Mɛkana mɛte yi
Jak
kɛtima
Mɛkana mɛte yɔkɔ, yo Jak te maŋ nɛ Kumande Yesus kɛtɛ yo. Mɛkana maka jéki ɓɛŋɛ Ɓeyudɛn ɓete ɓe nja̧ ɓɛ ɓekritɛn, ɛ ɓo teɗye ɓo mɛbɔnɛ, ɛ ɓo si wanja kɛ̀ ɗiyɔ kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka.
Mɛkana mɛte jéki lɛpɔ nde, ɓekritɛn yâkaŋgwɛ joŋna kelɔ yasi te yi mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ teɗye ɓo kɛ́.
Wusɛ yakama ɓakɛ mɛkana maka kɛ nyaŋgwɛ mɛŋgaɓiyɛ yini:
1. Tikina temɔ kɛ Yesus Krist nɛ̀ mɛɓoɓilan mɛte yi mumɔ saŋgwa nɔ kɛte kɛ́ (kumte 1-2).
2. Mɔ te ɛ tikɛ temɔ kɛ yi Yesus Krist kɔ ɓîya ɗyem nɛ kɛ ɓeya ndapi (kumte 3).
3. Yo yasi mɛndeya nde, ɓekritɛn nyɛ̂ki temɔ kɛ mɛyasi mɛ mɛnɛti maka (kumte 4).
4. Ɓotu ɓe kusuku ɗîy nɛ sɔsɔ, ma ɓo mɛ nje nyɛ temɔ kɛ kusuku yan leŋsa Njambiyɛ. Mɛŋgitɛ kɛ kasi njena Krist (kumte 5).
11Yo mi Jak, mi bala Njambiyɛ ɓenɛ Nyaŋgwɛ Kumande Yesus Krist. Mi kɛ nyɛnɔ wunɛ, wunɛ mɛkandɔ mɛ ɓotu ɓe Njambiyɛ kamɔ jɔ yiɓa ɓe sima wanja nɛ to mɛnɛti maka ɓaka.
Kasi ɗyanɔ nɛ̀ kasi tikina temɔ
kɛ yi Njambiyɛ
2Wunɛ njɔŋ, wunɛ ɓɛ̂ki nɛ nyaŋgwɛ mɛsosa komɛ kwalɔ mɛbɔnɛ hɛnɛ ɗya̧ pɛlɛ wunɛ yí ɓoɓɛ nɛ wunɛ. 3Kɛto wunɛ duwa̧ nde, mɛbɔnɛ mɛte yi ɗya̧ wunɛ yí ɓoɓɛ nɛ tikina temɔ te yi wunɛ tikɛ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ ta kelɔ nde, wunɛ sûm kol nɛ ŋgbiŋgim kɛ̀ nɔ mbɔmbu. 4Yo nde, wunɛ sûm kol ɗete kumɔ kɛ njena mɛkele mun hɛnɛ, nɛ́ wunɛ nje ɓɛ nda goto ɓomɔ kɛ mɛyasi hɛnɛ kinɛ tikɔ mɔnɔ yaŋa wɛtɛ nɛ wɛtɛ na. 5Ma ŋgɛ ɗyanɔ ɓanɛ mbaŋa mumɔ kɛ njoka yun, na dîya Njambiyɛ, a ta nyɛ nyɛ yo. Kɛto Njambiyɛ nyɛ́ki ɓomɔ hɛnɛ mɛyasi nɛ kimɔ temɔ kinɛ mɛɓam na. 6Ndi nde, mɔ te ɛ diyɛ yo kɔ tîki temɔ kɛ yi Njambiyɛ kinɛ simta na. Kɛto mɔ te ɛ simta kɔ nda mɛkumbɔ mɛ ɗuku te yi pupɔ wumbiɗye, yo má ɓendɔ piyɛ nɛ kuɓulu kuɓulu kɛ́. 7Kwalɔ mɔ te mbɛte tî taka nde, Nyaŋgwɛ Kumande ta nyɛ nyɛ yiŋa yasi na, 8kɛto mɔ te nɛ mɛtakɛ yiɓa, a ti pɛ́si mɛyasi ndi ŋga wɛtɛ kɛ mɛkele mɛnɛ na.
Kasi mɛbukɔ nɛ̀ kasi kusuku
9Maŋ wusu ɛ kinɛ yaŋa yi ɓomɔ yeti kɛ nyɛ misi kɛ yotu nɛ kɔ lûksa yotu nɛ, kɛto Njambiyɛ kɛ ɓendiɗye nyɛ. 10Ma yɔkɔ ɛ nɛ ɓuɗya mɛyasi kɔ lûksa yotu nɛ, kɛto Njambiyɛ kɛ piɗyɛ nyɛ. Sendi, siyna joŋgwɛ te ɛ nɛ ɓuɗya mɛyasi kɔ ɗekɛ nɛdɔ nda njam jeti. 11Yo nde, yesɔ kɛ ɓendɔ panɔ nɛ ɓaŋ ɓaŋ. Mbunjɔ kɛ nyɔlɔ, njam te kɛ sɔsɔ kusiyɛ, ɔ ɓɛ́ŋa, nyɔŋɔ te yeti se na. Mɔ te ɛ nɛ ɓuɗya mɛyasi kɔ ta yambile sendi ɗete kɛ mɔy kelna ɓuɗya mɛsay mɛnɛ.
