Mɛkana mɛte yi ɓo kɛtima kɛnjɛ

Ɓehebere

Mɔ te ɛ kɛtima mɛkana mɛte yɔkɔ kɛnjɛ Ɓehebere kɔ, ɓo yeti kɛ duwɛ ɗinɔ ɗyenɛ na.

Mɛkana maka jéki ɓɛŋɛ Ɓehebere ɓete ɓe yeŋsama temɔ tikɔ misɔn yan nje ɓɛ ɓekritɛn ɓaka. Ma yasi wɛtɛ, ɓaŋa kɛ njoka yan ɗikima simta, ho nde, ɓo yɔ̂kwɛ nɛ kɔkɔ ɓeŋgwɛ misɔn yan, ho nde, ɓo tîki temɔ kɛ yi Krist gbate. Ɛ ɓo kɛtɛ nɛ mɛkana maka yí nyɛ nɛ Ɓeyudɛn ɓete ɓe mɛ ɓekritɛn ɓaka ɗeti kɛ temɔ, yí teɗye sendi ɓo nde, Krist sima tonjɛ mɛyasi hɛnɛ te yi mɛmboŋga ɗikima lɛpɔ kɛ́, ɗete ɓo tî yɔkwɛ se ɓeŋgwɛ misɔn yan nɛ̀ mɛmboŋga mɛte yite na. Mɛkana maka kɛ teɗye sendi wusɛ ɓekritɛn hɛnɛ nde, Krist laŋsama mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ.

Wusɛ yakama ɓakɛ mɛkana maka kɛ nyaŋgwɛ mɛŋgaɓiyɛ yitati:

1. Krist kwa̧ ɓejaki nɛ̀ Mɔyisi (kumte 1-4).

2. Say nyɛna sadaka te yi Krist kwa̧ mɛsay mɛ nyɛna mɛsadaka hɛnɛ. Sendi, nyɛna yotu nɛ nɛ ŋguru wenɛ nda sadaka yi Krist nya kɛ́, kwa̧ mɛsadaka hɛnɛ (kumte 5-10).

3. Joŋgwɛ mɔ te ɛ tikɛ temɔ kɛ yi Krist kɔ (kumte 10-13).

1

Njambiyɛ lɛpinama nɛ nje

mɔnɔ wenɛ

1Kɛ mɛtu te yi mbɔmbu Njambiyɛ kwaŋma nɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛnɛ yí lɛpina nɔ mɛŋga ɓuɗyate nyɛ ɓesaŋmbambɔ*f1* ɓusu. A kwaŋma sendi nɛ ɓo yí lɛpina nɔ nyɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu nɛ ɓuɗya mɛnje. 2Ma ndana, kɛ ŋgimɔ te yɔkɔ yi mbokɔ kɛ kɛ̀ kɛ siynate kɛ́, Njambiyɛ lɛpinama nyɛ wusɛ nɛ nje Mɔnɔ wenɛ. A kwaŋma nɛ nyɛ yí kusɔ nɛ mbokɔ, tɛmbiɗye sendi nyɛ nde, a nâm mɛyasi hɛnɛ. 3Mɛluksa mɛ Njambiyɛ kɛ ɓɛŋna kɛ yi Mɔnɔ. A ndi nda gba Njambiyɛ. Lɛpi te yi pundɛ kɛ numbu nɛ kɛ́ nɛ ŋguŋguɗyɛ. Yo kɛ kelɔ nde, mɛyasi mɛ mbokɔ hɛnɛ kɛ̂n mbɔmbu ɗiyɔ kɛte. Kɛ nyɛ ma si kombile nje te yi Njambiyɛ ta weyɛ nɛ mɛsɛmbɔ mɛ ɓomɔ kɛ́, ɛ nyɛ nje kwa̧ kɛ̀ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛ kwey kɛ mbam ɓɔ Njambiyɛ te ɛ nɛ ŋguŋguɗyɛ hɛnɛ kɔ.

Yesus Krist kwa̧ ɓejaki hɛnɛ

4Yo nde, Yesus nja̧ ɓɛ nyaŋgwɛte kwa̧ ɓejaki, ɛ Njambiyɛ nyɛ nyɛ kpasa ɗinɔ laŋsa yan hɛnɛ. 5Ma yo jaki te nda yi Njambiyɛ lɛpima nyɛ nyɛ wɛtɛ yesɔ nde: ‹Wɛ mɔnmbɛ, kandɛ ndana mi mɛ sɔŋgwɛ› kɔ? Ho nde, yo jaki te nda yi Njambiyɛ lɛpima kɛ kasi nɛ nde: ‹Mi ta ɓɛ saŋgwɛ wenɛ, a má ɓɛ mɔnmbɛ kɔ›? 6Sendi, kɛ ŋgimɔ te yi Njambiyɛ tomma nɛ Mɔnɔ wenɛ njesɛ kɛ mbokɔ kɛ́, ɛ nyɛ ɓasiɗye lɛpɔ kɛ kasi nɛ nde: ‹Ɓejaki ɓenɛ hɛnɛ kûsukwɛ mɛɓɔŋ kɔtɔ mbɔmbu kɛ mɛnɛti kanɔ nyɛ.› Mɔnɔ wenɛ te ɗiyɛ tomba mɔy kɛ njoka mɛyasi hɛnɛ. 7Kɛ pay te yi ɓejaki ɓenɛ, Njambiyɛ kɛ lɛpɔ nde: ‹A kɛ kelɔ nde, ɓo ɓɛ̂ki nda pupɔ, ɓo ɓotu ɓe mɛsay ɓenɛ ɓɛ̂ki nda lam ɗitɛ.› 8Ma kɛ pay te yi mɔnɔ wenɛ, a kɛ lɛpɔ nde: ‹Wɛ gba Njambiyɛ, wɛ kumande kpo nɛ kpo. Wɛ nám ɓotu ɓɔ nɛ nje te yi nɛ ŋgbeŋ. 9Wɛ kwáɗyikwɛ ŋgbeŋ mɛkele, ɓenɔ kɔtu mɛkele nyɛ ɓɔ kɛ ɗitɛ. O Njambiyɛ, yori yi Njambiyɛ wɔ kumbuma mutɔ kɛ to yɔ yí nyɛ nɛ wɛ nyaŋgwɛ mɛsosa! A kelma ɗete yí tɔkɛ nɛ wɛ tikɔ ɓenjɔŋ ɓɔ.› 10Njambiyɛ lɛpima sendi kɛ kasi Mɔnɔ nde: ‹Baba Mbokɔ, piŋɔ te yi mɛyasi tì pa kusuna, wɛ kandima kusɔ mɛnɛti. Yo wɛ kusɛ sendi ɗyoɓɔ nɛ gba ɓɔ yɔ. 11Mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ ta si yambile, ma ndi wɛ ta ɓɔnɛ kpo nɛ kpo. Yo hɛnɛ ta si ɓeyɔ nda yi mɛlambɔ si ɓutɔ nɔ kɛ́. 12Wɛ ta ɓu̧ yo hɛnɛ kɛ̀ tikɔ womaŋa nda yi ɓo nikɛ nɛ mɛlambɔ kɛ́. Wɛ ta si sɛnjɔ yo. Ma ndi wɛ ta ɓɔnɛ kpo nɛ kpo kinɛ sɛnjɔ na.› 13Ma yo jaki te nda yi Njambiyɛ lɛpima nyɛ nyɛ wɛtɛ yesɔ nde: ‹Ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛ mbam ɓɔ mbɛ kumɔ nde, mi sîki kawule ɓependɔ ɓɔ tikɔ kɛ nji̧ mɛkol mɔ› kɔ? 14Ma ɗete, ɓejaki ɓe nda? ’Ɓo hɛnɛ yeti ɓotu ɓe mɛsay ɓe Njambiyɛ na? ’Ɓo yeti mɛsisiŋ mɛte yi Njambiyɛ tomɛ yí kɛ̀ kamɛ ɓotu ɓete ɓe ta ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo kɛ́ na?

2

Kasi joŋgwɛ te yi Njambiyɛ

nyɛ wusɛ kɛ́

1Ma ɗete, wusɛ ɓâkiɗya mɛlɛpi mɛte yi wusɛ wokuma kɛ́ nɛ gbem, kambɔ hɛ mɛ nje yambile ɗuwɛ kɛ kimɔ nje. 2Lɛpi te yi ɓejaki ɓe Njambiyɛ nja̧ lɛpɔ kɛ́ ɓa̧ kpasa lɛpi. Ɓomɔ hɛnɛ ɓe payma lɛpi te ɗiyɔ kinɛ ɓeŋgwɛ yo ɓaka ɗikima saŋgwa nɛ pɔnsi te yi yakama nɛ ɓo. 3Ma ŋgɛ wusɛ yɛliyɛ kpasa joŋgwɛ te yi Njambiyɛ nyɛ wusɛ kɛ́, hɛ má nje kelɔ nan yí diyɔ nɔ kɛ pɔnsi te? Nyaŋgwɛ Kumande nɛ ŋguru wenɛ kandɛ nje pelɛ kasi joŋgwɛ te. Ɓotu ɓete ɓe wokuma yo ɓaka nja̧ jayɛ gbate nyɛ wusɛ nde, yasi te yi ɓo lɛpɛ kɛ kasi joŋgwɛ te kɛ́, yo kpasa lɛpi. 4Njambiyɛ sendi ɗikima kelɔ mɛyekambiyɛ nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛyasi nɛ̀ kwalɔ nyaŋgwɛ mɛkele wɛtɛ wɛtɛ, nyɛ sendi ɓo mɛyasi mɛte yi Kimɔ Sisiŋ nyɛ mumɔ kɛ́ nda yi nyɛ kwaɗyɛ. A kelma ɗete yí teɗye nde, yasi te yi ɓo ɗikima lɛpɔ kɛ́ ɓa̧ gbakasi.

Njambiyɛ kɛ teɗye mɔ te ɛ ta

joŋgwɛ ɓomɔ kɔ

5Yo nde, Njambiyɛ tì tɛmbiɗye ɓejaki nde, yo ɓo ta namɔ jɔnja mbokɔ te yi ta nje yi wusɛ lɛpɛ nɔ kɛ́ na. 6Yasi wɛtɛ, kɛ yikɛ yi wusɛ lɛpɛ kɛ́, wɛtɛ mumɔ lɛpima womaŋa kɛ mɔy mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Njambiyɛ, mumɔ ɓa nda, nɛ́ wɛ taki nyɛ? Mɔnɔ mumɔ ɓa nda, nɛ́ wɛ nyɛ misi kɛ yotu nɛ? 7Wɛ paŋma kelɔ nde, a ɗîy njimɛ, ɓejaki mbɔmbu yi yaka mɔnɔ kum ŋgimɔ. Wɛ nja̧ tonjɛ nyɛ nɛ mɛluksa hɛnɛ, ŋganɛ sendi nyɛ. [Wɛ tɛmbiɗya nyɛ nde, a nâm mɛyasi mɛte yi wɛ kusuma kɛ́.] 8Wɛ kaŋma mɛyasi hɛnɛ tikɔ kɛ nji̧ mɛkol mɛnɛ.› Yi wusɛ lɛpɛ nde: ‹Njambiyɛ kaŋma mɛyasi hɛnɛ tikɔ kɛ nji̧ mɛkol mɛnɛ› kɛ́, yite nde, a tì ɓukwɛ ko yaŋa wɛtɛ nɛ wɛtɛ na. Yasi wɛtɛ, kumɔ ndana wusɛ yeti kɛ ɓɛŋɛ nde, a kaŋma mɛyasi hɛnɛ tikɔ kɛ nji̧ mɛkol mɛnɛ na. 9Ma kwey Njambiyɛ paŋma kelɔ nde, Yesus ɗîy njimɛ, ɓejaki mbɔmbu yi yaka mɔnɔ kum ŋgimɔ. Yasi wɛtɛ ndana, wusɛ kɛ ɓɛŋɛ nda yi Njambiyɛ tonja nyɛ nɛ mɛluksa, ŋganɛ sendi nyɛ kɛto mɛbɔnɛ mɛte yi nyɛ saŋgwama nɔ kɛ sɔŋ kɛ́. Ɗete, kɛto Njambiyɛ nɛ ŋgikwa, Yesus sɔmbuma sɔŋ kɛto ɓomɔ hɛnɛ. 10Yo Njambiyɛ kusɛ mɛyasi hɛnɛ, yo nyɛ ɗiyɛ sendi nɛ yo hɛnɛ. A ɓɛŋma kimɔte nde, Yesus kwâŋ nɛ nje mɛbɔnɛ yi ɓɛ nɔ nɛ njololo kɛ mɛyasi hɛnɛ, nɛ́ ɓɔnɔ ɓenɛ ɓuɗyate ɓɛ nɛ ŋgaɓiyɛ kɛ mɛluksa mɛ Yesus. Yo Yesus ɓutɛ nje yí joŋgwɛ nɛ ɓo. 11Yo nyɛ kɛ pupuɗye ɓomɔ kaŋɛ nyɛ Njambiyɛ. Nɛ̀ nyɛ nɛ̀ ɓotu ɓete, ɓo hɛnɛ ndi nɛ kiya saŋgwɛ wɛtɛ. Yori yi nyɛ yeti kɛ gwe njɔn te yi jeɓa ɓo nde Ɓemaŋ ɓenɛ kɛ́. 12A kɛ lɛpɔ nyɛ Njambiyɛ nde: ‹Mi ta lɛpɔ kasi yɔ nyɛ ɓemaŋ ɓembɛ. Mi ta tɛmɛ kɛ mbɔmbu njɔŋ ɓotu ɓɔ hɛnɛ, jembina yí lukse nɛ wɛ.› 13Ɛ nyɛ lɛpɛ sendi nde: ‹Mi ta ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ hɛnɛ pɛlɛ yi Njambiyɛ›, lɛpɔ sendi nde: ‹Mi waka sinɛ ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ ɓe nyɛ kaŋma nyɛ mi ɓaka.›

14Ma ɓɔnɔ ɓete ɓe nyɛ lɛpɛ nɔ ɓaka, yo wusɛ ɓotu ɓe mɛnɛti maka ɓe nɛ mɛmbundɔ nɛ̀ mɛkiyɔ ɓaka. Yori yi Yesus nɛ ŋguru wenɛ ɓoŋma sendi tɛri su, na gwe yí yaŋgile nɛ ɗeti *Kum ɓeya mɛkele. Kɛto yo nyɛ, Kum ɓeya mɛkele kɔ kelɛ nde, ɓomɔ gwâki. 15Yesus kelma ɗete yí joŋgwɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe gwa̧ wɔ̧ sɔŋ kwey, ɗiyɔ nda ɓebala kɛ ndiŋgɛlɛ joŋgwɛ ɗyan hɛnɛ ɓaka. 16Yo gbate nde, a njáki nje kamɛ ɓenday ɓe Abaraham, a ti njáki kamɛ ɓejaki na. 17Ɗete, yo ɓa̧ kimɔte nde, a ɓôŋ tɛri ɓemaŋ kɛ mɛnje hɛnɛ, na ɓɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka te ɛ gwe ɓomɔ ŋgwɛtɛ, nyɛ temɔ kɛ mɛsay mɛ Njambiyɛ yí soŋɛ nɛ ŋgambi nɛ kɛ to ɓomɔ, saŋgwɛ ɓo ɓenɛ ɓe Njambiyɛ. 18A ɓɛŋma mɛbɔnɛ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ saŋgwama nɛ mɛɓoɓilan kɛ́. Ɗete ndana, a yakama kamɛ ɓotu ɓete ɓe saŋgwa sendi nɛ mɛɓoɓilan ɓaka.

