi mɛte yi mɛmboŋga ɗikima diyɛ kɛ́. 28Ɛ Simeyɔŋ ɓu̧ mɔnɔsikɛ ɓiye kɛ mɛɓɔ nyɛ Njambiyɛ wosoko lɛpɔ nde:
29«Sa Mbokɔ, ndana tikɔ mɔ mɛsay wɔ, na kwa̧ nɛ tɛ nda yi wɛ kpoma kɛ́, 30kɛto misi mɛmbɛ ma ɓɛŋɛ nda yi wɛ ta joŋgwɛ nɛ ɓomɔ kɛ́. 31Wɛ kombila yo ɗete, nɛ́ mɛkandɔ hɛnɛ ɓɛŋ. 32Wɛ paniya mɛjasi, nɛ́ mɛkandɔ duwɛ wɛ yí nyɛ sendi kandɔ ɗyɔ Isarayɛl mɛluksa.» 33Saŋgwɛ nɛ Yesus ɓenɛ nyaŋgwɛ wenɛ ŋgbakimama mɛyasi mɛte yi Simeyɔŋ lɛpima kɛ kasi nɛ kɛ́. 34Simeyɔŋ nya ɓo mɛkombila. Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ Mariya, nyaŋgwɛ nɛ Yesus nde: «Dukwɛ nde, Njambiyɛ njesa mɔnɔ kɛ́, nɛ́ ɓomɔ ɓuɗyate yambile kɛ njoka kandɔ Isarayɛl, sendi nɛ́ ɓomɔ ɓuɗyate ju̧ kɛ njoka yan. A ta nje ɓɛ yasi te yi ta teɗye nde, ɓomɔ ta ɓiye mɛso nɛ Njambiyɛ. 35Ma nyari, kɛ yɔ, wɛ ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ nda yi ɓo ɓu̧ kafa lu̧ nɛ mumɔ kɛ temɔ kɛ́. Yo ta kelna ɗete, nɛ́ mɛtakɛ mɛte yi ɗiyɛ kɛ mɔy temɔ ɓuɗya ɓomɔ kɛ́ pundu puyɛ.»
36Yo ɓa̧ sendi nɛ wɛtɛ nyari mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, ɗinɔ ɗyenɛ ɓa̧ nde Ana, mɔnɔ Fanuwɛl kɛ kandɔ Asɛr. A ma jombɛ ɓuɗyate. Mbam te ɛ dolma nyɛ kelɔ gwaki ɓenɛ nyɛ kɔ kelma ndi mɛsew yitan jɔ yiɓa ɓenɛ nyɛ, 37ɛ mbam te gwe, ɛ nyɛ tika kusɔ. Ndana a mɛ nɛ mɛsew kamɔtan jɔ kamɔtati jɔ yini. A tì ɓɛ kɛ ɓaka nɛ mbanjɔ Njambiyɛ na. A ɗikima kelɔ mɛsay nyɛ Njambiyɛ tu nɛ yesɔ, kiyɔ mɛɗye ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ. 38Kɛ kiya ŋgimɔ te yite ɛ Ana ɗya̧. Ɛ nyɛ lukse Baba Mbokɔ, yekiɗye sendi kasi mɔnɔ kɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ laɗye ŋgimɔ te yi Njambiyɛ ta kolɔ nɛ Yerusalɛm kɛ́.
39Kɛ ɓo ma si kelɔ mɛyasi hɛnɛ te yi mɛmboŋga mɛ Baba Mbokɔ lɛpɛ kɛ́, ɛ ɓo nje ɗuwɛ kɛ̀ ɗya ɗyan kɛ Nasarɛt kɛ Galile. 40Mɔnɔsikɛ ɓa̧ kɛ ɗɔkɔ. A ɓa̧ kɛ ɓu̧ ɗeti, ɓɛ sendi nɛ ɗyanɔ ɓuɗyate. Njambiyɛ nya temɔ kɛ yotu nɛ.
Yesus nɛ mɛsew kamɔ jɔ yiɓa
41Mɛsew hɛnɛ saŋgwɛ nɛ Yesus ɓenɛ nyaŋgwɛ ɗikima kɛ̀ Yerusalɛm kɛ jesɔ *Paska Ɓeyudɛn. 42Kɛ Yesus ma kumɔ mɛsew kamɔ jɔ yiɓa kɛ́, ɛ ɓenɛ ɓo kɛ̀ Yerusalɛm kɛ jesɔ Paska ɓeŋgwɛ mɛmboŋga mɛ jesɔ. 43Kɛ jesɔ ma siyɔ kɛ́, ɛ saŋgwɛ ɓenɛ nyaŋgwɛ tɔkɛ nje yí ɗuwɛ. Yasi wɛtɛ, ɛ mɔnɔsikɛ tika kɛ Yerusalɛm, ɓesaŋgwɛ kinɛ duwɛ na. 44Ɓo takima yan nde, a ɓa̧ kɛ njɔŋ kɛndi. Ɛ ɓo kɛndɛ ndiŋgɛlɛ yesɔ wɛtɛ siɗyɛ. Ndana, ɛ ɓo kandɛ saŋna nɛ kɛ njoka ɓejaɗyɛ ɓan nɛ̀ ɓesɔ ɓan. 45Kɛ ɓo ma sa̧ nyɛ kinɛ dolɔ kɛ́, ɛ ɓo yɔkwɛ nɛ kɔkɔ kɛ̀ kɛ Yerusalɛm kɛ̀ sa̧ nyɛ mate. 46Ya mɛtu yitati kɛ kɔŋte, ɛ ɓo kɛ̀ dolɔ nyɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ. A ɓa̧ kɛ ɗiyɔ kɛ njoka nyaŋgwɛ ɓotu ɓe duwa̧ mɛmboŋga lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ mɛyasi mɛte yi ɓo ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́, diyɛ sendi ɓo mɛdiyan. 47Ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ kɛ wokɔ mɛyasi mɛte yi nyɛ ɓa̧ kɛ lɛpɔ nɛ̀ yeŋsa mɛdiyan te yi nyɛ ɗikima yeŋsa kɛ́ kambima ɗyanɔ ɗyenɛ. 48Kɛ saŋgwɛ ɓenɛ nyaŋgwɛ ma ɓɛŋɛ nyɛ kɛ́, ɛ ɓo ŋgbakima ɓuɗyate. Ɛ nyaŋgwɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Mɔnmbɛ, ŋge yi wɛ kelma nɛ wusɛ ɗekɛ kɛ́? Sinɛ sɔŋgwɛ gwa̧ kaŋ ɓuɗyate kɛ saŋna yɔ.» 49Ɛ nyɛ nje yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓa̧ kɛ sa̧ mi kɛto ŋge? ’Wunɛ tì duwɛ nde, mi yâkaŋgwɛ ɗiyɔ kɛ tu̧ Saŋmbɛ na?» 50Yasi wɛtɛ, ɓo tì wokɛ to yasi te yi nyɛ lɛpima nyɛ ɓo kɛ́ na. 51Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ siliyɛ ɓenɛ ɓo yɔkwɛ kɛ̀ Nasarɛt. A ɓa̧ kɛ jɛsɔ ɓesaŋgwɛ. Nyaŋgwɛ ɓa̧ kɛ takɛ mɛyasi mɛte hɛnɛ kɛ mɔy temɔ nɛ. 52Yesus ɓa̧ kɛ ɗɔkɔ, ɗyanɔ ɓa̧ kɛ nje nyɛ sendi. Njambiyɛ nɛ̀ ɓomɔ nya temɔ kɛ yotu nɛ.
3Kasi Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ
kɛ mɔrɔku
1-2Kɛ ŋgimɔ te yi Jaŋ te mɔnɔ Sakari ɓa̧ kɛ mɔy koŋgor kɛ́, ɛ Njambiyɛ lɛpina nyɛ nyɛ. Yo ɓa̧ kɛ ŋgimɔ te yi Tibɛr *Sesar kumma mɛsew kamɔ jɔ yitan kɛ ɗiyɔ nyaŋgwɛ kumande kɛ́. Yite Pɔnsi Pilat ɓa̧ nyaŋgwɛ kum kɛ mɛnɛti mɛ Yuda, Herod ɓa̧ kum kɛ mɛnɛti mɛ Galile. Maŋ wenɛ Filip ɓa̧ kum kɛ mɛnɛti mɛ Iture nɛ̀ Trakɔnit. Lisaniyas ɓa̧ kum kɛ mɛnɛti mɛ Abilɛn. Kɛ ŋgimɔ te yite Hana ɓenɛ Kayif ɓa̧ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ.
3Ndana, ɛ Jaŋ goŋgila nɛ mɛnɛti mɛ goŋ Yurdɛ̧ hɛnɛ, pelɛ nyɛ ɓomɔ nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ temɔ jayɛ nde, ɓo tɔ̂pa ɓo kɛ mɔrɔku, nɛ́ Njambiyɛ tiki ɓo nɛ ŋgwɛtɛ kɛ mɛɓeyɔ man. 4Yo kelnama ɗete ɓeŋgwɛ yasi te yi ɓa̧ kɛtinate kɛ mɛkana mɛte yi Esayi te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛtima kɛ́. A kɛtima nde: ‹Wɛtɛ mumɔ kɛ kembiɗya kɛ mɔy koŋgor nde: Wunɛ kômbila nje Baba Mbokɔ. Wunɛ tɛ̂mbiɗya mɛnje mɛnɛ nɛ ŋgbeŋ. 5Gboŋgo hɛnɛ ɓɛ̂ki mbasinate. Keki nɛ̀ koru hɛnɛ ɓɛ̂ki nɛ tɛfɛn. Mɛnje mɛte yi nɛ kɔndu kɛ́ ɓɛ̂ki tɛmbiɗyate. Yikɛ yi nɛ mɛɓe kɛ́, ɓo sîki tonjɛ yo. 6Sendi, ɓomɔ hɛnɛ ta ɓɛŋɛ nda yi Njambiyɛ ta joŋgwɛ nɛ ɓomɔ kɛ́.›
7Ɗete, ɓomɔ ɓuɗyate kwaɗya nde, Jaŋ tɔ̂pa ɓo kɛ mɔrɔku. Ɛ ɓo nje nɛ ŋgil kɛ yasi nɛ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ mbo yeri, nda kelɛ nde, wunɛ tâka nde, wunɛ yakama diyɔ lalɛ kɛ ŋgambi Njambiyɛ yi nje kɛ́? 8Yo kimɔte nde, wunɛ kêl kimɔ mɛkele nda yi kimɔ jeti wumɛ nɛ kimɔ mɛmbumɔ kɛ́ yí teɗye ɓomɔ nde, wunɛ ma yeŋsa temɔ. Sendi, wunɛ tî lɛpi nde, wunɛ ɓenday ɓe Abaraham na. Mi kɛ kombile lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Njambiyɛ yakama yeŋsa mɛtari mɛte yikɛ, yo má ɓɛ ɓɔnɔ ɓe Abaraham. 9Njeŋ mɛ nɛ lɛndɛ kɛ njuku jeti, ɗete jeti hɛnɛ ɛ ɗiyɛ kinɛ wumɔ kimɔ mɛmbumɔ, ɓo ta pɛsɔ yo ɓetɛ kɛ ɗitɛ.» 10Ɛ ɓotu ɓete ɓe wesiɗyama womɛte ɓaka diyɛ nyɛ nde: «Wusɛ kêl ɓa nan?» 11Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Mɔ te ɛ nɛ mɛlambɔ yiɓa kɔ kâɓi wɛtɛ nyɛ mɔ te ɛ kinɛ yaŋa kɔ. Mɔ te ɛ nɛ mɛɗye kɔ kêl sendi ɗete.»
12Ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama nja̧ sendi kɛ yi Jaŋ nde, a tɔ̂pa ɓo kɛ mɔrɔku. Ɛ ɓo diyɛ nyɛ nde: «Yekele, wusɛ kêl nan?» 13Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Wunɛ tî ɓoŋ mɔni kɛ ɓɔ mumɔ kwa̧ yikɛ yi ɓo pɛsima nde, wunɛ ɓôŋ kɛ́ na.»
14Ɓesɔja diyma sendi nyɛ nde: «A wusɛ su, wusɛ kêl nan?» Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Wunɛ tî ɓoŋ mɔni kɛ ɓɔ mumɔ nɛ ŋgaŋ ho nɛ nje te yi guɓɔ na, yasi wɛtɛ, wunɛ ɗyâki ndi mɔni ŋgwɛndɛ yun.»
15Ɓomɔ ɓa̧ kɛ laɗye yasi te yi ta ɗya̧ kɛ́. Ɛ mumɔ hɛnɛ takɛ kɛ temɔ nɛ nde, Jaŋ yâkaŋgwɛ ɓɛ *Krist mɔ te ɛ joŋgwɛ ɓomɔ kɔ. 16Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo hɛnɛ nde: «Mi, mi tɔ́pa mbɛ wunɛ kɛ mɔrɔku. Yasi wɛtɛ, wɛtɛ mumɔ kɛ nje. A nɛ ɗeti kwa̧ mi. Mi ti yaka wunjɛ kɔl mɛnakala mɛnɛ na. A ta tɔpɛ wunɛ kɛ Kimɔ Sisiŋ nɛ̀ kɛ ɗitɛ. 17A nɛ jeti kɛ ɓɔ yí kutɔ nɛ nyambi, yí ɓakɛ njɔsɔ te nɛ̀ kopu te. A ta soŋɛ njɔsɔ te kɛ̀ ɓakiɗye kɛ mɔy ndam nɛ. Yasi wɛtɛ, a ta loɗyɛ mɛkopu mɛte kɛ ɗitɛ te yi ti ɗím kɛ́.»
18Jaŋ ɗikima nyɛ sendi yiŋa ɓuɗya mɛŋgitɛ nyɛ ɓomɔ. Ɗete, ɛ nyɛ lɛpɛ nɛ Kimɔ Tom Njambiyɛ nyɛ ɓo. 19A ndeyma Herod, kɛto a ɓoŋma Herodiyas te nya maŋ wenɛ nɛ mɛgwaki. Ɛ nyɛ ndeyɛ nyɛ sendi, kɛto ɓeya mɛkele hɛnɛ te yi nyɛ ɗikima kelɔ kɛ́. 20Herod ka̧ mbɔmbu kelɔ wɛtɛ ɓeya mɛkele dokiɗye kɛ to te yiri. A ɓoŋma Jaŋ ɗiɓɔ kɛ tu̧ jɔɓɔ.
21Kɛ Jaŋ ma si tɔpɛ ɓomɔ hɛnɛ kɛ mɔrɔku kɛ́, ɛ nyɛ nje tɔpɛ sendi Yesus. Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ́, ɛ ɗyoɓɔ nɛmbiyɛ. 22Ɛ Kimɔ Sisiŋ piyɛ nɛ yotu nda pepɔ nje kɛ yotu nɛ. Ɛ wɛtɛ mɛn wulɛ ɗyoɓɔ lɛpɔ nde: «Wɛ mɔnmbɛ, sɔŋ temɔ mbɛ, temɔ mbɛ hɛnɛ kɛ yotu yɔ!»
Ɓesaŋmbambɔ ɓe Yesus
(Mt 1)
23Yesus kandima mɛsay mɛnɛ, yite a mɛ kɛ mɛsew kamɔtati. Ɓomɔ ɓa̧ kɛ takɛ nde, nyɛ mɔnɔ Yosɛp. Yosɛp ɓa̧ mɔnɔ Eli. 24Eli ɓa̧ mɔnɔ Matat. Matat ɓa̧ mɔnɔ Levi. Levi ɓa̧ mɔnɔ Mɛlki. Mɛlki ɓa̧ mɔnɔ Yanay. Yanay ɓa̧ mɔnɔ Yosɛp. 25Yosɛp ɓa̧ mɔnɔ Matatiyas. Matatiyas ɓa̧ mɔnɔ Amɔs. Amɔs ɓa̧ mɔnɔ Nahum. Nahum ɓa̧ mɔnɔ Ɛsli. Ɛsli ɓa̧ mɔnɔ Nagay. 26Nagay ɓa̧ mɔnɔ Mahat. Mahat ɓa̧ mɔnɔ Matatiyas. Matatiyas ɓa̧ mɔnɔ Semɛy. Semɛy ɓa̧ mɔnɔ Yosɛk. Yosɛk ɓa̧ mɔnɔ Yuda. 27Yuda ɓa̧ mɔnɔ Yohanan. Yohanan ɓa̧ mɔnɔ Resa. Resa ɓa̧ mɔnɔ Sorobabɛl. Sorobabɛl ɓa̧ mɔnɔ Salatiyɛl. Salatiyɛl ɓa̧ mɔnɔ Neri. 28Neri ɓa̧ mɔnɔ Mɛlki. Mɛlki ɓa̧ mɔnɔ Adi. Adi ɓa̧ mɔnɔ Kosam. Kosam ɓa̧ mɔnɔ Ɛlmadan. Ɛlmadan ɓa̧ mɔnɔ Hɛr. 29Hɛr ɓa̧ mɔnɔ Yesus. Yesus ɓa̧ mɔnɔ Eliyesɛr. Eliyesɛr ɓa̧ mɔnɔ Yorim. Yorim ɓa̧ mɔnɔ Matat. Matat ɓa̧ mɔnɔ Levi. 30Levi ɓa̧ mɔnɔ Simeyɔŋ. Simeyɔŋ ɓa̧ mɔnɔ Yuda. Yuda ɓa̧ mɔnɔ Yosɛp. Yosɛp ɓa̧ mɔnɔ Yonam. Yonam ɓa̧ mɔnɔ Eliyakim. 31Eliyakim ɓa̧ mɔnɔ Meleya. Meleya ɓa̧ mɔnɔ Mena. Mena ɓa̧ mɔnɔ Matata. Matata ɓa̧ mɔnɔ Natan. Natan ɓa̧ mɔnɔ Davit. 32Davit ɓa̧ mɔnɔ Isay. Isay ɓa̧ mɔnɔ Yobɛd. Yobɛd ɓa̧ mɔnɔ Bowas. Bowas ɓa̧ mɔnɔ Sala. Sala ɓa̧ mɔnɔ Nasɔn. 33Nasɔn ɓa̧ mɔnɔ Aminadap. Aminadap ɓa̧ mɔnɔ Admin. Admin ɓa̧ mɔnɔ Arni. Arni ɓa̧ mɔnɔ Ɛsrom. Ɛsrom ɓa̧ mɔnɔ Farɛs. Farɛs ɓa̧ mɔnɔ Yuda. 34Yuda ɓa̧ mɔnɔ Yakɔp. Yakɔp ɓa̧ mɔnɔ Isak. Isak ɓa̧ mɔnɔ Abaraham. Abaraham ɓa̧ mɔnɔ Tara. Tara ɓa̧ mɔnɔ Nahɔr. 35Nahɔr ɓa̧ mɔnɔ Seruk. Seruk ɓa̧ mɔnɔ Rago. Rago ɓa̧ mɔnɔ Falɛk. Falɛk ɓa̧ mɔnɔ Ebɛr. Ebɛr ɓa̧ mɔnɔ Sala. 36Sala ɓa̧ mɔnɔ Kaynam. Kaynam ɓa̧ mɔnɔ Arpakisad. Arpakisad ɓa̧ mɔnɔ Sɛm. Sɛm ɓa̧ mɔnɔ Nɔy. Nɔy ɓa̧ mɔnɔ Lamɛk. 37Lamɛk ɓa̧ mɔnɔ Matusala. Matusala ɓa̧ mɔnɔ Enɔk. Enɔk ɓa̧ mɔnɔ Yarɛd. Yarɛd ɓa̧ mɔnɔ Malelɛl. Malelɛl ɓa̧ mɔnɔ Kaynam. 38Kaynam ɓa̧ mɔnɔ Enɔs. Enɔs ɓa̧ mɔnɔ Sɛt. Sɛt ɓa̧ mɔnɔ Adam. Adam ɓa̧ mɔnɔ Njambiyɛ.
4Kum ɓeya mɛkele kɛ ɓoɓɛ Yesus
(Mt 4)
1Kimɔ Sisiŋ tonduma kɛ yotu Yesus kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ yɔkwa̧ nɔ kɛ goŋ Yurdɛ̧ kɛ́. Ɛ Kimɔ Sisiŋ kɛndɛ nɛ nyɛ kɛ koŋgor. 2Yesus ɗiyma mɛtu kamɔni kɛ koŋgor mate. Ɛ *Kum ɓeya mɛkele ɓoɓɛ nyɛ. Kɛ mɛtu te yinɔri hɛnɛ Yesus tì ɗyena na. Kɛ mɛtu mɛte ma si kwa̧ kɛ́, ɛ nyɛ wokɛ nja. 3Ɛ Kum ɓeya mɛkele lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ŋgɛ ɓɛ nde, wɛ Mɔnɔ Njambiyɛ, lɛpɔ nyɛ tari te yɔkɔ nde: Yeŋsaŋgwɛ ɓɛ mampa.» 4Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Mumɔ ti yaka joŋna ndi nɛ mampa nyɛpɔ na.› »
5Kɛ kɔŋte, ɛ Kum ɓeya mɛkele ɓu̧ nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ wɛtɛ gere gere mbɛy teɗye nyɛ mɛkandɔ hɛnɛ kɛ to mɛnɛti ndi tu wɛtɛ nda yi mumɔ kiɓiɗya nɔ kɛ́. 6Ɛ Kum ɓeya mɛkele nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Mi ta nyɛ wɛ ɗeti te yi namɔ mɛkandɔ mɛte yikɛ hɛnɛ, ɓɛ nɛ mɛluksa mɛte, kɛto ɓo nya mi ɗeti te yi namɔ yo. Ndana mi yakama ɓu̧ yo nyɛ mɔ te yi mi kwaɗyɛ kɔ. 7Ɗete, ŋgɛ wɛ kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mɛnɛti kanɔ mi, mi má nyɛ wɛ yo hɛnɛ.» 8Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Kanɔ Baba Mbokɔ te Njambiyɛ wɔ, kelɔ mɛsay nyɛ ndi nyɛ nyɛpɔ.› »
9Kɛ kɔŋte, ɛ Kum ɓeya mɛkele kɔ ɓu̧ nyɛ sendi kɛ̀ nɔ kɛ Yerusalɛm, tɛmbiɗye nyɛ kɛ tosiyɔ̧ mbanjɔ Njambiyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Ŋgɛ ɓɛ nde, wɛ Mɔnɔ Njambiyɛ, ɗokɔ piyɛ kɛ mɛnɛti, 10kɛto yo kɛtinate sendi kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Njambiyɛ ta lɛpɔ nyɛ ɓejaki ɓenɛ nde, ɓo ɓâkiɗya wɛ. 11Ɗete, ɓo ta jɛkiɗye ɓɔ ɓiye nɛ wɛ, kambɔ wɛ nje ɗumɔ kol yɔ kɛ tari.› » 12Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Wɛ tî ɓoɓa Baba Mbokɔ te Njambiyɛ wɔ na.› »
13Kɛ nyɛ ma si ɓoɓɛ Yesus nɛ mɛnje mɛte yinɔri hɛnɛ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ kwa̧ lɔndɔ kɛ kɛki nɛ yí laɗye yiŋa mɛŋgimɔ.
Ɓotu ɓe Nasarɛt yeti kɛ tikɔ temɔ
kɛ yi Yesus na
14Ndana, ɛ Yesus yɔkwɛ kɛ̀ kɛ Galile nɛ ɗeti Kimɔ Sisiŋ kɛ yotu. Ɓo ɓa̧ kɛ lɛpɔ kasi nɛ kɛ pɔku mɛnɛti mɛte yinɔri hɛnɛ. 15A ɓa̧ kɛ teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ mɔy mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn. Ɛ ɓomɔ hɛnɛ ɗiki lukse nyɛ.
16Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ kɛ Nasarɛt kɛ mbɛy komɛ nyɛ ɗɔkuma kɛ́. Kɛ yesɔ *Saba ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn nda njɛl wenɛ. Ɛ nyɛ tɛmɛ, na tɔl mɛkana mɛ Njambiyɛ. 17Ɛ ɓo ɓu̧ mɛkana mɛte yi Esayi te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛtima kɛ́ nyɛ nyɛ. Ɛ nyɛ ɓutɛ mɛkana tɔlɔ kɛ mbɛy te yi ɓa̧ kɛtinate nde: 18‹Sisiŋ Baba Mbokɔ kɛ yotu mbɛ. A tɔkuma mi, nɛ́ mi lɛpi Kimɔ Tom nyɛ buka ɓomɔ, tomɔ mi, nɛ́ mi lɛpi nyɛ ɓebala nde, ɗiyɔ bala yan siyma. Sendi, a tomma mi, nɛ́ mi lɛpi nyɛ ɓotu ɓete ɓe nɛ ɗiɓina misi ɓaka nde, ɓo ɓɛ̂ŋnaŋgwɛ, tomɔ mi, nɛ́ mi joŋgwɛ ɓotu ɓete yi ɓo teɗye ɓo mɛbɔnɛ ɓaka, 19pelɛ nyɛ ɓomɔ sew te yi Baba Mbokɔ ta joŋgwɛ ɓo kɛte kɛ́.› 20Kɛ nyɛ ma si tɔlɔ kɛ́, ɛ nyɛ ɗiɓɛ mɛkana yɔkiɗye nyɛ mɔ te ɛ ɓa̧ kɛ kelɔ mɛsay kɛ mɔy mbanjɔ mɛwesiɗya kɔ. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ kwa̧ ɗiyɔ. Ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ kɛ mɔy mbanjɔ ɓaka ɗikima ɓɛŋɛ nyɛ nɛ ŋgoŋ. 21Ndana, ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: ‹Kɛ yesɔ te yɔkɔ muka, mɛyasi mɛte yi wunɛ wokuma, mi kɛ tɔlɔ kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́ ma kelna gbate.› 22Ɛ ɓomɔ hɛnɛ jayɛ nyɛ. Ɛ ɓo ŋgbakima kimɔ mɛlɛpi mɛte yi ɗikima pundɔ kɛ numbu nɛ kɛ́. Ɛ ɓomɔ diyɛ nde: «’Yɔkɔ yeti mɔnɔ Yosɛp na?» 23Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Yo gbate, wunɛ ta nyɛ mi kanɔ nde: ‹Dɔkita, siɗyikwɛ kɔn yɔ nɛ ŋguru wɔ.› Wunɛ ta lɛpɔ sendi nyɛ mi nde: ‹Wusɛ wokuma mɛyasi mɛte yi wɛ kelma kɛ Kapɛrnawum kɛ́ hɛnɛ. Pa kelɔ sendi kiya mɛyasi mɛte waka kɛ ɗya ɗyɔ.› »
24Ɛ nyɛ kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nyɛ ɓomɔ nde: «Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Ɓo tí jaya mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ ɗya ɗyenɛ na. 25Mi kɛ lɛpɔ gbate nyɛ wunɛ nde: Ɓekusɔ ɓoma ɓa̧ kɛ mɛnɛti mɛ Isarayɛl ɓuɗyate kɛ ŋgimɔ te yi Eli ɓa̧ nɛ joŋ kɛ́. Sew yitati nɛ̀ ŋgwɛndɛ yitan jɔ wɛtɛ kwaŋma kinɛ mbiyɔ nɛ nɔ na, ɛ nyaŋgwɛ kolɔ ɗya̧ kɛ ndiŋgɛlɛ mɛnɛti mɛ Isarayɛl hɛnɛ. 26Ko ɗete, Njambiyɛ tì tomɛ Eli kɛnjɛ kɛ yasi wɛtɛ kusɔ kɛ njoka ɓekusɔ ɓoma ɓe kandɔ Isarayɛl na. A kpalma tomɔ Eli kɛnjɛ kɛ yasi wɛtɛ kusɔ nyari kɛ Sarɛpta kɛ mɛnɛti mɛ Sidɔn. 27Sendi, kɛ ŋgimɔ te yi Elise te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ɓa̧ nɛ jɔŋ kɛ́, ɓomɔ ɓe ndoko ɓa̧ ɓuɗyate kɛ Isarayɛl. Ko ɗete, mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ njoka yan tì nje nde, ɓo sâki kɔn nɛ na, ndi wɛtɛ jɛŋgwɛ nde Naman te mɔ mɛnɛti mɛ Siri nja̧.» 28Kɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ kɛ mbanjɔ ɓaka ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ ɓo wokɛ ŋgambi ɓuɗyate. 29Ɛ ɓo tɛmɛ ɗuɗye Yesus kɛ ɗya ɗyan ŋgbɔsɔ nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ to keki, nɛ́ ɓo kɛ̀ pusu nyɛ ɓetɛ kɛnjɛ gboŋgo. Ɗya ɗyan te ɓa̧ kɛ to keki. Ɓo ka̧ nɛ nyɛ mate, nɛ́ ɓo kɛ̀ pusu nyɛ ɓetɛ kɛnjɛ gboŋgo. 30Yasi wɛtɛ, ɛ nyɛ kwa̧ nɛ ŋgbeŋ ŋgbeŋ kɛ njoka yan kinɛ mumɔ nɛ ɓiye nyɛ na.
31Ndana, ɛ Yesus siliyɛ kɛ̀ kɛ wɛtɛ ɗya nde Kapɛrnawum kɛ Galile. Kumɔ mate, ɛ nyɛ ɗiki teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ yesɔ *Saba. 32Ɓomɔ ŋgbakimama kwalɔ teɗya yasi te yenɛ ɓuɗyate, kɛto a ɗikima lɛpina nɛ ɗeti Njambiyɛ. 33Wɛtɛ mbam ɓa̧ kɛ mɔy mbanjɔ nɛ ɓeya sisiŋ *Satan kɛ yotu. Ɛ nyɛ kembiɗya nɛ mɛn kɛ kwey nde: 34«Ŋge ɓa Yesus te mɔ Nasarɛt, sinɛ wunɛ nɛ lɛpi te nda? ’Wɛ njáki nje girise wusɛ? Mi duwa̧ wɛ kimɔte, wɛ pupuna mɔ te yi Njambiyɛ tɔkuma njesɛ.» 35Ɛ Yesus ɓama nɛ ɓeya sisiŋ lɛpɔ nde: «Ɗiɓɔ numbu yɔ pundɔ kɛ yotu mbam kɔ.» Ɛ ɓeya sisiŋ jalɛ mbam kɔ ɓetɛ kɛ mɛnɛti kɛ misi mɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka pundɔ kwa̧ kinɛ kelɔ yiŋa ɓeya yaŋa nɛ nyɛ na. 36Ɛ ɓomɔ hɛnɛ ŋgbakima ɓuɗyate numbu hɛ haŋ, ɛ ɓo ɗiki diyna nde: «Kwalɔ lɛpi te yikɛ nan? Mbam te yɔkɔ kɛ ɓama nɛ ɗeti nyɛ ɓeya mɛsisiŋ, ɓeya mɛsisiŋ kɛ pundɔ kwa̧.» 37Ɛ ɗinɔ Yesus wumɛ njanja yaka nɛ pɔku mɛnɛti mɛte yinɔri hɛnɛ.
38Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ pundɛ kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn kɛ̀ kɛ tu̧ wɛtɛ mbam nde Simɔn. Ki nɛ Simɔn ɛ nyari ɓa̧ kɛ kɔnɔ ɓuɗyate nɛ ɗuku. Ɛ ɓo ŋgwɛta nɛ Yesus nde, a jôŋgwɛ nyɛ. 39Ɛ Yesus ɗitima kɛ to nyari ɓama nɛ kɔn, ɛ kɔn siyɛ. Ndana ndana, ɛ nyari kɛ̀ kelɔ mɛsay nyɛ ɓo.
40Kɛ ŋgimɔ te yi tu ɓa̧ kɛ yinja kɛ́, ɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ nɛ ɓenjɔŋ ɓan ɓe ɗikima kɔnɔ nɛ mboya mɛkɔn hɛnɛ ɓaka ɓu̧ ɓo nje nɔ kɛ yi Yesus. Ɛ nyɛ kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu mumɔ hɛnɛ siɗyɛ mɛkɔn man. 41Ɓeya mɛsisiŋ punduma sendi kɛ yotu ɓuɗya ɓomɔ. Ɓeya mɛsisiŋ mɛte ɗikima kembiɗya nde: «Wɛ Mɔnɔ Njambiyɛ!» Ɛ Yesus ɗiki ɓamɛ ɓo ɗiɓɔ mɛnumbu man, kɛto ɓeya mɛsisiŋ duwa̧ nde, Yesus nyɛ *Krist, yɔkɔ yi Njambiyɛ tomma kɔ.
42Kɛ misi ma pupɔ kɛ́, ɛ Yesus ɗuwɛ kɛ̀ ɗya kɛ̀ wɛtɛ mbɛy te yi ɓa̧ kinɛ ɓomɔ kɛte kɛ́. Ɛ ŋgil ɓomɔ kandɛ saŋna nɛ. Kɛ ɓo ma dolɔ nyɛ kɛ́, ɛ ɓo sa̧ nde, a tî kwaŋ se kɛ̀ kɛ wɛtɛ mbɛy tikɔ ɓo na. 43Yasi wɛtɛ, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Mi yâkaŋgwɛ kɛ̀ sendi kɛ yiŋa mɛɗya kɛ̀ lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ, kɛto a ma tóm mi njesɛ kɛto te yite.» 44Ɛ nyɛ kɛ̀ mbɔmbu pelɛ Kimɔ Tom kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn kɛ Galile.
5Yesus kɛ tɔkɛ bosa ɓejekɛ ɓenɛ
1Wɛtɛ yesɔ Yesus ɓa̧ kɛ goŋ wɛtɛ nyaŋgwɛ matɔ nde Genesarɛt. Ɛ ŋgil ɓomɔ ɓɛ kɛ suŋna mbɛy kɛ kɛki nɛ, nɛ́ ɓo woku mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 2Ɛ nyɛ ɓɛŋɛ mɛlandi yiɓa kɛ goŋ. Ɓotu ɓe wona ɓenjanjɔ ɓe piya kɛ mɛlandi mɛte ɓaka ɓa̧ kɛ weyɛ mɛbulajama man. 3Ɛ nyɛ kwa̧ ɓendɔ wɛtɛ landi te. Yo ɓa̧ landi Simɔn. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ Simɔn nde, a pûsu landi kɛnjɛ nɛ mbɛt pulɔ sombu. Ɛ nyɛ kwa̧ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛ mɔy landi kɛ̀ mbɔmbu teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ.
4Kɛ nyɛ ma si lɛpina nyɛ ɓomɔ kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ Simɔn nde: «Ɓoŋgɔ landi kɛ̀ nɔ pulɔ ɗimɔ, nɛ́ wunɛ ɓeta bulajama kɛ ɗuku.» 5Ɛ Simɔn lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Yekele, wusɛ ɓɛŋma bɔnɛ kɛ ndiŋgɛlɛ tu kɔ muka kumɔ ɓemɛŋmɛnɛ kinɛ wo yaŋa na. Ko ɓɛkɔ ɗete, mi ta ɓetɛ bulajama ndana kɛ ɗuku, kɛto yo wɛ lɛpɛ nde, mi ɓêta.» 6Kɛ ɓo ma ɓetɛ mɛbulajama kɛ ɗuku kɛ́, ɛ ɓo wo ɓenjanjɔ ɓuɗyate. Ɛ mɛbulajama kandɛ nyaliyate. 7Ɛ ɓo pɛpiɗye ɓɔ kɛnjɛ ɓenjɔŋ ɓan ɓe ɓa̧ kɛ mɔy landi te yɔru ɓaka nde, ɓo njâki kamɛ ɓo. Ɛ ɓo nje, ɛ ɓo tonjɛ ɓenjanjɔ kɛ mɛlandi mɛnɔri yiɓa, ɛ yo kandɛ ɗyena mɔrɔku. 8Kɛ Simɔn Piyɛr ma ɓɛŋɛ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ nje kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu Yesus lɛpɔ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, jisa kɛ kɛki mbɛ, kɛto mi mɔ mɛɓeyɔ.» 9Simɔn Piyɛr lɛpinama ɗete, kɛto a gwa̧ wɔ̧. Ɓenjɔŋ ɓenɛ hɛnɛ gwa̧ wɔ̧ sendi ɗete, kɛto ɓuɗya ɓenjanjɔ ɓete yi ɓo woma kɛ́. 10Jak ɓenɛ Jaŋ te ɓɔnɔ ɓe Seɓede, ɓekumbɔ ɓe ɓetina bulajama ɓe Simɔn gwa̧ sendi wɔ̧ ɗete. Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ Simɔn nde: «Wɛ tî gwaki wɔ̧ na, kandɛ ndana wɛ tí ɓɛ se mɔ wona ɓenjanjɔ na. Wɛ ta nje ɓɛ mɔ ɓoŋna ɓomɔ teɗye ɓo nje Njambiyɛ.» 11Ndana, ɛ ɓo nje ŋgbɔsɔ mɛlandi man, tikɔ mɛyasi hɛnɛ ɓeŋgwɛ Yesus.
Yesus kɛ siɗyɛ kɔn ndoko
wɛtɛ mbam
12Yesus ɓa̧ kɛ wɛtɛ ɗya kɛ pɔku mɛnɛti mɛte. Wɛtɛ mbam ɓa̧ mate nɛ yotu hɛnɛ tandɛ ndoko. Kɛ nyɛ ma kaŋɛ misi ɓɛŋɛ Yesus kɛ́, ɛ mbam nje kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu wenɛ ŋgwɛta nɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, ŋgɛ wɛ kwaɗyɛ, kelɔ nde, yotu mbɛ ɓɛ̂ki nɛ kpɛlɛŋ.» 13Ɛ Yesus sambile ɓɔ kpokɛ nɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Mi kwaɗya, yotu yɔ ɓɛ̂ki nɛ kpɛlɛŋ.» Ndana ndana, ɛ ndoko siyɛ kɛ yotu mbam. 14Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Kpɛ, wɛ tî yekiɗya mɛyasi mɛte yi kwaŋnama kɛ́ nyɛ mumɔ na. Yasi wɛtɛ, kɛn kɛ̀ teɗye yotu yɔ nyɛ mɔ nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ, nɔ̀ kɛ̂n kelɔ sadaka, nɛ́ wɛ ɓɛ pupunate kɛ misi mɛ Njambiyɛ nda yi Mɔyisi pɛsima kɛ́, nɛ́ ɓomɔ duwɛ nde, kɔn yɔ siyma.» 15Ko ɓɛkɔ nde, Yesus lɛpima nyɛ mbam nde, a tî yekiɗya na, je nɛ kpalma kɛ̀ kɛndɔ mbɔmbu. Ɓuɗya ɓomɔ ɗikima nje wesiɗya kɛ kɛki nɛ, nɛ́ ɓo woku mɛlɛpi mɛnɛ, na siɗyɛ sendi mɛkɔn man. 16Yasi wɛtɛ, Yesus ɗikima kwa̧ nɛ kɛ̀ kɛ mɛmbɛy mɛte yi ɓomɔ yeti kɛte kɛ́ kɛ̀ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ.
Yesus kɛ kelɔ nde, wɛtɛ mɔ
jɛmti kɛ̂ndi
17Wɛtɛ yesɔ Yesus ɓa̧ kɛ teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. *Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ nyaŋgwɛ ɓotu ɓe duwa̧ mɛmboŋga ɓa̧ mɛtiɗyɛ kɛ kɛki nɛ. Ɓo wulma kɛ Yerusalɛm, wulɛ sendi kɛ mɛɗya hɛnɛ kɛ Galile nɛ̀ Yuda. Baba Mbokɔ nya Yesus ɗeti te yi siɗyɛ mɛkɔn mɛ ɓomɔ. 18Ndana, ɛ ɓaŋa ɓomɔ soɓɛ wɛtɛ mbam nɛ taŋ ɗya̧ nɔ. Mbam te ɓa̧ mɔ jɛmti, a ti kɛ́ndi na. Ɓo saŋma nje te yi nyiŋɛ nɛ nyɛ kɛ mɔy tu̧ nje tikɔ kɛ mbɔmbu Yesus. 19Yasi wɛtɛ, ɓo tì ɓɛ nɛ nje kwaŋge na kɛto ŋgil. Ɛ ɓo ɓendɛ nɛ nyɛ kɛ tosiyɔ̧ kelɔ njɛmbi kɛte piɗyɛ nyɛ nɛ taŋ nɛ hɛnɛ kɛ njoka ɓomɔ kɛ mbɔmbu Yesus. 20Kɛ Yesus ma ɓɛŋɛ kwalɔ tikina temɔ te yi ɓotu ɓaka ɓa̧ nɔ kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ mɔ jɛmti nde: «Mbam, mɛɓeyɔ mɔ, mi kɛ tikɔ yo nɛ ŋgwɛtɛ.» 21Ɛ Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi lɛpɛ kɛ mɔy mɛtemɔ man nde: «Yɔkɔ ɓa̧ nda ɛ gbutɛ gba nɛ Njambiyɛ kɔ? Nda yakama tikɔ mɛɓeyɔ mɛ mumɔ nɛ ŋgwɛtɛ kɔ? Kinɛ wɛtɛ mumɔ na, ndi Njambiyɛ nyɛpɔ.» 22Yesus duwa̧ mɛtakɛ man, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Yikɛ ɓa kwalɔ mɛtakɛ te nda yi wunɛ ɓɛ nɔ ɗekɛ kɛ temɔ yun kɛ́? 23Nɛ̀ lɛpinate nde: ‹Mɛɓeyɔ mɔ, mi kɛ tikɔ yo nɛ ŋgwɛtɛ› nɛ̀ lɛpina te nde: ‹Tɛma, kɛndɔ,› ’kelna ŋge kwa̧ jɛwɔ kɛ njokate? 24Ɗete, mi ta teɗye wunɛ nde, *Mɔnɔ mumɔ nɛ ɗeti te yi tikɔ mɛɓeyɔ mɛ ɓomɔ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ to mɛnɛti.» Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ mɔ jɛmti nde: «Tɛma, ɓoŋgɔ taŋ yɔ, ɗukwɛ kɛ̀ tu̧ ɗyɔ.» 25Ndana ndana, ɛ mbam tɛmɛ nɛ ŋgɛt kɛ misi mɛ ɓomɔ hɛnɛ, ɓu̧ taŋ te yi nyɛ ɓa̧ mɛtinɛŋgwɛ kɛte kɛ́, ɗuwɛ nɔ kɛ̀ nɔ tu̧ nɛ luksa Njambiyɛ kɛ numbu. 26Ɛ ɓomɔ hɛnɛ ŋgbakima lukse Njambiyɛ. Ɓo gwa̧ wɔ̧ ɓuɗyate. Ɛ ɓo ɗiki lɛpɔ nde: «Kwalɔ mɛyekambiyɛ mɛte yikɛ nan yi wusɛ ɓɛŋma muka kɛ́!»
