Mɛsay
mɛte yi
Ɓotu ɓe Tomun
ɓe Yesus kelma
Mɛkana mɛte yɔkɔ, yo ndi sendi Lukas kɛtɛ yo. Kɛ bosa mɛkana mɛte yi nyɛ kɛtima kɛ́, a yekiɗya nda yi Yesus kelma nɛ mɛsay kumɔ kɛ yesɔ te yi nyɛ ɗuwa̧ nɔ kɛ̀ nɔ ɗyoɓɔ kɛ́.
Mɛkana mɛte kɛ teɗye sendi wusɛ nda yi bosa mɛnjɔŋ mɛ ɓotu ɓete ɓe tikɛ temɔ kɛ yi Yesus Krist kandima nɔ kɛ́. Yo kɛ lɛpɔ sendi nda yi Kimɔ Sisiŋ nja̧ nɔ kɛ yotu bosa ɓejekɛ ɓe Yesus kɛ yesɔ Paŋtekot, lɛpɔ sendi nda yi ɓo kandima nɛ pelna Kimɔ Tom nyɛ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka.
Wusɛ yakama ɓakɛ mɛkana maka kɛ nyaŋgwɛ mɛŋgaɓiyɛ yitan jɔ yitati:
1. Ɓejekɛ ɓe Yesus kɛ laɗye njena Kimɔ Sisiŋ (kumte 1).
2. Kandɛ kɛ yesɔ te yi Kimɔ Sisiŋ nja̧ nɔ kɛ yotu ɓejekɛ kɛ́ kumɔ kɛ yesɔ te yi Sol yeŋsama nɛ temɔ kɛ́ (kumte 2-8).
3. Kandɛ kɛ yesɔ te yi Sol yeŋsama nɛ temɔ kɛ́ kumɔ kɛ bosa kɛndi te yi nyɛ ka̧ pelɛ nɛ Kimɔ Tom kɛ́ (kumte 9-12).
4. Kasi bosa kɛndi pelna Kimɔ Tom te yi Sol ka̧ pelɛ kɛ́ (kumte 13-14).
5. Nyaŋgwɛ mɛwesiɗya mɛte yi kwaŋnama kɛ Yerusalɛm kɛ́ (kumte 15).
6. Kasi kɛndi yiɓate (kumte 15-18).
7. Kasi kɛndi yitatite (kumte 18-21).
8. Kasi kɛndi yinite tɛmɛ kɛ Yerusalɛm kɛ̀ nɔ Rom (kumte 21-28).
1Yesus kɛ yɔkwɛ kɛ̀ ɗyoɓɔ
1Mbam Teyofil, kɛ bosa mɛkana mɛte yi mi kɛtima kɛ́, mi yekiɗya mɛyasi hɛnɛ te yi Yesus kelma nɛ̀ yi nyɛ teɗya ɓomɔ kɛ́. Mi yekiɗya yo kandɛ kɛ kandinate 2kumɔ kɛ yesɔ te yi Njambiyɛ yɔkiɗya nɛ nyɛ kɛnjɛ ɗyoɓɔ kɛ́. Piŋɔ te yi nyɛ tì pa ɓendɔ kɛ̀ ɗyoɓɔ, ɛ nyɛ kelɛ nde, Kimɔ Sisiŋ nyɛ̂ki mɛmboŋga nyɛ ɓotu ɓete ɓe nyɛ tɔkuma nde, ɓotu ɓe tomun ɓenɛ ɓaka. 3A saŋgwama nɛ mɛbɔnɛ gwe. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ nje punjɛ yotu nyɛ ɓo, gba nyɛ nɛ ŋguru wenɛ nɛ joŋ. A teɗya nyɛ ɓo nde, yo gbakasi nɛ mɛnje ɓuɗyate. Ɗete, a punja yotu nyɛ ɓo kɛ mɛtu kamɔni. Ɛ nyɛ ɗiki lɛpɔ mɛyasi nyɛ ɓo kɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ.
4Wɛtɛ yesɔ kɛ ɓenɛ ɓo ma ɗiyɔ kɛ kiya mbɛy kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Kpɛ, wunɛ tî ɗukwɛ kɛ Yerusalɛm kɛ̀ womaŋa na. Yasi wɛtɛ, wunɛ ɗîy laɗye yasi te yi Saŋmbɛ kpoma kɛ́, yasi te yi mi lɛpima nyɛ wunɛ kɛ́. 5Kɛto Jaŋ tɔpuma ɓomɔ kɛ mɔrɔku, yasi wɛtɛ, kɛ yun, ɓukwa̧ ndi mɔnɔ mɛtu nɛ mbɛt Njambiyɛ ta tɔpɛ wunɛ kɛ Kimɔ Sisiŋ.» 6Ndana, ɛ ɓotu ɓe tomun ɓe wesiɗyama ɓaka diyɛ nyɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, yo kɛ ŋgimɔ te yɔkɔ yi wɛ kɛ nje tɛmbiɗye kandɔ Isarayɛl, na nam mɛnɛti mɛnɛ nɛ kɔkɔ?» 7Ɛ Yesus yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Yeti wunɛ yâkaŋgwɛ duwɛ mɛŋgimɔ nɛ̀ mɛtu mɛte na, kɛto yo Saŋmbɛ pɛsɛ yo nɛ ŋguru wenɛ. 8Yasi wɛtɛ, wunɛ ta ɓu̧ ɗeti komɛ Kimɔ Sisiŋ ta nje kɛ yotu yun kɛ́. Wunɛ ta ɓɛ ɓotu ɓete ɓe ta lɛpɔ gbakasi kɛ mɛyasi mɛte yi mi kelma kɛ́. Wunɛ ta lɛpɔ kasi mbɛ kɛ Yerusalɛm, kɛ Yuda hɛnɛ, kɛ Samari, kɛ̀ kumɔ kɛ njena mɛnɛti.»
9Kɛ Yesus ma si lɛpina ɗete kɛ́, ɛ Njambiyɛ yɔkiɗye nyɛ kɛnjɛ ɗyoɓɔ kɛ misi man. Ɛ kulutu kwa̧ petɔ nyɛ, ɓo kinɛ ɓɛŋɛ nyɛ se na. 10Piŋɔ te yi ɓo ɓa̧ ndi kɛ seŋgile ɗyoɓɔ yite Yesus ndi kɛ kwa̧ nɛ kɛ́, ɓo sém semɔ, ɓembam yiɓa ɗyaŋma nɛ wumna mɛlambɔ kɛ yotu tɛmɛ kɛ kɛki yan 11lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓotu ɓe Galile, kɛto ŋge yi wunɛ ɗiyɛ ndi womɛri yí seŋgile ɗyoɓɔ kɛ́? Yesus te yɔkɔ yi Njambiyɛ soŋma kɛ njoka yun kɛnjɛ ɗyoɓɔ kɔ ta ɓasiɗye nje ndi nda yi wunɛ ɓɛŋma nɛ nyɛ kɛ kwa̧ kɛ́.»
Matiyas kɛ ɓu̧ mbɛy Yudas
12Ndana, ɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nje yɔkwɛ mate kɛ *Keki mɛoliviye kɛ̀ Yerusalɛm. Keki te ɓa̧ kɛ kɛki Yerusalɛm, lɔndɔ te yakama kumɔ kilomɛta wɛtɛ. 13Kɛ ɓo ma ɗya̧ kɛ Yerusalɛm kɛ́, ɛ ɓo ɓendɛ kɛ̀ kɛ wɛtɛ toŋgari kɛ tu̧ kwey kɛ njenate komɛ ɓo ɗikima wesiɗya kɛ́. Yo ɓa̧ Piyɛr nɛ̀ Jaŋ nɛ̀ Jak ɓenɛ Andere nɛ̀ Filip nɛ̀ Tomasi nɛ̀ Bartelemi ɓenɛ Matiyo ɓu̧ Jak te mɔnɔ Alfe nɛ̀ Simɔn te yi ɓo jeɓa nde Mɔnɔ kandɔ kɔ, nje ɓu̧ Yude, mɔnɔ Jak. 14Ɓo hɛnɛ ɓa̧ ndi ŋgiŋ wɛtɛ, ɗiki wesiɗya yí ŋgwɛta ɓenɛ ɓaŋa ɓoma. Mariya te nyaŋgwɛ nɛ Yesus nɛ̀ ɓemaŋ nɛ Yesus ɓa̧ sendi kɛ njokate.
15Kɛ wɛtɛ yesɔ mɛwesiɗya man ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus Krist ɓaka wesiɗyama kumɔ nda ɓomɔ gɔmay jɔ kaɓa. Ɛ Piyɛr tɛmɛ kɛ njoka yan lɛpɔ nyɛ ɓo nde: 16«Wunɛ njɔŋ, yo ɓa̧ nde, yasi te yi Kimɔ Sisiŋ kandima lɛpɔ nɛ mbɔmbu kɛ kasi Yudas kɛ́ kêlnaŋgwɛ. Kimɔ Sisiŋ kandima lɛpɔ yo kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ numbu Kumande Davit. Yo Yudas te kɛndɛ nɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ɓiyma Yesus ɓaka. 17Yudas ɓa̧ wɛtɛ mɔ njɔŋ su, a ɓa̧ nɛ ŋgaɓiyɛ kɛ mɛsay musu. 18Mbam kɔ ɓoŋma mɔni te yi ɓo nya nyɛ kɛto ɓeya kɔtu mɛkele mɛnɛ kɛ́ ɓɔmɔ nɛ ŋgwaŋ. Ɛ nyɛ nje ɓalɔ nɛ ŋgiŋ. Ɛ mɔy nɛ ɓundɛ nyaliyɛ kɛ ɓembe, ɛ mɛnja mɛnɛ hɛnɛ si nyɛŋgwɛ kɛ puyɛ. 19Ɓotu ɓe Yerusalɛm hɛnɛ wokuma kasi te, ɛ ɓo lo ŋgwaŋ te kɛ numbu yan nde Hakɛldama, yite nde Ŋgwaŋ mɛkiyɔ. 20Yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ mɛkana mɛ Ɓesom nde: ‹Tu̧ nɛ ɓɛ̂ki welɛ. Mumɔ tî ɗiy sendi kɛte na.› Yo kɛtinate sendi nde: ‹Nɛ̀ wɛtɛ mumɔ ɓôŋ numbu mɛsay mɛnɛ.› 21Ɗete, yo kimɔte nde, wɛtɛ mumɔ njâki nje nyiŋɛ kɛ njɔŋ su. Mɔ te yâkaŋgwɛ ɓɛ kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe sinɛ ɓo ɗikima kɛndɔ ɓaka. A yâkaŋgwɛ ɓɛ mɔ te yi sinɛ ɓo ɗikima kɛndɔ kɛ mɛtu hɛnɛ te yi Kumande Yesus joŋnama nɔ sinɛ ɓo kɛ́. 22Mɔ te yâkaŋgwɛ ɓɛ yɔkɔ ɛ joŋnama sinɛ ɓo kandɛ kɛ ŋgimɔ te yi Jaŋ tɔpuma nɛ Yesus kɛ mɔrɔku kumɔ kɛ yesɔ te yi nyɛ ɗuwa̧ nɔ kɛ njoka su kɛ ɗyoɓɔ kɛ́. Wɛtɛ mumɔ kɛ njoka ɓotu ɓete njâki nyiŋɛ kɛ njɔŋ su, na ɓɛ sendi mɔ te ɛ ta lɛpɔ gbakasi kɛ kasi womiya Kumande Yesus.» 23Ɛ ɓo tɛmbiɗye ɓembam yiɓa: Yosɛp te yi ɓo jeɓa nde Barsabas yi ɓo loma sendi nyɛ yiŋa ɗinɔ nde Yustus kɔ, nje ɓu̧ Matiyas. 24Ndana, ɛ ɓo ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ lɛpɔ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, wɛ yɔkɔ ɛ duwɛ mɛtemɔ mɛ ɓomɔ hɛnɛ, teɗya wusɛ mɔ te yi wɛ tɔkuma kɛ njoka ɓomɔ ɓaka yiɓa, 25na ɓu̧ mbɛy Yudas kɛ mɛsay nɛ̀ kɛ lɛpina Kimɔ Tom te yi nyɛ tikima kɛ̀ kɛ mbɛy te yi yakama nɛ nyɛ kɛ́.» 26Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo kelɛ tay. Ɛ tay teɗye Matiyas. Ɛ ɓo nyinje nyɛ kɛ njɔŋ ɓotu ɓe tomun ɓete ɓari kamɔ jɔ wɛtɛ.
2Piya Kimɔ Sisiŋ kɛ yesɔ Paŋtekot
1Kɛ yesɔ Paŋtekot ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus *Krist ɓaka ɓa̧ hɛnɛ kɛ mbɛy wɛtɛ. 2Semɔ semɔ, ɛ yiŋa mɛɗuŋ wulɛ ɗyoɓɔ, yo ɓa̧ nda mɛɗuŋ mɛ nyaŋgwɛ pupɔ, ɛ yo tondɛ kɛ mɔy tu̧ hɛnɛ komɛ ɓo ɓa̧ mɛtiɗyɛ kɛ́. 3Ɛ ɓo ɓɛŋɛ yiŋa mɛyasi nda mɛlam mɛ ɗitɛ. Ɛ yo ɓakina wɛtɛ wɛtɛ kɛ̀ ɗiyɔ kɛ yotu yan yaka nɛ ɓo hɛnɛ. 4Ɛ ɓo hɛnɛ tondɛ nɛ Kimɔ Sisiŋ, kandɛ lɛpina yiŋa mɛnumbu ɓeŋgwɛ yasi te yi Kimɔ Sisiŋ nya ɓo ɗeti te yi lɛpɔ kɛ́.
5Kɛ pɔku mɛtu te yite Ɓeyudɛn ɓete ɓe ɗikima kanɔ Njambiyɛ ɓaka ɗikima ɗiyɔ kɛ Yerusalɛm. Ɓo wulma kɛ mɛkandɔ hɛnɛ kɛ to mɛnɛti nje ɓiye ɗya womɛte. 6Kɛ mɛɗuŋ mɛnɔri ma kelna kɛ́, ɛ ɓomɔ nje wesiɗya nɛ ŋgil. Ɓo ɓa̧ nɛ yekere, kɛto mumɔ hɛnɛ wokuma yasi te yi ɓejekɛ ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́ kɛ numbu ɗya ɗyenɛ. 7Yo kwaŋma ɓomɔ hɛnɛ, ɛ ɓo ŋgbakima ɗiki diyna nde: «Ɓembam ɓete ɓe lɛpina hɛnɛ ɓaka, yeti ɓotu ɓe Galile na? 8Ŋge nje kelɔ nde, mumɔ hɛnɛ kɛ njoka su wôku yasi te yi ɓo lɛpɛ kɛ́ kɛ numbu ɗya ɗyenɛ, kɛ ŋgbak ŋgbak mɛnumbu musu? 9Kɛ njoka su, ɓotu ɓe Partɛs kɛte, ɓotu ɓe Medi nɛ̀ Elam kɛte. Ɓotu ɓe Mɛsopotami, ɓotu ɓe Yuda nɛ̀ Kapadɔs kɛte. Ɓotu ɓe Pɔŋ nɛ̀ ɓotu ɓe Asi kɛte. 10Ɓotu ɓe Friji nɛ̀ Pamfili nɛ̀ Ejipt nɛ̀ ɓotu ɓe Sirɛn kɛ mɛnɛti mɛ Libi kɛte. Ɓotu ɓe wulma Rom nje ɓiye ɗya waka ɓaka kɛte sendi. Kɛ njoka yan, yo nɛ ŋgbak ŋgbak Ɓeyudɛn nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe nja̧ nyiŋɛ misɔn Ɓeyudɛn nyiŋa ɓaka. 11Ɓotu ɓe Krɛt nɛ̀ ɓotu ɓe Arabi kɛte sendi. Ŋge nje kelɔ nde, mumɔ hɛnɛ woku nda yi ɓo kɛ lɛpɔ nyaŋgwɛ mɛkele mɛte yi Njambiyɛ kelma kɛ́ kɛ numbu ɗya ɗyenɛ?» 12Ɓomɔ hɛnɛ ɓa̧ numbu nɛ haŋ kinɛ duwɛ yasi te yi ɓo yakama lɛpɔ kɛ́ na. Ɛ ɓo ɗiki lɛpɔ tandɛ yan nde: «Yikɛ ɓa ŋge?» 13Ko ɗete, ɓaŋa ɗikima nyɛtɔ ɓo lɛpɔ nde: «Ɓo ma gwe kimɔ mɔm mɔm mɛnjam kimɔ gwenate.»
Piyɛr kɛ lɛpina nyɛ ŋgil ɓomɔ
14Ndana, ɛ Piyɛr tɛmɛ ɓenɛ ɓejekɛ te ɓari kamɔ jɔ wɛtɛ lɛpɔ nɛ mɛn kɛ kwey nyɛ ŋgil ɓomɔ nde: «Wunɛ Ɓeyudɛn nɛ̀ wunɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɗiyɛ kɛ Yerusalɛm ɓaka, wunɛ lɛ̂ŋgwɛ mɛtɔ kimɔte kɛ yasi te yi mi ta lɛpɔ kɛ́, 15kɛto ɓotu ɓaka yeti kɛ gwe mɛnjam nda yi wunɛ takɛ kɛ́ na, kɛto yo ndi ŋgimɔ yitan jɔ yini te yi ɓemɛŋmɛnɛ. 16Yasi wɛtɛ, yasi te yi Juwɛl te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpima kɛ́ kɛ ɓɛŋna ndana. A lɛpima nde: 17‹Njambiyɛ kɛ lɛpɔ nde: Kɛ mɛtu mɛte yi mbokɔ ta ɓɛ kɛ siyɔ kɛ́, mi Njambiyɛ ta nyɛ Sisiŋ mbɛ kɛ yotu mumɔ hɛnɛ. Ɓɔnɔ ɓun ɓe ɓembam nɛ̀ ɓe ɓomari ta punjɛ mɛlɛpi mɛmbɛ. Ɓegwanjɔ ɓun ta ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ mɛyasi, ɓenjombu ɓun sendi ta ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ mɛnyɛnɔ. 18Gbate, kɛ mɛtu mɛte yite mi ta nyɛ Sisiŋ mbɛ kɛ yotu ɓembam nɛ̀ kɛ yotu ɓoma ɓete ɓe kelɛ mɛsay mɛmbɛ ɓaka. Ɗete, ɓo ta punjɛ mɛlɛpi mɛmbɛ. 19Mi ta punjɛ nyaŋgwɛ mɛyasi kɛ ɗyoɓɔ kɛ kwey, teɗye sendi mɛyekambiyɛ kɛ to mɛnɛti. Yo nde, wunɛ ta ɓɛŋɛ mɛkiyɔ, ɓɛŋɛ ɗitɛ, ɓɛŋɛ yiɗyɛ nɛ̀ tiɓa̧y nda kulutu. 20Tu ta yinja nɛ yesɔ, ŋgwɛndɛ ta yeŋsa ɓɛ tenate nda mɛkiyɔ. Mɛyasi mɛte ta kelna yite nyaŋgwɛ *Yesɔ Baba Mbokɔ tì pa ɗya̧ na. Yesɔ te ta ɓɛ nyaŋgwɛ kpekum. 21Yo ta ɓɛ nde, mumɔ hɛnɛ ɛ ta jeɓa ɗinɔ Baba Mbokɔ, mɔ te ta ju̧.› »
22«Wunɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl, wunɛ wôku yasi te yi mi ta lɛpɔ ndana nyɛ wunɛ kɛ́. Yesus te ɛ Nasarɛt, yo mɔ te yi Njambiyɛ teɗya wunɛ nde, yo nyɛ namɛ mɛyasi hɛnɛ. A teɗya yo kɛ misi mun nɛ nje kelna nyaŋgwɛ mɛkele, nɛ nje kelna yiŋa nyaŋgwɛ mɛyasi nɛ̀ kelna mɛyekambiyɛ mɛte yi Njambiyɛ nya nyɛ ɗeti te yi kelɔ kɛ njoka yun nda yi wunɛ nɛ ŋguru wun duwa̧ kɛ́. 23Ɓo ɗyaŋgwa mbam kɔ nyɛ wunɛ ɓeŋgwɛ yasi te yi Njambiyɛ pɛsima kɛ́, ɓeŋgwɛ sendi nda yi Njambiyɛ ma si kombile njombu yaŋa kɛ́. Wunɛ ɓoŋma nyɛ nyɛ ɓotu ɓe mɛɓeyɔ, ɛ ɓo ŋgba nyɛ kɛ kroa, ɗete wunɛ wo nyɛ. 24Njambiyɛ nja̧ womiyɛ nyɛ joŋgwɛ nyɛ soŋɛ kɛ nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ mɛte yi sɔŋ, kɛto sɔŋ tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi ɓiye nyɛ nda nɔ na. 25Yo ɗete yi Davit lɛpima kasi nɛ nde: ‹Mi ɗikima ɓɛŋɛ Baba Mbokɔ mɛtu hɛnɛ kɛ mbɔmbu wombɛ, kɛto a kɛ mbam ɓɔ mbɛ, kambɔ mi nje ŋgwaŋgwa. 26Ɗete, temɔ mbɛ nɛ mɛsosa, mɛlɛpi mɛte yi pundɛ kɛ numbu mbɛ kɛ́ kɛ teɗye nde, mi nɛ nyaŋgwɛ mɛsosa. Sendi, mi ta wɛɗya ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yɔ Njambiyɛ, 27kɛto wɛ tí tikɔ sisiŋ mbɛ kɛ ɗya ɓemuŋ na. Wɛ tí jayɛ nde, mumɔ wɔ ɓɔ̂ku na. 28Wɛ ma teɗye mi mɛnje mɛte yi ɓɛ nɛ joŋgwɛ. Komɛ mi ta ɓɛŋɛ wɛ kɛ́, mi ta ɓɛ nɛ nyaŋgwɛ mɛsosa.› »
29«Wunɛ njɔŋ, wunɛ tîki, nɛ́ mi pa lɛpi kasi saŋmbambɔ wusu Davit nɛ ŋgbak ŋgbak nyɛ wunɛ. Davit gwa̧, ɛ ɓo pumbɛ nyɛ. Ma kumɔ muka ɓoŋsɔŋ nɛ ndi kɛ njoka su. 30Yasi wɛtɛ, Davit ɓa̧ mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. A duwa̧ sendi nde, Njambiyɛ kpoma kinja nyɛ nyɛ nde, kɛ njoka ɓenday ɓenɛ, nyɛ Njambiyɛ ta tɛmbiɗye wɛtɛ kɛ njokate ɛ ta ɓu̧ ɗiyɔ kumande kɛ mbɛy nɛ. 31Davit kikima ɓɛŋɛ kasi womiya *Krist. Ɛ nyɛ kandɛ lɛpɔ nde: ‹Njambiyɛ tí li̧ Krist kɛ ɗya ɓemuŋ na, a tí ɓɔ na.› 32Wusɛ hɛnɛ ɓɛŋma duwɛ nde, yo Yesus te yi Njambiyɛ womiya kɔ. 33Njambiyɛ ɓendiɗya nyɛ tikɔ kɛ mbam ɓɔ nɛ. Ɛ saŋgwɛ nyɛ nyɛ Kimɔ Sisiŋ te yi nyɛ kpoma kɛ́. Yo Kimɔ Sisiŋ te yi nyɛ nya kɛ yotu su kɛ́, yo yo kelɛ nde, wunɛ ɓɛ̂ŋa nɛ̀ wunɛ wôku mɛyasi mɛte yikɛ. 34Yeti Davit kelɛ mɛkele mɛte na, kɛto Davit tì ɓendɛ kɛ̀ ɗyoɓɔ na, yasi wɛtɛ, nyɛ nɛ ŋguru wenɛ kɛ lɛpɔ nde: ‹Baba Mbokɔ lɛpima nyɛ Kumande wombɛ nde: Ɗiyɔ mɛtiɗyɛ kɛ mbam ɓɔ mbɛ, 35kumɔ nde, mi sîki kawule ɓependɔ ɓɔ tikɔ kɛ nji̧ mɛkol mɔ.› 36Ɗete, kandɔ Isarayɛl hɛnɛ dûkwɛ nde, yo gbate nde, Yesus te yi wunɛ ŋgbama kɛ kroa kɔ, yo nyɛ yi Njambiyɛ nja̧ tɛmbiɗye nde, nyɛ Nyaŋgwɛ Kumande, nyɛ Krist.»