3

Yesus Krist kwa̧ Mɔyisi

1Wunɛ njɔŋ, Njambiyɛ jeɓama sendi wunɛ nde, wunɛ ɓɛ̂ki ɓotu ɓenɛ. Ɗete, wunɛ kâŋa misi yí ɓɛŋɛ ndi nɛ Yesus. Nyɛ mɔ te yi Njambiyɛ tomma kɔ. Nyɛ sendi nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka te yi wusɛ tikɛ temɔ kɛ yenɛ kɛ mbɔmbu ɓomɔ kɔ. 2A tonja mɛsay hɛnɛ kimɔte ndi nda yi mɔ te ɛ tɛmbiɗya nyɛ nya nyɛ nde, a kêl kɛ́. A tonja yo ndi nda yi Mɔyisi kelma kwey kɛ njoka kandɔ ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ kɛ́. 3Yo nde, kɛ njoka tu̧ nɛ̀ mɔ te ɛ sumɛ yo kɔ, ɓo lúksa mɔ te ɛ sumɛ kɔ, yeti tu̧ na. Kɛ njoka Yesus nɛ̀ Mɔyisi, yo ɗete sendi, yo yakama nde, ɓo lûksa Yesus kwa̧ Mɔyisi. 4Tu̧ hɛnɛ, yo mumɔ sumɛ yo, ma ko ɓɛkɔ ɗete, yo Njambiyɛ kelɛ mɛyasi hɛnɛ. 5Ŋgɛ ɓɛ Mɔyisi, a tonja mɛsay mɛnɛ hɛnɛ kimɔte kɛ njoka kandɔ ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ nda mɔ mɛsay. Mɛsay mɛnɛ ɓa̧ nde, a kânda lɛpɔ yasi te yi Njambiyɛ ta nje lɛpɔ kɛ mɛtu te yi nje kɛ́. 6Ma kɛ ɓɛ *Krist, a tónjukwɛ nɛ mɛsay mɛnɛ hɛnɛ kimɔte nda Mɔnɔ te ɛ ɗiyɛ nɛ tu̧ saŋgwɛ kɔ. Ma ŋgɛ wusɛ kɛ̀ mbɔmbu ɗiyɔ nɛ ŋgbiŋgim, ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ te yi nyɛ wusɛ mɛsosa kɛ́ kumɔ kɛ siynate, yite wusɛ tu̧ te.

Njambiyɛ ta nyɛ ɓotu ɓenɛ mɛwɛɗya

7Yori yi Kimɔ Sisiŋ lɛpɛ nde: ‹Muka ŋgɛ wunɛ wokɛ mɛn nɛ, 8wunɛ tî ɗeskwɛ mɛtemɔ mun nda yi ɓesaŋmbambɔ ɓun kelma ɗetina to suŋgwɛ nɛ Njambiyɛ kɛ koŋgor ɓoɓɛ nɛ nyɛ kɛ́ na. 9Njambiyɛ nde: Ko ɓɛkɔ nde, ɓo ɓɛŋma mɛkele mɛte yi mi ɗikima kelɔ kɛ mɛsew kamɔni kɛ́, ɓo ɓoɓuma mi yí ɓɛŋɛ nɛ yasi te yi mi ta kelɔ kɛ́. 10Yo kelma nde, mi wôku ŋgambi suŋgwɛ nɛ ɓo, ɛ mi lɛpɛ nde: Mɛŋgimɔ hɛnɛ, mɛtakɛ man lɔndunate nɛ mi. Ko, ɓo tì kwaɗyɛ duwɛ mɛnje mɛmbɛ na. 11Ɗete, mi wokuma ŋgambi, ɛ mi kinja nde, ko ɓo tí nyiŋɛ gba kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛmbɛ na.› 12Wunɛ njɔŋ, wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, ma ɓaŋa kɛ njoka yun mɛ nje ɗiyɔ kinɛ tikɔ temɔ se kɛ yi Njambiyɛ na. Yo yakama kelɔ nde, ɓo tûm kɔŋ nɛ Njambiyɛ te ɛ nɛ joŋ kɔ. 13Ma ɓaka kîta ɓɛsɔ mɛtu hɛnɛ piŋɔ te yi muka te yi wusɛ lɛpɛ nɔ kɛ́ ndi kɛte, kambɔ mɛɓeyɔ mɛ nje seɓile wunɛ yí ɗesɛ nɛ mɛtemɔ mun. 14Yo nde, ŋgɛ wusɛ kɛ̀ mbɔmbu ɗiyɔ nɛ ŋgbiŋgim, ɓɛ sendi nɛ ɓiɓina temɔ te yi wusɛ ɓa̧ nɔ nɛ mbɔmbu kɛ́ kumɔ kɛ siynate, komɛte, sinɛ ɓe *Krist ta ɓɛ nɛ ŋgaɓiyɛ kɛ mɛyasi hɛnɛ. 15Yo ɗete yi mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ lɛpɔ nde: ‹Muka ŋgɛ wunɛ wokɛ mɛn nɛ, wunɛ tî ɗeskwɛ mɛtemɔ mun nda yi ɓesaŋmbambɔ ɓun kelma ɗetina to suŋgwɛ nɛ Njambiyɛ kɛ́ na.› 16Ma ɓe nda si wokɔ mɛn Njambiyɛ nje kpalɔ kelɔ yasi te yi kwaɗya temɔ nɛ kɛ́? Yeti ndi kiya ɓotu ɓaka ɓe Mɔyisi punja soŋɛ ɓo hɛnɛ kɛ Ejipt ɓaka kelɛ ɗete na? 17’Ma Njambiyɛ ma wóku ŋgambi suŋgwɛ nɛ ɓe nda kɛ mɛsew kamɔni? ’A ti ma wóku ŋgambi suŋgwɛ ndi nɛ kiya ɓotu ɓaka ɓe kelma ɓeya yasi, ɛ ɓo saŋgwa nɛ sɔŋ kɛ mɔy koŋgor ɓaka na? 18’Ma Njambiyɛ ma kínjaŋgwɛ nde, ɓe nda tí nyiŋɛ kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛnɛ? ’Yo ti ma ɓɛ́ŋa ndi kiya ɓotu ɓaka ɓe kelma ɗa mɛtɔ suŋgwɛ nɛ nyɛ ɓaka na? 19Ɗete, hɛ kɛ ɓɛŋɛ nde, Njambiyɛ tì jayɛ nde, ɓo nyîŋa kɛ mbɛy te na, kɛto ɓo tì tikɛ temɔ kɛ yenɛ na.

4

1Njambiyɛ kpoma nde, wusɛ yakama nyiŋɛ kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛnɛ. Ma ɗete, piŋɔ te yi ŋgimɔ nyiŋnate ndi kɛte, hɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, ma mbaŋa mumɔ kɛ njoka yun mɛ nje kɔpɔ nyiŋnate takɛ nde, a tikama nɛ njimɛ. 2Ma hɛ wokuma sendi Kimɔ Tom te ndi nda yi ɓesaŋmbambɔ ɓusu wokuma nɔ sendi kwey kɛ koŋgor kɛ́. Ɓo wokuma Kimɔ Tom te, yasi wɛtɛ, yo tì kamɛ ɓo yaŋa na, kɛto ɓo wokuma ndi wokɔ kinɛ tikɔ temɔ kɛte na. 3Kɛ ɓɛ wusɛ ɓe tikɛ temɔ kɛte ɓaka, wusɛ kɛ nyiŋɛ su kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛte yi Njambiyɛ lɛpima nde: ‹Mi wokuma ŋgambi, ɛ mi kinja nde: Ko ɓo tí nyiŋɛ gba kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛmbɛ na.› Njambiyɛ lɛpima mɛlɛpi maka, ko ɓɛkɔ nde, a ma kíki siɗyɛ mɛsay mɛnɛ komɛ nyɛ kusuma nɛ mbokɔ kɛ́. 4Womaŋa kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ, kɛ kasi mɛtu yitan jɔ yiɓate yi yo lɛpɛ kɛ́, ɛ nde: ‹Njambiyɛ kelma mɛsay mɛnɛ hɛnɛ kɛ mɛtu yitan jɔ wɛtɛ, ma kɛ yitan jɔ yiɓate, ɛ nyɛ wɛɗya.› 5Nda yi wusɛ kandima si lɛpɔ ndana kɛ́, mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ ɓasiɗye lɛpɔ sendi waka nde: ‹Ko ɓo tí nyiŋɛ gba kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛmbɛ na.› 6Ma ɓotu ɓete ɓe kandima wokɔ Kimɔ Tom te ɓaka tì nyiŋɛ kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛte na, kɛto mɛtemɔ man ɓa̧ nɛ keskere. Yasi wɛtɛ, muka ɓaŋa yakama nyiŋɛ kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛte. 7Yori yi Njambiyɛ kɛ tɛmbiɗye sendi wɛtɛ jɔnja ŋgimɔ te yi nyɛ jeɓa nde muka kɛ́. Mɛsew kwaŋma kɛ kɔŋte ɓuɗyate, ɛ nyɛ lɛpɛ lɛpi te yi wusɛ lɛpima ndana kɛ́ nɛ numbu Davit nde: ‹Muka ŋgɛ wunɛ wokɛ mɛn nɛ, nɛ tî ɗeskwɛ mɛtemɔ mun na!› 8Ma Yosuwa má kɛndi nɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu kumɔ nɔ kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛte, ma Njambiyɛ tì lɛpɛ se kasi wɛtɛ ŋgimɔ mɛwɛɗya kɛ kɔŋte na. 9Ɗete, Njambiyɛ kombila wɛtɛ ŋgimɔ mɛwɛɗya yi kɛ ɓoŋna nɛ yi yesɔ *Saba nyɛ ɓotu ɓenɛ. 10Mɔ te ɛ nyiŋma kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛ Njambiyɛ kɔ kɛ wɛɗya kɛ mɛsay mɛnɛ hɛnɛ nda yi Njambiyɛ wɛɗyama nɔ kɛ kɔŋ mɛsay mɛte yenɛ kɛ́. 11Ɗete, hɛ nyɛ̂ki sosu su hɛnɛ yí sa̧ nje te yi nyiŋɛ kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛte, kambɔ ɓaŋa mɛ nje kelɔ ɗa̧ mɛtɔ nda ɓesaŋmbambɔ ɓusu kɔpɔ nɛ nyiŋnate kɛ mbɛy mɛwɛɗya mɛte. 12Wunɛ kêl ɗete, kɛto mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ́ki mumɔ kpasa joŋgwɛ, yo sendi nɛ ŋguŋguɗyɛ. Yo lóŋ mumɔ kɛ temɔ kwa̧ yi kafa te ɛ nɛ mɛnumbu mɛte yiɓa yakama kelɔ kɛ́. Yo nyíŋa ndi pɔkɛ kumɔ kɛ mɔy mbumɔ temɔ, nyiŋɛ kumɔ kɛ mɔy ɗyɔŋgɔ kɛ to. Yo kɛ́n kumɔ kɛ mɛjaŋgwe mɛ yotu, kumɔ sendi kɛ ɗyɔŋgɔ te yi mɔy mɛyesɔ. Yo kɛ nɛmbɛ punjɛ mɛɗyanɔ nɛ̀ mɛtakɛ mɛte yi ɗiyɛ kɛ temɔ mumɔ kɛ́. 13Kɛ mɛyasi mɛte yi Njambiyɛ kusuma kɛ́, kinɛ yaŋa wɛtɛ nɛ wɛtɛ sɔɗyate kɛ mbɔmbu wenɛ na. A kɛ ɓɛŋɛ mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ kusuma kɛ́ nɛ loŋgo loŋgo. Mɛyasi hɛnɛ te yi wusɛ kelma kɛ́, hɛ ta tɛmɛ kɛ mbɔmbu wenɛ pilɛ yo nyɛ nyɛ.

Yesus Krist kwa̧ nyaŋgwɛ ɓotu

ɓe nyɛna sadaka hɛnɛ

14Wusɛ mɛ ndana nɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka te ɛ kwaŋma ɓari hɛnɛ kɔ. Yo Yesus te Mɔnɔ Njambiyɛ ɛ ɓendima kɛ̀ kwey kɛ ɗyoɓɔ kɔ. Ɗete, hɛ tîki temɔ nɛ ŋgbik kɛ yenɛ kɛ mbɔmbu ɓomɔ. 15Kɛto Yesus te nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka wusu te yi wusɛ lɛpɛ nɔ kɔ tí ɗiyɔ kinɛ gwe ŋgwɛtɛ wusu kɛ mɛtɛkɔ mɛte yi wusɛ nɔ kɛ́ na. A saŋgwama nɛ mɛɓoɓilan ndi nda wusɛ kɛ mɛnje hɛnɛ. Yasi wɛtɛ, ko a tì kelɛ nɛ yiŋa mɛɓeyɔ na. 16Ɗete, hɛ kɛ̂n ndana nɛ ɓiɓina temɔ kɛ kɛki siya ɓekum te yi Njambiyɛ te ɛ nɛ ŋgikwa kɔ, na tiki wusɛ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ ɓeya mɛkele musu, kelɔ ŋgikwa nɛ wusɛ yí kamɛ wusɛ komɛ yiŋa yasi ɗya̧ wusɛ kɛ́.

5

1Yo nde, kɛ yi nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka hɛnɛ, ɓo tɔ́ka nyɛ ndi kɛ njoka ɓomɔ tɛmbiɗye nyɛ, na kel mɛsay mɛ Njambiyɛ yí kamɛ nɛ ɓotu ɓete. Mɛsay mɛnɛ, yo nde, a ɓóŋ mɛyasi nyɛ Njambiyɛ, kelɔ sendi sadaka nyɛ nyɛ kɛto mɛɓeyɔ mɛ ɓomɔ. 2A yakama wokɔ yasi te yi ɗya̧ kɛ yi ɓotu ɓete ɓe ndekima mɛyasi, nɛ̀ ɓaka ɓe jatɛ kɛ yiŋa mɛnje ɓaka, kɛto yo ɗyáŋ sendi nyɛ nda ɓo. 3Yo kɛto te yite yi nyɛ yâkaŋgwɛ nyɛ sadaka, kɛto mɛɓeyɔ mɛte yenɛ nɛ ŋguru wenɛ nɛ̀ yi ɓotu ɓe kandɔ sendi. 4Mumɔ ti ɓóŋ nyaŋgwɛ ɗiyɔ te nɛ ŋguru wenɛ na. Yasi wɛtɛ, yo Njambiyɛ nɛ ŋguru wenɛ jeɓa mumɔ tɛmbiɗye nyɛ nda yi nyɛ kelma kwey nɛ *Arɔn kɛ́.

5Kɛ yi *Krist, yo ɓa̧ sendi ɗete. Nyɛ nɛ ŋguru wenɛ tì ɓu̧ nyaŋgwɛ ɗiyɔ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ kɛ yotu nɛ na. Yasi wɛtɛ, yo Njambiyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Wɛ mɔnmbɛ, kandɛ ndana mi mɛ sɔŋgwɛ.› 6Yo nda yi yo kɛtinate sendi womaŋa kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Wɛ mɔ nyɛna sadaka kpo nɛ kpo nda Mɛlkisedɛk.› 7Kɛ joŋgwɛ ɗyenɛ kɛ mɛnɛti maka, Yesus ɗikima ŋgwɛta jaɓa kembiɗya ɗetinate punjɛ misiɗyɛ kɛ misi kɛ mbɔmbu Njambiyɛ te ɛ ɓa̧ nɛ ɗeti te yi soŋɛ sɔŋ kɛ yotu nɛ kɔ. Ɛ Njambiyɛ wokɛ mɛŋgwɛta mɛnɛ, kɛto Yesus piɗya yotu kɛ mbɔmbu wenɛ. 8Ko ɓɛkɔ nde, a ɓa̧ gbate Mɔnɔ wenɛ, a kwaŋma nɛ nje mɛbɔnɛ yí jekɛ nɛ kelna yasi te yi Njambiyɛ kwaɗyɛ kɛ́. 9Kɛ Njambiyɛ ma si nyɛ nyɛ ɗeti te yi tonjɛ mɛyasi hɛnɛ kɛ́, ɛ nyɛ nje ɓɛ mɔ te ɛ ɓutɛ nje yí joŋgwɛ nɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe kelɛ yasi te yi nyɛ lɛpɛ yí nyɛ ɓo joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo. 10Ɗete, ɛ Njambiyɛ tɛmbiɗye nyɛ nde, a ɓɛ̂ki nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nda Mɛlkisedɛk.

Hɛ kêl mɛyasi mɛte yi goto ɓomɔ

11Wusɛ nɛ ɓuɗya mɛyasi mɛte yi wusɛ yakama lɛpɔ nyɛ wunɛ kɛ kasi nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka kɔ. Yasi wɛtɛ, yí nɛmbɛ nɔ, yo nɛ ɗetɔ, kɛto wunɛ yeti se kɛ ɓiye to mɛyasi nɛdɔ nda yi mbɔmbu na. 12Ma, kɛ ɓuɗya ŋgimɔ te yi sima kwa̧ kɛ́, ma wunɛ mɛ ndana ɓotu ɓete ɓe yakama teɗye mɛyasi nyɛ ɓɛsɔ, yasi wɛtɛ, yo kɛ diyɛ ndana nde, ɓo ɓâsiɗya teɗye sendi wunɛ bosa mɔnɔ mɛyasi mɛte yi ɓo kandima teɗye wunɛ mbɔmbu kɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ́. Wunɛ mɛ ndana nda ɓɔnɔ ɓete ɓe ndi kɛ ɗye ɓɛri ɓaka. Nɛ̀ nde, wunɛ ɗyâki mɛɗye mɛte yi nɛ ɗetɔ, wunɛ kɛ kpalɔ kelɔ nde, ɓo nyɛ̂ki wunɛ mɔrɔku mɛɓɛri nɛ kɔkɔ. 13Yo nde, mɔ te ɛ ndi kɛ ɗye ɓɛri kɔ ndi nɛ gbɛla mɔnɔsikɛ. Njɛl mɔ te mbɛte tì pa duwɛ nɛmbina yasi te yi nɛ ŋgbeŋ nɛ̀ yasi te yi ɓɛ kɔtute kɛ́ na. 14Ma ɗetina mɛɗye ɓɛ́ŋa goto ɓomɔ. Njɛl ɓotu te ɓɛte yakama nɛmbɛ kimɔ yasi nɛ̀ ɓeya yasi, kɛto ɓo nya sosu yan kɛ jekina mɛyasi mɛte, ɛ ɓo si yila nɔ.