Yesus kɛ tɔkɛ Levi
27Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus pundɛ kwa̧. Ɛ nyɛ kɛ̀ dolɔ wɛtɛ mɔ ɓoŋna mɔni garama nde Levi kɛ ɗiyɔ kɛ mbɛy mɛsay mɛnɛ. Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ɓeŋgwɛ mi.» 28Ɛ nyɛ tɛmɛ tikɔ numbu mɛsay mɛnɛ hɛnɛ ɓeŋgwɛ nyɛ. 29Ɛ Levi kelɛ ɓuɗya mɛɗye jeɓa nɛ ɓomɔ kɛ tu̧ ɗyenɛ kɛto Yesus. Ɓo ɓa̧ kɛ ɗyena ɓenɛ ɓaŋa ɓuɗya ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama nɛ̀ ɓaŋa ɓomɔ sendi. 30*Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi ɓe ɓa̧ kɛ kiya njɔŋ wɛtɛ ɓaka wokuma ŋgambi lɛpɔ nyɛ ɓejekɛ ɓe Yesus nde: «Kɛto ŋge yi wunɛ ɗyena nɛ̀ yi wunɛ hɔɓiye mɛnjam kɛ mbɛy wɛtɛ wúnɛ ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama nɛ̀ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ kɛ́?» 31Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Yeti ɓotu ɓete ɓe nɛ mɛmbundɔ nɛ tɛ ɓaka sa̧ nje mɔ nyɛti na, yasi wɛtɛ, yo ndi ɓotu ɓete ɓe kɔnɛ ɓaka. 32Mi ti njáki nje jeɓa ŋgbeŋ ɓomɔ nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ temɔ na. Mi njáki nje jeɓa ɓotu ɓe mɛɓeyɔ nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ temɔ.»
33Ɛ *Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi lɛpɛ nyɛ Yesus nde: «Ɓejekɛ ɓete ɓe Jaŋ nɛ̀ ɓejekɛ ɓete ɓe *Ɓefarisɛ̧ kɛ ɗiki kiyɔ mɛɗye yaka nɛ mɛŋgimɔ. Ɓo kɛ ɗiki ŋgwɛta sendi nɛ Njambiyɛ. Yasi wɛtɛ, ɓejekɛ ɓete ɓɔ kɛ ɗyena yan lalɛ, hɔɓiye sendi lalɛ.» 34Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Ŋgɛ mumɔ jeɓa ɓesɔ ɓenɛ kɛ mɛkeɓi mɛ gwaki, wunɛ má kiɗyɛ ɓo mɛɗye piŋɔ te yi nyɛ ndi kɛte ɓenɛ ɓo kɛ́? 35Yasi wɛtɛ, ŋgimɔ ta ɗya̧ yi ɓomɔ ta soŋɛ nɛ nyɛ kɛ mɛɓɔ man. Yo kɛ ŋgimɔ te yite yi ɓo ta kiyɔ mɛɗye yɛy.»
36Ɛ nyɛ nyɛ sendi ɓo wɛtɛ kanɔ nde: «Mumɔ ti ɓóŋ jɔnja pɛl lambɔ nje datɔ nɛ njombute na. Kɛto ŋgɛ yo kelna ɗete, jɔnja lambɔ ta nje ɓɛ nɛ tɔsu. Sendi, pɛl jɔnja lambɔ tí ɓɛŋna kimɔte kɛ njombute na. 37Mumɔ ti sɔ́pita mɛnjam nyɛ kɛ ɓɔru mɛmbe na. Kɛto jɔnja mɛnjam ta wuɗyɛ kelɔ nde, mɛmbe pôsukwɛ, mɛnjam ma dɛndila kɛ mɛnɛti, mɛmbe má si yambile gwe nyiŋɛ siri. 38Yasi wɛtɛ, mumɔ sɔ́pita mɛnjam kɛ jɔnja mɛmbe. 39Sendi, mumɔ ti jáya njombu mɛnjam, ŋgɛ nyɛ si hɔɓiye jɔnjate na. Ɓo lɛ́pi kpo nɛ kpo nde: ‹Jɔnja mɛnjam kwa̧ nyɔŋɔ nɛ njombute.› »
6Yesus kɛ lɛpina kɛ kasi yesɔ Saba
1Wɛtɛ yesɔ Yesus ɓa̧ kɛ kwa̧ kɛ mɔy mɛŋgwaŋ mɛte yi ɓo ɓɛma nyambi te yi ɓo kelɛ nɛ mampa kɛ́. Yo ɓa̧ kɛ yesɔ *Saba. Ɛ ɓejekɛ ɓenɛ lekɛ mɛto mɛte patɛ mɛmbumɔ mɛte ɗye. 2Ɛ ɓaŋa *Ɓefarisɛ̧ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Kɛto ŋge yi wunɛ kelɛ mɛyasi mɛte yi mɛmboŋga musu kiɗyɛ nde, mumɔ tî kel kɛ yesɔ Saba kɛ́?» 3Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «’Wunɛ tì pa tɔlɔ yasi te yi kumande Davit kelma komɛ nyɛ gwa̧ nja ɓenɛ ɓomɔ ɓenɛ kɛ́? 4A nyiŋma kɛ mbanjɔ Njambiyɛ, ɓu̧ mɛmampa mɛte yi ɗiyɛ kɛte kɛ́ ɗye, ɓu̧ sendi yiŋa nyɛ ɓotu ɓenɛ, ko ɓɛkɔ nde, yo ɓa̧ ndi ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɓepɔ yâkaŋgwɛ ɗye yo.» 5Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Yo mi, *Mɔnɔ mumɔ ɗiyɛ sendi nɛ yesɔ Saba.»
6Wɛtɛ yesɔ *Saba sendi Yesus nyiŋma kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. Wɛtɛ mbam ɓa̧ womɛte, mbam ɓɔ nɛ ma jɛmɛ ɓɛ nɛ fɛŋgɛlɛŋ. 7Ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi nɛ̀ *Ɓefarisɛ̧ ɓa̧ kɛ pɛmɔ Yesus yí ɓɛŋɛ, simande a ta siɗyɛ kɔn mumɔ kɛ yesɔ Saba, nɛ́ ɓo kweɗya nje te yi lɛpɔ nde, a kelma yiŋa ɓeya yasi. 8Yasi wɛtɛ, Yesus duwa̧ mɛyasi mɛte yi ɓo ɓa̧ kɛ takɛ kɛ mɔy mɛtemɔ man kɛ́. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ mɔ te yi ɓɔ nɛ ma jɛmɛ kɔ nde: «Tɛma, ɗiyɔ womɛri kɛ ɓembe ɓomɔ.» Ɛ nyɛ tɛmɛ ɗiyɔ kɛ tɛri kwey. 9Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Mi kɛ diyɛ wunɛ nde: Mɛmboŋga mun lɛ́pi nɛ ŋge? Ɓo kâma mumɔ kɛ yesɔ Saba, ho ɓo kêl nyalɔ nɛ nyɛ? Nɛ̀ joŋgwa mumɔ nɛ̀ wona mumɔ, yo yasi te nda yi mumɔ yâkaŋgwɛ kelɔ kɛ yesɔ Saba kɛ́?» 10Ɛ nyɛ kaŋɛ misi ŋgɛkila ɓɛŋɛ nɛ ɓo hɛnɛ kɛ kɛki nɛ. Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ mbam te yi ɓɔ nɛ ma jɛmɛ kɔ nde: «Sambila ɓɔ.» Ɛ nyɛ sambile ɓɔ. Ɛ ɓɔ nɛ yi ma jɛmɛ kɛ́ yɔkwɛ nje kɛ mbɛy te. 11Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓomɔ ɓaka wokuma ɓeya ŋgambi. Ɛ ɓo diyna yí sa̧ yasi te yi ɓo yakama kelɔ nɛ Yesus.
Yesus kɛ tɔkɛ ɓotu ɓe tomun
kamɔ jɔ yiɓa
(Mk 3)
12Kɛ mɛtu te yite ɛ Yesus tɛmɛ kɛ̀ kɛ wɛtɛ keki kɛ̀ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ. A kwaŋɗya ndiŋgɛlɛ tu mate yí ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ. 13Kɛ misi ma pupɔ kɛ́, ɛ nyɛ jeɓa ɓejekɛ ɓenɛ, sawɛ ɓomɔ kamɔ jɔ yiɓa kɛ njoka yan, nyɛ ɓo ɗinɔ nde Ɓotu ɓe tomun. 14Yo ɓa̧ nɛ Simɔn te yi nyɛ loma nde Piyɛr kɔ ɓenɛ ndɛmbi wenɛ Andere ɓu̧ Jak nɛ̀ Jaŋ ɓu̧ Filip ɓenɛ Bartelemi. 15Yo ɓa̧ sendi nɛ Matiyo ɓenɛ Tomasi ɓu̧ Jak te mɔnɔ Alfe ɓu̧ Simɔn te yi ɓo ɗikima jeɓa nde Mɔnɔ kandɔ kɔ, 16ɓu̧ sendi Yude, mɔnɔ Jak nje ɓu̧ Yudas Iskariyot, yɔkɔ ɛ nja̧ ɗyaŋgwɛ nyɛ kɔ.
Teɗya yasi te yi Yesus teɗya kɛ́
17Ɛ Yesus piyɛ ɓenɛ ɓo wulɛ keki kɛ̀ kɛ tɛfɛn mɛnɛti komɛ ŋgil ɓejekɛ ɓenɛ ɓa̧ kɛ́. Ɓuɗya ɓotu ɓete ɓe wulma kɛ mɛnɛti mɛ Ɓeyudɛn hɛnɛ ɓaka nɛ̀ ɓe wulma kɛ Yerusalɛm, wulɛ sendi kɛ Tir nɛ̀ Sidɔn kɛ goŋ maŋ ɓaka ɓa̧ womɛte. 18Ɓo nja̧ nje wokɔ mɛyasi mɛte yi nyɛ ta lɛpɔ kɛ́, nje sendi nɛ mɛkɔn man, na siɗyɛ yo. Ko ɓotu ɓete ɓe ɓeya mɛsisiŋ ɗikima njaŋgwɛ ɓo ɓaka, a kelma nde, ɓeya mɛsisiŋ pûndu kɛ yotu yan. 19Mumɔ hɛnɛ saŋma nje te yi kpokɛ nyɛ, kɛto yiŋa nyaŋgwɛ ɗeti ɗikima wulɛ kɛ yotu nɛ siɗyɛ mɛkɔn man hɛnɛ.
20Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ kaŋɛ misi ɓɛŋɛ ɓejekɛ ɓenɛ lɛpɔ nde:
«Wunɛ ɓe buka ɓomɔ ndana, ko ɓɛkɔ ɗete, wunɛ nɛ mɛsosa, kɛto *Kandɔ Njambiyɛ, yo yun.
21Ndana wunɛ kɛ gwe nja, ko ɓɛkɔ ɗete, wunɛ nɛ mɛsosa, kɛto wunɛ ta ɓɛ nɛ ditɔ.
Wunɛ kɛ lelɔ ndana, ko ɓɛkɔ ɗete, wunɛ nɛ mɛsosa, kɛto wunɛ ta nyukuma.
22Wunɛ nɛ mɛsosa komɛ ɓomɔ ta ɓenɔ wunɛ ɗuɗye wunɛ kɛ kɛki yan toyɛ wunɛ lɛpina ɓeyate nɛ wunɛ kɛto mbɛ *Mɔnɔ mumɔ.
23Wunɛ sôsaŋgwɛ ɗo kɛ yesɔ te yite, kɛto nyaŋgwɛ sol kɛ laɗye wunɛ kɛ ɗyoɓɔ. Wunɛ dûkwɛ nde, ɓesaŋgwɛ ɓan kelma ndi sendi ɗete nɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ.
24Ma wunɛ ɓotu ɓe kusuku, wunɛ ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ, kɛto wunɛ ma si dolɔ bɔtɛ te yun.
25Wunɛ ɓotu ɓe nɛ ditɔ ndana ɓaka, wunɛ ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ, kɛto wunɛ ta gwe nja.
Wunɛ ɓotu ɓete ɓe nyukuma ndana ɓaka, wunɛ ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ, kɛto wunɛ ta jaɓa lelɔ.
26Wunɛ ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ, ŋgɛ ɓomɔ hɛnɛ jayɛ wunɛ, kɛto ɓesaŋgwɛ ɓan ɗikima jayɛ sendi ɓeya ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ ja̧.
27«Ma wunɛ ɓotu ɓete ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛte yi mi lɛpɛ kɛ́, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Wunɛ kwâɗyikwɛ ɓependɔ ɓun. Wunɛ kêl kimɔ yasi nɛ ɓotu ɓete ɓe ɓenɛ wunɛ ɓaka. 28Wunɛ dîya Njambiyɛ nde, a nyɛ̂ki mɛkombila nyɛ ɓotu ɓete ɓe kita nɛ wunɛ ɓaka, ŋgwɛta sendi nɛ nyɛ, kɛto ɓotu ɓete ɓe ɗyaŋgwɛ ɗinɔ ɗyun ɓaka. 29Ŋgɛ mumɔ nyɛ wɛ ɓanji kɛ pokɔ te ɛ wɛtɛ, nɔ̀ yêŋsaŋgwɛ sendi yɔru nyɛ nyɛ. Ŋgɛ mumɔ sukɛ nyaŋgwɛ lambɔ ɗuku yɔ, nɔ̀ tîki sendi nde, a ɓôŋ lambɔ te yi kɛ yotu yɔ kɛ́. 30Ŋgɛ mumɔ jɔmbɛ yiŋa yasi kɛ ɓɔ yɔ, nɔ̀ nyɛ̂ki nyɛ. Ŋgɛ mumɔ nda nɛ yasi yɔ, wɛ tî diya se yo kɛ ɓɔ nɛ na. 31Yasi te yi wunɛ kwaɗyɛ nde, ɓomɔ kêl nɛ wunɛ, wunɛ kêl sendi ɗete nɛ ɓo. 32Ŋgɛ wunɛ kwaɗyɛ ndi ɓotu ɓete ɓe kwaɗyɛ wunɛ ɓaka, ɓo ta jayɛ wunɛ nɛ nje te yin? Kɛto ko ɓotu ɓe mɛɓeyɔ kwáɗyikwɛ ndi sendi ɓotu ɓete ɓe kwaɗyɛ ɓo ɓaka. 33Ŋgɛ wunɛ kelɛ ndi kimɔ yasi nɛ ɓotu ɓete ɓe kelɛ kimɔ yasi nɛ wunɛ, ɓo ta jayɛ wunɛ nɛ nje te yin? Kɛto ɓotu ɓe mɛɓeyɔ kél ndi sendi ɗete. 34Ŋgɛ wunɛ nyɛ ndi pilo nyɛ ɓotu ɓete ɓe wunɛ takɛ nde, ɓo yakama yɔkiɗye yo nyɛ wunɛ ɓaka, ɓo ta jayɛ wunɛ nɛ nje te yin? Kɛto ɓotu ɓe mɛɓeyɔ nyɛ́ki ndi pilo nyɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ, nɛ́ ɓo yɔkiɗye nyɛ ɓo yaka nɛ yan. 35Kɛ ɓɛ wunɛ, wunɛ kwâɗyikwɛ ɓependɔ ɓun. Wunɛ kêl kimɔ yasi nɛ ɓomɔ, nyɛ ɓo pilo soŋɛ temɔ kɛ kɔŋte. Ŋgɛ wunɛ kelɛ ɗete, ɓo ta jayɛ wunɛ ɓuɗyate. Wunɛ ta ɓɛ ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ te ɛ kwaŋma mɛyasi hɛnɛ kɛ kwey kɔ, kɛto a kél kimɔ yasi nɛ ɓotu ɓe nyalɔ, kelɔ sendi nɛ ɓotu ɓete ɓe ti dúkwɛ ŋgikwa ɓaka. 36Wunɛ gwâki ŋgwɛtɛ ɓɛsɔ nda yi Njambiyɛ saŋgwɛ wun gwe nɛ ŋgwɛtɛ wun kɛ́.
37«Wunɛ tî jɔsa mumɔ na, ɗete ɓo tí jɔse sendi wunɛ na. Wunɛ tî pɛsi lɛpi mumɔ na, ɗete ɓo tí pɛsɔ sendi lɛpi yun na. Wunɛ tîki ɓomɔ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ ɓeya yasi te yi ɓo kelɛ nɛ wunɛ kɛ́, ɗete Njambiyɛ ta tikɔ sendi wunɛ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ ɓeya yasi te yi wunɛ kelɛ kɛ́. 38Wunɛ kâɓi nɛ ɓomɔ, ɗete Njambiyɛ ta kaɓɔ nɛ wunɛ. A ta yekɔ yasi nyɛ kɛ mapi yun nɛ kimɔ nyaŋgwɛ kɔpu. A ta yekɔ ŋgbɔkise ɗinɔ, kɔpu má tondɔ nɛ lɛtɛtɛ wesiɗye. Ɗete, Njambiyɛ ta nyɛ wunɛ mɛkombila ɓeŋgwɛ ndi kiya ɗɔkɔ mapi te yi wunɛ yekɛ nɛ yasi nyɛ ɓɛsɔ kɛ́.»
39Yesus ka̧ mbɔmbu nyɛ ɓo wɛtɛ kanɔ lɛpɔ nde: «’Mɔ ɗiɓina misi yakama teɗye ka wɛtɛ mɔ ɗiɓina misi nje? Ŋgɛ ɓɛ ɗete, ’ɓo hɛnɛ yiɓa kina ɓal kɛ mɔy ɓelɔ na? 40Mɔ te ɛ jekɛ mɛsay kɔ tì kwa̧ masa wenɛ na. Yasi wɛtɛ, ŋgɛ nyɛ siɗyɛ jekinate hɛnɛ kimɔte, a má nje ɓɛ nda masa wenɛ.
41«Ŋge kelɛ yi wɛ ɓɛŋɛ ndi mbulma ɗyan te yi kɛ misi mɛ mɔŋ kinɛ pa wokɔ kɛlɛŋ kɛlɛŋ kɔkɔ jeti te yi kɛ misi mɔ kɛ́? 42Wɛ ta kelɔ nan yí lɛpɔ nɔ nyɛ mɔŋ nde: ‹Maŋmbɛ inja, nɛ́ mi wumbiɗye ɗyan soŋɛ kɛ misi mɔ› piŋɔ te yi kɔkɔ jeti ndi kɛ misi mɔ kɛ́? Wɛ, mɔ likisi, kanda soŋɛ kɔkɔ jeti te yi kɛ misi mɔ kɛ́, nɛ́ wɛ nje ɓɛŋ yasi nɛ ŋgɛlɛlɛ, nɛ́ wɛ nje soŋ mbulma ɗyan te yi kɛ misi mɛ mɔŋ kɛ́.
43«Kɛto kimɔ jeti ti wúm ɓeya mɛmbumɔ na. Ɗete sendi, jeti te ɛ mɛ kɛ ɓeyɔ kɔ ti wúm kimɔ mɛmbumɔ na. 44Wunɛ duwa̧ nde, ɓo dúkwɛ jeti hɛnɛ wulɛ kɛ mɛmbumɔ mɛnɛ. Ɓo ti nɔ́ku fumbi kɛ lɛlɔ na. Sendi, ɓo ti nɔ́ku fiya kɛ ndi̧ na. 45Kimɔ mumɔ kél kimɔ mɛkele wulɛ kɛ kimɔ mɛyasi mɛte yi ɗiyɛ kɛ mɔy temɔ nɛ kɛ́. Ma ɓeya mumɔ kél ɓeya mɛkele wulɛ kɛ ɓeya mɛyasi mɛte yi ɗiyɛ kɛ mɔy temɔ nɛ kɛ́. Yo nde, mɛlɛpi hɛnɛ te yi mumɔ lɛpɛ kɛ́ wúla kɛ mɔy temɔ nɛ.»
Kanɔ kɛ kasi mɛtu̧ yiɓa
(Mt 7)
46«Ŋge kelɛ yi wunɛ jeɓa mi nde: ‹Nyaŋgwɛ Kumande, Nyaŋgwɛ Kumande,› kinɛ kelɔ yasi te yi mi lɛpɛ kɛ́? 47Mi ta pa lɛpɔ nyɛ wunɛ kwalɔ mɔ te ɛ ɓeŋgwɛ mi, ɛ wokɛ mɛlɛpi mɛmbɛ kelɔ nda yi mi kwaɗyɛ. 48Mɔ te ɛ ɓeŋgwɛ mi, ɛ wokɛ mɛlɛpi mɛmbɛ kelɔ nda yi mi kwaɗyɛ kɔ kɛ ɓoŋna nɛ mɔ te ɛ summa tu̧ kɛ to mbatɔ, timɔ mɛkondu ɗimiyɛ. Kɛ mbeŋ ma ɗya̧, ɛ ɗuku ɗe mɛmiyɛ tu̧. Ɛ ŋguŋgul mɛnda nɛ dimbi kɛ tu̧, tu̧ kinɛ ndeŋsa na, kɛto a summa yo jeliyɛ. 49Yasi wɛtɛ, mɔ te ɛ wokɛ mɛlɛpi mɛmbɛ kinɛ kelɔ nda yi yo teɗye nyɛ kɛ́ kɛ ɓoŋna nɛ mɔ te ɛ summa tu̧ kɛ gbɛla mɛnɛti kinɛ timɔ mɛkondu ɗimiyɛ na. Kɛ mbeŋ ma ɗya̧, kɛ ɗuku ma ɗe, kɛ ŋguŋgul ma mɛnda nɛ dimbi kɛ tu̧, ɛ tu̧ te gbuŋgula ɓalɔ nɛ hugbak.»
7Yesus kɛ siɗyɛ kɔn wɛtɛ mɔ mɛsay
mɛ wɛtɛ sɔja
1Kɛ Yesus ma si lɛpɔ yasi te yi nyɛ kwaɗya lɛpɔ hɛnɛ kɛ́ nyɛ ɓomɔ, ɛ nyɛ yɔkwɛ kɛ̀ kɛ Kapɛrnawum. 2Wɛtɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja, mɔ Rom ɓa̧ nɛ wɛtɛ mɔ mɛsay wenɛ yi nyɛ ɗikima kwaɗyɛ ɓuɗyate kɔ. Mɔ mɛsay te ɓa̧ kɛ kɔnɔ. A ɓa̧ nɛdɔ nɛ sɔŋ. 3Kɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja kɔ ma wokɔ kasi Yesus kɛ́, ɛ nyɛ tomɛ ɓaŋa ɓetomba Ɓeyudɛn kɛnjɛ kɛ yenɛ nde, a njâki joŋgwɛ mɔ mɛsay wenɛ. 4Ɓo ka̧ kumɔ dolɔ Yesus, ɛ ɓo ŋgwɛta nɛ nyɛ ɓuɗyate lɛpɔ nde: «Yakama nde, kama mbam te, 5kɛto a kɛ kwaɗyɛ kandɔ ɗyusu. Sendi, yo nyɛ sumɛ mbanjɔ mɛwesiɗya musu.»
6Ɛ Yesus kwa̧ ɓenɛ ɓo. Kɛ nyɛ ma wuta nɛ tu̧ kɛ́, ɛ kum ɓesɔja tomɛ ɓesɔ ɓenɛ kɛ̀ saŋgwa nɛ nyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, wɛ tî njaŋgwɛ yotu yɔ na, kɛto mi yeti mɔ te yi wɛ yakama nyiŋɛ kɛ tu̧ ɗyembɛ na. 7Yo ɗete yi mi ɓɛŋma nde, mi ti yaka wuta kɛ kɛki yɔ na. Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓeta ndi gbɛla numbu kɛnjɛ, nɛ́ kɔn mɔ mɛsay wombɛ siy. 8Kɛto ko mi, ɓaŋa ɓomɔ kɛ ɗiyɔ nɛ mi, ma mi kɛ ɗiyɔ sendi nɛ ɓesɔja. Mi yakama lɛpɔ nyɛ wɛtɛ sɔja nde: ‹Kɛn kaka,› ɔ ɓɛ́ŋa, a ka̧, lɛpɔ nyɛ mbaŋa nde: ‹Inja woŋga,› a má nje. Mi yakama lɛpɔ nyɛ mɔ mɛsay wombɛ nde: ‹Kelɔ yiri,› ɔ ɓɛ́ŋa, a kelma.» 9Kɛ Yesus ma wokɔ mɛlɛpi mɛte yi nyaŋgwɛ kum ɓesɔja kɔ lɛpima kɛ́, ɛ nyɛ jayɛ nyɛ. Ɛ Yesus yeŋsa lɛpɔ nyɛ ŋgil ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ ɓeŋgwɛ nyɛ ɓaka nde: «Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Ko ɓɛkɔ kɛ kandɔ Isarayɛl, mi tì pa ɓɛŋɛ kwalɔ nyaŋgwɛ tikina temɔ te yikɛ na.» 10Komɛ ɓotu ɓe tomun yɔkwa̧ kɛ tu̧ kɛ́, ɓo dól nde, yotu mɔ mɛsay mɛ nɛ tɛ.
Yesus kɛ womiyɛ mɔnɔ
wɛtɛ kusɔ nyari
11Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus nje kwa̧ kɛ̀ kɛ wɛtɛ ɗya nde Nayin ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ nɛ̀ nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ. 12Kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ kɛ wuta nɛ numɛy ndoko te yi linja ɗya kɛ́, ɛ nyɛ saŋgwa nɛ ɓomɔ kɛ soɓɛ muŋ kɛ̀ pumbɔ. Yo ɓa̧ kikɔ mɔnɔ mbam wɛtɛ kusɔ nyari. Ɓotu ɓe ɗya ɓuɗyate ka̧ njɔŋ wɛtɛ ɓenɛ ɓe kusɔ nya kɔ. 13Kɛ Kumande Yesus ma ɓɛŋɛ kusɔ nya kɔ kɛ́, ɛ nyɛ gwe ŋgwɛtɛ wenɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ tî lel na.» 14Ɛ nyɛ jisɛ kɛ̀ mate kpokɛ taŋ te yi ɓo soɓɛ muŋ kɛte kɛ́. Ɛ ɓotu ɓe soɓuna muŋ tɛmɛ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Gwanjɔ, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wɛ nde: Tɛma.» 15Ndana, ɛ muŋ tɛmɛ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kandɛ ndapi. Ɛ Yesus ɓu̧ nyɛ yɔkiɗye nyɛ nyaŋgwɛ. 16Ɛ ɓomɔ hɛnɛ gwe wɔ̧ lukse Njambiyɛ lɛpɔ nde: «Nyaŋgwɛ mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ɗyaŋma kɛ njoka su.» Sendi: «Njambiyɛ takima ɓomɔ ɓenɛ.» 17Ɛ je yasi te yi Yesus kelma kɛ́ saŋgwa mɛnɛti mɛ Yuda nɛ pɔku mɛnɛti mɛte yite hɛnɛ.
Jaŋ kɛ tomɔ ɓejekɛ ɓenɛ
kɛnjɛ kɛ yi Yesus
(Mt 11)
18Ɓejekɛ ɓe Jaŋ yekiɗya sendi mɛyasi mɛte yinɔri hɛnɛ nyɛ nyɛ. 19Ɛ nyɛ jeɓa yiɓa kɛ njoka yan tomɔ ɓo kɛnjɛ kɛ yi Kumande Yesus nde, ɓo dîya nyɛ nde: «Yo ka wɛ mɔ te ɛ ɓa̧ nde, a njâki kɔ, ho wusɛ lâɗya mbaŋa dɛlɛ?» 20Kɛ ɓotu ɓe tomun ma kɛ̀ dolɔ Yesus kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku tomɛ wusɛ njesɛ kɛ yɔ nde: ‹’Yo ka wɛ mɔ te ɛ yâkaŋgwɛ nje kɔ, ho wusɛ lâɗya mbaŋa dɛlɛ?› »
21Kɛ kiya ŋgimɔ te Yesus ɓa̧ kɛ siɗyɛ mɛkɔn mɛ ɓuɗya ɓomɔ, ɓaka ɓe ɓa̧ nɛ mɛkɔsu nɛ̀ ɓe ɓa̧ nɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu. Ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ nɛ ɗiɓina misi ɓaka, a kelma nde, ɓo ɓɛ̂ŋnaŋgwɛ. 22Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓotu ɓete ɓe Jaŋ tomma ɓaka nde: «Wunɛ kɛ̂n kɛ̀ yekiɗye mɛyasi mɛte yi wunɛ ɓɛŋma nɛ̀ yi wunɛ wokuma kɛ́ nyɛ nyɛ. Wunɛ lɛ̂pi nyɛ nyɛ nde: Ɓotu ɓete ɓe nɛ ɗiɓina misi ɓaka mɛ kɛ ɓɛŋɛ yasi. Ɓotu ɓe ndɛmbil mɛ kɛ kɛndɔ nɛ ŋgbeŋ. Ɓaka ɓe nɛ ndoko ɓaka mɛ nɛ yotu nɛ kpɛlɛŋ. Wunɛ lɛ̂pi sendi nyɛ nyɛ nde: Ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ nɛ ɗiɓina mɛtɔ ɓaka mɛ kɛ wokɔ yasi. Ɓemuŋ kɛ womiyɛ. Ɓo kɛ lɛpɔ Kimɔ Tom nyɛ buka ɓomɔ.» 23Ɛ Yesus nje lɛpɔ nde: «Mɔ te ɛ ta ɗiyɔ kinɛ jɔsiɗye kelɔ yiŋa ɓeya yasi kɛto mbɛ kɔ nɛ mɛsosa.»
24Kɛ ɓotu ɓete ɓe Jaŋ tomma ɓaka ma si kwa̧ kɛ́, ɛ Yesus kandɛ lɛpi kɛ kasi Jaŋ nyɛ ŋgil ɓomɔ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Kɛ yi wunɛ ka̧ kɛ koŋgor kɛ́, wunɛ kwaɗya kɛ̀ ɓɛŋɛ yasi te nda? ’Wunɛ kwaɗya kɛ̀ ɓɛŋɛ njoy te yi pupɔ wumbiɗye kɛ́? 25’Wunɛ ka̧ gbate kɛ̀ ɓɛŋɛ ŋge? ’Wunɛ ka̧ kɛ̀ ɓɛŋɛ mbaŋa mumɔ nɛ kpasa mɛlambɔ kɛ yotu? Ɓotu ɓete ɓe lɛŋɛ kpasa mɛlambɔ nɛ̀ ɓe joŋna kɛ nyɛm nyɛm joŋgwɛ ɓaka ɗíy kɛ tu̧ ɓekumande. 26’Wunɛ ka̧ kɛ̀ ɓɛŋɛ ŋge? ’Wunɛ ka̧ kɛ̀ ɓɛŋɛ mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ? I̧, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Nyɛ mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ gbate gbate, ma yasi wɛtɛ, a kwaŋma yite. 27Yo nyɛ yi kasi nɛ kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Ɓɛŋa, mi kɛ kandɛ tomɔ mɔ tomun wombɛ nɛ wɛ, na kɛ̀ kandi kombile nje tikɛ wɛ.› 28Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Kinɛ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ ɛ jaɗya wulɛ kɛ mɔy nyari kwaŋma Jaŋ na. Ko ɗete, njena mumɔ kɛ *Kandɔ Njambiyɛ kwa̧ nyɛ.» 29Ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe ɗikima wokɔ yasi te yi Jaŋ ɗikima lɛpɔ kɛ́ téɗya nde, Njambiyɛ nɛ ŋgbeŋ. Ɛ ɓo jayɛ nde, a tɔ̂pa ɓo kɛ mɔrɔku. 30Yasi wɛtɛ, *Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ nyaŋgwɛ ɓotu ɓe duwa̧ mɛmboŋga sɛŋma nde, Jaŋ tî tɔpa ɓo kɛ mɔrɔku na. Ɗete, ɓo téɗya yan nde, yasi te yi Njambiyɛ kombila kɛ yan kɛ́ ɓa̧ gbɛlate.
31«Mi ta yekɔ ɓa ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ nɛ ɓe nda? Ɓo nda ɓe nda? 32Ɓo nda ɓɔnɔsikɛ te ɓe ɗiyɛ kɛ babal, ɓaka má lɛpɔ kɛnjɛ ɓɛsɔ nde: ‹Wusɛ tɔŋma mbule nyɛ wunɛ, wunɛ kinɛ ɓɔlɔ na. Wusɛ jembima mɛjembi mɛ sɔŋ nyɛ wunɛ, wunɛ kinɛ lelɔ na.› 33Ɗete sendi, Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku nja̧. Mɛɗye, a ti ɗyáki. Mɛnjam, a ti hɔ́ɓiya. Kɛ kɔŋte, wunɛ nde: ‹A nɛ ɓeya sisiŋ kɛ yotu.› 34Ndana *Mɔnɔ mumɔ nja̧. Mɛɗye, a kɛ ɗye. Mɛnjam, a kɛ hɔɓiye. Kɛ kɔŋte, wunɛ nde: ‹Nɛ ɓɛ̂ŋa ndi nyaŋgwɛ mɔ mɛɗye nɛ̀ nyaŋgwɛ mɔ ɗyena mɛnjam te yɔkɔ, sɔ nɛ ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama nɛ̀ ɓotu ɓe ɓeya joŋgwɛ.› 35Ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓeŋgwɛ yasi te yi Njambiyɛ kwaɗyɛ ɓaka kɛ jayɛ nde: Ɗyanɔ ɗyenɛ nɛ ŋgbeŋ.»
Wɛtɛ nyari kɛ kumbɛ lɔbinda
kɛ to Yesus
36Wɛtɛ mɔ *Farisɛ̧ jeɓama Yesus nde, a kɛ̂n ɗyena kɛ tu̧ ɗyenɛ. Ɛ nyɛ kɛ̀ kɛ tu̧ mɔ Farisɛ̧ te kɛ̀ ɗiyɔ, na ɗyena. 37Wɛtɛ nya mɛɓeyɔ ɓa̧ kɛ ɗya te. Ŋgɛ nyɛ ma wokɔ nde, Yesus ka̧ ɗyena kɛ tu̧ mɔ Farisɛ̧ kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ wɛtɛ kpasa ndaki nɛ lɔbinda kɛ mɔyte 38kɛ̀ ɗiyɔ kɛ kɔŋ Yesus yaka nɛ mɛkol mɛnɛ. Nya kɔ ɓa̧ kɛ lelɔ. Ɛ misiɗyɛ ɗiki ɓalɔ kɛ mɛkol mɛ Yesus, ɛ nya kɔ ɗiki titɔ yo nɛ nyiŋɔ to nɛ. A ɗikima dulɔ sendi mɛkol mɛ Yesus lɔmbɛ lɔbinda yinɔri kɛte. 39Kɛ mɔ Farisɛ̧ te ɛ jeɓama Yesus kɔ ma ɓɛŋɛ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ kɛ mɔy temɔ nɛ nde: ‹Mbam kɔ má ɓɛki gbate mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, ma nyɛ kɛ duwɛ nya te ɛ kɛ kpokɛ nyɛ kɔ, ma nyɛ kɛ duwɛ joŋgwɛ nya te, duwɛ nde, nyɛ mɔ mɛɓeyɔ.›
40Ndana, ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Simɔn, mi kɛ kwaɗyɛ lɛpɔ yiŋa yasi nyɛ wɛ.» Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Yekele, lɛpɔ.» 41Ɛ Yesus lɛpɛ nde: «Wɛtɛ mumɔ nya ɓomɔ yiɓa pilo. Wɛtɛ ɓoŋma mil gɔmay yitan. Ɛ wɛtɛ ɓu̧ nɛ mil kamɔtan. 42Nda ɓo hɛnɛ yiɓa tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi gbo mɔni te nyɛ sa te na, ɛ nyɛ tikɛ ɓo hɛnɛ yiɓa nɛ ŋgwɛtɛ nde, ɓo tî gboku se na. Kɛ njoka ɓotu ɓaka yiɓa, yo yɛn ɛ yâkaŋgwɛ kwaɗyɛ mbam kɔ kwa̧ to te kɔ?» 43Ɛ Simɔn yeŋsa nde: «Mi táka nde, yo yɔkɔ ɛ ɓa̧ nɛ nyaŋgwɛ pilo kɔ.» Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ pɛsima kimɔte.» 44Ɛ Yesus nje yeŋsa ɓɛŋɛ pulɔ nyari lɛpɔ nyɛ Simɔn nde: «’Wɛ kɛ ɓɛŋɛ nya kɔ? Mi nyiŋma tu̧ ɗyɔ, wɛ tì nyɛ mi mɔrɔku nde, mi wêya nɛ mɛkol mɛmbɛ na. Yasi wɛtɛ, ndi nyɛ ma ɓɔsɛ mɛkol mɛmbɛ nɛ misiɗyɛ mɛnɛ titɔ yo nɛ nyiŋɔ to nɛ. 45Wɛ tì dulɛ numbu mbɛ na, ndi nyɛ, kandɛ yi mi ma nyíŋa nɛ tu̧ ɗyɔ muka, a yeti kɛ wɛɗya dulna mɛkol mɛmbɛ na. 46Wɛ tì lɔmbɛ lɔbinda kɛ to mbɛ na, ndi nyɛ lɔmbuma kimɔ lɔbinda kɛ mɛkol mɛmbɛ. 47Ɗete, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wɛ nde: Ɓuɗya mɛɓeyɔ mɛte yi nyɛ kelma kɛ́ ma ɗuwɛ kɛ to nɛ nɛ ŋgwɛtɛ, kɛto a kwaɗya mi ɓuɗyate. Mɔ te yi ɓo tikɛ nyɛ nɛ ŋgwɛtɛ nɛ mbɛt, a téɗya sendi mɛkwaɗya nɛ mbɛt.» 48Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ nya kɔ nde: «Mɛɓeyɔ mɔ ma ɗuwɛ kɛ to yɔ nɛ ŋgwɛtɛ.» 49Ɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ ɗyena ɓenɛ ɓe Yesus ɓaka lɛpɛ kɛ mɔy mɛtemɔ man nde: ‹Yɔkɔ nda ɛ soŋɛ mɛɓeyɔ kɛ to mumɔ nɛ ŋgwɛtɛ kɔ?› 50Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyari nde: «Tikina temɔ te yi wɛ tikɛ kɛ yembɛ kɛ́ joŋgwa wɛ, kwaŋgɔ nɛ tɛ.»
81Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus kɛ̀ mɛɗya mɛɗya, kɛ̀ nyaŋgwɛ mɛɗya nɛ̀ kɛ mɔnɔ mɛɗya yí pelɛ Kimɔ Tom teɗye ɓomɔ mɛyasi kɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ. A ɓa̧ ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ kamɔ jɔ yiɓa. 2Ɓaŋa ɓoma ɓe nyɛ soŋma ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu yan siɗyɛ mɛkɔn man ɓaka ɓa̧ sendi ɓenɛ ɓo. Yo ɓa̧ Mariya te yi ɓo ɗikima jeɓa sendi nde Madalɛna kɔ. Yo nyɛ yi Yesus soŋma ɓeya mɛsisiŋ yitan jɔ yiɓa kɛ yotu nɛ kɔ. 3Yo ɓa̧ sendi nɛ Yuwana te nya Kusa, mɔ te ɛ ɗikima ɓakiɗye tu̧ kumande Herod kɔ, ɓu̧ Sosana nje ɓu̧ sendi ɓaŋa ɓoma ɓuɗyate. Ɓo hɛnɛ ɗikima ɓu̧ mɛyasi mɛte yi ɓo ɓa̧ nɔ kɛ́ nje kamɛ nɛ Yesus ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ.