Joŋgwɛ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ
yi Kumande Yesus Krist ɓaka
37Kɛ ɓomɔ ma si wokɔ mɛlɛpi mɛnɔri kɛ́, ɛ yo lu̧ ɓo kɛ temɔ ɓuɗyate, ɛ ɓo diyɛ Piyɛr ɓenɛ ɓotu ɓe tomun te ɓari nde: «Wunɛ njɔŋ, wusɛ kêl ɓa nan?» 38Ɛ Piyɛr yeŋsa nyɛ ɓo nde: «Wunɛ yêŋsaŋgwɛ temɔ, nɛ̀ mumɔ hɛnɛ jâya nde, ɓo tɔ̂pa nyɛ kɛ mɔrɔku nɛ ɗinɔ Yesus Krist, nɛ́ Njambiyɛ tiki mɛɓeyɔ mun nɛ ŋgwɛtɛ. Ɗete, Njambiyɛ ta nyɛ wunɛ Kimɔ Sisiŋ nɛ gbɛlate. 39Kɛto yasi te yi Njambiyɛ kpoma kɛ́, yo kɛto yun nɛ̀ ɓɔnɔ ɓun nɛ̀ kɛto ɓomɔ hɛnɛ ɓe nɛ naŋ, ɓuɗya ɓomɔ hɛnɛ ɓe Baba Mbokɔ te Njambiyɛ wusu ta jeɓa kɛnjɛ kɛ yenɛ ɓaka.» 40Piyɛr ka̧ mbɔmbu lɛpɔ yiŋa ɓuɗya mɛlɛpi nyɛ ɓo yí kitɛ nɛ ɓo. A ɗikima lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ jôŋgwɛ yotu yun. Ɗete, wunɛ ɓâkaŋgwɛ nɛ ɓotu ɓe ŋgimɔ te yɔkɔ ɓe kelɛ ɓeya mɛkele ɓaka.»
41Ɓo tɔpuma ɓotu ɓete ɓe jayma mɛlɛpi mɛ Piyɛr ɓaka kɛ mɔrɔku. Yesɔ te ɛ Njambiyɛ kelɛ nde, ɓomɔ nda tomay yitati nyîŋa kɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus Krist ɓaka.
42Ɓo ɓeŋgwa yasi te yi ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus ɗikima teɗye ɓo kɛ́ mɛtu hɛnɛ. Ɓo ɗikima joŋna nda ɓemaŋ, ɗyena wɛtɛ, ɓɛ sendi saŋgwate kɛ mɛŋgwɛta. 43Ɛ ɓomɔ hɛnɛ gwe wɔ̧ yan. Ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus ɗikima kelɔ ɓuɗya nyaŋgwɛ mɛyasi nɛ̀ ɓuɗya mɛyekambiyɛ. 44Ɓomɔ hɛnɛ ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus Krist ɓaka ɓa̧ kɛ ɗiyɔ mbɛy wɛtɛ. Ɓo ɗikima ŋgbɔ mɛyasi man hɛnɛ ɓakiɗye wɛtɛ. 45Ɓo ɗikima ɗyaŋgwɛ mɛkusuku man nɛ̀ mɛyasi man nje kaɓiɗya mɔni te ɓo hɛnɛ. Ɓo ɗikima nyɛ mumɔ hɛnɛ mɛyasi ɓeŋgwɛ mɛyasi mɛte yi ɓanɛ nyɛ kɛ́. 46Ɓo ɗikima wesiɗya mɛtu hɛnɛ nɛ̀ mɛŋgimɔ hɛnɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ, ŋgbɔ ɗyena kɛ mɔy mɛtu̧ man nɛ mɛsosa nɛ̀ kimɔ temɔ. 47Ɓo ɗikima lukse Njambiyɛ, ɛ ɓomɔ hɛnɛ tɔndɛ ɓo. Kumande Yesus ɗikima dokiɗye ɓotu ɓete ɓe ma yeŋsa temɔ jayɛ nyɛ ɓaka kɛ njɔŋ yan mɛtu hɛnɛ.
3Piyɛr ɓenɛ Jaŋ kɛ kelɔ nde,
wɛtɛ mɔ jɛmti kɛ̂ndi
1Wɛtɛ ɓekoko Piyɛr ɓenɛ Jaŋ ɓa̧ kɛ kɛ̀ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ ŋgimɔ mɛŋgwɛta te yi hawa yitati. 2Wɛtɛ mɔ jɛmti ɓa̧ kɛ kɛki numɛy mbanjɔ Njambiyɛ. Ɓo ɗikima jeɓa numɛy te nde Nyɔŋɔ. Kandɛ yi ɓo ma jáki nɛ mbam te, a tì kɛndɛ wɛtɛ yesɔ na. Ɓo ɗikima soɓɛ nyɛ mɛtu hɛnɛ kɛ̀ tikɔ kɛ kɛki numɛy, na ɗiki jɔmbu yasi kɛ mɛɓɔ mɛ ɓotu ɓete ɓe ɗikima nyiŋɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ ɓaka. 3Kɛ nyɛ ma ɓɛŋɛ nde, Piyɛr ɓenɛ Jaŋ kɛ kwaɗyɛ nyiŋɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ́, ɛ nyɛ jɔmbɛ yasi kɛ mɛɓɔ man. 4Ɛ ɓo ɓɛŋɛ nyɛ nɛ ŋgoŋ. Ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ɓɛŋa wusɛ.» 5Ɛ nyɛ tikɛ misi kɛ yotu yan takɛ nde, ɓo ta nyɛ nyɛ yaŋa. 6Yasi wɛtɛ, ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Nɛ̀ mɔni nɛ̀ lɔr, mi yeti nɔ na, yasi te yi mi nɔ kɛ́, mi kɛ nyɛ wɛ yo: Kɛ ɗinɔ Yesus Krist te ɛ Nasarɛt tɛma, kɛndɔ.» 7Ɛ Piyɛr kɛnjɛ ɓɔ ɓiye nɛ nyɛ kɛ mbam ɓɔ tɛmbiɗye. Ndana ndana, ɛ mɛkol mɛnɛ nɛ̀ mɛmbɔŋgɔlɔ mɛnɛ si ŋgbi. 8Ɛ nyɛ ɗo ndi ŋga wɛtɛ tɛmɛ kandɛ kɛndi nyiŋɛ nɔ ɓenɛ ɓo kɛ mbanjɔ Njambiyɛ ndi nɛ mɛɗɔ nɛ̀ luksa Njambiyɛ. 9Ɓomɔ hɛnɛ ɓɛŋma nyɛ kɛ kɛndɔ, ɓɛŋɛ sendi nyɛ kɛ lukse Njambiyɛ. 10Ɓo ɓɛŋma duwɛ nde, yo nyɛ ɛ ɗikima ɗiyɔ jɔmbɔ mɛyasi kɛ numɛy mbanjɔ Njambiyɛ te yi ɓo ɗikima jeɓa nde Nyɔŋɔ kɔ. Yo kwaŋma ɓomɔ, ɛ ɓo ŋgbakima ɓuɗyate kɛ yasi te yi kelnama kɛ yotu mbam kɔ kɛ́. 11A tì kwaɗyɛ jisɛ kɛ kɛki Piyɛr ɓenɛ Jaŋ na. Ɓomɔ ŋgbakimama ɓuɗyate, ɛ ɓo sɛɗyɛ kɛ̀ komɛ ɓe Piyɛr ɓa̧ kɛ mbɛy komɛ ɓomɔ ɗikima kɛndɔ kɛte kɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ́. Ɓo ɗikima jeɓa mbɛy te nde Nje Salomɔŋ.
12Kɛ Piyɛr ma ɓɛŋɛ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓomɔ nde: «Wunɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl, kɛto ŋge yi wunɛ ŋgbakima yasi te yi kelnama kɛ yotu mbam kɔ kɛ́? Kɛto ŋge yi wunɛ ɓɛŋɛ wusɛ nɛ ŋgoŋ ɗete kɛ́? ’Wunɛ táka ka nde, yo wusɛ kelɛ nde, mbam kɔ kɛ̂ndi nɛ ɗeti te yusu, ho nde, a kɛ́ndi, kɛto wusɛ kɛ kanɔ Njambiyɛ ɓuɗyate? 13Yo Njambiyɛ te ɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu Abaraham, Isak nɛ̀ Yakɔp, Njambiyɛ te yi ɓo ɓa̧ kanɔ kɔ nyɛ mɔ mɛsay wenɛ Yesus luksa, Yesus te yi wunɛ ɓoŋma nyɛ nyɛ ɓekum, sɛŋɛ nyɛ kɛ mbɔmbu yan kutuɗya kɔ, ko ɓɛkɔ nde, Pilat kwaɗya soŋɛ ɓɔ nɛ nyɛ. 14Wunɛ sɛŋma Mɔ te yi Njambiyɛ tɔkuma, ŋgbeŋ mɔ kɔ, kpalɔ diyɛ nde, ɓo sôŋa ɓɔ nɛ mɔ wona ɓomɔ. 15Wunɛ woma Kumande te ɛ nyɛ joŋgwɛ kɔ. Ko ɗete, Njambiyɛ womiya nyɛ kɛ njoka ɓemuŋ. Wusɛ hɛnɛ ɓɛŋma duwɛ ɗete. 16Yo ɗeti te yi ɗiyɛ kɛ ɗinɔ ɗyenɛ kɛ́ tɛmbiɗye mbam kɔ yi wunɛ ɓɛŋɛ nɛ̀ yi wunɛ duwa̧ kɔ kɛto tikina temɔ kɛ ɗinɔ te. Yo tikina temɔ kɛ yi Yesus te kelɛ nde, kɔsu mbam kɔ sîy nda yi wunɛ ɓɛŋma kɛ́.
17«Wunɛ njɔŋ, ndana mi duwa̧ nde, wúnɛ ɓekum ɓun kelma ɗete nɛ tum. 18Yo nde, Njambiyɛ kelma ɗete yí tonjɛ nɛ mɛlɛpi mɛte yi nyɛ kikima lɛpɔ kɛ numbu ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛnɛ hɛnɛ nde, *Krist wenɛ ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ. 19Ɗete, wunɛ jâya mɛɓeyɔ mun, nɛ̀ wunɛ yêŋsaŋgwɛ temɔ, nɛ́ Njambiyɛ soŋ mɛɓeyɔ mun, 20nɛ́ Baba Mbokɔ njesɛ kimɔ tɛ ŋgimɔ. Ɗete, a ta njesɛ sendi *Krist, yite nde Yesus, mɔ te yi nyɛ kpoma nde, a ta tomɔ kɔ. 21Kɛ ŋgimɔ te yɔkɔ ndana Yesus Krist ta ɗiyɔ kɛ ɗyoɓɔ kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi mɛyasi hɛnɛ ta si kombila nda yi Njambiyɛ kikima lɛpɔ kɛ́. Njambiyɛ lɛpima yo kɛ numbu pupuna ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛnɛ ɓe ɗiyma kɛ mɛtu mɛ njimɛ ɓaka. 22Mɔyisi lɛpima nde: ‹Baba Mbokɔ te Njambiyɛ wun ta tɛmbiɗye wɛtɛ mumɔ kɛ njoka ɓemaŋ ɓun. A ta ɓɛ mɔ punja mɛlɛpi mɛnɛ nda mi. Wunɛ ta wokuna nɛ nyɛ kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ ta lɛpɔ nyɛ wunɛ kɛ́. 23Yasi wɛtɛ, mumɔ hɛnɛ ɛ ta ɗiyɔ kinɛ wokuna nɛ mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ te kɔ, ɓo ta wo mɔ te soŋɛ kɛ *Kandɔ Njambiyɛ.› 24Ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ hɛnɛ, kandɛ kɛ Samiyɛl kumɔ kɛ ɓaka ɓe nja̧ nje kɛ kɔŋ nɛ ɓaka, ɓo hɛnɛ tapitama lɛpɔ kasi mɛtu mɛte. 25Wunɛ ɓɔnɔ ɓe ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, wunɛ jaɗya kɛ mɔy mbon te yi Njambiyɛ kelma ɓenɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu kɛ́. Njambiyɛ lɛpima nyɛ Abaraham nde: ‹Mɛkandɔ mɛ ɓomɔ hɛnɛ kɛ to mɛnɛti ta ɓɛ nɛ mɛkombila kɛto ɓenday ɓɔ.› 26Yo ɗiŋ kɛto yun yi Njambiyɛ tɔkuma mɔ mɛsay wenɛ. A tomma nyɛ njesɛ, na nje nyɛ wunɛ mɛkombila yí kelɔ nde, mumɔ hɛnɛ tîki ɓeya mɛkele mɛnɛ.»
4Piyɛr ɓenɛ Jaŋ kɛ mbɔmbu
nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn
1Piŋɔ te yi Piyɛr ɓenɛ Jaŋ ɓa̧ ndi kɛ lɛpina nyɛ ɓomɔ kɛ́, ɛ ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ kum ɓesɔja te ɛ ɗiyɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe ɓakiɗye mbanjɔ Njambiyɛ ɓaka nɛ̀ *Ɓesadusɛ̧ nje dolɔ ɓo. 2Ɓo ɓa̧ nɛ ŋgambi suŋgwɛ nɛ Piyɛr ɓenɛ Jaŋ, kɛto ɓo ɗikima lɛpɔ nyɛ ɓomɔ nde, ɓemuŋ ta womiyɛ, kɛto Yesus womiya sendi kɛ njoka ɓemuŋ. 3Ɛ ɓo ɓiye ɓo yaɗyɛ kɛ tu̧ jɔɓɔ kumɔ misi pupɛ, kɛto ɓo ɓiya ɓo ɓekoko. 4Ko ɓɛkɔ ɗete, kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe wokuma mɛlɛpi mɛte yi Piyɛr ɓenɛ Jaŋ lɛpima kɛ́, ɓuɗyate tikima temɔ kɛ yi Kumande Yesus. Ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ ɗete ɓaka kumma nda ɓembam tomay yitan.
5Kɛ kiya misi pupɛ te, ɛ ɓekum nɛ̀ ɓetomba ɓe ɗya nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi wesiɗya kɛ Yerusalɛm. 6Hana te nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɓa̧ kɛ njokate. Kayif nɛ̀ Jaŋ nɛ̀ Alɛksaŋdɛrɛ nɛ̀ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ nɛ jaɗyɛ ɓenɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɓaka ɓa̧ sendi kɛte. 7Ɛ ɓo ɓu̧ Piyɛr ɓenɛ Jaŋ tɛmbiɗye kɛ mbɔmbu yan diyɛ ɓo nde: «Yo nda nyɛ wunɛ ɗeti, ho yo kɛ ɗinɔ nda yi wunɛ siɗya nɛ kɔsu mbam kɔ kɛ́?» 8Kimɔ Sisiŋ ɓa̧ tondunate kɛ yotu Piyɛr, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓekum nɛ̀ wunɛ ɓetomba ɓe kandɔ Isarayɛl, 9wunɛ kɛ diyɛ wusɛ mɛdiyan ndana kɛto kimɔ mɛkele mɛte yi kelnama kɛ yotu mɔ te ɛ ma kɔsɔ kɔ. Wunɛ kɛ diyɛ nde, wusɛ lɛ̂pi nda yi kɔsu nɛ siyma nɔ kɛ́. 10Wunɛ hɛnɛ nɛ̀ kandɔ Isarayɛl hɛnɛ, wunɛ dûkwɛ nde, wunɛ ɓɛ́ŋa mbam kɔ ndana nɛ kimɔ yotu nɛ hɛnɛ kɛ mbɔmbu yun kɛto ɗinɔ Yesus Krist te ɛ Nasarɛt. Yo Yesus te yi wunɛ ŋgbama kɛ kroa, ɛ Njambiyɛ nje womiyɛ nyɛ soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ kɔ, yo nyɛ kelɛ nde, wunɛ ɓɛ̂ŋa mbam kɔ ndana ɗekɛ. 11Yesus nyɛ Tari*f1* te yi wunɛ ɓotu ɓe sumna njumɔ sɛŋma. Yo tari te nje ɓɛ saŋgwɛ kondu ndana. 12Kinɛ wɛtɛ mumɔ yakama nyɛ ɓomɔ joŋgwɛ na, kɛto kinɛ wɛtɛ ɗinɔ yi Njambiyɛ nya kɛ njoka ɓomɔ yi yakama nyɛ wusɛ joŋgwɛ na.»
13Ɓo ŋgbakimama ɓuɗyate, kɛto ɓo ɓɛŋma nde, Piyɛr ɓenɛ Jaŋ kɛ nyɛ temɔ yan hɛnɛ kɛ yasi te yi ɓo lɛpɛ kɛ́, duwɛ sendi nde, ɓo tì ɓɛ ɓotu ɓe duwa̧ mɛkana na. Ɓo duwa̧ ɓo, kɛto Piyɛr ɓenɛ Jaŋ joŋnama ɓenɛ ɓe Yesus. 14Ɓomɔ ɓaka ɓɛŋma mɔ kɔsu te yi Piyɛr ɓenɛ Jaŋ joŋgwa kɔ kɛ kɛki yan. Ɗete, ɓo tì ɓɛ se nɛ yaŋa te yi lɛpɔ na. 15Ɓo nja̧ lɛpɔ nyɛ ɓo nde, ɓo pûndu kɛ mbanjɔ jɔsi. Ɛ ɓo nje tika nɛmbɛ lɛpɔ tandɛ yan nde: 16«Hɛ ta kelɔ nan nɛ ɓotu ɓaka? Kɛto yo yeti kɛ sɔ na, ɓomɔ hɛnɛ kɛ Yerusalɛm duwa̧ nde, ɓo kelma wɛtɛ mɛyekambiyɛ yi ɓa̧ kpekum. Sendi, wusɛ yeti nɛ ɗeti te yi ɓiye mɛso na. 17Ko ɓɛkɔ ɗete, yí kelɔ nde, kasi te tî nyanjaŋgwɛ kɛ mɛtɔ mɛ ɓomɔ, wusɛ kîɗyikwɛ ɓo nɛ mɛnje hɛnɛ nde, ɓo tî lɛpi kasi Yesus te nyɛ wɛtɛ mumɔ na.» 18Ɛ ɓo jeɓa Piyɛr ɓenɛ Jaŋ lɛpɔ kimɔte nyɛ ɓo nde, kpɛ, ɓo tî ɓuta se numbu lɛpɔ ho teɗye yiŋa yasi nyɛ ɓomɔ kɛ kasi Yesus na. 19Ko ɓɛkɔ ɗete, ɛ Piyɛr ɓenɛ Jaŋ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ nɛ ŋguru wun pɛ̂si, ŋgɛ ɓɛ nde, yo nɛ ŋgbeŋ kɛ misi mɛ Njambiyɛ nde, ɓomɔ wôkunaŋgwɛ nɛ wunɛ ho ɓo wôkunaŋgwɛ nɛ Njambiyɛ. 20Yasi wɛtɛ, wusɛ tí yaka ɗiyɔ kinɛ lɛpɔ yasi te yi wusɛ ɓɛŋma nɛ̀ yi wusɛ wokuma kɛ́ na.» 21Ɛ ɓo ɓasiɗye ŋgaliyɛ misi nyɛ Piyɛr ɓenɛ Jaŋ. Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo nje soŋɛ ɓɔ nɛ ɓo. Ɓo tì ɓɛ nɛ nje te yi pɔnse ɓo na, kɛto ɓo ɓa̧ kɛ kambɔ ɓomɔ, kɛto ɓomɔ ɓa̧ kɛ lukse Njambiyɛ kɛ yasi te yi kwaŋnama kɛ́. 22Mɛsew mɛ mbam te yi Njambiyɛ kelma mɛyekambiyɛ te yinɔri kɛ yotu nɛ siɗyɛ kɔsu nɛ kɔ kwaŋma mɛsew kamɔni.
23Kɛ ɓo ma soŋɛ ɓɔ nɛ ɓo kɛ́, ɛ ɓo kwa̧ kɛ̀ kɛ yasi ɓenjɔŋ ɓan. Ɛ ɓo yekiɗye yasi te yi ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓetomba ɓe ɗya lɛpima nyɛ ɓo kɛ́. 24Kɛ ɓenjɔŋ ɓan ma wokɔ yasi te yi ɓe Piyɛr yekiɗya nyɛ ɓo kɛ́, ɛ ɓo hɛnɛ kaŋɛ mɛn ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ lɛpɔ nde: «Sa Mbokɔ, yo wɛ kusɛ ɗyoɓɔ nɛ̀ mɛnɛti nɛ̀ maŋ nɛ̀ mɛyasi hɛnɛ te yi ɗiyɛ kɛte kɛ́. 25Yo wɛ lɛpɛ nɛ nje Kimɔ Sisiŋ kɛ numbu saŋmbambɔ wusu, mɔ mɛsay wɔ Davit nde: ‹Ŋge kelɛ yi ɓotu ɓete ɓe yeti kɛ duwɛ Njambiyɛ kelɛ yasi ndana nda ŋgoŋgo njomɔ kɛ́? Ŋge kelɛ nde, mɛkandɔ mɛ ɓotu ɓete ɓe yeti kɛ duwɛ Njambiyɛ ɓaka ɓɛ̂ki nɛ ɓeya mɛtakɛ ɗekɛ? 26Ɓekumande ɓete ɓe namɛ mɛnɛti ɓaka ma komsa ɗyambi. Ɓekum sendi ma saŋgwɛ ŋgiŋ suŋgwɛ nɛ Baba Mbokɔ ɓenɛ *Krist wenɛ.› 27Kɛto nɛ̀ Herod nɛ̀ Pɔnsi Pilat nɛ̀ yiŋa mɛkandɔ ɓu̧ sendi mɛkandɔ mɛ ɓotu ɓe Isarayɛl ma saŋgwɛ ŋgiŋ kɛ ɗyari kɛ suŋgwɛ nɛ kimɔ mɔ mɛsay wɔ Yesus te yi wɛ tɔkuma kɔ. 28Ɓo kelma ɗete yí tonjɛ nɛ mɛyasi hɛnɛ te yi wɛ kikima si kpo nɛ ɗeti yɔ nda yi wɛ kwaɗya nde, yo kêlnaŋgwɛ ɗete kɛ́. 29Yori Baba Mbokɔ, ɓɛŋa nda yi ɓo ɓeliyɛ misi suŋgwɛ nɛ wusɛ kɛ́. Kelɔ nde, wusɛ ɓotu ɓe mɛsay ɓɔ lɛ̂pi mɛlɛpi mɔ kinɛ wɔ̧ na. 30Ɗete, ɓuta ɓɔ yɔ, nɛ́ mɛkɔn mɛ ɓomɔ siy, nɛ́ mɛyekambiyɛ nɛ nyaŋgwɛ mɛyasi kelna nɛ ɗinɔ kimɔ mɔ mɛsay wɔ Yesus.» 31Kɛ ɓo ma siɗyɛ mɛŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ́, ɛ mbɛy te yi ɓo wesiɗyama kɛte kɛ́ ŋgwaŋgwa. Ɛ Kimɔ Sisiŋ tondɛ kɛ yotu yan. Ɛ ɓo kandɛ lɛpina mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kinɛ wɔ̧ na.