6

1Ma ɗete, hɛ kɛ̂n kɛndɔ mbɔmbu jekɛ mɛyasi mɛte yi ɓɛŋɛ goto ɓomɔ. Hɛ tî ɗiy ndi kɛ kiya mbɛy kɛ bosa mɛyasi mɛte yi ɓo teɗya wusɛ kɛ kasi *Krist kɛ́ na. Hɛ ma si tɛmbiɗye mɛkol mɛ tu̧, hɛ tî ɓasiɗya tɛmbiɗye se na. Hɛ sima lɛpɔ yo nyɛ wunɛ, yo nde, ɓomɔ tûm kɔŋ nɛ mɛkele mɛte yi kɛ̀ nɛ mumɔ kɛ nje sɔŋ kɛ́, yeŋsa temɔ tikɔ kɛ yi Njambiyɛ. 2Hɛ sima nɛmbɛ njoka tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku te yi kwaŋna kɛ́ nyɛ wunɛ, lɛpɔ kasi kasa mɛɓɔ kɛ yotu ɓomɔ te yi kelna kɛ́ nɛ̀ kasi womiya ɓemuŋ nɛ̀ kasi pɛsina jɔsi te yi Njambiyɛ ta pɛsɔ kɛ siyna mbokɔ kɛ́. 3Ma ndana, ŋgɛ Njambiyɛ jayɛ, hɛ tí ɓɔnɛ ndi wari na, hɛ ta kɛ̀ mbɔmbu.

4Njambiyɛ paniya puyɛ nyɛ ɓaŋa ɓomɔ. Ɓo nɛ ŋguru wan ɓɛŋma nde, yasi te yi Njambiyɛ nya ɓo kɛ́ gba kimɔte. Ɓo ɓɛŋma sendi mɛkamna mɛ Kimɔ Sisiŋ. 5Ɓo ɓɛŋma gbate nde, mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kimɔ yasi, kandɛ ɓɛŋna nyaŋgwɛ ŋguŋguɗyɛ ŋgimɔ te yi ta duwɛ nje kɛ́. 6Ɓotu ɓete ɓɛŋma duwɛ mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ. Yasi wɛtɛ, ɓo kpalma tumɔ kɔŋ nɛ Njambiyɛ. Ma ɗete, nje te yi ɓo yakama kelɔ nde, ɓotu ɓete yêŋsaŋgwɛ sendi temɔ nɛ kɔkɔ kɛ́ yeti se na. Yo nda ɓo nɛ ŋguru wan kɛ kala ŋgba Mɔnɔ Njambiyɛ kɛ kroa, kelɔ nde, ɓomɔ wûŋgwɛ nyɛ. 7Hɛ pâŋ ɓu̧ yekambiyɛ nɛ mɛnɛti. Ŋgɛ mbiyɔ ɗiki nɔ nɛ kpik kpik kɛ yiŋa mbɛy, ŋgɛ mɔrɔku ɗiki nyiŋɛ mɛnɛti ɓɔsɛ yo, ŋgɛ mɛnɛti mɛte joŋgwɛ nyambi yí kamɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe kelma ŋgwaŋ womɛte ɓaka, yite Njambiyɛ kɛ nyɛ mɛnɛti mɛte mɛkombila. 8Ma ŋgɛ mɛnɛti mɛte kpalɛ kelɔ nde, mɛmbunjɔ mɛte yi nɛ mɛsɔru nda mɛŋgombiya kɛ́ jôŋ kɛte, yite ɓomɔ ɓɛ́ŋa mɛnɛti mɛte soŋɛ misi, Njambiyɛ má kita nɛ yo si loɗyɛ yo nɛ ŋgito. 9Wunɛ njɔŋ, sɔŋ temɔ su, ko ɓɛkɔ nde, wusɛ lɛ̂pinaŋgwɛ ɗete, wusɛ nɛ ɓiɓina temɔ nde, wunɛ kɛ gba kimɔ nje te yi ta kelɔ nde, Njambiyɛ jôŋgwɛ wunɛ. 10Hɛ lɛ́pi ɗete, kɛto Njambiyɛ yeti mɔ te ɛ kelɛ yasi kɔtute na. A tí leŋsa mɛsay mɛte yi wunɛ kelɛ nɛ̀ mɛkwaɗya mɛte yi wunɛ teɗya suŋgwɛ nɛ nyɛ kɛ́ na. Mɛkwaɗya mɛte kɛ ɓɛŋna kɛ kimɔ mɛyasi mɛte yi wunɛ kelma suŋgwɛ nɛ ɓotu ɓenɛ nɛ̀ yi wunɛ kɛ̀ mbɔmbu kelɔ kɛ́. 11Ma yasi te yi wusɛ gɔrɛ kɛ́, yo nde, mumɔ hɛnɛ kɛ njoka yun nyɛ̂ki sosu nɛ hɛnɛ kɛ kelna mɛsay ɗete kumɔ kɛ siynate. Ɗete, wunɛ ta ɓɛ nɛ mɛyasi hɛnɛ te yi wunɛ ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ nde, wunɛ ta ɓɛ nɔ kɛ́. 12Ma wusɛ yeti kɛ kwaɗyɛ nde, ɗyɛm ɓîya wunɛ na. Yasi wɛtɛ, hɛ kwáɗyikwɛ nde, wunɛ kêl nda yi ɓotu ɓe Njambiyɛ ɓete ɓe tikɛ temɔ kɛ yenɛ, ɓɛ sendi nɛ tiŋ kelɛ kɛ́. Ɓo kɛ nje ɓɛ nɛ kimɔ mɛyasi mɛte yi nyɛ kpoma tikɛ ɓo kɛ́.

Njambiyɛ tónjukwɛ mɛyasi mɛte

yi nyɛ si kpo kɛ́

13Kɛ ŋgimɔ te yi Njambiyɛ kpoma yiŋa yasi nyɛ Abaraham kɛ́, a lɛpima kinja yotu nɛ nɛ ŋguru wenɛ, kɛto mbaŋa mɔ te ɛ kwaŋma nyɛ, na kinja yotu mɔ te yeti na. 14A lɛpima kinja yotu nɛ nde: ‹Gbakasi, mi ta tonjɛ wɛ nɛ mɛkombila, kelɔ nde, ɓenday ɓɔ nyɛ̂ɓi nyɛɓɔ kɛ̀ nɔ mbɔmbu.› 15Abaraham wokuma ɗete, ɛ nyɛ kelɛ tiŋ laɗye. Ɗete, ɛ nyɛ nje ɓɛ nɛ yasi te yi Njambiyɛ kpoma nde, a ta nyɛ nyɛ kɛ́. 16Kɛ yi ɓomɔ ɗiki kinja nɔ kɛ́, ɓo kínjaŋgwɛ nɛ ɗinɔ mɔ te ɛ ɓɛ nyaŋgwɛte kwa̧ ɓo kɔ. Ŋgɛ mumɔ kinja ɗete, yo kɛ teɗye nde, lɛpi te yi nyɛ lɛpɛ kɛ́, gbakasi. Ɔ ɓɛ́ŋa, mɛso te yi ɓa̧ kɛ njoka yan kɛ́ tí kɛ̀ se mbɔmbu na. 17Ɗete, Njambiyɛ kwaɗya teɗye nɛ nje te yite nyɛ ɓotu ɓete ɓe nyɛ si kpo yiŋa yasi nyɛ ɓo ɓaka nde, ko a tí ɗiyɔ kinɛ tonjɛ yasi te yi nyɛ si kpo kɛ́ na. Yí teɗye nɛ yo, a lɛpinama nje kinja sendi yotu. 18Kɛ mɛyasi maka yiɓa, yite nde, ŋgɛ Njambiyɛ si kpo yiŋa yasi, kinja sendi yotu nɛ, yaŋa tí sɛnjɔ se kɛte na. Ko a ti kél ja̧ na. Ɗete, pɛ wusɛ ɓotu ɓete ɓe sɔma kɛ yasi nɛ ɓaka, yo kɛ nyɛ wusɛ nyaŋgwɛ ɗeti te yi ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ nɛ ŋgbik kɛ mɛyasi mɛte yi nyɛ sima kpo nyɛ wusɛ kɛ́. 19Ɓiɓina temɔ te yi wusɛ nɔ ɗete kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ kɛ kelɔ nde, wusɛ ɗîy nɛ ŋgbiŋgim kinɛ ndeŋsa na nda yi dindɛ tɛmbiɗye nɛ landi nɛ njik kɛ sombu kɛ́. Ɓiɓina temɔ te kɛ kelɔ sendi nde, wusɛ lâŋsaŋgwɛ lambɔ te yi ɓo kɛsa petɔ nɛ mbɛy te yi nɛ kiyɔ kɛ́ nyiŋɛ kumɔ kɛ mɔyte mate. 20Yesus ma kakɛ nje nyɛ wusɛ, kandɛ kumɔ mate, ɛ nyɛ nje ɓɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka kpo nɛ kpo nda Mɛlkisedɛk.

7

Kasi Mɛlkisedɛk te mɔ nyɛna

sadaka nyɛ Njambiyɛ

1Mɛlkisedɛk kɔ ɓa̧ kumande Salɛm.*f1* A ɓa̧ sendi mɔ nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ te ɛ kwaŋma mɛyasi hɛnɛ kɛ kwey kɔ. Kɛ ŋgimɔ te yi Abaraham ɓa̧ kɛ yɔkwɛ kɛ loŋna ɗyambi komɛ nyɛ laŋsama ɓuɗya ɓekumande kɛ́, ɛ Mɛlkisedɛk tɛmɛ kɛ̀ saŋgwa nɛ nyɛ kwa̧ nyɛ nyɛ mɛkombila. 2Kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi Abaraham yɔkwa̧ nɔ kɛ ɗyambi kɛ́, a ɓakima kwalɔ yasi hɛnɛ kɛ mɛŋgaɓiyɛ kamɔ kamɔ. Ɛ nyɛ ɓu̧ ŋgaɓiyɛ kwalɔ mɛyasi mɛte wɛtɛ wɛtɛ nyɛ Mɛlkisedɛk. Faŋ to ɗinɔ Mɛlkisedɛk, yo nde: Kumande te ɛ nɛ ŋgbeŋ. Sendi, nyɛ kumande te ɛ Salɛm, yite nde: Kumande te ɛ kelɛ nde, ɓomɔ ɗîy nɛ tɛ. 3A kinɛ saŋgwɛ na, a kinɛ nyaŋgwɛ na, a kinɛ ɓesaŋmbambɔ na. Ko ɓo yeti kɛ lɛpɔ kasi jariki nɛ, ho lɛpɔ nde, a gwa̧ na. Ɗete, nyɛ nda Mɔnɔ Njambiyɛ, nyɛ mɔ nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ kpo nɛ kpo.

4Nɛ ɓɛ̂ŋa ndi, a ɓa̧ gba nyaŋgwɛte ɓuɗyate. Ko nyaŋgwɛ saŋmbambɔ wusu Abaraham nɛ ŋguru wenɛ, kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ yɔkwa̧ nɔ kɛ ɗyambi kɛ́, a ɓakima kwalɔ yasi hɛnɛ kɛ mɛŋgaɓiyɛ kamɔ kamɔ, ɓu̧ ŋgaɓiyɛ kwalɔ mɛyasi mɛte wɛtɛ wɛtɛ nyɛ nyɛ. 5Kɛ njoka ɓenday ɓe Levi ɓaŋa kɛte ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ. Mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ te yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ kɛ nyɛ ɓo ɗeti te yi diyɛ ŋgaɓiyɛ kamɔ kɛ mɛɓɔ mɛ mumɔ hɛnɛ kɛ kandɔ Isarayɛl. Yite nde, ɓo díya ndi kɛ mɛɓɔ mɛ ɓemaŋ ɓan, ko ɓɛkɔ nde, ɓenɛ ɓo hɛnɛ wúla ndi kɛ mɛkiyɔ mɛ Abaraham. 6Ma kɛ ɓɛ Mɛlkisedɛk, a yeti nɛ nday Levi nda ɓo na. Ko ɗete, a ɓoŋma ŋgaɓiyɛ kamɔ kɛ mɛɓɔ mɛ Abaraham. A ka̧ sendi mbɔmbu yí nyɛ Abaraham mɛkombila, nyɛ mɔ te yi Njambiyɛ kpoma mɛyasi nyɛ nyɛ kɔ. 7Hɛ duwa̧ gbate nde, mɔ te ɛ nyɛ jakɔsɔ mɛkombila kɔ kwa̧ mɔ te ɛ ɓu̧ mɛkombila ɓoŋgɔ kɛ mɛɓɔ mɛnɛ kɔ. Yite kinɛ mɛso na. 8Kɛ yi ɓenday ɓe Levi te yi wusɛ lɛpɛ nɔ ɓe ɓu̧ ŋgaɓiyɛ kwalɔ mɛyasi wɛtɛ wɛtɛ kɛ njoka mɛŋgaɓiyɛ kamɔ kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi mumɔ ɓɛ nɔ kɛ́, ɓo gbɛla ɓotu ɓete ɓe ta si gwe gwakɔ. Ma yasi wɛtɛ, kɛ yi Mɛlkisedɛk, mɛkana mɛ Njambiyɛ lɛ́pi nde, nyɛ mɔ te ɛ ɓoŋma ŋgaɓiyɛ te kɛ mɛɓɔ mɛ Abaraham kɔ, nyɛ mɔ te ɛ nɛ joŋ. 9Hɛ yakama lɛpɔ nde ŋge? Ko Levi, nyɛ mɔ te ɛ ɗiki ɓu̧ ŋgaɓiyɛ kamɔ kɛ mɛɓɔ mɛ njɔŋ nɛ kɔ nya sendi ŋgaɓiyɛ kamɔ te yenɛ nyɛ Mɛlkisedɛk komɛ Abaraham nya nyɛ ŋgaɓiyɛ te yenɛ kɛ́, 10ko ɓɛkɔ nde, kɛ ŋgimɔ te yi Mɛlkisedɛk tɛmma kɛ̀ saŋgwa nɛ Abaraham kɛ́, Levi tì pa jaɗyɛ na. Wusɛ lɛ́pi nde, a nya Mɛlkisedɛk yasi nɛ nje Abaraham, kɛto Levi nday Abaraham, nyɛ mɛkiyɔ mɛnɛ.

11Mɛsay mɛ nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ te yi ɓenday ɓe Levi ɗikima kelɔ kɛ́ ɓa̧ njuku mɛmboŋga mɛte yi Njambiyɛ nya kandɔ Isarayɛl kɛ́. Ma mɛsay mɛte yi ɓo kelma kɛ́ má tonjukwɛ mɛyasi hɛnɛ te yi Njambiyɛ kwaɗya kɛ́, ma wɛtɛ mɔ nyɛna sadaka dɛlɛ ɛ ɓoŋnama nɛ Mɛlkisedɛk tì nje se tikɔ mɔy tu̧ *Arɔn na. 12Yo nde, kɛ wɛtɛ jɔnja ɓɔ mɛsay mɛ nyɛna sadaka ɗya̧, yo díya nde, mɛmboŋga sɛ̂njinaŋgwɛ sendi. 13Ma Nyaŋgwɛ Kumande wusu te yi wusɛ lɛpɛ nɔ waka kɔ wúla kɛ yiŋa kandɔ dɛlɛ. Wɛtɛ mɔ kandɔ te tì pa ɓɛ mɔ nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ wɛtɛ yesɔ na. 14Ɓomɔ hɛnɛ kɛ kombile duwɛ nde, Nyaŋgwɛ Kumande wusu kɔ wúla kɛ kandɔ Yuda. Komɛ Mɔyisi lɛpima kasi ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ kɛ́, a tì lɛpɛ kasi wɛtɛ mɔ kandɔ te na.