Kanɔ kɛ kasi mɔ ɓɛna mbɛki
4Ɓomɔ wulma kɛ mɛɗya hɛnɛ nje kɛ yi Yesus. Kɛ ɓo ma si wesiɗya ɗete kɛ kɛki nɛ kɛ́, ɛ nyɛ yekiɗye wɛtɛ kanɔ nyɛ ɓo lɛpɔ nde: 5«Wɛtɛ mɔ ɓɛna mbɛki kwaŋma kɛ̀ ŋgwaŋ yí kɛ̀ nyanje kwalɔ. Kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ kɛ nyanje kwalɔ kɛ́, ɛ yiŋa ɓalɛ kɛ nje. Ɛ ɓomɔ kwa̧ natɛ yo. Ɛ ɓenɔn si ɗye yo. 6Yiŋa kwalɔ ɓalma kɛ to mbatɔ. Kɛ yo ma diy lo kɛ́, ɛ yo si sɔsɔ, kɛto mɔrɔku tì ɓɛ kɛ nji̧ na. 7Yiŋa ɓalma kɛ mbɛy te yi ɓa̧ nɛ mɛŋgombiya kɛte kɛ́. Ɛ kwalɔ te ju̧ saŋgwɛ nɛ mɛŋgombiya. Ɛ mɛŋgombiya si ŋgaŋgile yo. 8Yiŋa kwalɔ ɓalma kɛ kimɔ mɛnɛti. Ɛ yite ju̧ ɗɔkɔ wumɔ mɛmbumɔ, kwalɔ te wɛtɛ nya mɛmbumɔ gɔmay.» Kɛ Yesus ma si lɛpɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ nje lɛpɔ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Mɔ te ɛ nɛ mɛtɔ yí wokɔ pɛ̧, a wôku.»
9Ɛ ɓejekɛ ɓenɛ diyɛ nyɛ to kanɔ te. 10Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Njambiyɛ nya wunɛ ɗeti te yi duwɛ mɛyasi mɛte yi ɓa̧ sɔɗyate yi ɓɛŋɛ *Kandɔ ɗyenɛ kɛ́. Kɛ yi ɓaŋa, ɓo lɛ́pi yo nyɛ ɓo nɛ mɛkanɔ, nɛ́ ɓo ɓɛŋ yasi seŋgile kinɛ duwɛ yasi te yi ɓo ɓɛŋɛ kɛ́ na, nɛ́ ɓo lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ yasi kinɛ ɓiye to te na.
11«Ma to kanɔ te ɗekɛ: Kwalɔ te yi ɓo lɛpɛ nɔ kɛ́, yo mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 12Kwalɔ te yi ɓalma kɛ nje kɛ́ téɗya ɓotu ɓete ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. Kɛ kɔŋte, *Kum ɓeya mɛkele má nje soŋɛ mɛlɛpi mɛte kɛ mɔy mɛtemɔ man, ma ɓo mɛ nje tikɔ temɔ kɛ yi Njambiyɛ, ɓɛ nɛ joŋgwɛ. 13Kwalɔ te yi ɓalma kɛ mbatɔ kɛ́ téɗya ɓotu ɓete ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ jayɛ yo nɛ mɛsosa. Yasi wɛtɛ, ɓo tì pa lo mɛgata na, ɗeti sumna kol kikwɛ yeti na. Ŋgɛ mɛɓoɓilan ɗya̧ ɓo kɛ́, ɓo tumma kɔŋ yɔkwɛ nɛ kɔkɔ. 14Kwalɔ te yi ɓalma kɛ mbɛy te yi nɛ mɛŋgombiya kɛ́ téɗya ɓotu ɓete ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ jayɛ yo. Yí kɛ̀ mbɔmbu, kɛsa temɔ kɛ mɛyasi nɛ̀ kasi kusuku nɛ̀ kasi nyɛm nyɛm joŋgwɛ má si ŋgaŋgile ɓo. Ɔ ɓɛ́ŋa, mɛkele mɛte yi ɓo kelɛ kɛ́ ti tóndu na. 15Kwalɔ te yi ɓalma kɛ kimɔ mɛnɛti kɛ́ téɗya ɓotu ɓete ɓe nɛ pupuna temɔ nɛ̀ kimɔ temɔ ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ɓakiɗye yo, ɓɛ nɛ tiŋ yí kelɔ kimɔ mɛkele.
Kanɔ kɛ kasi lambo
16«Mumɔ ti kwénja lambo nje ɓu̧ mbe ɓusɛ nɔ, ho ɓu̧ tikɔ kɛ nji̧ taŋ na. A ɓóŋ tikɔ kɛ to teɓel, nɛ́ ɓotu ɓete ɓe nyiŋɛ tu̧ ɓaka ɓɛŋ mɛjasi mɛte. 17Ɗete, kinɛ yaŋa yi ɗiyɛ sɔɗyate ta ɗiyɔ kinɛ pundɔ puyɛ na. Sendi, kinɛ yaŋa yi ɗiyɛ sɔɗyate ta ɗiyɔ kinɛ pundɔ puyɛ, ɓomɔ má duwɛ yo na. 18Ɗete, wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ ɓuɗyate kɛ wokuna yasi te yi wunɛ wokɛ kɛ́, kɛto ɓo ta dokiɗye yiŋa yasi nyɛ mɔ te ɛ nɔ kɔ. Yɔkɔ ɛ kinɛ yaŋa kɔ, ɓo ta soŋɛ mɔnɔ yasi te yi nyɛ takɛ nde, a nɔ kɛ́.»
Ɓemaŋ ɓe Yesus, yo ɓe nda?
19Nyaŋgwɛ nɛ Yesus nɛ̀ ɓemaŋ nja̧, nɛ́ ɓo ɓɛŋ nyɛ. Yasi wɛtɛ, ɓo tì ɓɛ nɛ nje te yi kumɔ kɛ kɛki nɛ na kɛto ŋgil ɓomɔ. 20Ɛ ɓomɔ kɛ̀ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Nyɔŋgwɛ ɓenɛ ɓemɔŋ kɛ sɛ̧, ɓo kɛ kwaɗyɛ ɓɛŋɛ wɛ.» 21Yasi wɛtɛ, ɛ Yesus yeŋsa nde: «Nyaŋmbɛ nɛ̀ ɓemaŋ ɓembɛ, yo ɓaka ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kelɔ nda yi yo teɗye ɓo kɛ́.»
Yesus kɛ tɛmbiɗye mbuku
22Wɛtɛ yesɔ ɛ Yesus ɓendɛ landi ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wusɛ sâɓikwɛ nyaŋgwɛ matɔ kɛ̀ ŋginjɛ te yɔru.» Ɛ ɓo tɛmɛ kwa̧. 23Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ saɓiyɛ nyaŋgwɛ matɔ kɛ́, ɛ Yesus kwa̧ nɛ jakɔ. Ndana, ɛ wɛtɛ mbuku yifila kɛ to nyaŋgwɛ matɔ, ɛ landi kandɛ ɗyena mɔrɔku. Ɓo mɛ kɛ ɓeya ɗiyɔ. 24Ɛ ɓejekɛ kɛ̀ kɛ kɛki nɛ jemɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Yekele, yekele, wusɛ ta girɔ ndana!» Ɛ nyɛ jemiyɛ ɓama nɛ mbuku nɛ̀ mɛkumbɔ. Ɛ yo hɛnɛ si wɛyɛ, ɛ yasi nje ɓɛ nɛ tɛ. 25Ɛ Yesus nje diyɛ ɓo nde: «Tikina temɔ te yi wunɛ nɔ kɛ́ ɓa we?» Ɛ ɓo gwe wɔ̧ ŋgbakima diyna tandɛ yan nde: «Yɔkɔ ɓa̧ kwalɔ mɔ te nda yi gba pupɔ nɛ̀ mɔrɔku wokuna nɛ nyɛ kɔ?»
Yesus kɛ soŋɛ ɓeya mɛsisiŋ
kɛ yotu wɛtɛ mbam
26Ndana, ɛ ɓo ŋgbɔsɛ landi kɛ mɛnɛti mɛ ɓotu ɓe Gerasa yaka nɛ mɛnɛti mɛ Galile. 27Kɛ Yesus ma ɓendɔ ŋgindi kɛ́, ɛ wɛtɛ mbam wulɛ ɗya nje saŋgwa nɛ nyɛ. Mbam te ɓa̧ nɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu. A ɗikima ɗiyɔ sɔkɛrɛ njombu yaŋa. Sendi, a tì ɓɛ kɛ ya kɛ tu̧ na. A ɗikima joŋna kɛ mɛŋguku komɛ ɓo ɗikima pumbɔ ɓemuŋ kɛ́. 28Kɛ nyɛ ma ɓɛŋɛ Yesus kɛ́, ɛ nyɛ kembiɗya ɗetinate ɓalɔ kɛ nji̧ mɛkol mɛnɛ lɛpɔ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Yesus, Mɔnɔ Njambiyɛ te ɛ kwaŋma mɛyasi hɛnɛ kɛ kwey, sinɛ wɛ nɛ lɛpi te nda? Mi kɛ ŋgwɛta nɛ wɛ nde, wɛ tî pɔnsa mi na.» 29A lɛ́pi ɗete, kɛto Yesus lɛpima nyɛ ɓeya sisiŋ nde, a pûndu ɗuwɛ kɛ yotu nɛ. Ɓeya sisiŋ te ɓa̧ kɛ njaŋgwɛ nyɛ njombu yaŋa. Ɓo ɗikima ɓakiɗye nyɛ wotunate nɛ mɛkɔl mɛ sumba, nyɛ mɛpoka kɛ mɛkol mɛnɛ. Ko ɗete, a ɗikima pamɔ mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ, ɓeya sisiŋ má yembile nyɛ kɛnjɛ kɛ mɛkoŋgor. 30Ndana, ɛ Yesus diyɛ nyɛ nde: «Ɗinɔ ɗyɔ nde nda?» Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Ɗinɔ ɗyembɛ nde Nyaŋgwɛ ŋgil.» A lɛ́pi ɗete, kɛto ɓeya mɛsisiŋ ɓuɗyate nyiŋma kɛ yotu nɛ. 31Ɛ ɓeya mɛsisiŋ ŋgwɛta nɛ Yesus nde, a tî kɛnjikwɛ ɓo kɛ gboŋgo mɛndoŋ na. 32Ɓeaɓem ɓa̧ womɛte nɛ nyaŋgwɛ kuru te kɛ ɗyena kɛ keki. Ɛ ɓeya mɛsisiŋ ŋgwɛta nɛ nyɛ nde, a tîki, nɛ́ ɓo kɛ̀ nyiŋ kɛ yotu ɓeaɓem. Ɛ Yesus jayɛ. 33Ɛ ɓeya mɛsisiŋ pundɛ kɛ yotu mbam kɔ kɛ̀ nyiŋɛ kɛ yotu ɓeaɓem. Ɛ kuru ɓeaɓem siliyɛ kombɔ nɛ ɓeya sokɔ nɛ bibibi kɛ̀ gwaɗya kɛ nyaŋgwɛ matɔ ɓeɓiye mɔrɔku si gwe.
34Kɛ ɓotu ɓete ɓe ɗikima ɓakiɗye ɓeaɓem ɓaka ma ɓɛŋɛ yasi te yi kwaŋnama kɛ́, ɛ ɓo sɛɗyɛ kambɔ kwa̧ kɛ̀ yekiɗye kasi te kɛ ɗya nɛ̀ kɛ mɛlunde. 35Ɛ ɓomɔ kɛ̀ kɛ ɓɛŋɛ yasi te yi kwaŋnama kɛ́. Ɓo ka̧ kumɔ kɛ kɛki Yesus dolɔ mbam te yi ɓeya mɛsisiŋ punduma kɛ yotu nɛ kɔ kɛ ɗiyɔ nɛ tɛ nɛ mɛlambɔ kɛ yotu kɛ kɛki Yesus. Ɛ ɓo gwe wɔ̧ ɓuɗyate. 36Ɛ ɓotu ɓete ɓe ɗiyma kɛ mbɛy te ɓaka yekiɗye nyɛ ɓari nda yi nyɛ soŋma nɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu mbam te kɛ́. 37Kɛ ɓo ma si yekiɗye ɗete kɛ́, ɛ ɓotu ɓe mɛnɛti mɛ Gerasa nɛ̀ ɓotu ɓe pɔku mɛnɛti mɛte yite hɛnɛ lɛpɛ nyɛ Yesus nde, a kwâŋ lɔndɔ kɛ mɛnɛti man, kɛto ɓo gwa̧ wɔ̧ ɓuɗyate. Ɛ Yesus nje ɓendɔ landi, na ɗuwɛ. 38Ɛ mbam te yi ɓeya mɛsisiŋ ɗuwa̧ kɛ yotu nɛ kɔ ŋgwɛta nɛ Yesus nde, a tîki, nɛ́ ɓenɛ nyɛ kwa̧. Yasi wɛtɛ, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: 39«Ɗukwɛ kɛ tu̧ ɗyɔ kɛ̀ yekiɗye mɛyasi hɛnɛ te yi Njambiyɛ kelma nɛ wɛ kɛ́.» Ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ pelɛ mɛyasi hɛnɛ te yi Yesus kelma nɛ nyɛ kɛ́ nyɛ ɓomɔ hɛnɛ kɛ mɔy ɗya.
Yesus kɛ womiyɛ wɛtɛ mɔnɔ ŋgɔndu.
Wɛtɛ nyari kɛ kpokɛ numbu
lambɔ Yesus
40Kɛ Yesus ma yɔkwɛ kɛ́, ɛ ŋgil ɓomɔ nje sosa nyɛ, kɛto ɓomɔ hɛnɛ ɓa̧ kɛ laɗye nyɛ. 41Ɛ wɛtɛ mbam nde Yayrus ɗya̧. A ɓa̧ kum mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn. Ɛ nyɛ nje kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu Yesus ŋgwɛta nɛ nyɛ nde, a kɛ̂n kɛ tu̧ ɗyenɛ, 42kɛto mɔnɔ wenɛ ɛ nyari ɓa̧ kɛ sɛkɛ. Mɔnɔ te ɓa̧ kikɔ, a mɛ kɛ mɛsew kamɔ jɔ yiɓa. Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ kɛ̀ kɛ́, ɓomɔ ɓa̧ nɛ suk suk linje nyɛ.
43Ase nde, kɛ njoka ɓotu ɓenɔri, wɛtɛ nyari ɓa̧ kɛ kɔnɔ. Mɛkiyɔ ɓa̧ kɛ lekwɛ nyɛ mɛ kɛ mɛsew kamɔ jɔ yiɓa. Mɛyasi hɛnɛ te yi ɓa̧ nde, a jôŋnaŋgwɛ nɔ kɛ́ siyma kɛ mɛɓɔ mɛ ɓotu ɓe nyɛti. Ko mɔ nyɛti wɛtɛ wɛtɛ tì siɗyɛ kɔn nɛ na. 44Ɛ nyari nje kwa̧ pulɔ kɔŋ Yesus kpokɛ numbu lambɔ nɛ. Ɛ kɔn mɛkiyɔ pɛsiyɛ ndi kɛ kiya mbɛy. 45Ɛ Yesus diyɛ nde: «Yo nda kpokɛ mi?» Nda ɓomɔ hɛnɛ ɓa̧ kɛ sɛŋɛ kɛ́, ɛ Piyɛr ɓenɛ ɓenjɔŋ ɓenɛ lɛpɛ nde: «Yekele, ɓomɔ nɛ suk suk linje wɛ, kɛ kɔŋte, wɛ kɛ nje lɛpɔ nde: ‹Yo nda kpokɛ mi?› » 46Ɛ Yesus yeŋsa nde: «Wɛtɛ mumɔ kpokuma mi, kɛto mi wokuma nda yi yiŋa ɗeti mbɛ ɗuwa̧ nɔ kɛ yotu mbɛ kɛ́.» 47Kɛ nyari ma ɓɛŋɛ nde, a ti yaka sɔma se kɛ́, ɛ nyɛ nje nɛ mɛŋgwaŋgwa nje kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu Yesus lɛpɔ to te yi nyɛ kpokuma nɛ nyɛ kɛ́ kɛ misi mɛ ɓomɔ hɛnɛ. A yekiɗya nda yi kɔn siyma nɔ kɛ yotu nɛ ndi kɛ kiya mbɛy kɛ́. 48Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Mɔnmbɛ, tikina temɔ te yi wɛ nɔ kɛ́ joŋgwa wɛ, kwaŋgɔ nɛ tɛ.»
49A ɓa̧ ndi kɛ lɛpɔ ɗete, yaka nɛ mumɔ kɛ wulɛ kɛ tu̧ Yayrus te kum mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ tî njaŋgwɛ se yekele na, mɔnɔ wɔ ma gwe.» 50Kɛ Yesus ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ Yayrus nde: «Wɛ tî gwaki kaŋ yaŋa na, tikɔ ndi yɔ temɔ nɛ mi, ɗete mɔnɔ wɔ ta ju̧.» 51Kɛ Yesus ma ɗya̧ kɛ tu̧ kɛ́, a tì jayɛ nde, ɓenɛ wɛtɛ mumɔ nyîŋa na, ndi Piyɛr nɛ̀ Jaŋ nɛ̀ Jak ɓu̧ saŋgwɛ nɛ mɔnɔ ɓenɛ nyaŋgwɛ nɛ mɔnɔ. 52Ɓomɔ hɛnɛ ɓa̧ kɛ lelɔ jaɓa kɛto mɔnɔsikɛ. Ɛ Yesus lɛpɛ nde: «Wunɛ tî lel na, kɛto a tì gwe na, a kɛ jakɔ.» 53Ɛ ɓo nyɛtɛ nyɛ, kɛto ɓo duwa̧ gbate nde, mɔnɔsikɛ ma gwe. 54Yasi wɛtɛ, ɛ Yesus ɓiye mɔnɔsikɛ kɛ ɓɔ lɛpɔ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Mɔnɔ ŋgɔndu, tɛma.» 55Ɛ sisiŋ nɛ yɔkwɛ, ɛ nyɛ tɛmɛ nɛ ŋgɛt. Ɛ Yesus lɛpɛ nde: «Wunɛ nyɛ̂ki nyɛ mɛɗye.» 56Saŋgwɛ nɛ mɔnɔ ɓenɛ nyaŋgwɛ ŋgbakimama ɓuɗyate. Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ tî yekiɗya mɛyasi mɛte yi kwaŋnama kɛ́ nyɛ wɛtɛ mumɔ na.»
9Yesus kɛ tomɔ ɓejekɛ kamɔ jɔ yiɓa
kɛnjɛ kɛ̀ lɛpina Kimɔ Tom
1Wɛtɛ yesɔ ɛ Yesus wesiɗye ɓejekɛ ɓenɛ kamɔ jɔ yiɓa, nyɛ ɓo ɗeti te yi soŋɛ ɓeya mɛsisiŋ hɛnɛ kɛ yotu ɓomɔ nɛ̀ ɗeti te yi siɗyɛ mɛkɔn. 2Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ tomɛ ɓo kɛ̀ pelɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ, siɗyɛ sendi mɛkɔn mɛ ɓomɔ. 3Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ tî ɓiya yaŋa kɛ ɓɔ kɛndɔ nɔ na, ko toŋgolo ko koɓiyɛ ko mampa ko mɔni. Sendi, mumɔ tî ɓoŋ lambɔ yiɓa na. 4Tu̧ te yi wunɛ ta nyiŋɛ ya te, wunɛ ɗîy ndi womɛte kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi wunɛ ta kwa̧ kɛ́. 5Ŋgɛ ɓomɔ ti ɓu̧ wunɛ kimɔte na, nɛ̀ wunɛ pûndu ɗuwɛ kɛ ɗya te, nɛ̀ wunɛ kûtu ŋgbutu kɛ mɛkol mun yí teɗye ɓo nde, ɓo kelma ɓeyate.» 6Ɛ ɓo tɛmɛ kwa̧ kɛ̀ mɛɗya mɛɗya lɛpɔ Kimɔ Tom, siɗyɛ mɛkɔn mɛ ɓomɔ kɛ mɛmbɛy hɛnɛ komɛ ɓo ka̧ kɛ́.
7Kumande Herod wokuma mɛyasi hɛnɛ te yi ɓa̧ kɛ kelna kɛ́. Temɔ nɛ ɓa̧ kɛ ɗukuma, kɛto ɓaŋa ɓomɔ ɗikima lɛpɔ nde: «Jaŋ te ɛ ɗikima tɔpɛ ɓomɔ kɛ mɔrɔku kɔ womiya.» 8Ɓaŋa nde: «Yo Eli yɔkwɛ sendi nje kɛ mɛnɛti.» Ɓaŋa nde: «Yo wɛtɛ njombu mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ womiyɛ.» 9Ɛ kumande Herod lɛpɛ nde: «Mi ma pɛsɔ ŋgiŋ Jaŋ, yɔkɔ ɓa nda yi mi wokɛ kasi nɛ ɗekɛ kɔ?» Ɛ nyɛ sa̧ nje te yi ɓɛŋɛ Yesus.
Yesus kɛ nyɛ ɓomɔ tomay
yitan mɛɗye
10Kɛ ɓotu ɓe tomun ma yɔkwɛ kɛ́, ɛ ɓo yekiɗye mɛyasi hɛnɛ te yi ɓo kelma kɛ́ nyɛ Yesus. Ɛ nyɛ ɓu̧ ɓo ɓepɔ jisɛ nɔ kɛ̀ kɛ pulɔ wɛtɛ ɗya nde Betsayda. 11Ko ɗete, ɓomɔ ɓuɗyate duwa̧ yasi te yi kwaŋnama kɛ́, ɛ ɓo ɓeŋgwɛ nyɛ. Ɛ nyɛ ɓu̧ ɓo nɛ mɛsosa. Ɛ nyɛ lɛpɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ nyɛ ɓo. A siɗya sendi mɛkɔn mɛ ɓotu ɓete ɓe nja̧ ɓaka.
12Nda yesɔ ɓa̧ kɛ ɗuwɛ kɛ́, ɛ ɓejekɛ kamɔ jɔ yiɓa kɛ̀ kɛ kɛki nyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Tikɔ ɓomɔ, nɛ́ ɓo kwa̧ kɛ̀ kɛ mɛɗya nɛ̀ kɛ mɛlunde mɛte yi kɛ pɔku te yi waka nɛdɔ kɛ́ kɛ̀ sa̧ mbɛy jakɔ nɛ̀ mɛɗye, kɛto wusɛ waka kɛ koŋgor.» 13Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ nɛ ŋguru wun, wunɛ nyɛ̂ki ɓo mɛɗye.» Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Wusɛ ndi nɛ mampa yitan nɛ̀ ɓenjanjɔ yiɓa. Wusɛ yakama nyɛ ɓo mɛɗye, ŋgɛ ɓɛ nde, wusɛ nɛ ŋguru te yi ɓɔmɔ mɛɗye yi yaka ŋgil te yikɛ hɛnɛ.» 14Ɓembam nɛ ɓembam kumma nda tomay yitan. Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: «Wunɛ lɛ̂pi nyɛ ɓo nde, ɓo ɗîy nɛ mɛnjɔŋ, njɔŋ wɛtɛ ɓomɔ kamɔtan.» 15Ɛ ɓejekɛ kelɛ ɗete si ɗiɗyɛ ɓomɔ hɛnɛ. 16Ndana, ɛ Yesus ɓu̧ mampa yinɔri yitan nɛ̀ ɓenjanjɔ yiɓa kaŋɛ misi kɛnjɛ kwey nyɛ Njambiyɛ wosoko. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ nje lekɛ yo nyɛ ɓejekɛ, nɛ́ ɓo kɛ̀ kaɓi nyɛ ɓomɔ. 17Ɓomɔ hɛnɛ ɗyenama ditɔ. Ɛ ɓo nje wesiɗye mɛɓukwɛ mɛte tonjɛ mɛmakɔ kamɔ jɔ yiɓa.
Piyɛr nde, Yesus nyɛ Krist
18Wɛtɛ yesɔ Yesus ɓa̧ kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ wɛtɛ mbɛy. Ɓejekɛ ɓenɛ ɓa̧ womɛte. Ɛ nyɛ diyɛ ɓo nde: «Ɓomɔ lɛ́pi nde, mi nda?» 19Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Ɓaŋa lɛ́pi nde, wɛ Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku. Ɓaŋa nde, wɛ Eli. Ɓaŋa sendi nde, wɛ wɛtɛ njombu mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ɛ gwa̧ nje womiyɛ kɔ.» 20Ɛ Yesus diyɛ ɓo nde: «Kɛ yun nɛ ŋguru wun, wunɛ lɛ́pi nde, mi nda?» Ɛ Piyɛr yeŋsa nde: «Wɛ *Krist, mɔ te ɛ joŋgwɛ ɓomɔ ɛ Njambiyɛ njesa kɔ.» 21Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde, kpɛ, ɓo tî lɛpi ɗete nyɛ wɛtɛ mumɔ na.
Yesus kɛ lɛpɔ kasi sɔŋ nɛ
nɛ̀ womiya nɛ
22Ɛ nyɛ kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Yo gba nde, *Mɔnɔ mumɔ yâkaŋgwɛ saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ ɓuɗyate. Ɓetomba ɓe ɗya nɛ̀ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi ta sɛŋɛ nyɛ kutuɗya. Ɓo ta wo nyɛ, a má nje womiyɛ kɛ mɛtu yitati.»
23Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo hɛnɛ nde: «Ŋgɛ mumɔ kwaɗyɛ ɓeŋgwɛ mi, a tî ɓoŋ yotu nɛ nde, yo yaŋa na. A sôɓa kroa nɛ mɛtu hɛnɛ ɓeŋgwɛ mi. 24Kɛto mumɔ hɛnɛ ɛ ta kwaɗyɛ kambiɗya nɛ joŋgwɛ ɗyenɛ kɔ ta ɗimbiɗye yo. Yasi wɛtɛ, yɔkɔ ɛ ɗimbiɗye joŋgwɛ ɗyenɛ kɛto mbɛ kɔ ta ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo. 25Ma ŋgɛ mumɔ si namɔ mɛnɛti maka hɛnɛ, nje ɗimbiɗye joŋgwɛ ɗyenɛ ho ɓekiɗye yo, yo má nje kamɛ nyɛ ŋge? 26Kɛto ŋgɛ mumɔ gwe njɔn jayna mbɛ nɛ̀ jayna mɛlɛpi mɛmbɛ, *Mɔnɔ Mumɔ ta gwe sendi njɔn wenɛ komɛ nyɛ ta nje nɛ nyaŋgwɛ mɛluksa mɛnɛ nɛ̀ yi Saŋgwɛ nɛ̀ yi pupuna ɓejaki ɓe Njambiyɛ. 27Mi kɛ lɛpɔ gbate nyɛ wunɛ nde: Ɓaŋa kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe ɗiyɛ ndana waka ɓaka tí gwe kinɛ pa ɓɛŋɛ njena *Kandɔ Njambiyɛ na.»
Yotu Yesus kɛ sɛnjɔ kɛ nyaŋgwɛ
mɛjasi mɛ Njambiyɛ
28Kɛ Yesus ma si lɛpɔ ɗete, ya nda mɛtu yitan jɔ yitati kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ Piyɛr nɛ̀ Jaŋ nɛ̀ Jak ɓendɔ ɓenɛ ɓo kɛ̀ kɛ to keki, na kɛ̀ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ. 29Kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ́, ɛ mbɔmbu nɛ sɛnjɛ. Ɛ lambɔ nɛ yeŋsa ɓɛ wumnate nɛ mboŋ mboŋ. 30Ɓo sém semɔ, Yesus mɛ kɛ nyɛ mɛsimɔ ɓenɛ ɓembam yiɓa, yo ɓa̧ Mɔyisi ɓenɛ Eli. 31Ɓo punduma kɛ nyaŋgwɛ mɛjasi. Mɔyisi ɓenɛ Eli ɓa̧ kɛ lɛpɔ nda yi Yesus ta kɛ̀ nɔ Yerusalɛm kɛ̀ saŋgwa nɛ sɔŋ mate kɛ́. 32Piyɛr ɓenɛ ɓenjɔŋ ɓenɛ ɓa̧ kɛ nyaŋgwɛ jakɔ. Kɛ jakɔ ma pɛsiyɛ kɛ misi man kɛ́, ɛ ɓo ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ mɛjasi, ɓɛŋɛ Yesus nɛ̀ ɓembam yiɓa ɓe ɓa̧ kɛ kɛki nɛ ɓaka. 33Kɛ ŋgimɔ te yi ɓembam ɓaka kandima kwaŋge jisɛ kɛ kɛki Yesus kɛ́, ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ Yesus nde: «Yekele, yo kimɔte nde, wusɛ ɗîy waka. Wusɛ sûm mɛbala yitati, wɔ wɛtɛ, ɛ Mɔyisi wɛtɛ, ɛ Eli wɛtɛ.» Piyɛr tì ɓɛ kɛ duwɛ yasi te yi nyɛ ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́ na.
34Piŋɔ te yi nyɛ ɓa̧ ndi kɛ lɛpɔ ɗete kɛ́, ɛ wɛtɛ kulutu nje ɗiɓiɗye ɓo. Ɓejekɛ gwa̧ wɔ̧ ɓuɗyate kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓɛŋma nde, kulutu kɛ mɛmiyɛ ɓo kɛ́. 35Ɛ wɛtɛ mɛn wulɛ kɛ mɔy kulutu lɛpɔ nde: «Yɔkɔ mɔnmbɛ yi mi tɔkuma. Wunɛ wôkunaŋgwɛ nɛ nyɛ.» 36Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo wokuma nɛ mɛn kɛ́, yite Yesus tikama ndi nyɛpɔ. Ɓejekɛ ɗiyma numbu kɔɓɔ kɛ pɔku mɛtu mɛte yite kinɛ yekiɗye yasi te yi ɓo ɓɛŋma kɛ́ nyɛ mumɔ na.
Yesus kɛ soŋɛ ɓeya sisiŋ kɛ yotu
wɛtɛ mɔnɔ mbam
37Misi pupɛ ɛ ɓo piyɛ wulɛ kɛ to keki, ɛ nyaŋgwɛ ŋgil nje saŋgwa nɛ Yesus. 38Ɗiyɔ kɛ́, ɛ wɛtɛ mbam lɛpɛ nɛ mɛn kɛ kwey kɛ mɔy ŋgil nde: «Yekele, mi kɛ ŋgwɛta nɛ wɛ: Kaŋa misi ɓɛŋɛ nɛ gwanjɔ wombɛ, nyɛ kikɔ. 39Yiŋa sisiŋ kɛ ɗiki yembile nyɛ. Ndana ndana kɛ́, a mɛ kɛ kembiɗya, sisiŋ te má nambɛ nyɛ, ɔ ɓɛ́ŋa, mɛwuru mɛ kɛ pundɔ kɛ numbu nɛ pum pum. Yo ti síy nɛdɔ na. Kɛ kɔŋte, yotu nɛ mɛ hɛnɛ katinate. 40Mi ŋgwɛtama nɛ ɓejekɛ ɓɔ nde, ɓo ɗûɗya ɓeya sisiŋ te soŋɛ kɛ yotu nɛ, yasi wɛtɛ, ɛ ɓo suɗyɛ.» 41Ɛ Yesus yeŋsa lɛpɔ nde: «Wunɛ ɓotu ɓete ɓe ti jáya yasi ɓaka, wunɛ sendi ɓeya ɓomɔ, mi ta ɗiyɔ sinɛ wunɛ kumɔ ndenɛn? Mi ta gbisɔ wunɛ kumɔ ndenɛn? Ɓoŋgɔ mɔnɔ wɔ nje nɔ waka.» 42Kɛ ŋgimɔ te yi mɔnɔsikɛ ɓa̧ kɛ wuta nɛ Yesus kɛ́, ɛ ɓeya sisiŋ jalɛ nyɛ ɓetɛ kɛ mɛnɛti nambɛ nyɛ ɓeyate. Ɛ Yesus ɓama nɛ ɓeya sisiŋ siɗyɛ kɔn mɔnɔ ɛnɔru kaŋɛ nyɛ nyɛ saŋgwɛ. 43Ɛ ɓomɔ hɛnɛ ŋgbakima nyaŋgwɛ ɗeti Njambiyɛ. Kɛ ŋgimɔ te yi ɓomɔ hɛnɛ ɓa̧ ndi kɛ kɛ̀ mbɔmbu yí ŋgbakima mɛyasi mɛte yi Yesus ɗikima kelɔ hɛnɛ kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: 44«Wunɛ lɛ̂ŋgwɛ mɛtɔ kimɔte kɛ mɛlɛpi mɛte yi mi ta lɛpɔ nyɛ wunɛ ndana kɛ́. Ɓo ta ɓu̧ *Mɔnɔ mumɔ nyɛ ɓomɔ.» 45Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓejekɛ tì wokɛ to lɛpi te na. Yo ɓa̧ sɔɗyate nɛ ɓo, ma ɓo nje ɓiye to te. Ɓo gwa̧ wɔ̧ diyna nɛ lɛpi te.
Nda kwa̧ ɓɛsɔ?
46Yinɔri yiŋa mɛtandɔ ɗyaŋma kɛ njoka yan yí duwɛ mɔ te ɛ kwaŋma ɓɛsɔ kɔ. 47Yesus duwa̧ yasi te yi ɓo ɓa̧ kɛ takɛ kɛ mɔy mɛtemɔ man kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ wɛtɛ gbɛla mɔnɔsikɛ tɛmbiɗye kɛ kɛki nɛ 48lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Mumɔ hɛnɛ ɛ ɓu̧ mɔnɔsikɛ nda yɔkɔ kimɔte kɛto mbɛ, a ɓóŋ mi kimɔte. Mɔ te ɛ ɓu̧ mi kimɔte, a ɓóŋ Mɔ te ɛ tomma mi kɔ. Ɗete, kɛ njoka yun hɛnɛ, yɔkɔ ɛ ɓu̧ yotu nɛ nda njena mumɔ, yo nyɛ kwa̧ ɓɛsɔ.»
49Ɛ Jaŋ lɛpɛ nde: «Yekele, wusɛ ɓɛŋma wɛtɛ mbam kɛ soŋɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓomɔ nɛ ɗinɔ ɗyɔ, ɛ wusɛ gayɛ nyɛ, kɛto a yeti kɛ njɔŋ su na.» 50Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Wunɛ tî gay nyɛ na, kɛto ŋgɛ mumɔ ti lu̧ ɗyambi suŋgwɛ nɛ wunɛ, a kɛ kɔŋ yun.»
51Kɛ mɛtu mɛte yi Yesus ta yɔkwɛ kɛ̀ nɔ ɗyoɓɔ kɛ́ ma si wuta, ɛ nyɛ pɛsɛ kɛ temɔ nɛ nde, a kɛ kɛ̀ Yerusalɛm. 52Ɛ nyɛ tomɛ ɓomɔ kɛnjɛ mbɔmbu. Ɛ ɓo kwa̧ kumɔ kɛ wɛtɛ ɗya ɓotu ɓe Samari diy kombile mbɛy tikɛ nyɛ. 53Yasi wɛtɛ, ɓomɔ ɓe ɗya te tì ɓu̧ nyɛ nɛ mɛsosa na, kɛto ɓo ɓɛŋma nde, a kɛ́n kɛ Yerusalɛm. 54Kɛ ɓejekɛ ɓenɛ Jak ɓenɛ Jaŋ ma ɓɛŋɛ ɗete kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, wɛ kwáɗyikwɛ nde, wusɛ lɛ̂pi nde, ɗitɛ pîkwɛ kɛ kwey nje girise ɓo?» 55Ɛ nyɛ yeŋsa ɓɛŋɛ ɓo ɓamɛ ɓo lɛpɔ nde: «Wunɛ yeti kɛ duwɛ kwalɔ sisiŋ te yi ɗya̧ kɛ yotu yun kɛ́ na. 56Kɛto *Mɔnɔ mumɔ ti ma njáki nde, nɛ́ ɓomɔ yambile na. Yasi wɛtɛ, a njáki nje joŋgwɛ ɓomɔ.» Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo kwa̧ kɛ̀ kɛ wɛtɛ ɗya.
Kasi ɓeŋgwa Yesus
57Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ nje kɛ́, ɛ wɛtɛ mumɔ lɛpɛ nde: «Mi kɛ kwaɗyɛ ɓeŋgwɛ wɛ kɛ mbɛy hɛnɛ komɛ wɛ ta kɛ̀ kɛ́.» 58Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Ɓetoŋgɔ nɛ mɛnjɛmbi man, ɓenɔn sendi nɛ mɛtu̧ man. Yasi wɛtɛ, *Mɔnɔ mumɔ kinɛ mbɛy te yi nyɛ yakama ɓokwɛ to nɛ kɛte na.» 59Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ wɛtɛ mumɔ nde: «Ɓeŋgwɛ mi.» Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, tikɔ, nɛ́ mi pa kɛ̀ pumbu saŋmbɛ.» 60Ɛ Yesus yeŋsa nde: «Tikɔ, nɛ́ ɓemuŋ pumbu ɓemuŋ ɓan. Kwaŋgɔ yɔ kɛ̀ pelɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ.» 61Ɛ wɛtɛ nje lɛpɔ nɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, mi kɛ kwaɗyɛ ɓeŋgwɛ wɛ, yasi wɛtɛ, tikɔ, nɛ́ mi pa kɛ̀ jana nɛ ɓotu ɓembɛ.» 62Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Ŋgɛ mumɔ nyɛ ɓɔ kɛ putika ŋgwaŋ nje ɓɛŋɛ njimɛ, mɔ te ti yaka kelɔ yaŋa kɛ Kandɔ Njambiyɛ na.»
10Yesus kɛ tomɔ ɓejekɛ ɓenɛ kamɔtan jɔ
kaɓa kɛnjɛ kɛ̀ lɛpina Kimɔ Tom
1Kɛ kɔŋte, ɛ Kumande Yesus tɔkɛ ɓaŋa ɓejekɛ kamɔtan jɔ kaɓa tomɔ ɓo mbɔmbu yiɓa yiɓa kɛnjɛ kɛ mɛɗya hɛnɛ nɛ̀ mɛmbɛy hɛnɛ komɛ nyɛ nɛ ŋguru wenɛ kwaɗya kɛ̀ kɛ́. 2Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Ɓuɗya nyambi ma ɗetɔ kɛ ŋgwaŋ, yasi wɛtɛ, ɓotu ɓe mɛsay ti ɓuyɔ na. Ɗete, wunɛ ŋgwɛ̂taŋgwɛ nɛ sa ŋgwaŋ nde, a kɛ̂njikwɛ ɓotu ɓe mɛsay, nɛ́ ɓo kɛ̀ wesiɗye nyambi nɛ. 3Wunɛ kwâŋ, wunɛ dûkwɛ nde, mi kɛ tomɔ wunɛ kɛnjɛ nda ɓɔnɔ ɓesam kɛ njoka ɓeŋgwɛy. 4Wunɛ tî ɓoŋ ko koɓiyɛ mɔni na ko gbɛla koɓiyɛ na ko mɛnakala na. Wunɛ tî tɛma kɛ nje yí pa nyɛnɔ mumɔ na. 5Tu̧ hɛnɛ te yi wunɛ ta nyiŋɛ kɛte, wunɛ kânda lɛpɔ nde: ‹Tɛte ɓɛ̂ki nɛ ɓotu ɓe tu̧.› 6Ŋgɛ wɛtɛ tɛ mumɔ ɓɛ kɛ tu̧ te, tɛte yi wunɛ lɛpima nɔ kɛ́ ta ɗiyɔ pɛlɛ nyɛ. Ŋgɛ yo ti ɓɛ ɗete na, yo má yɔkwɛ nje ndi kɛ yun. 7Wunɛ ɗîy ndi kɛ tu̧ te. Wunɛ ɗyâki, nɛ̀ wunɛ hɔ̂ɓiya yasi te yi ɓo ta nyɛ wunɛ kɛ́, kɛto mɔ mɛsay yâkaŋgwɛ ɗye nduku mɛsay mɛnɛ. Wunɛ tî kɛn mɛtu̧ nɛ mɛtu̧ na. 8Ŋgɛ wunɛ ɗya̧ kɛ yiŋa ɗya, ŋgɛ ɓomɔ ɓu̧ wunɛ kimɔte, nɛ̀ wunɛ ɗyâki yasi te yi ɓo ta nyɛ wunɛ kɛ́. 9Wunɛ sîɗyikwɛ mɛkɔn mɛ ɓotu ɓe ɗya te, nɛ̀ wunɛ lɛ̂pi nyɛ ɓo nde: ‹*Kandɔ Njambiyɛ ma wuta.› 10Ɗya hɛnɛ te yi wunɛ ta kumɔ kɛte, ŋgɛ ɓomɔ ti ɓu̧ wunɛ kimɔte na, nɛ̀ wunɛ kɛ̂ndi kɛ mɛmbɛy hɛnɛ kɛ mɔy ɗya lɛpɔ nde: 11‹Wusɛ kɛ kutɔ ŋgbutu ɗya ɗyun yi ka̧ kɛ mɛkol musu kɛ́ kɛnjɛ kɛ to yun yí teɗye wunɛ nde, wunɛ kelma ɓeyate. Yasi wɛtɛ, wunɛ dûkwɛ nde, Kandɔ Njambiyɛ ma wuta.› 12Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Komɛ yesɔ pɛsina jɔsi ta ɗya̧ kɛ́, pɛsina jɔsi ɗya te ta laŋ ɗetɔ kwa̧ yi *Sɔdɔm.