Joŋgwɛ bosa ɓekritɛn
32Ɓomɔ hɛnɛ ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus Krist ɓaka ɓa̧ ndi temɔ wɛtɛ nɛ mɛtakɛ wɛtɛ. Mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ njoka yan tì lɛpɛ nde, mɛyasi mɛnɛ wókunaŋgwɛ ndi nɛ nyɛ na. Yasi wɛtɛ, yasi hɛnɛ ɓa̧ yi ɓomɔ hɛnɛ kɛ njoka yan. 33Ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus ɗikima lɛpɔ kasi womiya Kumande Yesus nɛ nyaŋgwɛ ɗeti. Njambiyɛ nya ɓo hɛnɛ nyaŋgwɛ mɛkombila. 34Mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ tì ɓɛ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ njoka yan na. Ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ nɛ mɛŋgwaŋ ho nɛ mɛtu̧ ɓaka ɗikima ɗyaŋgwɛ yo, ɓu̧ mɔni te 35nje jokwɛ kɛ nji̧ mɛkol mɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus. Ɛ ɓo ɗiki nje kaɓɔ nyɛ ɓomɔ hɛnɛ. Ɓo nya mumɔ hɛnɛ ɓeŋgwɛ yasi te yi ɓanɛ nyɛ kɛ́. 36Yo ɓa̧ nɛ wɛtɛ mbam nde Yosɛp, mɔ kandɔ *Levi, ɓo jáki nyɛ kɛ Siprɛ. Ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus loma nyɛ nde Barnabas, yite nde Mɔ nyɛna mɛŋgitɛ. 37A ɓa̧ nɛ ŋgwaŋ, ɛ nyɛ ɗyaŋgwɛ yo ɓu̧ mɔni te nje jokwɛ kɛ mɛkol mɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus.
5Kasi Ananiyas ɓenɛ nyari wenɛ Safira
1Yasi wɛtɛ, wɛtɛ mbam nde Ananiyas ɓenɛ nyari wenɛ Safira ɗyaŋgwa pɛl mɛnɛti man. 2Ɛ nyɛ wokuna ɓenɛ nyari ɓakɛ sumba ɓakiɗye ŋgaɓiyɛ te wɛtɛ. Ɛ nyɛ nje ɓu̧ ɓukwɛ te kɛ̀ jokwɛ kɛ mɛkol mɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus. 3Ɛ Piyɛr diyɛ nyɛ nde: «Ananiyas, ŋge kelɛ nde, *Satan si ŋgaŋgile temɔ yɔ yí kelɔ nde, kelɔ ja̧ nyɛ Kimɔ Sisiŋ, yí kelɔ sendi nde, ɓakiɗya yiŋa ŋgaɓiyɛ mɔni ŋgwaŋ te yi wɛ ɗyaŋgwa kɛ́? 4Wɛ má ɗiy kinɛ ɗyaŋgwɛ ŋgwaŋ te, ’ma yo yeti ndi ŋgwaŋ yɔ na? ’Kɛ kɔŋ ɗyaŋgwate, mɔni te yeti ndi yɔ na? Ŋge kelɛ yi wɛ ɓa̧ nɛ kwalɔ mɛtakɛ mɛte yikɛ kɛ temɔ yɔ kɛ́? Wɛ ti kél ja̧ nyɛ ɓomɔ na, yasi wɛtɛ, wɛ kél ja̧ nyɛ Njambiyɛ.» 5Kɛ Ananiyas ma wokɔ mɛlɛpi mɛnɔri kɛ́, ɛ nyɛ ɓalɛ nɛ pet sanjaŋ kwa̧ gwe. Ɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka gwe wɔ̧ ɓuɗyate. 6Ɛ ɓegwanjɔ nje ɓɔyɛ nyɛ nɛ lambɔ gbaŋgɛ nyɛ kɛ̀ pumbu.
7Ɗiyɔ nda hawa yitati kɛ kɔŋte kɛ́, ɛ nyari nyiŋɛ tu̧ kinɛ duwɛ yasi te yi kwaŋnama kɛ́ na. 8Ɛ Piyɛr diyɛ nyɛ nde: «Lɛpɔ nyɛ mi, ŋgwaŋ te yi wunɛ ɗyaŋgwa kɛ́, ɓuyɔ mɔni te hɛnɛ kɛ?» Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «I̧, siya te ri.» 9Ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «’Wúnɛ njoŋɔ síki kpo ŋgiŋ yí ɓoɓɛ nɛ Sisiŋ Baba Mbokɔ kɛto ŋge? Dukwɛ nde: Ɓotu ɓete ɓe ɓoŋma njoŋɔ kɛ̀ pumbu ɓaka kɛ numɛy, ɓo ta gbaŋgɛ sendi wɛ kwa̧ nɔ.» 10Ɛ Safira ɓalɛ nɛ pet sanjaŋ ndi ŋga wɛtɛ kɛ mɛkol mɛ Piyɛr kwa̧ gwe. Ɓegwanjɔ nyiŋma tu̧ dolɔ nde, a gwa̧, ɛ ɓo gbaŋgɛ nyɛ kwa̧ nɔ kɛ̀ pumbɔ kɛ kɛki njom. 11Njɔŋ ɓomɔ hɛnɛ ɓe tikima temɔ kɛ yi Kumande Yesus nɛ̀ ɓomɔ hɛnɛ ɓe wokuma mɛyasi mɛnɔri ɓaka gwa̧ wɔ̧ ɓuɗyate.
Ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus kɛ kelɔ
nyaŋgwɛ mɛyekambiyɛ
12Ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus ɗikima kelɔ ɓuɗya mɛyekambiyɛ nɛ̀ ɓuɗya nyaŋgwɛ mɛyasi kɛ njoka ɓomɔ. Ɓo ɗikima wesiɗya ɓo hɛnɛ kɛ wɛtɛ mbɛy nde Nje Salomɔŋ kɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ. 13Gbɛla mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ tì ɓoɓɛ nyiŋɛ kɛ njɔŋ yan na, ko ɓɛkɔ ɗete, ɓomɔ ɓa̧ kɛ tɔndɔ ɓo ɓuɗyate. 14Ɓomɔ ɓuɗyate ɓa̧ kɛ tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus. Yo ɓa̧ ɓembam nɛ̀ ɓomari. Njambiyɛ ɓa̧ kɛ dokiɗye ɓomɔ kɛ njɔŋ yan. 15Ɗete, ɓomɔ ɗikima ɓu̧ ɓotu ɓe kɔn kɛ̀ nɔ kɛ kɛki mɛnje niŋgwɛ ɓo kɛ mɛtaŋ nɛ̀ kɛ mɛdele, simande wukumɛ yotu Piyɛr ta kɛ̀ kɛ yotu ɓaŋa kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ta kwa̧ kɛ̀. 16Ɓaŋa ɓomɔ ɓuɗyate nja̧ sendi wulɛ kɛ mɛɗya mɛte yi ɓa̧ kɛ kɛki Yerusalɛm kɛ́. Ɓo nja̧ nɛ ɓotu ɓe kɔn nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe ɓeya mɛsisiŋ ɗikima njaŋgwɛ ɓo ɓaka. Ɛ mɛkɔn man hɛnɛ siyɛ.
Ɓo kɛ ɓasiɗye teɗye ɓotu ɓe tomun
ɓe Yesus mɛbɔnɛ
17Ndana, ɛ ɓeya temɔ kwa̧ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ ɓenɛ ɓo ɓaka. Ɓo ɓa̧ kɛ njɔŋ *Ɓesadusɛ̧. 18Ɓo ɓiyma ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus kɛnjɛ kɛ nyaŋgwɛ tu̧ jɔɓɔ. 19Ko ɓɛkɔ ɗete, wɛtɛ jaki Baba Mbokɔ nja̧ nɛ tu ɓutɛ mɛnumɛy mɛ tu̧ jɔɓɔ punjɛ ɓo lɛpɔ nyɛ ɓo nde: 20«Nɛ kwâŋ kɛ̀ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ̀ lɛpɔ mɛlɛpi hɛnɛ kɛ kasi joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo te yikɛ nyɛ ɓomɔ.» 21Kɛ ɓo ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ ɓo kwa̧ ɓemɛŋmɛnɛ nɛ sut nyiŋɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ. Kɛ kɔŋte, ɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɗya̧ ɓenɛ ɓotu ɓenɛ, jeɓa ɓotu ɓe nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn nɛ̀ ɓetomba ɓe mɛmbanjɔ mɛwesiɗya Ɓeyudɛn hɛnɛ kɛ kandɔ Isarayɛl. Ɛ ɓo tomɛ ɓomɔ kɛ̀ jeɓa nɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus kɛ tu̧ jɔɓɔ nje nɔ. 22Ɓesɔja ɓete yi ɓo tomma ɓaka ka̧ kumɔ kɛ tu̧ jɔɓɔ kinɛ dolɔ ɓo na. Ɛ ɓo yɔkwɛ nje lɛpɔ nde: 23«Wusɛ dolma numɛy tu̧ jɔɓɔ kimɔ ndaɗyate. Ɓotu ɓe ɓakiɗya tu̧ jɔɓɔ ɓa̧ sendi kɛ numɛy. Yasi wɛtɛ, kɛ wusɛ ma ɓutɛ numɛy, wusɛ tì dolɛ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ mɔyte na.» 24Kɛ kum ɓesɔja ɓe ɓotu ɓe ɓakiɗya mbanjɔ Njambiyɛ nɛ̀ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ sosu yan siyɛ. Ɓo tì duwɛ nda yi ɓo yakama kɛ̀ nɛ lɛpi te mbɔmbu na. 25Ɗiyɔ kɛ́, ɛ wɛtɛ mumɔ nje lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ dûkwɛ nde, ɓembam ɓete ɓe wunɛ nya kɛ jɔɓɔ ɓaka mɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ lɛpina nyɛ ɓomɔ.»
26Ndana, ɛ kum ɓesɔja ɓe ɓotu ɓe ɓakiɗya mbanjɔ Njambiyɛ ɓu̧ ɓesɔja kɛ̀ ɓu̧ nɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nje nɔ. Ɓesɔja ɓa̧ kɛ gwe kaŋ yotu yan nde, ɓomɔ mɛ nje lu̧ ɓo nɛ mɛtari wo. Ɗete, ɛ ɓo ɓu̧ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nɛ tɛ nje nɔ. Ɓo ɓoŋma ɓo nɛ tɛ nje nɔ, kɛto ɓesɔja ɓa̧ kɛ kambɔ nde, ɓomɔ mɛ nje lu̧ ɓo nɛ mɛtari wo. 27Ɓo ɓoŋma ɓo ɗya̧ nɔ kɛ mbɔmbu ɓotu ɓe nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn. Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ lɛpɛ nyɛ ɓo nde: 28«’Wusɛ tì kiɗyɛ wunɛ nde, wunɛ tî ɓoɓa lɛpɔ kasi mbam ɛnɔru nyɛ ɓomɔ na? Ndana wunɛ ma si lapiɗye mɛlɛpi mɛte yi wunɛ teɗye kɛ́ kɛ Yerusalɛm. Sendi, wunɛ kɛ kwaɗyɛ kelɔ nde, simbo sɔŋ nɛ ɓâl kɛ to su.»
29Ɛ Piyɛr ɓenɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus yeŋsa nde: «Nɛ̀ Njambiyɛ nɛ̀ ɓomɔ, wusɛ yâkaŋgwɛ wokuna nɛ Njambiyɛ. 30Njambiyɛ te ɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu ɗikima kanɔ kɔ womiya Yesus te yi wunɛ ŋgbama kɛ kroa wo kɔ. 31Njambiyɛ ɓendiɗya nyɛ tikɔ kɛ mbam ɓɔ nɛ, tɛmbiɗye nyɛ Nyaŋgwɛ Kumande, tɛmbiɗye sendi nyɛ mɔ te ɛ ta joŋgwɛ ɓomɔ kɔ. A ta kelɔ nde, ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl yêŋsaŋgwɛ temɔ, nɛ́ Njambiyɛ tiki mɛɓeyɔ man nɛ ŋgwɛtɛ. 32Wusɛ kɛ lɛpɔ su sinɛ ɓe Kimɔ Sisiŋ te yi Njambiyɛ nya ɓotu ɓete ɓe wokuna nɛ nyɛ ɓaka nde, mɛyasi mɛte gbakasi.» 33Kɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ nyaŋgwɛ jɔsi te ma wokɔ mɛlɛpi mɛnɔri kɛ́, ɛ ɓoku nyiŋɛ to yan. Ɓo kwaɗya wo ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus.
34Yasi wɛtɛ, ɛ wɛtɛ mbam nde Gamaliyɛl ɛ ɓa̧ kɛ njoka ɓotu ɓe nyaŋgwɛ jɔsi te kɔ tɛmɛ. A ɓa̧ kɛ njɔŋ *Ɓefarisɛ̧. A ɓa̧ sendi nyaŋgwɛ mɔ duwa̧ mɛmboŋga. Ɓomɔ hɛnɛ ɗikima jɛsɔ nyɛ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nde, ɓo pâŋ pa punjɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nɛ mbɛt kɛnjɛ sɛ̧. 35Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ ɓotu ɓe nyaŋgwɛ jɔsi nde: «Wunɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl, wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ kɛ yasi te yi wunɛ ta kelɔ nɛ ɓomɔ ɓaka kɛ́. 36Kɛto mɛtu mɛte tì pa kikɔ na yi wɛtɛ mbam nde Tedas ɗyaŋma nɔ kɛ́. A ɗikima lɛpɔ nde, nyɛ mbendɔ, ɛ ɓomɔ nda gɔmay yini jaŋgwɛ kol nɛ nyɛ. Ɓaŋa ɓomɔ nja̧ wo Tedas, ɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe jaŋgwa kol nɛ nyɛ ɓaka si posiyɛ, ɛ kasi yan yambile. 37Kɛ kɔŋ Tedas, ɛ Yude ɗya̧ kɛ ŋgimɔ tɔlna ɓomɔ. A ɓa̧ mɔ Galile, a ɗalma ɓomɔ ɓuɗyate nyinje kɛ njɔŋ nɛ. Ɛ ɓo wo nyɛ sendi, ɛ ɓomɔ hɛnɛ te ɓe jaŋgwa kol nɛ nyɛ ɓaka si posiyɛ. 38Yori yi mi lɛpɛ ndana nyɛ wunɛ nde, wunɛ tî kel se yaŋa nɛ ɓotu ɓaka na, wunɛ tîki ɓo, nɛ́ ɓo kwa̧. Kɛto ŋgɛ ɓɛ nde, yasi te yi ɓo kwaɗyɛ kelɔ nɛ̀ mɛkele mɛte yi ɓo kelɛ kɛ́ wúla kɛ ɗyanɔ ɓomɔ, yo ta yambile. 39Yasi wɛtɛ, ŋgɛ ɓɛ nde, yo mɛkele mɛ Njambiyɛ, wunɛ yeti nɛ ɗeti te yi yaŋgile yo na. Wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, ma wunɛ mɛ nje lu̧ ɗyambi suŋgwɛ nɛ Njambiyɛ.» 40Ɛ ɓo jayɛ lɛpi Gamaliyɛl. Ɛ ɓo jeɓa ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nje nɔ. Ɛ ɓo kwa̧ njurɔ ɓo kiɗyɛ ɓo nde, ɓo tî lɛpi se ɗinɔ Yesus na. Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo nje soŋɛ ɓɔ nɛ ɓo. 41Ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus yɔkwa̧ kɛ nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn nɛ mɛsosa, kɛto Njambiyɛ ɓɛŋma nde, ɓo yakama saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ kɛto ɗinɔ Yesus Krist. 42Ɓo ka̧ mbɔmbu teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ mɛtu hɛnɛ kɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ nɛ̀ kɛ mɔy mɛtu̧, lɛpɔ sendi Kimɔ Tom *Krist, yite nde Yesus.
6Kandina mɛsay mɛ ɓediyakɛrɛ
1Kɛ ŋgimɔ te yite ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus ɓaka ɓa̧ kɛ ɓuyɔ kɛ̀ nɔ mbɔmbu. Ɛ Ɓeyudɛn ɓete ɓe ɓa̧ kɛ njokate ɓe ɓa̧ kɛ lɛpɔ numbu Grɛk ɓaka lɛpina ɓeyate nɛ *Ɓehebere te ɓɔnɔ ɓe ɗya, kɛto ɓekusɔ ɓoma ɓete ɓe ɓa̧ kɛ njɔŋ te yan ɓaka. Ɓo lɛpinama ɗete kɛ kasi mɛsay mɛ kaɓina mɛyasi mɛte yi ɓo ɗikima kelɔ mɛtu hɛnɛ kɛ́. Kɛto Ɓeyudɛn te ɓɔnɔ ɓe ɗya tì ɓɛ kɛ takɛ ɓekusɔ ɓomari te ɓan na. 2Ɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus kamɔ jɔ yiɓa wesiɗye ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus hɛnɛ ɓaka lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Yo ti yaka nde, wusɛ tîki lɛpina Kimɔ Tom Njambiyɛ kpalɔ nje kelɔ mɛsay mɛ kaɓina mɛɗye na. 3Wunɛ njɔŋ, ɗete wunɛ tɔ̂ka ɓembam yitan jɔ yiɓa kɛ njoka yun. Ɓo ɓɛ̂ki ɓotu ɓete ɓe ɓomɔ kɛ jayɛ ɓo, ɓɛ tondunate nɛ Kimɔ Sisiŋ, ɓɛ sendi ɓotu ɓe ɗyanɔ, nɛ́ wusɛ kaŋ mɛsay mɛte yite nyɛ ɓo. 4Ɗete, wusɛ ta kɛ̀ su mbɔmbu yí ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ, yí lɛpɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ ɓomɔ mɛŋgimɔ hɛnɛ.» 5Ɛ ɓomɔ hɛnɛ jayɛ lɛpi te. Ɛ ɓo tɔkɛ Itɛn. A ɓa̧ kɛ tikɔ temɔ nɛ hɛnɛ kɛ yi Njambiyɛ, ɓɛ sendi tondunate nɛ Kimɔ Sisiŋ. Ɛ ɓo tɔkɛ sendi Filip nɛ̀ Prokɔr nɛ̀ Nikanɔr nɛ̀ Timɔn, tɔkɛ sendi Parmenas nɛ̀ Nikola te mɔ ɗya Aŋtiyos. Nikola tikima mɛkele mɛ ɗya ɗyenɛ, nyiŋɛ misɔn Ɓeyudɛn. 6Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo nje ɓu̧ ɓo teɗye ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus. Ɛ ɓo ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu yan. 7Mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ka̧ kɛndɔ mbɔmbu. Ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka ɓa̧ kɛ ɓuyɔ ɓuɗyate kɛ Yerusalɛm. Ɛ ɓaŋa ɓuɗya ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ jayɛ tikɔ temɔ yan kɛ yi Yesus.
Ɓo kɛ ɓiye Itɛn
8Njambiyɛ nya Itɛn temɔ ŋgikwa, nyɛ sendi nyɛ ɗeti ɓuɗyate. A ɗikima kelɔ nyaŋgwɛ mɛyasi nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛkele kɛ misi mɛ ɓomɔ. 9Ndana, ɛ ɓaŋa ɓomɔ kandɛ nyɛna mɛso nɛ nyɛ. Yo ɓa̧ ɓaŋa ɓotu ɓe mbanjɔ mɛwesiɗya te yi ɓo jeɓa nde ɓotu ɓe ma ɗuwɛ kɛ ɗiyɔ bala ɓaka. Yo ɓa̧ Ɓeyudɛn ɓete ɓe Sirɛn nɛ̀ ɓe Alɛksaŋdiri. Ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe nya sendi mɛso nɛ Itɛn ɓaka ɓa̧ Ɓeyudɛn ɓe Silisi nɛ̀ ɓe Asi. 10Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓo tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi sumɔ kol kɛ mbɔmbu wenɛ na, kɛto a ɓa̧ kɛ lɛpina nɛ ɗyanɔ te yi Kimɔ Sisiŋ nya nyɛ kɛ́. 11Ndana, ɛ ɓo nyɛ ɓomɔ mɔni nɛ sɔ. Ɛ ɓotu ɓete lɛpɛ nde: «Wusɛ wokuma mbam kɔ kɛ lɛpɔ lɛpi gbutu suŋgwɛ nɛ Mɔyisi nɛ̀ Njambiyɛ.» 12Ɛ ɓo nyɛ ɗitɛ kɛ lɛpi te kɛ mɛtɔ mɛ ɓomɔ nɛ̀ kɛ mɛtɔ mɛ ɓetomba ɓe ɗya nɛ̀ ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi. Ɛ ɓo tɛmɛ kɛ̀ komɛ Itɛn ɓa̧ kɛ́ ɓiye nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn. 13Ɛ ɓo kɛ̀ nɛ ɓomɔ, nɛ́ ɓo kɛ̀ pɛsi lɛpi nyɛ kɛ numbu nɛ. Ɛ ɓotu ɓete lɛpɛ nde: «Mɛtu hɛnɛ mbam kɔ kɛ lɛpina ɓeyate suŋgwɛ nɛ mbanjɔ Njambiyɛ te yikɛ, mbɛy te yi nɛ kiyɔ kɛ́. A kɛ lɛpina sendi ɓeyate suŋgwɛ nɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ te yi Mɔyisi teɗya kɛ́. 14Wusɛ wokuma nyɛ kɛ lɛpɔ nde, Yesus te mɔ ɗya Nasarɛt kɔ ta yaŋgile mbanjɔ Njambiyɛ te yikɛ, sɛnjɔ sendi mɛyasi mɛte yi Mɔyisi teɗya wusɛ kɛ́.»
15Ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ kɛ nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn ɓaka ɓa̧ kɛ ɓɛŋɛ Itɛn nɛ ŋgoŋ. Ɛ ɓo ɓɛŋɛ nde, mbɔmbu nɛ kɛ ɓoŋna nɛ mbɔmbu wɛtɛ jaki Njambiyɛ.