Njambiyɛ yakama ɓoɓɛ wusɛ
12Mɔ te ɛ sumɛ kol nɛ ŋgbiŋgim kɛ mɛbɔnɛ mɛte yi ɗya̧ nyɛ yí ɓoɓɛ nɛ nyɛ kɛ́, Njambiyɛ kɛ nyɛ nyɛ mɛsosa, kɛto ŋgɛ nyɛ si laŋsa mɛbɔnɛ mɛte, Njambiyɛ ta nyɛ nyɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo, yite ɗuŋgwɛ te yi nyɛ kpoma yí lukse nɛ ɓotu ɓete ɓe kwaɗyɛ nyɛ ɓaka. 13Ŋgɛ mɛɓoɓilan ɗya̧ mumɔ, a tî lɛpi nde: ‹Yo Njambiyɛ› na, kɛto yiŋa ɓeya yasi yeti nɛ ɗeti te yi kelɔ nde, mɛɓoɓilan ɗyâŋ Njambiyɛ na. Sendi, Njambiyɛ nɛ ŋguru wenɛ ti kél nde, mɛɓoɓilan ɗyâŋ mumɔ na. 14Yasi wɛtɛ, mɛɓoɓilan ɗyáŋ kɛ yi mumɔ komɛ ɓeya mɛwoɓɔ mɛnɛ nɛ ŋguru wenɛ ɗalɛ nyɛ nje seɓile nyɛ. 15Ma ŋgɛ ɓeya mɛwoɓɔ si ŋgaŋgile mumɔ, ɔ ɓɛ́ŋa, ɓeya yasi ɗyaŋma. Ŋgɛ ɓeya yasi si kelna, sɔŋ ɗyaŋma. 16Wunɛ njɔŋ, wunɛ sɔŋ temɔ mbɛ, mumɔ tî seɓila yotu nɛ kɛ mɛyasi mɛnɔri na. 17Kimɔ mɛyasi hɛnɛ nɛ̀ kpasa mɛyasi hɛnɛ te yi mumɔ yakama ɓɛ nɔ kɛ́ wúla kɛ kwey, kɛ yi Da. Nyɛ kusɛ mɛyasi hɛnɛ te yi panɛ kɛ ɗyoɓɔ kɛ́. A yeti kɛ sɛnjɔ nɛ nda yi yesɔ ɓenɛ ŋgwɛndɛ ɗiki kelɔ nde, nɛ su mɛjasi nɛ su yitil kɛ́ na. 18Njambiyɛ nɛ ŋguru wenɛ kwaɗya nyɛ wusɛ joŋgwɛ nɛ nje lɛpi nɛ yi lɛpɛ ndi gbakasi kɛ́. A kelma ɗete, nɛ́ wusɛ ɓɛ nda nyambi tɔmna kɛ njoka mɛyasi mɛte yi nyɛ kusuma kɛ́.
Kasi lɛŋgwa mɛtɔ nɛ̀ kasi kelnate
19Wunɛ njɔŋ, wunɛ sɔŋ temɔ mbɛ, wunɛ dûkwɛ nde, mumɔ hɛnɛ ɓɛ̂ki nɛdɔ te yi lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ yasi te yi ɓɛsɔ lɛpɛ kɛ́. Mumɔ tî jaki lɛpi nda mbakɛ na. Mumɔ tî woku ŋgambi nɛdɔ na. 20Kɛto, ŋgɛ mumɔ wokɛ ŋgambi ɗete, a ti yaka kelɔ se mɛyasi mɛte yi nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ na. 21Ɗete, wunɛ tûm kɔŋ nɛ kwalɔ mɛkele mɛ mɛmi hɛnɛ nɛ̀ kwalɔ ɓeya mɛyasi hɛnɛ. Wunɛ jâya lɛpi te yi Njambiyɛ ŋgbalma kɛ temɔ yun kɛ́ nɛ piɗya yotu, kɛto lɛpi te yakama joŋgwɛ wunɛ. 22Ma wunɛ kêl yasi te yi mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpɛ nyɛ wunɛ kɛ́, yeti ndi gbɛla wokunate na. Mɔ te ɛ wokɛ ndi wokɔ kɔ kɛ seɓile yotu nɛ nɛ ŋguru wenɛ. 23Kɛto mɔ te ɛ wokɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kinɛ nje kelɔ yasi te yi yo lɛpɛ kɛ́, nyɛ nda mɔ te ɛ seŋgile mbɔmbu nɛ kɛ mɔjɔli. 24Ma ŋgɛ nyɛ nje tɔkɛ kɛndi kɛ kɔŋte kwa̧ kɛ́, ndana ndana a ma leŋsa mbɔmbu nɛ. 25Ma mɔ te ɛ nyɛ temɔ nɛ hɛnɛ, nɛmbɛ kpasa mboŋga te ɛ soŋɛ mumɔ kɛ ɗiyɔ bala, Njambiyɛ ta nyɛ nyɛ mɛsosa kɛ yasi te yi nyɛ kelɛ kɛ́. Yo díya ndi nde, a kêl tiŋ kelɔ ɗete, a tî woku ndi wokɔ kwa̧ leŋsa na, yasi wɛtɛ, a kêl nda yi mboŋga te lɛpɛ kɛ́. 26Ŋgɛ mumɔ takɛ nde, a kɛ kanɔ Njambiyɛ kimɔte kinɛ ɓiye numbu nɛ kɛ ndapi na, yite mɔ te nɛ ŋguru wenɛ kɛ seɓile temɔ nɛ, yite kanna Njambiyɛ te yi nyɛ kanɛ kɛ́ gba gbɛlate. 27Kpasa kanna Da Njambiyɛ, kanna te yi kinɛ mɔnɔ ɓeya yasi nɛ mbɛt kɛte, yo nde: Mumɔ kâma ɓenyuru nɛ̀ ɓekusɔ ɓoma kɛ mɛbɔnɛ man, ɓakiɗye yotu nɛ pupunate kinɛ kelɔ ɓeya mɛyasi mɛ mɛnɛti maka na.