Kasi Mɔ te ɛ nda Mɛlkisedɛk kɔ

15Mɛsay mɛ nyɛna sadaka te yi ɓotu ɓe kandɔ Levi ɗikima kelɔ kɛ́ tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi tonjɛ yasi te yi Njambiyɛ kwaɗya kɛ́ na. Yasi te yi teɗye nɛ saŋsaŋ nde, yo ɗete kɛ́, yo kɛto Njambiyɛ nja̧ tɛmbiɗye mbaŋa mɔ nyɛna sadaka dɛlɛ, mbɛte nda Mɛlkisedɛk. 16A ti ɓóŋ ɗiyɔ mɔ nyɛna sadaka, kɛto a wúla kɛ wɛtɛ kandɔ ɓotu ɓe nyɛna sadaka nda yi mɛmboŋga mɛ ɓomɔ pɛsɛ kɛ́ na. Yasi wɛtɛ, a ɓóŋ ɗiyɔ te, kɛto nyɛ nɛ ŋguŋguɗyɛ te yi ɗiyɔ nɛ joŋ kpo nɛ kpo. 17Yo kwaŋnama ɗete nda yi mɛkana mɛ Njambiyɛ lɛpɛ kɛ kasi nɛ nde: ‹Wɛ mɔ nyɛna sadaka kpo nɛ kpo nda Mɛlkisedɛk.› 18Ɗete, Njambiyɛ sima li̧ mɛmboŋga mɛte yi mbɔmbu, kɛto yo tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi kelɔ yaŋa na. Sendi, yo tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi joŋgwɛ mumɔ na, 19kɛto mɛmboŋga mɛte tì kelɛ nde, mumɔ ɓɛ̂ki nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ na. Ma ndana, yo mɛ nɛ yiŋa yasi te yi kwaŋma mɛmboŋga. Yo yasi te yi wusɛ ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ kɛte, yo kɛ ɓutɛ wusɛ nje yí kɛ̀ nɔ kɛ kɛki Njambiyɛ. 20Kɛ mɛyasi mɛnɔri, Njambiyɛ kinjama yotu nɛ nɛ ŋguru wenɛ. Ma kɛ tɛmbiɗya ɓotu ɓe nyɛna sadaka te ɓari, a tì kinja yotu nɛ na. 21Yasi wɛtɛ, kɛ yi Yesus, kɛ yi Njambiyɛ tɛmbiɗya nɛ nyɛ kɛ́, Njambiyɛ nɛ ŋguru wenɛ kinjama yotu lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Mi Baba Mbokɔ kinjama nde, wɛ Mɔ nyɛna sadaka kpo nɛ kpo. Ko mi tí yɔkiɗye se numbu na.› 22Ɗete, Yesus nja̧ ɓɛ mɔ te ɛ ɓakiɗye kpasa mbon te ɛ kwaŋma ɛ mbɔmbu kɛ njoka su sinɛ ɓe Njambiyɛ.

23Ma yiŋa yaŋa kɛte sendi, yo nde, kɛ yi ɓotu ɓe nyɛna sadaka te ɓari, ɓo ɓa̧ ɓuɗyate, kɛto ɓo ɗikima gwe, sɔŋ tì tikɛ nde, ɓo kɛ̂n nɛ mɛsay man mbɔmbu na. 24Ma kɛ ɓɛ yi Yesus, yo yeti ɗete na, kɛto nyɛ mɔ te ɛ ɗiyɛ kpo nɛ kpo. Ɗete, ko yesɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ mumɔ tí ɓu̧ say mɔ nyɛna sadaka kɛ mɛɓɔ mɛnɛ na. 25Yo kɛto te yite sendi yi nyɛ yakama joŋgwɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe kwa̧ nɛ nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ̀ yi Njambiyɛ ndi tu wɛtɛ nɛ sat, kɛto a nɛ joŋ kpo nɛ kpo. A kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ mɛtu hɛnɛ kɛto yan.

26Yo gba njɛl nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nda yɔkɔ ɛ yakama nɛ wusɛ. A pupunate kɛ mbɔmbu Njambiyɛ. A kinɛ mɛjɔsɔ na. A kinɛ mɔnɔ mɛɓeyɔ nɛ mbɛt kɛ yotu nɛ na. A yeti nɛ kumbɔ ɓenɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ na. Njambiyɛ ɓendiɗya nyɛ kɛnjɛ kɛ ɗyoɓɔ kɛ kwey. 27A yeti nɛ nda ɓe nyaŋgwɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka te ɓari na. Kɛ yan, mɛtu hɛnɛ ɓo ɗikima pa nyɛ sadaka nyɛ Njambiyɛ kɛto mɛɓeyɔ mɛte yan nɛ ŋguru wan, nje nyɛ sendi kɛto yi ɓotu ɓe kandɔ. Ma kɛ yi Yesus, a nya sadaka nyɛ Njambiyɛ ndi tu wɛtɛ nɛ sat. Yo nde, a nya yotu nɛ nɛ ŋguru wenɛ nɛ sadaka. 28Nyaŋgwɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka te yi ɓo ɗikima tɛmbiɗye ɓeŋgwɛ mɛmboŋga mɛ Mɔyisi ɓaka ɓa̧ ndi gbɛla ɓomɔ nɛ mɛjɔsɔ sendi. Ma kɛ ɓɛ *Mɔnɔ, lɛpi te yi Njambiyɛ nja̧ lɛpɔ kinja yotu nɛ kɛ́ nja̧ ɓu̧ mbɛy mɛmboŋga. Lɛpi te nja̧ tɛmbiɗye Mɔnɔ wenɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka, kelɔ nde, a ɓɛ̂ki kpo nɛ kpo nɛ njololo kɛ mɛyasi hɛnɛ.

8

Yesus nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe

nyɛna sadaka te wusu

1Ma nyaŋgwɛ yasi te yi wusɛ jekɛ kwaɗyɛ lɛpɔ kɛ́, yo nde: Wusɛ mɛ ndana gbate nɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ. A ka̧ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛ kwey kɛ mbam ɓɔ Njambiyɛ te ɛ ɗiyɛ nɛ mɛyasi hɛnɛ kɔ. 2A kél mɛsay mɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka kɛ mbɛy te yi nɛ kiyɔ, kpasa mbɛy te yi Baba Mbokɔ nɛ ŋguru wenɛ kombila, yeti mumɔ na.

3Ɓo tɛ́mbiɗya nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka hɛnɛ, na ɓu̧ mɛyasi kaŋɛ nyɛ Njambiyɛ, wo sendi ɓenyamɔ kelɔ nɛ sadaka nyɛ nyɛ. Ɗete, yo kimɔte nde, nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka te wusu ɓɛ̂ki sendi nɛ yasi te yenɛ yi nyɛ ta nyɛ Njambiyɛ kɛ́. 4Ndi nde, a má ɓɛki kɛ mɛnɛti maka, ko ma nyɛ tì ɓɛ mɔ nyɛna sadaka na, kɛto yo nɛ gwɛya̧ ɓotu ɓe nyɛna sadaka kɛte ɓe kaŋɛ mɛyasi nyɛ Njambiyɛ ɓeŋgwɛ mɛmboŋga mɛ Mɔyisi. 5Mɛyasi hɛnɛ te yi ɓo kelɛ kɛ́, yo gbɛla yekambiyɛ, yo kɛ ɓoŋna ɓoŋnaŋgwɛ nɛ mɛyasi mɛte yi kelna kɛ ɗyoɓɔ kɛ́. Yo ɗete komɛ Mɔyisi kwaɗya sumɔ njɛl tu̧ te yi ɓo kelɛ nɛ to mɛlambɔ yi wusɛ lɛpɛ nɔ kɛ́, ɛ Njambiyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Ɓɛŋa, kelɔ tu̧ te ɓeŋgwɛ yekambiyɛ te yi mi teɗya wɛ kɛ keki kɛ́.›

6Ma ndana, hɛ ɓɛ́ŋa nde, mɛsay mɛte yi *Krist kwaŋma gbate yi ɓotu ɓe nyɛna sadaka te ɓari ɓuɗyate. Hɛ lɛ́pi ɗete, kɛto mɛsay mɛ njuŋɔ te yi nyɛ kelma kɛ́, a kelma yo nɛ nje kpasa mbon te ɛ kwaŋma ɛ mbɔmbu, kɛto kimɔ kpasa mɛyasi mɛte yi Njambiyɛ kpoma nyɛ wusɛ kɛ mɔy mbon te kɛ́ kwa̧ mɛyasi mɛte yi nyɛ kpoma kɛ yi mbɔmbu kɛ́.

7Ma bosa mbon te yi Njambiyɛ kelma kɛ́ má ɗiy kinɛ mɛjɔsɔ na, ma nyɛ tì tikɛ se mbɛte, nje kelɔ sendi mbaŋa na. 8Yo gbate ɗete, kɛto Njambiyɛ lɛpinama nyɛ kandɔ ɗyenɛ yí ndeyɛ ɓo nde: ‹Nɛ ɓɛ̂ŋa, mi Baba Mbokɔ kɛ lɛpɔ nde: Kɛ mɛtu mɛte yi nje kɛ́, mi ta kelɔ jɔnja mbon sinɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl nɛ̀ ɓotu ɓe kandɔ Yuda. 9Yo tí ɓɛ nda mbon te yi mi kelma sinɛ ɓesaŋmbambɔ ɓan kɛ ŋgimɔ te yi mi ɓiyma ɓo nɛ gba ɓɔ mbɛ punjɛ soŋɛ kɛ mɛnɛti mɛ Ejipt kɛ́ na. Nda ɓo tì kɛ̀ mbɔmbu ɓeŋgwɛ mbon te kɛ́, ɛ mi soŋɛ temɔ kɛ yotu yan. Yo mi Baba Mbokɔ lɛpɛ ɗete. 10Ma mbon te yi mi ta nje kelɔ sinɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl kɛ́, yo nde, kɛ mɛŋgimɔ mɛte yite si kwa̧, mi ta ŋgba mɛmboŋga mɛmbɛ kɛ ɗyanɔ ɗyan kɛtɔ yo kɛ mɛtemɔ man. Mi ta ɓɛ Njambiyɛ wan, ɓo má ɓɛ kandɔ ɗyembɛ. 11Ko mbaŋa mumɔ tí lɛpɔ se nyɛ jakɔsɔ ho nyɛ maŋ teɗye nyɛ nde, a dûkwɛ Baba Mbokɔ na. Kɛto mumɔ hɛnɛ ta duwɛ mi kandɛ ɓɔnɔsikɛ kumɔ ɓetomba hɛnɛ. 12Yo ta kelna ɗete, kɛto mi ta tikɔ ɓo nɛ ŋgwɛtɛ kɛ kɔtu mɛkele man. Mi tí takɛ se mɛɓeyɔ mɛte yi ɓo kelma kɛ́ na.› 13Ma ŋgɛ Njambiyɛ lɛpɛ kasi jɔnja mbon, yite téɗya nde, a pɛsima nde, bosate sima jombɛ. Ma ŋgɛ yiŋa njombu yasi si jombɛ, yite yo ta ɓɛ kɛ yambile.

9

Njɔmbɔ kanna Njambiyɛ kɛ njombu mbon

nɛ̀ kɛ jɔnjate

1Bosa mbon ɓa̧ nɛ mɛmboŋga mɛte yenɛ yí teɗye nda yi ɓomɔ yâkaŋgwɛ kelɔ nɛ mɛsay nyɛ Njambiyɛ kɛ́. Yo ɓa̧ sendi nɛ mbɛy kiyɔ te wenɛ yi ɓomɔ summa nɛ mɛɓɔ man kɛ́. 2Yo nde, ɓo kelma tu̧ nɛ to mɛlambɔ. Bosa toŋgari te yi ɗiyɛ kɛte kɛ́, ɓo jéɓaŋgwɛ nde Mbɛy te yi nɛ kiyɔ. Ɓo ɗikima tikɔ yasi te yi ɓo kasɛ lambo kɛte kɛ́ womɛte, ɓu̧ teɓel nɛ̀ mɛmampa mɛte yi ɓo kaŋɛ nyɛ Njambiyɛ kɛ́ kɛte. 3Kɛ kɔŋ lambɔ yiɓate yi ɓo kɛsa kɛ kɔŋ toŋgari te ɛte kɛ́, wɛ kúm kɛ wɛtɛ toŋgari sendi. Ɓo jéɓaŋgwɛ mbɛte nde Mbɛy te yi nɛ kiyɔ laŋsa yɔru. 4Kɛ mɔy toŋgari te, yo ɓa̧ nɛ wɛtɛ mbɛy te yi ɓo ɗiki loɗyɛ mɛyasi mɛte yi nɛ kimɔ mɛtul kɛ́. Mbɛy te ɓa̧ hɛnɛ tandɛ lɔr nɛ lɔr. Ɓo ɗikima loɗyɛ yiŋa kwalɔ mutɔ te yi nɛ kimɔ mɛtul kɛ́ kɛte. Kpoŋgi te yi teɗye mbon kɛ njoka Njambiyɛ ɓenɛ ɓotu ɓenɛ kɛ́ ɓa̧ sendi kɛ toŋgari te. Kɔŋ kpoŋgi te ɓa̧ hɛnɛ tandɛ lɔr nɛ lɔr. Wɛtɛ pan ɓa̧ kɛ mɔyte tandɛ lɔr nɛ lɔr, yiŋa mɛɗye nde man ɓa̧ kɛ mɔyte. Wakatiki te yi *Arɔn ɓa̧ nɔ yi mɛnjam mɛjeti loma kɛte kɛ́ ɓa̧ sendi kɛ mɔy kpoŋgi yinɔri. Mɛpɛl mɛtari yiɓa te yi Njambiyɛ kɛtima mɛmboŋga mɛte yi teɗye mbon nɛ ɓenɛ kandɔ Isarayɛl kɛ́ ɓa̧ sendi kɛ mɔyte. 5Ɓo sama yekambiyɛ nyaŋgwɛ ɓaŋa ɓejaki ɓe Njambiyɛ yi ɓo jeɓa nde Ɓeseruɓɛ̧ ɓaka kasɛ kɛ to kpoŋgi yinɔri. Ɓejaki ɓenɔri téɗya nyaŋgwɛ mɛluksa mɛ Njambiyɛ. Wukumɛ mɛpapɔ man petima to kpoŋgi komɛ ɓo ɗiki kelɔ sadaka te yi soŋna mɛɓeyɔ mɛ ɓomɔ kɛ́. Ma ŋgimɔ te yi nɛmbɛ nɛ yo ndana nɛ kwɛt kwɛt yeti na. 6Yo nde, kɛ ɓo ma si kombile mɛyasi hɛnɛ ɗete kɛ́, ɛ ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nje ɗiki nyiŋɛ kɛ bosa toŋgari mɛŋgimɔ hɛnɛ yí kelɔ mɛsay man. 7Ma kɛ ɓɛ toŋgari yiɓate, ndi nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛpɔ nyiŋɛ mate. Kɛ sew wɛtɛ, a nyíŋa ndi tu wɛtɛ. A ti yaka nyiŋɛ kinɛ kɛ̀ nɛ mɛkiyɔ mɛ nyamɔ yí kelɔ nɛ sadaka kɛto mɛɓeyɔ mɛte yenɛ nɛ ŋguru wenɛ nɛ̀ kɛto mɛɓeyɔ mɛte yi ɓotu ɓe kandɔ kelɛ nɛ jekwɛ kɛ́ na. 8Kimɔ Sisiŋ kwaɗya teɗye komɛte nde, piŋɔ te yi bosa toŋgari ɓa̧ ndi kɛte, nje te yi kumɔ nɔ kɛ toŋgari te ɛ nɛ kiyɔ laŋsa yɔru kɔ tì pa ɓutuna pundɔ puyɛ na. 9Mɛyasi mɛnɔri téɗya yekambiyɛ mɛyasi mɛte yi kwaŋna ndana kɛ́. Yo téɗya nde, mɛyasi mɛte yi ɓo nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ mɛsadaka mɛ ɓenyamɔ te yi ɓo kelɛ nyɛ nyɛ kɛ́ tí kelɔ nde, temɔ mɔ te ɛ nyɛ yo kɔ ɓɛ̂ki nɛ tɛ kɛ mɛnje hɛnɛ na. 10Mɛmboŋga mɛte ɓɛ́ŋa ndi kasi mɛyasi mɛte yi mɛmbundɔ, kasi mɛɗye nɛ̀ mɛyasi mɛte yi mumɔ hɔɓiye nɛ̀ ɓuɗya jaki jaki kasi weyna yotu nɛ̀ weyna mɛyasi. Mɛmboŋga mɛnɔri ɗiyma kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi Njambiyɛ nja̧ sɛnjɔ nɛ mɛyasi hɛnɛ kɛ́.