7Itɛn kɛ gbasɔ kɛ mbɔmbu nyaŋgwɛ jɔsi
Ɓeyudɛn nde, yo ɓo wo Yesus
1Ndana, ɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ diyɛ Itɛn nde: «Mɛyasi kwaŋnama gbate ɗete?» 2Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Wunɛ njɔŋ nɛ̀ wunɛ ɓesaŋgwɛ ɓembɛ, wunɛ wôku yasi te yi mi ta lɛpɔ kɛ́. Njambiyɛ te yi ɓomɔ yâkaŋgwɛ lukse nyɛ kɔ punja yotu nyɛ saŋmbambɔ wusu Abaraham kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ ndi kɛ Mɛsopotami kɛ́, yite a tì pa kɛ̀ ɗiyɔ kɛ Karaŋ na. Ɛ Njambiyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: 3‹Tikɔ kandɔ ɗyɔ nɛ̀ mɛnɛti mɔ kwa̧ kɛ̀ kɛ mɛnɛti mɛte yi mi ta teɗye wɛ kɛ́.› 4Ndana, ɛ Abaraham tikɛ mɛnɛti mɛ Ɓekalde kɛ̀ ɗiyɔ kɛ Karaŋ. Kɛ kɔŋ sɔŋ saŋgwɛ wenɛ, ɛ Njambiyɛ soŋɛ nyɛ womɛte, njesɛ kɛ mɛnɛti mɛte yikɛ yi wunɛ ɗiyɛ kɛte ndana kɛ́. 5Njambiyɛ tì nyɛ Abaraham yiŋa yaŋa kɛ mɛnɛti mɛte na, ko mɔnɔ pɛl mɛnɛti nɛ mbɛt yi yakama yaka ko gbɛla ɓara kol nɛ na. Ko ɓɛkɔ ɗete, Njambiyɛ kpoma nyɛ nyɛ nde, a ta nyɛ nyɛ mɛnɛti, sendi, ɓenday ɓenɛ ta namɔ yo ɗiyɔ kɛte kɛ kɔŋ nɛ. Yasi wɛtɛ, Abaraham tì ɓɛ nɛ mɔnɔsikɛ kɛ ŋgimɔ te yite na. 6Njambiyɛ lɛpima sendi nyɛ nyɛ nde: ‹Ɓenday ɓɔ ta kɛ̀ ɗiyɔ kɛ ɗya tombɔ. Ɓetombɔ ta ɓu̧ ɓo nda ɓebala, teɗye ɓo nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ kɛ mɛsew gɔmay yini, 7yasi wɛtɛ, mi ta jɔse kandɔ te ɛ ta ɓiye ɓo nɛ bala kɔ. Kɛ kɔŋte, ɓo má yɔkwɛ mate nje kelɔ mɛsay nyɛ mi kɛ mbɛy te yikɛ.› 8Ndana, ɛ Njambiyɛ kelɛ mbon ɓenɛ Abaraham. Mbon te ta ɓɛŋna kɛ pɛsina ɓɔnɔ ɓembam. Ɗete, kɛ Abaraham ma ja mɔnɔ wenɛ Isak ya mɛtu yitan jɔ yitati kɛ́, ɛ nyɛ pɛsɛ nyɛ. Kɛ Isak ma ja mɔnɔ wenɛ Yakɔp kɛ́, ɛ nyɛ pɛsɛ nyɛ. Yakɔp nja̧ ja ɓɔnɔ ɓembam kamɔ jɔ yiɓa, ɛ nyɛ pɛsɛ ɓo. Yo ɓo kamɔ jɔ yiɓa nje ja ɓuɗya mɛkandɔ mɛte yikɛ hɛnɛ.
9«Ɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu ɓenɔri ɓu̧ ɓeya temɔ suŋgwɛ nɛ Yosɛp kwa̧ ɗyaŋgwɛ nyɛ. Ɛ ɓotu ɓete ɓe ɓɔmma nyɛ ɓaka kwa̧ nɛ nyɛ kɛ ɗyaŋgwɛ kɛ Ejipt nda bala. 10Ko ɓɛkɔ ɗete, Njambiyɛ ɗiyma pɛ yenɛ joŋgwɛ nyɛ soŋɛ kɛ ɓeya mɛyasi hɛnɛ te yi ɓo kelma nɛ nyɛ kɛ́. Njambiyɛ nya nyɛ ɗyanɔ yí kelɔ nɛ mɛsay kɛ kɛki Farawɔŋ, kumande Ejipt. A kelma sendi nde, Farawɔŋ kwâɗyikwɛ Yosɛp. Ɛ Farawɔŋ tɛmbiɗye nyɛ nde, a ɗîy nɛ mɛnɛti mɛ Ejipt, ɗiyɔ sendi nɛ tu̧ ɗyenɛ hɛnɛ. 11Ɗiyɔ kɛ́, ɛ kolɔ ɗya̧ kɛ Ejipt nɛ̀ kɛ Kanan hɛnɛ. Yo ɓa̧ nyaŋgwɛ kemiyɛ, ɗete ɓesaŋmbambɔ ɓusu tì ɓɛ se nɛ mɛɗye na. 12Kɛ Yakɔp ma wokɔ nde, mɛɗye kɛ Ejipt kɛ́, ɛ nyɛ tomɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu kɛnjɛ mate. Yo ɓa̧ bosa kɛndi. 13Kɛ mɛŋga yiɓate, ɛ Yosɛp punjɛ yotu nyɛ ɓemaŋ ɓenɛ. Ndana, ɛ Farawɔŋ duwɛ kandɔ ɗyenɛ. 14Kɛ kɔŋte, ɛ Yosɛp kɛnjɛ tom nde, saŋgwɛ wenɛ Yakɔp njâki nɛ ɓejaɗyɛ ɓenɛ hɛnɛ. Ɓomɔ hɛnɛ ɓa̧ kamɔtan jɔ kaɓa jɔ yitan. 15-16Ɛ Yakɔp kwa̧ kɛ̀ kɛ Ejipt. Ɗiyɔ kɛ́, ɛ saŋmbambɔ wusu Yakɔp nje gwe. Ɛ ɓo ɓu̧ muŋ nɛ kɛ̀ pumbɔ kɛ Sisɛm kɛ ɓoŋsɔŋ te yi Abaraham ɓɔmma nɛ mɔni kɛ mɛɓɔ mɛ ɓɔnɔ ɓe Emɔr kɛ Sisɛm kɛ́. Ɗiyɔ sendi kɛ́, ɛ ɓukwɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu si gwe. Ɓo ɗikima ɓu̧ ɓo kɛ̀ pumbɔ ndi kɛ kiya mbɛy te.
17«Kɛ ŋgimɔ te yi mɛyasi mɛte yi Njambiyɛ kpoma nyɛ Abaraham nde, yo ta kelna kɛ́ ma ɓɛ kɛ wuta, ɛ ɓotu ɓe kandɔ ɗyusu nyɛɓɛ kwa̧ to te kɛ Ejipt 18kumɔ kɛ mɛtu mɛte yi wɛtɛ kumande te ɛ ti duwɛ Yosɛp nɛ mbɔmbu kɔ ɓoŋma mbɛy. 19Kumande te seɓila ɓotu ɓusu teɗye ɓesaŋmbambɔ ɓusu mɛbɔnɛ kelɔ sendi nde, ɓo lêŋ mbɔŋgɔ ɓɔnɔsikɛ, nɛ́ ɓo si gwe. 20Kɛ ŋgimɔ te yite ɛ ɓo ja Mɔyisi. A ɓa̧ nɛ nyɔŋɔ ɓuɗyate kɛ misi mɛ Njambiyɛ. Ɓo ɓakiɗya nyɛ nyɛ nyɛ ɓɛri kumɔ ŋgwɛndɛ yitati kɛ tu̧ saŋgwɛ. 21Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo soŋɛ nyɛ kɛ mɔy tu̧ kɛ̀ tikɔ kɛ wɛtɛ mbɛy. Ɛ ŋgɔndu Farawɔŋ kɛ̀ sɔmbɔ nyɛ ɓu̧ nyɛ kɛ̀ ɗɔkwɛ nda mɔnɔ wenɛ. 22Ɗete, ɓo teɗya Mɔyisi mɛyasi hɛnɛ te yi ɓotu ɓe Ejipt duwa̧ kɛ́. Ɛ nyɛ ɓɛ ɗetina mumɔ kɛ mɛlɛpi nɛ̀ kɛ mɛkele mɛnɛ.
23«A ɗiyma kumɔ mɛsew kamɔni. Wɛtɛ yesɔ ɛ nyɛ pɛsɛ kɛ temɔ nɛ nde, a ta pa kɛ̀ ɓɛŋɛ ɓemaŋ ɓenɛ, ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl. 24Ɛ nyɛ kɛ̀ kumɔ dolɔ nde, wɛtɛ mɔ Ejipt kɛ teɗye wɛtɛ maŋ wenɛ, mɔ kandɔ Isarayɛl mɛbɔnɛ. Ɛ Mɔyisi kama kɛto nɛ wo mɔ Ejipt kundɔ nɔ. 25Mɔyisi takima nde, ɓemaŋ ɓenɛ ta duwɛ nde, Njambiyɛ ta kwa̧ nɛ nyɛ yí joŋgwɛ nɛ ɓo. Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓo tì duwɛ na. 26Misi pupɛ ɛ nyɛ kɛ̀ dolɔ ɓemaŋ kɛ ɗuŋɔ tandɛ yan. Yí jaŋgwɛ nɛ njoka yan, ɛ nyɛ suŋɛ ɓo lɛpɔ nde: ‹Wunɛ njɔŋ, wunɛ ɓemaŋ nɛ ɓemaŋ, ŋge nje kelɔ nde, wunɛ ɗûŋ tandɛ yun?› 27Ko ɓɛkɔ ɗete, yɔkɔ ɛ ɓa̧ kɛ teɗye jakɔsɔ mɛbɔnɛ kɔ pusuma Mɔyisi lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Nda tɛmbiɗye wɛ kum nde, ɗiyɔ pɛsɔ mɛlɛpi musu? 28Wɛ kɛ kwaɗyɛ wo mi nda yi wɛ woma nɛ mɔ Ejipt kwey kɛ́?› 29Kɛ Mɔyisi ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ ɓɔmbɛ kɛ̀ ɗiyɔ kɛ tombɔ kɛ wɛtɛ mɛnɛti nde Madiyaŋ. A ɗiyma mate ja ɓɔnɔ ɓembam yiɓa.
30«Ya mɛsew kamɔni kɛ kɔŋte, wɛtɛ yesɔ ɛ wɛtɛ jaki Njambiyɛ punjɛ yotu nyɛ nyɛ kɛ koŋgor kɛ kɛki keki te yi ɓo jeɓa nde Sinayi kɔ. Jaki Njambiyɛ te ɓa̧ kɛ mɔy lam ɗitɛ yi ɓa̧ kɛ ɓiye kɛ mbaŋa mɔnɔ jeti kɛ́. 31Kɛ Mɔyisi ma ɓɛŋɛ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ ŋgbakima yasi te. Ɛ nyɛ tutuɗya kɛ̀ mbɔmbu seŋgile kimɔte. Yasi wɛtɛ, ɛ Baba Mbokɔ lɛpɛ nde: 32‹Mi Njambiyɛ te ɛ ɓesaŋmbambɔ ɓɔ, Njambiyɛ te ɛ Abaraham, ɛ Isak nɛ̀ ɛ Yakɔp.› Ndana, ɛ Mɔyisi gwe wɔ̧ kwa̧ nɛ mɛŋgwaŋgwa. A tì ɓɛ se nɛ ɗeti te yi kaŋɛ misi seŋgile nɔ na. 33Ɛ Baba Mbokɔ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: ‹Sɔra mɛnakala kɛ mɛkol mɔ, kɛto mbɛy te yi wɛ tɛmɛ kɛte kɛ́, yo kiyɔ. 34Mi kaŋma misi ɓɛŋɛ nɛ mɛbɔnɛ mɛ ɓotu ɓembɛ kɛ Ejipt. Mi wokuma njim yan, yori yi mi piya nje joŋgwɛ ɓo soŋɛ kɛ mɛɓɔ man kɛ́. Ɗete, inja, ndana mi ta tomɔ wɛ kɛnjɛ kɛ Ejipt.›
35«Yo Mɔyisi te yi Ɓɔnɔ ɓe Isarayɛl sɛŋma lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: ‹Nda tɛmbiɗye wɛ kum nde, ɗiyɔ pɛsɔ mɛlɛpi musu kɔ?› Yo ndi kiya Mɔyisi te yi Njambiyɛ nja̧ tomɔ nɛ ɗeti jaki wenɛ te yi Mɔyisi ɓɛŋma kɛ mɔnɔ jeti kɔ. Njambiyɛ tomma nyɛ nde, a kɛ̂ndi nɛ ɓo nda kum wan joŋgwɛ ɓo. 36Yo Mɔyisi te kelɛ nyaŋgwɛ mɛyasi nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛyekambiyɛ, soŋɛ nɛ ɓo kɛ Ejipt. Yo nyɛ kelɛ sendi nyaŋgwɛ mɛkele nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛyekambiyɛ kɛ Tena maŋ, kelɔ sendi kɛ mɔy koŋgor kɛ mɛsew kamɔni. 37Yo ndi nyɛ lɛpɛ nyɛ kandɔ Isarayɛl nde: ‹Njambiyɛ ta tɛmbiɗye wɛtɛ mumɔ kɛ njoka ɓemaŋ ɓun. A ta ɓɛ mɔ punja mɛlɛpi mɛnɛ nda mi.› 38Yo nyɛ Mɔyisi te ɛ ɓa̧ kɛ njoka ŋgil Ɓɔnɔ ɓe Isarayɛl komɛ ɓo ɓa̧ kɛ koŋgor kɛ́. A ɓa̧ ɓenɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu nɛ̀ jaki Njambiyɛ te ɛ lɛpinama nyɛ nyɛ kɛ keki Sinayi kɔ. Mɔyisi ɓoŋma mɛlɛpi mɛte yi ɗiyɛ kpo nɛ kpo kɛ́, na nje kwaŋɗye nyɛ wusɛ. 39Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓesaŋmbambɔ ɓusu tì kwaɗyɛ wokɔ mɛn nɛ na. Ɓo kinma nyɛ, ɛ ɓo yɔkiɗye mɛtemɔ man takɛ Ejipt. 40Ɛ ɓo nje lɛpɔ nyɛ *Arɔn nde: ‹Kelɔ ɓaŋa ɓenjambiyɛ ɓe ta ɗiyɔ nɛ wusɛ, kɛto ndana Mɔyisi te ɛ soŋma wusɛ kɛ Ejipt kɔ, wusɛ yeti kɛ duwɛ yasi te yi ɗyaŋma nyɛ kɛ́ na.› 41Ɗete, ɛ ɓo tuyɛ yekambiyɛ mɔnɔ nday, ɛ ɓo kelɛ sadaka nyɛ yasi yinɔri yi ɓo tikɛ temɔ kɛte kɛ́. Ɛ ɓo sosa kɛ yasi te yi ɓo kelma nɛ mɛɓɔ man kɛ́. 42Ndana, ɛ Njambiyɛ soŋɛ misi kɛ yotu yan tikɔ ɓo kelɔ nde, ɓo pâŋ kelɔ mɛsay nyɛ ɓuɗya mɛyasi hɛnɛ te yi ɗiyɛ kɛ kwey kɛ́. Yo kelnama ɗete ɓeŋgwɛ yasi te yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ́. Yo kɛtinate nde: ‹Wunɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl, kɛ mɛsew kamɔni te yi wunɛ kwaŋɗya kɛ mɔy koŋgor kɛ́, ’wunɛ kilma ka yiŋa ŋgiŋ ɓenyamɔ nyɛ mi nɛ sadaka? 43Ma wunɛ kpalma soɓɛ tu̧ te yi ɓo kelma nɛ lambɔ yí ɓakiɗye nɛ njambiyɛ te yi ɓo jeɓa nde Mɔlɔk kɔ kɛndɔ nɔ, soɓɛ sendi yekambiyɛ sisɔ̧ nde njambiyɛ wun yi wunɛ jeɓa nde Refan kɔ. Wunɛ kelma yekambiyɛ mɛyasi mɛnɔri kanɔ yo. Ɗete, mi ta kwaŋɗye wunɛ kɛnjɛ lɔndunate kɛ mbɛy mɛbɔnɛ kɛ kɔŋ Babilɔn.›
44«Kɛ ŋgimɔ te yi ɓesaŋmbambɔ ɓusu ɓa̧ nɔ kɛ mɔy koŋgor kɛ́, ɓo ɓa̧ nɛ tu̧ te yi ɓo kelma nɛ lambɔ kɛ́. Mɛkana mɛ mbon te yi Njambiyɛ kelma kɛ́ ɓa̧ kɛ mɔyte. Ɓo kelma tu̧ te ɓeŋgwɛ yekambiyɛ te yi Njambiyɛ teɗya Mɔyisi nde, a kêl ɗete kɛ́. 45Kɛ kɔŋte, ɛ ɓesaŋgwɛ ɓusu ɓu̧ tu̧ te. Ɛ Yosuwa kɛndɛ nɛ ɓo kumɔ kɛ mɛnɛti mɛte yi Njambiyɛ ɗuɗya ɓesa ɓete kɛ mbɔmbu yan kɛ́. Tu̧ te ɗiyma kumɔ kɛ ŋgimɔ Davit. 46Njambiyɛ jayma nyɛ. Ɛ Davit ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ nde, a ta sumɔ tu̧ nyɛ Njambiyɛ te ɛ Yakɔp. 47Yasi wɛtɛ, yo Salomɔŋ nje sumɔ tu̧ te nyɛ Njambiyɛ. 48Ko ɓɛkɔ ɗete, Njambiyɛ te ɛ kwaŋma mɛyasi hɛnɛ kɛ kwey ti jóŋnaŋgwɛ kɛ mɛtu̧ mɛte yi mumɔ sumɛ nɛ ɓɔ kɛ́ na. Mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ lɛpɔ nde: ‹Baba Mbokɔ nde: 49Mi ɗíy kɛ ɗyoɓɔ, mɛkol mɛmbɛ kɛ natɛ mɛnɛti. Yo kwalɔ tu̧ te yɛn yi wunɛ yakama sumɔ nyɛ mi kɔ? Yo kwalɔ mbɛy te yɛn yi mi yakama ɗiyɔ kɛte kɛ́? 50’Yeti mi kusɛ mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ na?› »
51Ɛ Itɛn nje kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Wunɛ nɛ mbandɔ, wunɛ yeti kɛ jayɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ na! Wunɛ ti wóku pɛ̧ na! Mɛtu hɛnɛ wunɛ yeti kɛ kwaɗyɛ wokɔ yasi te yi Kimɔ Sisiŋ lɛpɛ kɛ́ na, wunɛ ndi nda ɓesaŋmbambɔ ɓun! 52Yo mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ te nda yi ɓesaŋmbambɔ ɓun tì teɗye nyɛ mɛbɔnɛ kɔ? Ɓesaŋmbambɔ ɓun woma ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ɓe kandima lɛpɔ njombu yaŋa nde, wɛtɛ mɔ te ɛ nɛ ŋgbeŋ kɔ ta nje. Ndana, yo wunɛ nje ɗyaŋgwɛ ŋgbeŋ mɔ kɔ wo nyɛ. 53Njambiyɛ kwaŋɗya mɛmboŋga mɛnɛ nyɛ wunɛ kɛ numbu ɓejaki ɓenɛ. Ko ɓɛkɔ ɗete, wunɛ tì ɓakiɗye yo na!»
Ɓo kɛ wo Itɛn
54Kɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn ɓaka ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ ɓoku nyiŋɛ to yan. Ɛ ɓo nyambɛ mɛsu̧ nɛ ŋgambi suŋgwɛ nɛ Itɛn. 55Yasi wɛtɛ, Kimɔ Sisiŋ ɓa̧ tondunate kɛ yotu nɛ. Ɛ nyɛ kaŋɛ misi ɓɛŋɛ ɗyoɓɔ, ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ mɛluksa mɛ Njambiyɛ, ɓɛŋɛ sendi Yesus tɛmnate kɛ mbam ɓɔ Njambiyɛ. 56Ndana, ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Wunɛ pâŋ laɗye, mi kɛ ɓɛŋɛ ɗyoɓɔ nyasɛ kɛ misi mɛmbɛ, ɓɛŋɛ sendi *Mɔnɔ mumɔ tɛmnate kɛ mbam ɓɔ Njambiyɛ.» 57Kɛ ɓo ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ ɓo kembiɗya ɓeyate ɗiɓɔ mɛtɔ. Ɛ ɓo hɛnɛ ŋgbɔ sɛɗyɛ kɛ̀ kɛ yotu Itɛn. 58Ɛ ɓo nambɛ nyɛ jisɛ nɛ nyɛ kɛ mɔy ɗya kɛ̀ lu̧ nyɛ nɛ mɛtari wo. Ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ mɛkele mɛnɔri ɓaka sɔruma mɛlambɔ man kɛ̀ jokwɛ nyɛ wɛtɛ gwanjɔ nde Sol. 59Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ lu̧ Itɛn nɛ mɛtari kɛ́, ɛ nyɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ lɛpɔ nde: «Kumande Yesus, ɓoŋgɔ sisiŋ mbɛ!» 60Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mɛnɛti lɛpɔ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, ɓɛŋa ɓotu ɓaka nɛ ŋgwɛtɛ kɛ ɓeya yasi te yikɛ yi ɓo kelɛ kɛ́!» Kɛ nyɛ ma si lɛpɔ ɗete kɛ́, ɛ sɔŋ ɓu̧ nyɛ.
81Sol sendi jayma nde, ɓo wôku Itɛn. Kɛ kiya yesɔ te ɛ ɓo kandɛ teɗya ɓeya nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ nyɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus kɛ Yerusalɛm ɓaka. Ɛ ɓo hɛnɛ si wanja, kɛ̀ kɛ poku mɛnɛti mɛ Yuda nɛ̀ Samari. Ndi ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus ɓepɔ tikama kɛ Yerusalɛm. 2Ɓotu ɓete ɓe ɗikima kanɔ Njambiyɛ ɓaka ɓoŋma muŋ Itɛn kɛ̀ pumbɔ. Ɛ ɓo lelɛ nyɛ ɓuɗyate. 3Sol ka̧ ndi nɛ mbɔmbu yí wanjɔ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka. A ɗikima nyiŋɛ kɛ mɔy mɛtu̧ ɗalɛ ɓembam nɛ̀ ɓomari kɛ̀ nyɛ kɛ jɔɓɔ.
Filip kɛ kɛ̀ lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ Samari
4Ɓotu ɓete yi ɓo wanjima ɓaka ka̧ mɛmbɛy nɛ mɛmbɛy yí lɛpɔ Kimɔ Tom Njambiyɛ nyɛ ɓomɔ. 5Ɛ Filip kɛ̀ kɛ wɛtɛ ɗya kɛ mɛnɛti mɛ Samari pelɛ kasi *Krist mate nyɛ ɓomɔ. 6Ŋgil ɓomɔ hɛnɛ ɗikima lɛŋgwɛ mɛtɔ wokɔ yasi te yi nyɛ ɗikima lɛpɔ kɛ́. Ɓo ɗikima ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ mɛkele mɛte yi nyɛ ɗikima kelɔ kɛ́, 7kɛto ɓeya mɛsisiŋ ɗikima pundɔ ɗuwɛ nɛ ɓeya kembi kɛ yotu ɓuɗya ɓomɔ. Filip siɗya sendi mɛkɔsu nɛ̀ mɛndɛmbil mɛ ɓuɗya ɓomɔ. 8Ɛ ɓomɔ ɓe Samari sosa ɓuɗyate.
9Wɛtɛ mɔ kelna mɛyasi mɛ kifi nde Simɔn ɓa̧ njombu yaŋa kɛ Samari. Ɓomɔ ɗikima kambɔ nyɛ kɛ mɔy ɗya, ɛ nyɛ ɗiki ɓu̧ yotu nɛ nde, nyɛ kwa̧ ɓɛsɔ. 10Kandɛ ɓɔnɔsikɛ kumɔ ɓetomba, ɓomɔ hɛnɛ ɗikima lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ yasi te yi nyɛ ɗikima lɛpɔ kɛ́. Ɓo ɗikima lɛpɔ nde: «Mbam kɔ ŋguŋguɗyɛ Njambiyɛ. Ɓo jéɓaŋgwɛ yo nde Nyaŋgwɛ ɗeti.» 11Ɓomɔ ɗikima lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ yasi te yi nyɛ ɗikima lɛpɔ kɛ́, kɛto ɓo kikima ɗiki ŋgbakima mɛkele mɛ kifi mɛnɛ. 12Yasi wɛtɛ, kɛ ɓomɔ ma jayɛ Kimɔ Tom te yi Filip ɗikima lɛpɔ kɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ nɛ̀ kɛ kasi ɗinɔ Yesus Krist kɛ́, ɛ ɓo tɔpɛ ɓo kɛ mɔrɔku. Yo ɓa̧ ɓembam nɛ̀ ɓomari. 13Simɔn te nɛ ŋguru wenɛ jayma sendi Kimɔ Tom, ɛ ɓo tɔpɛ nyɛ kɛ mɔrɔku. A tì ɗuwɛ se kɛ kɛki Filip na. A ɗikima ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ mɛyasi nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛkele mɛte yi Filip ɗikima kelɔ kɛ́, ɛ nyɛ ɗiki ŋgbakima ɓuɗyate.
14Kɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus ɓe ɓa̧ kɛ Yerusalɛm ɓaka ma wokɔ nde, ɓotu ɓe Samari jayma mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ́, ɛ ɓo tomɛ Piyɛr ɓenɛ Jaŋ kɛnjɛ mate. 15Kɛ ɓo ma ɗya̧ kɛ Samari kɛ́, ɛ ɓo ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛto ɓotu ɓete ɓe jayma ɗinɔ Yesus Krist mate ɓaka, nɛ́ Kimɔ Sisiŋ nyiŋ kɛ yotu yan, 16kɛto kɛ ŋgimɔ te yite, Kimɔ Sisiŋ tì pa piyɛ nje kɛ yotu mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ njoka yan na. Kɛ yi ɓo tɔpuma nɛ ɓo kɛ mɔrɔku kɛ́, ɓo tɔpuma ɓo ndi nɛ ɗinɔ Kumande Yesus. 17Ndana, ɛ Piyɛr ɓenɛ Jaŋ nje kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu yan, ɛ Kimɔ Sisiŋ nyiŋɛ yɛy kɛ yotu yan.
18Kɛ Simɔn ma ɓɛŋɛ nde, Kimɔ Sisiŋ nyiŋma kɛ yotu ɓotu ɓete kɛ ŋgimɔ te yi ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus kasa mɛɓɔ kɛ yotu yan kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ mɔni nyɛ Piyɛr ɓenɛ Jaŋ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: 19«Wunɛ nyɛ̂ki sendi mi kiya ɗeti te, ɗete ŋgɛ mi kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu mumɔ, nɛ́ Kimɔ Sisiŋ nyiŋ kɛ yotu mɔ te sendi.» 20Ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Mɔni yɔ yâmbila nɛ wɛ hɛnɛ, kɛto wɛ kɛ takɛ nde, yasi te yi Njambiyɛ nyɛ nɛ gbɛlate kɛ́, wɛ ta ɓɔmɔ yo ɓɔmɔ nɛ mɔni! 21Wɛ kinɛ mɔnɔ ŋgaɓiyɛ ho mɔnɔ yaŋa kɛ yasi te yikɛ na, kɛto temɔ yɔ yeti nɛ ŋgbeŋ kɛ misi mɛ Njambiyɛ na! 22Ɗete, yêŋsaŋgwɛ temɔ, tikɔ ɓeya ɗyanɔ te yi wɛ nɔ kɛ́, nɔ̀ ŋgwɛ̂taŋgwɛ nɛ Baba Mbokɔ, simande a ta tikɔ wɛ nɛ ŋgwɛtɛ kɛ ɓeya mɛtakɛ mɛte yi ɗyaŋma kɛ temɔ yɔ kɛ́. 23Kɛto mi kɛ ɓɛŋɛ nde, wɛ kɛ ɓeya nje nɛ pitik. Sendi, wɛ ma tɔta kɛ kɔtu mɛkele kumɔ kɛ ŋgiŋ.» 24Ɛ Simɔn nje ɗiyɔ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ ŋgwɛ̂taŋgwɛ nɛ Baba Mbokɔ kɛto mbɛ, mi mɛ nje saŋgwa nɛ yasi te yi wunɛ lɛpima kɛ́.»
25Kɛ Piyɛr ɓenɛ Jaŋ ma si lɛpɔ yasi te yi ɓo duwa̧ gbate kɛ kasi Kumande Yesus, lɛpɔ sendi mɛlɛpi mɛnɛ kɛ́, ɛ ɓo nje yɔkwɛ kɛ̀ Yerusalɛm. Ɓo lɛpima Kimɔ Tom kɛ mɛɗya mɛte yi wokuna nɛ Samari kɛ́ yɔkwɛ nɔ.
Filip ɓenɛ nyaŋgwɛ mɔ mɛsay
mɛ kumande Etiyopi
26Ɗiyɔ kɛ́, ɛ wɛtɛ jaki Baba Mbokɔ nje lɛpɔ nyɛ Filip nde: «Tɛma kwa̧ kɛ̀ pulɔ njɛmbɔ kɛ nje te yi piyɛ wulɛ Yerusalɛm kɛ̀ nɔ Gasa kɛ́. Nje te kɛ mɔy gbala.» 27Ɛ nyɛ tɛmɛ kwa̧. Ɛ nyɛ kɛ̀ saŋgwa nɛ wɛtɛ mbam, mɔ Etiyopi. A ɓa̧ nyakɔte. A ɓa̧ sendi nyaŋgwɛ mɔ mɛsay mɛ wɛtɛ nyari nde Kandas ɛ ɓa̧ kumande kɛ Etiyopi kɔ. Mbam kɔ ɛ ɗikima ɗiyɔ nɛ kpasa mɛyasi mɛ nya kɔ wúla Yerusalɛm kɛ̀ kanɔ Njambiyɛ. 28A ɓa̧ mɛtiɗyɛ kɛ mɔy matuwa nɛ kɛ tɔlɔ mɛkana mɛte yi Esayi te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛtima kɛ́. 29Ɛ Kimɔ Sisiŋ lɛpɛ nyɛ Filip nde: «Kɛn kɛ kɛki matuwa yinɔri.» 30Ɛ Filip sɛɗyɛ kumɔ kɛ kɛki matuwa. A wóku mbam kɔ kɛ tɔlɔ mɛkana mɛte yi Esayi te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛtima kɛ́. Ɛ nyɛ diyɛ nyɛ nde: «Wɛ kɛ wokɔ to yasi te yi wɛ tɔlɛ kɛ́?» 31Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Ŋgɛ mumɔ ti lɛpɛ to te nyɛ mi na, mi ta kelɔ nan yí wokɔ nɔ?» Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ Filip nde, a ɓêndi matuwa kɛ̀ ɗiyɔ kɛ kɛki nɛ. 32Mbɛy te yi mbam kɔ ɓa̧ kɛ tɔlɔ kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́ lɛ́pi nde: ‹Ɓo ɓoŋma nyɛ kwa̧ nɔ nda sam te yi ɓo ɓu̧ nyɛ kɛ̀ kilɛ ŋgiŋ nɛ. A ɓa̧ sendi nda mɔnɔ sam te ɛ ɗiyɛ kinɛ kembɔ kɛ mɛɓɔ mɛ mɔ te ɛ pɛsɛ mɛmburu mɛnɛ kɔ. A tì ɓutɛ numbu na. 33Ɓo wuŋgwa nyɛ pɛsɔ lɛpi nɛ kɔtute. Yo mɔ te nda ta lɛpɔ kasi nɛ wɛtɛ yesɔ, jeɓa wɛtɛ mumɔ nde nday wenɛ kɔ? Kɛto ɓo pɛsima joŋgwɛ ɗyenɛ nɛ ɗeti kɛ to mɛnɛti.› 34Ɛ nyaŋgwɛ mɔ mɛsay kɔ diyɛ Filip nde: «Mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛ́pi kasi nda? Mi kɛ ŋgwɛta nɛ wɛ nde, lɛpɔ nyɛ mi. A lɛ́pi nɛ yotu nɛ ho a lɛ́pi nɛ wɛtɛ mumɔ?» 35Ndana, ɛ Filip ɓu̧ lɛpi lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ kasi Yesus nyɛ nyɛ. A lɛpima yo kandɛ kɛ mɛkana mɛte yi mbam tɔlma kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́.
36Ɓo kɛndima ndi ɗete kɛ̀ nɔ mbɔmbu, ɛ ɓo kumɛ kɛ wɛtɛ mbɛy te yi ɓa̧ nɛ mɔrɔku kɛte kɛ́. Ɛ nyaŋgwɛ mɔ mɛsay kɔ lɛpɛ nyɛ Filip nde: «Ma mɔrɔku kɛ, ŋge yi njaŋgwɛ ndana nde, wɛ tî tɔpa mi kɛ mɔrɔku kɛ́?» [37Ɛ Filip lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ŋgɛ wɛ tikɛ temɔ yɔ hɛnɛ kɛ yi Kumande Yesus Krist, ɓo yakama tɔpɛ wɛ kɛ mɔrɔku.» Ɛ mbam yeŋsa nde: «Mi kɛ jayɛ nde, Yesus Krist Mɔnɔ Njambiyɛ.»] 38Ndana, ɛ nyɛ lɛpɛ nde, ɓo tɛ̂mbiɗya matuwa. Ɛ Filip ɓenɛ nyaŋgwɛ mɔ mɛsay kɔ piyɛ ɓo hɛnɛ yiɓa kɛ̀ kɛ mɔrɔku. Ɛ Filip tɔpɛ nyɛ kɛ mɔrɔku. 39Kɛ ɓo ma ɗuwɛ kɛ ɗuku ɓendɔ ŋgindi kɛ́, ɛ Sisiŋ Baba Mbokɔ soŋɛ Filip, ɛ nyɛ ɗimbiyɛ kɛ misi mɛ nyaŋgwɛ mɔ mɛsay kɔ. Ko ɓɛkɔ ɗete, nyaŋgwɛ mɔ mɛsay kɔ ka̧ nɛ kɛndi nɛ mbɔmbu nɛ mɛsosa. 40Kɛ ɓɛ Filip, ɓo nja̧ semɔ nyɛ kɛ Asot. A nja̧ tɛmɛ mate lɛpɔ Kimɔ Tom kwa̧ nɔ kɛ mɛɗya hɛnɛ te yi nyɛ kwaŋma kɛte kɛ́ kumɔ Sesare.
9Sol kɛ yeŋsa temɔ jayɛ
Kumande Yesus
1Sol ka̧ ndi nɛ mbɔmbu yí lu̧ ɗyambi nɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka. A kwaɗya si wo ɓo. Ɗete, ɛ nyɛ tɛmɛ kɛ̀ kɛ yi nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ 2kɛ̀ diyɛ mɛkana kɛ ɓɔ nɛ, na nyɛ ɓotu ɓete ɓe ɗiyɛ nɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn kɛ Damas ɓaka. A kelma ɗete, ta ɓɛ, a ta dolɔ ɓaŋa ɓomɔ, ko mbam ko nyari ɓe kɛ ɓeŋgwɛ nje Kumande Yesus mate, na ɓiy ɓo wotɔ yɔkwɛ nɔ kɛ̀ nɔ Yerusalɛm.
3Kɛ nyɛ ma tɛmɛ kwa̧ kɛndɔ wuta nɛ Damas kɛ́, semɔ semɔ, yiŋa nyaŋgwɛ mɛjasi wulma kwey panɔ kɛ mbɛy te yi nyɛ ɓa̧ kɛte kɛ́. 4Ɛ nyɛ ɓalɛ kɛ mɛnɛti. Ɛ nyɛ wokɛ wɛtɛ mɛn kɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Sol, Sol, wɛ téɗya mi mɛbɔnɛ kɛto ŋge?» 5Ɛ nyɛ diyɛ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, yo wɛ nda?» Ɛ mɛn lɛpɛ nde: «Yo mi Yesus yi wɛ teɗye nyɛ mɛbɔnɛ kɔ. 6Yasi wɛtɛ tɛma, nyiŋa kɛ mɔy ɗya. Ɓo ta lɛpɔ yasi te yi wɛ yâkaŋgwɛ kelɔ kɛ́ mate.» 7Ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ njɔŋ kɛndi ɓenɛ ɓe Sol ɓaka tɛmma numbu kɔɓɔ. Ɓo ɓa̧ kɛ wokɔ mɛn kinɛ ɓɛŋɛ mumɔ na. 8Ɗiyɔ kɛ́, ɛ nyɛ tɛmɛ kɛ mɛnɛti. Ma ko ɓɛkɔ nde, misi mɛnɛ ɓa̧ ɓutunate, a tì ɓɛ se kɛ ɓɛŋɛ yaŋa na. Ɓo ɓiyma nyɛ ɓiya kɛ ɓɔ kɛ̀ nɔ Damas. 9A kelma mɛtu yitati kinɛ ɓɛŋna, kinɛ ɗyena, kinɛ hɔɓiye yaŋa na.
10Wɛtɛ mɔ te ɛ ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist nde Ananiyas kɔ ɓa̧ kɛ Damas. Ɛ Kumande Yesus lɛpina nyɛ nyɛ nɛ nje te yi nyɛnɔ jeɓa nyɛ nde: «Ananiyas!» Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Mi kɔ, Nyaŋgwɛ Kumande!» 11Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Tɛma, kwaŋgɔ kɛ̀ kɛ nje te yi ɓo jeɓa nde Nje te yi nɛ ŋgbeŋ kɔ. Kɛn kɛ tu̧ Yude kɛ̀ diyɛ wɛtɛ mbam nde Sol, mɔ Tars, a ndana kɛ ŋgwɛta. 12A ɓɛŋma nda nyɛnɔ nde, wɛtɛ mbam nde Ananiyas kɛ nyiŋɛ tu̧ nje kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu nɛ, na ɓɛŋna nɛ kɔkɔ.» 13Ɛ Ananiyas yeŋsa nde: «Nyaŋgwɛ Kumande, ɓomɔ ɓuɗyate kelma mɛsimɔ mɛ mbam ɛnɔru nyɛ mi. Ɓo yekiɗya ɓeya mɛkele hɛnɛ te yi nyɛ kelma nɛ ɓomɔ ɓɔ kɛ Yerusalɛm kɛ́. 14Yikɛ yi nyɛ nja̧ woŋga kɛ́, ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nya nyɛ ɗeti nde, a ɓîya ɓomɔ hɛnɛ ɓe sombile ɗinɔ ɗyɔ ɓaka wotɔ ɓo.» 15Yasi wɛtɛ, ɛ Kumande Yesus lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Kɛndɔ, kɛto mi tɔkuma gba mbam te. Mi ta ɓu̧ nyɛ nda jɔlɛ mɛsay mɛmbɛ. A ta lɛpɔ kasi mbɛ nyɛ mɛkandɔ mɛ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka, lɛpɔ nyɛ ɓekumande, lɛpɔ sendi nyɛ kandɔ Isarayɛl. 16Mi ta teɗye sendi nyɛ mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ yâkaŋgwɛ saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ kɛte kɛto ɗinɔ ɗyembɛ kɛ́.»
17Ndana, ɛ Ananiyas kwa̧ kumɔ nyiŋɛ tu̧ dolɔ Sol kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu nɛ lɛpɔ nde: «Sol maŋmbɛ, Kumande Yesus te ɛ punja yotu nyɛ wɛ kɛ nje kɛ ŋgimɔ te yi wɛ ɓa̧ kɛ nje woŋga kɛ́ tomɛ mi njesɛ. A tomma mi njesɛ kɛ yɔ, nɔ́ ɓɛŋna nɛ kɔkɔ, nɔ́ ɓɛ sendi tondunate nɛ Kimɔ Sisiŋ.» 18Ndana ndana, ɛ yiŋa yasi ɗuwɛ kɛ misi mɛ Sol ɓalɔ kɛ mɛnɛti nda mɛpay njanjɔ, ɛ nyɛ kandɛ ɓɛŋna yasi nɛ kɔkɔ. Sol tɛmma, ɛ ɓo tɔpɛ nyɛ kɛ mɔrɔku. 19Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ ɗyena, ɛ ɗeti nje nyɛ kɛ yotu. Ɛ nyɛ ya mɔnɔ mɛtu ɓenɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist kɛ Damas ɓaka. 20Kinɛ kikɔ kɛ́, ɛ nyɛ kandɛ kɛnate kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn kɛ Damas, pelɛ kasi Yesus nde, nyɛ Mɔnɔ Njambiyɛ. 21Ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɗikima wokɔ yasi te yi Sol ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́ ɓa̧ numbu nɛ haŋ. Ɛ ɓo ɗiki lɛpɔ nde: «’Yeti gba mbam kɔ ɛ ɗikima teɗye mɛbɔnɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe sombile ɗinɔ Yesus te kɛ Yerusalɛm kɔ na? A ti njáki woŋga, na nje ɓiy ɓo wotɔ kɛ̀ nɔ kɛ yi ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ na?» 22Yasi wɛtɛ, Sol ɓa̧ kɛ lɛpɔ Kimɔ Tom ndana nɛ ɗeti kwa̧ yi mbɔmbu, teɗye gbate nyɛ ɓomɔ nde, Yesus nyɛ *Krist, yɔkɔ ɛ Njambiyɛ tɔkuma. Ɓeyudɛn ɓete ɓe ɗikima ɗiyɔ kɛ Damas ɓaka tì duwɛ se yasi te yi ɓo yakama lɛpɔ kɛ́ na.
23Yo kwaŋnama ɗete yaka ɓuɗya mɛtu, ɛ Ɓeyudɛn sa̧ nje te yi ɓo ta wo nɛ nyɛ. 24Ɛ nyɛ wokɛ kasi te. Ɓo ɗikima pɛmɔ mɛnumɛy mɛ ɗya tu nɛ yesɔ yí sa̧ nje te yi wo nyɛ. 25Ɗete, ɛ ɓejekɛ ɓenɛ ɓu̧ nyɛ wɛtɛ yesɔ nɛ tu nyɛ kɛ mɔy nyaŋgwɛ ndɔkɔ kwaŋɗye kɛ to nyaŋgwɛ ndoko te yi ɗikima litɔ ɗya kɛ́ piɗyɛ kɛ kɔŋte.
26Kɛ nyɛ ma kwa̧ ɗya̧ kɛ Yerusalɛm kɛ́, ɛ nyɛ kwaɗyɛ nyiŋɛ kɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka. Ɛ ɓo hɛnɛ gwe wɔ̧, kɛto ɓo tì ɓɛ kɛ tikɔ temɔ nde, a mɛ mɔ te ɛ kɛ ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist gbate na. 27Ɛ Barnabas nje ɓu̧ nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ yi ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus. Ɛ nyɛ yekiɗye nda yi Sol ɓɛŋma nɛ Kumande Yesus kɛ kɛna Damas, yekiɗye sendi nda yi Kumande Yesus lɛpinama nɔ nyɛ Sol kɛ́. Ɛ nyɛ lɛpɛ sendi nda yi Sol lɛpima Kimɔ Tom kɛ ɗinɔ Yesus kɛ misi mɛ ɓomɔ kɛ Damas kɛ́. 28Ndana, ɛ Sol kandɛ kɛndi ɓenɛ ɓo kɛ mɛmbɛy hɛnɛ te yi ɓo ɗikima kɛ̀ kɛte kɛ Yerusalɛm kɛ́. Ɛ nyɛ ɗiki lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ misi mɛ ɓomɔ kɛ ɗinɔ Nyaŋgwɛ Kumande kinɛ wɔ̧ na. 29A ɗikima lɛpina sendi nyɛ Ɓeyudɛn ɓete ɓe ɗikima lɛpɔ yan numbu Grɛk ɓaka. Ɓenɛ ɓo ɗikima nyɛ mɛso, ɛ ɓo sa̧ nje te yi wo nyɛ. 30Kɛ ɓenjɔŋ ɓenɛ ma wokɔ kasi te kɛ́, ɛ ɓo ɓu̧ nyɛ kɛ̀ tikiɗye kɛ Sesare. Ɛ ɓo kwaŋɗye nyɛ kɛnjɛ Tars.
31Njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus kɛ Yuda, kɛ Galile nɛ̀ kɛ Samari ɓaka ɓa̧ hɛnɛ nɛ tɛ. Ɓo ɓa̧ kɛ ɓu̧ ɗyanɔ kɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ̀ nɔ mbɔmbu, ɓakiɗye sendi mɛlɛpi mɛ Kumande Yesus. Kimɔ Sisiŋ ɗikima kelɔ nde, ɓo ɓûy ɓuyɔ kɛ̀ nɔ mbɔmbu.
Piyɛr kɛ siɗyɛ kɔsu wɛtɛ
mbam nde Ene
32Piyɛr ɗikima kɛ̀ ɓɛŋɛ ɓotu ɓe Njambiyɛ kɛ mɛmbɛy hɛnɛ. Ɛ nyɛ kɛ̀ sendi kɛ̀ ɓɛŋɛ ɓaka ɓe ɓa̧ kɛ Lida ɓaka. 33Ɛ nyɛ dolɛ wɛtɛ mbam nde Ene mate. Mbam te ma kelɔ mɛsew yitan jɔ yitati mɛtinɛŋgwɛ kɛ taŋ, kɛto a ma kɔsɔ. 34Ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ene, Yesus Krist kɛ siɗyɛ kɔsu yɔ. Tɛma, kombila taŋ yɔ.» Ndana ndana, ɛ nyɛ tɛmɛ. 35Ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɗikima ɗiyɔ kɛ Lida nɛ̀ kɛ Sarɔn ɓaka ɓɛŋma mbam kɔ, ɛ ɓo yeŋsa temɔ tikɔ kɛ yi Kumande Yesus.
Piyɛr kɛ womiyɛ Dɔrkas
36Yo ɓa̧ nɛ wɛtɛ nyari ɛ ɗikima ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist kɛ Yope. Ɗinɔ ɗyenɛ nde Tabita, kɛ numbu Grɛk nde Dɔrkas, yite nde mburu. Nya te ɓa̧ nɛ ŋgikwa ɓuɗyate. A ɗikima nyɛ buka ɓomɔ mɛyasi. 37Kɛ ŋgimɔ te yinɔri, ɛ nyɛ ɓalɛ nɛ kɔn kwa̧ gwe. Kɛ ɓo ma si weyɛ nyɛ kɛ́, ɛ ɓo ŋgɛɓɛ nyɛ kɛ tikɔ kɛ wɛtɛ toŋgari kɛ tu̧ kwey kɛ njenate. 38Lida ɓa̧ kɛ kɛki Yope. Ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist kɛ Yope ɓaka wokuma nde, Piyɛr kɛ Lida, ɛ ɓo tomɛ ɓomɔ yiɓa kɛnjɛ kɛ yenɛ ŋgwɛta nɛ nyɛ nde: ‹Tiso, pa nje nɛdɔ kɛ yusu.› 39Ɛ nyɛ tɛmɛ kwa̧ ɓenɛ ɓo. Kɛ nyɛ ma ɗya̧ kɛ́, ɛ ɓo ɓu̧ nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ toŋgari te kɛ kwey. Ɛ ɓekusɔ ɓomari hɛnɛ nje litɔ nyɛ nɛ ɗukwe kɛ numbu, teɗye sendi nyɛ ɓuɗya sɛkɛ sɛkɛ mɛlambɔ nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛlambɔ mɛte yi Dɔrkas ɗikima kelɔ kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ ɓa̧ nɛ joŋ kɛ́. 40Kɛ kɔŋte, ɛ Piyɛr punjɛ ɓomɔ hɛnɛ. Ɛ nyɛ kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mɛnɛti ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ yeŋsa ɓɛŋɛ muŋ lɛpɔ nde: «Tabita, tɛma.» Ɛ muŋ ɓutɛ misi. Kɛ nyɛ ma ɓɛŋɛ Piyɛr kɛ́, ɛ nyɛ kwa̧ ɗiyɔ. 41Ɛ Piyɛr kɛnjɛ ɓɔ ɓiye nɛ nyɛ tɛmbiɗye. Ɛ Piyɛr jeɓa ɓotu ɓe Njambiyɛ nɛ̀ ɓekusɔ ɓomari ɓete ɓe ɓa̧ kɛ njoka yan ɓaka, kaŋɛ nyɛ ndana nɛ joŋ nyɛ ɓo. 42Ɓomɔ ɓe Yope hɛnɛ wokuma kasi te, ɛ ɓuɗya ɓomɔ tikɛ temɔ kɛ yi Kumande Yesus. 43Piyɛr nja̧ ya ɓuɗya mɛtu kɛ Yope kɛ yi wɛtɛ mbam nde Simɔn, mɔ kombila mɛkotu.