13«Wunɛ ɓotu ɓe Korasin, mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛ to yun! Wunɛ ɓotu ɓe Betsayda, mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛ to yun! Kɛto má ɓɛki nde, nyaŋgwɛ mɛkele mɛte yi kelnama kɛ mɛɗya mun kɛ́ ma kélnaŋgwɛ kɛ Tir nɛ̀ Sidɔn, ma ɓotu ɓete yeŋsama temɔ njombu yaŋa, lɛŋɛ mɛsanduku kutuɗye mɛsu mɛ ɗitɛ kɛ yotu. 14Ɗete, kɛ yesɔ pɛsina jɔsi, pɛsina jɔsi te yun ta laŋ ɗetɔ kwa̧ yi Tir nɛ̀ Sidɔn. 15Ma wunɛ ɓotu ɓe Kapɛrnawum, ’wunɛ táka ka nde, ɓo ta ɓendiɗye wunɛ kumɔ kɛ kwey? Ɓo ta kpalɔ piɗyɛ wunɛ kumɔ kɛ ɗya ɓemuŋ!»
16Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: «Mɔ wokɛ mɛn yun, a wóku mɛn mbɛ. Sendi, yɔkɔ ɛ sɛŋɛ wunɛ, a sɛ́ŋa mi. Mɔ te ɛ sɛŋɛ mi, a sɛ́ŋa Mɔ te ɛ tomma mi kɔ.»
17Ɓejekɛ ɓaka kamɔtan jɔ kaɓa yɔkwa̧ nɛ mɛsosa nje lɛpɔ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, ko ɓeya mɛsisiŋ kɛ wokuna nɛ wusɛ kɛ ŋgimɔ te yi wusɛ kɛ lɛpina nyɛ ɓo nɛ ɗinɔ ɗyɔ kɛ́.» 18Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Mi ɓɛŋma *Satan kɛ wulɛ ɗyoɓɔ ɓalɔ kɛ mɛnɛti nda yɛsi mbiyɔ. 19Wunɛ dûkwɛ nde, mi ma nyɛ wunɛ ɗeti te yi natɛ ɓenyɔŋɛ nɛ̀ ɓelel ɓu̧ ɗeti te yi laŋsa ɗeti *Mɔ pendɔ wun. Sendi, kinɛ yaŋa yakama kelɔ wunɛ na. 20Ko ɓɛkɔ ɗete, wunɛ tî sosaŋgwɛ kɛto ɓeya mɛsisiŋ kɛ wokuna nɛ wunɛ na. Yasi wɛtɛ, wunɛ sôsaŋgwɛ, kɛto mɛɗinɔ mun mɛ kɛtinate kɛ ɗyoɓɔ.»
21Kɛ kiya ŋgimɔ te ɛ Kimɔ Sisiŋ kelɛ nde, Yesus sôsaŋgwɛ ɓuɗyate. Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Mi kɛ lukse wɛ Da, Kumande ɗyoɓɔ nɛ̀ mɛnɛti, kɛto wɛ sɔɗya mɛyasi mɛte nɛ ɓotu ɓe ɗyanɔ, sɔɗyɛ sendi nɛ ɓotu ɓe duwa̧ yasi, kpalɔ nje punjɛ yo nyɛ gbɛla ɓɔnɔsikɛ. I̧ Da, mi kɛ lukse wɛ, kɛto wɛ kwaɗya nde, mɛyasi kwâŋnaŋgwɛ ɗete. 22Saŋmbɛ nya mi mɛyasi hɛnɛ. Mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ yeti kɛ duwɛ *Mɔnɔ na, soŋɛ ndi Da. Sendi, mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ yeti kɛ duwɛ Da na, soŋɛ ndi Mɔnɔ nɛ̀ mɔ te yi Mɔnɔ kwaɗyɛ punjɛ yo nyɛ nyɛ kɔ.» 23Ɛ Yesus yeŋsa ɓɛŋɛ ɓejekɛ lɛpɔ nyɛ ɓo ɓepɔ nde: «Wunɛ nɛ mɛsosa, kɛto ndana misi mun kɛ ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ mɛyasi mɛte yi wunɛ ɓɛŋɛ kɛ́. 24Mi kɛ lɛpɔ gbate nyɛ wunɛ nde, ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓekumande kwaɗya ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ mɛyasi mɛte yi wunɛ ɓɛŋɛ kɛ́, ma ɓo tì ɓɛŋɛ yo na. Ɓo kwaɗya wokɔ nyaŋgwɛ mɛyasi mɛte yi wunɛ wokɛ kɛ́, ma ɓo tì wokɛ yo na.»
Kanɔ kɛ kasi wɛtɛ kimɔ mɔ Samari
25Ndana, ɛ wɛtɛ nyaŋgwɛ mɔ duwa̧ mɛmboŋga tɛmɛ diyɛ Yesus diyan yí ɓoɓɛ nɛ nyɛ. A diyma nyɛ nde: «Yekele, mi kêl nan, nɛ́ mi ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo?» 26Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yo kɛtinate nɛ ŋge kɛ mɛkana mɛ mɛmboŋga te yi Mɔyisi kɛtima kɛ́? Wɛ tɔ́l nɛ ŋge kɛ mɔyte?» 27Ɛ nyɛ yeŋsa nde: « ‹Kwaɗyikwɛ Baba Mbokɔ te Njambiyɛ wɔ nɛ temɔ yɔ hɛnɛ nɛ̀ sisiŋ yɔ hɛnɛ nɛ̀ ɗeti yɔ hɛnɛ nɛ̀ ɗyanɔ ɗyɔ hɛnɛ, kwaɗyɛ sendi mɔŋ nda yi wɛ kwaɗyɛ nɛ yotu yɔ kɛ́.› » 28Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ yeŋsama kimɔte, kelɔ ɗete, nɛ́ wɛ ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo.» 29Yí teɗye nde, diyan nɛ nɛ ŋgbeŋ, ɛ nyɛ nje diyɛ Yesus nde: «Maŋmbɛ ɓa nda?»
30Ɛ Yesus kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Wɛtɛ mumɔ wulma Yerusalɛm yí kɛ̀ kɛ Yeriko. Kumɔ kɛ nje, ɛ nyɛ saŋgwa nɛ ɓotu ɓe guɓɔ. Ɛ ɓo si sukɔ mɛyasi mɛnɛ mɛndɛ nyɛ ɓeyate tikɔ nyɛ kɛ nje sɔŋ si kwa̧. 31Kɛ kiya ŋgimɔ te yite wɛtɛ mɔ nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɓa̧ kɛ nje sendi kɛ kiya nje te. Kɛ nyɛ ma semɔ mbam ɛnɔru kɛ́, ɛ nyɛ konjɛ nyɛ kwa̧ nɛ naŋ. 32Wɛtɛ mɔ kandɔ *Levi kelma sendi ɗete. Kɛ nyɛ ma kɛndɔ kumɔ womɛte semɔ mbam ɛnɔru kɛ́, ɛ nyɛ konjɛ nyɛ kwa̧ nɛ naŋ. 33Wɛtɛ jɛŋgwɛ, mɔ Samari ɓa̧ kɛ kɛ̀ kɛndi nɛ. A kɛndima ɗya̧ kɛ kɛki mbam ɛnɔru. Kɛ nyɛ ma semɔ nyɛ kɛ́, ɛ ŋgwɛtɛ nɛ ɓiye nyɛ. 34Ɛ nyɛ jisɛ kɛ̀ kɛ kɛki nɛ ɓiye nyɛ kumbɛ mutɔ nɛ̀ mɛnjam kɛ mɛpeŋ mɛnɛ si wotɔ yo. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ ɓu̧ nyɛ ɓendiɗye kɛ to tofu wenɛ kwa̧ nɛ nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ tu̧ ɓejɛŋgwɛ ɓakiɗye nyɛ. 35Misi pupɛ ɛ nyɛ ɓu̧ sule yiɓa nyɛ mɔ te ɛ ɗiyɛ nɛ tu̧ ɓejɛŋgwɛ kɔ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Ɓakiɗya mbam kɔ kimɔte. Mɔni hɛnɛ te yi wɛ ta kwaŋɗye kɛ to te yikɛ, mi ta yɔkiɗye yo nyɛ wɛ komɛ mi ta yɔkwɛ kɛ́.› »
36Ɛ Yesus nje diyɛ nyaŋgwɛ mɔ duwa̧ mɛmboŋga kɔ nde: «Kɛ njoka ɓotu ɓaka ɓetati, yo nda kelma nda nyɛ maŋ nɛ mbam te yi ɓotu ɓe guɓɔ mɛndima kɔ?» 37Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Yo yɔkɔ ɛ kelma ŋgikwa nɛ nyɛ kɔ.» Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Kwaŋgɔ, nɛ̀ wɛ kêl sendi ɗete.»
Marta ɓenɛ Mariya kɛ ɓu̧ Yesus
nɛ mɛsosa
38Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ ɓa̧ kɛ kɛndi kɛ́, ɛ nyɛ kumɛ kɛ wɛtɛ ɗya. Ɛ wɛtɛ nyari nde Marta ɓu̧ nyɛ nɛ mɛsosa kɛ tu̧ ɗyenɛ. 39Marta ɓa̧ nɛ wɛtɛ maŋ wenɛ nde Mariya. Mariya nja̧ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛ kɛki mɛkol mɛ Kumande Yesus yí wokɔ mɛlɛpi mɛnɛ. 40Yasi wɛtɛ, Marta ɓa̧ nɛ temɔ kɛ kelna ɓuɗya mɛsay. Ɛ nyɛ nje kɛ kɛki Yesus lɛpɔ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, ’wɛ ɓɛ́ŋa kimɔte nde, maŋmbɛ tîki mi nyɛpɔ kɛ kelna mɛsay? Lɛpɔ nyɛ nyɛ nde, a kâma mi.» 41Ɛ Kumande Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Marta, Marta, wɛ kɛ gwe kaŋ njaŋgwɛ yotu kɛto ɓuɗya mɛkele! 42Yo ndi nɛ yasi wɛtɛ yi ɓomɔ yâkaŋgwɛ kelɔ! Mariya tɔkuma kimɔ ŋgaɓiyɛ te yi mumɔ ti yaka soŋɛ kɛ ɓɔ nɛ na!»
11Yesus kɛ teɗye ɓejekɛ ɓenɛ
mɛŋgwɛta
(Mt 6)
1Wɛtɛ yesɔ Yesus ɓa̧ kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ wɛtɛ mbɛy. Kɛ nyɛ ma si ŋgwɛta kɛ́, ɛ wɛtɛ jekɛ wenɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, teɗya wusɛ nda yi wusɛ yakama ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ, nda Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku teɗya sendi ɓejekɛ ɓenɛ kɛ́.» 2Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Ŋgɛ wunɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ, wunɛ lɛ̂pi ɗekɛ:
‹Saŋsu, kelɔ nde, ɓomɔ ɓôŋ ɗinɔ ɗyɔ kiyɔ.
Inja namɔ mbokɔ.
3Nyɛkɔ wusɛ mɛɗye mɛte yi ta yaka nɛ wusɛ kɛ yesɔ te ɛ muka.
4Tikɔ wusɛ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ ɓeya yasi te yi wusɛ kelɛ kɛ́, kɛto wusɛ sendi kɛ tikɔ ɓomɔ hɛnɛ ɓe kelɛ ɓeya yasi nɛ wusɛ.
Wɛ tî jaya nde, wusɛ sâŋgwaŋgwɛ nɛ mɛɓoɓilan na.› »
5Yesus ka̧ mbɔmbu lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Hɛ pâŋ ɓoɓɛ lɛpɔ nde: Wɛtɛ mumɔ kɛ njoka yun kɛ̂n nɛ ɓembe tu kɛ yi sɔ wenɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Maŋmbɛ, nyɛkɔ mi pilo mampa yitati, 6kɛto wɛtɛ sɔ mbɛ ɗyaŋma kɛ yembɛ wulɛ kɛndi. Yasi te yi mi ta nyɛ nyɛ ɗye yeti.› 7Sɔ má nje ɗiyɔ kɛ mɔy tu̧ yeŋsa nde: ‹Wɛ tî njaŋgwɛ mi na, mi ma ndaɗyɛ numɛy, sinɛ ɓɔnɔ ɓembɛ mɛ kɛ mɛtinɛŋgwɛ, mi ti yaka tɛmɛ kɛ̀ nyɛ wɛ mampa na.› » 8Ɛ Yesus nje lɛpɔ nde: «Mi kɛ lɛpɔ gbate nyɛ wunɛ nde: Ko a tì tɛmɛ ɓu̧ yo nyɛ nyɛ, kɛto nyɛ sɔ wenɛ na, a ta tɛmɛ kɛ̀ nyɛ nyɛ yasi hɛnɛ te yi nyɛ kwaɗyɛ kɛ́, kɛto a jɔmbuma nɛ tiŋ. 9Ɗete, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Wunɛ jɔ̂mbu yasi, ɗete ɓo ta nyɛ wunɛ. Wunɛ sâŋ, ɗete wunɛ ta dolɔ. Wunɛ ɗûŋgwɛ numɛy, ɗete ɓo ta ɓutɛ nyɛ wunɛ. 10Kɛto ɓo nyɛ́ki yasi nyɛ mumɔ hɛnɛ ɛ jɔmbɛ kɔ. Yɔkɔ ɛ sa̧, a kɛ dolɔ. Yɔkɔ ɛ ɗuŋgwɛ numɛy, ɓo kɛ ɓutɛ nyɛ nyɛ. 11Wɛ saŋgwɛ nɛ mɔnɔ, ŋgɛ mɔnɔ wɔ jɔmbɛ mampa, ’wɛ má nje nyɛ nyɛ kil kusu? Ŋgɛ nyɛ jɔmbɛ njanjɔ, ’wɛ má nje nyɛ nyɛ nyɔŋɛ? 12Ho nde, ŋgɛ nyɛ jɔmbɛ ki̧ kuɓɛ, ’wɛ má nje nyɛ nyɛ lel? 13Ŋgɛ ɓɛ nde, ko ɓotu ɓe nyalɔ nda wunɛ kɛ duwɛ nyɛna ɓɔnɔ ɓun kimɔ mɛyasi, ’suŋgwa nɛ Saŋgwɛ wun te ɛ ɗiyɛ kɛ ɗyoɓɔ kɔ? ’A ta ɗiyɔ ka kinɛ nyɛ Kimɔ Sisiŋ nyɛ ɓotu ɓete ɓe diyɛ nyɛ ɓaka?»
Kasi lɛpina lɛpi gbutu suŋgwɛ
nɛ Kimɔ Sisiŋ
14Wɛtɛ yesɔ Yesus ɓa̧ kɛ soŋɛ wɛtɛ ɓeya sisiŋ kɛ yotu wɛtɛ mumɔ. Ɓeya sisiŋ te ɗikima kelɔ nde, mumɔ tî tapitaŋgwɛ na. Kɛ ɓeya sisiŋ ma si pundɔ ɗuwɛ kɛ yotu nɛ kɛ́, ɛ mbam kɔ kandɛ ndapi. Ɛ ŋgil ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka ŋgbakima. 15Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka te nja̧ lɛpɔ nde: «A sóŋa ɓeya mɛsisiŋ nɛ ɗeti te yi *Kum ɓeya mɛsisiŋ te yi ɓo jeɓa nde *Belsebul kɔ.» 16Yí ɓoɓɛ nɛ Yesus, ɛ ɓaŋa ɓomɔ kɛ njokate diyɛ nyɛ nde, a têɗya ɓo wɛtɛ mɛyekambiyɛ te yi wulɛ kɛ ɗyoɓɔ kɛ́, nɛ́ ɓo ɓɛŋ. 17Yasi wɛtɛ, Yesus duwa̧ mɛtakɛ man. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Ŋgɛ kiya kandɔ wɛtɛ ɓaka kɛ ɓembe lu̧ ɗyambi tandɛ yan, ɓo ta yaŋgile kandɔ te, yo má girɔ. Sendi, ŋgɛ ɓomɔ ɓe kiya tu̧ wɛtɛ ɓaka kɛ ɓembe lu̧ ɗyambi tandɛ yan, ɓo má wanja. 18Ŋgɛ ɓɛ nde, *Satan kɛ lu̧ ɗyambi suŋgwɛ nɛ yotu nɛ nɛ ŋguru wenɛ, ’kandɔ ɗyenɛ má nje kɛ̀ mbɔmbu nan? Kɛto wunɛ kɛ lɛpɔ nde, mi sóŋa ɓeya mɛsisiŋ nɛ ɗeti Belsebul. 19Ŋgɛ ɓɛ nde, mi sóŋa mbɛ ɓeya mɛsisiŋ nɛ ɗeti Belsebul, ɓomɔ ɓun sóŋa yan ɓo nɛ ɗeti te yi nda? Ɗete, yo ɓo nɛ ŋguru wan ta jɔse wunɛ nɛmɛnɔ. 20Ma ŋgɛ ɓɛ nde, mi sóŋa ɓeya mɛsisiŋ nɛ ɗeti Njambiyɛ, yite téɗya nde, *Kandɔ Njambiyɛ mɛ kɛ njoka yun. 21Ŋgɛ wɛtɛ ŋgaɓolo mbam ɓɛ nɛ mɛkɔ̧ mɛ ɗyambi kɛ ɓɔ ɓakiɗye nɛ tu̧ ɗyenɛ, kusuku nɛ kinɛ kaŋ na. 22Yasi wɛtɛ, ŋgɛ wɛtɛ mɔ te ɛ nɛ ɗeti kwa̧ nyɛ kɔ ɗya̧ namɔ nyɛ, mɔ te má si soŋɛ mɛjɔlɛ mɛ ɗyambi mɛte yi sa tu̧ ɓa̧ tikɔ temɔ kɛte kɛ́ hɛnɛ kɛ mɛɓɔ mɛnɛ. Mɔ te má nje kaɓɔ kusuku sa tu̧ yi nyɛ ma namɔ kɛ́. 23Ŋgɛ mumɔ ti ɓɛ kɛ kɔŋ mbɛ na, mɔ te kɛ lu̧ ɗyambi nɛ mi. Sendi, ŋgɛ mumɔ ti kwaɗyɛ wesiɗye yasi sinɛ nyɛ na, mɔ te kɛ wanjɔ.
24«Ŋgɛ ɓeya sisiŋ pundɛ ɗuwɛ kɛ yotu mumɔ, a kwáŋ wowɔ nɛ mɛkoŋgor yí sa̧ mbɛy mɛwɛɗya. Ŋgɛ nyɛ ti dolɛ kɛ́, a má lɛpɔ nde: ‹Mi ta yɔkwɛ nɛ kɔkɔ kɛ̀ kɛ tu̧ ɗyembɛ komɛ mi wulma kɛ́.› 25A yɔ́kwɛ nje dolɔ nde, ɓo ma wɔmbile tu̧ nɛ ŋgɛsɛsɛ si kombile yo. 26Ŋgɛ nyɛ semɛ ɗete kɛ́, a kwa̧ kɛ̀ ɓu̧ sendi ɓaŋa hakambe ɓeya mɛsisiŋ yitan jɔ yiɓa ɓe nɛ ɗeti kwa̧ nyɛ ɓaka. Ɔ ɓɛ́ŋa, ɓenɛ ɓo hɛnɛ ma ɗya̧ nyiŋɛ tu̧ ɓiye ɗya womɛte. Ɗete, tɛri mɔ te má nje ɓɛ ndana ɓeyate kwa̧ yi mbɔmbu.» 27Yesus ɓa̧ ndi kɛ lɛpina ɗete kɛ́, ɛ wɛtɛ nyari ɗiyɛ kɛ mɔy ŋgil lɛpɔ nyɛ nyɛ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Nya te ɛ soɓuma wɛ kɛ mɔy nɛ, nyɛ sendi wɛ ɓɛri kɔ nɛ mɛsosa.» 28Ɛ Yesus yeŋsa nde: «Ɓomɔ ɓe wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, ɓakiɗye sendi yo ɓaka nɛ mɛsosa ɓuɗyate.»
Ɓefarisɛ̧ kɛ diyɛ yiŋa mɛyekambiyɛ
(Mt 12)
29Ɓomɔ ɓa̧ kɛ wesiɗya nɛ ŋgil kɛ kɛki Yesus. Ɛ nyɛ ɓutɛ numbu lɛpɔ nde: «Ɓeya ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ kɛ diyɛ yiŋa mɛyekambiyɛ. Yasi wɛtɛ, ɓo tí teɗye ɓo yiŋa mɛyekambiyɛ na, ndi yikɛ yi ma ɗyáŋ Yonas kɛ́. 30Nda yasi te yi kelma Yonas ɓa̧ mɛyekambiyɛ kɛ yi ɓotu ɓe Ninive, ɗete sendi, yasi te yi ta kelɔ *Mɔnɔ mumɔ kɛ́ ta ɓɛ mɛyekambiyɛ kɛ yi ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ. 31Ɗyoɓɔ Njambiyɛ ta pɛsɔ jɔsi kɛ́, nya te ɛ ɓa̧ kumande kɛ mɛnɛti mɛ njɛmbɔ kɔ ta tɛmɛ kɛ mbɔmbu ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ pɛsɔ lɛpi yan, teɗye ɓo nde, ɓo ɓalma lɛpi, kɛto a tɛmma lɔndunate kɛ njena mɛnɛti nje wokɔ mɛlɛpi mɛ Salomɔŋ te yi ɓa̧ tondunate nɛ ɗyanɔ kɛ́. Ndana waka, mɔ te ɛ kwaŋma Salomɔŋ kɔ kɛte. 32Ɗyoɓɔ Njambiyɛ ta pɛsɔ jɔsi kɛ́, ɓotu ɓe Ninive ta tɛmɛ kɛ mbɔmbu ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ pɛsɔ lɛpi yan teɗye ɓo nde, ɓo ɓalma lɛpi, kɛto ɓo, ɓotu ɓe Ninive yeŋsama yan temɔ komɛ Yonas pelma yasi te yi Njambiyɛ lɛpima nyɛ ɓo kɛ́. Ndana waka, mɔ te ɛ kwaŋma Yonas kɔ kɛte.»
Kanɔ kɛ kasi lambo
33Ɛ Yesus kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Mumɔ ti kwénja lambo kɛ̀ sɔɗyɛ ho kɛ̀ tikɔ kɛ mɔy mbe na. Yasi wɛtɛ, ɓo ɓóŋ kasɛ kɛ to teɓel, nɛ́ ɓomɔ hɛnɛ ɓe nyiŋɛ tu̧ ɓaka ɓɛŋ mɛjasi mɛte. 34Misi mɔ, yo nda lambo kɛ yotu yɔ. Piŋɔ te yi misi mɔ ɓɛŋna kimɔte, yotu yɔ hɛnɛ kɛ mɔy mɛjasi. Yasi wɛtɛ, kɛ ŋgimɔ te yi misi mɔ ti ɓɛ́ŋna kimɔte, yotu yɔ kɛ mɔy yitil. 35Nɛmba kimɔte, simande mɛyasi mɛte yi wɛ kelɛ kɛ́, yo yitil. 36Ɗete, ŋgɛ yotu yɔ hɛnɛ ɓɛ kɛ mɔy mɛjasi kinɛ yiŋa mbɛy kɛ yitil na, yite mɛjasi saŋgwa yotu yɔ hɛnɛ nda yi lambo panɛ nɔ tikɔ nɛ wɛ kɛ mɛjasi kɛ́.»
Yesus kɛ ndeyɛ Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ nyaŋgwɛ
ɓotu ɓe duwa̧ mɛmboŋga
(Mt 23)
37Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ ndi kɛ lɛpina kɛ́, ɛ wɛtɛ mɔ *Farisɛ̧ jeɓa nyɛ nde, a kɛ̂n kɛ̀ ɗyena kɛ tu̧ ɗyenɛ. Ɛ Yesus nyiŋɛ tu̧ kɛ̀ ɗiyɔ, na ɗyena. 38Mɔ Farisɛ̧ ŋgbakimama yí ɓɛŋɛ nde, Yesus kɛ kwaɗyɛ ɗyena kinɛ pa weyɛ ɓɔ na. 39Ɛ Kumande Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Wunɛ Ɓefarisɛ̧, wunɛ wéya ndi kɔŋ pelɔ nɛ̀ kɔŋ pan, yasi wɛtɛ, temɔ yun tondunate nɛ yɛsiɗyɛ guɓɔ nɛ̀ ɓeya mɛkele. 40Wunɛ ɓelem, kiya mɔ te ɛ wɔmma kɔŋ te kɔ, ’yeti ndi nyɛ wɔmɛ mɔy te na? 41Yasi wɛtɛ, wunɛ yâkaŋgwɛ kaɓɔ mɛyasi mɛte yi ɗiyɛ kɛ mɔyte kɛ́ nyɛ buka ɓomɔ. Komɛte, mɛyasi mun hɛnɛ ta ɓɛ pupunate kɛ mbɔmbu Njambiyɛ.
42«Wunɛ *Ɓefarisɛ̧, mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛ to yun! Kɛto kɛ gbɛla mɛmbunjɔ mɛ likɔ nde *maŋt nɛ̀ *ru nɛ̀ kwalɔ yiŋa mɛnyiŋɔ hɛnɛ, wunɛ kɛ ɓu̧ yasi hɛnɛ kɛ njokate ɓakɛ kɛ mɛŋgaɓiyɛ kamɔ kamɔ, ɓu̧ kwalɔ ŋgaɓiyɛ te wɛtɛ wɛtɛ nyɛ Njambiyɛ. Yasi wɛtɛ, kɛ pɛsina jɔsi nɛ ŋgbeŋ nɛ̀ kɛ kwaɗya Njambiyɛ, wunɛ kɛ tikɔ yite. Ma yo yite yi wunɛ yâkaŋgwɛ kelɔ kinɛ tikɔ kelna ɓukwɛ mɛyasi mɛte yiri na.
43«Wunɛ *Ɓefarisɛ̧, mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛ to yun! Kɛto wunɛ kwáɗyikwɛ ɗiyɔ ndi kɛ bosa mɛtaŋ kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn. Wunɛ kwáɗyikwɛ sendi nde, ɓomɔ kɛ̂ nyɛnɔ wunɛ kɛ mɛmbɛy komɛ ɓomɔ ɗiki wesiɗya kɛ́. 44Mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛ to yun! Kɛto wunɛ nda mɛɓoŋsɔŋ mɛte yi ɓɛ sɔɗyate, ɓomɔ kɛ kwa̧ kɛ to te kinɛ duwɛ na.»
45Ɛ wɛtɛ nyaŋgwɛ mɔ duwa̧ mɛmboŋga ɛ ɓa̧ kɛ njoka ɓɛsɔ kɔ lɛpɛ nyɛ Yesus nde: «Yekele, yi wɛ lɛpɛ ɗete kɛ́, wɛ kɛ toyɛ sendi wusɛ.» 46Ɛ Yesus yeŋsa nde: «Wunɛ nyaŋgwɛ ɓotu ɓe duwa̧ mɛmboŋga, mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛ to yun! Kɛto wunɛ kɛ soɓiɗye ɓomɔ nyaŋgwɛ ɗitina mɛmapi, yasi wɛtɛ, wunɛ nɛ ŋguru wun yeti kɛ sambile nyɛy ɓɔ yun wɛtɛ kpokɛ nɛ yo na. 47Mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛto yun! Kɛto wunɛ kɛ kombile wɔmɔ mɛɓoŋsɔŋ mɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, yo ɓesaŋgwɛ ɓun wo ɓo. 48Ɗete, wunɛ kɛ teɗye nde, ɓesaŋgwɛ ɓun nɛ kalɛ. Sendi, wunɛ kɛ jayɛ mɛkele man. Kɛto ɓo, ɓo woma ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, ma yo wunɛ kɛ nje kombile wɔmɔ mɛɓoŋsɔŋ man. 49Ɗete, Njambiyɛ te yɔkɔ ɛ duwɛ mɛyasi kɔ lɛpima nde: ‹Mi ta tomɔ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛmbɛ nɛ̀ ɓotu ɓe tomun. Ɓo ta wo ɓaŋa kɛ njokate, teɗye ɓaŋa mɛbɔnɛ.› 50Ɗete, mi ta diyɛ mɛkiyɔ mɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛmbɛ hɛnɛ yi nyanjama kɛ́ kɛ mɛɓɔ mɛ ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ. Mi ta diyɛ mɛkiyɔ mɛte kandɛ kɛ yesɔ te yi mbokɔ kusunama nɔ, 51kandɛ kɛ mɛkiyɔ mɛ Abɛl kumɔ kɛ mɛkiyɔ mɛ Sakari te yi ɓo woma kɛ njoka mbɛy nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ mbanjɔ Njambiyɛ kɔ. Gbate, mi kɛ kombile lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Njambiyɛ ta diyɛ mɛkiyɔ man kɛ mɛɓɔ mɛ ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ.
52«Wunɛ nyaŋgwɛ ɓotu ɓe duwa̧ mɛmboŋga, mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛ to yun! Kɛto wunɛ petima nje nde, ɓomɔ tî dukwɛ mɛyasi na. Wunɛ nɛ ŋguru wun tì kɛndɛ kɛ nje te na, wunɛ kpalma petɔ ɓotu ɓete ɓe kwaɗya kɛndɔ kɛ nje te ɓaka.»
53Kɛ Yesus ma pundɔ kɛ tu̧ mɔ *Farisɛ̧ te kɛ́, ɛ Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi kandɛ jeliya nɛ ɓeyate diyɛ nyɛ ɓuɗya mɛdiyan 54yí lɛɓiye nɛ nyɛ, simande yiŋa ɓeya lɛpi ta pundɔ kɛ numbu nɛ.
121Kɛ ŋgimɔ te yite ɓomɔ wesiɗyama ɓetomay ɓetomay nda ɓo ta natina. Ɛ Yesus pa kandɛ lɛpina nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ, a lɛpima nde: «Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ nɛ ŋga̧ *Ɓefarisɛ̧. Ŋga̧ te, yo likisi te yi ɓo nɔ kɛ́. 2Yasi hɛnɛ te yi ɗiyɛ kɛ sɔ kɛ́ ta pundɔ puyɛ. Sendi, yasi hɛnɛ te yi ɗiyɛ sɔɗyate, ɓomɔ ta duwɛ yo. 3Yasi hɛnɛ te yi wunɛ ta lɛpɔ kɛ mɔy yitil nɛ tu, ɓo ta wokɔ yo kɛ puyɛ nɛ yesɔ. Sendi, yasi te yi wunɛ ta lakiɗya lakiɗyaŋgwɛ kɛ mɛtɔ kɛ mɛtoŋgari, yo ta pelna kɛ mɛtosiyɔ̧ nɛ gbololo. 4Wunɛ ɓesɔ ɓembɛ, mi lɛ́pi nyɛ wunɛ nde: Wunɛ tî kambi ɓotu ɓete ɓe yakama wo mɛmbundɔ kinɛ ɓɛ nɛ ɗeti te yi nje kelɔ yiŋa yaŋa kɛ kɔŋte na. 5Mi ta lɛpɔ mɔ te yi wunɛ yâkaŋgwɛ kambɔ kɔ. Wunɛ kâmbi mɔ te ɛ nɛ ɗeti te yi kɛnjɛ mɔ te yi nyɛ si wo kɔ kɛ ɗitɛ te yi ti ɗím kɛ́. Mi kɛ kombile lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Wunɛ kâmbi mɔ te mbɛte. 6Ɓenɔn nda ɓeŋgiri, ’ɓo ti ɗyáŋgwɛ ka ɓo yitan sisi yiɓa na? Ko ɗete, Njambiyɛ kɛ duwɛ ɓo hɛnɛ. 7Yasi wɛtɛ, kɛ ɓɛ wunɛ, ko nyiŋɔ to yun, Njambiyɛ kɛ duwɛ ɓuyɔte. Wunɛ tî kambi yaŋa na, wunɛ sulnate kɛ misi mɛ Njambiyɛ kwa̧ ɓuɗya ɓeŋgiri.
8«Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Mumɔ hɛnɛ tɛ ɛ jayɛ mi kɛ mbɔmbu ɓomɔ, mi *Mɔnɔ mumɔ ta jayɛ sendi nyɛ kɛ mbɔmbu ɓejaki ɓe Njambiyɛ. 9Yasi wɛtɛ, mumɔ hɛnɛ ɛ sɛŋɛ mi kɛ mbɔmbu ɓomɔ, mi Mɔnɔ mumɔ ta sɛŋɛ sendi nyɛ kɛ mbɔmbu ɓejaki ɓe Njambiyɛ.
10«Mumɔ hɛnɛ ɛ lɛpɛ yiŋa ɓeya yasi suŋgwɛ nɛ Mɔnɔ mumɔ, Njambiyɛ ta tikɔ nyɛ nɛ ŋgwɛtɛ. Yasi wɛtɛ, mumɔ hɛnɛ ɛ lɛpɛ lɛpi gbutu suŋgwɛ nɛ Kimɔ Sisiŋ, ko Njambiyɛ tí tikɔ nyɛ nɛ ŋgwɛtɛ na.
11«Komɛ ɓo ta ɓu̧ wunɛ kɛ̀ nɔ kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn, kɛ̀ nɔ kɛ mbɔmbu ɓotu ɓe pɛsina jɔsi, ho kɛ̀ nɔ kɛ̀ mbɔmbu ɓekum, wunɛ tî gwaki kaŋ kɛ yasi te yi wunɛ ta yeŋsa, ho gwe kaŋ kɛ yasi te yi wunɛ ta lɛpɔ kɛ́ na. 12Kɛto Kimɔ Sisiŋ ta teɗye wunɛ yasi te yi wunɛ ta lɛpɔ kɛ́ kɛ kiya mbɛy.»
Kanɔ wɛtɛ mɔ kusuku ɛ ɓa̧
kinɛ ɗyanɔ na
13Kɛ kɔŋte, ɛ wɛtɛ mumɔ ɗiyɛ kɛ mɔy ŋgil lɛpɔ nyɛ Yesus nde: «Yekele, lɛpɔ nyɛ maŋmbɛ nde, sinɛ nyɛ kâɓiɗyaŋgwɛ kusuku te yi saŋsu tikima nɛ wusɛ kɛ́.» 14Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Mbam, nda tikɛ mi mɔ pɛsina jɔsi yun ho mɔ kaɓina kusuku yun nyɛ wunɛ?» 15Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ. Wunɛ tî ɓɛki nɛ njaŋ sumba na, kɛto ɓuɗya kusuku te yi mumɔ yakama ɓɛ nɔ kɛ́ ti yaka nyɛ nyɛ joŋgwɛ na.»
16Ɛ nyɛ nje yekiɗye wɛtɛ kanɔ nyɛ ɓo lɛpɔ nde: «Wɛtɛ mɔ kusuku woma ɓuɗya nyambi kɛ mɛŋgwaŋ mɛnɛ. 17Ɛ nyɛ takina kɛ mɔy temɔ nɛ lɛpɔ nde: ‹Mi ta kelɔ nan, kɛto mi yeti se nɛ mbɛy te yi ɓakiɗye nyambi mbɛ kɛte na.› 18Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: ‹Ndana mi duwa̧ nda yi mi ta kelɔ kɛ́. Mi ta si yaŋgile mɛndam mɛmbɛ nje sumɔ mɛnyaŋgwɛ mɛte kwa̧ yi mbɔmbu. Mi ta wesiɗye nyambi mbɛ nɛ̀ kusuku mbɛ hɛnɛ nyɛ kɛ mɔyte, 19má nje lɛpɔ kɛ kɔŋte nyɛ temɔ mbɛ nde: Temɔ mbɛ, wɛ nɛ ɓuɗya kusuku kɛ kom yi yaka ɓuɗya mɛsew! Wɛɗyaŋgwɛ, ɗyenaŋgwɛ, ɗyakɔ mɛnjam, nɛ̀ wɛ kêɓi joŋgwɛ ɗyɔ!› 20Yasi wɛtɛ, ɛ Njambiyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Wɛ lem, kɛ tu kɔ muka mi ta ɓu̧ sisiŋ yɔ! Ma mɛyasi hɛnɛ te yi wɛ wesiɗya kɛ́ ta wokuna nɛ nda?› 21Yo ɗete sendi kɛ yi mumɔ hɛnɛ ɛ wesiɗye kusuku ndi yenɛ nyɛpɔ, yasi wɛtɛ, nyɛ gbɛlate kɛ misi mɛ Njambiyɛ.»
22Ɛ Yesus nje lɛpɔ kɛ kɔŋte nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: «Ɗete, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Wunɛ tî gwaki kaŋ kɛ joŋgwɛ ɗyun kɛ kasi mɛɗye, ho gwe kaŋ yotu yun kɛ kasi mɛlɛŋgwe na, 23kɛto joŋgwɛ kwa̧ mɛɗye, yotu kwa̧ mɛlambɔ. 24Wunɛ ɓɛ̂ŋa ɓenɔn. Ɓo ti ɓɛ́ki mbɛki na, ɓo yeti kɛ soŋɛ yiŋa nyambi kɛ ŋgwaŋ na, ɓo kinɛ talɔ ho ndam na. Ko ɓɛkɔ ɗete, Njambiyɛ kɛ nyɛ ɓo mɛɗye. Wúnɛ ɓenɔn yeti wɛtɛ na, wunɛ kwa̧ ɓo mɛtu gɔmay kɛ misi mɛ Njambiyɛ. 25Mɔ te nda kɛ njoka yun yakama sɛwɗye mɛtu mɛ joŋgwɛ ɗyenɛ nɛ mbɛt kɛto gwena kaŋ te yi nyɛ nɔ kɛ́? 26Ŋgɛ ɓɛ nde, wunɛ yeti nɛ ɗeti te yi kelɔ mɔnɔ yaŋa ɗete na, ’ma nɛ njáki gwe kaŋ kɛ mɛyasi mɛte yiri kɛto ŋge? 27Wunɛ ɓɛ̂ŋa nda yi mɛmbunjɔ ju̧ nɔ kɛ́. Mɛmbunjɔ yeti kɛ kelɔ yiŋa mɛsay ho sa mɛlambɔ na. Ko ɓɛkɔ ɗete, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Ko kumande Salomɔŋ nɛ nyaŋgwɛ ɗiyɔ mɛluksa mɛnɛ tì lɛŋɛ yiŋa kpasa kimɔ lambɔ nda njam mɛmbunjɔ maka wɛtɛ nɛ wɛtɛ na. 28Ma wunɛ ɓotu ɓete ɓe tikɛ temɔ nɛ mbɛt kɛ yi Njambiyɛ ɓaka, ŋgɛ Njambiyɛ nyɛ kimɔ njam nyɛ mɛmbunjɔ mɛte yi likɔ yi ɗiyɛ ndi muka, nɛmɛnɔ ɓo ɓoŋma ɓetɛ kɛ ɗitɛ kɛ́, ’suŋgwa nɛ wunɛ? ’A ta ɗiyɔ ka kinɛ lɛnje wunɛ lambɔ na? 29Wunɛ tî tiki ndi temɔ kɛ saŋna yasi te yi wunɛ ta ɗye ho yasi te yi wunɛ ta hɔɓiye na. 30Kɛto yo mɛkandɔ mɛ ɓotu ɓete ɓe yeti kɛ duwɛ Njambiyɛ ɓaka sa̧ mɛyasi mɛte yinɔri hɛnɛ. Yasi wɛtɛ, Saŋgwɛ wun duwa̧ nde, wunɛ yâkaŋgwɛ ɓɛ nɛ mɛyasi mɛte kɛ joŋgwɛ ɗyun. 31Wunɛ kânda gɔsɔ *Kandɔ te yi Njambiyɛ, ɗete a má nje dokiɗye mɛyasi mɛte yiri kɛ to te nyɛ wunɛ. 32Wunɛ mɔnɔ kuru ɓesam, wunɛ tî gwaki wɔ̧ na, kɛto Saŋgwɛ wun ɓɛŋma kimɔte yí kaŋɛ Kandɔ ɗyenɛ nyɛ wunɛ. 33Wunɛ ɗyâŋgwɛ mɛkusuku mun ɓu̧ mɔni te nyɛ buka ɓomɔ. Wunɛ fûl mɛkoɓiyɛ mɛ ɓakiɗya mɔni yi ti ɓutɔ kɛ́, nɛ̀ wunɛ kôm mɛkusuku mun kɛ kwey komɛ Njambiyɛ ɗiyɛ kɛ́. Kusuku te tí yambile na. Mate mɔ guɓɔ tí wuta kɛ kɛkite na. Ɓenya tí ɗye yo na, 34kɛto kɛ mbɛy te yi kusuku yun ɗiyɛ kɛte, temɔ yun ta ɓɛ sendi womɛte.»