11Ma *Krist sima nje, nyɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ, nɛ́ wusɛ ɓɛ nɛ kimɔ mɛyasi mɛte yi nyɛ sima kombile, na nyɛ wusɛ kɛ́. A kél mɛsay mɛnɛ kɛ mbɛy te yi nɛ ɗɔkɔ kwa̧ tu̧ lambɔ te ɛ mbɔmbu. Yo sendi kpasate ɓuɗyate, yo nɛ nyɔŋɔ kwa̧ ɛte. Yeti ɓomɔ sumɛ yo na. Yo yeti sendi waka kɛ to mɛnɛti na. 12Kɛ yi *Krist nyiŋma nɔ ndi tu wɛtɛ nɛ sat kɛ mbɛy te yi nɛ kiyɔ kɛ́, a tì ɓu̧ mɛkiyɔ mɛ ɓembam taɓɔ ho mɛkiyɔ mɛ ɓembam ɓenday kɛ̀ nɔ na. Yasi wɛtɛ, yo ŋgbak ŋgbak mɛkiyɔ mɛnɛ yi nyɛ ka̧ nɔ. Yo mɛkiyɔ mɛnɛ soŋɛ mɛɓeyɔ musu, joŋgwɛ wusɛ kpo nɛ kpo. 13Ɓo ɗikima ɓu̧ mɛkiyɔ mɛ ɓembam taɓɔ nɛ̀ yi ɓembam ɓenday, nyanje kɛ yotu ɓotu ɓete ɓe nɛ sɛmbɔ kɛ yotu yí weyɛ nɛ ɓo soŋɛ nɛ sɛmbɔ kɛ yotu yan. Ɓo ɗikima ɓiye sendi nyari nday wo ɓa nyɛ loɗyɛ, ɓu̧ su te kelɔ sendi nɔ ɗete. 14Ma ŋgɛ ɓɛ nde, mɛkiyɔ mɛ ɓenyamɔ nɛ̀ su te yite ɓa̧ nɛ ɗeti te yi kelɔ ɗete ’suŋgwa nɛ mɛkiyɔ mɛ Krist? ’Yenɛ kina kél kwa̧ yite na? Nɛ ɗeti te yi Kimɔ Sisiŋ te ɛ ɗiyɛ kpo nɛ kpo kɔ, Krist mɔ te ɛ kinɛ mbulma mɛɓeyɔ kɔ nya yotu nɛ nɛ sadaka nyɛ Njambiyɛ. Mɛkiyɔ mɛnɛ ta pupuɗye mɛtemɔ musu gbate soŋɛ kɛ mɛkele mɛte yi kɛ̀ nɛ mumɔ kɛ nje sɔŋ, nɛ́ wusɛ kel mɛsay nyɛ Njambiyɛ te ɛ nɛ joŋ kɔ.

15Yo ɗete nde, *Krist kelma say njuŋɔ te yí kelɔ jɔnja mbon, nɛ́ ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ jeɓama ɓaka ɓɛ nɛ kimɔ mɛyasi mɛte yi nyɛ sima kpo kɛ́. Kɛto Krist gwa̧ yí soŋɛ nɛ mɛɓeyɔ mɛte yi ɓomɔ kelma kɛ ŋgimɔ njombu mbon kɛ́. Mɛyasi mɛte yi nyɛ kpoma ɗete kɛ́ ta ɗiyɔ kpo nɛ kpo. 16Yo nde, ŋgɛ mumɔ si nyɛ numbu kɛtɔ nda yi ɓo yâkaŋgwɛ kaɓɔ nɛ mɛlikɔ mɛnɛ kɛ́, ɓo dísi kaɓɔ mɛyasi mɛte, ŋgɛ ɓo lɛpɛ nde, mɔ te gwa̧. 17Ma piŋɔ te yi mɔ te ndi kɛte nɛ joŋ, mɛkana mɛte yi nyɛ kɛtima kɛ́ yeti kɛ nyɛ ɓomɔ ɗeti te yi kelɔ yaŋa na, kɛto yo nyɛ́ki ɓomɔ ɗeti, ŋgɛ mɔ te gwe. 18Ɗete sendi, mɛsay mɛ bosa mbon tì kandɛ kinɛ nde, mɛkiyɔ pâŋ pa nyanja na. 19Nɛ mbɔmbu, kɛ Mɔyisi ma si nɛmbɛ to mɛmboŋga wɛtɛ wɛtɛ nyɛ ndiŋgɛlɛ kandɔ hɛnɛ nda yi yo ɗiyɛ kɛtinate kɛ mɛkana mɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ mɛkiyɔ mɛ ɓɔnɔ ɓenday nɛ̀ yi ɓembam taɓɔ saŋgwɛ nɛ mɔrɔku. Ɛ nyɛ nje ɓu̧ yiŋa tena lambɔ nɛ haŋgbe haŋgbe nɛ̀ toŋa wɛtɛ mɔnɔ jeti nde *yisɔp tɔpɛ kɛte kwa̧ nyanje kɛ gba mɛkana mɛ mɛmboŋga nɛ̀ kɛ yotu ɓomɔ hɛnɛ lɛpɔ nde: 20‹Yikɛ mɛkiyɔ mɛte yi Njambiyɛ kelɛ nɛ mbon yí pɛsɔ nde, wunɛ wókunaŋgwɛ nɛ nyɛ.› 21A nyanja sendi mɛkiyɔ mɛte ndi ɗete kɛ tu̧ te yi ɓo kelma nɛ to mɛlambɔ nɛ̀ kɛ ndiŋgɛlɛ mɛjɔlɛ mɛte yi ɓo ɗikima kelɔ nɛ mɛsay yí kanɔ nɛ Njambiyɛ kɛ́. 22Ɓeŋgwɛ yasi te yi mɛmboŋga lɛpɛ kɛ́, yo mɛkiyɔ pupuɗye sulɔ mɛyasi hɛnɛ. Yite nde, ŋgɛ mɛkiyɔ ti nyanja na, Njambiyɛ yeti kɛ tikɔ mɛɓeyɔ mɛ mumɔ nɛ ŋgwɛtɛ na.

Mɛkiyɔ mɛ Krist kɛ soŋɛ mɛɓeyɔ

mɛ ɓomɔ

23Ɗete, nda ɓo kɛ pupuɗye mɛyasi mɛte yi teɗye ŋgbak ŋgbak mɛyasi mɛte yi ɗiyɛ kɛ ɗyoɓɔ kɛ́ nɛ nje te yite, yo díya nde, ɓo pûpuɗya sendi ŋgbak ŋgbak mɛyasi mɛte yi ɗiyɛ kɛ ɗyoɓɔ kɛ́ nɛ nje kpasa sadaka te yi kwaŋma mɛsadaka mɛte yiri hɛnɛ. 24Kɛto mbɛy te yi nɛ kiyɔ yi *Krist nyiŋma kɛte kɛ́, yeti yikɛ yi ɓomɔ sumɛ nɛ mɛɓɔ man kɛ́ na. Yikɛ yi ɓo sumɛ kɛ́ téɗya gbɛla yekambiyɛ ŋgbak ŋgbak mbɛy te yi Krist nyiŋma kɛte kɛ́. Yasi wɛtɛ, Krist nyíŋa nɛ kɛ gba ɗyoɓɔ yí kɛ̀ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛto su. 25A ti nyíŋa mate, na kɛ̀ mbɔmbu yí nyɛ yotu nɛ nɛ sadaka na. A tì kelɛ nda yi nyaŋgwɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɗiki kelɔ kɛ́ na. Kɛto kɛ yi nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ, yo sew hɛnɛ yi nyɛ ɗiki ɓu̧ mɛkiyɔ mɛ ɓenyamɔ nyiŋɛ nɔ kɛ toŋgari te ɛ nɛ kiyɔ laŋsa yɔru kɔ. 26Má ɓɛki nde, Krist nyîŋa sew hɛnɛ mate ɗete, ma yo ɓa̧ nde, a sâŋgwaŋgwɛ nɛ mɛbɔnɛ mɛŋga ɓuɗyate kandɛ kɛ yi Njambiyɛ ma kúsu nɛ mbokɔ kɛ́. Ma ndana, kɛ ŋgimɔ te yi mbokɔ te yɔkɔ kɛ siyɔ kɛ́, a nja̧ punjɛ yotu ndi tu wɛtɛ nɛ sat yí nyɛ yotu nɛ nɛ sadaka yí soŋɛ nɛ mɛɓeyɔ mɛ ɓomɔ. 27Ma nda yo kponate nde, mumɔ gwâki ndi tu wɛtɛ, kɛ kɔŋte, Njambiyɛ kɛ pɛsɔ jɔsi nɛ kɛ́, 28ɗete sendi, Krist nya yotu nɛ ndi tu wɛtɛ yí soɓɛ nɛ mɛɓeyɔ mɛ ɓuɗya ɓomɔ. A ta ɓasiɗye nje kɛ mɛŋga yiɓate, yeti se yí soɓuna mɛɓeyɔ na, yasi wɛtɛ, yo yí joŋgwɛ ɓotu ɓete ɓe laɗye nyɛ ɓaka.

10

1Yo nde, mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ téɗya yekambiyɛ kimɔ mɛyasi mɛte yi kɛ nje kɛ́. Yo yeti kɛ teɗye ŋgbak ŋgbak mɛyasi mɛte nɛ yotu na. Ɗete, ko mɛmboŋga mɛte yeti nɛ ɗeti te yi kelɔ nde, ɓotu ɓete ɓe nje kɛ yi Njambiyɛ nɛ nje kelna kiya mɛsadaka mɛsew hɛnɛ ɓaka ɓɛ̂ki nɛ njololo kɛ mɛyasi hɛnɛ na. 2Yo má ɓɛki nde, ɓotu ɓete ɓe nyɛ mɛsadaka ɗete ɓaka njáki nje ɓɛ pupunate ndi tu wɛtɛ nɛ sat, ma ɓo yeti kɛ kɛ̀ se mbɔmbu yí kala nyɛ mɛsadaka na, kɛto yiŋa mɛɓeyɔ mɛte yi ɓo ta takɛ sendi kɛ temɔ yan yeti se na. 3Ma yasi wɛtɛ, nyɛna mɛsadaka mɛte yinɔri kél nde, mumɔ kɛ̂ taka mɛɓeyɔ mɛte yi nyɛ kelɛ kɛ́ yaka nɛ mɛsew wɛtɛ wɛtɛ. 4Yite nde, mɛkiyɔ mɛ ɓembam ɓenday nɛ̀ yi ɓembam taɓɔ yeti nɛ ɗeti te yi soŋɛ mɛɓeyɔ mɛ mumɔ na. 5Yori, kɛ ŋgimɔ te yi *Krist ɓa̧ nɛdɔ te yi nje kɛ mbokɔ kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ Njambiyɛ nde: ‹Ko wona ɓenyamɔ yí nyɛ nɛ wɛ sadaka ko nyɛna yɔ yiŋa mɛyasi, wɛ tì gɔrɛ na, yasi wɛtɛ, wɛ nya mi yotu te yi mumɔ. 6Ko mɛnjay mɛte yi ɓo loɗyɛ loɗyukwɛ yí kelɔ nɛ sadaka nyɛ wɛ kɛ́ ko mɛsadaka mɛte yi ɓo kelɛ yí soŋna mɛɓeyɔ, wɛ tì nyɛ temɔ kɛ yite hɛnɛ na. 7Ɗete, ɛ mi lɛpɛ nde: Njambiyɛ ɓɛŋa, mi yima, nɛ́ mi kɛ̀ kel yasi te yi wɛ kwaɗyɛ ɓeŋgwɛ yasi te yi yo kɛtinate kɛ kasi mbɛ kɛ mɔy mɛkana mɔ kɛ́.› 8Bosa yasi te yi Krist lɛpima kɛ́, ɛ nde: ‹Ko nyɛna yɔ mɛsadaka ko nyɛna yɔ yiŋa mɛyasi ko loɗya mɛnjay ko nyɛna sadaka te yi soŋna mɛɓeyɔ, mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ, wɛ tì gɔrɛ, ko nyɛ temɔ yɔ kɛte na.› Ko ɓɛkɔ ɗete, mɛmboŋga kɛ lɛpɔ nde, yo kêlnaŋgwɛ ɗete. 9Kɛ kɔŋte, Krist kɛ lɛpɔ sendi nde: ‹Njambiyɛ ɓɛŋa, mi yima, nɛ́ mi kɛ̀ kel yasi te yi wɛ kwaɗyɛ!› Ɗete, Krist kɛ tikɔ bosa mɛsadaka mɛte yiri yí nje tɛmbiɗye yiɓate. 10Nɛ nje te yite Yesus Krist kelma yasi te yi Njambiyɛ kwaɗya kɛ́. Ɗete, ɛ Njambiyɛ pupuɗye wusɛ kɛto sadaka te yi Krist nya nɛ yotu nɛ ndi tu wɛtɛ nɛ sat kɛ́.

11Mɔ nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ hɛnɛ kɛ ɗiyɔ kɛ tɛri mɛtu hɛnɛ yi kelɔ mɛsay mɛnɛ. A ɗíki kelɔ sadaka ndi nɛ kiya mɛyasi mɛte yi kinɛ ɗeti te yi soŋɛ mɛɓeyɔ wɛtɛ yesɔ na. 12Ma kɛ ɓɛ *Krist, a nya yotu nɛ nɛ sadaka nyɛ Njambiyɛ ndi tu wɛtɛ yí soŋɛ nɛ mɛɓeyɔ. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛ mbam ɓɔ Njambiyɛ kpo nɛ kpo. 13A ɗíy ndana yí laɗye ŋgimɔ te yi Njambiyɛ ta kawule ɓependɔ ɓenɛ tikɔ kɛ nji̧ mɛkol mɛnɛ. 14Ɗete, nɛ nje nyɛna sadaka wɛtɛ nɛ wɛtɛ nyɛ Njambiyɛ, a kelma nde, ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ sima pupuɗye ɓaka ɓɛ̂ki nɛ njololo kɛ mɛyasi hɛnɛ kpo nɛ kpo. 15Ma Kimɔ Sisiŋ sendi kɛ jayɛ lɛpɔ nyɛ wusɛ nde, yo gbate ɗete. A kandima si lɛpɔ lɛpi kɛ nɛ mbɔmbu nde: 16‹Mbon te yi sinɛ ɓo ta kelɔ kɛ́, yo ta ɓɛ ɗekɛ: Mi, Baba Mbokɔ kɛ lɛpɔ nde: Kɛ kɔŋ mɛtu mɛte, mi ta nyɛ mɛmboŋga mɛmbɛ kɛ mɛtemɔ man, mi má kɛtɔ yo sendi kɛ mɛɗyanɔ man. 17Mi tí takɛ se mɛɓeyɔ man ko kɔtu mɛkele man wɛtɛ yesɔ na.› 18Yite nde, komɛ Njambiyɛ si tikɔ mɛɓeyɔ mɛ mumɔ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ́, yo yeti kɛ diyɛ se nde, ɓo nyɛ̂ki sendi yiŋa sadaka yí soŋɛ nɛ mɛɓeyɔ na.

Hɛ kɛ̂n kɛ̀ yi Njambiyɛ

nɛ ɓiɓina temɔ

19Wunɛ njɔŋ, ɗete wusɛ mɛ nɛ gba ɓiɓina temɔ te yi nyiŋɛ lalɛ kɛ mbɛy te yi nɛ kiyɔ kɛto mɛkiyɔ mɛ Yesus. 20Yí nyiŋɛ nɔ mate, Yesus ɓutuma wusɛ nje te, kandɛ kwa̧ kɛte. Yo jɔnja nje, yo sendi nje te yi nyɛ wusɛ joŋgwɛ. A ɓúta nje te nyɛ wusɛ komɛ lambɔ te yi ɓa̧ kɛsate kɛ mbanjɔ Njambiyɛ nyaliya nɔ kɛ́. Lambɔ te yi nyaliya kɛ́ téɗya yotu nɛ yi ɓo ŋgbama kɛ kroa kɛ́. 21Ndana wusɛ nɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɛ kɛndɛ nɛ ndiŋgɛlɛ *Kandɔ Njambiyɛ kɔ. 22Ma ɗete, hɛ kɛ̂n ndana kɛ kɛki Njambiyɛ nɛ temɔ te yi nɛ ŋgbeŋ kinɛ mɛseɓila na, tikɔ temɔ hɛnɛ kɛ yenɛ yí kɛ̀ nɔ kinɛ mɛso na. Hɛ kêl ɗete, kɛto mɛkiyɔ mɛ Yesus sima pupuɗye mɛtemɔ musu soŋɛ ɓeya mɛtakɛ. A weyma sendi wusɛ nɛ pupuna mɔrɔku. 23Ma ndana, hɛ kɛ̂n mbɔmbu yí lɛpɔ yasi te yi wusɛ tikɛ temɔ kɛte kɛ misi ɓomɔ kinɛ yɔkwɛ nɛ kɔŋ na, kɛto mɔ te ɛ kpoma mɛyasi mɛte kɔ tónjukwɛ ndi mɛyasi mɛte yi nyɛ si kpo kɛ́. 24Yo kimɔte nde, ɓaka tâka ɓɛsɔ, nyɛna mɛŋgitɛ yí kelɔ nde, wusɛ kwâɗyaŋgwɛ kelɔ kimɔ mɛkele. 25Ma hɛ tî tiki kinɛ ɗiki wesiɗya se na nda yi ɓaŋa ɗiki kelɔ kɛ́ na. Yasi wɛtɛ, ɓaka nyɛ̂ki ɓɛsɔ ɗeti kɛ temɔ, jekɔ kwa̧ kwaŋgɔ nda yi wunɛ duwɛ nde, *Yesɔ te yi Nyaŋgwɛ Kumande ta nje kɛte kɛ́ kɛ wuta.