10Piyɛr ɓenɛ Kɔrnɛy
1Wɛtɛ mbam nde Kɔrnɛy ɓa̧ kɛ Sesare. A ɓa̧ kum ɓesɔja gɔmay kɛ wɛtɛ njɔŋ ɓesɔja ɓe ɓotu ɓe Rom yi ɓo ɗikima jeɓa nde Njɔŋ te yi Itali kɛ́. 2Kɔrnɛy ɓa̧ kɛ kanɔ Njambiyɛ kɛ joŋgwɛ ɗyenɛ, ɓakiɗye mɛmboŋga mɛnɛ ɓenɛ ɓotu ɓe tu̧ ɗyenɛ hɛnɛ. A ɗikima kamɛ buka ɓomɔ ɓe kandɔ Ɓeyudɛn nyɛ ɓo mɛyasi ɓuɗyate. A ɗikima ŋgwɛta sendi nɛ Njambiyɛ mɛtu hɛnɛ.
3Wɛtɛ ɓekoko kɛ hawa yitati, ɛ yaŋa ɗya̧ nyɛ nda nyɛnɔ. A ɓɛŋma wɛtɛ jaki Njambiyɛ nɛ loŋgo loŋgo kɛ nyiŋɛ tu̧ ɗyenɛ jeɓa nde: «Kɔrnɛy!» 4Ɛ nyɛ ɓɛŋɛ jaki Njambiyɛ nɛ ŋgoŋ, ɛ wɔ̧ nɛ ɓiye nyɛ ɓuɗyate. Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nyɛ jaki Njambiyɛ nde: «Nan ɓa Baba?» Ɛ jaki yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Njambiyɛ jayma mɛŋgwɛta mɔ, jayɛ sendi wɛ kɛ mɛkamna mɛte yi wɛ kelɛ nɛ buka ɓomɔ kɛ́. A yeti kɛ leŋsa yo na. 5Ndana, tomɔ ɓomɔ kɛnjɛ kɛ̀ Yope kɛ̀ jeɓa nɛ wɛtɛ mbam nde Simɔn, yiŋa ɗinɔ ɗyenɛ sendi nde Piyɛr. 6A yáki kɛ yasi wɛtɛ mbam nde Simɔn, mɔ kombila mɛkotu, tu̧ ɗyenɛ kɛ kɛki maŋ.»
7Kɛ jaki Njambiyɛ te ɛ lɛpima yasi nyɛ nyɛ kɔ ma kwa̧ kɛ́, ɛ Kɔrnɛy jeɓa ɓaŋa ɓotu ɓe mɛsay ɓenɛ yiɓa nɛ̀ wɛtɛ sɔja te ɛ ɗikima kanɔ Njambiyɛ kɔ. Sɔja te ɓa̧ kɛ njoka ɓesɔja ɓete ɓe ɗikima kelɔ mɛsay nyɛ nyɛ tu nɛ̀ yesɔ ɓaka. 8Kɛ Kɔrnɛy ma si yekiɗye mɛyasi mɛte yi kwaŋnama hɛnɛ nyɛ ɓo kɛ́, ɛ nyɛ nje tomɔ ɓo kɛnjɛ Yope.
9Misi pupɛ te ɓo kɛndima wuta nɛ Yope. Kɛ ŋgimɔ te yite Piyɛr ɓendima tosiyɔ̧ tu̧ kɛ pɔku ɓembe yesɔ yí kɛ̀ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ. 10Nja ɓa̧ kɛ kelɔ nyɛ, ɛ nyɛ kwaɗyɛ ɗyena. Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ kelɔ mɛɗye nyɛ nyɛ kɛ́, ɛ yaŋa ɗya̧ nyɛ nda nyɛnɔ. 11A ɓɛŋma ɗyoɓɔ mɛ nyasɛ, yiŋa yasi kɛ piyɛ nje mɛnɛti nda nyaŋgwɛ gwey. Yo ɓa̧ kɛ piyɛ nda ɓo ɓiyma mɛɓoku mɛte yini. 12Kwalɔ ɓenyamɔ hɛnɛ ɓe ɗiyɛ kɛ to mɛnɛti nɛ̀ ɓenyamɔ ɓete ɓe nɛ mɛkol yini nɛ̀ ɓaka ɓe kɛndɛ ɗulma nɛ mɔy nɛ̀ ɓenɔn ɓe jɛ kɛ kwey, ɓo hɛnɛ ɓa̧ kɛ mɔyte. 13Ɛ Piyɛr wokɛ wɛtɛ mɛn kɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Piyɛr, tɛma, wokɔ ɓenyamɔ ɓenɔri ɗye.» 14Yasi wɛtɛ, ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Ko na, Nyaŋgwɛ Kumande, kɛto ko mi tì ɗye yiŋa yasi te yi nɛ sɛmbɔ kɛte wɛtɛ yesɔ ho ɗye yiŋa yasi te yi mumɔ ti yaka ɗye na.» 15Kɛ mɛŋga yiɓate, ɛ mɛn lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Yasi te yi Njambiyɛ ma pupuɗye kɛ́, wɛ tî njaki sɛŋɛ nde, yo yasi te yi nɛ sɛmbɔ na.» 16Yo kelnama ɗete kumɔ mɛŋga yitati. Kɛ kɔŋte, ɛ yasi yinɔri yɔkwɛ nɛdɔ kɛ̀ ɗyoɓɔ.
17Kɛ ŋgimɔ te yi Piyɛr ɓa̧ ndi nɛ yekere kɛ sa̧ to yasi te yi nyɛ ɓɛŋma nda nyɛnɔ kɛ́, yaka nɔ, ɓotu ɓete ɓe Kɔrnɛy tomma ɓaka kɛ ɗya̧ kɛ numɛy tu̧. Ɓo saŋma tu̧ Simɔn ɗe dolɔ. 18Ɛ ɓo diyɛ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Piyɛr te yi ɓo jeɓa sendi nde Simɔn kɔ yáki waka?»
19Kɛ ŋgimɔ te yi Piyɛr ɓa̧ ndi kɛ sa̧ to yasi te yi nyɛ ɓɛŋma nda nyɛnɔ kɛ́, ɛ Kimɔ Sisiŋ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ɓɛŋa, ɓembam yitati kɛ diyɛ wɛ. 20Tɛma, pikwɛ, nɔ̀ kwâŋ wúnɛ ɓo kinɛ pa simta yaŋa na, kɛto mi tomɛ ɓo.» 21Ndana, ɛ Piyɛr piyɛ kɛ̀ dolɔ ɓembam ɓaka lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Mɔ te yi wunɛ diyɛ kɔ, yo mi. To kɛndi yun nɛ ŋge?» 22Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Yo Kɔrnɛy te kum ɓesɔja tomɛ wusɛ. Mbam te kɛ kɛndɔ nɛ ŋgbeŋ kɛ joŋgwɛ ɗyenɛ, ɓakiɗye mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ. Sendi, Ɓeyudɛn hɛnɛ kɛ jɛsɔ nyɛ. Wɛtɛ jaki Njambiyɛ nja̧ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde, a jêɓaŋgwɛ wɛ kɛ tu̧ ɗyenɛ, na woku yasi te yi wɛ ta lɛpɔ nyɛ nyɛ kɛ́.» 23Ɛ Piyɛr nyinje ɓo kɛ tu̧, nyɛ sendi ɓo mbɛy jakɔ. Misi pupɛ ɛ nyɛ nyiŋɛ nje kwa̧ ɓenɛ ɓo. Ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka ɓenjɔŋ ɓan ɓe Yope ka̧ tikiɗye nyɛ.
24Misi pupɛ te ɛ wɛtɛ ɛ ɓo kɛndɛ ɗya̧ kɛ Sesare. Kɔrnɛy ɓenɛ ɓemaŋ ɓenɛ nɛ̀ kimɔ ɓesɔ ɓenɛ te yi nyɛ jeɓama ɓaka ɓa̧ kɛ laɗye ɓo. 25Kɛ Piyɛr ma wuta nɛ tu̧, na nyiŋ kɛ́, ɛ Kɔrnɛy kɛ̀ saŋgwa nɛ nyɛ ɓutuma kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mɛnɛti kɛ mbɔmbu wenɛ nyɛnɔ nɛ nyɛ. 26Yasi wɛtɛ, ɛ Piyɛr ɓiye nyɛ tɛmbiɗye lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Tɛma, kɛto mi ndi sendi mumɔ nda wɛ.» 27Ɛ Piyɛr lɛpina ɓenɛ Kɔrnɛy nyiŋɛ nɛ tu̧ dolɔ nde, ɓuɗya ɓomɔ ma si wesiɗya. 28Ɛ Piyɛr lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ duwa̧ nde, yo mboŋga kɛ yi Ɓeyudɛn nde, mɔnɔ Ɓeyudɛn tî nyiŋa tu̧ mɔ te ɛ ti Yudɛn kɔ na. Ɓenɛ nyɛ tî kɛndi na. Ko ɓɛkɔ ɗete, Njambiyɛ teɗya mi nde, mi tî ɓɛŋa wɛtɛ mumɔ nda mɔ te ɛ nɛ sɛmbɔ na, ho sɛŋɛ mumɔ nde, sinɛ nyɛ ti yaka joŋna na. 29Ɗete, wunɛ jeɓama mi, mi nja̧ kinɛ pa simta yaŋa na. Ndana mi kɛ kwaɗyɛ duwɛ to te yi wunɛ jeɓama nɛ mi kɛ́.»
30Ɛ Kɔrnɛy lɛpɛ nde: «Yo mɛ muka mɛtu yitati ndi kɛ kiya ŋgimɔ te yikɛ, mi ɓa̧ kɛ tu̧ ɗyembɛ kɛ kelɔ mɛŋgwɛta kɛ hawa yitati te yi ɓekoko. Mi sém semɔ, wɛtɛ mbam tɛmnate kɛ mbɔmbu wombɛ nɛ mɛlambɔ wumnate nɛ mboŋ mboŋ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ mi nde: 31‹Kɔrnɛy, Njambiyɛ jayma mɛŋgwɛta mɔ. Sendi, a yeti kɛ leŋsa mɛyasi mɛte yi wɛ nyɛ buka ɓomɔ kɛ́ na, 32ɗete, tomɔ ɓomɔ kɛnjɛ Yope kɛ̀ jeɓa nɛ Simɔn te yi ɓo jeɓa sendi nde Piyɛr kɔ nje nɔ. A yáki kɛ tu̧ Simɔn te mɔ kombila mɛkotu, tu̧ ɗyenɛ kɛ kɛki maŋ.› 33Ɛ mi tomɛ ɓomɔ nɛdɔ kɛ̀ jeɓa nɛ wɛ, wɛ kelma kimɔte yí nje. Ndana wusɛ hɛnɛ waka kɛ mbɔmbu Njambiyɛ yí wokɔ mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ lɛpima nyɛ wɛ nde, lɛpɔ nyɛ wusɛ kɛ́.»
Piyɛr kɛ lɛpina kɛ tu̧ Kɔrnɛy
34Ɛ Piyɛr nje ɓu̧ lɛpi lɛpɔ nde: «Mi kɛ kombile duwɛ gbate ndana nde, ɓomɔ hɛnɛ ndi wɛtɛ kɛ misi mɛ Njambiyɛ. 35Yo nde, kɛ mɔy mɛkandɔ hɛnɛ, mɔ te ɛ kanɛ Njambiyɛ, kɛndɔ sendi nɛ ŋgbeŋ kɛ joŋgwɛ ɗyenɛ, Njambiyɛ kɛ kwaɗyɛ nyɛ. 36Njambiyɛ lɛpima yiŋa yasi kɛnjɛ kandɔ Isarayɛl. A lɛpima Kimɔ Tom kɛnjɛ ɓo nde: Wusɛ yakama ɓɛ nɛ tɛ kɛto Yesus Krist, kɛto nyɛ Kumande ɓomɔ hɛnɛ. 37Wunɛ duwa̧ yasi te yi kwaŋnama kɛ Galile nɛ̀ yi nja̧ nje kwaŋna kɛ Yuda hɛnɛ kɛ́. Yo njáki nje kelna, yite Jaŋ ma pelɛ kasi tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku. 38Wunɛ duwa̧ nda yi Njambiyɛ nya nɛ Yesus te ɛ Nasarɛt Kimɔ Sisiŋ, nyɛ sendi nyɛ ɗeti kɛ́. A ɗikima kɛ̀ mɛmbɛy mɛmbɛy kamɛ ɓomɔ, joŋgwɛ sendi ɓomɔ hɛnɛ ɓe *Kum ɓeya mɛkele namɛ ɓaka, kɛto Njambiyɛ ɓa̧ kɛ nyɛ. 39Wusɛ gba ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ mbɛy te, ɓɛŋɛ mɛyasi hɛnɛ te yi nyɛ kelma kɛ Yerusalɛm nɛ̀ kɛ mɛɗya mɛte yiri kɛ mɛnɛti mɛ Ɓeyudɛn kɛ́ nɛ misi musu. Ɓo ŋgbama nyɛ kɛ kroa wo nyɛ. 40Yo nyɛ yi Njambiyɛ womiya kɛ mɛtu yitati kelɔ nde, ɓomɔ ɓɛ̂ŋa nyɛ. 41Yasi wɛtɛ, Njambiyɛ tì nyɛ ɓomɔ hɛnɛ ɗeti nde, ɓo ɓɛ̂ŋa nyɛ na. A nya ndi ɓotu ɓete ɓe nyɛ Njambiyɛ nɛ ŋguru wenɛ kikima tɔkɛ ɓaka. Yo wusɛ ɓotu ɓete ɓe sinɛ ɓe Yesus ɗyenama hɔɓiye wɛtɛ kɛ kɔŋ te yi nyɛ womiya nɔ kɛ njoka ɓemuŋ kɛ́. 42Ɛ Yesus kombile lɛpɔ nyɛ wusɛ nde, wusɛ pêla nyɛ ɓomɔ, lɛpɔ gbate gbate nyɛ ɓo nde, yo nyɛ yi Njambiyɛ tɛmbiɗya nde, a ta pɛsɔ jɔsi ɓomɔ hɛnɛ, ko ɓe ma gwe ko ɓe ndi nɛ joŋ. 43Ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ hɛnɛ kɛ lɛpɔ kasi nɛ nde, mumɔ hɛnɛ ɛ ta tikɔ temɔ nɛ nyɛ, Njambiyɛ ta tikɔ mɛɓeyɔ mɛ mɔ te nɛ ŋgwɛtɛ kɛto ɗinɔ ɗyenɛ.»
Ɓekritɛn ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka
kɛ ɓu̧ sendi Kimɔ Sisiŋ
44Kɛ ŋgimɔ te yi Piyɛr ɓa̧ ndi kɛ lɛpina ɗete kɛ́, ɛ Kimɔ Sisiŋ piyɛ nje kɛ yotu ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ kɛ wokɔ Kimɔ Tom te yi nyɛ ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́. 45Ɓeyudɛn ɓete ɓe nja̧ ɓenɛ ɓe Piyɛr hɛnɛ ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus Krist ɓaka ŋgbakimama yí ɓɛŋɛ nde, Njambiyɛ kɛ nyɛ Kimɔ Sisiŋ nyɛ yiŋa mɛkandɔ sendi. 46Yo nde, ɓo wokuma ɓo kɛ lɛpina nɛ yiŋa mɛnumbu lukse Njambiyɛ. 47Ɛ Piyɛr lɛpɛ nde: «Ɓotu ɓaka ma ɓu̧ sendi Kimɔ Sisiŋ nda wusɛ, ’ɓomɔ yakama sɛŋɛ nde, ɓo tî tɔpa ɓo kɛ mɔrɔku?» 48Ɛ Piyɛr nyɛ ɗeti nde, ɓo tɔ̂pa ɓo kɛ mɔrɔku nɛ ɗinɔ Yesus Krist. Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo ŋgwɛta nɛ Piyɛr nde, ɓenɛ ɓo pâŋ pa ya mɔnɔ mɛtu.
11Piyɛr kɛ yekiɗye mɛyasi mɛte
yi kwaŋnama kɛ́
1Ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yenɛ kɛ Yuda ɓaka wokuma nde, yiŋa mɛkandɔ jayma sendi mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 2Kɛ Piyɛr ma yɔkwɛ ɗya̧ kɛ Yerusalɛm kɛ́, ɛ Ɓeyudɛn ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus Krist ɓaka ndeyɛ nyɛ 3lɛpɔ nde: «Wɛ ka̧ kɛ yi ɓotu ɓete ɓe tì pɛsina ɓaka kwa̧ ɗyena wúnɛ ɓo.»
4Ɛ Piyɛr nyɛ numbu yekiɗye mɛyasi mɛte yi kwaŋnama kɛ́ nɛ kwɛt kwɛt nyɛ ɓo. 5A yekiɗya lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Mi ɓa̧ kɛ Yope. Kɛ ŋgimɔ te yi mi ɓa̧ kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ́, ɛ ɗyanɔ ɗyembɛ ɗimbiyɛ, ɛ yaŋa ɗya̧ mi nda nyɛnɔ. Ɛ mi ɓɛŋɛ yiŋa yasi nda nyaŋgwɛ gwey kɛ piyɛ wulɛ ɗyoɓɔ nda ɓo ɓiyma mɛɓoku mɛte yini. Ɛ yo nje tɛmɛ kɛ mbɔmbu wombɛ. 6Ɛ mi ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ gwey yinɔri nɛ ŋgoŋ seŋgile yo. Ɛ mi ɓɛŋɛ ɓenyamɔ ɓete ɓe nɛ mɛkol yini ɓe ɗiyɛ kɛ to mɛnɛti nɛ̀ ɓaka ɓe ɗiyɛ kɛ mɔy likɔ nɛ̀ ɓaka ɓe kɛndɛ ɗulma nɛ mɔy nɛ̀ ɓenɔn ɓete ɓe jɛ kɛ kwey, ɓo hɛnɛ ɓa̧ kɛ mɔyte. 7Kɛ kɔŋte, ɛ mi wokɛ wɛtɛ mɛn kɛ lɛpɔ nyɛ mi nde: ‹Piyɛr, tɛma, wokɔ ɓenyamɔ ɓenɔri ɗye.› 8Yasi wɛtɛ, ɛ mi yeŋsa nde: ‹Ko na, Nyaŋgwɛ Kumande! Kɛto ko yiŋa yasi te yi nɛ sɛmbɔ ho yi nɛ mɛmi tì pa kɛ̀ wɛtɛ yesɔ kɛ numbu mbɛ na.› 9Kɛ mɛŋga yiɓate, ɛ mɛn wulɛ ɗyoɓɔ lɛpɔ nde: ‹Yasi te yi Njambiyɛ ma pɛsɔ nde, yo mɛ pupunate, wɛ tî njaki ɓu̧ yo nda yasi te yi nɛ sɛmbɔ na!› 10Yo kelnama ɗete kumɔ mɛŋga yitati. Kɛ kɔŋte, ɛ yasi yinɔri hɛnɛ yɔkwɛ kɛ̀ ɗyoɓɔ. 11Yaka nɔ, ɓomɔ yitati kɛ ɗya̧ kɛ numɛy tu̧ komɛ mi ɓa̧ ya kɛ́. Ɓo tomma ɓo wulɛ Sesare njesɛ kɛ yembɛ. 12Ɛ Kimɔ Sisiŋ lɛpɛ nyɛ mi nde, mi kwâŋ sinɛ ɓo kinɛ pa simta na. Ɓemaŋ ɓusu yitan jɔ wɛtɛ ɓaka ka̧ tikiɗye mi, ɛ wusɛ ɗya̧ nyiŋɛ tu̧ Kɔrnɛy. 13Ɛ Kɔrnɛy yekiɗye nda yi nyɛ ɓɛŋma nɛ wɛtɛ jaki Njambiyɛ tɛmnate kɛ mɔy tu̧ ɗyenɛ kɛ́ nyɛ wusɛ, yekiɗye sendi nda yi jaki Njambiyɛ te lɛpima nyɛ nyɛ nde: ‹Tomɔ ɓomɔ kɛnjɛ kɛ Yope kɛ̀ jeɓa nɛ wɛtɛ mbam nde Simɔn, yiŋa ɗinɔ ɗyenɛ nde Piyɛr. 14A ta lɛpɔ mɛyasi mɛte yi ta joŋgwɛ wɛ wúnɛ ɓotu ɓe tu̧ ɗyɔ hɛnɛ kɛ́ nyɛ wɛ.› » 15Ɛ Piyɛr kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Kɛ mi ma nyɛ numbu kɛ lɛpi kɛ́, ɛ Kimɔ Sisiŋ piyɛ nje kɛ yotu ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛ tu̧ ɓaka, ndi nda yi Kimɔ Sisiŋ piya nɔ mbɔmbu nje kɛ yotu su ɓejekɛ ɓe Yesus kɛ́. 16Ɛ mi takɛ lɛpi te yi Kumande Yesus lɛpima nde: ‹Jaŋ tɔpuma ɓomɔ kɛ mɔrɔku, kɛ ɓɛ wunɛ, Njambiyɛ ta tɔpɛ wunɛ kɛ Kimɔ Sisiŋ.› » 17Piyɛr ka̧ sendi mbɔmbu lɛpɔ nde: «Njambiyɛ nya ɓotu ɓete ndi kiya Kimɔ Sisiŋ te yi nyɛ nya wusɛ kɛ ŋgimɔ te yi wusɛ tikima nɛ temɔ kɛ yi Kumande Yesus Krist kɛ́. Ɗete, mi mɔ te nda, nɛ́ mi lu̧ ɗyambi nɛ Njambiyɛ?»
18Kɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yenɛ kɛ Yuda ɓaka ma si wokɔ ɗete kɛ́, ɛ mɛtemɔ man si wɛyɛ. Ɛ ɓo lukse Njambiyɛ lɛpɔ nde: «Njambiyɛ jayma gbate nde, yiŋa mɛkandɔ yêŋsaŋgwɛ sendi temɔ, nɛ́ ɓo ɓɛ nɛ joŋgwɛ.»
Kandina jeɓan ɗinɔ Kritɛn
19Ɓotu ɓete ɓe wanjama kɛto nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ mɛte yi ɓo teɗya ɓo kɛto Itɛn kɛ́ ka̧ kumɔ Fenisi, kumɔ Siprɛ nɛ̀ Aŋtiyos. Ɓo ɗikima lɛpɔ Kimɔ Tom nyɛ ndi Ɓeyudɛn ɓepɔ. 20Ko ɗete, ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka yan ɓe ɓa̧ ɓotu ɓe Siprɛ nɛ̀ ɓotu ɓe Sirɛn ɓaka ka̧ kumɔ kɛ Aŋtiyos. Ɛ ɓo lɛpɛ Kimɔ Tom kɛ kasi Kumande Yesus nyɛ Ɓegrɛk. 21Ɗeti te yi Baba Mbokɔ ɗiyma kɛ yotu yan, ɛ ɓomɔ ɓuɗyate yeŋsa temɔ tikɔ kɛ yi Kumande Yesus. 22Njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus kɛ Yerusalɛm ɓaka wokuma kasi te. Ɛ ɓo tomɛ Barnabas kɛnjɛ kɛ Aŋtiyos. 23Kɛ Barnabas ma ɗya̧ mate ɓɛŋɛ nda yi Njambiyɛ teɗya nɛ ŋgikwa nɛ kɛ́, ɛ nyɛ sosa kitɛ ɓo hɛnɛ nde, ɓo kɛ̂n mbɔmbu wokuna nɛ Nyaŋgwɛ Kumande nɛ temɔ yan hɛnɛ. 24Barnabas ɓa̧ mɔ ŋgikwa. Kimɔ Sisiŋ ɓa̧ tondunate kɛ yotu nɛ. A ɓa̧ sendi kɛ tikɔ temɔ kɛ yi Njambiyɛ. Ɗete, ɛ ɓomɔ ɓuɗyate nyiŋɛ kɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka. 25Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ nje kwa̧ kɛ̀ kɛ Tars kɛ̀ gɔsɔ Sol. 26Kɛ nyɛ ma si dolɔ nyɛ kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ nyɛ kɛ̀ nɔ Aŋtiyos. Ɓo kwaŋɗya sew wɛtɛ nɛ yim mate. Kɛ sew wɛtɛ te, ɓo ɗikima wesiɗya ɓenɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Kumande Yesus kɛ Aŋtiyos ɓaka. Ɛ ɓo ɗiki teɗye mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ ɓuɗya ɓomɔ. Yo kɛ Aŋtiyos yi ɓo kandima jeɓan ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka nde Kritɛn.