2Mumɔ tî nɛmba njoka ɓomɔ na
1Wunɛ njɔŋ, wunɛ tî kel yasi ɓeŋgwɛ tɛri mumɔ na, kɛto kelnate ɗete yeti kɛ kɛndɔ wɛtɛ nɛ tikina temɔ te yi wunɛ tikɛ kɛ yi Nyaŋgwɛ Kumande wusu Yesus Krist kɛ́ na. A nɛ nyaŋgwɛ mɛluksa. 2Hɛ pâŋ pa lɛpɔ nde: Ɓomɔ yiɓa nyiŋma komɛ wunɛ wesiɗya kɛ́. Yɔkɔ nɛ bolo kɛ ɓɔ tandɛ lɔr nɛ̀ kpasa mɛlambɔ kɛ yotu. Ma yɔru buka mumɔ nɛ mɛlambɔ nɛ jɛgbɛ jɛgbɛ kɛ yotu. 3Ma wunɛ má yeŋsa ndi misi ɓɛŋɛ ndi nɛ mɔ te ɛ nɛ kpasa mɛlambɔ kɛ yotu kɔ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Nyaŋgwɛ mbam, inja ɗiyɔ woŋga kɛ mbɛy te yi nyaŋgwɛ ɓomɔ.› Kɛ kɔŋte, wunɛ má nje lɛpɔ nyɛ buka mumɔ nde: ‹Ma wɛ, tɛma yɔ tɛma kaka,› ho nde: ‹Inja ɗiyɔ waka kɛ nji̧ mɛkol mɛmbɛ.› 4Ŋgɛ wunɛ kelɛ ɗete, ’yite wunɛ yeti kɛ kelɔ yasi kɛ njoka yun ɓeŋgwɛ tɛri mumɔ na? ’Yite wunɛ yeti kɛ jɔse ɓomɔ wulɛ kɛ ɓeya mɛtakɛ na? 5Wunɛ njɔŋ, wunɛ sɔŋ temɔ mbɛ, wunɛ lɛ̂ŋgwɛ mɛtɔ. ’Njambiyɛ tì tɔkɛ ka ɓotu ɓete yi ɓotu ɓe mɛnɛti maka ɓɛŋɛ nde bukate ɓaka, nɛ́ ɓo ɓɛ nɛ ɓuɗya kpasa mɛyasi mɛte yi nyɛ nyɛ kɛ́, kɛto ɓo kɛ tikɔ temɔ kɛ yenɛ na? ’A ti kél ka sendi ɗete, nɛ́ ɓo nyiŋ kɛ *Kandɔ ɗyenɛ namɔ mɛyasi mɛte yi nyɛ kpoma nyɛ ɓotu ɓete ɓe kwaɗyɛ nyɛ ɓaka na? 6Yasi wɛtɛ, wunɛ kɛ yɛliyɛ yun buka mumɔ. ’Ma, yeti ɓotu ɓe kusuku kɛ natɛ wunɛ na? ’Yeti ɓo kɛ ɗalɛ wunɛ kɛ̀ nɔ kɛ mɛmbɛy mɛ pɛsina jɔsi na? 7’Yeti ɓo kɛ toyɛ kimɔ ɗinɔ te yi Njambiyɛ nya wunɛ kɛ́ na? 8Ma nyaŋgwɛ mboŋga te yi Kumande Njambiyɛ pɛsima kɛ́ lɛ́pi nde: ‹Kwaɗyikwɛ mɔŋ nda yi wɛ kwaɗyɛ nɛ yotu yɔ kɛ́.› Ŋgɛ wunɛ kelɛ ɗete nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́, yite wunɛ kelma kimɔ yasi. 9Yasi wɛtɛ, ŋgɛ wunɛ kelɛ yasi ɓeŋgwɛ tɛri mumɔ, yite wunɛ kelma ɓeya yasi. Yite mboŋga Njambiyɛ kɛ lɛpɔ nde, wunɛ ɓalma lɛpi, wunɛ ɓotu ɓe yaŋgila mboŋga. 10Kɛto, ŋgɛ mumɔ ɓakiɗye mɛmboŋga hɛnɛ, kpalɔ nje jɔsiɗye ko ndi mɔnɔ yaŋa nɛ mbɛt kɛ mɔy mboŋga wɛtɛ, yite a ma ɓalɔ kɛ mɛmboŋga hɛnɛ. 11Ma mɔ te ɛ lɛpima nde: ‹Kpɛ, wɛ tî kel wanja› kɔ, yo nyɛ lɛpɛ sendi nde: ‹Wɛ tî woku mumɔ na.› Ɗete, ŋgɛ wɛ ɗiyɛ kinɛ kelɔ wanja, kpalɔ nje wo mumɔ, yite wɛ ma yaŋgile mɛmboŋga hɛnɛ. 12Ɗete, wunɛ lɛ̂pinaŋgwɛ, kelɔ sendi yasi nda ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ ta jɔse ɓeŋgwɛ yasi te yi mɛmboŋga mɛnɛ lɛpɛ kɛ́. Yo ndi mɛmboŋga mɛte soŋɛ wusɛ kɛ ɗiyɔ bala. 13Kɛto Njambiyɛ tí gwe ŋgwɛtɛ komɛ nyɛ ta jɔse mɔ te ɛ tì gwe ŋgwɛtɛ ɓɛsɔ kɔ na. Yasi wɛtɛ, ŋgɛ mumɔ gwe ŋgwɛtɛ ɓɛsɔ, yite gwena ŋgwɛtɛ ɓɛsɔ te yite laŋsama jɔsi.