26Yo nde, wusɛ sima wokɔ duwɛ faŋ nje Njambiyɛ. Ma kɛ wusɛ nje kɛ̀ mbɔmbu kɛ kɔŋte kelɔ ɓeya yasi nɛ nyalɔ, komɛte, kinɛ se sadaka wɛtɛ nɛ wɛtɛ ta nyɛna sendi yí soŋɛ nɛ mɛɓeyɔ na. 27Yite wusɛ ta ɗiyɔ nɛ nyaŋgwɛ wɔ̧ yí laɗye nɛ pɛsina jɔsi nɛ̀ ŋgwɛ̧y ŋgwɛ̧y joŋ ɗitɛ te yi ta girise ɓependɔ ɓe Njambiyɛ kɛ́. 28Wunɛ duwa̧ nde, ŋgɛ mumɔ ɓekiɗye mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́, ma ŋgɛ ɓomɔ yiɓa ho yitati kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe ɗiyma kɛ mbɛy te ɓaka nje jayɛ nde, mɔ te kelma gbate ɗete, ɔ ɓɛ́ŋa, ɓo kɛ wo nyɛ kinɛ mɔnɔ gwena ŋgwɛtɛ na. 29Ŋgɛ ɓɛ ɗete, ’ma wunɛ táka nde, yo ta nje ɓɛ nan pɛ yi mɔ te ɛ ɓɛŋɛ Mɔnɔ Njambiyɛ nda sara mbaya kɛ misi mɛnɛ, ɓɛsile mɛkiyɔ mɛnɛ yi Njambiyɛ kelma nɛ mbon yí pupuɗye nɛ mɔ te kɛ́? Yo ta nje ɓɛ ɓa nan pɛ yi yɔkɔ ɛ wuŋgwɛ Sisiŋ te ɛ kelɛ ŋgikwa nɛ wusɛ kɔ? ’Wunɛ táka nde, njɛl pɔnsi te yi mɔ te ta saŋgwa nɔ kɛ́ ta ɓɛ nan? 30Hɛ lɛ́pi ɗete, kɛto hɛ duwa̧ mɔ te ɛ lɛpima nde: ‹Mɛkundɔ, yo yembɛ, yo mi yɔkiɗye ndi ɓeya yasi te yi ɓomɔ kelɛ kɛ́ nyɛ ndi ɓo.› A lɛpima sendi nde: ‹Yo mi, Baba Mbokɔ ta pɛsɔ jɔsi ɓotu ɓembɛ.› 31Ma yo gba ɓeyate ɓuɗyate nde, mumɔ ɓâl kɛ mɛɓɔ mɛ Njambiyɛ te ɛ nɛ joŋ kɔ. 32Wunɛ tâka nda yi wunɛ joŋnama nɔ mbɔmbu kɛ kɔŋte yi Njambiyɛ paniya nɛ mɛjasi nyɛ wunɛ kɛ́. Wunɛ saŋgwama nɛ ɓeya nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ kɛ ŋgimɔ te yite, ɛ wunɛ sumɛ kol jeliyɛ. 33Kɛ yiŋa mɛŋgimɔ ɓo ɗikima tɛmbiɗye wunɛ kɛ misi mɛ ɓomɔ yí wuŋgwɛ wunɛ teɗye sendi wunɛ mɛbɔnɛ. Kɛ yiŋa mɛŋgimɔ sendi, wunɛ nya sendi yotu yí saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ wúnɛ ɓotu ɓete ɓe saŋgwama nɛ mɛyasi mɛnɔri ɓaka. 34Yo nde, wunɛ jayma yí saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ wúnɛ ɓenjɔŋ ɓun ɓe ɓa̧ kɛ jɔɓɔ ɓaka. Ɛ wunɛ jayɛ sendi lalɛ nɛ mɛsosa nde, ɓomɔ ŋgâŋgila mɛyasi mun, kɛto wunɛ duwa̧ nde, wunɛ nɛ mɛyasi mɛte yi nɛ nyɔŋɔ laŋsa yite. Yo mɛyasi mɛte yi ɗiyɛ njombu ɗiyɔ. 35Ɗete, wunɛ tî tiki ɓiɓina temɔ te yi wunɛ ɓɛ nɔ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ na. Ŋgɛ wunɛ kɛ̀ mbɔmbu yí ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ ɗete, wunɛ ta ɓɛ nɛ nyaŋgwɛ sol. 36Yasi te yi wunɛ yâkaŋgwɛ kelɔ, yo nde, wunɛ ɓɛ̂ki nɛ tiŋ yí kelɔ yasi te yi Njambiyɛ kwaɗyɛ kɛ́, nɛ́ wunɛ nje ɓɛ nɛ yasi te yi nyɛ kpoma nyɛ wunɛ kɛ́. 37Yori yi Njambiyɛ lɛpɛ nde: ‹Ma ŋgimɔ ɓukwa̧ ndi nɛ mbɛt, yo ɓukwa̧ ndi gba nɛ mbɛt, nɛ́ mɔ te ɛ yâkaŋgwɛ nje kɔ ɗya̧. A tí kikɔ nɛ ɗyaŋnate na.› 38Njambiyɛ lɛpima sendi nde: ‹Mɔ te yi mi si pɛsɔ nde, a mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wombɛ kɔ ta ju̧ ndi nɛ nje tikina temɔ te yi nyɛ tikɛ kɛ yembɛ kɛ́. Ma ŋgɛ nyɛ yɔkwɛ kɛ̀ njimɛ, temɔ mbɛ tí ɓiye nyɛ na.› 39Ma kɛ ɓɛ wusɛ, wusɛ yeti su kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe yɔkwɛ kɛ̀ njimɛ yí yambile nɔ na. Wusɛ su kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Njambiyɛ yí joŋgwɛ nɛ sisiŋ yan ɓaka.

11

Kwalɔ tikina temɔ te yi ɓotu ɓe

mbɔmbu ɓa̧ nɔ kɛ́

1Tikina temɔ kɛ yi Njambiyɛ, yo komɛ mumɔ ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ nde, mɛyasi mɛte yi nyɛ tikɛ temɔ kɛte kɛ́ ta kelna gbate. Yo sendi komɛ mumɔ jayɛ gbate nde, mɛyasi mɛte yi nyɛ yeti kɛ ɓɛŋɛ nɛ misi kɛ́ kɛte gbate. 2Yo tikina temɔ te yi ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe joŋnama mbɔmbu ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, Njambiyɛ jâya ɓo. 3Yo nɛ nje tikina temɔ yi wusɛ kombile duwɛ nde, Njambiyɛ kusuma mbokɔ nɛ lɛpi te yi punduma kɛ numbu nɛ kɛ́. Yite nde, mɛyasi mɛte yi wusɛ ɓɛŋɛ muka kɛ́ ti wúla kɛ mɛyasi mɛte yi wusɛ ɓɛŋɛ kɛ́ na.

4Yo tikina temɔ te yi Abɛl ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, a nyɛ̂ki Njambiyɛ kpasa sadaka laŋsa yi *Kayin. Yo yite kelɛ nde, Njambiyɛ nɛ ŋguru wenɛ pɛ̂si nde, Abɛl mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ, jayɛ nɛ sadaka nɛ. Abɛl ma kíki gwe, ko ɗete, tikina temɔ te yi nyɛ tikima kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ kɛ kelɔ nde, a lɛ̂pinaŋgwɛ nyɛ wusɛ kumɔ ndi muka.

5Yo tikina temɔ te yi Enɔk ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, Njambiyɛ ɓôŋ nyɛ nɛ joŋ kɛnjɛ ɗyoɓɔ, ma nyɛ nje saŋgwa nɛ sɔŋ. Ɓomɔ saŋma nyɛ kinɛ dolɔ na, kɛto Njambiyɛ ɓoŋma nyɛ. Mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ lɛpɔ nde, piŋɔ te yi Njambiyɛ tì pa ɓu̧ nyɛ nɛ joŋ kɛnjɛ ɗyoɓɔ, Njambiyɛ ɓa̧ nɛ mɛsosa nɛ nyɛ. 6Ma ŋgɛ mumɔ ti tikɛ temɔ kɛ yi Njambiyɛ na, ko Njambiyɛ tí ɓɛ nɛ mɛsosa nɛ nyɛ na. Yo nde, mɔ te ɛ kɛ̀ kɛ yi Njambiyɛ kɔ jâya nde, Njambiyɛ kɛte gbate, a jâya sendi nde, Njambiyɛ nyɛ̂ki kimɔ mɛyasi nyɛ ɓotu ɓete ɓe gɔsɛ nyɛ ɓaka.

7Yo tikina temɔ te yi Nɔy ɓa̧ nɔ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ kelɛ nde, a sâki nyaŋgwɛ kuka yí joŋgwɛ nɛ ɓotu ɓe tu̧ ɗyenɛ. Njambiyɛ kombila lɛpɔ mɛyasi mɛte yi ta kwaŋna kɛ́ nyɛ nyɛ piŋɔ te yi nyɛ tì pa ɓɛŋɛ yo ɓɛŋa nɛ misi mɛnɛ na. A jɛsima Njambiyɛ wokɔ mɛn nɛ, sa nyaŋgwɛ kuka. Yasi te yi nyɛ kelma kɛ́ téɗya nde, mɛkele mɛ ɓotu ɓete ɓari ɓa̧ ɓeyate. Tikina temɔ te yi Nɔy tikima ɗete kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ kelma nde, Njambiyɛ ɓɛ̂ŋa nyɛ nde ŋgbeŋ mumɔ.

8Yo kɛto Abaraham tikima temɔ kɛ yi Njambiyɛ, yori yi nyɛ wokuma jeɓan nɛ, tɛmɛ kwa̧ kɛ̀ kɛ mɛnɛti mɛte yi Njambiyɛ kpoma nde, a ta nyɛ nyɛ kɛ́. A tɛmma kwa̧ kinɛ duwɛ mbɛy te yi nyɛ kɛ̀ kɛte kɛ́ na. 9Yo tikina temɔ te yi nyɛ ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, a kɛ̂n kɛ̀ ɗiyɔ kɛ mɛnɛti mɛte yi Njambiyɛ kpoma nyɛ nyɛ kɛ́, ko nde, a ɓa̧ jɛŋgwɛ. A ɗikima joŋna kɛ mɛtu̧ mɛte yi ɓo kelɛ nɛ to mɛlambɔ kɛ́. Isak ɓenɛ Yakɔp joŋnama kɛ kiya kwalɔ mɛtu̧ mɛte sendi. Njambiyɛ kpoma mɛnɛti mɛte nyɛ ɓo sendi. 10Abaraham joŋnama kɛ mɛtu̧ mɛlambɔ mɛte yite yí laɗye nde, a nyîŋa kɛ ɗya te yi mɛkol mɛtu̧ ɓɛ jelnate kɛ́. Yo Njambiyɛ gba ɗyanɔ te yi sumɔ yo. Yo sendi nyɛ nɛ ŋguru wenɛ sumɛ sendi yo.

11Yo kɛto Sara tikima temɔ kɛ yi Njambiyɛ, ɛ Njambiyɛ nyɛ nyɛ ɗeti te yi ja yí kusɔ nɛ kandɔ, ko ɓɛkɔ nde, a sima jombɛ. Yo kelnama ɗete, kɛto a ɓa̧ nɛ ɓiɓina temɔ nde, Njambiyɛ te ɛ kpoma mɛyasi mɛte kɔ ta tonjɛ yo. 12Ɗete, nyaŋgwɛ kandɔ nja̧ jaɗyɛ wulɛ ndi kɛ njombu mbam wɛtɛ ɛ mɛ ɗiyɔ laɗye ndi nɛ sɔŋ kɔ. Ɓuyɔ ɓotu ɓe kandɔ te nda ɓesisɔ̧ ɓete ɓe ɗiyɛ kɛ ɗyoɓɔ ɓaka, ɓuyɔ yan nda mɛsɛy mɛ maŋ, ɓo ti yaka tɔlɔ ɓuyɔ yan na.

13Ɓotu ɓaka hɛnɛ tikima temɔ kɛ yi Njambiyɛ gwe nɔ. Kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi Njambiyɛ kpoma nyɛ ɓo kɛ́, ɓo sambila misi ɓɛŋɛ ndi yo ɓɛŋa nɛ naŋ, pɛpiɗye ɓɔ kɛnjɛ, yasi wɛtɛ, ɓo tì nje ɓɛ nɛ mɛyasi mɛte na. Ɓo jayma lɛpɔ nde, ɓo ɓejɛŋgwɛ, ɓo ɓeakwaŋkwaŋgɔ kɛ mɛnɛti maka. 14Ɓotu ɓete ɓe lɛpɛ ɗete ɓaka kɛ kombile teɗye nde, ɓo kɛ nyɛ sosu yí kumɔ kɛ ɗya te yan. 15Ma ɓo má gwaki wombolo ɗya te yi ɓo wulma kɛte kɛ́, ma ɓo yɔkwa̧ nɛ kɔkɔ kɛ̀ mate. 16Yo nde, ɗya te yi ɓo nya sosu yí kumɔ ndana kɛte kɔ láŋ ɓɛ kimɔte nɛ bosa te yɔru. Yɔkɔ yi ɓo lɛpɛ nɔ kɔ pɛlɛ ɗyoɓɔ. Ɗete, Njambiyɛ yeti kɛ gwe njɔn nde, ɓo jéɓaŋgwɛ nyɛ nde Njambiyɛ wan na, kɛto a sima kombile ɗya tikɛ ɓo.

17Yo tikina temɔ te yi Abaraham ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, a ɓôŋ mɔnɔ wenɛ Isak nyɛ nɛ sadaka nyɛ Njambiyɛ kɛ ŋgimɔ te yi Njambiyɛ lɛpima nde, a kêl ɗete kɛ́. Njambiyɛ lɛ́pi ɗete yí ɓoɓɛ nɛ nyɛ. Yo kikɔ mɔnɔ wenɛ yi nyɛ nya Njambiyɛ nɛ sadaka ru. A kelma ɗete, ko ɓɛkɔ nde, Njambiyɛ kpoma yiŋa yasi nyɛ nyɛ 18lɛpɔ nde: ‹Ŋgbak ŋgbak ɓenday ɓɔ, yo ɓaka ɓe ta wulɛ kɛ mɛkiyɔ mɛ Isak.› 19Abaraham ɗikima lɛpɔ kɛ mɔy temɔ nɛ nde, Njambiyɛ nɛ ɗeti ko yí womiyɛ mumɔ soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ. Yori yi Njambiyɛ yɔkiɗya nɛ mɔnɔ wenɛ nyɛ nyɛ kɛ́. Yo kɛ teɗye wusɛ yiŋa yasi te yi ta kwaŋna kɛ́.

20Yo tikina temɔ te yi Isak ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, a nyɛ̂ki Yakɔp ɓenɛ Eso mɛkombila kɛ mɛyasi mɛte yi ta kwaŋna kɛ joŋgwɛ ɗyan kɛ mɛtu mɛte yi nje mbɔmbu kɛ́.

21Yo tikina temɔ te yi Yakɔp ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ta ɓɛ kɛ gwe kɛ́, a nyɛ̂ki ɓɔnɔ ɓe Yosɛp hɛnɛ mɛkombila, kwa̧ jɛkima toŋgolo nɛ kanɔ Njambiyɛ.