27Kɛ ŋgimɔ te yite ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ tɛmma Yerusalɛm kɛ̀ kɛ Aŋtiyos. 28Ɛ wɛtɛ kɛ njoka yan, ɗinɔ ɗyenɛ nde Agabus tɛmɛ. Kimɔ Sisiŋ lɛpinama nyɛ nyɛ, ɛ nyɛ pelɛ nde, nyaŋgwɛ kolɔ ta ɗya̧ kɛ to mɛnɛti hɛnɛ. Ɛ yo ɗya̧ gbate kɛ ŋgimɔ te yi Kolod ɓa̧ nyaŋgwɛ kumande kɛ to mɛnɛti kɛ́. 29Ɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka pɛsɛ nde, ɓo ta tomse mɛyasi yí kamɛ nɛ ɓenjɔŋ ɓan ɓe kɛ Yuda ɓaka. Mumɔ hɛnɛ nya ɓeŋgwɛ ɗeti te yenɛ. 30Ɛ ɓo tomse yo nɛ Barnabas ɓenɛ Sol kɛ̀ nyɛ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ kɛ Yerusalɛm ɓaka.
12Ɓo woma Jak, nyɛ sendi Piyɛr kɛ jɔɓɔ
1Kɛ pɔku mɛtu te yite ɛ kumande Herod nyɛ ɓɔ kɛ teɗya mɛbɔnɛ nyɛ ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka. 2A nya ɗeti nde, ɓo wôku Jak te maŋ nɛ Jaŋ nɛ kafa. 3Kɛ nyɛ ma ɓɛŋɛ nde, mɛkele mɛte kimɔte kɛ misi mɛ Ɓeyudɛn kɛ́, ɛ nyɛ nyɛ sendi ɗeti nde, ɓo ɓîya Piyɛr. Yo ɓa̧ kɛ ŋgimɔ jesɔ ɗyena mɛmampa mɛte yi kinɛ ŋga̧ kɛte kɛ́. 4Kɛ ɓo ma si ɓiye nyɛ ɗete kɛ́, ɛ Herod kwaŋɗye nyɛ kɛnjɛ kɛ tu̧ jɔɓɔ lɛpɔ nde, njɔŋ ɓesɔja yini ɗîki pɛmɔ Piyɛr. Njɔŋ ɓesɔja wɛtɛ ɓa̧ nɛ ɓesɔja yini. Herod kwaɗya jɔse Piyɛr kɛ misi mɛ ɓomɔ hɛnɛ kɛ kɔŋ jesɔ *Paska Ɓeyudɛn.
Njambiyɛ kɛ punjɛ Piyɛr kɛ jɔɓɔ
5Ɗete, ɓo ɓa̧ kɛ pɛmɔ Piyɛr kɛ tu̧ jɔɓɔ. Yasi wɛtɛ, njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka ɗikima ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ ɓuɗyate kɛto nɛ.
6Kɛ tu te yi ɓa̧ nde, misi pupɛ te Herod ta jɔse Piyɛr kɛte kɛ́, Piyɛr ɓa̧ wotunate nɛ mɛkɔl sumba yiɓa. A yama kɛ njoka ɓesɔja yiɓa. Ɓesanjele ɓa̧ sendi kɛ pɛm kɛ numɛy tu̧ jɔɓɔ. 7Semɔ semɔ, ɛ wɛtɛ jaki Baba Mbokɔ ɗya̧, ɛ mɛjasi panɛ kɛ mɔy tu̧ jɔɓɔ. Ɛ nyɛ kpokɛ Piyɛr kɛ mbanjɔ jemɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Tɛma nɛdɔ.» Ɛ mɛkɔl mɛ sumba te yi ɓo wotuma nɛ mɛɓɔ mɛnɛ kɛ́ si sɔriyɛ ɓalɔ kɛ mɛnɛti. 8Kɛ kɔŋte, ɛ jaki te lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Susula kanda yɔ, lɛŋa mɛnakala mɔ.» Ɛ Piyɛr si kelɔ ɗete. Ɛ jaki nje lɛpɔ sendi nyɛ nyɛ nde: «Petɔ yotu yɔ nɛ lambɔ ɗuku yɔ, nɔ̀ ɓêŋgwɛ mi.» 9Ndana, ɛ Piyɛr pundɛ, ɓeŋgwɛ nyɛ. A tì ɓɛ kɛ duwɛ nde, yasi te yi jaki ɓa̧ kɛ kelɔ kɛ́ ɓa̧ gbakasi na, a takima nde, yo nyɛnɔ. 10Ɓo kɛndima kwa̧ bosa njɔŋ ɓotu ɓe pɛmna yasi, kɛndɔ kwa̧ sendi ɓe kɔŋte. Ɛ ɓo nje kɛndɔ kumɔ kɛ numɛy te yi ɓo kelma nɛ sumba kɔ. Wɛ kwáŋ numɛy te mbɛte nje pundɔ sɛ̧. Kɛ ɓo ma kumɔ womɛte kɛ́, ɛ numɛy ɓutuna nɛ ŋguru wenɛ kɛ mbɔmbu yan, ɛ ɓo pundɛ ɓu̧ wɛtɛ nyaŋgwɛ nje. Ndana ndana, ɛ jaki ɗimbiyɛ kɛ misi mɛnɛ. 11Ɗiyɔ kɛ́, ɛ ɗyanɔ ɗyenɛ yɔkwɛ, ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Mi kɛ ɓɛŋɛ ndana nde, yo gbakasi nde, Baba Mbokɔ tomma jaki wenɛ nde, a njâki joŋgwɛ mi soŋɛ kɛ mɛɓɔ mɛ Herod nɛ̀ kɛ ɓeya mɛyasi hɛnɛ te yi Ɓeyudɛn kwaɗya kelɔ nɛ mi kɛ́.» 12Kɛ ɗyanɔ ɗyenɛ ma si yɔkwɛ kɛ́, ɛ nyɛ kwa̧ tɔkɛ nje tu̧ Mariya te nyaŋgwɛ nɛ Jaŋ te yi ɓo jeɓa sendi nde Mark kɔ. Ɓaŋa ɓenjɔŋ ɓusu ɓuɗyate ɓa̧ womɛte kɛ mɛwesiɗya kɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ. 13Ɛ Piyɛr ɗya̧ ɗuŋgwɛ nyaŋgwɛ numɛy, ɛ wɛtɛ nyari nde Roda ɛ ɗikima kelɔ mɛsay womɛte kɔ kɛ̀ lɛŋgwɛ tɔ. 14Ɛ nyɛ wokɛ mɛn wɛtɛ mumɔ duwɛ nde, yo mɛn Piyɛr, ɛ mɛsosa kwa̧ nyɛ. Ɛ nyɛ yɔkwɛ nɛ sokɔ kinɛ ɓutɛ numɛy na. Ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ lɛpɔ nde, Piyɛr kɛ numɛy tu̧. 15Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «’Wɛ kɛ kɔnɔ ka nɛ to?» Ko ɓɛkɔ ɗete, ɛ nyɛ kombile lɛpɔ nyɛ ɓo nde, yo gbakasi. Ɛ ɓo lɛpɛ nde: «Yo yâkaŋgwɛ ɓɛ sisiŋ nɛ.» 16Ko ɗete, Piyɛr ka̧ ndi mbɔmbu yí ɗuŋgwɛ numɛy. Ɓo nja̧ ɓutɛ numɛy, ɛ ɓo ŋgbakima yí ɓɛŋɛ nyɛ. 17Ɛ nyɛ pɛpiɗye ɓɔ nyɛ ɓo nde, ɓo ɗîy nɛ sɛm. Ɛ nyɛ yekiɗye nda yi Baba Mbokɔ punja nɛ nyɛ kɛ tu̧ jɔɓɔ kɛ́. Ɛ nyɛ nje lɛpɔ nde: «Wunɛ kɛ̂n kɛ̀ yekiɗye ɗete nyɛ Jak, yekiɗye sendi ɗete nyɛ ɓemaŋ ɓusu ɓari.» Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ pundɛ kwa̧ kɛ̀ kɛ wɛtɛ mbɛy.
18Kɛ misi ma pupɔ, ɛ lɛpi ɓanɛ ɓesɔja yí duwɛ nɛ mbɛy te yi Piyɛr ka̧ te kɛ́. 19Ɛ Herod lɛpɛ nde, ɓo sâŋ nyɛ. Yasi wɛtɛ, ɓo sáŋ nyɛ kinɛ dolɔ na. Ɛ Herod ɓeŋgwɛ ɓotu ɓe pɛmna ɓotu ɓe jɔɓɔ nɛ lɛpi te. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ pɛsɛ nde, ɓo ɓôŋ ɓo kɛ̀ wo. Ɛ nyɛ nje tɛmɛ kwa̧ kɛ̀ kɛ Yuda kɛ̀ kwaŋɗye ɓuɗya mɛtu kɛ Sesare.
Sɔŋ Herod
20Herod ɓa̧ nɛ nyaŋgwɛ ŋgambi suŋgwɛ nɛ ɓotu ɓe Tir nɛ̀ Sidɔn. Ɛ ɓotu ɓaka saŋgwɛ mɛn tɛmɛ kɛ̀ ɓɛŋɛ nyɛ, yite ɓo sima kombile ŋgiŋ ɓenɛ ɓe wɛtɛ mbam nde Blat te ajiya kumande Herod. Ɓo ka̧ kɛ̀ ɓɛŋɛ Herod, nɛ́ ɓenɛ ɓo kel mbon, nɛ́ ɓo ɗiy nɛ tɛ, kɛto mɛyasi man hɛnɛ ɗikima wulɛ kɛ mɛnɛti mɛ kumande Herod. 21Kɛ yesɔ te yi ɓo kpoma nde, ɓo ta saŋgwa kɛte kɛ́ ma ɗya̧, ɛ Herod lɛŋɛ nyaŋgwɛ lambɔ ɓekumande ɗiyɔ nɔ kɛ mbanjɔ lɛpina nyɛ ɓomɔ. 22Ɛ ɓo lɛpɛ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Yikɛ yeti mɛn mumɔ na, yikɛ mɛn wɛtɛ njambiyɛ!» 23Ɛ wɛtɛ jaki Baba Mbokɔ ɗiɓɛ numbu nɛ kɛ kiya mbɛy, kɛto a tikima Njambiyɛ lukse yotu nɛ. Ɛ ɓekon nyiŋɛ nyɛ kɛ yotu hɛnɛ wo nyɛ. 24Ndana mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ka̧ ndi kɛndɔ mbɔmbu. 25Kɛ Barnabas ɓenɛ Sol ma si siɗyɛ mɛsay man kɛ Yerusalɛm kɛ́, ɛ ɓo ɓu̧ Jaŋ te yi ɓo jeɓa nde Mark kɔ yɔkwɛ nɔ kɛ̀ Aŋtiyos.
13Kimɔ Sisiŋ kɛ tɔkɛ Pol ɓenɛ Barnabas
kɛnjɛ kɛ lɛpina Kimɔ Tom
1Ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nɛ̀ nyaŋgwɛ ɓotu ɓe teɗya mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ɓa̧ kɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Kumande Yesus kɛ Aŋtiyos ɓaka. Yo ɓa̧ nɛ̀ Barnabas nɛ̀ Simeyɔŋ te yi ɓo ɗikima jeɓa nde Nijɛr kɔ. Yo ɓa̧ sendi nɛ̀ Likiyus, mɔ Sirɛn nɛ̀ Manahɛn te yi ɓo ɗɔkwa nyɛ ɓenɛ Herod kɔ nje ɓu̧ Sol. 2Wɛtɛ yesɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ kanɔ Baba Mbokɔ kiyɔ mɛɗye kɛ́, ɛ Kimɔ Sisiŋ lɛpɛ nde: «Ndana wunɛ tɔ̂ka Barnabas ɓenɛ Sol soŋɛ kɛ njoka yun, nɛ́ ɓo kel mɛsay mɛte yi mi kpoma nde, ɓo ta kelɔ kɛ́.» 3Kɛ kiyna mɛɗye nɛ̀ mɛŋgwɛta ma siyɔ kɛ́, ɛ ɓo kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu Barnabas ɓenɛ Sol. Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo tikɛ ɓo nde, ɓo kwâŋ.
4Kimɔ Sisiŋ tomma Barnabas ɓenɛ Sol, ɛ ɓo kwa̧ kumɔ kɛ Selesi. Ɓo nja̧ tɛmɛ womɛte nyiŋɛ kuka kumɔ kɛ wɛtɛ kiriŋgira nde Siprɛ. 5Kɛ ɓo ma kumɔ kɛ Salami kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ ɓomɔ kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn. Jaŋ te yi ɓo jeɓa nde Mark kɔ ɗikima kamɛ ɓo.
6Ɓo nja̧ saɓiyɛ kiriŋgira hɛnɛ kumɔ kɛ Pafos. Kumɔ mate, ɛ ɓo dolɛ wɛtɛ mɔ kelna mɛyasi mɛ kifi, a ɓa̧ mɔ Ɓeyudɛn, ɗinɔ ɗyenɛ nde Baryesus. A ɓa̧ mɔ punja mɛlɛpi mɛ ja̧. 7A ɓa̧ kɛ joŋna ɓenɛ Sɛrgus Polos te kum kiriŋgira. Sɛrgus Polos ɓa̧ nɛ ɗyanɔ. A tomma ɓomɔ kɛ̀ jeɓa nɛ Barnabas ɓenɛ Sol, kɛto a kwaɗya wokɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 8Yasi wɛtɛ, Elimas te mɔ kelna mɛyasi mɛ kifi kɔ ɗikima petɔ Barnabas ɓenɛ Sol, ma kum kiriŋgira mɛ nje tikɔ temɔ kɛ yasi te yi ɓo ta lɛpɔ nyɛ nyɛ kɛ́. Elimas, yo ɗinɔ Baryesus kɛ numbu Grɛk. 9Ndana, ɛ Kimɔ Sisiŋ tondɛ nɛ ŋgbɛŋ kɛ yotu Sol te yi ɓo jeɓa sendi nde Pol kɔ. Ɛ nyɛ ɓɛŋɛ Elimas te mɔ kelna mɛyasi mɛ kifi kɔ nɛ ŋgoŋ 10lɛpɔ nde: «Wɛ mɔ mɛseɓila nɛ̀ ɓeya mɛkele hɛnɛ! Wɛ mɔnɔ *Kum ɓeya mɛkele, wɛ kɛ lu̧ ɗyambi nɛ mɛyasi hɛnɛ te yi ɓɛ nɛ ŋgbeŋ! ’Wɛ ta ndulɔ yaŋgila yasi te yi Baba Mbokɔ si kpo kɛ́ ndenɛn? 11Ɓɛŋa ndana, Baba Mbokɔ ta teɗye wɛ mɛbɔnɛ, misi mɔ ta ɗiɓina. Wɛ tí ɓɛŋɛ se mɛjasi mɛ yesɔ na kumɔ kɛ yiŋa ŋgimɔ.» Ndana ndana, ɛ misi mɛnɛ ɗiɓina nɛ kpikip, ɛ nyɛ kandɛ ɓoɓila yasi, sa̧ mɔ te ɛ ta ɓiye nyɛ kɛ ɓɔ teɗye nyɛ nje. 12Kɛ kum kiriŋgira ma ɓɛŋɛ mɛyasi mɛte yi kwaŋnama kɛ́, ɛ nyɛ tikɛ temɔ kɛ yi Kumande Yesus, kɛto yasi te yi ɓo lɛpima nyɛ nyɛ kɛ kasi Kumande Yesus kɛ́ loŋma nyɛ kɛ temɔ.
13Pol ɓenɛ ɓenjɔŋ ɓenɛ nyiŋma kuka kɛ Pafos kwa̧ kumɔ kɛ Pɛrgɛ kɛ Pamfili. Kumɔ mate, ɛ Jaŋ li̧ ɓo yɔkwɛ nɛ kɔkɔ kɛ̀ Yerusalɛm. 14Pol ɓenɛ Barnabas nja̧ tɛmɛ kɛ Pɛrgɛ kumɔ kɛ Aŋtiyos kɛ Pisidi. Kɛ yesɔ *Saba ma ɗya̧ kɛ́, ɛ ɓo nyiŋɛ kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn kwa̧ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ. 15Kɛ tɔlna mɛkana mɛ mɛmboŋga mɛ Njambiyɛ nɛ̀ tɔlna mɛkana mɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ma siyɔ kɛ́, ɛ ɓotu ɓete ɓe ɗiyɛ nɛ mbanjɔ mɛwesiɗya ɓaka tomɛ ɓomɔ kɛnjɛ kɛ yi Pol ɓenɛ Barnabas kɛ̀ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ njɔŋ, ŋgɛ ɓɛ nde, wunɛ nɛ yiŋa yasi te yi wunɛ kɛ kwaɗyɛ lɛpɔ nyɛ ɓomɔ yí nyɛ nɛ ɓo mɛŋgitɛ, wunɛ lɛ̂pi.»
16Ndana, ɛ Pol tɛmɛ kaŋɛ ɓɔ nyɛ ɓomɔ lɛpɔ nde: «Wunɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl nɛ̀ wunɛ ɓotu ɓete ɓe kambɛ sendi Njambiyɛ ɓaka, wunɛ lɛ̂ŋgwɛ mɛtɔ! 17Njambiyɛ te ɛ kandɔ Isarayɛl tɔkuma ɓesaŋmbambɔ ɓusu. Ɛ nyɛ kelɛ nde, ɓo nyɛ̂ɓi ɓuɗyate kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ nɔ kɛ mɛnɛti mɛ Ejipt kɛ́. Ɛ nyɛ soŋɛ ɓo kɛ Ejipt nɛ nyaŋgwɛ ɗeti nɛ. 18A disimama ɓo kɛ mɛsew nda kamɔni kɛ mɔy koŋgor. 19Ɛ nyɛ girise mɛkandɔ yitan jɔ yiɓa kɛ mɛnɛti mɛ Kanan nje ɓu̧ mɛnɛti man nyɛ kandɔ ɗyenɛ Isarayɛl nde, ɓo nâm. Mɛyasi mɛnɔri hɛnɛ kwaŋnama kɛ mɛsew gɔmay yini jɔ kamɔtan. 20Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ tɛmbiɗye ɓotu ɓe pɛsina jɔsi kɛ njoka yan nyɛ ɓo kumɔ kɛ ŋgimɔ Samiyɛl te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 21Ɗiyɔ kɛ kɔŋte kɛ́, ɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu kwaɗyɛ ɓɛ nɛ kumande te ɛ ta ɗiyɔ nɛ ɓo. Ɛ Njambiyɛ tɛmbiɗye Sayul te mɔnɔ Kis, mɔ kandɔ Bɛŋjamɛ̧ nyɛ ɓo. Ɛ nyɛ ɗiyɛ nɛ ɓo yaka mɛsew kamɔni. 22Kɛ Njambiyɛ ma soŋɛ Sayul kɛ́, ɛ nyɛ nje tɛmbiɗye Davit nde, a ɓɛ̂ki kumande wan. Njambiyɛ lɛpima kɛ kasi Davit nde: ‹Mi Njambiyɛ tɔkuma Davit te mɔnɔ Isay, temɔ mbɛ ɓiyma nyɛ. A ta kelɔ mɛyasi hɛnɛ te yi mi kwaɗyɛ kɛ́.› 23Yo kɛ kandɔ Davit yi Njambiyɛ nya Isarayɛl Mɔ te ɛ ta joŋgwɛ ɓo nda yi nyɛ kpoma kɛ́. Mɔ te, yo Yesus. 24Piŋɔ te yi Yesus tì pa nje na, Jaŋ ɗikima pelɛ kasi tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku nyɛ kandɔ Isarayɛl hɛnɛ nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ temɔ, nɛ́ ɓo tɔpi ɓo kɛ mɔrɔku. 25Kɛ ŋgimɔ te yi mɛsay mɛ Jaŋ ɓa̧ kɛ kɛ̀ kɛ siynate kɛ́, a ɗikima lɛpɔ nyɛ ɓomɔ nde: ‹Wunɛ táka nde, mi nda? Mi yeti mɔ te yi wunɛ laɗye kɔ na. Wunɛ dûkwɛ nde, a ta nje kɛ kɔŋ mbɛ. Mi tí yaka wunjɛ kɔl mɛnakala kɛ kol nɛ na.› 26Wunɛ njɔŋ, wunɛ ɓenday ɓe Abaraham nɛ̀ wunɛ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka, Kimɔ Tom te yi Njambiyɛ njesa nde, a ta joŋgwɛ ɓomɔ kɛ́, a njésikwɛ tom te kɛto su. 27Kɛto, ɓotu ɓe Yerusalɛm nɛ̀ ɓekum ɓan tì duwɛ nde, Yesus ɓa̧ mɔ te ɛ ta joŋgwɛ ɓo na. Ɓo tì ɓɛ sendi kɛ wokɔ to mɛlɛpi mɛte yi ɓomɔ ɗikima tɔlɔ kɛ mɛkana mɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ mɛtu hɛnɛ kɛ yesɔ *Saba kɛ́ na. Ɓo pɛsima nde, Yesus sâŋgwaŋgwɛ nɛ mɛbɔnɛ. Ɗete, ɓo kelma yasi te yi mɛlɛpi mɛte lɛpima kɛ́. 28Ko ɓɛkɔ nde, ɓo tì ɓɛ nɛ to lɛpi te yi wo nɛ nyɛ, ɓo lɛpima nyɛ Pilat nde, a wôku nyɛ. 29Kɛ ɓo ma si kelɔ yasi hɛnɛ te yi ɓa̧ kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ kasi nɛ kɛ́, ɛ ɓo piɗyɛ muŋ nɛ kɛ kroa ɓu̧ kɛ̀ pumbɔ. 30Ko ɗete, Njambiyɛ womiya nyɛ soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ. 31Ɓotu ɓete ɓe wulma Galile ɓenɛ ɓe Yesus nje kɛ Yerusalɛm ɓaka ɓɛŋma nyɛ mɛtu ɓuɗyate kɛ kɔŋ womiya nɛ. Ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kɛte ɓɛŋɛ mɛyasi mɛte yi kwaŋnama kɛ́ kɛ lɛpɔ yo ndana nɛ ŋgbak ŋgbak nyɛ ɓotu ɓe kandɔ Isarayɛl. 32Wusɛ nɛ ŋguru wusu kɛ nje lɛpɔ Kimɔ Tom te nyɛ wunɛ nde, yasi te yi Njambiyɛ kpoma nyɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu kɛ́, 33a ma si tonjɛ yo nyɛ wusɛ ɓenday ɓan kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ womiya nɛ Yesus nda yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ Ɓesom yiɓa nde: ‹Wɛ mɔnmbɛ, kandɛ ndana mi mɛ sɔŋgwɛ.› 34Njambiyɛ kandima si lɛpɔ nde, a ta womiyɛ Yesus soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ, ɗete ko a tí ɓɔ na. Njambiyɛ lɛpima kasi te nde: ‹Mi ta nyɛ wunɛ kpasa mɛkombila mɛte yi mi kpoma nyɛ Davit kɛ́. Ɓomɔ ɓɛ̂ki nɛ ɓiɓina temɔ nde, mɛkombila mɛte ta ɓɛŋna gbate.› 35Njambiyɛ kɛ lɛpɔ sendi kɛ wɛtɛ mbɛy kɛ mɔy mɛkana mɛnɛ nde: ‹Wɛ tí jayɛ nde, muŋ kimɔ mɔ mɛsay wɔ ɓɔ̂ku kɛ mɔy mɛnɛti na.› 36Yasi wɛtɛ, kɛ Davit ma si kelɔ mɛsay kɛ ŋgimɔ te yenɛ ɓeŋgwɛ yasi te yi Njambiyɛ kombila kɛ́, ɛ nyɛ nje gwe. Ɛ ɓo pumbɛ nyɛ nda yi ɓo pumbuma sendi nɛ ɓesaŋmbambɔ kɛ́. Ɛ muŋ nɛ ɓɔ kɛ mɔy mɛnɛti. 37Ndi nde, yɔkɔ yi Njambiyɛ womiya nyɛ kɔ tì ɓɔ nɛ na. 38Ɗete, wunɛ njɔŋ, wunɛ dûkwɛ nde, yo kɛ ɗinɔ ɗyenɛ yi ɓo lɛpɛ nyɛ wunɛ nde, Njambiyɛ ta tikɔ mɛɓeyɔ mun nɛ ŋgwɛtɛ. 39Yo sendi kɛ ɗinɔ ɗyenɛ, mumɔ te ɛ tikɛ temɔ nɛ nyɛ, Njambiyɛ kɛ pɛsɔ nde, mɔ te mɛ nɛ ŋgbeŋ kɛ mbɔmbu wenɛ. Yo yasi te yi mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi kelɔ na. 40Ɗete, wunɛ ɗîy nɛ sɔsɔ, ma wunɛ mɛ nje saŋgwa nɛ mɛyasi mɛte yi ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpima kɛ́. Ɓo lɛpima nde: 41‹Wunɛ ɓotu ɓe yɛliya, wunɛ ɓɛ̂ŋa, wunɛ ŋgbâkimaŋgwɛ ɓuɗyate kwa̧ yambile, kɛto mi ta kelɔ yiŋa mɛkele kɛ ŋgimɔ te yun, ko ɓo lɛ̂pi yo nyɛ wunɛ, wunɛ tí jayɛ na.› »
42Kɛ Pol ɓenɛ Barnabas ma pundɔ kɛ mɔy mbanjɔ mɛwesiɗya kɛ́, ɛ ɓomɔ ŋgwɛta nɛ ɓo nde, ɓo kâlaŋgwɛ nje kɛ yesɔ *Saba te ɛ kɔŋte, nje lɛpina sendi kɛ kiya to lɛpi te. 43Kɛ mɛwesiɗya ma siyɔ kɛ́, ɛ ɓuɗya Ɓeyudɛn nɛ̀ ɓaŋa gbɛla ɓomɔ ɓuɗyate ɓe nja̧ nyiŋɛ misɔn Ɓeyudɛn ɓaka ɓeŋgwɛ Pol ɓenɛ Barnabas. Ɛ Pol ɓenɛ Barnabas nyɛ mɛsimɔ ɓenɛ ɓo kitɛ ɓo nde, ɓo kɛ̂n mbɔmbu tikɔ temɔ nde, Njambiyɛ nɛ ŋgikwa.