Tikina temɔ nɛ̀ kelna kimɔ mɛkele
14Wunɛ njɔŋ, ŋgɛ mumɔ lɛpɛ ndi lɛpɔ nɛ numbu nde, a kɛ tikɔ temɔ kɛ yi Njambiyɛ kinɛ mɛkele na, yite káma ŋge? ’Njɛl tikina temɔ te yite ma joŋgwɛ ka nyɛ? 15Hɛ pâŋ pa lɛpɔ nde: Wɛtɛ maŋ wusu ho wɛtɛ ɗyɔmbu ɗyusu kinɛ mɛlambɔ na, ho nde, mɛɗye mɛte yi ɓo ta ɗye kɛ ndiŋgɛlɛ yesɔ yeti. 16Ma ŋgɛ mbaŋa kɛ njoka yun lɛpɛ nyɛ ɓo nde: ‹Hɛ saŋgwa, wunɛ kwâŋ nɛ tɛ. Nɛ kɛ̂n wɛtina ɗitɛ, nɛ̀ wunɛ ɗyênaŋgwɛ ditɔ.› Ma ŋgɛ mɔ te ɗiyɛ kinɛ nyɛ ɓo yasi te yi ɓo yakama joŋna nɔ, ’yite lɛpinate ndi nɛ numbu ɗete má kamɛ ŋge? 17Tikina temɔ te yi mumɔ tikɛ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ sendi ɗete. Ŋgɛ mumɔ lɛpɛ nde, a kɛ tikɔ temɔ kɛ yi Njambiyɛ kinɛ teɗye yo kɛ mɛkele na, yite tikina temɔ te muŋte, kɛto yo kinɛ mɛkele na.
18Ma mumɔ yakama lɛpɔ nde: ‹Wɛ kɛ tikɔ yɔ temɔ kɛ yi Njambiyɛ, ma mi mbɛ kɛ kelɔ mɛkele. Ma teɗya mi tikina temɔ te yi wɛ tikɛ kɛ yi Njambiyɛ kinɛ mɛkele kɛ́. Mi ta teɗye mbɛ wɛ tikina temɔ te yembɛ nɛ nje mɛkele.› 19Wɛ kɛ tikɔ yɔ temɔ jayɛ nde, yo ndi nɛ Njambiyɛ wɛtɛ nɛ wɛtɛ, yite wɛ kɛ kelɔ kimɔte. Ma ɓeya mɛsisiŋ kɛ tikɔ sendi temɔ jayɛ ɗete, yasi wɛtɛ, yo kɛ kpalɔ kelɔ nde, ɓo ŋgwâŋgwaŋgwɛ. 20Lem mumɔ! Wɛ kɛ kwaɗyɛ duwɛ ndana nde, ’ŋgɛ mumɔ tikɛ temɔ kɛ yi Njambiyɛ kinɛ mɛkele na, yite gbɛlate? 21’Njambiyɛ tì pɛsɛ ka nde, saŋmbambɔ wusu Abaraham mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ kɛto mɛkele na? ’Njambiyɛ ti njáki pɛsɔ ɗete, kɛto Abaraham ɓoŋma mɔnɔ wenɛ Isak kɛ̀ nɔ kɛ mbɛy nyɛna sadaka, na ɓu̧ nyɛ kelɔ nɛ sadaka nyɛ nyɛ na? 22Wɛ ɓɛŋma kɛ yite nde, tikina temɔ te yi Abaraham tikima kɛ yi Njambiyɛ nɛ̀ mɛkele mɛnɛ kɛndima ndi wɛtɛ. Mɛkele mɛte yi nyɛ kelma kɛ mbɔmbu Njambiyɛ kɛ́ nja̧ tonjɛ tikina temɔ te yi nyɛ tikima kɛ yenɛ kɛ́. 23Mɛyasi kwaŋnama ɗete, nɛ́ lɛpi te yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́ si tondu. Yo kɛtinate nde: ‹Abaraham tikima temɔ kɛ yi Njambiyɛ, ɛ Njambiyɛ pɛsɛ nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ.› Ɛ Njambiyɛ nje jeɓa nyɛ nde Sɔ wenɛ. 24Wunɛ kɛ ɓɛŋɛ komɛte nde, Njambiyɛ pɛ́si nde, mumɔ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ, kɛto mɛkele, yeti ndi kɛto tikina temɔ na.
25Sendi, Rahab te nya mɛwanja, ’Njambiyɛ tì pɛsɛ ka nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ, kɛto kimɔ mɛkele mɛte yi nyɛ kelma kɛ́ na? ’Yeti kɛto a ɓoŋma ɓotu ɓete yi ɓo tomma ɓaka kimɔte nje kwaŋɗye ɓo yɔkiɗye nɛ mbaŋa nje dɛlɛ na? 26Ma ŋgɛ sosu ɗuwɛ kɛ yotu mumɔ, mɔ te gwa̧, a mɛ muŋte. Ɗete sendi, ŋgɛ mumɔ tikɛ temɔ kɛ yi Njambiyɛ kinɛ mɛkele na, tikina temɔ te yite muŋte.