22Yo tikina temɔ te yi Yosɛp ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, kɛ joŋgwɛ ɗyenɛ ma si wuta nɛ siynate, a lɛ̂pi nyɛ Ɓɔnɔ ɓe kandɔ Isarayɛl nde, ɓo ta ɗuwɛ kɛ Ejipt, lɛpɔ sendi yasi te yi ɓo yâkaŋgwɛ kelɔ nɛ mɛyesɔ mɛnɛ komɛ ɓo ta kwa̧ kɛ́.

23Yo tikina temɔ te yi saŋgwɛ nɛ Mɔyisi ɓenɛ nyaŋgwɛ ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, kɛ ɓo ma ja nyɛ, ɓo sɔ̂ɗyukwɛ nyɛ kɛ tu̧ kɛ mɛŋgwɛndɛ yitati kinɛ kambɔ mboŋga te yi kumande nya kɛ́ na. Ɓo kelma ɗete, kɛto mɔnɔsikɛ ɓa̧ nɛ nyɔŋɔ.

24Yo tikina temɔ te yi Mɔyisi ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, komɛ nyɛ ma si ɗɔkɔ ɓɛ mumɔ kɛ́, a sɛ̂ŋa nde, ɓomɔ tî jeɓaŋgwɛ nyɛ nde mɔnɔ te ɛ ŋgɔndu Farawɔŋ na. 25A laŋma ɓɛŋɛ kimɔte nde, a sâŋgwaŋgwɛ nɛ mɛbɔnɛ ɓenɛ ɓotu ɓe Njambiyɛ, laŋsa nde, a kɛ̂n mbɔmbu joŋna kɛ nyɛm nyɛm joŋgwɛ, kelɔ ɓeya yasi kɛ mɔnɔ mɛtu mɛte yi mumɔ kwaŋɗye kɛ mɛnɛti maka kɛ́. 26A ɓɛŋma nde, ŋgɛ nyɛ saŋgwa nɛ wuŋgwa kɛto *Krist, yite gba mbɛri yasi ɓuɗyate laŋsa kpasa mɛkusuku mɛte yi ɗiyɛ kɛ Ejipt kɛ́, kɛto a sambila misi kɛnjɛ lɔndunate yí ɓɛŋɛ nɛ sol te yi Njambiyɛ ta nyɛ nyɛ kɛ́. 27Yo tikina temɔ te yi nyɛ ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, a tɛ̂ma ɗuwɛ kɛ Ejipt, yeti kɛto a gwa̧ wɔ̧ nyaŋgwɛ ŋgambi kumande na. A pɛsima ɗete, ɓiye nɛ ɓɔ ɗekɛ nda a ɓa̧ kɛ ɓɛŋɛ Njambiyɛ te yi ɓomɔ ti ɓɛ́ŋa kɔ. 28Yo sendi tikina temɔ te yi nyɛ ɓa̧ nɔ ɗete kɛ́ kelɛ nde, a lɛ̂pi nyɛ ɓotu ɓe Isarayɛl nde, ɓo wôku ɓɔnɔ ɓesam yí kelɔ nɛ wɛtɛ jesɔ nde *Paska. Yo tikina temɔ te yi nyɛ ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, a lɛ̂pi nyɛ ɓo nde, ɓo ɓôŋ mɛkiyɔ mɛ ɓɔnɔ ɓesam ɓete nyanje kɛ mɛnumɛy man, kambɔ jaki Njambiyɛ te ɛ ta nje wo ɓetomba mɔy kɛ mɛnɛti mɛ Ejipt ɓaka mɛ nje wo sendi ɓotu ɓe Isarayɛl.

29Yo tikina temɔ te yi ɓotu ɓe Isarayɛl ɓa̧ nɔ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ kelɛ nde, ɓo sâɓikwɛ Tena maŋ nɛ mɛkol nda yi mumɔ kɛndɛ nɔ kɛ kutu kutu mɛnɛti kɛ́. Ma kɛ ɓotu ɓe Ejipt ma ɓoɓɛ kwa̧ sendi ɗete kɛ́, ɛ ɗuku si mɛmiyɛ ɓo.

30Yo tikina temɔ te yi ɓotu ɓe Isarayɛl ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, nyaŋgwɛ ndoko te yi linja Yeriko kɛ́ gbûŋgulaŋgwɛ. Ɓo ɗikima kɛndɔ linje yo kɛ mɛyesɔ yitan jɔ yiɓa.

31Yo tikina temɔ te yi Rahab te nya mɛwanja ɓa̧ nɔ kɛ́ kelɛ nde, ɓo tî woku nyɛ kɛ yi ɓo woma nɛ ɓotu ɓete ɓe tì tikɛ temɔ kɛ yi Njambiyɛ ɓaka na. A tì sɔmbɛ sɔŋ na, kɛto a ɓoŋma ɓotu ɓete ɓe pɔtama nje ɓɛŋɛ tɛri ɗya ɓaka nɛ tɛ.

32Mi ta kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nɛ ŋge? Ŋgɛ mi lɛpɛ ndana nde, mi ta pa sambile misi kɛnjɛ njimɛ yí lɛpɔ kasi Jedeyɔŋ nɛ̀ Barak nɛ̀ Samsɔn nɛ̀ Jɛfte nɛ̀ Davit nɛ̀ Samiyɛl nje ɓu̧ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, yite ŋgimɔ ta siyɔ. 33Tikina temɔ te yi ɓotu ɓete ɓa̧ nɔ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́ kelma nde, ɓo lôŋ ɗyambi nɛ yiŋa mɛkandɔ laŋsa ɓo. Yo kelma nde, ɓo nâm ɓomɔ, kelɔ mɛyasi nɛ ŋgbeŋ, kelɔ sendi nde, ɓo ɓɛ̂ki nɛ mɛyasi mɛte yi Njambiyɛ kpoma nyɛ ɓo kɛ́. Tikina temɔ te yi ɓo ɓa̧ nɔ kɛ́ kelma sendi nde, ɓo ɗîɓi numbu ɓedila. 34Yo kelma nde, ɓo gwêsikwɛ joŋjoŋ nyan ɗitɛ, diyɔ kɛ numbu mɛkafa. Yo yo kelɛ nde, kɛ mbɛy te yi ɓo ɓa̧ tɛkinate ɓo kpâl nje ɓɛ nɛ ɗeti, ɓo ɓɛ̂ki ɓeŋgaŋ ɗyambi kɛ misi mɛ ɗyambi potɔ njɔŋ mɛɗyambi mɛte yi ɓetombɔ ɓe ɗikima nje lu̧ ɗyambi nɛ ɓo ɓaka. 35Tikina temɔ te yi ɓaŋa ɓomari ɓa̧ nɔ kɛ́ kelma nde, Njambiyɛ wômkwɛ ɓomɔ ɓan ɓe si gwe ɓaka nyɛ ɓo. Ma ŋgɛ ɓɛ ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe ɗikima tikɔ temɔ kɛ yi Njambiyɛ ɓaka, ɓo téɗya ɓo ɓeya ɗetina mɛbɔnɛ. Ma nɛ nde, ɓo sɛ̂ŋa tikina temɔ te yi ɓo tikima kɛ yi Njambiyɛ kɛ́, nɛ́ ɓo soŋ ɓɔ nɛ ɓo, ɓo kpalma jayɛ sɔŋ, nɛ́ Njambiyɛ womiyɛ ɓo wɛtɛ yesɔ, nɛ́ ɓo ɓɛ nɛ kpasa joŋgwɛ laŋsa yikɛ. 36Kɛ yi ɓaŋa, ɓo saŋgwama nɛ nyɛ̀ti, njurɔ ɓo nɛ njambala. Ɓo ka̧ mbɔmbu wotɔ ɓo nɛ mɛkɔl mɛ sumba nyɛ ɓo kɛ jɔɓɔ. 37Ɓo loŋma ɓaŋa nɛ mɛtari wo, kilɛ ɓaŋa nɛ njiki. Ɓo woma ɓaŋa nɛ kafa. Ɓo ɓa̧ nda ɓe yambala ŋgoto kinɛ mbɛy ɗiyɔ na. Ɓo ɗikima lɛŋɛ kotu ɓesam nɛ̀ kotu ɓegbataɓɔ, ko ɓo tì ɓɛ nɛ gbɛla mɔnɔ mbulma yaŋa na. Ɓo teɗya ɓo mɛbɔnɛ ɓuɗyate kelɔ ɓeya yasi nɛ ɓo. 38Ɓo ɗikima joŋna yan kɛ mɛkoŋgor, kɛ to mɛkeki, kɛ mɛŋguku mɛtari nɛ̀ kɛ mɛnjɛmbi kɛ mɔy mɛnɛti. Joŋgwɛ ɗyan ɓa̧ nɛ ŋgbeŋ, ɗete ɓotu ɓe mɛnɛti maka tì yaka joŋna ɓenɛ ɓo na.

39Ma ɓotu ɓaka hɛnɛ ɓe Njambiyɛ jayma ɓo kɛto tikina temɔ te yi ɓo tikima kɛ yenɛ kɛ́ tì ɓiye ho ɓɛŋɛ yasi te yi Njambiyɛ kpoma nyɛ ɓo kɛ́ kɛ ŋgimɔ te yite na. 40Yo nde, Njambiyɛ sima kombile yiŋa kimɔ yasi te yi nyɛ ta nyɛ wusɛ kɛ́, laŋsa yiri yi ɓo ɗikima takɛ kɛ́. Ma Njambiyɛ tì kwaɗyɛ nde, ɓo kânda ɓɛ nɛ kimɔ yasi te li̧ wusɛ na.

12

Njambiyɛ téɗya mumɔ mɛbɔnɛ

yí kitɛ nɛ nyɛ

1Kɛ ɓɛ wusɛ, nyaŋgwɛ ŋgil ɓotu ɓaka sima mɛmiyɛ wusɛ linje nda kulutu. Ɓo kɛ kaŋɛ misi yí ɓɛŋɛ nɛ wusɛ. Ɗete, hɛ lêŋ jaki jaki mɛyasi mɛte yi ndaɗyɛ wusɛ kɛ́ nɛ̀ mɛɓeyɔ mɛte yi ti kíki nɛ ɓusɛ wusɛ nɛ piyɛlɛ kɛ́. Hɛ lêŋ mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ nyɛ kol kɛ sokɔ te yi Njambiyɛ lɛpɛ nde, hɛ kêl kɛ́. 2Hɛ lêŋ mɛyasi mɛte kaŋɛ misi ɓɛŋɛ ndi nɛ Yesus. Yo nyɛ kelɛ nde, wusɛ kânda tikina temɔ kɛ yenɛ. Kɛ tikina temɔ te yi wusɛ tikɛ kɛ yenɛ kɛ̀ nɔ mbɔmbu kɛ́, yo sendi nyɛ ta tonjɛ mɛyasi hɛnɛ kumɔ njena. A sambila misi ɓɛŋɛ nɛ mɛsosa mɛte yi Njambiyɛ ta tonjɛ kɛ temɔ nɛ kɛ́. Ɗete, ɛ nyɛ jayɛ gbisɔ nde, ɓo ŋgbâki nyɛ kɛ kroa, yɛliyɛ wuŋgwa te yi ɓo kelma nɛ nyɛ kɛ́. Ma ndana, a mɛtiɗyɛ kɛ siya ɓekum te yi Njambiyɛ pulɔ mbam ɓɔ.

3Wunɛ tâka nyɛ. Wunɛ tâka nda yi ɓotu ɓe mɛɓeyɔ ɓenma nɛ nyɛ, nyɛ ɓɔ kɛ ɗitɛ kɛ́. Wunɛ tâka yo, kambɔ wunɛ mɛ nje tɛkɔ, kambɔ temɔ yun mɛ nje yɔkwɛ kɛ̀ njimɛ. 4Kɛ tumbɔ te yi wunɛ ɗuŋɛ suŋgwɛ nɛ mɛɓeyɔ kɛ́, wunɛ tì pa ɗuŋɔ kumɔ nde, sɔŋ ɓîya wunɛ na. 5’Wunɛ ma leŋsa ka mɛlɛpi mɛte yi Njambiyɛ lɛpima nyɛ wunɛ yí nyɛ nɛ wunɛ ɗeti nda yi saŋgwɛ nɛ ɓɔnɔ kelɛ nɛ ɓɔnɔ ɓenɛ kɛ́? A lɛpima nde: ‹Mɔnmbɛ, ŋgɛ Baba Mbokɔ teɗye wɛ mɛbɔnɛ yí kitɛ nɛ wɛ, wɛ tî yɛlkwɛ na. Ma, ŋgɛ nyɛ gayɛ wɛ, yo tî kpal nje tɛkwɛ yotu yɔ tɛkwɛ na. 6Yo nde, Baba Mbokɔ téɗya mɛbɔnɛ nyɛ mɔ te yi nyɛ kwaɗyɛ kɔ yí kitɛ nɛ nyɛ. A ŋgiɓila mumɔ hɛnɛ te yi nyɛ jayɛ nde, a mɛ mɔnɔ wenɛ kɔ.›

7Wunɛ gbîsi mɛbɔnɛ mɛte yi Njambiyɛ teɗye wunɛ yí kitɛ nɛ wunɛ, nda yi saŋgwɛ nɛ ɓɔnɔ kelɛ nɛ ɓɔnɔ ɓenɛ kɛ́. Ma yo ɓa mɔnɔ te nda yi saŋgwɛ ɗiyɛ kinɛ teɗye nyɛ mɛbɔnɛ yí kitɛ nɛ nyɛ kɔ? 8Njambiyɛ téɗya mɛbɔnɛ ɗete nyɛ ɓɔnɔ ɓenɛ hɛnɛ yí kitɛ nɛ ɓo. Ma ŋgɛ wunɛ ɗiyɛ kinɛ saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ ɗete sendi na, yite wunɛ ɓɔnɔ ɓe wanja, wunɛ yeti ŋgbak ŋgbak ɓɔnɔ ɓenɛ na. 9Wusɛ tâka sendi yasi te yi ɓesaŋgwɛ ɓusu ɓe jama wusɛ kɛ mɛnɛti maka ɗikima kelɔ nɛ wusɛ kɛ́. Ɓo ɗikima teɗye wusɛ mɛbɔnɛ yí kitɛ nɛ wusɛ, ɛ wusɛ ɗiki jɛsɔ ɓo, wokuna kɛ mɛn yan. Ŋgɛ ɓɛ nde, wusɛ ɗikima kelɔ ɗete nɛ ɓesaŋgwɛ ɓusu ɓɛte, ’ma suŋgwa nɛ Da te ɛ ɗiyɛ kɛ ɗyoɓɔ kɔ? ’Hɛ kîna jɛsi nyɛ, wokuna nɛ nyɛ kwa̧ to te, nɛ́ wusɛ ju̧ na? 10Ɓesaŋgwɛ ɓusu ɓe mɛnɛti maka ɗikima teɗye yan wusɛ mɛbɔnɛ yí kitɛ nɛ wusɛ yi yaka mɔnɔ kum ŋgimɔ. Ɓo ɗikima kelɔ ɗete nda yi ɓo kwaɗyɛ. Ma kɛ ɓɛ Njambiyɛ, a téɗya wusɛ mɛbɔnɛ yí kitɛ nɛ wusɛ yí kpalɔ kamɛ nɛ wusɛ ɓesa ɓete, nɛ́ wusɛ ɓɛ pupunate nda nyɛ. 11Mɛŋgimɔ hɛnɛ te yi ɓo teɗye mumɔ mɛbɔnɛ yí kitɛ nɛ nyɛ, kɛ ŋgimɔ te yite a ɓɛ́ŋa nde, yo yasi ŋgambi, yeti yasi mɛsosa na. Ma kɛ kɔŋ mɛbɔnɛ mɛnɔri mɔ te ɛ jekima yiŋa yasi kɛ mɔyte kɔ kɛ nje joŋna nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ, ɓɛ nɛ temɔ nɛ tɛ.