Wusɛ kômsaŋgwɛ mɛtu hɛnɛ
35Ɛ Yesus kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Wunɛ kômsaŋgwɛ susule mɔy jeliyɛ. Mɛlambo mun ɗîy kwenjate. 36Wunɛ ɓɛ̂ki nda ɓotu ɓe mɛsay ɓete ɓe laɗye masa wan komɛ nyɛ ta yɔkwɛ kɛ jesɔ gwaki kɛ́. Ɗete, ɓo ta ɓutɛ numɛy nɛdɔ nyɛ nyɛ komɛ nyɛ ta ɗya̧ ɗuŋgwɛ numɛy kɛ́. 37Ɓotu ɓe mɛsay te ɓɛte nɛ mɛsosa komɛ masa wan ta yɔkwɛ dolɔ ɓo kɛ mɛjemsiɗyɛ kɛ́. Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: A ta komsa susule mɔy jeliyɛ, a má jeɓa ɓo, nɛ́ ɓo nje ɗiy mɛtiɗyɛ ɗyena. Nyɛ nɛ ŋguru wenɛ ta ɓu̧ mɛɗye nɛ̀ mɛyasi hɛnɛ nje tikɔ kɛ nji̧ mɛkol man. 38Kɛ nyɛ ɗya̧ kɛ ɓembe tu ho kɛ numbu ŋgimɔ dolɔ ɓo kɛ mɛjemsiɗyɛ, ɓotu ɓe mɛsay te ɓɛte nɛ mɛsosa. 39Wunɛ dûkwɛ gba nde: Sa tu̧ má dukwɛ ŋgimɔ te yi mɔ guɓɔ nje nɔ kɛ́, ma nyɛ kɛ pɛmɔ yasi, kambɔ mɔ guɓɔ mɛ nje lekɛ tu̧ nyiŋɛ guɓɔ mɛyasi. 40Ɗete, wunɛ sendi, wunɛ kômsaŋgwɛ, kɛto *Mɔnɔ mumɔ ta nje kɛ ŋgimɔ te yi wunɛ tì ɓɛ kɛ takɛ nde, a ta nje kɛte kɛ́ na.»
Kasi kimɔ mɔ mɛsay nɛ̀
ɓeya mɔ mɛsay
(Mt 24)
41Ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, ’wɛ nyɛ́ki kanɔ te yikɛ nyɛ wusɛ, ho wɛ nyɛ́ki kɛto ɓomɔ hɛnɛ?» 42Ɛ Nyaŋgwɛ Kumande yeŋsa nde: «Yo nda kimɔ mɔ ɓakiɗya mɛyasi? Yo yɔkɔ ɛ nɛ sɔsɔ yi masa wenɛ ta tɛmbiɗye nyɛ nde, a ɗîy nɛ ɓotu ɓe mɛsay ɓenɛ yí nyɛ ɓo mɛɗye yaka nɛ ŋgimɔ te yi nyɛ pɛsima kɛ́. 43Mɔ mɛsay kɔ nɛ mɛsosa komɛ masa wenɛ ta ɗya̧ dolɔ nyɛ kɛ kelɔ ɗete. 44Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: A ta nje tɛmbiɗye nyɛ, na ɗiy nɛ mɛyasi mɛnɛ hɛnɛ. 45Yasi wɛtɛ, ŋgɛ mɔ mɛsay kɔ lɛpɛ kɛ mɔy temɔ nɛ nde: ‹Masa wombɛ tí yɔkwɛ ndana nɛdɔ na,› ŋgɛ nyɛ nje nyɛ ɓɔ kɛ mɛndina ɓotu ɓe mɛsay, ɓembam nɛ̀ ɓomari, ɗiyɔ ndi mɛɗye, ndi hɔɓiya mɛnjam nɛ̀ gwena mɛnjam, 46yite wɛtɛ yesɔ masa wenɛ ta duwɛ ɗya̧ kɛ yesɔ te yi nyɛ tì ɓɛ kɛ takɛ nde, a ta ɗya̧ kɛte na, kɛ hawa te yi nyɛ tí duwɛ na. A ta teɗye nyɛ nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ tikɔ kɛ nje sɔŋ, kelɔ nɛ nyɛ nda yi ɓo kelɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe ti tíki temɔ kɛ yi Njambiyɛ ɓaka.
47«Mɔ mɛsay te yɔkɔ ɛ ma duwɛ yasi te yi masa wenɛ kwaɗyɛ nje ɗiyɔ kinɛ kombile mɛyasi, kinɛ kelɔ sendi nda yi masa wenɛ kwaɗyɛ, ɓo ta njurɔ nyɛ ɓuɗyate. 48Yasi wɛtɛ, yɔkɔ ɛ kelma yasi kinɛ duwɛ kwaɗya te yi masa wenɛ, ŋgɛ ɓɛ nde, a kelma yasi te yi ɓo yâkaŋgwɛ njurɔ nyɛ kɛte, ɓo ta njurɔ nyɛ nɛ mbɛt. Ɓo ta diyɛ ɓuɗya mɛyasi kɛ mɛɓɔ mɛ mɔ te yi ɓo nya nyɛ ɓuɗya mɛyasi kɔ. Ɓo ta diyɛ kwa̧ to te kɛ mɛɓɔ mɛ mɔ te yi ɓo nya nyɛ ɓuɗya mɛyasi nde, a ɓâkiɗya kɔ.
49«Mi nja̧ ɓetɛ ɗitɛ kɛ mɛnɛti. Mi kɛ gɔrɔ nɛ temɔ mbɛ hɛnɛ nde, ɗitɛ ɓîya. 50Yo nɛ wɛtɛ mɛtɔpuna te yi mi yâkaŋgwɛ saŋgwa nɔ, temɔ mbɛ ndi kɛ gwe kaŋ, disɔ wɛɗya, yo má kelna. 51’Wunɛ táka ka nde, mi njáki nje nyɛ tɛte kɛ mɛnɛti maka? Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Ko na. Mi njáki ɓakɛ njoka ɓomɔ. 52Kandɛ ndana, kɛ njoka ɓomɔ yitan ɓe joŋna kɛ kiya tu̧ wɛtɛ, ɓo ta ɓaka, ɓomɔ yitati ta lu̧ ɗyambi suŋgwɛ nɛ ɓari yiɓa. Ɓaka yiɓa má lu̧ sendi ɗyambi suŋgwɛ nɛ ɓari ɓetati. 53Saŋgwɛ nɛ mɔnɔ ta lu̧ ɗyambi nɛ mɔnɔ ɛ mbam. Mɔnɔ ɛ mbam má lu̧ ɗyambi nɛ saŋgwɛ. Nyaŋgwɛ nɛ mɔnɔ ta lu̧ ɗyambi nɛ mɔnɔ wenɛ ɛ nyari. Mɔnɔ nyari má lu̧ sendi ɗyambi nɛ nyaŋgwɛ. Mbambɔ ɛ nyari ta lu̧ ɗyambi nɛ njari nɛ. Njari má lu̧ sendi ɗyambi nɛ mbambɔ ɛ nyari.»
54Yesus ka̧ mbɔmbu lɛpɔ nyɛ ŋgil ɓomɔ nde: «Kɛ ŋgimɔ te yi wunɛ ɓɛŋɛ yindi mbiyɔ kɛ mɛta mɛ ɗyoɓɔ, ndana ndana wunɛ kɛ lɛpɔ nde: ‹Mbiyɔ ta nɔ,› ɔ ɓɛ́ŋa kɛ́, yo kelnama ndi ɗete. 55Kɛ ŋgimɔ te yi wunɛ tɛmɛ ɓemɛŋmɛnɛ ɓɛŋɛ ɗyoɓɔ nɛ waŋgo, wunɛ lɛ́pi nde: ‹Joŋ ta kelɔ muka ɓuɗyate,› ɔ ɓɛ́ŋa kɛ́, yo kelnama ndi ɗete. 56Wunɛ ɓotu ɓe likisi, wunɛ kɛ duwɛ nɛmbɛ tɛri ɗyoɓɔ nɛ̀ mɛnɛti. Ma nan yi wunɛ ti nɛ́mba mɛyasi mɛte yi kwaŋna kɛ mɛŋgimɔ te yikɛ kɛ́?
57«Kɛto ŋge yi wunɛ nɛ ŋguru wun ti nɛ́mba sendi mɛyasi yi duwɛ nɛ ŋgbeŋ mɛkele kɛ́? 58Ŋgɛ wúnɛ mumɔ ɓɛ nɛ lɛpi, ŋgɛ ɓɛ nde, wunɛ kɛ kɛ̀ kɛ jɔsi, saŋgɔ nje te yí si kombile lɛpi te wúnɛ nyɛ kɛ ŋgimɔ te yi wúnɛ nyɛ ndi kɛ nje kɛ́. Kelɔ ɗete, kambɔ a mɛ nje ɓu̧ wɛ kɛ̀ nɔ kɛ mbɔmbu mɔ pɛsina jɔsi. Ma mɔ pɛsina jɔsi mɛ nje ɓu̧ wɛ kaŋɛ nyɛ mɔ te ɛ ɗiyɛ nɛ tu̧ jɔɓɔ kɔ, kambɔ mɔ te ɛ ɗiyɛ nɛ tu̧ jɔɓɔ kɔ mɛ nje ɓu̧ wɛ nyɛ kɛ jɔɓɔ. 59Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wɛ nde: Wɛ disɔ pundɔ womɛri, yite wɛ sima gbo lɛpi hɛnɛ nɛ satak kinɛ ɓukwɛ ko mɔnɔ mbulma sisi wɛtɛ na.»
131Ndi kɛ kiya ŋgimɔ te ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka nja̧ yekiɗye kasi ɓotu ɓe Galile nyɛ Yesus. Ɓo lɛpima nda yi Pilat woma ɓotu ɓete, ɛ mɛkiyɔ man saŋgwa nɛ mɛkiyɔ mɛ ɓenyamɔ ɓete yi ɓo woma kelɔ nɛ sadaka nyɛ Njambiyɛ kɛ́. 2Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «’Wunɛ táka ka nde, ɓo sáŋgwaŋgwɛ nɛ nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ mɛnɔri, kɛto ɓo ɓa̧ nyaŋgwɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ kwa̧ ɓomɔ hɛnɛ kɛ mɛnɛti mɛ Galile? 3Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Yeti ɗete na. Yasi wɛtɛ, ŋgɛ wunɛ ti yeŋsa temɔ na, wunɛ hɛnɛ ta yambile sendi ɗete. 4Sendi, ɓomɔ kamɔ jɔ yitan jɔ yitati yi doŋgbe doŋgbe tu̧ Silɔy ɓalma si wo kɛ́, ’wunɛ táka ka nde, ɓo ɓa̧ nyaŋgwɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ kwa̧ ɓomɔ hɛnɛ kɛ Yerusalɛm? 5Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Yeti ɗete na. Yasi wɛtɛ, ŋgɛ wunɛ ti yeŋsa temɔ na, wunɛ hɛnɛ ta yambile sendi ɗete.»
Kanɔ kɛ kasi jeti te ɛ ti wúm kɔ
6Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus nyɛ wɛtɛ kanɔ nde: «Wɛtɛ mbam ɓɛma wɛtɛ jeti nde *figiye kɛ ŋgwaŋ nɛ. Ɛ nyɛ kɛ̀ ɓɛŋɛ, simande yo wumma, na nɔku. A ka̧ kinɛ dolɔ yaŋa na. 7Ndana, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ mɔ ɓakiɗya ŋgwaŋ nde: ‹Ɓɛŋa, kandɛ mɛsew yitati muka, ŋgɛ mi nje ɓɛŋɛ, simande figiye kɔ wumma, nɛ́ mi nɔku tena mɛmbumɔ mɛte, mi ti dól yaŋa na. Ɗete, pɛsɔ nyɛ, a kɛ ɗye mbɛy gbɛlate.› 8Ɛ mɔ ɓakiɗya ŋgwaŋ yeŋsa nyɛ nyɛ nde: ‹Masa, pa tikɔ sendi nyɛ kɛ sew kɔ. Kandɛ ndana mi ta timɔ mɛnɛti linje njuku te ɓu̧ kimɔ mɛnɛti gwaɗye kɛte, 9simande kɛ sew te ɛ nje kɔ, a yakama wumɔ. Ŋgɛ ti ɓɛ ɗete na, wɛ ta pɛsɔ nyɛ.› »
Yesus kɛ siɗyɛ jɛmti wɛtɛ nyari
kɛ yesɔ Saba
10Wɛtɛ yesɔ Yesus ɓa̧ kɛ teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ wɛtɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn kɛ yesɔ *Saba. 11Wɛtɛ nyari ɓa̧ womɛte nɛ kɔsu yi wɛtɛ ɓeya sisiŋ nya nyɛ kɛ́. Kɔsu te mɛ kɛ mɛsew kamɔ jɔ yitan jɔ yitati. Nya te ɓa̧ nɛ ŋgundɛŋ. A tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi tɛmbiɗye yotu na. 12Kɛ Yesus ma ɓɛŋɛ nyɛ kɛ́, ɛ nyɛ jeɓa nyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Nyari, kɔn yɔ siyma.» 13Ɛ Yesus kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu nɛ, ɛ nyari tɛmbiɗye yotu ndana ndana kɛ kiya mbɛy kandɛ luksa Njambiyɛ. 14Kɛ mɔ te ɛ ɗiyɛ nɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn kɔ ma ɓɛŋɛ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ wokɛ ŋgambi ɓuɗyate, kɛto Yesus siɗya kɔn kɛ yotu mumɔ kɛ yesɔ Saba. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ŋgil ɓomɔ nde: ‹Ɓomɔ yâkaŋgwɛ kelɔ mɛsay kɛ mɛtu yitan jɔ wɛtɛ. Kɛ mɛtu te yite, wunɛ yâkaŋgwɛ nje, nɛ́ ɓo siɗyɛ mɛkɔn mun, yeti kɛ yesɔ Saba na.› 15Ɛ Nyaŋgwɛ Kumande yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Wunɛ ɓotu ɓe likisi, kɛ njoka yun hɛnɛ, ’nda ti wúnja nday ho tofu wenɛ, punjɛ kɛ̀ nyɛ nyɛ mɔrɔku kɛ yesɔ Saba kɔ? 16Ma nya kɔ, nyɛ nday Abaraham. *Satan ma nyɛ nyɛ kɔn kɛ yotu mɛ muka mɛsew kamɔ jɔ yitan jɔ yitati. ’Ti yaka nde, mi sîɗyikwɛ kɔn nɛ kɛ yesɔ Saba na?» 17Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ lɛpɔ ɗete kɛ́, ɛ njɔn ɓiye ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ nyɛ mɛso nɛ nyɛ ɓaka. Yasi wɛtɛ, ŋgil ɓomɔ hɛnɛ ɓa̧ nɛ mɛsosa kɛ nyaŋgwɛ mɛkele hɛnɛ te yi Yesus ɓa̧ kɛ kelɔ kɛ́.
Kanɔ kɛ kasi wɛtɛ mɔnɔ mbumɔ
nde mutar
18Yesus ka̧ mbɔmbu lɛpɔ nde: «*Kandɔ Njambiyɛ nda ŋge? Mi ta yekɔ yo nɛ ŋge? 19Yo nda kwalɔ wɛtɛ mɔnɔ mbumɔ nde mutar yi wɛtɛ mumɔ ɓoŋma kɛ̀ ɓɛ kɛ ŋgwaŋ nɛ kɛ́. Yo loma ɗɔkɔ ɓɛ nyaŋgwɛ jeti. Ɛ ɓenɔn nje sumɔ mɛtu̧ man kɛ mɛɓɔ mɛte joŋna kɛte.»
Kanɔ kɛ kasi ŋga̧ kelna mampa
(Mt 13)
20Ɛ nyɛ kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Mi ta yekɔ sendi *Kandɔ Njambiyɛ nɛ ŋge? 21Yo nda mɔnɔ ŋga̧ kelna mampa yi nyari ɓu̧ saŋgwɛ nɛ su farin yaka loŋga yitati. Mɔnɔ ŋga̧ te ta kelɔ nde, mbɔrɔ farin yinɔri hɛnɛ sîki wuɗyɛ.»
Kanɔ kɛ kasi ɓolkoko numɛy
22Yesus ka̧ mɛɗya mɛɗya, kɛ nyaŋgwɛ mɛɗya nɛ̀ kɛ mɔnɔ mɛɗya. A ɗikima teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kwa̧ nɔ kɛ̀ nɔ Yerusalɛm. 23Ɛ wɛtɛ mumɔ diyɛ nyɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, ’yite nde, ɓotu ɓete ɓe ta ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo ɓaka ti ɓuyɔ na?» Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: 24«Wunɛ nyɛ̂ki sosu yun hɛnɛ yí sa̧ nje te yi nyiŋɛ nɛ ɓolkoko numɛy. Mi kɛ kombile lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Ɓomɔ ɓuɗyate ta sa̧ nje te yi nyiŋɛ. Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓo tí nyiŋɛ na. 25Komɛ sa tu̧ ta tɛmɛ ɗiɓɔ numɛy kɛ́, wunɛ ta tika kɛ sɛ̧. Wunɛ má kandɛ ɗuŋgwa numɛy lɛpɔ nde: ‹Nyaŋgwɛ Kumande, ɓuta numɛy nyɛ wusɛ.› Yasi wɛtɛ, a ta yeŋsa nyɛ wunɛ nde: ‹Mi yeti kɛ duwɛ mbɛy komɛ wunɛ wulɛ nje nɔ kɛ́ na.› 26Komɛte, wunɛ má nje kandɛ lɛpinate nyɛ nyɛ nde: ‹Wɛ ɗyenama hɔɓiye mɛnjam sinɛ wunɛ. Ɛ wɛ teɗye sendi ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ mɛsɛ̧ musu.› 27A má nje yeŋsa nyɛ wunɛ nde: ‹Mi lɛ́pi nyɛ wunɛ nde: Mi yeti kɛ duwɛ mbɛy komɛ wunɛ wulɛ nje nɔ kɛ́ na. Wunɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe kelɛ yasi kɔtute ɓaka, wunɛ lɔ̂ndu kɛ kɛki mbɛ.› 28Komɛ ɓo ta ɓu̧ wunɛ ɓetɛ kɛ sɛ̧ kɛ́, wunɛ ta ɗiyɔ mate ɓɛŋɛ Abaraham nɛ̀ Isak nɛ̀ Yakɔp nɛ̀ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ hɛnɛ kɛ *Kandɔ Njambiyɛ. Komɛte, wunɛ ta lelɔ pukile mɛsu̧. 29Yasi wɛtɛ, ɓomɔ ta wulɛ pulɔ komɛ yesɔ pundɛ nɛ̀ pulɔ komɛ yesɔ ɓalɛ. Ɓo ta wulɛ ŋgari, wulɛ njɛmbɔ nje ɗiyɔ ɗyena kɛ *Kandɔ Njambiyɛ. 30Ɗete, ɓaŋa ɓotu ɓe njimɛ ta nje ɓɛ bosa ɓomɔ. Sendi, ɓaŋa bosa ɓomɔ má nje ɓɛ ɓotu ɓe njimɛ.»
Yesus kɛ kɛ̀ kɛ Yerusalɛm
31Kɛ kiya ŋgimɔ te ɛ ɓaŋa *Ɓefarisɛ̧ nje kɛ kɛki Yesus lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Jisa waka, kwaŋgɔ lɔndɔ, kɛto kumande Herod kɛ kwaɗyɛ wo wɛ.» 32Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Wunɛ kɛ̂n lɛpɔ nyɛ kwɛ̧ ɛnɔru nde: ‹Mi kɛ soŋɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓomɔ, siɗyɛ mɛkɔn kandɛ muka kumɔ nɛmɛnɔ. Kɛ mɛtu yitati má nje siɗyɛ mɛsay mɛmbɛ.› 33Ko ɓɛkɔ ɗete, mi yâkaŋgwɛ kɛ̀ nɛ kɛndi mbɛ mbɔmbu kandɛ muka kumɔ nɛmɛnɔ nje ɓu̧ kɛ kɔŋ nɛmɛnɔ, kɛto ɓo ti yaka wo mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ wɛtɛ mbɛy na, ndi kɛ Yerusalɛm.» 34Ɛ nyɛ kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Yerusalɛm, Yerusalɛm, wɛ ɛ ɗiki wo ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, lu̧ ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ tomɛ njesɛ kɛ yɔ ɓaka nɛ mɛtari wo! Mi kwaɗya wesiɗye ɓɔnɔ ɓɔ nda yi gway kuɓɛ gukule nɛ ɓɔnɔ ɓenɛ kɛ nji̧ mɛpapɔ mɛnɛ kɛ́. Ko ɓɛkɔ ɗete, wunɛ tì kwaɗyɛ na. 35Ndana wunɛ ta tika nɛ tu̧ ɗyun gboŋgote. Yasi wɛtɛ, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Wunɛ tí ɓɛŋɛ se mi na kumɔ komɛ wunɛ ta duwɛ lɛpɔ nde: ‹Mɛkombila nɛ yɔkɔ ɛ nje nɛ ɗinɔ Baba Mbokɔ kɔ!› »
14Yesus kɛ siɗyɛ kɔn wɛtɛ mbam
kɛ yesɔ Saba
1Wɛtɛ yesɔ *Saba ɛ Yesus nyiŋɛ kɛ tu̧ wɛtɛ kum *Ɓefarisɛ̧ yí kɛ̀ ɗyena. Ɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka ɗiki pɛmɔ nyɛ. 2Yaka nɔ, wɛtɛ mbam te ɛ ɓa̧ kɛ kɔnɔ nɛ ŋgbelele kɔ ɓa̧ womɛte kɛ mbɔmbu Yesus. 3Ɛ Yesus diyɛ nyaŋgwɛ ɓotu ɓe duwa̧ mɛmboŋga nɛ̀ Ɓefarisɛ̧ nde: «’Yo ka kimɔte nde, mumɔ sîɗyikwɛ kɔn mumɔ kɛ yesɔ Saba?» 4Ɛ ɓo ɗiyɛ nɛ sɛm kinɛ yeŋsa yaŋa na. Ndana, ɛ Yesus sambile ɓɔ kpokɛ nɛ mbam kɔ siɗyɛ kɔn nɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde, a kwâŋ. 5Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Kɛ njoka yun ɓe ɗiyɛ waka ɓaka, nda yakama ɓɛŋɛ nɛ misi nde, mɔnɔ wenɛ ho taɓɔ wenɛ ɓalma kɛ mɔy guka kɛ yesɔ Saba, a má ɗiyɔ kinɛ ɓiye nyɛ saɓɛ ɓekɛ ɓekɛ kɔ?» 6Ɓo tì yeŋsa sendi yaŋa nyɛ nyɛ kɛ diyan te yite na.
Kanɔ kɛ kasi mɛsuŋgwa mɛɗiyɔ
kɛ bosa mɛmbɛy
7Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus ɓɛŋɛ nde, ɓotu ɓete yi ɓo jeɓama nde, ɓo njâki ɗyena ɓaka kɛ sawɛ bosa mɛmbɛy. Ɛ nyɛ nyɛ ɓo kanɔ nde: 8«Ŋgɛ mumɔ kelɛ jesɔ gwaki jeɓa wɛ nde: Inja ɗiyɔ kɛte, wɛ tî ɗiy kɛ bosa mbɛy na, simande ɓo jeɓama wɛtɛ mɔ te ɛ kwaŋma wɛ kɔ. 9Wɛ tî ɗiy kɛ bosa mbɛy na, kambɔ ma mɔ te ɛ jeɓama wunɛ hɛnɛ yiɓa kɔ mɛ nje lɛpɔ nyɛ wɛ nde: ‹Tɛma, nyɛ mbam te yɔkɔ mbɛy,› yite njɔn ta ɓiye wɛ komɛ wɛ ta tɛmɛ kɛ̀ ɗiyɔ kɛ mbɛy te yi njimɛ kɛ́. 10Yo nde, ŋgɛ mumɔ jeɓa wɛ kɛ jesɔ, kwaŋgɔ yɔ kɛ̀ ɗiyɔ kɛ mbɛy te yi njimɛ, simande komɛ mɔ te ɛ jeɓama wɛ kɔ ta nje kɛ́, a ta lɛpɔ nyɛ wɛ nde: ‹Sɔ mbɛ, kɛn ɗiyɔ mbɔmbu,› yite ta nyɛ wɛ mɛluksa kɛ misi mɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe wúnɛ ɓo ta ɗyena ɓaka. 11Yo nde: Mumɔ hɛnɛ ɛ ɓendiɗye yotu kɛnjɛ kwey, ɓo ta piɗyɛ nyɛ kɛnjɛ nji̧. Yasi wɛtɛ, yɔkɔ ɛ piɗyɛ yotu nɛ kɛnjɛ nji̧, ɓo ta ɓendiɗye nyɛ kɛnjɛ kwey.»
12Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ mɔ te ɛ jeɓama nyɛ kɔ nde: «Ŋgɛ wɛ kelɛ mɛɗye yí jeɓa nɛ ɓomɔ kɛ ɓembe yesɔ ho ɓekoko, wɛ tî jeɓaŋgwɛ ɓesɔ ɓɔ ho ɓemɔŋ ho ɓejaɗyɛ ɓɔ ho ɓotu ɓe kusuku ɓe ɗiyɛ kɛ kɛki yɔ ɓaka na, kambɔ ɓo mɛ nje jeɓa sendi wɛ wɛtɛ yesɔ yí yɔkiɗye kiya yasi te yi wɛ kelma nyɛ ɓo kɛ́ nyɛ wɛ. 13Yasi wɛtɛ, ŋgɛ wɛ kelɛ jesɔ yí jeɓa nɛ ɓomɔ nɛ mɛɗye, jeɓaŋgwɛ buka ɓomɔ, jeɓa ɓotu ɓe kɔsu nɛ̀ ɓotu ɓe ndɛmbil nɛ̀ ɓotu ɓe ɗiɓina misi. 14Ŋgɛ wɛ kelɛ ɗete, wɛ ta ɓɛ nɛ mɛsosa, kɛto ɓo tí ɓɛ nɛ yasi te yi ɓo ta yɔkiɗye nɔ nyɛ wɛ na. Yo ndi nde, Njambiyɛ ta yɔkiɗye yo nyɛ wɛ kɛ yesɔ te yi ŋgbeŋ ɓomɔ ta womiyɛ nɔ kɛ́.»
Kanɔ kɛ kasi nyaŋgwɛ dina
(Mt 22)
15Kɛ wɛtɛ mɔ te yi ɓenɛ ɓe Yesus ɓa̧ kɛ ɗyena kɔ ma wokɔ mɛlɛpi mɛte yi Yesus lɛpima kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Mɔ te ɛ ta ɗyena kɛ *Kandɔ Njambiyɛ kɔ nɛ mɛsosa.» 16Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Wɛtɛ mbam komsama ɓuɗya mɛɗye yí jeɓa nɛ ɓuɗya ɓomɔ. 17Kɛ ŋgimɔ mɛɗye ma ɗya̧ kɛ́, ɛ nyɛ tomɛ mɔ mɛsay wenɛ kɛ̀ jeɓa nɛ ɓotu ɓete ɓe nyɛ jeɓama ɓaka yí lɛpɔ nyɛ ɓo nde: ‹Wunɛ njâki, kɛto mɛyasi hɛnɛ mɛgweya̧ kombilate.› 18Yasi wɛtɛ, mumɔ hɛnɛ kɛ njoka yan lɛpima ndi nda jakɔsɔ nde, ɓo ɓɛ̂ŋa nyɛ nɛ ŋgwɛtɛ, kɛto a ti yaka kɛ̀ na. Bosa mumɔ lɛpima nyɛ mɔ mɛsay nde: ‹Mi ɓɔmma yiŋa pɛl mɛnɛti, yo kɛ diyɛ nde, mi kɛ̂n kɛ̀ ɓɛŋɛ yo, ɗete ɓɛŋa mi nɛ ŋgwɛtɛ.› 19Ɛ wɛtɛ lɛpɛ nɛ nde: ‹Mi ɓɔmma ɓenday kamɔ yi mɛsay, mi kɛ kɛ̀ ɓoɓɛ ɗeti yan, ɗete ɓɛŋa mi nɛ ŋgwɛtɛ.› 20Mbaŋa nja̧ lɛpɔ nɛ nde: ‹Mi ɓóŋ nyari ndi kwey kwey, ɗete mi ti yaka kɛ̀ na.› 21Ɛ mɔ mɛsay kɔ yɔkwɛ kɛ̀ yekiɗye mɛyasi mɛte yi kwaŋnama kɛ́ nyɛ masa wenɛ. Ndana, ɛ masa wokɛ ŋgambi ɓuɗyate. Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ mɔ mɛsay wenɛ nde: ‹Kɛn nɛdɔ kɛ nyaŋgwɛ sɛ̧ nɛ̀ kɛ ɓoku mɛnje kɛ mɔy ɗya, nɛ̀ wɛ ɓôŋ buka ɓomɔ nɛ̀ ɓotu ɓe kɔsu nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe nɛ ɗiɓina misi ɓaka nɛ̀ ɓotu ɓe ndɛmbil nje nɔ.› 22Mɔ mɛsay ka̧ yɔkwɛ nje lɛpɔ nyɛ masa wenɛ nde: ‹Mi ma kelɔ nda yi wɛ lɛpima nyɛ mi kɛ́, yasi wɛtɛ, mɛmbɛy ndi kɛte.› 23Ndana, ɛ masa lɛpɛ nyɛ mɔ mɛsay te nde: ‹Kɛn kɛ ɓoku mɛnje, nɔ̀ gôŋgilaŋgwɛ nɛ mɛndoko, nɔ̀ kêl nde, ɓomɔ njâki, nɛ́ tu̧ ɗyembɛ tondu.› 24Yasi wɛtɛ, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Kɛ ɓɛ bosa ɓotu ɓete ɓe mi jeɓama ɓaka, wɛtɛ nɛ wɛtɛ tí kpokɛ mɛɗye mɛmbɛ na.»
Kasi ɓeŋgwa Yesus
25Nyaŋgwɛ ŋgil ɓomɔ ɓa̧ kɛ kɛndɔ ɓenɛ ɓe Yesus. Ɛ nyɛ yeŋsa ɓɛŋɛ ɓo lɛpɔ nde: 26«Ŋgɛ mumɔ nje kɛ yembɛ, na ɓɛ jekɛ wombɛ, a sôŋa temɔ kɛ yotu saŋgwɛ ɓenɛ nyaŋgwɛ, soŋɛ temɔ kɛ yotu nyari ɓenɛ ɓɔnɔ nɛ̀ kɛ yotu ɓemaŋ ɓe ɓembam nɛ̀ ɓeɗyɔmbu, soŋɛ sendi temɔ kɛ joŋgwɛ ɗyenɛ nɛ ŋguru wenɛ. 27Sendi, ŋgɛ mumɔ ti soɓɛ kroa nɛ ɓeŋgwɛ mi na, mɔ te ti yaka ɓɛ jekɛ wombɛ na, kɛto 28nda kɛ njoka yun, ŋgɛ nyɛ kwaɗyɛ sumɔ doŋgbe doŋgbe tu̧, a má ɗiyɔ kinɛ pa nɛmbɛ yí duwɛ yasi te yi nyɛ yakama kwaŋɗye, yí ɓɛŋɛ, simande a nɛ ɓuyɔ sumba yí siɗyɛ nɛ mɛsay mɛte kɔ? 29A ta pa kelɔ ɗete, ma nje ɓɛ nde, a kânda mɛsay kinɛ nje ɓɛ se nɛ ɗeti te yi siɗyɛ na. Ŋgɛ nyɛ kelɛ ɗete, ɓomɔ hɛnɛ ɓe ta ɓɛŋɛ ɓaka ta nyɛtɔ nyɛ lɛpɔ nde: 30‹Mbam te yɔkɔ kandima njumɔ nje suɗyɛ.› 31Ɗete sendi, yo kumande te nda, ŋgɛ nyɛ kɛ̀ kɛ lu̧ ɗyambi nɛ wɛtɛ kumande, a má ɗiyɔ kinɛ pa nɛmbɛ yí ɓɛŋɛ, simande a yakama ɓu̧ ɓesɔja tomay kamɔ kɛ̀ lu̧ ɗyambi nɛ yɔkɔ ɛ nɛ ɓesɔja tomay kaɓa kɔ? 32Ŋgɛ nyɛ ɓɛŋɛ nde, yo ti yaka na, a má tomɔ ɓomɔ kɛ ŋgimɔ te yi yɔru ndi lɔndunate kɛ́ kɛ̀ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde, ɓo kêl mbon, nɛ́ ɓo ɗiy nɛ tɛ. 33Ɗete sendi, ŋgɛ mumɔ hɛnɛ kɛ njoka yun ti soŋɛ temɔ kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ nɔ kɛ́, mɔ te ti yaka ɓɛ jekɛ wombɛ na.
34«Yo gbate nde, kwa kimɔ yasi. Ko ɓɛkɔ ɗete, ŋgɛ kwa si lenjɔ, ɓo ta kelɔ nan nje yɔkiɗye nɛ somte? 35Yo tí kelɔ se nde, mɛnɛti ho kundu jôŋgwɛ mbɛki na. Ɓo ɓóŋ yo li̧ kɛ sɛ̧. Mɔ te ɛ nɛ mɛtɔ te yí wokɔ nɛ pɛ̧, a wôku!»
15Kanɔ kɛ kasi sam te ɛ ɗimbiya kɔ
(Mt 18)
1Ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama hɛnɛ nɛ̀ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ ɗikima nje kɛ kɛki Yesus yí nje wokɔ mɛlɛpi mɛnɛ. 2*Ɓefarisɛ̧ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi nyiŋgilama lɛpɔ nde: «Mbam kɔ kɛ ɓu̧ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ nɛ mɛsosa, kwa̧ ɗyena sendi ɓenɛ ɓo.»
3Yasi wɛtɛ, ɛ Yesus nyɛ ɓo kanɔ nde: 4«Kɛ njoka yun, ŋgɛ wɛtɛ mumɔ ɓɛ nɛ ɓesam gɔmay, ŋgɛ wɛtɛ ɗimbiyɛ, a kél nan? ’A ti páŋ tikɔ ɓesam kamɔtan jɔ kamɔni jɔ yitan jɔ yini te ɓari kɛ mbɛy mɛɗye kwa̧ kɛ̀ sa̧ yɔkɔ ɛ ɗimbiya kɔ kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ dolɛ nyɛ kɛ́ na? 5Komɛ nyɛ si dolɔ nyɛ kɛ́, ’a ti sóɓa nyɛ nyɛ kɛ ɓɛkɔ nɛ nɛ mɛsosa na? 6Kɛ nyɛ yɔkwɛ kumɔ tu̧, a má jeɓa ɓesɔ ɓenɛ nɛ̀ ɓembam ɓete ɓe ɗiyɛ kɛ kɛki nɛ ɓaka lɛpɔ nyɛ ɓo nde: ‹Wusɛ sôsaŋgwɛ, kɛto mi dolma sam wombɛ ɛ ɗimbiya kɔ.› 7Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Ɗete sendi, mɛsosa ɓɛ́ki ɓuɗyate kɛ ɗyoɓɔ, kɛto mɔ mɛɓeyɔ wɛtɛ ɛ yeŋsa temɔ kɔ. Mɛsosa mɛte kwa̧ yikɛ yi ɓɛŋna kɛto ɓomɔ kamɔtan jɔ kamɔni jɔ yitan jɔ yini ɓe nɛ ŋgbeŋ ɓe yeti kɛ diyɛ nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ temɔ ɓaka.»
Kanɔ kɛ kasi mɔni te yi ɗimbiya kɛ́
8«Ho nde, ŋgɛ wɛtɛ nyari ɓɛ nɛ sule kamɔ, ŋgɛ wɛtɛ ɗimbiyɛ, a kél nan? A kwénja lambo wɔmbile tu̧ sa̧ kimɔte kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ dolɛ yo kɛ́. 9Komɛ nyɛ si dolɔ kɛ́, a má jeɓa ɓesɔ ɓenɛ nɛ̀ ɓoma ɓete ɓe ɗiyɛ kɛ kɛki nɛ ɓaka lɛpɔ nyɛ ɓo nde: ‹Wusɛ sôsaŋgwɛ, kɛto mi dolma sule wombɛ ɛ ɗimbiya kɔ.› 10Ɗete sendi, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Ɓejaki ɓe Njambiyɛ wóku mɛsosa ɓuɗyate, ndi kɛto mɔ mɛɓeyɔ wɛtɛ ɛ yeŋsa temɔ kɔ.»
Kanɔ kɛ kasi mɔnɔ te ɛ nya to kɛ
sap sap joŋgwɛ kɔ
11Ɛ Yesus lɛpɛ sendi nde: «Wɛtɛ mbam ɓa̧ nɛ ɓɔnɔ ɓembam yiɓa. 12Ɛ ndɛmbi te lɛpɛ nyɛ saŋgwɛ nde: ‹Saŋmbɛ, nyɛkɔ mi ŋgaɓiyɛ mɛyasi mɛte yembɛ.› Ɛ saŋgwɛ wan kaɓɛ mɛyasi mɛte yi nyɛ ɓa̧ nɔ kɛ́ nyɛ ɓo. 13Mɔnɔ mɛtu kwaŋma kɛ kɔŋte nɛ mbɛt, ɛ ndɛmbi te dokɛ mɛyasi mɛnɛ hɛnɛ kwa̧ kɛ̀ lɔndunate kɛ wɛtɛ mɛnɛti. Kumɔ mate, ɛ nyɛ si kwaŋɗye kusuku nɛ kɛ nyɛm nyɛm joŋgwɛ. 14Kɛ nyɛ ma si kwaŋɗye yo ɗete kɛ́, yaka nɔ, nyaŋgwɛ kolɔ kɛ ɗya̧ kɛ mɛnɛti mɛte, ɛ yasi hɛnɛ kandɛ ɓanna nɛ. 15Ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ diyɛ mɛsay kɛ ɓɔ wɛtɛ mbam mate. Ɛ mbam te kɛnjɛ nyɛ kɛ ɓakiɗya ɓeaɓem ɓenɛ kɛ mɔy lɔ̧. 16Mɔnɔ mbam kɔ gɔruma ɗye mɛmbumɔ mɛte yi ɓeaɓem ɗikima ɗye kɛ́. Ko ɗete, mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ tì nyɛ nyɛ yaŋa na. 17Ndana, ɛ nyɛ kandɛ takina yasi lɛpɔ kɛ mɔy temɔ nɛ nde: ‹Ɓotu ɓe mɛsay ɓe saŋmbɛ hɛnɛ nɛ ɓuɗya mɛɗye kwa̧ to te, mi mbɛ waka kɛ gwe nja. 18Mi ta tɛmɛ yɔkwɛ kɛ̀ pɛ yi saŋmbɛ. Mi ta lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: Saŋmbɛ, mi ma kelɔ ɓeyate ɓuɗyate kɛ mbɔmbu Njambiyɛ nɛ̀ kɛ mbɔmbu wɔ. 19Wɛ ti yaka jeɓa se mi nde mɔnɔ wɔ na. Kelɔ nɛ mi nda yi wɛ kelɛ nɛ wɛtɛ mɔ mɛsay wɔ kɛ.› 20Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ tɛmɛ yí yɔkwɛ kɛ̀ pɛ yi saŋgwɛ.
«A ɓa̧ ndi lɔndunate, ɛ saŋgwɛ ɓɛŋɛ nyɛ gwe ŋgwɛtɛ wenɛ sɛɗyɛ kɛ̀ wuse nyɛ kwa̧ dulɔ numbu nɛ. 21Ɛ mɔnɔ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Saŋmbɛ, mi ma kelɔ ɓeyate ɓuɗyate kɛ mbɔmbu Njambiyɛ nɛ̀ kɛ mbɔmbu wɔ. Wɛ ti yaka jeɓa se mi nde mɔnɔ wɔ na.› 22Ko ɓɛkɔ ɗete, saŋgwɛ lɛpima nyɛ ɓotu ɓe mɛsay ɓenɛ nde: ‹Wunɛ njâki nɛdɔ nɛ lambɔ te ɛ laŋma nyɔŋɔ kwa̧ ɓɛsɔ kɔ nje lɛnje nyɛ. Wunɛ nyɛ̂ki bolo kɛ ɓɔ nɛ, lɛnje sendi nyɛ mɛnakala kɛ mɛkol. 23Wunɛ kɛ̂n ɓu̧ mɔnɔ nday te ɛ nɛ mutɔ kɔ nje wo. Wusɛ ɗyênaŋgwɛ, nɛ̀ wusɛ sôsaŋgwɛ, 24kɛto mɔnmbɛ kɔ gwa̧, ndana a womiya. A ɗimbiya, ndana hɛ dolma nyɛ.› Ɛ ɓo kandɛ jesɔ.