3Mumɔ ɓîya ɗyem ɗyenɛ
1Wunɛ njɔŋ, yo yeti kimɔte nde, ɓuɗya ɓomɔ kɛ njoka yun ɓɛ̂ki nɛ hɛl teɗya ɓɛsɔ yasi na, kɛto wunɛ duwa̧ nde, wusɛ ɓotu ɓete ɓe teɗye ɓɛsɔ yasi ɓaka, jɔsi te yusu ta ɓɛ ɗetinate kɛ mbɔmbu Njambiyɛ kwa̧ yan. 2Yo nde, wusɛ ɓomɔ hɛnɛ kɛ jɔsiɗye kɛ mɛnje ɓuɗyate. Ŋgɛ mumɔ ti jɔsiɗye kɛ yasi te yi nyɛ ɗiki lɛpɔ kɛ́, yite nyɛ mɔ te ɛ nɛ njololo. A yakama ɓiye temɔ kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ kelɛ kɛ́. 3Ŋgɛ wusɛ nyɛ suŋ kɛ numbu ɓeyaŋga nde, nɛ́ ɓo wokuna nɛ wusɛ, yite wusɛ kɛ kɛndɔ nɛ ndiŋgɛlɛ yotu yan hɛnɛ. 4Wunɛ pâŋ ɓɛŋɛ sendi nyaŋgwɛ mɛkuka. Ko ɓɛkɔ nde, yo nyaŋgwɛte, ko ɓɛkɔ sendi nde, yo nyaŋgwɛ ɗetina mɛpupɔ kelɛ nde, yo kɛ̂ kɛndɔ, yasi wɛtɛ, yo mɔnɔ wulɔ nɛ mbɛt teɗye yo nje yí kɛ̀ nɔ komɛ mɔ ɗukunate kwaɗyɛ kɛ́. 5Ɗete sendi, ɗyem, yo mɔnɔ doku yotu, ma ko ɓɛkɔ ɗete, a yakama ɗuŋgwɛ ɓeti kɛ nyaŋgwɛ mɛyasi mɛte yi nyɛ kelɛ kɛ́. Wunɛ pâŋ ɓɛŋɛ nde, yo ndi mɔnɔ mbulma ɗitɛ nɛ mbɛt loɗyɛ ndiŋgɛlɛ nyaŋgwɛ lɔ̧ nɛ sɛkɛp. 6Ɗyem ndi sendi nda ɗitɛ. Kɔtu mɛkele mɛte yi ɓotu ɓe mɛnɛti maka kelɛ kɛ́ ɗíy hɛnɛ kɛ ɗyem. Kɛ njoka mɛdoku mɛ yotu su ɗyem kɛte. Ɗyem kɛ ɓekiɗye ndiŋgɛlɛ yotu mumɔ, a kɛ ndambiɗye ɗitɛ kɛ ndiŋgɛlɛ joŋgwɛ mumɔ. Ɗitɛ te yi nyɛ ndambiɗye kɛ́ wúla kɛ nyaŋgwɛ ɗitɛ te yi ti ɗím kɛ́. 7Mumɔ nɛ ɗeti te yi ɓiye kwalɔ ɓenyamɔ ɓe likɔ hɛnɛ kusɛ, ko ɓenɔn ko ɓenyamɔ hɛnɛ ɓe ɗulma ɗulmaŋgwɛ nɛ mɔy, ko ɓenyamɔ ɓete ɓe joŋna kɛ ɗuku, mumɔ sima si ɓiye ɓo kusɛ hɛnɛ. 8Yasi wɛtɛ, ko mumɔ ti yaka ɓiye ɗyem kusɛ wɛtɛ yesɔ na. Ɗyem yiŋa ɓeya yasi te yi mumɔ ti yaka ndaɗyɛ na. A nɛ mada te yi yakama wo mumɔ. 9Nɛ kiya ɗyem kɛ, wusɛ kɛ lukse Baba Mbokɔ te Da, ma ndi nɛ kiya ɗyem te, wusɛ kɛ kita nɛ ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ kusuma ɓoŋna nɛ nyɛ ɓaka. 10Nyɛna mɛkombila nɛ̀ lɛpina yawo púndu ndi kɛ kiya numbu. Wunɛ njɔŋ, yo tî kelnaŋgwɛ ɗete na. 11’Kiya njɛmbi ŋgɛ̧ wɛtɛ yakama punjɛ ka kimɔ mɔrɔku, punjɛ sendi jona mɔrɔku? 12Wunɛ njɔŋ, ’njuku maŋgolo yakama wumɔ ka mbumɔ fiya? Ho nde, njuku baŋa yakama wumɔ ka mbumɔ maŋgolo? Ɗete sendi, ŋgɛ̧ te yi punjɛ saŋga soŋgo mɔrɔku kɛ́ ti yaka punjɛ sendi kimɔ mɔrɔku na.