12Ɗete, wunɛ nâmba mɛɓɔ mun yi sima katɔ kɛ́ nɛ̀ mɛɓɔŋ mun yi mɛ nɛ tukulɛk kɛ́. 13Wunɛ ɓôŋ mɛkol mun kɛndɔ nɔ kɛ mɛnje mɛte yi nɛ ŋgbeŋ, kambɔ ɓotu ɓete ɓe ndi kɛ ndumbɛ ɓaka mɛ nje jatɔ kɛ ɓeya nje. Wunɛ kêl ɗete, nɛ́ ɓo kpal ɓɛ nɛ ɗeti te yi kɛndɔ kɛ kimɔ nje. 14Wunɛ sâŋ nje te yi joŋna nɛ tɛ wúnɛ ɓomɔ hɛnɛ, ɓakiɗye sendi mɛtemɔ mun pupunate kɛ mbɔmbu Njambiyɛ. Kɛto ŋgɛ mumɔ ti kaŋɛ joŋgwɛ ɗyenɛ ɗete nyɛ Baba Mbokɔ na, a tí ɓɛŋɛ nyɛ na. 15Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, ma mumɔ mɛ nje tumɔ kɔŋ nɛ Njambiyɛ, ma nyɛ mɛ nje ɗiyɔ kinɛ kelɔ ŋgikwa nɛ nyɛ na. Wunɛ ɗîy sendi nɛ sɔsɔ, ma mumɔ mɛ nje ɓɛ nda yiŋa pekeke kaŋgil yí lapiɗye jona yasi nyɛ ɓɛsɔ, yí ɓekiɗye nɛ ɓuɗya ɓomɔ. 16Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, ma mbaŋa kɛ njoka yun mɛ nje ɓɛ mɔ kelna mɛwanja ho mɔ yɛliya mɛyasi mɛte yi Njambiyɛ si tɛmbiɗye kɛ́ nda Eso. A ɗyaŋgwa ɗiyɔ tomba mɔy te yi nyɛ ɓa̧ nɔ kɛ́ kpalɔ yo nɛ mɔnɔ katɔ mɛɗye. 17Wunɛ kɛ duwɛ yasi te yi nja̧ kwaŋna kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ kwaɗya nde, saŋgwɛ wenɛ nyɛ̂ki nyɛ mɛkombila nda yi ɓo ɗiki nyɛ nɛ ɓetomba mɔy kɛ́. Yasi wɛtɛ, saŋgwɛ sɛŋma, ko ɓɛkɔ nde, a saŋma yo nɛ misiɗyɛ kɛ misi, a tì ɓɛ se nɛ nje te yi sɛnjɔ yaŋa kɛ mɛyasi mɛte yi sima kwaŋna kɛ́ na.

18Kɛ yi wunɛ nja̧ nɔ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́, wunɛ tì wuta yun nɛ wɛtɛ keki te yi mumɔ yakama kɛnjɛ ɓɔ kpokɛ nɔ kɛ́ na. Keki te ɓa̧ hɛnɛ tandɛ ɗitɛ nɛ nyɛŋ nyɛŋ, yitil ɓa̧ kɛte nɛ gir, nyaŋgwɛ mbuku ɓa̧ kɛ yifila. 19Ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛte ɓaka wokuma mɛdɔmbiya kɛ lumsa, wokɔ wɛtɛ ɗetina mɛn kɛ lɛpina. Yo kelma nde, ɓotu ɓete ɓe wokuma mɛn te ɓaka, lɛ̂pi nde, mɛn tî kɛn se mbɔmbu yí lɛpɔ ko gbɛla lɛpi wɛtɛ nɛ wɛtɛ nyɛ ɓo na. 20Ɓo lɛ́pi ɗete, kɛto mboŋga te yi mɛn te nya kɛ́ kwaŋma ɓo. Mɛn te nya mboŋga nde: ‹Ko nde, yo nyamɔ kpoka keki, ɓo lôŋ nyɛ nɛ mɛtari wo.› 21Yasi te yi kwaŋnama kɛ́ ɓa̧ yasi wɔ̧ ɓuɗyate, ɛ Mɔyisi nɛ ŋguru wenɛ lɛpɛ nde: ‹Yikɛ kwaŋma mi, yotu mbɛ nɛ tututu nɛ wɔ̧.› 22Ma yasi wɛtɛ, kɛ yun, kɛ yi wunɛ nja̧ nɔ kɛ yi Njambiyɛ kɛ́, wunɛ wutama nɛ keki te yi ɓo jeɓa nde *Siyɔŋ kɔ, wuta nɛ ɗya Njambiyɛ te ɛ nɛ joŋ kɔ. Ɗya te, yo Yerusalɛm te ɛ ɗiyɛ kɛ ɗyoɓɔ kɔ. Wunɛ wutama nɛ ɓejaki ɓe Njambiyɛ ɓe ɗiyɛ kɛ ɗya te ɓaka. Ɓuyɔ yan ɓa̧ ɓesaŋmay ɓesaŋmay. Ɓo wesiɗyama yí kelɔ nyaŋgwɛ jesɔ. 23Wunɛ wutama nɛ mɛwesiɗya mɛ njɔŋ ɓetomba mɔy kɛ njoka ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ ɓe nyɛ sima si kɛtɔ mɛɗinɔ man kɛ ɗyoɓɔ ɓaka. Wunɛ wutama nɛ Njambiyɛ te mɔ pɛsina jɔsi ɓomɔ hɛnɛ, wuta nɛ mɛsisiŋ mɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ nɛ ŋgbeŋ, ɓe tonja mɛyasi kumɔ njena ɓaka. 24Wunɛ wutama nɛ Yesus te ɛ kelma say njuŋɔ yí kelɔ jɔnja mbon kɔ, wuta sendi nɛ mɛkiyɔ mɛnɛ yi nyanjama yí pupuɗye nɛ ɓomɔ kɛ́. Mɛkiyɔ mɛte yite kɛ lɛpɔ yiŋa kpasa yasi nyɛ wusɛ, ko mɛkiyɔ mɛ Abɛl yeti kɛ lɛpɔ yiŋa kpasa yasi kwa̧ yite na.

25Yi ɓa̧ ɗete kɛ́, wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, ma wunɛ mɛ nje sɛŋɛ kinɛ lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ numbu mɔ te ɛ lɛpina nyɛ wunɛ kɔ na. Nɛ mbɔmbu, ɓotu ɓete ɓe sɛŋma kinɛ lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ mbel mɔ te ɛ lɛpinama nyɛ ɓo kɛ mɛnɛti maka kɔ saŋgwama nɛ mɛbɔnɛ. Ma ŋgɛ ɓɛ ɗete, yo ta nje ɓɛ nan pɛ yusu, ŋgɛ wusɛ payɛ mɔ te ɛ ɗiyɛ kɛ ɗyoɓɔ lɛpina njesɛ wusɛ kɔ? 26Kɛ ŋgimɔ te yite, mɛn nɛ kelma nde, mɛnɛti wâti. Ma ndana, a kpoma yiŋa yasi te yi nyɛ ta kelɔ kɛ́. Ɛ nde: ‹Mi ta kala kelɔ nde, mɛnɛti wâti. Ma yo tí ɓɛ ndi mɛnɛti nyɛpɔ na, ko ɗyoɓɔ sendi ta watɔ.› 27Lɛpi te yi nyɛ lɛpima nde: ‹Mi ta kala kelɔ› kɛ́ téɗya nde, yí siɗyɛ nɔ, mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ kusuma kɛ́ ta watɔ yambile, nɛ́ mɛyasi mɛte yi tí watɔ kɛ́ tika. 28Nda yo ɗete kɛ́, hɛ nyɛ̂ki Njambiyɛ wosoko, kɛto ɗya te yi nyɛ nyɛ wusɛ kɛ́ tí watɔ na. Hɛ kêl ɗete yí kelɔ nɛ mɛsay nyɛ nyɛ, njɛl kelna mɛsay te yite ta nyɛ nyɛ mɛsosa. Wusɛ kêl ɗete nɛ piɗya yotu, nɛ̀ kambina nɛ sendi, 29kɛto Njambiyɛ wusu nda ɗitɛ te yi girise yasi.

13

Yasi te yi nyɛ Njambiyɛ mɛsosa

1Wunɛ njɔŋ, nɛ kɛ̂n mbɔmbu yí kwaɗya tandɛ yun nda ɓemaŋ. 2Nɛ tî leŋsaŋgwɛ ɓoŋna ɓejɛŋgwɛ kimɔte kɛ mbɛy yun na. Ɓaŋa ɓomɔ kelma ɗete, ɓu̧ nɛ ɓejaki ɓe Njambiyɛ, yaɗyɛ kɛ mɛtu̧ man kinɛ duwɛ na. 3Wunɛ tâka ɓotu ɓete ɓe kɛ jɔɓɔ ɓaka, ɓɛŋɛ ɓo nda wúnɛ ɓo ɗiyɛ kɛ jɔɓɔ te. Wunɛ tâka sendi ɓotu ɓete yi ɓo teɗye ɓo mɛbɔnɛ ɓaka, nɛ kêl nda wúnɛ ɓo saŋgwa nɛ kiya mɛbɔnɛ mɛte. 4Ɓomɔ hɛnɛ jɛ̂si mɛgwaki. Mɛkele mɛ mɛmi tî ɓɛŋnaŋgwɛ kɛ mɔy gwaki na. Yo nde, Njambiyɛ ta pɛsɔ jɔsi ɓotu ɓete ɓe kelɛ mɛwanja ɓaka, yite nde, ɓotu ɓete ɓe kɛ mɛgwaki ko ɓaka ɓe yeti kɛ mɛgwaki ɓaka. 5Nɛ tî joŋnaŋgwɛ yí nyɛ sosu yun hɛnɛ kɛ kasi mɔni na. Nɛ ɓɛ̂ki nɛ mɛsosa kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi wunɛ nɔ kɛ́, yite yakama wunɛ. Yo nde, Njambiyɛ nɛ ŋguru wenɛ kɛ lɛpɔ nde: ‹Ko mi tí tikɔ ho li̧ wɛ na.› 6Yori yi wusɛ yakama lɛpɔ nɛ ɓiɓina temɔ nde: ‹Baba Mbokɔ, nyɛ mɔ te ɛ kamɛ mi, mi tí gwe wɔ̧ yaŋa na. Mumɔ yakama kelɔ mi ŋge?› 7Wunɛ tâka bosa ɓotu ɓete ɓe kɛndima nɛ wunɛ yí lɛpɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ wunɛ ɓaka. Wunɛ ɓɛ̂ŋa nda yi ɓo joŋnama nɔ kumɔ kɛ sɔŋ kɛ́. Wunɛ kêl ɗete, nɛ́ wunɛ tiki temɔ kɛ yi Njambiyɛ nda yan. 8Yesus Krist yeti kɛ sɛnjɔ na. A muka ndi nda yi nyɛ ɓa̧ nɔ kwey kɛ́, a ta ɓɛ ndi ɗete kpo nɛ kpo. 9Nɛ tî jaya nde, ɓomɔ jâtiɗya wunɛ kɛ ɓeya nje wulɛ kɛ ɓuɗya jaki jaki mɛyasi mɛte yi ɓo teɗye ndana kɛ́ na. Ma yo kimɔte nde, ŋgikwa te yi Njambiyɛ kelɛ nɛ mumɔ kɛ́ nyɛ̂ki mumɔ ɗeti kɛ temɔ, yeti kasi ɗyena yiŋa mɛɗye ho kinate na. Ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwa yite ɓaka tì kweɗya yiŋa mɛkamna kɛ kelnate ɗete na.

10Wusɛ nɛ mbɛy nyɛna sadaka te yusu nyɛ Njambiyɛ. Ɓotu ɓe nyɛna sadaka ɓete ɓe kelɛ mɛsay mɛ Njambiyɛ kɛ tu̧ te yi ɓo kelɛ nɛ lambɔ kɛ́ ti yaka ɗye mɛnjay mɛte yi wulɛ kɛ mbɛy nyɛna sadaka te mbɛte na. 11Yo nde, nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ wóku ɓenyamɔ, ɓu̧ mɛkiyɔ mɛte kɛ̀ kelɔ nɛ sadaka nyɛ Njambiyɛ kɛ mbɛy te yi nɛ kiyɔ yí soŋɛ nɛ mɛɓeyɔ kɛ to ɓomɔ. Kɛ kɔŋte, ɓo ma nje ɓu̧ mɛmbundɔ mɛte jisɛ nɔ kɛ mɔy ɗya kɛ̀ loɗyɛ nɛ naŋ. 12Ɗete sendi, ɓo ɓoŋma Yesus jisɛ nɔ kɛ mɔy ɗya. A saŋgwama nɛ mɛbɔnɛ mate, punjɛ gba mɛkiyɔ mɛnɛ yí pupuɗye nɛ ɓomɔ kɛ misi mɛ Njambiyɛ. 13Nda yo ɓa̧ ɗete kɛ́, hɛ pûndu jisɛ kɛ mɔy ɗya yí kɛ̀ pɛ yenɛ, jayɛ nde, ɓo wûŋgwɛ wusɛ nda yi ɓo wuŋgwa nɛ nyɛ kɛ́. 14Hɛ kél ɗete, kɛto wusɛ yeti nɛ ɗya te yi ta ɓɔnɛ waka na. Ma hɛ sáŋ, nɛ́ wusɛ ɓɛ nɛ ɗya te ɛ kɛ nje kɔ. 15Hɛ sômbila Njambiyɛ mɛŋgimɔ hɛnɛ nɛ nje Yesus. Sadaka te yi wusɛ nyɛ nyɛ kɛ́, yori. Yite nde, hɛ ɓûta mɛnumbu musu yí sombile nɛ ɗinɔ ɗyenɛ kɛ misi mɛ ɓomɔ. 16Ma nɛ tî leŋsaŋgwɛ kelna ŋgikwa nɛ̀ kelna ŋgay na, kɛto yo njɛl mɛsadaka mɛte yite yi Njambiyɛ ɓɛ nɛ mɛsosa kɛte. 17Wunɛ wôkunaŋgwɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe kɛndɛ nɛ wunɛ ɓaka, tɛkwɛ to suŋgwɛ nɛ ɓo, kɛto yo ɓo ɗiyɛ nɛ say mbona yun, nɛ́ wunɛ joŋna nɛ ŋgbeŋ, kɛto ɓo ta duwɛ tɛmɛ wɛtɛ yesɔ kɛ mbɔmbu Njambiyɛ yí pilɛ nda yi ɓo kelma nɛ mɛsay man kɛ́. Wunɛ sâŋ nje te nde, ɓo kêl mɛsay man nɛ mɛsosa kɛ temɔ kinɛ mɛŋgbɔŋgila na, kɛto ŋgɛ ɓo kelɛ nɛ mɛŋgbɔŋgila, wunɛ tí kweɗya kimɔ yaŋa kɛte na. 18Nɛ kɛ̂n mbɔmbu yí ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛto su. Hɛ kɛ kombile duwɛ nde, mɛtemɔ musu nɛ tɛ kinɛ yaŋa kɛ njaŋgwɛ wusɛ na, kɛto hɛ gɔ́ru kelɔ kimɔ yasi kɛ mɛnje hɛnɛ. 19Mi jéki diyɛ wunɛ nde: Nɛ ŋgwɛ̂taŋgwɛ nɛ Njambiyɛ, na yɔkiɗye mi nɛdɔ kɛnjɛ wunɛ.

Njena lɛpi

20Njambiyɛ te ɛ nɛ tɛte kɔ womiya Nyaŋgwɛ Kumande wusu Yesus te ɛ nja̧ ɓɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe ɓakiɗya ɓesam ɓenɛ kɔ. Njambiyɛ kwaŋma nɛ nje mɛkiyɔ mɛ Yesus yí kelɔ nɛ mbon te yi ta ɗiyɔ kpo nɛ kpo. 21Ma Njambiyɛ te mbɛte nyɛ̂ki wunɛ ɗeti te yi kelɔ kimɔ yasi kɛ mɛnje hɛnɛ, nɛ́ wunɛ kel yasi te yi nyɛ kwaɗyɛ. A kwâŋ nɛ Yesus Krist yí kelɔ nde, wusɛ kêl yasi te yi nyɛ nyɛ mɛsosa. Hɛ lûksa nyɛ kpo nɛ kpo, *amɛn. 22Wunɛ njɔŋ, ndana mi kɛ ŋgwɛta nɛ wunɛ nde: Nɛ jâya mɛŋgitɛ mɛte yi mi nyɛ wunɛ kɛ mɛkana maka kɛ́. Ma mi kɛtima mɔnɔ mɛkana maka yí lɛpina nɔ nɛ mbɛt kɛnjɛ wunɛ. 23Nɛ dûkwɛ nde, maŋ wusu Timɔte yeti se kɛ jɔɓɔ na, ɓo ma punjɛ nyɛ. Ŋgɛ nyɛ ɗya̧ nɛdɔ, sinɛ nyɛ má kɛ̀ ɓɛŋɛ wunɛ. 24Wunɛ nyɛ̂n ɓotu ɓete ɓe kɛndɛ nɛ wunɛ ɓaka hɛnɛ, nyɛnɔ sendi ɓotu ɓe Njambiyɛ hɛnɛ. Ɓenjɔŋ ɓusu ɓe Itali kɛ nyɛnɔ wunɛ. 25Njambiyɛ kêl ŋgikwa nɛ wunɛ hɛnɛ.