25«Kɛ ŋgimɔ te yite tomba te ɓa̧ kɛ ŋgwaŋ. Kɛ nyɛ ma yɔkwɛ wuta nɛ tu̧ kɛ́ a wóku ɓomɔ kɛ mɛndɛ mɛndumɔ ɓɔlɔ jesɔ. 26Ɛ nyɛ jeɓa wɛtɛ mɔ mɛsay diyɛ nyɛ nde: ‹Ŋge yi kwaŋna woŋga kɛ́?› 27Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ nyɛ nde: ‹Mɔŋ yɔkwa̧, ɗete sɔŋgwɛ woma mɔnɔ nday te ɛ nɛ mutɔ kɔ, kɛto mɔnɔ ɗyaŋma nɛ tɛ.› 28Tomba mɔy wokuma ŋgambi kinɛ kwaɗyɛ nyiŋɛ tu̧ na. Ɛ saŋgwɛ pundɛ kɛ̀ ŋgwɛta nɛ nyɛ nde, a nyîŋa tu̧. 29Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ saŋgwɛ nde: ‹Pa ɓɛŋɛ, mi kɛ kelɔ mɛsay nyɛ wɛ waka ɓuɗya mɛsew. Mi tì yɛliyɛ yiŋa lɛpi kɛ numbu yɔ wɛtɛ yesɔ na. Ko gbɛla mɔnɔ taɓɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ, wɛ tì nyɛ mi nde, mi wôku ɗye sosa nɔ sinɛ ɓesɔ ɓembɛ na. 30Ɓɛŋa nde, mɔnɔ wɔ ɛ ma sambɔ mɛyasi mɔ ɓenɛ ɓoma ɗyaŋma kɛ́, wɛ kɛ nje wo mɔnɔ nday te ɛ nɛ mutɔ kɔ nyɛ nyɛ ɗye.› 31Ɛ saŋgwɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Mɔnmbɛ, sinɛ wɛ waka mɛtu hɛnɛ. Mɛyasi hɛnɛ te yi mi nɔ, yo yɔ. 32Yasi wɛtɛ, yakama nde, wusɛ sôsaŋgwɛ kelɔ jesɔ, kɛto mɔŋ kɔ gwa̧, ndana a womiya. A ɗimbiya, ndana hɛ dolma nyɛ.› »
16Kanɔ kɛ kasi wɛtɛ ɓeya mɔ
ɓakiɗya kusuku
1Yesus ka̧ mbɔmbu lɛpɔ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: «Wɛtɛ mumɔ ɓa̧ nɛ kusuku ɓuɗyate. A ɓa̧ nɛ mɔ ɓakiɗya kusuku nɛ. Ɛ ɓomɔ nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde, mɔ ɓakiɗya kusuku nɛ kɛ sambɔ yo. 2Ɛ nyɛ jeɓa nyɛ lɛpɔ nde: ‹Yo kwalɔ yasi te nda yi mi wokɛ ɓomɔ lɛpɛ nɛ ɗinɔ ɗyɔ kɛ́? Lɛpɔ kasi mɛsay mɛ ɓakiɗya kusuku mbɛ yi wɛ kelma kɛ́, kɛto wɛ tí kɛ̀ se mbɔmbu yí kelɔ mɛsay mɛte na.› 3Ɛ mɔ ɓakiɗya kusuku kɔ lɛpɛ kɛ mɔy temɔ nɛ nde: ‹Mi ta kelɔ nan, kɛto masa wombɛ kɛ soŋɛ mi kɛ mɛsay mɛ ɓakiɗya kusuku nɛ. Mi yeti nɛ ɗeti te yi putike mɛnɛti na. Njɔn jɔmbuna yasi kɛ ɓɔ ɓomɔ kɛ kelɔ mi.› 4Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: ‹Mi duwa̧ nda yi mi ta kelɔ, nɛ́ ɓomɔ ɓu̧ nɛ mi kimɔte kɛ mɛtu̧ man komɛ ɓo ta soŋɛ mi kɛ mɛsay kɛ́.› 5Ndana, ɛ nyɛ jeɓa mumɔ hɛnɛ ɛ ɓa̧ nɛ yaŋa ɓenɛ masa wenɛ kɔ. Ɛ nyɛ diyɛ bosa mumɔ nde: ‹Wúnɛ masa wombɛ nɛ niŋgɔ?› 6Ɛ mbɛte yeŋsa nyɛ nyɛ nde: ‹Nyaŋgwɛ mɛmbe mɛmutɔ gɔmay.› Ɛ mɔ ɓakiɗya kusuku lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Ɓoŋgɔ mɛkana mɔ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ nɛdɔ kɛtɔ nde, yo kamɔtan.› 7Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ diyɛ wɛtɛ sendi nde: ‹Yɔ ɓa niŋgɔ?› Ɛ nyɛ yeŋsa nde: ‹Makɔ yombo gɔmay.› Ɛ mɔ ɓakiɗya kusuku lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Ɓoŋgɔ mɛkana mɔ kɛtɔ nde, yo kamɔtan jɔ kamɔtati.› 8Ɛ masa ɓeya mɔ ɓakiɗya kusuku kɔ jayɛ nyɛ kɛto jɛŋ te yi nyɛ kelma kɛ́.»
Ɛ Yesus kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Ɓotu ɓe mɛnɛti ɓaka nɛ jɛŋ kelna mɛkele suŋgwɛ nɛ ɓenjɔŋ ɓan kwa̧ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛyasi mɛ Njambiyɛ ɓaka. 9Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Wunɛ ɓôŋ gbɛla mɛyasi mɛ mɛnɛti maka ɓiye nɛ sɔ wúnɛ ɓomɔ, yaka nɔ, komɛ mɛyasi mɛte ta ɓanɔ wunɛ kɛ́, Njambiyɛ ta ɓu̧ wunɛ tikɔ kɛ mbɛy te yi wunɛ ta ɗiyɔ kɛte kpo nɛ kpo. 10Kɛto mɔ te ɛ duwɛ ɓakiɗye mɔnɔ yasi, a yakama duwɛ ɓakiɗye sendi nyaŋgwɛ yasi. Yɔkɔ ɛ seɓile mumɔ kɛ mɔnɔ yasi, a ta seɓile sendi mumɔ kɛ nyaŋgwɛ yasi. 11Ɗete, ŋgɛ ɓɛ nde, wunɛ tì duwɛ ɓakiɗya gbɛla mɛyasi mɛ mɛnɛti maka na, nda má nje kaŋɛ sulna mɛyasi nyɛ wunɛ nde, wunɛ ɓâkiɗya? 12Ŋgɛ ɓɛ nde, wunɛ tì duwɛ ɓakiɗya yasi mumɔ na, nda má nje nyɛ wunɛ yasi te yun kɔ? 13Kiya mɔ mɛsay wɛtɛ ti yaka ɓɛ nɛ ɓemasa yiɓa na. Ho a ta ɓenɔ wɛtɛ, kwaɗyɛ mbaŋa, ho a ta wokuna nɛ wɛtɛ, yɛliyɛ mbaŋa. Wunɛ ti yaka kelɔ mɛsay mɛ Njambiyɛ, ɓeŋgwɛ sendi kasi kusuku na.»
14*Ɓefarisɛ̧ ɓa̧ kɛ wokɔ mɛlɛpi mɛnɔri hɛnɛ. Ɛ ɓo yisɛ Yesus, kɛto ɓo ɓa̧ nɛ kwaɗya mɔni ɓuɗyate. 15Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ nɛ ŋguru wun kɛ ɓu̧ yotu yun kɛ misi mɛ ɓomɔ nde, wunɛ nɛ ŋgbeŋ. Yasi wɛtɛ, Njambiyɛ duwa̧ yasi te yi kɛ mɔy mɛtemɔ mun kɛ́. Wunɛ dûkwɛ nde, yasi te yi ɓomɔ lukse kɛ́, Njambiyɛ ɓɛ́ŋa yo nda ɓi̧ kɛ misi mɛnɛ. 16Mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ nɛ̀ mɛlɛpi mɛte yi ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpima kɛ́ ɗiyma kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi Jaŋ te mɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku. Kɛ kɔŋte, kandɛ kɛ ŋgimɔ te yite, ɓo kɛ lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ. Ndana mumɔ hɛnɛ kɛ suŋna, na nyiŋ kɛte nɛ ɗeti hɛnɛ. 17Wunɛ dûkwɛ nde, ɗyoɓɔ nɛ̀ mɛnɛti yakama yambile nɛdɔ. Yasi wɛtɛ, kinɛ mɔnɔ yaŋa nɛ mbɛt yakama ɗuwɛ kɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ na.
18«Mumɔ hɛnɛ ɛ soŋɛ ɓɔ nɛ nyari ɓu̧ mbaŋa, yite nyɛ mɔ kelna wanja. Sendi, mumɔ hɛnɛ ɛ ɓu̧ nya te yi njom soŋma ɓɔ nɛ nyɛ, mɔ te mɔ kelna wanja.»
Kanɔ kɛ kasi wɛtɛ mɔ kusuku ɓenɛ
wɛtɛ buka mumɔ nde Lasar
19Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus yekiɗye wɛtɛ kanɔ nde: «Wɛtɛ mbam ɓa̧ nɛ ɓuɗya kusuku. A ɗikima lɛŋɛ kpasa mɛlambɔ mɛte yi ɗye ɓuɗya mɔni. A ɗikima joŋna mɛtu hɛnɛ kɛ nyɛŋgwɛ, komsa ɓuɗya mɛɗye jeɓa nɛ ɓomɔ. 20Yo ɓa̧ sendi nɛ wɛtɛ buka mumɔ nde Lasar. A ɓa̧ mɛtinɛŋgwɛ kɛ numɛy mɔ kusuku kɔ. Yotu Lasar ɓa̧ tandɛ mɛpeŋ nɛ fata fata. 21A kwaɗya ɗye mɛmbulma mɛɗye mɛte yi ɗikima ɓalɔ wulɛ kɛ teɓel mɔ kusuku kɔ kɛ́. Ko ɓembiye ɗikima nje ɗatɔ mɛpeŋ mɛnɛ. 22Ɗiyɔ kɛ́, buka mɔ kɔ nja̧ gwe, ɛ ɓejaki ɓe Njambiyɛ soɓɛ nyɛ kɛ̀ tikɔ kɛ kɛki Abaraham. Mɔ kusuku kɔ nja̧ gwe sendi, ɛ ɓo pumbɛ nyɛ. 23A ɓa̧ kɛ saŋgwa nɛ nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ mate kɛ ɗya ɓemuŋ. Kɛ nyɛ ma kaŋɛ misi kɛ́, a ɓɛ́ŋa kɛnjɛ lɔndunate Lasar kɛ kɛki Abaraham. 24Ɛ nyɛ kembiɗya lɛpɔ nde: ‹Saŋsu Abaraham, gwakɔ ŋgwɛtɛ wombɛ. Tomɔ Lasar, a tɔ̂pa toŋ nyɛy nɛ kɛ mɔrɔku nje wɛɗye nɛ ɗyem ɗyembɛ, kɛto mi kɛ saŋgwa nɛ nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ kɛ lam ɗitɛ te yikɛ.› 25Ɛ Abaraham yeŋsa nde: ‹Mɔnmbɛ, taka kimɔte. Wɛ ɓa̧ nɛ kusuku ɓuɗyate kɛ joŋgwɛ ɗyɔ, ɛ Lasar saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ kɛ ŋgimɔ te yite. Ndana Lasar mɛ kɛ kimɔ ɗiyɔ woŋga, ma wɛ mɛ yɔ kɛ mɛbɔnɛ. 26Yiŋa yasi sendi nde: Nyaŋgwɛ gboŋgo ndoŋ kɛ njoka su sinɛ wunɛ. Ɗete, ŋgɛ ɓomɔ kwaɗyɛ tɛmɛ woŋga yí kɛ̀ wɛri, ɓo ti yaka kwa̧ na. Sendi, ŋgɛ ɓomɔ kwaɗyɛ tɛmɛ wɛri nje woŋga, ɓo ti yaka saɓiyɛ na.› 27Ɛ mɔ kusuku kɔ lɛpɛ nde: ‹Saŋsu, nda yo ɗete kɛ́, mi kɛ ŋgwɛta nɛ wɛ nde: Tomɔ Lasar kɛnjɛ kɛ yi saŋmbɛ, 28kɛto mi nɛ ɓemaŋ ɓembɛ yitan, na kɛ̀ lɛpi yasi te yi nyɛ ɓɛŋma nɛ misi mɛnɛ kɛ́ kimɔte nyɛ ɓo, ma ɓo nje nje sendi kɛ mbɛy nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ mɛte yikɛ.› 29Ɛ Abaraham yeŋsa nde: ‹Mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ nɛ̀ mɛkana mɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ mate, ɓo ɓêŋgwɛ yo.› 30Ɛ mɔ kusuku lɛpɛ nde: ‹Ko na, Abaraham, saŋsu! Yo nde, ŋgɛ wɛtɛ mumɔ tɛmɛ kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe ma gwe ɓaka kɛ̀ pɛ yan, ɓo ta yeŋsa temɔ.› 31Ɛ Abaraham nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Ŋgɛ ɓo ti wokɛ mɛn Mɔyisi nɛ̀ mɛn ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ na, ɓo ti yaka jayɛ yiŋa yaŋa na, ko ɓɛkɔ nde, mumɔ wômkwɛ kɛ̀ lɛpɔ nyɛ ɓo.›
171Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: «Yo gba nɛ mɛyasi mɛte yi kelɛ nde, mumɔ jâti kɛ ɓeya nje. Yasi wɛtɛ, mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛ to mɔ te ɛ kelɛ nde, mɛyasi mɛte ɗyâŋ kɔ. 2Yo kimɔte kɛ yi mɔ te nde, ɓo ɓôŋ tari kɔkuna yasi tiŋɔ kɛ ŋgiŋ nɛ kwa̧ ɓetɛ nyɛ kɛ maŋ, laŋsa nde, a kêl yiŋa yasi te yi yakama jatiɗye ko mumɔ wɛtɛ kɛ njoka ɓɔnɔ ɓaka kɛ ɓeya nje. 3Wunɛ pɛ̂m mɛkele mun nɛ ŋguru wun. Ŋgɛ mɔŋ kelɛ yiŋa ɓeya yasi suŋgwɛ nɛ wɛ, nɔ̀ ndêya nyɛ. Ŋgɛ nyɛ yeŋsa temɔ kɛ ɓeya yasi te yi nyɛ kelma kɛ́, nɔ̀ tîki nyɛ nɛ ŋgwɛtɛ. 4Kɛ ndiŋgɛlɛ yesɔ wɛtɛ, ŋgɛ nyɛ kelɛ ɓeya yasi suŋgwɛ nɛ wɛ mɛŋga yitan jɔ yiɓa, ŋgɛ nyɛ nje sendi mɛŋga yitan jɔ yiɓa lɛpɔ nyɛ wɛ nde: ‹Mi yeŋsama temɔ kɛ ɓeya yasi te yi mi kelma kɛ́,› nɔ̀ tîki nyɛ nɛ ŋgwɛtɛ.»
5Ɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Nyaŋgwɛ Kumande lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Kelɔ nde, wusɛ tîki temɔ nɛ wɛ kwa̧ yikɛ.» 6Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Má ɓɛki nde, tikina temɔ te yi wunɛ tikɛ kɛ yembɛ kɛ́ nyaŋgwɛte nda ɗɔkɔ mbumɔ ŋgwal lalɛ, ma wunɛ yakama lɛpɔ nyɛ jeti te yɔkɔ nde: ‹Sûtukwɛ kɛ̀ suma kɛ maŋ,› a má wokɔ mɛn yun.
7«Wusɛ pâŋ pa lɛpɔ nde: Wɛtɛ mumɔ kɛ njoka yun nɛ mɔ mɛsay wenɛ ɛ putike ŋgwaŋ nɛ ho ɛ ɓakiɗye ɓetitɛr. Ŋgɛ nyɛ ɓɛŋɛ mɔ mɛsay wenɛ kɛ yɔkwɛ ŋgwaŋ, ’a má lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Inja ɗiyɔ nɛdɔ ɗyena›? 8A ta lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Jambinaŋgwɛ nyɛ mi, sɛnjɔ lambɔ, ɓoŋgɔ mɛɗye nje nɔ, nɛ́ mi pa ɗyena hɔɓiye mɛnjam, kɛ kɔŋte, wɛ má nje ɗyena nje hɔɓiye yɔ yɛy.› 9’Wunɛ táka ka nde, a ta nyɛ mɔ mɛsay kɔ wosoko, kɛto a kelma yasi te yi nyɛ lɛpima nyɛ nyɛ kɛ́? 10Wunɛ sendi, ŋgɛ wunɛ si kelɔ yasi te yi ɓo lɛpima nde, wunɛ kêl kɛ́, nɛ̀ wunɛ njâki lɛpɔ kɛ kɔŋte nde: ‹Wusɛ gbɛla ɓotu ɓe mɛsay, hɛ kelma yasi te yi ɓa̧ nde, wusɛ kêl kɛ́.› »
Yesus kɛ siɗyɛ kɔn ndoko
ɓomɔ kamɔ
11Yesus ɓa̧ kɛ kɛ̀ kɛ Yerusalɛm. Ɛ nyɛ kwa̧ kɛ njoka mɛnɛti mɛ Samari nɛ̀ Galile. 12Kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ kɛ nyiŋɛ kɛ wɛtɛ ɗya kɛ́, ɛ ɓaŋa ɓotu ɓe ndoko kamɔ nje saŋgwa nɛ nyɛ. Yasi wɛtɛ, ɓo tɛmma nɛ naŋ kembiɗya 13lɛpɔ nde: «Yesus yekele, gwakɔ ŋgwɛtɛ wusu.» 14Ɛ nyɛ ɓɛŋɛ ɓo lɛpɔ nde: «Wunɛ kɛ̂n kɛ̀ teɗye yotu yun nyɛ ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ.» Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ kɛ̀ kɛ́, ɛ kɔn yan siyɛ. 15Kɛ wɛtɛ kɛ njoka yan ma ɓɛŋɛ nde, kɔn nɛ siyma kɛ́, ɛ nyɛ yɔkwɛ nɛ kɔkɔ nɛ luksa Njambiyɛ kɛ numbu nɛ mɛn kɛ kwey. 16Ɛ nyɛ nje kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mbɔmbu Yesus nyɛ nyɛ wosoko. Mɔ te ɓa̧ mɔ Samari. 17Ɛ Yesus nje lɛpɔ nde: «’Ɓo tì ɓɛ ɓomɔ kamɔ yi kɔn yan siyma kɛ́ na? Ɓomɔ yitan jɔ yini te ɓari ɓa we? 18Ŋge kelɛ nde, jɛŋgwɛ te yɔkɔ nyɛpɔ yɔ̂kwɛ nɛ kɔkɔ nje lukse Njambiyɛ?» 19Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ mɔ Samari kɔ nde: «Tɛma, kwaŋgɔ, tikina temɔ te yi wɛ nɔ kɛ́ joŋgwa wɛ.»
Ŋgimɔ te yi Njambiyɛ ta nje
namɔ nɛ mbokɔ kɛ́
20Ɛ *Ɓefarisɛ̧ diyɛ Yesus nde: «*Kandɔ Njambiyɛ ta ɗya̧ ndenɛn?» Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Kandɔ Njambiyɛ tí ɗya̧ nɛ nje te nde, ɓomɔ ɓɛ̂ŋa na. 21Ɓo tí lɛpɔ nde: ‹Kandɔ Njambiyɛ waka ho wari› na. Wunɛ dûkwɛ nde, Kandɔ Njambiyɛ mɛ kɛ njoka yun.»
22Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ nde: «Yo ta ɓɛ nɛ ŋgimɔ te yi wunɛ ta kwaɗyɛ ɗiyɔ ko nɛ mbɛt kɛ yesɔ te yi *Mɔnɔ mumɔ ta nje kɛ́. Ko ɓɛkɔ ɗete, wunɛ tí ɓɛŋɛ yesɔ te na. 23Ɓomɔ ta lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: ‹Nɛ ɓɛ̂ŋa, nyɛ waka, nyɛ wari!› Wunɛ tî kɛn na. Wunɛ tî sɛɗyikwɛ ɓeŋgwɛ ɓo na. 24Yo nde, njena Mɔnɔ mumɔ ta ɓɛ nda yi yɛsi mbiyɔ yesɛ nɔ nɛ vɛrum, panɔ kandɛ komɛ yesɔ pundɛ kumɔ komɛ yesɔ ɓalɛ kɛ́. 25Yasi wɛtɛ, a yâkaŋgwɛ saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ ɓuɗyate. Ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ ta sɛŋɛ nyɛ. 26Yasi te yi kwaŋnama kɛ ŋgimɔ Nɔy kɛ́ ta kwaŋna sendi ɗete kɛ ŋgimɔ te yi Mɔnɔ mumɔ ta nje kɛte kɛ́. 27Kɛ ŋgimɔ te yite ɓomɔ ɗikima ɗyena, ɗye mɛnjam, kelɔ mɛgwaki, kɛnjɛ ɓeŋgɔndu ɓan kɛ mɛgwaki kumɔ kɛ yesɔ te yi Nɔy nyiŋma nɔ kɛ mɔy nyaŋgwɛ kuka, ɛ nyaŋgwɛ mbeŋ ɗya̧ girise ɓo hɛnɛ. 28Yo ta kwaŋna sendi nda yi yo kwaŋnama nɔ kɛ ŋgimɔ Lɔt kɛ́. Ɓomɔ ɗikima ɗyena, ɗye mɛnjam, ɓɔmɔ mɛyasi, ɗyaŋgwɛ mɛyasi. Ɓo ɗikima ɓɛ mɛnyambi, sumɔ mɛtu̧. 29Yasi wɛtɛ, kɛ yesɔ te yi Lɔt ɗuwa̧ nɔ kɛ̀ *Sɔdɔm kɛ́, ɛ ɗitɛ nɛ̀ yiŋa lolna mɛtari wulɛ ɗyoɓɔ girise ɓo hɛnɛ. 30Yo ta kwaŋna sendi ɗete kɛ yesɔ te yi Mɔnɔ mumɔ ta punjɛ yotu nyɛ ɓomɔ kɛ́. 31Yesɔ te mɔ te ɛ ta ɓɛ kɛ tosiyɔ̧ kɔ tî pikwɛ nde, a mɛ kɛ̀ ɓu̧ mɛyasi mɛnɛ kɛ mɔy tu̧ na. Sendi, mɔ te ɛ ta ɓɛ kɛ ŋgwaŋ kɔ tî yɔkwɛ nɛ kɔkɔ kɛ̀ ɗya na. 32Wunɛ tâka yasi te yi kelnama nɛ nya Lɔt kɛ́. 33Mumɔ hɛnɛ ɛ ta sa̧ nje te yi kambiɗya nɛ joŋgwɛ ɗyenɛ kɔ ta ɗimbiɗye yo. Yasi wɛtɛ, yɔkɔ ɛ ta ɗimbiɗye joŋgwɛ ɗyenɛ kɔ ta kpalɔ ju̧. 34Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Kɛ ŋgimɔ te, kɛ njoka ɓomɔ yiɓa ɓe ta ya nɛ tu kɛ kiya taŋ wɛtɛ, a ta ɓu̧ wɛtɛ, tikɔ wɛtɛ. 35Kɛ njoka ɓoma yiɓa ɓe ta ŋgbɔ kɔkɔ yasi kɛ tari, a ta ɓu̧ wɛtɛ, tikɔ wɛtɛ. 36Kɛ njoka ɓembam yiɓa ɓe ta ɓɛ kɛ kelɔ mɛsay kɛ ŋgwaŋ, a ta ɓu̧ wɛtɛ, tikɔ wɛtɛ.» 37Ɛ ɓejekɛ diyɛ nyɛ nde: «Yo ta kwaŋna we, Nyaŋgwɛ Kumande?» Ɛ Yesus yeŋsa nde: «Kɛ mbɛy komɛ muŋ yasi ɗiyɛ kɛ́, ɓedaɓo wésiɗyaŋgwɛ womɛte.»
18Kanɔ kɛ kasi wɛtɛ ɓeya mɔ
pɛsina jɔsi
1Yesus yekiɗya wɛtɛ kanɔ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ yí teɗye ɓo nde, ɓo yâkaŋgwɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ mɛtu hɛnɛ kinɛ katɔ na. 2A yekiɗya nde: «Wɛtɛ mɔ pɛsina jɔsi ɓa̧ kɛ wɛtɛ ɗya. A tì ɓɛ kɛ kambɔ Njambiyɛ na. Sendi, yeti kasi nɛ nɛ mumɔ na. 3Wɛtɛ kusɔ nyari ɓa̧ kɛ ɗya te. A ɗikima nje mɛŋgimɔ hɛnɛ kɛ yi mɔ pɛsina jɔsi kɔ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Pɛsɔ jɔsi kɛ njoka mbɛ sinɛ mɔ mɛlɛpi wombɛ.› 4Mɛŋgimɔ kwaŋma ɓuɗyate, mɔ pɛsina jɔsi tì kwaɗyɛ na. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ nje lɛpɔ kɛ mɔy temɔ nɛ nde: ‹Mi kɛ duwɛ gbate nde, mi yeti kɛ kambɔ Njambiyɛ na. Sendi, mi yeti nɛ kasi nɛ mumɔ na. 5Ko ɓɛkɔ ɗete, mi ta pɛsɔ lɛpi kusɔ nya kɔ, kɛto a kɛ njaŋgwɛ mi. Mi ta pɛsɔ lɛpi nɛ, kɛto a ta potɔ to mbɛ nɛ njenate mɛtu hɛnɛ.› »
6Ɛ Nyaŋgwɛ Kumande kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Wunɛ wôku ndi yasi te yi ɓeya mɔ pɛsina jɔsi kɔ lɛpima kɛ́. 7’Wunɛ táka gbate nde, Njambiyɛ ta ɗiyɔ ka kinɛ pɛsɔ lɛpi kɛto ɓotu ɓete ɓe nyɛ ma tɔkɛ ɓaka yí kamɛ nɛ ɓo? ’A ta ɗiyɔ ka kinɛ pɛsɔ lɛpi kɛto ɓotu ɓete ɓe ŋgwɛta nɛ nyɛ tu nɛ yesɔ ɓaka? ’A ta linja kinɛ pɛsɔ ka lɛpi nɛdɔ kɛto yan yí kamɛ nɛ ɓo? 8Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: A ta pɛsɔ lɛpi nɛdɔ kɛto yan yí kamɛ nɛ ɓo.» Yesus siɗya lɛpɔ nde: Komɛ *Mɔnɔ mumɔ ta nje kɛ́, ’a ta kweɗya ka ɓomɔ kɛ tikɔ temɔ nɛ Njambiyɛ?»
Kanɔ kɛ kasi ɓembam yiɓa ɓe ka̧
ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ
9A ka̧ mbɔmbu yekiɗye sendi wɛtɛ kanɔ, kɛto ɓotu ɓete ɓe lɛpɛ gba nde, ɓo nɛ ŋgbeŋ nje kpalɔ yɛliyɛ ɓɛsɔ ɓaka. 10A yekiɗya nde: «Ɓembam yiɓa tɛmma kɛ̀ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ yí kɛ̀ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ. Wɛtɛ ɓa̧ mɔ *Farisɛ̧, wɛtɛ ɓa̧ mɔ ɓoŋna mɔni garama. 11Mɔ Farisɛ̧ tɛmma tɛma lɛpɔ nyɛ Njambiyɛ kɛ mɔy temɔ nɛ nde: ‹Njambiyɛ wombɛ, mi kɛ nyɛ wɛ wosoko, kɛto mi yeti nda ɓaŋa ɓomɔ na. Ɓaŋa ɓotu ɓe ŋgaŋ, ɓaŋa kɔtu ɓomɔ, ɓaŋa ɓotu ɓe kelna wanja. Wosoko, kɛto mi yeti nda mɔ ɓoŋna mɔni garama te yɔkɔ na. 12Kɛ mɔy sɔndi wɛtɛ mi kíy mɛɗye mɛŋga yiɓa. Kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi mi sɔmbɛ, mi ɓáka yo kɛ mɛŋgaɓiyɛ kamɔ kamɔ, ɓu̧ ŋgaɓiyɛ kwalɔ mɛyasi mɛte wɛtɛ wɛtɛ nyɛ wɛ Njambiyɛ.› 13Yasi wɛtɛ, mɔ ɓoŋna mɔni garama kwaŋma nɛ kɛ̀ ɗiyɔ nɛ naŋ. A tì ɓoɓɛ kaŋɛ misi nɛ mbɛt kɛnjɛ kwey na. Yasi wɛtɛ, a kpoma ɓɔ kɛ ɓeti lɛpɔ nde: ‹Njambiyɛ wombɛ, soŋa ŋgambi yɔ kɛ to mbɛ, mi mɔ mɛɓeyɔ.› » 14Ɛ Yesus nje lɛpɔ nde: «Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Mbam kɔ ɗuwa̧ kɛ̀ tu̧ ɗyenɛ nɛ temɔ nɛ tɛ, kɛto Njambiyɛ pɛsima nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ, soŋɛ mɔ Farisɛ̧. Kɛto mɔ te ɛ ɓendiɗye yotu kɛnjɛ kwey, Njambiyɛ ta piɗyɛ nyɛ kɛnjɛ nji̧. Ma yɔkɔ ɛ piɗyɛ yotu kɛnjɛ nji̧, Njambiyɛ ta ɓendiɗye nyɛ kɛnjɛ kwey.»
Yesus kɛ nyɛ ɓɔnɔsikɛ mɛkombila
15Ɓomɔ ɓoŋma sɛkɛ sɛkɛ ɓɔnɔsikɛ kɛ̀ nɔ kɛ yi Yesus, na kpoki ɓo, yí nyɛ ɓo mɛkombila. Yasi wɛtɛ, kɛ ɓejekɛ ma ɓɛŋɛ ɗete kɛ́, ɛ ɓo ɓama nɛ ɓotu ɓete. 16Ɛ Yesus lɛpɛ nde, ɓo ɓôŋ ɓɔnɔsikɛ kɛ̀ nɔ. Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nde: «Nɛ tîki, nɛ́ ɓɔnɔsikɛ nje kɛ yembɛ. Nɛ tî peti ɓo na, kɛto *Kandɔ Njambiyɛ wókunaŋgwɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe nda ɓɔnɔsikɛ ɓaka. 17Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Ŋgɛ mumɔ ti jayɛ Kandɔ Njambiyɛ nda mɔnɔsikɛ na, a tí nyiŋɛ kɛte na.»
Wɛtɛ mɔ kusuku kɛ nje kɛ yi Yesus
18Wɛtɛ yesɔ wɛtɛ kum Ɓeyudɛn diyma Yesus nde: «Kimɔ yekele, mi kêl nan, nɛ́ mi ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo?» 19Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Kɛto ŋge yi wɛ jeɓa mi nde kimɔ mumɔ kɛ́? Kɛto kinɛ kimɔ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ na, ndi Njambiyɛ nyɛpɔ. 20Wɛ ma duwɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ, yo nde: ‹Kpɛ, wɛ tî kel wanja na. Wɛ tî woku mumɔ na. Wɛ tî guɓu na. Wɛ tî pɛsi lɛpi nyɛ kɛ numbu mumɔ na. Jɛsɔ sɔŋgwɛ ɓenɛ nyɔŋgwɛ.› » 21Ɛ mbam yeŋsa nde: «Mi kɛ ɓakiɗye mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ kandɛ nɛ mɔnɔsikɛ.» 22Kɛ Yesus ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ɓukwa̧ yasi wɛtɛ yi wɛ tì pa kelɔ kɛ́, yo nde: Kɛn ɗyaŋgwɛ mɛyasi mɔ hɛnɛ, nɔ̀ ɓôŋ mɔni te kaɓɔ nyɛ buka ɓomɔ. Ɗete, wɛ ta ɓɛ nɛ kusuku kɛ ɗyoɓɔ. Kɛ kɔŋte, nɔ̀ ɓêŋgwɛ mi.» 23Kɛ mbam kɔ ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ wokɛ ŋgambi ɓuɗyate, kɛto a ɓa̧ nɛ ɓuɗya kusuku. 24Kɛ Yesus ma ɓɛŋɛ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Yo gba sulnate kɛ yi ɓotu ɓe kusuku nde, ɓo nyîŋa kɛ *Kandɔ Njambiyɛ. 25Yo jɛwnate nde, nyaŋgwɛ nyamɔ nda *samo yakama kwa̧ lalɛ nɛdɔ kɛ njɛmbi alula nɛ̀ nde, mɔ kusuku nyîŋa kɛ Kandɔ Njambiyɛ.» 26Ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ wokɔ yasi te yi Yesus ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́ nja̧ diyɛ nde: «Ma ŋgɛ ɓɛ ɗete, nda yakama ju̧ kɔ?» 27Ɛ Yesus yeŋsa nde: «Yasi te yi ɓomɔ yeti nɛ ɗeti te yi kelɔ, Njambiyɛ nɛ ɗeti te yi kelɔ yo.»
28Ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ɓɛŋa, wusɛ ma tikɔ su mɛyasi musu hɛnɛ ɓeŋgwɛ wɛ.» 29Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Ŋgɛ mumɔ tikɛ tu̧ ɗyenɛ, tikɔ nyari ho ɓemaŋ ho saŋgwɛ ɓenɛ nyaŋgwɛ, tikɔ ɓɔnɔ kɛto *Kandɔ Njambiyɛ, 30mɔ te ta ɓɛ nɛ mɛyasi mɛte yinɔri kɛ ŋgimɔ te yɔkɔ kwa̧ yi mbɔmbu. A ta ɓɛ sendi nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo kɛ mɛtu mɛte yi ta nje kɛ́.» 31Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ jeɓa ɓejekɛ ɓenɛ kamɔ jɔ yiɓa lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Nɛ ɓɛ̂ŋa, wusɛ ɓe ɓendɛ kɛ̀ pɛ Yerusalɛm ɓaka: Mɛyasi hɛnɛ te yi ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛtima kɛ kasi *Mɔnɔ mumɔ kɛ́ ta kelna gbate. 32Ɓo ta ɓu̧ nyɛ kaŋɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe yeti kɛ duwɛ Njambiyɛ ɓaka. Ɓo ta nyɛtɔ nyɛ, tɔyɛ nyɛ, sa mɛsɛri kɛ yotu nɛ, 33njurɔ nyɛ nɛ njambala. Kɛ kɔŋte, ɓo má wo nyɛ, a má nje womiyɛ kɛ mɛtu yitati.» 34Yasi wɛtɛ, ɓejekɛ tì wokɛ yaŋa kɛ yasi te yi Yesus lɛpima kɛ́ na. To te ɓa̧ sɔɗyate nɛ ɓo, ɓo tì ɓiye to lɛpi te na.
Yesus kɛ ɓutɛ misi mɛ wɛtɛ mbam
35Yesus ɓa̧ kɛ wuta nɛ Yeriko. Kɛ ŋgimɔ te yite wɛtɛ mɔ ɗiɓina misi ɓa̧ kɛ ɗiyɔ kɛ kɛki nje. A ɗikima jɔmbɔ mɛyasi kɛ mɛɓɔ mɛ ɓomɔ. 36Kɛ nyɛ ma wokɔ ŋgil ɓomɔ kɛ kwa̧ kɛ́, ɛ nyɛ diyɛ to te. 37Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Yo Yesus te, mɔ ɗya Nasarɛt kwa̧.» 38Kɛ nyɛ ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ kembɛ nde: «Yesus, mɔnɔ Davit, gwakɔ ŋgwɛtɛ wombɛ.» 39Ɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ mbɔmbu ɓaka ɓamɛ nyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde, a ɗîɓi numbu. Ko ɓɛkɔ ɗete, a nja̧ kembɔ kwa̧ to te nde: «Mɔnɔ Davit, gwakɔ ŋgwɛtɛ wombɛ.» 40Ɛ Yesus tɛmɛ lɛpɔ nde, ɓo ɓôŋ nyɛ kɛ̀ nɔ. Kɛ mɔ ɗiɓina misi ma wuta nɛ nyɛ kɛ́, ɛ nyɛ diyɛ nyɛ nde: 41«Wɛ kwáɗyikwɛ nde, mi kêl ŋge nyɛ wɛ?» Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, kelɔ nde, mi ɓɛ̂ŋnaŋgwɛ.» 42Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ɓɛŋnaŋgwɛ, tikina temɔ te yi wɛ nɔ kɛ́ joŋgwa wɛ.» 43Ndana ndana, ɛ nyɛ kandɛ ɓɛŋna yasi ɓeŋgwɛ Yesus nɛ luksa Njambiyɛ kɛ numbu. Kɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka ma ɓɛŋɛ yasi te yi kwaŋnama kɛ́, ɛ ɓo lukse Njambiyɛ.
19Yesus ɓenɛ Sase
1Yesus kɛndima ɗya̧ kɛ Yeriko. A ɓa̧ kɛ kwa̧ nje nɛ nje. 2Wɛtɛ mbam nde Sase ɓa̧ kɛ ɗya te. A ɓa̧ kum ɓotu ɓe ɓoŋna mɔni garama. A ɓa̧ sendi mɔ kusuku. 3A saŋma nje te yi ɓɛŋɛ mɔ te yi ɓo jeɓa nde Yesus kɔ. Yasi wɛtɛ, a tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi ɓɛŋɛ nyɛ na kɛto ŋgil ɓomɔ, kɛto Sase ɓa̧ mɔ ɓotu. 4Ɛ nyɛ nje sɛɗyɛ kwa̧ kɛ̀ mbɔmbu kɛ̀ ɓendɔ wɛtɛ jeti nde sikɔmɔr, na ɓɛŋ Yesus, kɛto Yesus yâkaŋgwɛ kwa̧ womɛte. 5Kɛ Yesus ma kumɔ womɛte kɛ́, ɛ nyɛ kaŋɛ misi ɓɛŋɛ Sase lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Pikwɛ nɛdɔ, kɛto muka mi yâkaŋgwɛ ya kɛ tu̧ ɗyɔ.» 6Ɛ Sase piyɛ ɓekɛ ɓekɛ ɓu̧ Yesus nɛ mɛsosa. 7Ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓɛŋma mɛyasi mɛte ɓaka nyiŋgilama lɛpɔ nde: «A ka̧ ya kɛ yasi mɔ mɛɓeyɔ.» 8Yasi wɛtɛ, ɛ Sase tɛmɛ kɛ mbɔmbu Kumande Yesus lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, wokɔ. Mi ta ɓakɛ kusuku mbɛ kɛ ɓembe, ɓu̧ ŋgaɓiyɛ te wɛtɛ nyɛ buka ɓomɔ. Sendi, ŋgɛ ɓɛ nde, mi seɓila mumɔ, ɓu̧ nɛ yaŋa kɛ ɓɔ nɛ, mi ta yɔkiɗye yo mɛŋga yini nyɛ nyɛ.» 9Ɛ Yesus nje yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Ɓotu ɓe tu̧ ɗyɔ mɛ nɛ joŋgwɛ muka, kɛto wɛ sendi nday Abaraham, 10kɛto *Mɔnɔ mumɔ njáki nje sa̧ ɓotu ɓete ɓe ma ɗimbiyɛ ɓaka joŋgwɛ ɓo.»