Ɗyanɔ te yi wulɛ pɛlɛ yi
Njambiyɛ kɛ́
13Nda kɛ njoka yun nɛ ɗyanɔ, duwɛ sendi mɛyasi kimɔ duwa̧te kɔ? Ŋgɛ ɓɛ nde, mbaŋa nɛ ɗyanɔ, duwɛ sendi mɛyasi ɗete, a pâŋ pa teɗye yo kɛ kimɔ wɛyna joŋgwɛ, yite nde, kɛ kelna kimɔ mɛkele. A pâŋ pa teɗye sendi yo ɗete nɛ nje piɗya yotu, nɛ́ ɓomɔ ɓɛŋ gbate nde, a nɛ ɗyanɔ. 14Yasi wɛtɛ, ŋgɛ wunɛ kelɛ ɓeya temɔ nɛ hakaka suŋgwɛ nɛ ɓɛsɔ, suŋna mɛyasi wúnɛ ɓo, yite wunɛ tî gwaki lukse yotu yun nde, wunɛ nɛ ɗyanɔ na. Ma ɗete, wunɛ tî kel ja̧ suŋgwɛ nɛ gbakasi na. 15Ɗyanɔ te yite ti wúla pɛlɛ kwey, pɛlɛ yi Njambiyɛ na. Yo wúla kɛ mɛnɛti maka, kɛ ɓeya mɛtakɛ mɛ ɓomɔ nɛ̀ kɛ yi ɓeya mɛsisiŋ. 16Kɛto kɛ mbɛy komɛ ɓomɔ kelɛ ɓeya temɔ suŋgwɛ nɛ ɓɛsɔ suŋna mɛyasi ɓenɛ ɓo, komɛte, ɓomɔ kél mɛyasi nɛ kpalak kpalak, kelɔ sendi kwalɔ ɓeya mɛkele hɛnɛ. 17Yasi wɛtɛ, ɗyanɔ te yi wulɛ pɛlɛ kwey kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ dɛlɛ. Yo ɗɛŋ pupunate. Sendi, yo sáŋ nde, ɓomɔ jôŋnaŋgwɛ nɛ tɛ tandɛ yan, kelɔ nde, mumɔ jôŋaŋgwɛ kinɛ sa̧ wɔw na. Yo kél nde, mumɔ tɛ̂kwɛ to suŋgwɛ nɛ ɓɛsɔ, kelɔ nde, mumɔ gwâki ŋgwɛtɛ jakɔsɔ. Ɗyanɔ te kél nde, mumɔ kêl kimɔ mɛkele, kelɔ sendi nde, mumɔ tî kel yasi ɓeŋgwɛ tɛri mumɔ na. Yo kél nde, mumɔ kêl yasi kinɛ likisi na. 18Ɓotu ɓete ɓe kelɛ nde, ɓomɔ jôŋnaŋgwɛ nɛ tɛ ɓaka kél ɗete, kɛto mɛtemɔ man nɛ tɛ. Ma yasi te yi ɓo ta nje kweɗya kɛ mɛsay mɛte yi ɓo kelɛ kɛ́ ta ɓɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ.
4Wusɛ ɗîy nɛ sɔsɔ nɛ
ɓeya mɛwoɓɔ
1To mɛwona nɛ̀ mɛtandɔ wúla we kɛ njoka yun? ’Yo ti wúla kɛ ɓeya mɛwoɓɔ mɛte yi lu̧ ɗyambi tandɛ yan kɛ mɛdoku mɛ yotu yun kɛ́ na? 2Wunɛ kɛ gɔrɔ yasi, ma wunɛ yeti kɛ kweɗya ya te na. Wunɛ ɓotu ɓe wona ɓomɔ, wunɛ sendi nɛ ɓeya temɔ suŋgwɛ nɛ ɓɛsɔ, ko wunɛ ti yaka ɓɛ nɛ yaŋa na. Yo nɛ mɛtandɔ kɛ njoka yun, wunɛ sendi kɛ wona. Ma wunɛ yeti kɛ kweɗya yaŋa na, kɛto wunɛ yeti kɛ diyɛ Njambiyɛ na. 3Ko ɓɛkɔ nde, wunɛ kɛ diyɛ yasi, Njambiyɛ yeti kɛ nyɛ wunɛ yaŋa na, kɛto wunɛ kɛ diyɛ ɓeyate, nɛ́ wunɛ sambi yo yí tonjɛ nɛ ɓeya mɛwoɓɔ mun. 4Wunɛ nda ɓoma ɓete ɓe tikɛ ɓenjoŋɔ ɓan kelɔ mɛwanja ɓaka. ’Wunɛ yeti kɛ duwɛ ka nde, kwaɗya mɛyasi mɛ mɛnɛti maka, yo ɓenna Njambiyɛ na? Yo nde, mɔ te ɛ kwaɗyɛ nyɛ temɔ nɛ hɛnɛ kɛ mɛyasi mɛ mɛnɛti maka kɔ kɛ kpalɔ nje ɓɛ pendɔ Njambiyɛ. 5’Wunɛ táka ka nde, yasi te yi mɛkana mɛ Njambiyɛ lɛpɛ kɛ́ kinɛ to te na? Ɛ nde: ‹Njambiyɛ kɛ kwaɗyɛ sisiŋ te yi nyɛ nya wusɛ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ kusuma nɛ wusɛ kɛ́ ɓuɗyate. A gɔ́ru nde, yo wôkunaŋgwɛ ndi gba nɛ nyɛ nyɛpɔ.› 6Yasi wɛtɛ, a kɛ kelɔ ŋgikwa nɛ wusɛ kwa̧ to te, kɛto mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ lɛpɔ nde: ‹Njambiyɛ kɛ tumɔ kɔŋ nɛ ɓotu ɓe ɓendiɗye yotu ɓaka, yasi wɛtɛ, a kél kimɔ yasi nɛ ɓotu ɓete ɓe piɗyɛ yotu ɓaka.› 7Ɗete, wunɛ pîɗyikwɛ yotu wokuna nɛ Njambiyɛ. Wunɛ pâya *Kum ɓeya mɛkele, yite a ta kambɔ lɔndɔ kɛ kɛki yun. 8Wunɛ kɛ̂n kɛ kɛki Njambiyɛ, yite a má kɛ̀ sendi kɛ kɛki yun. Wunɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ, wunɛ sôŋa kol kɛ kelna ɓeya yasi. Wunɛ ɓotu ɓete ɓe nɛ mɛtakɛ yiɓa ɓaka, wunɛ pûpuɗya mɛtemɔ mun. 9Wunɛ wôku yotu, kɛto wunɛ nɛ ŋgwɛtɛ. Wunɛ jâɓaŋgwɛ lelɔ. Nɛ nde, wunɛ nyɛ̂ti, wunɛ kpâl jaɓa. Nɛ nde, wunɛ sôsaŋgwɛ, wunɛ kpâl ɓɛ nɛ ŋgambi. 10Wunɛ pîɗyikwɛ yotu kɛ mbɔmbu Baba Mbokɔ, yite a ta ɓendiɗye wunɛ. 11Wunɛ njɔŋ, wunɛ tî kutunaŋgwɛ tandɛ yun na. Mɔ te ɛ lɛpina ɓeyate nɛ maŋ ho jɔse nyɛ kɔ lɛ́pinaŋgwɛ ɓeyate nɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ, jɔse sendi yo. Ma ŋgɛ wɛ jɔse mɛmboŋga, yite wɛ mɛ mɔ te ɛ yeti kɛ kelɔ se yasi te yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́ na. Komɛte, wɛ mɛ ndi mɔ te ɛ jɔse yo. 12Mɔ nyɛna mɛmboŋga mɛte, yo ndi nyɛ ɓɛ sendi mɔ pɛsina jɔsi, a nɛ ɗeti te yi joŋgwɛ mumɔ ho girise nyɛ. Wɛ mɔ te ɛ jɔse jakɔsɔ kɔ, wɛ yɔ ɓa nda?
13Ma ndana, wunɛ lɛ̂ŋgwɛ mɛtɔ, wunɛ ɓotu ɓete ɓe lɛpɛ nde: ‹Muka ho nɛmɛnɔ hɛ ta kɛ̀ kɛ ɗya te yɔkɔ ho kɛ yɔru. Hɛ ta kwaŋɗye sew wɛtɛ mate ɗyaŋgwɛ mɛyasi sɔmbɔ nɛ mɔni.› 14Wunɛ yeti kɛ duwɛ yasi te yi ta ɗya̧ wunɛ nɛmɛnɔ kɛ́ na, kɛto joŋgwɛ ɗyun ɓa yasi te nda? Yo nda wuɗyɛ mbe te yi timbila nɛ vum kinɛ kikɔ kɛ́. Sɛkɛp, yo má yambile. 15Yasi wɛtɛ, má wunɛ lɛ́pi nde: ‹Ŋgɛ Baba Mbokɔ jayɛ, wusɛ má joŋna kɛ̀ nɔ mbɔmbu, wusɛ má kelɔ yikɛ ho yiri.› 16Ma ndana, wunɛ kɛ lukse yotu yun nɛ gbɛlate kɛ nyaŋgwɛ mɛtakɛ mɛte yite. Kwalɔ luksa yotu te yite hɛnɛ ɓeyate. 17Mɔ te ɛ duwɛ kimɔ yasi te yi nyɛ yâkaŋgwɛ kelɔ nje ɗiyɔ kinɛ kelɔ yo kɔ kelma ɓeya yasi.
5Ɓotu ɓe kusuku ɗîy nɛ sɔsɔ
1Ma ndana, wunɛ lɛ̂ŋgwɛ mɛtɔ, wunɛ ɓotu ɓe kusuku. Wunɛ lêl jaɓa, kɛto mɛbɔnɛ mɛte yi ta ɓalɔ kɛto yun kɛ́. 2Mɛkusuku mun sima ɓɔ, ɓenya sima ɗye mɛlambɔ mun. 3Ŋgalma ma ɓiye mɛlɔr mun nɛ̀ mɔni yun. Ŋgalma te ta teɗye wunɛ nɛ saŋsaŋ nde, mɛkele mun ɓeyate. Yo ta kokile wunɛ nda yi ɗitɛ loɗyɛ nɛ yasi kɛ́. Wunɛ ndɛmma kusuku ndana kɛ mɛtu mɛte yi kɛ̀ kɛ siyna mbokɔ kɛ́. 4Nɛ ɓɛ̂ŋa, wunɛ ma ɗye mɔni ɓotu ɓete ɓe wesiɗya nyambi kɛ mɛŋgwaŋ mun ɓaka. Ɓotu ɓete kɛ lelɔ ɗukwe nɛ wunɛ. Mɛkembi mɛ ɓotu ɓe mɛsay ɓete kumma kɛ mɛtɔ mɛ Baba Mbokɔ te *Sabawot. 5Wunɛ joŋnama kɛ mɛnɛti maka kɛ nyɛm nyɛm joŋgwɛ, kelɔ yasi nda yi temɔ yun kwaɗyɛ. Wunɛ ɗyenama ɗɔkɔ nɛ ŋgbɔskɔrɔ, ko ɓɛkɔ nde, yesɔ te yi Njambiyɛ ta pɛsɔ nɛ jɔsi yun kɛ́ ma wuta. 6Wunɛ pɛsima jɔsi ɓetɛ kɛ to ŋgbeŋ mumɔ kwa̧ wo nyɛ. Ma a tì wa kɛ mɛɓɔ mun na.