Kanɔ kɛ kasi mɛsule mɛ lɔr kamɔ
(Mt 25)
11Kɛ ŋgimɔ te yi ɓomɔ ɓa̧ kɛ wokɔ yasi te yi Yesus ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́, ɛ nyɛ kɛ̀ mbɔmbu yekiɗye wɛtɛ kanɔ nyɛ ɓo. Yesus ɓa̧ kɛ wuta nɛ Yerusalɛm. Ɛ ɓomɔ takɛ nde, *Kandɔ Njambiyɛ ta ɗya̧ ndana ndana. 12A yekiɗya kanɔ te nde: «Wɛtɛ mbam jaɗya kɛ yiŋa kandɔ ɓekumande. Ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ lɔndunate kɛ wɛtɛ mɛnɛti kɛ ɓoŋna ɗiyɔ kumande. Kɛ nyɛ si ɓu̧ ɗiyɔ kumande, a má nje yɔkwɛ. 13Kɛ ŋgimɔ kwaŋge ɛ nyɛ jeɓa ɓaŋa ɓotu ɓe mɛsay ɓenɛ kamɔ, nyɛ ɓo sule lɔr kamɔ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: ‹Wunɛ ɗɔ̂kwɛ yo kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi mi ta yɔkwɛ kɛ́.› 14Ɓotu ɓe ɗya ɗyenɛ ɗikima ɓenɔ nyɛ. Ɛ ɓo tomɛ ɓomɔ kɛnjɛ kɛ kɔŋ nɛ kɛ̀ lɛpɔ nyɛ nyaŋgwɛ kumande ɗya te nde: ‹Wusɛ yeti kɛ kwaɗyɛ nde, mbam kɔ ɗîy nɛ wusɛ na.›
15«Ndana, kɛ nyɛ ma yɔkwɛ kɛ ɓoŋna ɗiyɔ Kumande kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nde, ɓo jêɓaŋgwɛ ɓotu ɓe mɛsay ɓete ɓe nyɛ nya ɓo mɔni ɓaka. A kwaɗya duwɛ nda yi mumɔ hɛnɛ ɗɔkwa nɛ yenɛ kɛ́. 16Ɛ bosa mumɔ ɗya̧ lɛpɔ nde: ‹Kumande, sule lɔr wɔ punja sule lɔr kamɔ.› 17Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Kimɔ yaŋa, wɛ mɔ mɛsay te yi ɓo yakama ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ nɛ nyɛ. Nda yi wɛ duwa̧ ɓakiɗye yasi te yi nɛ mbɛt, mi kɛ nyɛ wɛ mɛɗya kamɔ nde, ɗiyɔ nɔ.› 18Ɛ mumɔ yiɓate nje lɛpɔ nde: ‹Kumande, sule lɔr wɔ punja sule lɔr yitan.› 19Ɛ Kumande lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Wɛ sendi, ɗiyɔ nɛ mɛɗya yitan.› 20Ɛ mumɔ yitatite nje lɛpɔ nde: ‹Kumande, sule lɔr wɔ kɔ. Mi ɓɔyma yo nɛ kum lambɔ sɔɗyɛ. 21Mi gwa̧ wɔ̧ yɔ, kɛto wɛ nɛ nyanɔ ɓuɗyate. Wɛ ɓóŋ yasi kinɛ yaŋa te yi wɛ paŋma komɔ na. Wɛ ndɛ́m mɛɗye kinɛ mbɛki te yi wɛ paŋma ɓɛ na.› 22Ɛ Kumande lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Wɛ ɓeya mɔ mɛsay. Mi ta pɛsɔ lɛpi yɔ ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛte yi punduma kɛ numbu yɔ kɛ́. Wɛ duwa̧ nde, mi nɛ nyanɔ ɓuɗyate. Mi ɓóŋ yasi kinɛ yaŋa te yi mi paŋma komɔ na. Mi ndɛ́m mɛɗye kinɛ mbɛki te yi mi paŋma ɓɛ na. 23Ŋge kelɛ yi wɛ tì ɓu̧ mɔni mbɛ kɛ̀ tikɔ kɛ mbɛy ɗɔkwa te kɛ́? Ŋge yi wɛ ti kelɛ ɗete, simande kɛ yɔkwe mbɛ, mi ta sɔmbɔ liɓa kɛ to te kɛ́?› 24Ɛ Kumande lɛpɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka nde: ‹Wunɛ sûku sule lɔr te yi kɛ ɓɔ nɛ kɛ́ kaŋɛ nyɛ mɔ te ɛ nɛ sule lɔr kamɔ kɔ.› 25Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Kumande, mbɛte nɛ sule lɔr kamɔ.› 26Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: ‹Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Ɓo ta dokiɗye yasi nyɛ mɔ te ɛ mɛ nɔ kɔ. Yasi wɛtɛ, pɛ yɔkɔ ɛ kinɛ yaŋa kɔ, ɓo ta sukɔ ko mɔnɔ yasi te yi nyɛ nɔ kɛ́. 27Kɛ ɓɛ ɓotu ɓete ɓe ɓenɛ mi ɓaka, wunɛ ɓôŋ ɓo nje nɔ, kɛto ɓo tì kwaɗyɛ nde, mi ɗîy nɛ ɓo na. Wunɛ njâki nɛ ɓo waka nje pɛsɔ mɛŋgiŋ man kɛ mbɔmbu wombɛ.› »
Yesus kɛ ɗya̧ kɛ Yerusalɛm
28Kɛ Yesus ma si lɛpina ɗete kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ to njɔŋ kɛndi yí kɛ̀ nɔ Yerusalɛm. 29Kɛ nyɛ ma wuta nɛ Betfage nɛ̀ Betani kɛ kɛki *Keki mɛoliviye kɛ́, ɛ nyɛ tomɛ ɓaŋa ɓejekɛ ɓenɛ yiɓa 30lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ kɛ̂n kɛ ɗya te ɛ kɛ mbɔmbu wun kɔ. Komɛ wunɛ ta nyiŋɛ kɛ mɔy ɗya kɛ́, wunɛ ta dolɔ mɔnɔ tofu tiŋnate. Mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ tì pa ɗiɗyɛ mɛta mɛnɛ wɛtɛ yesɔ kɛ to nɛ na. Nɛ̀ wunɛ wûnja nyɛ nje nɔ. 31Ŋgɛ mumɔ diyɛ wunɛ nde: ‹Wunɛ wúnja nyɛ kɛto ŋge?› nɛ̀ wunɛ yêŋsaŋgwɛ nde: ‹Nyaŋgwɛ Kumande kɛ kwaɗyɛ kelɔ yiŋa yasi nɛ nyɛ.› »
32Ɓejekɛ ɓete ɓe nyɛ tomma ɓaka ka̧ kweɗya mɛyasi nda yi nyɛ lɛpima nyɛ ɓo kɛ́. 33Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ wunjɛ mɔnɔ tofu kɛ́, ɛ ɓesa ɓete diyɛ ɓo nde: «Wunɛ wúnja nyɛ kɛto ŋge?» 34Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Nyaŋgwɛ Kumande kɛ kwaɗyɛ kelɔ yiŋa yasi nɛ nyɛ.» 35Ɛ ɓo ɓu̧ mɔnɔ tofu kɛ̀ nɔ kɛ yi Yesus, ɓu̧ mɛlambɔ man jonɔ kɛ to nɛ, nje ɓendiɗye nyɛ kɛ to te. 36Kɛ ŋgimɔ te yi Yesus ɓa̧ kɛ kwa̧ kɛ́, ɛ ɓomɔ ɓɛ kɛ jonɔ mɛlambɔ man kɛ nje, na kɛndi kɛ to te. 37Kɛ nyɛ ma wuta nɛ Yerusalɛm kɛ piya *Keki mɛoliviye kɛ́, ɛ mɛsosa kwa̧ ŋgil ɓejekɛ hɛnɛ. Ɛ ɓo lukse Njambiyɛ nɛ mɛn kɛ kwey kɛto nyaŋgwɛ mɛkele hɛnɛ te yi ɓo ɗikima ɓɛŋɛ kɛ́. 38Ɛ ɓo lɛpɛ nde: ‹Mɛkombila nɛ Kumande te ɛ nje nɛ ɗinɔ Baba Mbokɔ kɔ! Tɛte ɓɛ̂ŋnaŋgwɛ kɛ ɗyoɓɔ nɛ̀ mɛluksa ɓɛ̂ŋnaŋgwɛ kɛ kwey!›
39Ɛ ɓaŋa *Ɓefarisɛ̧ ɓe ɓa̧ kɛ mɔy ŋgil yinɔri ɓaka lɛpɛ nyɛ Yesus nde: «Yekele, gayɔ ɓejekɛ ɓɔ.» 40Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Ŋgɛ ɓo ɗiɓɛ numbu, mɛtari ta kpalɔ lɛpina nɛ mɛn kɛ kwey.»
41Kɛ Yesus ma kumɔ kɛ kɛki Yerusalɛm kaŋɛ misi ɓɛŋɛ nɛ ɗya kɛ́, ɛ nyɛ kandɛ ɗukwe 42lɛpɔ nde: «Yerusalɛm, wɛ má dukwɛ yɔ mɛyasi mɛte yi nyɛ wɛ tɛte kɛ yesɔ te yɔkɔ muka, ma yo gba kimɔte. Yasi wɛtɛ, yo sɔɗyate ndana kɛ misi mɔ. 43Kɛto ŋgimɔ ta ɗya̧, ɓependɔ ɓɔ ta sumɔ ndoko litɔ wɛ. Ɓo ta sɛŋgɔ wɛ mɛmbɛy hɛnɛ. 44Ɓo ta yaŋgile wɛ wúnɛ ɓɔnɔ ɓɔ ɓetɛ kɛ mɛnɛti. Ɓo tí tikɔ tari wɛtɛ dokiɗyate kɛ to jakɔsɔ na. Yo ta kelna ɗete, kɛto wɛ tì duwɛ ŋgimɔ te yi Njambiyɛ nja̧ ɓɛŋɛ wɛ kɛ́ na.»
Yesus kɛ ɗuɗye ɓotu ɓe ɗyaŋgwa
mɛyasi kɛ mbanjɔ Njambiyɛ
45Ɛ nyɛ kwa̧ nyiŋɛ mbanjɔ Njambiyɛ kandɛ ɗuɗya ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ ɗyaŋgwɛ mɛyasi womɛte ɓaka 46lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Tu̧ ɗyembɛ ta ɓɛ tu̧ mɛŋgwɛta.› Yasi wɛtɛ, wunɛ ma yeŋsa yo nɛ gbaŋ ɓotu ɓe guɓɔ.»
47A ɗikima teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ mɛtu hɛnɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ. Ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi nɛ̀ nyaŋgwɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl saŋma nje te yi wo nyɛ. 48Yasi wɛtɛ, ɓo tì duwɛ nda yi ɓo yakama kelɔ kɛ́ na, kɛto ɓomɔ hɛnɛ nya temɔ yan kɛ wokuna mɛlɛpi mɛnɛ.
20Ɗeti Yesus wúla kɛ yi Njambiyɛ
1Wɛtɛ yesɔ Yesus ɓa̧ kɛ teɗye mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpɔ Kimɔ Tom nyɛ ɓomɔ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ. Semɔ semɔ, ɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi nɛ̀ ɓetomba ɓe ɗya ɗya̧ 2diyɛ nyɛ nde: «Ɗeti te yi wɛ kelɛ nɛ mɛyasi mɛte yikɛ kɛ́ wúla we? Lɛpɔ nyɛ wusɛ. Nda nyɛ wɛ ɗeti nde, kelɔ mɛyasi mɛte?» 3Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Mi sendi, mi ndi nɛ lɛpi wɛtɛ yi mi ta diyɛ wunɛ: 4Nda tomɛ Jaŋ nde, a njâki tɔpɛ ɓomɔ kɛ mɔrɔku? Yo Njambiyɛ ho yo ɓomɔ? Wunɛ yêŋsaŋgwɛ nyɛ mi.» 5Ɛ ɓo kandɛ mɛdiyna tandɛ yan lɛpɔ nde: «Ŋgɛ wusɛ lɛpɛ nde: Yo Njambiyɛ tomɛ nyɛ, a ta diyɛ wusɛ nde: ‹Ma kɛto ŋge yi wunɛ tì tikɛ temɔ kɛ yasi te yi nyɛ lɛpima kɛ́?› 6Ma ŋgɛ wusɛ nje yeŋsa nde: Yo ɓomɔ tomɛ nyɛ, yite ɓomɔ hɛnɛ ta lu̧ wusɛ nɛ mɛtari wo, kɛto ɓo kɛ kombile duwɛ nde, Jaŋ ɓa̧ mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ.» 7Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Wusɛ yeti kɛ duwɛ Mɔ te ɛ tomma nyɛ nde, a njâki tɔpa ɓomɔ kɛ mɔrɔku kɔ na.» 8Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Mi sendi, mi yeti kɛ lɛpɔ yaŋa nyɛ wunɛ kɛ kasi ɗeti te yi mi kelɛ nɛ mɛyasi mɛte kɛ́ na.»
Kanɔ kɛ kasi ɓeya ɓotu ɓe
ɓakiɗya ŋgwaŋ
9Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ nyɛ wɛtɛ kanɔ nyɛ ɓomɔ nde: «Wɛtɛ mbam sama ŋgwaŋ *vinyɛ. Ɛ nyɛ kaŋɛ yo nyɛ ɓaŋa ɓotu ɓe mɛsay nde, ɓo ɓâkiɗya. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ nje kwa̧ kɛ̀ lɔndunate kɛ yiŋa mɛnɛti kɛ̀ ya ɓuɗya mɛtu. 10Kɛ mɛmbumɔ ma si ɗetɔ kɛ ŋgwaŋ, ɛ nyɛ tomɛ wɛtɛ mɔ mɛsay kɛnjɛ kɛ yi ɓari, nɛ́ ɓo njesɛ nyɛ ŋgaɓiyɛ mɛmbumɔ mɛte yenɛ. Yasi wɛtɛ, ɛ ɓotu ɓete mɛndɛ mɔ tomun yɔkiɗye nyɛ nɛ gboŋgo ɓɔ. 11Ɛ nyɛ ɓasiɗye tomɔ wɛtɛ mɔ mɛsay. Ɛ ɓotu ɓe ɓakiɗya ŋgwaŋ mɛndɛ nyɛ toyɛ nyɛ wuŋgwɛ, yɔkiɗye nyɛ nɛ gboŋgo ɓɔ. 12Kɛ mɛŋga yitatite, ɛ nyɛ tomɛ sendi wɛtɛ mɔ mɛsay. Ɛ ɓo ɗuɗye nyɛ yɔkiɗye nɛ mɛpeŋ kɛ yotu. 13Ndana, ɛ sa ŋgwaŋ lɛpɛ nde: ‹Mi ta kelɔ nan? Mi ta tomɔ mɔnmbɛ, sɔŋ temɔ mbɛ, ta ɓɛ, ɓo ta kambɔ nyɛ.› 14Ko ɓɛkɔ ɗete, kɛ ɓotu ɓe ɓakiɗya ŋgwaŋ ma ɓɛŋɛ nyɛ kɛ́, ɛ ɓo saŋgwɛ ŋgiŋ lɛpɔ nde: ‹Yo nyɛ ta tika nɛ mɛlikɔ mɛ saŋgwɛ. Wusɛ wôku nyɛ, nɛ́ wusɛ tika nɔ.› 15Ɛ ɓo ɓu̧ nyɛ kɛ̀ ɓetɛ kɛ kɔŋ ŋgwaŋ wo.»
Ndana, ɛ Yesus diyɛ nde: «Sa ŋgwaŋ ta kelɔ nan nɛ ɓo? 16A ta nje girise ɓo hɛnɛ kaŋɛ ŋgwaŋ nyɛ ɓaŋa.» Kɛ ɓomɔ ma wokɔ mɛlɛpi mɛnɔri kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ nde: «Yaŋa tî kelnaŋgwɛ ɗete na.» 17Yasi wɛtɛ, ɛ Yesus kaŋɛ misi ɓɛŋɛ nɛ ɓo lɛpɔ nde: «Yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Tari*f1* te yi ɓotu ɓe sumna njumɔ sɛŋma kɔ kpalma nje ɓɛ saŋgwɛ kondu,› ma to lɛpi te nde ŋge? 18Ŋgɛ mumɔ nje ɗumɔ mbɔmbu nɛ kɛte, a ta ɓalɔ nyaŋsaŋgwɛ lekwɛ nɛ mutu mutu. Sendi, ŋgɛ kondu te ɓalɛ kɛ to mumɔ, yo ta pɔsɔ nyɛ nɛ mbɔl.» 19Ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi saŋma nje te yi ɓiye nyɛ ndi kɛ kiya ŋgimɔ te yite. Yasi wɛtɛ, ɓo kambima ɓomɔ. Ɓo duwa̧ nde, Yesus nyɛ́ki kanɔ te suŋgwɛ nɛ ɓo.
Yesus nde, ɓomɔ gbôku garama
nyɛ Sesar
20Ndana, ɛ ɓo kandɛ saŋna mɛnje tomɔ ɓomɔ yi pɛmna nɛ. Ɓotu ɓete ɗikima kelɔ mɛmbɔlɛ nda kimɔ ɓomɔ, simande ɓo ta wokɔ yiŋa kɔtu lɛpi kɛ numbu nɛ, nɛ́ ɓo ɓiy nyɛ, nyɛ ɓotu ɓe pɛsina jɔsi, nɛ́ ɓo nje kwaŋɗye nyɛ kɛnjɛ nyaŋgwɛ kum te ɛ ɗiyɛ nɛ mɛnɛti man kɔ. 21Ɛ ɓotu ɓete lɛpɛ nyɛ Yesus nde: «Yekele, wusɛ duwa̧ nde, wɛ kɛ lɛpina teɗye sendi yasi nɛ ŋgbeŋ kinɛ nɛmbɛ njoka ɓomɔ na. Yasi wɛtɛ, wɛ téɗya yɔ nje Njambiyɛ gbate gbate. 22’Hɛ gbôku ka garama nyɛ *Sesar, ho hɛ tî gboku na?» 23Yesus duwa̧ likisi yan. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: 24«Wunɛ têɗya mi sule wɛtɛ. Yekambiyɛ nɛ̀ mɛkɛti mɛte yi kɛte kɛ́ téɗya nda?» Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Yo yi Sesar.» 25Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Ɗete, wunɛ nyɛ̂ki Sesar mɛyasi mɛte yenɛ, nyɛ Njambiyɛ mɛyasi mɛte yenɛ.» 26Ma ɓo ti yaka ɓiye nyɛ nde, a lɛpima yiŋa kɔtu lɛpi kɛ mbɔmbu ɓomɔ na. Yasi wɛtɛ, ɓo ŋgbakimama nda yi Yesus yeŋsama nɔ nyɛ ɓo kɛ́, ɛ ɓo ɗiɓɛ numbu.
Kasi womiya ɓomɔ
27Ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka *Ɓesadusɛ̧ ka̧ kɛ̀ yi Yesus. Ɓesadusɛ̧ lɛ́pi nde, mumɔ tí womiyɛ na. Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ Yesus nde: 28«Yekele, Mɔyisi kɛtima kɛ mɛmboŋga nde: ‹Ŋgɛ mumɔ ɓɛ nɛ maŋ, ŋgɛ maŋ wenɛ te gwe tikɔ nyari kinɛ ja ɓenɛ na, na ɓôŋ kusɔ te, na ja kwaŋɗye nɛ ɗinɔ maŋ ɛ gwa̧ kɔ.› 29Ma yo ɓa̧ nɛ ɓɔnɔ ɓembam yitan jɔ yiɓa kɛ mɔy yan. Tomba mɔy ɓoŋma nyari. Ɛ nyɛ gwe tikɔ nya te kinɛ ja ɓenɛ nyɛ na. 30Ɛ ɛ kɔŋte nje ɓu̧ kusɔ. Ɛ nyɛ gwe sendi tikɔ nyɛ kinɛ ja ɓenɛ nyɛ na. 31Ɛ mɔ yitatite nje ɓu̧ sendi nya te. Yo kelnama ɗete nɛ ɓo yitan jɔ yiɓa hɛnɛ. Ɓo gwa̧ kinɛ tikɔ mɔnɔsikɛ wɛtɛ na. 32Ɗiyɔ kɛ́, ɛ nyari nje gwe sendi. 33Ma komɛ ɓemuŋ ta womiyɛ kɛ́, nya kɔ ta nje ɓɛ nya nda kɛ njoka yan, kɛto ɓo hɛnɛ yitan jɔ yiɓa ɓoŋma nyɛ nɛ mɛgwaki?» 34Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Ɓembam nɛ̀ ɓoma ɓete ɓe ndi ndana kɛ mɛnɛti ɓaka kɛ kelɔ mɛgwaki. 35Yasi wɛtɛ, ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ ɓɛŋma kimɔte nde, ɓo ta womiyɛ kɛ njoka ɓemuŋ ɓɛ nɛ joŋgwɛ kɛ mbokɔ te yi ta nje kɛ́ tí kelɔ mɛgwaki se na. 36Ɓo tí gwe se na, kɛto ɓo ta ɓɛ nda ɓejaki ɓe Njambiyɛ. Ɓo ta ɓɛ ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ, kɛto ɓo ma womiyɛ kɛ njoka ɓemuŋ. 37Mɔyisi téɗya nde, ɓomɔ ta womiyɛ kɛ mbɛy te yi nyɛ lɛpima kasi mɔnɔ jeti te ɛ ɓa̧ kɛ ɓiye ɗitɛ kɔ komɛ nyɛ jeɓa Baba Mbokɔ nde: ‹Njambiyɛ te ɛ Abaraham, Njambiyɛ te ɛ Isak, Njambiyɛ te ɛ Yakɔp.› 38Njambiyɛ yeti Njambiyɛ ɓemuŋ na, nyɛ Njambiyɛ te ɛ ɓotu ɓete ɓe nɛ joŋ ɓaka. Kɛ yenɛ, ɓotu ɓete ɓe ma gwe ɓaka hɛnɛ nɛ joŋ.» 39Ɛ ɓaŋa kɛ njoka ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi jayɛ lɛpɔ nde: «Yekele, wɛ lɛpima kimɔte.» 40Kɛ kɔŋte, ɓo kinɛ ɓoɓɛ diyɛ se nyɛ yiŋa diyan na.
41Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Ɓomɔ lɛ́pi nde, *Krist mɔnɔ Davit nan? 42Kɛto Davit nɛ ŋguru wenɛ kɛ lɛpɔ kɛ mɔy mɛkana mɛ Ɓesom nde: ‹Baba Mbokɔ lɛpima nyɛ Nyaŋgwɛ Kumande wombɛ nde: Ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛ mbam ɓɔ mbɛ 43kumɔ nde, mi sîki kawule ɓependɔ ɓɔ tikɔ kɛ nji̧ mɛkol mɔ.› 44Davit jeɓama Krist nde Nyaŋgwɛ Kumande, ma Krist ta kpalɔ nje ɓɛ mɔnɔ wenɛ nan?»
45Kɛ ŋgimɔ te yi ɓomɔ hɛnɛ ɓa̧ kɛ wokɔ mɛlɛpi mɛte yi Yesus ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: 46«Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ nɛ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi. Ɓo kwáɗyikwɛ jaŋa nɛ nyaŋgwɛ ndulɛŋ ndulɛŋ mɛgambo kɛ mbɔmbu ɓomɔ, kwaɗyɛ sendi nde, ɓomɔ kɛ̂ nyɛnɔ ɓo kɛ mɛmbɛy komɛ ɓomɔ ɗiki wesiɗya kɛ́. Ɓo kwáɗyikwɛ ɗiyɔ kɛ bosa mɛmbɛy kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn, sa̧ sendi kpasa mɛmbɛy kɛ mɛtu̧ mɛdina. 47Ɓo wɛ́njila mɛyasi hɛnɛ nɛ mbul kɛ mɛɓɔ mɛ ɓekusɔ ɓoma, ɗiki nje kelɔ sɛwna mɛŋgwɛta, nɛ́ ɓomɔ ɓɛŋ nde, ɓo kimɔ ɓomɔ. Njambiyɛ ta jɔse ɓo teɗye ɓo nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ kwa̧ to te.»
21Wɛtɛ buka kusɔ nyari kɛ nyɛ Njambiyɛ
yasi nɛ temɔ nɛ hɛnɛ
(Mk 12)
1Yesus kaŋma misi ɓɛŋɛ nda yi ɓotu ɓe kusuku ɓa̧ kɛ nyɛ mɛyasi nɛ sadaka nyɛ Njambiyɛ kɛ mɔy kpoŋgi nyɛna sadaka kɛ́. 2Ɛ nyɛ ɓɛŋɛ wɛtɛ buka kusɔ nyari kɛ̀ ɓetɛ limbi sisi yiɓa kɛte. 3Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Buka kusɔ nya kɔ nya kwa̧ ɓari hɛnɛ, 4kɛto ɓari hɛnɛ nya ɓuyɔ mɛyasi mɛte yi ɓo ɓɛ nɔ kwa̧ to te kɛ́. Yasi wɛtɛ, buka kusɔ nya kɔ nya yasi hɛnɛ te yi ɓa̧ nde, a jôŋnaŋgwɛ nɔ kɛ ɗiyɔ mɛbukɔ mɛnɛ kɛ́.»
Kasi mɛbɔnɛ mɛte yi ta nje kɛ́
5Ɗiyɔ kɛ́, ɛ ɓaŋa ɓomɔ lɛpɛ kasi mbanjɔ Njambiyɛ. Ɓo ɓa̧ kɛ lɛpɔ nda yo ɓa̧ kimɔte nɛ kimɔ mɛtari nɛ̀ mɛyasi mɛte yi ɓomɔ nya Njambiyɛ nɛ sadaka kɛ́. Ɛ Yesus lɛpɛ nde: 6«Kɛ mɛtu mɛte yi nje kɛ́ mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ yi wunɛ ɓɛŋɛ kɛ́ kinɛ tari wɛtɛ nɛ wɛtɛ ta ɗiyɔ waka kɛ to jakɔsɔ kinɛ nde, ɓo gbûŋgula ɓetɛ kɛ mɛnɛti na.»
7Ɛ ɓo diyɛ nyɛ nde: «Yekele, mɛyasi mɛte ta kelna ndenɛn? Yo ŋge ta teɗye nde, mɛyasi mɛte ta ɓɛ kɛ kelna kɛ́?»
8Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, ma ɓo nje seɓile wunɛ, kɛto ɓomɔ ɓuɗyate ta nje nɛ ɗinɔ ɗyembɛ lɛpɔ nde: ‹Mi *Krist, mi kɔ! Ŋgimɔ yakama.› Wunɛ tî ɓeŋgwɛ ɓo na. 9Komɛ wunɛ ta wokɔ kasi mɛɗyambi, wokɔ sendi nde, ɓomɔ kɛ ɗesɛ to suŋgwɛ nɛ ɓekum ɓe ɗya, wunɛ tî gwaki kaŋ yaŋa na, kɛto mɛyasi mɛte kânda si kelna. Yasi wɛtɛ, yite tì teɗya nde, siyna mbokɔ ta ɗya̧ ndana ndana na.» 10Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Kandɔ wɛtɛ ta tɛmɛ lu̧ ɗyambi nɛ wɛtɛ kandɔ. Kumande wɛtɛ má tɛmɛ lu̧ ɗyambi nɛ jakɔsɔ. 11Mɛnɛti ta ŋgwaŋgwa ɓuɗyate. Ɓeya mɛkɔn nɛ̀ mɛkolɔ ta ɗya̧ sendi kɛ ɓuɗya mɛmbɛy. Nyaŋgwɛ mɛkele mɛte yi nyɛ wɔ̧ nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛyekambiyɛ ta kelna wulɛ kwey. 12Yasi wɛtɛ, kɛ ŋgimɔ te yi mɛyasi mɛnɔri tì pa kelna kɛ́, ɓo ta ɓiye wunɛ teɗye wunɛ nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ. Ɓo ta kaŋɛ wunɛ tɛmbiɗye kɛ jɔsi kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn, nyɛ wunɛ kɛ jɔɓɔ. Ɓo ta kɛ̀ nɛ wunɛ kɛ mbɔmbu ɓekumande nɛ̀ kɛ mbɔmbu ɓekum kɛto ɗinɔ ɗyembɛ. 13Mɛyasi mɛte yi wunɛ ta saŋgwa nɔ kɛ́ ta kelɔ nde, wunɛ lɛ̂pi mɛyasi mɛte yi wunɛ ɓɛŋma nɛ̀ yi wunɛ duwa̧ kɛ kasi mbɛ kɛ́. 14Ɗete, wunɛ ɓâkiɗya kimɔte kɛ ɗyanɔ ɗyun nde, wunɛ tî kanda kuɗyɛ temɔ kɛ yasi te yi wunɛ ta yeŋsa kɛ́ na. 15Kɛto mi ta teɗye wunɛ mɛlɛpi mɛte yi wunɛ ta lɛpɔ kɛ́, nyɛ sendi wunɛ ɗyanɔ te yi ta kelɔ nde, ɓependɔ ɓun tí sumɔ kol, ho yeŋsa yaŋa na. 16Ko ɓesaŋgwɛ ɓun nɛ̀ ɓenyaŋgwɛ ɓun, ko ɓemaŋ ɓun ko ɓejaɗyɛ ɓun nɛ̀ ɓesɔ ɓun ta ɗyaŋgwɛ wunɛ. Ɓo ta wo ɓaŋa ɓuɗyate kɛ njoka yun. 17Ɓo hɛnɛ ta ɓenɔ wunɛ kɛto ɗinɔ ɗyembɛ. 18Ko ɓɛkɔ ɗete, nyiŋɔ to yun wɛtɛ nɛ wɛtɛ tí ɗimbiyɛ na. 19Wunɛ ta joŋgwɛ mɛsisiŋ mun, ŋgɛ wunɛ disima.
20«Kɛ ŋgimɔ te yi wunɛ ta ɓɛŋɛ nde, mɛnjɔŋ ɓesɔja ma litɔ Yerusalɛm saŋgwɛ kɛ́, wunɛ dûkwɛ nde, Yerusalɛm ta ɓɛ kɛ yaŋgila. 21Kɛ ŋgimɔ te yite ɓotu ɓete ɓe ta ɓɛ kɛ mɛnɛti mɛ Yuda ɓaka sɛ̂ɗyikwɛ kambɔ kɛ̀ kɛ to mɛkeki. Ɓaka ɓe ta ɓɛ kɛ Yerusalɛm ɓaka pûndu si kwa̧. Ɓotu ɓete ɓe ta ɓɛ kɛ mɛlunde ɓaka tî nyiŋa mɔy ɗya na. 22Kɛto yo ta ɓɛ ŋgimɔ te yi Njambiyɛ ta ndeyɛ ɓomɔ ɓenɛ teɗye ɓo mɛbɔnɛ. A ta kelɔ ɗete, nɛ́ mɛyasi hɛnɛ te yi ɓa̧ kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́ si tôndu. 23Ɓoma ɓete ɓe ta ɓɛ nɛ mɔy nɛ̀ ɓaka ɓe ta nyɛ ɓɔnɔsikɛ ɓɛri kɛ ŋgimɔ te yite ɓaka ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ, kɛto nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ ta ɗya̧ kɛ ɗya. Njambiyɛ ta punjɛ ŋgambi nɛ suŋgwɛ nɛ ndiŋgɛlɛ kandɔ kɛ hɛnɛ. 24Ɓo ta wo ɓo nɛ kafa, ɓiye ɓo nɛ bala kɛ̀ nɔ kɛ mɛkandɔ hɛnɛ. Ɓotu ɓete ɓe yeti kɛ duwɛ Njambiyɛ ɓaka ta sɔpite Yerusalɛm nɛ mɛkol kumɔ komɛ ŋgimɔ te yan ta siyɔ kɛ́.
Yesus ta kala nje
25«Yiŋa mɛyasi mɛte yi teɗye nde, yaŋa ta ɗya̧ kɛ́ ta ɓɛŋna kɛ yesɔ, ɓɛŋna kɛ ŋgwɛndɛ nɛ̀ ɓesisɔ̧. Mɛkandɔ hɛnɛ kɛ to mɛnɛti ta gwe wɔ̧ ɓuɗyate. Ɓo ta ɗiyɔ temɔ kɛ ŋgiŋ kɛ nyaŋgwɛ mɛɗuŋ mɛ maŋ nɛ̀ mɛɗuŋ mɛ nyaŋgwɛ mɛkumbɔ. 26Ɓomɔ ta gwe wɔ̧ ŋgwaŋgwa ɓalɔ kɛ takina yasi te yi ta ɗya̧ kɛ mɛnɛti kɛ́. Kɛto mɛyasi mɛte yi nɛ ŋguŋguɗyɛ yi ɗiyɛ kɛ kwey kɛ́ ta ŋgbɔkisa ɓuɗyate. 27Kɛ kɔŋte, ɓo ta ɓɛŋɛ *Mɔnɔ mumɔ kɛ nje nɛ kulutu nɛ nyaŋgwɛ ŋguŋguɗyɛ nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛluksa. 28Komɛ mɛyasi mɛnɔri ta kandɛ ɗyaŋnate kɛ́, nɛ̀ wunɛ tɛ̂mbiɗya yotu kaŋɛ to, kɛto Njambiyɛ ta ɓɛ kɛ joŋgwɛ wunɛ.»
Kanɔ kɛ kasi figiye
29Ɛ Yesus yekiɗye wɛtɛ kanɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓɛ̂ŋa *figiye ko mɛjeti hɛnɛ. 30Kɛ ŋgimɔ te yi jɔnja mɛmbɔru mɛ kɛ pundɔ kɛ mɛɓɔ mɛte, wunɛ nɛ ŋguru wun kɛ duwɛ nde, ŋgimɔ mbiyɔ ma wuta. 31Ɗete sendi, komɛ wunɛ ta ɓɛŋɛ nde, mɛyasi mɛte mɛ kɛ ɗya̧, wunɛ dûkwɛ nde, *Kandɔ Njambiyɛ ma wuta. 32Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́: Ko ɓotu ɓete ɓe nɛ joŋ kɛ ŋgimɔ te yɔkɔ ɓaka tí gwe hɛnɛ kinɛ nde, mɛyasi mɛnɔri ɗyâŋ na. 33Ɗyoɓɔ nɛ̀ mɛnɛti ta si kwa̧ yambile, ma ndi mɛlɛpi mɛmbɛ tí yambile wɛtɛ yesɔ na.
Wusɛ kômsaŋgwɛ mɛtu hɛnɛ
34«Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ nɛ mɛkele mun, ma temɔ yun mɛ nje tɛkɔ kɛto ɗyena mɛɗye nɛ̀ gwena mɛnjam kwa̧ to te. Wunɛ ɗîy sendi nɛ sɔsɔ, ma temɔ yun mɛ nje tɛkɔ kɛto mɛtakɛ kɛ kasi mɛyasi mɛte yi wunɛ ta joŋna nɔ kɛ́. Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, kambɔ yesɔ te mɛ nje ŋgbakɛ wunɛ ŋgbaka. 35Kɛto yesɔ te ta ɗya̧ ŋgbakɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɗiyɛ kɛ to mɛnɛti, nda yi ɓo ɓetɛ nɛ bulajama kɛ ɗuku, ɓenjanjɔ má nje ŋgbakima, yo má kawule ɓo. 36Ɗete, wunɛ tî yaki na. Wunɛ ŋgwɛ̂taŋgwɛ nɛ Njambiyɛ mɛŋgimɔ hɛnɛ, nɛ́ wunɛ ɓɛ nɛ ɗeti te yi diyɔ kɛ mɛyasi mɛte yi ta ɗya̧ kɛ́, nɛ́ wunɛ nje tɛm kɛ mbɔmbu *Mɔnɔ mumɔ.»
37Yesus ɗikima teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nɛ yesɔ kɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ. Yasi wɛtɛ, nɛ tu a ɗikima kwa̧ kɛ̀ ɗiyɔ kɛ *Keki mɛoliviye. 38Ɓomɔ hɛnɛ ɗikima kɛ̀ ɓemɛŋmɛnɛ nɛ sut kɛ̀ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ̀ wokɔ mɛlɛpi mɛnɛ.
221Ŋgimɔ jesɔ ɗyena mɛmampa mɛte yi kinɛ ŋga̧ kɛte kɛ́ ɓa̧ kɛ wuta. Ɓo jéɓaŋgwɛ jesɔ te nde *Paska Ɓeyudɛn. 2Ndana, ɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi sa̧ nje nda yi ɓo yakama wo nɛ Yesus kɛ́, kɛto ɓo ɓa̧ kɛ kambɔ ɓomɔ.
3Ndana, ɛ *Satan nyiŋɛ temɔ Yuda te yi ɓo ɗikima jeɓa sendi nde Iskariyot kɔ. A ɓa̧ kɛ njoka ɓejekɛ ɓe Yesus kamɔ jɔ yiɓa. 4Yudas kwaŋma kɛ̀ kombile ŋgiŋ ɓenɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓekum ɓe ɓotu ɓe ɓakiɗya mbanjɔ Njambiyɛ yí ɓɛŋɛ nda yi nyɛ yakama ɗyaŋgwɛ nɛ Yesus nyɛ ɓo kɛ́. 5Ɓomɔ ɓaka wokuma mɛsosa ɓuɗyate. Ɛ ɓo pɛsɛ nde, ɓo ta nyɛ nyɛ mɔni. 6Ɛ Yudas jayɛ. Ɛ nyɛ kandɛ saŋna kimɔ ŋgimɔ te yi nyɛ ta ɗyaŋgwɛ nɛ Yesus kinɛ nde, ɓomɔ dûkwɛ na.
Yesus kɛ ɗye jesɔ Paska
ɓenɛ ɓejekɛ ɓenɛ
7Yesɔ ɗyena mɛmampa mɛte yi kinɛ ŋga̧ kɛte kɛ́ ɗyaŋma. Yo ɓa̧ ŋgimɔ wona ɓɔnɔ ɓesam nɛ sadaka yi mɛɗye mɛ jesɔ *Paska Ɓeyudɛn. 8Ɛ Yesus tomɛ Piyɛr ɓenɛ Jaŋ lɛpɔ nde: «Wunɛ kɛ̂n kombile mɛɗye mɛ Paska te yusu, nɛ́ wusɛ ɗye.» 9Ɛ ɓo diyɛ nyɛ nde: «Wɛ kwáɗyikwɛ nde, wusɛ kɛ̂n kombile ɓa yo we?» 10Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Komɛ wunɛ ta kumɔ kɛ mɔy ɗya kɛ́, wunɛ ta saŋgwa nɛ wɛtɛ mbam nɛ mapi mɔrɔku. Wunɛ ɓêŋgwɛ nyɛ kumɔ kɛ tu̧ te yi nyɛ ta nyiŋɛ kɛte kɛ́. 11Nɛ̀ wunɛ lɛ̂pi nyɛ sa tu̧ nde: ‹Yekele kɛ diyɛ wɛ nde: Mbɛy te yi sinɛ ɓejekɛ ɓembɛ ta ɗye Paska kɛte kɛ́ ɓa we?› 12A ta teɗye wɛtɛ nyaŋgwɛ toŋgari nyɛ wunɛ kɛ tu̧ kwey kɛ pay to te nɛ mɛyasi hɛnɛ gweya̧ kombilate kɛ mɔyte. Yo womɛte yi wunɛ ta kombile mɛɗye mɛ Paska.» 13Ɓo ka̧, ɛ ɓo dolɛ mɛyasi hɛnɛ nda yi Yesus lɛpima nyɛ ɓo kɛ́. Ɛ ɓo kombile mɛɗye mɛ Paska.
Kasi mɛɗye mɛ Njambiyɛ
14Kɛ ŋgimɔ ɗyena mɛɗye mɛ Paska ma ɗya̧ kɛ́, ɛ nyɛ kɛ̀ ɗiyɔ ɓenɛ ɓotu ɓe tomun ɓenɛ yí ɗyena. 15Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Mi kwaɗya ɗye Paska te yɔkɔ nɛ temɔ mbɛ hɛnɛ sinɛ wunɛ kɛ ŋgimɔ te yi mi tì pa saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ kɛ́. 16Kɛto mi kɛ kombile lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Mi tí ɗye se yo na kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi Njambiyɛ ta si teɗye to ɗyena mɛɗye mɛte kɛ *Kandɔ ɗyenɛ.» 17Ɛ nyɛ ɓu̧ pelɔ nɛ tena mɛnjam kɛ mɔyte, nyɛ Njambiyɛ wosoko lɛpɔ nde: «Wunɛ ɓôŋ yo kaɓiɗya, 18kɛto mi kɛ kombile lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Ko mi tí hɔɓiye se tena mɛnjam maka na kumɔ nde, *Kandɔ Njambiyɛ ɗyâŋ.» 19Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ ɓu̧ mampa. Kɛ nyɛ ma si nyɛ Njambiyɛ wosoko kɛ́, ɛ nyɛ lekɛ yo nyɛ ɓo lɛpɔ nde: «Yikɛ mɛmbundɔ mɛmbɛ. Yo kɛ nyɛna kɛto yun. Wunɛ kɛ̂ kelɔ ɗekɛ ɗye takɛ nɛ mi.» 20Kɛ mɛɗye ma siyɔ kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ sendi pelɔ tena mɛnjam nyɛ ɓo nda yi nyɛ kelma nɛ mampa kɛ́. Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Pelɔ tena mɛnjam te yikɛ, yo jɔnja mbon te yi kɛ kelna nɛ mɛkiyɔ mɛmbɛ yi kɛ nyanja kɛto yun kɛ́. 21Yasi wɛtɛ, wunɛ dûkwɛ nde: Mɔ te ɛ ta ɗyaŋgwɛ mi kɔ waka kɛ mɛɗye sinɛ nyɛ. 22*Mɔnɔ mumɔ ta kwa̧ gbate nda yi Njambiyɛ pɛsima kɛ́. Yasi wɛtɛ, mɛbɔnɛ ta ɓalɔ kɛ to mɔ te ɛ ta ɗyaŋgwɛ nyɛ kɔ.» 23Ndana, ɛ ɓo kandɛ mɛdiyna tandɛ yan kɛ kasi mɔ te ɛ yakama kelɔ kwalɔ mɛkele mɛte yite kɛ njoka yan kɔ.
Nda kwa̧ ɓɛsɔ?
24Ɛ mɛtandɔ ɗya̧ sendi kɛ njoka ɓejekɛ, kɛto ɓo kwaɗya duwɛ mɔ te ɛ kwaŋma ɓɛsɔ kɛ njoka yan kɔ. 25Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Ɓekumande ɓe mɛnɛti kɛ ɗiyɔ nɛ ɓomɔ. Sendi, ɓotu ɓete ɓe namɛ ɓɛsɔ ɓaka, ɓo jéɓaŋgwɛ ɓo nde kimɔ ɓomɔ. 26Yasi wɛtɛ kɛ yun, kinɛ yaŋa ɗete na. Tomba kɛ njoka yun yâkaŋgwɛ ɓɛ nda jɔkiɗya. Mɔ te ɛ ɗiyɛ nɛ ɓɛsɔ kɔ yâkaŋgwɛ ɓɛ nda mɔnɔ mɛsay. 27Nda kwa̧ jakɔsɔ? ’Yo mɔ te ɛ ɗiyɛ kɛ mbɛy mɛɗye laɗye kɔ, ho yɔkɔ ɛ ɓu̧ mɛɗye nje nyɛ jakɔsɔ kɔ? ’Yeti yɔkɔ ɛ ɗiyɛ kɛ mbɛy mɛɗye laɗye kɔ kwa̧ jakɔsɔ na? Yasi wɛtɛ, mi mbɛ nda mɔnɔ mɛsay kɛ njoka yun. 28Wunɛ ɗiyma kpo nɛ kpo kɛ kɔŋ mbɛ kɛ ŋgimɔ te yi mi saŋgwama nɛ mɛbɔnɛ kɛ́. 29Ɗete, nda Saŋmbɛ nya mi ɗeti nde, mi nâm *Kandɔ ɗyenɛ kɛ́, mi sendi kɛ nyɛ wunɛ ɗeti te yi namɔ yo. 30Ɗete, nɛ́ wunɛ ɗiy ɗyena, hɔɓiye kɛ mbɛy komɛ mi ɗyena kɛ Kandɔ ɗyembɛ kɛ́, nɛ́ wunɛ ɗiy kɛ nyaŋgwɛ mɛmbɛy pɛsɔ jɔsi mɛkandɔ kamɔ jɔ yiɓa ɓe kandɔ Isarayɛl.»
31Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ Simɔn nde: «Simɔn, Simɔn, wokɔ kimɔte. *Satan diyma, na pɛpi wunɛ nda yi ɓo pɛpɛ nɛ lɛsi yí ɓakɛ nɛ njɔsɔ te nɛ̀ kopu te kɛ́. 32Yasi wɛtɛ, mi ŋgwɛtama nɛ Njambiyɛ kɛto yɔ, ma wɛ mɛ nje ɗiyɔ kinɛ tikɔ se temɔ nɛ mi na. Yasi wɛtɛ, komɛ wɛ ta nje yeŋsa nɛ kɔkɔ jayɛ mi kɛ́, nɔ̀ nyɛ̂ki ɓemɔŋ ɗeti.» 33Ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, ko kɛna jɔɓɔ ko sɔŋ, mi gba nɛdɔ te yi kɛ̀ sinɛ wɛ.» 34Ɛ Yesus lɛpɛ nde: «Piyɛr, mi kɛ kombile lɛpɔ nyɛ wɛ nde: Wɛ ta tonɔ muka kumɔ mɛŋga yitati nde, wɛ yeti kɛ duwɛ mi na, mbam kuɓɛ má nje kɔkɔ.» 35Ɛ nyɛ kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Kɛ ŋgimɔ te yi mi tomma nɛ wunɛ kinɛ kom mɔni kinɛ koɓiyɛ kinɛ mɛnakala kɛ́, ’ɛ yaŋa ɓanɛ wunɛ?» Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Ko yaŋa tì ɓanɛ wusɛ na.» 36Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Ndana yɛy, mɔ te ɛ nɛ kom mɔni, a ɓôŋ. Mɔ te ɛ nɛ koɓiyɛ, a ɓôŋ. Ma yɔkɔ ɛ kinɛ kafa kɔ ɗyâŋgwɛ lambɔ nɛ ɓɔmɔ nɔ. 37Kɛto mi kɛ kombile lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Mɛlɛpi mɛte yi ɓa̧ kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ kasi mbɛ kɛ́ ta kelna gbate. Yo ɓa̧ kɛtinate nde: ‹Ɓo ɓoŋma nyɛ nda mɔ mɛɓeyɔ.› Yasi te yi yo kɛtinate kɛ kasi mbɛ kɛ́ ta ɓɛ kɛ si kelna.» 38Ɛ ɓejekɛ lɛpɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, mɛkafa yiɓa kɛ́.» Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Yakama ɗete.»
Yesus kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ
kɛ Gɛtsemane
39Kɛ kɔŋte, ɛ Yesus pundɛ kɛ̀ kɛ *Keki mɛoliviye nda njɛl wenɛ. Ɛ ɓejekɛ ɓenɛ ɓeŋgwɛ nyɛ. 40Kɛ nyɛ ma kumɔ mate kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓejekɛ ɓenɛ nde: «Wunɛ ŋgwɛ̂taŋgwɛ nɛ Njambiyɛ, ma wunɛ mɛ nje ɓalɔ komɛ *Satan ta ɓoɓɛ wunɛ kɛ́.» 41Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ jisɛ kɛ kɛki yan kɛ̀ nɛ naŋ nɛ mbɛt yaka lɔndɔ ɓetina kusu. Ɛ nyɛ kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mɛnɛti ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ lɛpɔ nde: 42«Da, ŋgɛ wɛ kwaɗyɛ, kelɔ nde, nyaŋgwɛ mapi mɛbɔnɛ mɛte yikɛ ɗûkwɛ kɛ to mbɛ. Ma, yo tî kelnaŋgwɛ nda yi mi kwaɗyɛ kɛ́ na, yo kêlnaŋgwɛ nda yi wɛ kwaɗyɛ kɛ́.» 43Ndana, ɛ wɛtɛ jaki Njambiyɛ wulɛ ɗyoɓɔ nje nyɛ nyɛ ɗeti. 44Dodo sɔŋ ɓiyma Yesus. Ɛ nyɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ nɛ tiŋ, ɓiriki punduma kɛ yotu nɛ ɓalɔ kɛ mɛnɛti nda yi mɛkiyɔ ɗɔɗya nɔ kɛ́. 45Kɛ nyɛ ma si ŋgwɛta kɛ́, ɛ nyɛ tɛmɛ kɛ̀ komɛ ɓejekɛ ɗiyma kɛ́. A dolma ɓo kɛ jakɔ, kɛto mɛtakɛ kwaŋma ɓo. 46Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ yáki kɛto ŋge? Wunɛ tɛ̂ma ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ, ma mɛɓoɓilan nje laŋsa wunɛ.»
Ɓo kɛ ɓiye Yesus
47Yesus ɓa̧ ndi kɛ lɛpina ɗete kɛ́, yaka nɔ, ŋgil kɛ ɗya̧. Yudas te ɛ ɓa̧ kɛ njoka ɓejekɛ ɓenɛ kamɔ jɔ yiɓa kɔ ɓɛ to njɔŋ te. Ɛ nyɛ kɛ̀ kɛ kɛki Yesus, na dul numbu nɛ. 48Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Yudas, ’wɛ kɛ ɗyaŋgwɛ ka *Mɔnɔ mumɔ nɛ nje dulna numbu nɛ?»
49Kɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ njɔŋ Yesus ɓaka ma ɓɛŋɛ yasi te yi kɛ kwaɗyɛ kelna kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, ’wusɛ kɔ̂tu ɓo nɛ mɛkafa?» 50Ɛ wɛtɛ kɛ njoka yan kɔtɛ mɔ mɛsay mɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ pɛsɔ tɔ nɛ ɛ mbam ɓɔ ɓetɛ kɛ mɛnɛti. 51Yasi wɛtɛ, ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ tîki, yo ɗîy ɗete.» Ɛ nyɛ kpokɛ tɔ mbam te joŋgwɛ nyɛ. 52Ɛ Yesus nje lɛpɔ nyɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓekum ɓe ɓotu ɓe ɓakiɗya mbanjɔ Njambiyɛ nɛ̀ ɓetomba ɓe ɗya ɓe nja̧ kɛ ɓiyna nɛ ɓaka nde: «Wunɛ nja̧ nɛ mɛkafa nɛ̀ mɛtegbe yí nje ɓiye nɛ mi nda yi ɓo ɓeŋgwɛ nɛ mɔ guɓɔ kɛ́. 53Mi ɗikima ɗiyɔ mɛtu hɛnɛ sinɛ wunɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ, wunɛ tì ɓiye mi na. Yo ndi nde, ŋgimɔ yun ɗyaŋma, ɓu̧ sendi ŋgimɔ te yi *Satan.»
Piyɛr kɛ tonɔ nde, a yeti kɛ
duwɛ Yesus na
54Kɛ ɓo ma si ɓiye Yesus kɛ́, ɛ ɓo ɓu̧ nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ tu̧ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ. Piyɛr ɗikima ɓeŋgwɛ ɓo nɛ naŋ. 55Ɓo joŋgwa ɗitɛ kɛ ɓembe sɛ̧ ɗiyɔ kɛ kɛkite. Ɛ Piyɛr nje ɗiyɔ sendi kɛ njoka yan. 56Wɛtɛ nya te ɛ ɗikima kelɔ mɛsay kɛ tu̧ kɔ ɓɛŋma nyɛ kɛ ɗiyɔ kɛ kɛki ɗitɛ. Ɛ nyɛ seŋgile nyɛ lɛpɔ nde: «Mbam kɔ ɓa̧ sendi ɓenɛ nyɛ!» 57Yasi wɛtɛ, ɛ Piyɛr tonɛ lɛpɔ nde: «Nyari, mi yeti kɛ duwɛ nyɛ na!» 58Ɗiyɔ nɛ mbɛt kɛ kɔŋte kɛ́, ɛ wɛtɛ mbam ɓɛŋɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Wɛ sendi kɛ njoka ɓotu ɓete.» Ɛ Piyɛr lɛpɛ nde: «Mbam, mi yeti kɛ mɔyte na!» 59Ɗiyɔ nda hawa wɛtɛ kɛ kɔŋte kɛ́, ɛ wɛtɛ mbam nje ɓasiɗye lɛpɔ sendi nde: «Gbate, mbam kɔ ɓa̧ sendi ɓenɛ nyɛ, kɛto nyɛ sendi mɔ Galile!» 60Ɛ Piyɛr yeŋsa nde: «Mbam, mi yeti kɛ duwɛ yasi te yi wɛ kwaɗyɛ lɛpɔ kɛ́ na!» Piyɛr ɓa̧ ndi kɛ lɛpɔ ɗete kɛ́, ɛ mbam kuɓɛ kɔkɛ. 61Ɛ Kumande Yesus yeŋsa ɓɛŋɛ Piyɛr nɛ ŋgoŋ. Ɛ Piyɛr nje takɛ lɛpi te yi Kumande Yesus ma lɛ́pi nyɛ nyɛ nde: ‹Wɛ ta tonɔ muka kumɔ mɛŋga yitati nde, wɛ yeti kɛ duwɛ mi na, mbam kuɓɛ má nje kɔkɔ.› 62Ɛ Piyɛr pundɛ kɛ̀ lelɔ ɓuɗyate.
63Ɓembam ɓete ɓe ɓa̧ kɛ ɓakiɗye Yesus ɓaka ɗikima nyɛtɔ nyɛ, mɛndɛ sendi nyɛ. 64Ɓo wotuma misi mɛnɛ nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Tuɓɔ mɔ te ɛ mɛndima wɛ kɔ.» 65Ɓo ka̧ sendi mbɔmbu yí lɛpɔ sendi yiŋa ɓuɗya mɛlɛpi mɛ gbutu suŋgwɛ nɛ nyɛ ɓuɗyate.
Yesus kɛ mbɔmbu nyaŋgwɛ
jɔsi Ɓeyudɛn
66Kɛ misi ma pupɔ kɛ́, ɛ njɔŋ ɓetomba ɓe ɗya wesiɗya ɓenɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe teɗya mɛmboŋga. Ɛ ɓo tomɛ ɓomɔ kɛ̀ ɓu̧ nɛ nyɛ nje nɔ kɛ mbɛy nyaŋgwɛ jɔsi yan. 67Ɛ ɓo lɛpɛ nde: «Ŋgɛ ɓɛ nde, wɛ *Krist, lɛpɔ nyɛ wusɛ.» Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Ŋgɛ mi lɛpɛ nyɛ wunɛ, wunɛ tí jayɛ na. 68Sendi, ŋgɛ mi diyɛ wunɛ mɛdiyan, wunɛ tí yeŋsa nyɛ mi na. 69Kandɛ ndana *Mɔnɔ mumɔ ta ɗiyɔ kɛ mbam ɓɔ Njambiyɛ te ɛ nɛ ŋguŋguɗyɛ hɛnɛ kɔ.» 70Ndana, ɛ ɓo hɛnɛ lɛpɛ nde: «’Yite nde, wɛ Mɔnɔ Njambiyɛ?» Ɛ nyɛ yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Yo nda yi wunɛ lɛpɛ kɛ́, mi Mɔnɔ Njambiyɛ.» 71Ɛ ɓo nje lɛpɔ nde: «Ŋge yi ɓo ta lɛpɔ sendi nyɛ wusɛ kɛ́? Wusɛ ma wokɔ nda yi nyɛ lɛpima nɛ numbu nɛ kɛ́.»
23Yesus kɛ jɔsi kɛ mbɔmbu Pilat
nɛ̀ kɛ mbɔmbu Herod
1Kɛ kɔŋte, ɛ nyaŋgwɛ ɓomɔ ɓaka hɛnɛ tɛmɛ nɛ gam ɓu̧ Yesus kɛ̀ nɔ kɛ yi Pilat. 2Ɛ ɓo kandɛ lɛpɔ mɛyasi suŋgwɛ nɛ nyɛ nde: «Wusɛ dolma mbam kɔ kɛ teɗye ɗetina to nyɛ ɓotu ɓe kandɔ ɗyusu. A kɛ kiɗyɛ ɓomɔ nde, ɓo tî gboku garama nyɛ *Sesar na. A kɛ lɛpɔ sendi nde, nyɛ *Krist, nyɛ kumande.» 3Ɛ Pilat diyɛ nyɛ nde: «Wɛ kumande Ɓeyudɛn?» Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yo nda yi wɛ lɛpɛ kɛ́.» 4Ɛ Pilat nje lɛpɔ nyɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ŋgil ɓomɔ nde: «Mi yeti kɛ ɓɛŋɛ mbɛ yiŋa mɛjɔsɔ kɛ yotu mbam kɔ na.» 5Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓo ka̧ ndi mbɔmbu lɛpɔ nɛ ɗeti kwa̧ to te nde: «A kɛ ɗesɛ to ɓomɔ nɛ teɗya yasi nɛ kandɛ kɛ Galile nɛ̀ Yuda hɛnɛ nje kumɔ nɔ ndana waka.»
6Kɛ Pilat ma wokɔ kasi Galile kɛ́, ɛ nyɛ diyɛ nde: «Mbam kɔ mɔ Galile?» 7Kɛ nyɛ ma wokɔ nde, Yesus wókunaŋgwɛ nɛ Herod kɛ́, ɛ nyɛ kwaŋɗye nyɛ kɛnjɛ nyɛ, kɛto Herod ɓa̧ sendi kɛ Yerusalɛm kɛ pɔku mɛtu mɛte yite.
8Kɛ kumande Herod ma ɓɛŋɛ Yesus kɛ́, ɛ nyɛ sosa ɓuɗyate, kɛto a ɓa̧ nɛ yɛsiɗyɛ ɓɛŋna nɛ njombu yaŋa, kɛto mɛyasi mɛte yi nyɛ ɗikima wokɔ kɛ kasi nɛ kɛ́. Herod ɓa̧ kɛ takɛ sendi nde, Yesus ta kelɔ yiŋa mɛyekambiyɛ kɛ misi mɛnɛ. 9Ɛ nyɛ diyɛ Yesus ɓuɗya mɛdiyan. Ko ɗete, a tì yeŋsa yaŋa nyɛ nyɛ na. 10Ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi ɓa̧ sendi te, ɗiki pɛsɔ ɓeya mɛlɛpi nyɛ kɛ numbu nɛ nɛ ŋgaŋ. 11Herod ɓenɛ ɓesɔja ɓenɛ yɛliya nyɛ wuŋgwɛ nyɛ. Ɓo lɛnja nyɛ kpasa lambɔ. Kɛ kɔŋte, ɛ Herod yɔkiɗye nyɛ kɛnjɛ Pilat. 12Kɛ kiya yesɔ te ɛ Pilat ɓenɛ Herod ɓiye mɛsɔ. Nɛ mbɔmbu, ɓo ɓa̧ nɛ pendɔ.
13Ndana, ɛ Pilat wesiɗye ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓomɔ ɓe kandɔ Ɓeyudɛn nɛ̀ ɓekum ɓan hɛnɛ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: 14«Wunɛ ɓoŋma mbam kɔ nje nɔ kɛ yembɛ nde, a kɛ ɗesɛ to ɓomɔ. Ndana ndana mi diyma nyɛ mɛdiyan kɛ misi mun. Yasi wɛtɛ, mi tì ɓɛŋɛ mɛjɔsɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ yotu nɛ nda yi wunɛ lɛpima kɛ́ na. 15Herod sendi tì ɓɛŋɛ mɛjɔsɔ kɛ yotu nɛ na, yori yi nyɛ yɔkiɗya sendi nyɛ njesɛ wusɛ kɛ́. Ɗete, mbam kɔ tì kelɛ yiŋa yaŋa yi yakama nde, a sɔ̂mbu sɔŋ kɛto te na.» 16Ɛ Pilat lɛpɛ nde: «Yi ɓa̧ ɗete kɛ́, mi ta lɛpɔ nde, ɓo njûru nyɛ, má nje soŋɛ ɓɔ nɛ nyɛ.» 17Yo ɓa̧ tumbu kɛ yan nde, kɛ ŋgimɔ jesɔ *Paska yan hɛnɛ Pilat sôŋa ɓɔ nɛ mɔ jɔɓɔ wɛtɛ. 18Ɛ ɓo hɛnɛ ŋgbɔ kembɔ ndi tu wɛtɛ nde: «Mbam kɔ gwâki, nɔ̀ sôŋa ɓɔ nɛ Barabas yɔkiɗye nyɛ wusɛ.» 19Ɓo nyɛ́ki Barabas kɛ jɔɓɔ, kɛto a ɗesa to ɓomɔ suŋgwɛ nɛ ɓekum ɓe ɗya nɛ̀ kɛto wona mumɔ. 20Ɛ Pilat ɓasiɗye lɛpina nyɛ ɓomɔ, kɛto a kwaɗya soŋɛ ɓɔ nɛ Yesus. 21Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓo ka̧ mbɔmbu kembɔ nde: «Ŋgbakɔ nyɛ kɛ kroa. Ŋgbakɔ nyɛ kɛ kroa.» 22Ɛ Pilat lɛpɛ nyɛ ɓo kɛ mɛŋga yitatite nde: «Ma yo kwalɔ ɓeya yasi te nda yi nyɛ kelma kɛ́? Mi tì ɓɛŋɛ yiŋa mɛjɔsɔ kɛ yotu nɛ yi yakama nde, a sɔ̂mbu sɔŋ kɛto te na. Mi ta lɛpɔ nde, ɓo njûru nyɛ, má nje soŋɛ ɓɔ nɛ nyɛ.» 23Ko ɗete, ɓo ka̧ ndi mbɔmbu nɛ ɓeya mɛkembi lɛpɔ nde, ɓo ŋgbâki Yesus kɛ kroa. Ɛ mɛkembi man laŋsa. 24Ɛ Pilat lɛpɛ nde, yasi te yi ɓo diyma kɛ́ ta kelna. 25Ɛ nyɛ nje soŋɛ ɓɔ nɛ yɔkɔ yi ɓo nya nyɛ kɛ jɔɓɔ kɛto ɗesa to ɓomɔ suŋgwɛ nɛ ɓekum ɓe ɗya nɛ̀ kɛto wona mumɔ kɔ. Yo nyɛ yi ɓo ɓa̧ kɛ kwaɗyɛ. Ɛ nyɛ nje kaŋɛ Yesus nyɛ ɓo, nɛ́ ɓo kel nɛ nyɛ nda yi ɓo kwaɗya kɛ́.
Ɓo kɛ ɓu̧ Yesus kɛ̀ ŋgba kɛ kroa
26Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ ɓu̧ Yesus kwa̧ nɔ kɛ́, ɛ ɓo saŋgwa nɛ wɛtɛ mbam nde Simɔn, mɔ Sirɛn kɛ yɔkwɛ ŋgwaŋ. Ɛ ɓo ɓiye nyɛ soɓiɗye nyɛ kroa nde, a kɛ̂ndi nɔ kɛ kɔŋ Yesus. 27Nyaŋgwɛ ŋgil ɓotu ɓe ɗya nɛ̀ ɓaŋa ɓomari ɓa̧ kɛ ɓeŋgwɛ Yesus. Ɓoma ɓete ɓa̧ kɛ jaɓa wo yotu kɛto nɛ. 28Ɛ Yesus yeŋsa ɓɛŋɛ ɓomari lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓoma ɓe Yerusalɛm, wunɛ tî lel kɛto mbɛ na, yasi wɛtɛ, wunɛ lêl kɛto yun nɛ̀ kɛto ɓɔnɔ ɓun. 29Kɛto wunɛ dûkwɛ nde, mɛtu ta ɗya̧ yi ɓomɔ ta lɛpɔ nde: ‹Ɓekundu nɛ̀ ɓomari ɓete ɓe tì ja yí nyɛ nɛ ɓɔnɔsikɛ ɓɛri wɛtɛ yesɔ ɓaka nɛ mɛsosa.› 30Kɛ ŋgimɔ te yite ɓomɔ ta lɛpɔ nyɛ mɛkeki nde: ‹Wunɛ ɓâl kɛ to su.› Ɓo ta lɛpɔ sendi nyɛ mɛkoru nde: ‹Wunɛ mbâsi wusɛ.› 31Ma ŋgɛ ɓo kelɛ ɗete nɛ ɓɔsuna jeti, yo má nje ɓɛ nan nɛ sɔsuna jeti?»
32Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓoŋma Yesus kwa̧ nɔ kɛ́, ɛ ɓo ɓu̧ sendi ɓotu ɓe kelna nyaŋgwɛ ɓeya mɛkele yiɓa, nɛ́ ɓo kɛ̀ wo ɓo nda Yesus.
33Kɛ ɓo ma kumɔ kɛ mbɛy te yi ɓo jeɓa nde Gboŋgo to kɛ́, ɛ ɓo ŋgba Yesus womɛte kɛ kroa, ŋgba sendi ɓotu ɓe nyaŋgwɛ ɓeya mɛkele ɓaka yiɓa, wɛtɛ kɛ kroa te wenɛ pulɔ mbam ɓɔ Yesus, wɛtɛ kɛ wenɛ pulɔ gare nɛ. 34Ɛ Yesus lɛpɛ nde: «Da, tikɔ ɓo nɛ ŋgwɛtɛ, kɛto ɓo yeti kɛ duwɛ yasi te yi ɓo kelɛ kɛ́ na.» Ɓo ɓoŋma mɛlambɔ mɛnɛ lu̧ kɛ mbari yí kaɓiɗya nɛ yo. 35Ɓomɔ ɓa̧ womɛte ɗiki ɓɛŋɛ. Ɓekum ɗikima nyɛtɔ nyɛ lɛpɔ nde: «A ɗikima joŋgwɛ ɓaŋa ɓomɔ. Ma ndana, a jôŋgwɛ yotu nɛ nɛ ŋguru wenɛ, ŋgɛ ɓɛ nde, nyɛ *Krist te yi Njambiyɛ tɔkuma kɔ.» 36Ɓesɔja ɗikima nyɛtɔ nyɛ sendi. Ɓo ka̧ kɛ kɛki nɛ jɛkiɗye ɗyanjina mɛnjam nyɛ nyɛ 37lɛpɔ nde: «Ŋgɛ ɓɛ nde, wɛ kumande Ɓeyudɛn, joŋgwɛ yotu yɔ nɛ ŋguru wɔ.» 38Ɓo kɛtima yiŋa yasi ŋgba kɛ to kroa nɛ nde: ‹Yɔkɔ kumande Ɓeyudɛn.›
39Kɛ njoka ɓotu ɓe kelna nyaŋgwɛ ɓeya mɛkele yi ɓo ŋgbama kɛ kroa ɓaka, wɛtɛ toyma Yesus lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «’Wɛ yeti *Krist na? Joŋgwɛ yotu yɔ nɛ ŋguru wɔ, nɛ̀ wɛ joŋgwɛ sendi wusɛ.» 40Ɛ yɔru ndeyɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Yo ŋge, wɛ ti kámbi Njambiyɛ na? Mbam kɔ kɛ saŋgwa nɛ kiya mɛndeya nɛ̀ mɛbɔnɛ nda wusɛ. 41Nɛ̀ wɛ nɛ̀ mi, yusu yakama nɛ wusɛ ɓeŋgwɛ nyaŋgwɛ ɓeya mɛkele musu. Kɛ ɓɛ mbam te yɔkɔ, a tì kelɛ nɛ ɓeya yaŋa na.» 42Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nde: «Yesus, nɔ̀ tâka mi komɛ wɛ ta nje namɔ mbokɔ kɛ́.» 43Ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Gbakasi yi mi lɛpɛ nyɛ wɛ kɛ́: Muka sinɛ wɛ ta ɗiyɔ kɛ *Paradis!»
44Yo ɓa̧ kɛ pɔku ɓembe yesɔ, ɛ yitil kelɛ kɛ to mɛnɛti hɛnɛ kumɔ kɛ hawa yitati te yi ɓekoko. 45Ɛ misi mɛ yesɔ ɗiɓiɗya. Ɛ nyaŋgwɛ lambɔ te yi ɓa̧ kɛsate kɛ mbɛy te yi nɛ kiyɔ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ́ nyaliyɛ kɛ ɓembe. 46Ɛ Yesus kembɛ lɛpɔ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Da, mi kɛ yɔkiɗye Sisiŋ mbɛ nyɛ kɛ mɛɓɔ mɔ!» Kɛ nyɛ ma si lɛpɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ jɛyɛ gwe. 47Kɛ kum ɓesɔja te ɛ ɓa̧ womɛte kɔ ma ɓɛŋɛ yasi te yi kwaŋnama kɛ́, ɛ nyɛ lukse Njambiyɛ lɛpɔ nde: «Mbam kɔ ɓa̧ gbate ŋgbeŋ mumɔ!» 48Ɓomɔ nja̧ nɛ ŋgil yí nje ɓɛŋɛ yasi te yi kwaŋnama kɛ́. Kɛ ɓo ma si ɓɛŋɛ mɛkele mɛnɔri kɛ́, ɛ ɓo hɛnɛ kpo ɓɔ kɛ ɓeti jaɓa ɗuwɛ nɔ. 49Ɓenjɔŋ ɓe Yesus hɛnɛ nɛ̀ ɓoma ɓete ɓe ɓeŋgwa nyɛ kandɛ Galile ɓaka ɗiyma nɛ naŋ ɓɛŋɛ mɛyasi mɛte yi ɓa̧ kɛ kwaŋna kɛ́.
Pumbuna Yesus
50Wɛtɛ mbam nde Yosɛp ɓa̧ kɛ njɔŋ nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn. A ɓa̧ kimɔ mumɔ, ɓɛ sendi nɛ ŋgbeŋ. 51A ɓa̧ mɔ Arimate kɛ mɛnɛti mɛ Ɓeyudɛn. Sendi, a ɓa̧ kɛ laɗye *Kandɔ Njambiyɛ. A tì nyɛ numbu nɛ kɛ mɛlɛpi nɛ̀ kɛ mɛyasi mɛte yi ɓenjɔŋ ɓenɛ pɛsima kɛ kasi Yesus kɛ́ na. 52Ɛ nyɛ kɛ̀ kɛ yi Pilat kɛ̀ diyɛ muŋ Yesus. 53Ɛ Pilat jayɛ. Ɛ Yosɛp piɗyɛ muŋ Yesus kɛ kroa ɓɔyɛ nɛ ndɔmbɔ ɓu̧ kɛ̀ niŋgwɛ kɛ mɔy ɓoŋsɔŋ te yi ɓo timma kɛ nyaŋgwɛ tari kɛ́. Ɓo tì pumbɛ wɛtɛ mumɔ kɛte nɛ mbɔmbu na. 54Yo ɓa̧ yesɔ te yi ɓo ɗiki komsa kɛte kɛ́, sendi ɓukwa̧ ndi mɔnɔ ŋgimɔ nɛ mbɛt, nɛ́ *Saba kandi. 55Ɓoma ɓete ɓe ɓeŋgwa Yesus wulɛ Galile ɓaka ka̧ tikiɗye Yosɛp kɛ mbɛy ɓoŋsɔŋ. Ɓo ɓɛŋma ɓoŋsɔŋ ɓɛŋɛ sendi nda yi ɓo niŋgwa nɛ muŋ Yesus kɛte kɛ́. 56Ɓo yɔkwa̧ mate kɛ̀ kombile yiŋa mɛmutɔ mɛte yi ɓa̧ nɛ kimɔ mɛtul nɛ̀ mɛlɔbinda. Kɛ yesɔ Saba ma ɗya̧, ɛ ɓo wɛɗya ɓeŋgwɛ mɛmboŋga man.
24Womiya Yesus
1Misi pupɛ kɛ bosa yesɔ te ɛ kandɛ jɔnja sɔndi, ɛ ɓoma ɓaka tɛmɛ ɓemɛŋmɛnɛ nɛ sut, ɓu̧ mɛmutɔ mɛte yi ɓo kombila kɛ́ kɛ̀ nɔ kɛ ɓoŋsɔŋ. 2Ɓo ka̧ dolɔ nde, ɓo ma njeŋɛ tari te yi ɓo ɗiɓima nɛ numbu ɓoŋsɔŋ kɛ́ soŋɛ. 3Ɛ ɓo nyiŋɛ kɛ mɔyte kinɛ ɓɛŋɛ muŋ Kumande Yesus na. 4Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ ndi kɛ ŋgbakima yasi te yi kwaŋnama kɛ́, ɓo sém semɔ, ɓembam yiɓa kɛ kɛki yan nɛ wumna mɛlambɔ nɛ mboŋ mboŋ. 5Ɛ ɓoma gwe wɔ̧ ɓuɗyate sɔkwɛ mɛmbɔmbu ɓɛŋɛ mɛnɛti. Ɛ ɓembam ɓenɔri lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Ŋge kelɛ yi wunɛ sa̧ mɔ te ɛ nɛ joŋ kɛ mbɛy ɓemuŋ kɛ́? 6Yesus yeti se waka na, a womiya. Wunɛ tâka yasi te yi nyɛ lɛpima nyɛ wunɛ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ nɔ kɛ Galile kɛ́. 7A lɛpima nde: ‹Yo kponate nde, ɓo ta ɗyaŋgwɛ *Mɔnɔ mumɔ nyɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ. Ɓo ta ŋgba nyɛ kɛ kroa, a má nje womiyɛ kɛ mɛtu yitati.› » 8Ndana, ɛ ɓoma nje takɛ mɛlɛpi mɛte yi Yesus lɛpima kɛ́.
9Ɛ ɓo yɔkwɛ kɛ ɓoŋsɔŋ kɛ̀ yekiɗye mɛyasi mɛte yi kwaŋnama hɛnɛ kɛ́ nyɛ ɓejekɛ kamɔ jɔ wɛtɛ nɛ̀ ɓari hɛnɛ. 10Ɓoma ɓete ɓe yekiɗya mɛyasi mɛte nyɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus ɓaka ɓa̧ Mariya, ŋgɔndu Magdala nɛ̀ Yuwana nɛ̀ Mariya te nyaŋgwɛ nɛ Jak nje ɓu̧ ɓoma ɓete ɓe ɓenɛ ɓo ka̧ ɓaka. 11Ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus tì jayɛ mɛyasi mɛte yi ɓoma yekiɗya nyɛ ɓo kɛ́ na. Ɓo ɓoŋma yo nda kanɔ. 12Ko ɗete, ɛ Piyɛr sɛɗyɛ kwa̧ kɛ̀ kɛ ɓoŋsɔŋ. A ɓutumama, ɛ nyɛ ɓɛŋɛ ndi mɛndɔmbɔ kɛ mɛnɛti. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ ŋgbakima yasi te yi kwaŋnama kɛ́ ɓuɗyate kwa̧ nɔ kɛ̀ tu̧ ɗyenɛ.
Yesus kɛ punjɛ yotu nyɛ ɓejekɛ yiɓa
kɛ nje Emayus
13Kɛ kiya yesɔ te ɓejekɛ ɓe Yesus yiɓa tɛmma yí kɛ̀ kɛ wɛtɛ ɗya nde Emayus, lɔndɔ te kilomɛta kamɔ jɔ wɛtɛ nɛ Yerusalɛm. 14Ɓo ɓa̧ kɛ nyɛ mɛsimɔ kɛ kasi mɛyasi mɛte yi kwaŋnama hɛnɛ kɛ́. 15Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ nyɛ mɛsimɔ ɓiye nɛ mɛso ɗete kɛ́, ɛ Yesus nje dolɔ ɓo tɔkɛ kɛndi ɓenɛ ɓo. 16Ko ɗete, yiŋa yaŋa ɗiɓima misi man, ma ɓo mɛ nje duwɛ nyɛ. 17Ɛ nyɛ diyɛ ɓo nde: «Yo mɛsimɔ mɛ ŋge yi wunɛ nyɛ kɛndɔ nɔ kɛ́?» Ɛ ɓo tɛmɛ nɛ tiŋna mɛŋgembi. 18Kɛ njoka yan yiɓa, ɛ wɛtɛ nde Kleyopas yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «’Gba siya mɔ te ɛ ɗiyɛ kɛ Yerusalɛm kinɛ duwɛ mɛyasi mɛte yi kwaŋnama kɛ mɛtu mɛte yikɛ kɛ́ ndi gba wɛ nyɛpɔ?» 19Ɛ Yesus diyɛ ɓo nde: «Yo ŋge yi kwaŋnama kɛ́?» Ɛ ɓo yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Yo kasi Yesus te mɔ Nasarɛt. A ɓa̧ ɗetina mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ mɛkele nɛ̀ kɛ mɛlɛpi kɛ mbɔmbu Njambiyɛ nɛ̀ kɛ mbɔmbu ɓomɔ hɛnɛ. 20Ɓekum ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓekum ɓusu ɓoŋma nyɛ nyɛ ɓekum ɓe Rom ɓe ɗiyɛ nɛ ɗya ɓaka, nɛ́ ɓo wo nyɛ. Ɛ ɓo ŋgba nyɛ kɛ kroa. 21Wusɛ ɓa̧ nɛ ɓiɓina temɔ nde, yo nyɛ ta soŋɛ kandɔ Isarayɛl kɛ ɓeya ɗiyɔ. Yasi wɛtɛ, nɛ takinate yinɔri hɛnɛ, yo mɛ kɛ̀ muka mɛtu yitati yi mɛyasi mɛte kwaŋnama nɔ kɛ́. 22Kɛ kimɔ lɛpinate ɓaŋa ɓoma kɛ njoka su nja̧ lekɛ temɔ su. Ɓo tɛmma muka ɓemɛŋmɛnɛ nɛ sut kɛ̀ kɛ ɓoŋsɔŋ. 23Yasi wɛtɛ, ɓo tì dolɛ muŋ nɛ na. Ɓo yɔkwa̧ nje yekiɗye nyɛ wusɛ nde, ɓejaki ɓe Njambiyɛ punja yotu nyɛ ɓo. Ɛ ɓejaki lɛpɛ nyɛ ɓo nde, a nɛ joŋ. 24Kɛ kɔŋte, ɓaŋa ɓenjɔŋ ɓusu nja̧ kɛ̀ sendi kɛ ɓoŋsɔŋ. Ɛ ɓo ɓɛŋɛ mɛyasi ndi nda yi ɓomari yekiɗya kɛ̀. Ndi nyɛ, ɓo tì ɓɛŋɛ nyɛ na.» 25Ndana, ɛ Yesus lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓotu ɓete ɓe kinɛ ɗyanɔ ɓaka, wunɛ yeti kɛ tikɔ temɔ kɛ mɛyasi mɛte yi ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpima kɛ́ nɛdɔ na. 26’Yo tì ɓɛ nde, *Krist sâŋgwaŋgwɛ nɛ mɛbɔnɛ ɗete, na nje ɓɛ nɛ mɛluksa mɛnɛ na?» 27Ɛ nyɛ nje nɛmbɛ kasi joŋgwɛ ɗyenɛ kɛ mɔy mɛkana mɛ Njambiyɛ hɛnɛ kandɛ kɛ mɛkana mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ kɛ̀ nɔ kɛ mɛkana mɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ hɛnɛ.
28Kɛ ɓo ma wuta nɛ ɗya te yi ɓejekɛ ɓa̧ kɛ kɛ̀ kɛte kɛ́, ɛ nyɛ kelɛ nda a kɛ kwa̧ li̧ ɓo. 29Yasi wɛtɛ, ɛ ɓejekɛ jeliyɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Yakɔ sinɛ wunɛ, kɛto ɓekoko ma ɗya̧, yesɔ ma ɓalɔ.» Ɛ nyɛ nyiŋɛ tu̧, na kɛ̀ ya ɓenɛ ɓo. 30Kɛ nyɛ ma kwa̧ ɗiyɔ ɓenɛ ɓo kɛ mbɛy mɛɗye kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ mampa nyɛ Njambiyɛ wosoko lekɛ nje ɓu̧ nyɛ ɓo. 31Ndana, ɛ misi man ɓutuna, ɛ ɓo nje duwɛ nyɛ. Yasi wɛtɛ, ɛ nyɛ ɗimbiyɛ kɛ misi man. 32Ɛ ɓo lɛpɛ tandɛ yan nde: «’Lɛpi te yi nyɛ ɗikima lɛpɔ nyɛ wusɛ kɛ nje nɛ̀ nɛmbina mɛlɛpi mɛte yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ te yi nyɛ ɗikima nɛmbɛ kɛ́ tì lu̧ wusɛ kɛ temɔ na?»
33Ɛ ɓo tɛmɛ ndi kɛ kiya ŋgimɔ te yɔkwɛ kɛ̀ Yerusalɛm dolɔ ɓejekɛ kamɔ jɔ wɛtɛ nɛ̀ ɓenjɔŋ ɓan kɛ mbɛy wɛtɛ 34kɛ lɛpɔ nde: «Kumande Yesus womiya gbate. A punja yotu nyɛ Simɔn.» 35Ɛ ɓejekɛ ɓaka yiɓa nje yekiɗye sendi yasi te yi kwaŋnama nɛ ɓo kɛ nje kɛ́. Ɓo yekiɗya nda yi ɓo nja̧ duwɛ nɛ nyɛ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ lekima nɛ mampa kɛ́.
36Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ ndi kɛ yekiɗye ɗete kɛ́, ɓo sém semɔ, Yesus ɗyaŋma kɛ njoka yan lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɗîy nɛ tɛ!» 37Ɛ ɓo gwe wɔ̧ ŋgwaŋgwa takɛ nde, ɓo ɓɛ́ŋa ablasa. 38Yasi wɛtɛ, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Kɛto ŋge yi wunɛ gwe wɔ̧ kɛ́? Kɛto ŋge yi wunɛ ɓɛ sendi nɛ njɛl mɛtakɛ te yite kɛ mɔy mɛtemɔ mun kɛ́? 39Wunɛ ɓɛ̂ŋa mɛɓɔ mɛmbɛ nɛ̀ mɛkol mɛmbɛ. Yo mi gbate gbate. Wunɛ ɓôɓila yotu mbɛ, nɛ́ wunɛ ɓɛŋa kimɔte, kɛto ablasa yeti nɛ mɛmbundɔ nɛ̀ mɛyesɔ nda yi mi tɛmɛ nɔ kɛ mbɔmbu wun kɛ́ na.» 40Ɛ nyɛ lɛpɛ ɗete teɗye nɛ ɓo mɛɓɔ nɛ̀ mɛkol mɛnɛ. 41Ɓo tì jayɛ nɛdɔ na, kɛto mɛsosa kwaŋma ɓo. Nda ɓo ka̧ ndi mbɔmbu yi ŋgbakima kɛ́, ɛ nyɛ diyɛ ɓo nde: «Wunɛ nɛ yiŋa yasi waka yi mumɔ yakama ɗye?» 42Ɛ ɓo ɓu̧ ɓumbuna njanjɔ nɛ̀ papi jo wɛtɛ nyɛ nyɛ. 43Ɛ nyɛ ɓu̧ yo ɗye kɛ misi man.
44Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Kɛ ŋgimɔ te yi mi ɓa̧ nɔ sinɛ wunɛ kɛ́, mi ɗikima lɛpɔ nyɛ wunɛ nde: Mɛyasi hɛnɛ te yi ɓa̧ kɛtinate kɛ kasi mbɛ kɛ mɔy mɛkana mɛ mɛmboŋga te yi Mɔyisi kɛtima nɛ̀ kɛ mɔy mɛkana mɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nɛ̀ kɛ mɔy mɛkana mɛ Ɓesom kɛ́ ta kelna gbate.» 45Ndana, ɛ nyɛ ɓutɛ ɗyanɔ ɗyan, nɛ́ ɓo woku nɛ to mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 46Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Yo kɛtinate nde, *Krist ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ gwe nje womiyɛ kɛ njoka ɓemuŋ kɛ mɛtu yitati. 47Ɓo ta pelɛ nyɛ mɛkandɔ hɛnɛ nɛ ɗinɔ ɗyenɛ nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ mɛtemɔ jayɛ mɛɓeyɔ man, nɛ́ Njambiyɛ tiki ɓo nɛ ŋgwɛtɛ. Ɓo ta pelɛ kandɛ kɛ Yerusalɛm. 48Wunɛ ta yekiɗye mɛyasi mɛte yi wunɛ ɓɛŋma kɛ́. 49Wunɛ dûkwɛ nde, mi ta njesɛ wunɛ Kimɔ Sisiŋ te yi Saŋmbɛ kpoma kɛ́ nɛ ŋguru wombɛ. Wunɛ ɗîy kɛ mɔy ɗya kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi wunɛ ta ɓu̧ nɛ nyaŋgwɛ ɗeti te kɛ́. Yo ta wulɛ kɛ ɗyoɓɔ nje kɛ yotu yun.»
Yesus kɛ yɔkwɛ kɛ̀ ɗyoɓɔ
(Mk 16)
50Ɛ nyɛ ɓu̧ ɓo kɛ̀ nɔ pulɔ Betani. Ɛ nyɛ kaŋɛ mɛɓɔ kɛnjɛ kwey nyɛ ɓo mɛkombila. 51Kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ ndi kɛ nyɛ ɓo mɛkombila ɗete kɛ́, ɛ nyɛ ɓaka nɛ ɓo. Ɛ Njambiyɛ yɔkiɗye nyɛ kɛnjɛ ɗyoɓɔ. 52Kɛ ɓo ma si kanɔ nyɛ kɛ́, ɛ ɓo yɔkwɛ kɛ̀ Yerusalɛm nɛ nyaŋgwɛ mɛsosa. 53Ɓo ɗiyma mɛtu hɛnɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ yí lukse Njambiyɛ.