Wusɛ gbîsi mɛbɔnɛ
7Ɗete, wunɛ njɔŋ, wunɛ gbîsi kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi Nyaŋgwɛ Kumande ta nje kɛ́. Wunɛ ɓɛ̂ŋa nda mɔ ɓɛna mbɛki gbisɛ laɗye kimɔ mɛmbumɔ mɛte yi ta wulɛ kɛ mɛnɛti kɛ́. A kɛ gbisɔ laɗye kumɔ nde, bosa mɛmbiyɔ nɛ̀ njena mɛmbiyɔ mɛte yi ɓɛna mɛmbɛki sîki nɔ. 8Wunɛ sendi, wunɛ ɓɛ̂ki nɛ gbisa ɗete, ɓɛ nɛ nyan kɛ temɔ, kɛto Nyaŋgwɛ Kumande ta ɓɛ kɛ nje. 9Wunɛ njɔŋ, mumɔ tî ɓoŋ lɛpi nyɛ kɛ to jakɔsɔ na, ma Njambiyɛ mɛ nje jɔse wunɛ. Nɛ ɓɛ̂ŋa, mɔ pɛsina jɔsi kɛ nje, a mɛ kɛ numɛy. 10Wunɛ njɔŋ, kɛ kasi mɛbɔnɛ nɛ̀ gbisina yasi, wunɛ tâka ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ɓe ɗikima lɛpina kɛ ɗinɔ Baba Mbokɔ ɓaka. Ɓo saŋgwama nɛ mɛbɔnɛ, ɛ ɓo gbisima. Wunɛ ɓɛ̂ki sendi nda ɓo kɛ yite. 11Wusɛ kɛ kombile lɛpɔ nde, ɓotu ɓete ɓe summa kol nɛ ŋgbik ɓaka, Njambiyɛ nya ɓo mɛsosa. Wunɛ wokuma kasi gbisa te yi Jop ɓa̧ nɔ kɛ́. Wunɛ duwa̧ sendi yasi te yi Baba Mbokɔ kelma nɛ nyɛ kɛ siynate kɛ́, kɛto a nɛ ŋgikwa ɓuɗyate, a kɛ gwe sendi ŋgwɛtɛ mumɔ. 12Wunɛ njɔŋ, kɛ mɛyasi hɛnɛ, bosate yo nde: Wunɛ tî kinjaŋgwɛ yaŋa kaŋɛ ɓɔ kɛnjɛ kwey tɛndɛ mɛnɛti, ho kinja yiŋa kwalɔ mɛkinja na. Ŋgɛ wunɛ lɛpɛ nde: ‹I̧,› yo ɓɔ̂na ndi nde: ‹I̧.› Ŋgɛ wunɛ lɛpɛ nde: ‹Ɓɛ,› yo ɓɔ̂na ndi nde: ‹Ɓɛ.› Yo ɓɛ̂ki ɗete, ma jɔsi Njambiyɛ mɛ nje ɓiye wunɛ.
13Ŋgɛ mbaŋa mumɔ kɛ njoka yun saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ, na ŋgwɛ̂taŋgwɛ nɛ Njambiyɛ. Ŋgɛ mbaŋa ɓɛ nɛ mɛsosa, a jêmbi mɛjembi yí sombile nɛ Njambiyɛ. 14Ŋgɛ mbaŋa mumɔ kɛ njoka yun kɔnɛ, a jêɓaŋgwɛ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ, nɛ́ ɓo ŋgwɛtaŋgwɛ nɛ Njambiyɛ kɛto nɛ, lɔmbɛ nyɛ mutɔ kɛ ɗinɔ Nyaŋgwɛ Kumande. 15Mɛŋgwɛta mɛte yi ɓo ta kelɔ nɛ tikina temɔ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ ta joŋgwɛ mɔ kɔn. Ɔ ɓɛ́ŋa, Nyaŋgwɛ Kumande má tɛmbiɗye nyɛ. Ma ŋgɛ ɓɛ nde, a kelma yiŋa ɓeya mɛyasi, Njambiyɛ má soŋɛ yo kɛ to nɛ nɛ ŋgwɛtɛ. 16Ɗete, ɓaka jâya ɓeya mɛyasi mɛte yi ɓo kelɛ kɛ́ kɛ mbɔmbu ɓɛsɔ. Ɓaka ŋgwɛ̂taŋgwɛ nɛ Njambiyɛ kɛto ɓɛsɔ, nɛ́ mɛkɔn man siy. Mɛŋgwɛta mɛte yi mɔ te ɛ mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ kelɛ nɛ temɔ nɛ hɛnɛ kɛ́ kɛ kelɔ nyaŋgwɛ mɛsay. 17Wunɛ tâka Eli. A ɓa̧ ndi sendi mumɔ nda wusɛ. A ŋgwɛtama nɛ Njambiyɛ nɛ sosu nɛ hɛnɛ nde, mbiyɔ tî nɔku na. Ɛ mbiyɔ pɛsiyɛ kɛ mɛsew yitati nɛ̀ ŋgwɛndɛ yitan jɔ wɛtɛ kinɛ nɔ se kɛ to mɛnɛti na. 18Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ ŋgwɛta nɛ kɔkɔ nɛ Njambiyɛ, ɛ ɗyoɓɔ ɓutɛ ɓɔ nɛ mbiyɔ, ɛ mɛnɛti kandɛ sendi punja nyambi nɛ kɔkɔ.
19Wunɛ njɔŋ, ŋgɛ mbaŋa kɛ njoka yun ɗuwɛ kɛ ŋgbeŋ nje lɔndɔ tikɔ gbakasi, wɛtɛ mumɔ yakama yɔkiɗye nyɛ nɛ kɔkɔ. 20Ma wunɛ dûkwɛ nde, mɔ te ɛ soŋɛ mɔ mɛɓeyɔ ɗete kɛ ɓeya nje te yi nyɛ tɔkuma yɔkiɗye nyɛ njesɛ kɛ kimɔ nje, mɔ te joŋgwa sisiŋ mɔ mɛɓeyɔ te soŋɛ kɛ nje sɔŋ, kelɔ sendi nde, Njambiyɛ sîki soŋɛ ɓuɗya ɓeya mɛyasi mɛte yi nyɛ kelma kɛ́ nɛ ŋgwɛtɛ.