44Kɛ yesɔ Saba te ɛ kɔŋte ma ɗya̧ kɛ́, ɛ sulɔ ɓotu ɓe Aŋtiyos wesiɗya nje wokɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 45Kɛ Ɓeyudɛn ma ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ ŋgil ɗete kɛ́, ɛ ɓo kelɛ ɓeya temɔ, ɓiye mɛso nɛ Pol kɛ yasi te yi nyɛ ɗikima lɛpɔ kɛ́ toyɛ sendi nyɛ. 46Ɛ Pol ɓenɛ Barnabas lɛpɛ misi nɛ misi nyɛ ɓo nde: «Yo ɓa̧ nde, wusɛ kânda lɛpɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ wunɛ. Yasi wɛtɛ, nda yi wunɛ sɛŋma yo, pɛsɔ sendi jɔsi yun nɛ ŋguru wun nde, wunɛ ti yaka ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo na, ndana wusɛ kɛ tumɔ kɔŋ nɛ wunɛ kɛ̀ kɛ yi ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka, 47kɛto Baba Mbokɔ lɛpima nyɛ wusɛ nde: ‹Mi tɛmbiɗya wɛ nda mɛjasi kɛ mɛkandɔ mɛ ɓotu ɓete ɓe yeti kɛ duwɛ Njambiyɛ ɓaka, nɛ́ wɛ joŋgwɛ ɓomɔ kumɔ kɛ njena mɛnɛti.› » 48Kɛ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka ma wokɔ mɛlɛpi mɛnɔri kɛ́, ɛ ɓo ɓɛ nɛ mɛsosa lɛpɔ nde, mɛlɛpi mɛ Baba Mbokɔ kimɔte ɓuɗyate. Ɓomɔ hɛnɛ te yi Njambiyɛ kpoma nde, ɓo ta ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo ɓaka yeŋsama temɔ tikɔ kɛ yi Kumande Yesus. 49Kimɔ Tom Kumande Yesus ka̧ kɛndɔ mbɔmbu kɛ mɛnɛti mɛte hɛnɛ. 50Yasi wɛtɛ, ɛ Ɓeyudɛn ɗesɛ to ɓoma ɓete ɓe ɓa̧ nɛ kusuku ɓe ɗikima ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ ɓaka nɛ̀ nyaŋgwɛ ɓotu ɓe ɗya suŋgwɛ nɛ Pol ɓenɛ Barnabas. Ɛ ɓo teɗye ɓo mɛbɔnɛ ɗuɗye ɓo kɛ ɗya ɗyan. 51Ɛ Pol ɓenɛ Barnabas kutɛ mɛkol man soŋɛ ŋgbutu ɗya te yi teɗye ɓo nde, ɓo yeti nɛ mɛsosa nɛ ɓo na. Ɛ ɓo nje kwa̧ kɛ̀ kɛ Ikɔn. 52Yasi wɛtɛ, jɔnja ɓotu ɓete ɓe nja̧ ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist kɛ Aŋtiyos ɓaka ɓa̧ yan nɛ nyaŋgwɛ mɛsosa. Sendi, Kimɔ Sisiŋ ɓa̧ tondunate kɛ yotu yan.
14Pol ɓenɛ Barnabas kɛ lɛpɔ
Kimɔ Tom kɛ Ikɔn
1Pol ɓenɛ Barnabas ɗyaŋma kɛ Ikɔn, ɛ mɛyasi kwaŋna nda yi yo kwaŋnama kɛ mɛɗya mɛte yiri kɛ́. Ɛ ɓo hɛnɛ yiɓa nyiŋɛ kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn lɛpina nyɛ ɓomɔ. Ɛ lɛpi yan kelɛ nde, ɓuɗya Ɓeyudɛn nɛ̀ ɓuɗya Ɓegrɛk tîki temɔ kɛ yi Kumande Yesus. 2Yasi wɛtɛ, ɛ Ɓeyudɛn ɓete ɓe sɛŋma kinɛ tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka ɗesɛ to ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka kelɔ nde, ɓo ɓɛ̂ki nɛ ɓeya mɛtakɛ suŋgwɛ nɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka. 3Ɗete, ɛ Pol ɓenɛ Barnabas kwaŋɗye ɓuɗya mɛtu kɛ Ikɔn. Ɓo ɗikima lɛpina kinɛ gwe wɔ̧ ɓomɔ na, tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus. Kumande Yesus ɗikima nyɛ ɓo ɗeti te yi kelɔ mɛyekambiyɛ nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛyasi yí teɗye nde, Kimɔ Tom te yi ɓo lɛpɛ kɛ kasi ŋgikwa nɛ kɛ́, gbakasi. 4Ɛ ɓotu ɓe ɗya ɓaka kɛ mɛŋgaɓiyɛ yiɓa, ɓaŋa kɛ kɔŋ Ɓeyudɛn, ɓaŋa kɛ kɔŋ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus. 5Ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka nɛ̀ Ɓeyudɛn nɛ ŋguru wan ɓenɛ ɓekum ɓan komsama, nɛ́ ɓo kɛ̀ teɗye Pol ɓenɛ Barnabas mɛbɔnɛ, lu̧ ɓo sendi nɛ mɛtari wo. 6Kɛ Pol ɓenɛ Barnabas ma wokɔ kasi te kɛ́, ɛ ɓo mbɔmbila kwa̧ kɛ̀ ɗiyɔ kɛ Listɛr nɛ̀ Dɛrbɛ nɛ̀ kɛ pɔku te yite kɛ Likawoni. 7Kumɔ mate, ɛ ɓo lɛpɛ Kimɔ Tom nyɛ ɓomɔ.
Pol ɓenɛ Barnabas kɛ Listɛr
8Wɛtɛ mɔ kɔsu ɓa̧ kɛ Listɛr, mɛkol mɛnɛ ma jɛmɛ. Ɓo jama ndi nyɛ ɗete, a tì kɛndɛ ko wɛtɛ yesɔ na. 9Mbam kɔ ɓa̧ kɛ wokɔ yasi te yi Pol ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́. Ɛ Pol ɓɛŋɛ nyɛ nɛ ŋgoŋ duwɛ nde, mbam te ɓa̧ kɛ tikɔ temɔ nde, kɔsu nɛ yakama siyɔ. 10Ɛ Pol lɛpɛ nɛ mɛn kɛ kwey nyɛ nyɛ nde: «Tɛma, ɗiyɔ kɛ kwey nɛ ŋgbeŋ nɛ mɛkol mɔ.» Ɛ mbam ɗo tɛmɛ kɛndɔ. 11Kɛ ŋgil ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka ma ɓɛŋɛ yasi te yi Pol kelma kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ nɛ mɛn kɛ kwey nɛ numbu Likawoni nde: «Ɓaŋa ɓenjambiyɛ ma yeŋsa yotu nda ɓomɔ nje nɔ kɛ yusu.» 12Ɓo loma Barnabas nde Seyus,*f1* nje lo Pol nde Hɛrmɛs,*f1* kɛto yo ndi nyɛ ɗikima lɛpina kɛ njoka yan yiɓa. 13Mbanjɔ mbaŋa njambiyɛ te yi ɓo jeɓa nde Seyus kɔ ɓa̧ kɛ numbu ɗya. Ɛ mɔ te ɛ ɓa̧ nɛ mɛsay mɛ nyɛna sadaka nyɛ njambiyɛ te kɔ kwa̧ kɛ ɓu̧ ɓembam nday nje nɔ. Ɓo jakima njam mɛjeti lɛnje ɓembam ɓenday ɓete. Ɛ nyɛ ɓu̧ ɓo kɛ̀ nɔ kɛ mɛnumɛy mɛ ndoko te yi litɛ ɗya kɛ́. A kwaɗya wo ɓo kelɔ nɛ sadaka nyɛ Pol ɓenɛ Barnabas. Ŋgil ɓomɔ ɓa̧ sendi nɛ yɛsiɗyɛ kelnate ɗete. 14Kɛ Barnabas ɓenɛ Pol te ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus ma wokɔ kasi te kɛ́, ɛ ɓo nyalɛ mɛlambɔ kɛ yotu sɛɗyɛ nɛdɔ kɛ̀ kɛ mɔy ŋgil ɓomɔ kembiɗya lɛpɔ nde: 15«Wunɛ njɔŋ, kɛto ŋge yi wunɛ kelɛ mɛyasi mɛte yinɔri kɛ́? Wusɛ ndi gbɛla ɓomɔ sendi nda wunɛ. Wusɛ njáki nje lɛpɔ Kimɔ Tom Yesus nyɛ wunɛ yí kitɛ wunɛ nde, wunɛ yêŋsaŋgwɛ temɔ tikɔ lem ɓenjambiyɛ ɓete kanɔ Njambiyɛ te ɛ nɛ joŋ kɔ. Yo nyɛ kusɛ ɗyoɓɔ nɛ̀ mɛnɛti nɛ̀ maŋ nɛ̀ mɛyasi hɛnɛ te yi ɗiyɛ kɛ mɔyte kɛ́. 16Njombu yaŋa kɛ mɛtu mɛ njimɛ Njambiyɛ te tikima mɛkandɔ mɛ ɓomɔ hɛnɛ nde, ɓo kêl mɛyasi nda yi ɓo kwaɗyɛ. 17Ko ɓɛkɔ ɗete, mɛŋgimɔ hɛnɛ, a tì sɔɗyɛ yotu na. A ka̧ mbɔmbu teɗye gbate nde, a nɛ ŋgikwa, kɛto a kɛ nɔɗyɛ mbiyɔ njesɛ wunɛ wulɛ ɗyoɓɔ, nyɛ wunɛ nyambi yaka nɛ mɛŋgimɔ. A kɛ nyɛ wunɛ nyɛŋgwɛ, tonjɛ mɛsosa kɛ temɔ yun.» 18Ko ɓɛkɔ nde, Pol ɓenɛ Barnabas lɛpinama ɗete, ɓo wɔnduma ɓiriki yí petɔ nɛ ɓomɔ nde, ɓo tî kel sadaka nyɛ ɓo na.
19Ndana, ɛ Ɓeyudɛn tɛmɛ wulɛ Aŋtiyos nɛ Ikɔn lɛpina nyɛ ŋgil ɓomɔ. Ɛ ɓomɔ yeŋsa ɗiyɔ kɛ kɔŋ yan lu̧ Pol nɛ mɛtari, nɛ́ ɓo wo nyɛ. Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo ɗalɛ nyɛ soŋɛ kɛ mɔy ɗya takɛ nde, a ma gwe. 20Yasi wɛtɛ, kɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Kumande Yesus Krist ɓaka ma wesiɗya litɔ nyɛ kɛ́, ɛ nyɛ tɛmɛ yɔkwɛ nyiŋɛ sendi kɛ mɔy ɗya. Misi pupɛ ɛ ɓenɛ Barnabas tɛmɛ kwa̧ kɛ̀ kɛ Dɛrbɛ.
Pol ɓenɛ Barnabas kɛ yɔkwɛ
kɛ Aŋtiyos kɛ Siri
21Ɓo lɛpima Kimɔ Tom mate kelɔ nde, ɓuɗya ɓomɔ ɓɛ̂ki ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist. Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo nje yɔkwɛ nɛ kɔkɔ kɛ̀ kɛ Listɛr nɛ̀ Ikɔn nɛ̀ Aŋtiyos. 22Ɓo ka̧ mbɔmbu nyɛ ɗeti nyɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka, kitɛ ɓo nde, ɓo kêl tiŋ te yi tikɔ temɔ kɛ yenɛ. Ɓo lɛpima sendi nyɛ ɓo nde: «Yí nyiŋɛ nɔ kɛ *Kandɔ Njambiyɛ, wusɛ ta pa saŋgwa nɛ ɓuɗya mɛbɔnɛ.»
23Ɓo ɗikima nyɛ ɓaŋa ɓomɔ ɗiyɔ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ kɛ njoka mɛnjɔŋ mɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe tikima temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka. Kɛ kɔŋ tɛmbiɗya yan, ɓo ɗikima kiyɔ mɛɗye ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ nje diyɛ Kumande mɔ te ɛ ɓotu ɓete tikima temɔ kɛ yenɛ kɔ nde, a ɓâkiɗya ɓo. 24Pol ɓenɛ Barnabas nja̧ kwa̧ nɛ Pisidi kumɔ kɛ Pamfili. 25Ɓo ka̧ mbɔmbu lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ Pɛrgɛ nje kwa̧ kumɔ Atali. 26Ɓo nja̧ tɛmɛ womɛte nyiŋɛ kuka kɛndɔ kumɔ Aŋtiyos, kɛ mbɛy komɛ ɓomɔ kandima si diyɛ Njambiyɛ kɛto yan nde, a nyɛ̂ki ɓo mɛkombila kɛ mɛsay mɛte yi ɓo siyma si tonjɛ ndana kɛ́.
27Kɛ ɓo ma ɗya̧ kɛ Aŋtiyos kɛ́, ɛ ɓo jeɓa njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka, yekiɗye mɛyasi hɛnɛ te yi Njambiyɛ nya ɓo ɗeti nde, ɓo kêl kɛ́. Ɓo yekiɗya sendi nda yi Njambiyɛ ɓutuma nje nyɛ yiŋa mɛkandɔ, nɛ́ ɓo sendi tiki temɔ kɛ yi Kumande Yesus. 28Ɓo yama mɔnɔ mɛtu womɛte kɛ Aŋtiyos ɓenɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka.
15Yasi te yi njɔŋ ɓekritɛn ɓe
Yerusalɛm pɛsima kɛ́
1Ɓaŋa ɓomɔ wulma Yuda kɛ̀ kɛ Aŋtiyos kɛ̀ teɗye yiŋa yasi dɛlɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka. Ɓo lɛpima nyɛ ɓo nde: «Ŋgɛ wunɛ ti pɛsina ɓeŋgwɛ mboŋga te yi Mɔyisi nya kɛ́, wunɛ ti yaka ɓɛ nɛ joŋgwɛ na.» 2Ɛ Pol ɓenɛ Barnabas nyɛ mɛso ɓeyate ɓenɛ ɓo lombiɗya kɛto te. Ɛ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka pɛsɛ nde, nɛ̀ Pol nɛ̀ Barnabas nɛ̀ ɓaŋa ɓenjɔŋ ɓan ta kɛ̀ kɛ Yerusalɛm kɛ̀ ɓɛŋɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nɛ̀ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ, nɛ́ ɓo nɛmbi lɛpi te. 3Kɛ kɔŋte, ɛ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka kɛ̀ tikiɗye ɓo kɛ nje, ɛ ɓo kɛ̀ nɛ kɛndi yan mbɔmbu kwa̧ nɛ Fenisi nɛ̀ Samari yekiɗye nda yi ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn yeŋsama temɔ kɛ́. Ɛ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus kɛ mɛɗya mɛte ɓaka wokɛ nyaŋgwɛ mɛsosa. 4Kɛ ɓo ma ɗya̧ kɛ Yerusalɛm kɛ́, ɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka nɛ̀ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nɛ̀ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ ɓu̧ ɓo nɛ mɛsosa. Ɛ ɓo yekiɗye mɛyasi hɛnɛ te yi Njambiyɛ nya ɓo ɗeti nde, ɓo kêl kɛ́. 5Ko ɓɛkɔ ɗete, ɛ ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓe ɓa̧ kɛ njɔŋ *Ɓefarisɛ̧ ɓaka tɛmɛ lɛpɔ nde: «Ɓo pɛ̂si ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka, lɛpɔ sendi nyɛ ɓo nde, ɓo ɓêŋgwɛ mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́.»
6Ɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nɛ̀ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ nɛmbɛ lɛpi te. 7Ɛ ɓo lɛpina ɓiye mɛso ɓuɗyate. Kɛ kɔŋte, ɛ Piyɛr tɛmɛ lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ njɔŋ, wunɛ duwa̧ nde, Njambiyɛ kikima tɔkɛ mi kɛ njoka yun, nɛ́ mi lɛpi Kimɔ Tom nyɛ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka, nɛ́ ɓo tiki temɔ kɛ yi Kumande Yesus. 8Njambiyɛ te ɛ duwɛ mɛtemɔ mɛ ɓomɔ kimɔte kɔ teɗya nde, a jayma ɓo, nyɛ ɓo Kimɔ Sisiŋ nda yi nyɛ nya wusɛ sendi kɛ́. 9Njambiyɛ tì nɛmbɛ njoka su sinɛ ɓo na. A pupuɗya mɛtemɔ man, kɛto ɓo tikima temɔ kɛ yi Kumande Yesus. 10Kɛto ŋge yi wunɛ kwaɗyɛ ɓoɓile Njambiyɛ ndana yí soɓiɗye nyaŋgwɛ mapi nyɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka? Mapi te, sinɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu suɗya yo. 11Yasi wɛtɛ, wusɛ kɛ tikɔ temɔ nde, wusɛ ta ɓɛ nɛ joŋgwɛ, kɛto Kumande Yesus nɛ ŋgikwa. Ɓo sendi ta ɓɛ nɛ joŋgwɛ kɛto te.»
12Ndana, ɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe wesiɗyama ɓaka ɗiyɛ nɛ sɛm yí wokɔ nda yi Barnabas ɓenɛ Pol ɓa̧ kɛ yekiɗye kasi mɛyekambiyɛ nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛyasi hɛnɛ te yi Njambiyɛ nya ɓo ɗeti nde, ɓo kêl kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka.
13Kɛ ɓo ma si lɛpina kɛ́, ɛ Jak ɓu̧ lɛpi lɛpɔ nde: «Wunɛ njɔŋ, wunɛ lɛ̂ŋgwɛ mɛtɔ kɛ yasi te yi mi ta lɛpɔ kɛ́. 14Simɔn yekiɗya nda yi Njambiyɛ kikima teɗye ŋgikwa nyɛ yiŋa mɛkandɔ yí tɔkɛ ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka yan ɓe ta ɓɛ ɓotu ɓenɛ. 15Mɛkele mɛte kɛ yaka nɛ mɛlɛpi mɛte yi ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpima kɛ́. Kɛto yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: 16‹Baba Mbokɔ kɛ lɛpɔ nde: Kɛ kɔŋte, mi ta yɔkwɛ nɛ kɔkɔ nje. Mi ta tɛmbiɗye mɔy tu̧ Davit yi ma ɓalɔ kɛ́. Mi ta tɛmbiɗye ɓɔru yasi te. 17Ɗete, ɓukwɛ ɓomɔ te ɓaka hɛnɛ nɛ̀ mɛkandɔ hɛnɛ te yi mi kwaɗyɛ nde, ɓo ɓɛ̂ki ɓotu ɓembɛ ɓaka ta sa̧ nje Baba Mbokɔ. 18Baba Mbokɔ te ɛ kikima teɗye mɛyasi mɛte kɔ lɛpɛ ɗete.›
19«Kɛ yembɛ, mi kɛ kombile ɓɛŋɛ nde, wusɛ tî njaŋgwɛ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓe yeŋsa temɔ tikɔ kɛ yi Njambiyɛ ɓaka na. 20Yasi wɛtɛ, wusɛ kɛ̂ti mɛkana kɛnjɛ ɓo nde, ɓo tî ɓoɓa ɗye mɛnjay mɛte yi ɓo kelma nɛ sadaka nyɛ ɓaŋa ɓenjambiyɛ na, kɛto yo kɛ kelɔ nde, mumɔ ɓɛ̂ki nɛ sɛmbɔ. Ɗiyɔ mbam ɓenɛ nyari tî ɓɛŋnaŋgwɛ kinɛ nde, ɓo ɓɛ̂ki kɛ gwaki na. Ɓo tî ɗyaki nyamɔ te ɛ gwe gbɔŋgi ho ɗye mɛkiyɔ mɛ nyamɔ na. 21Kɛto kandɛ nɛ ɓetomba kɛ mɛɗya hɛnɛ ɓomɔ kɛ pelɛ yo wulɛ kɛ mɛkana mɛ mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́. Ɓo kɛ tɔlɔ sendi yo yesɔ *Saba hɛnɛ kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn.»
22Ndana, ɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nɛ̀ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ nɛ̀ njɔŋ ɓotu te ɓe tikima temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka ɓɛŋɛ kimɔte yí tɔkɛ ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka yan, tomɔ ɓo ɓenɛ ɓe Pol nɛ Barnabas kɛnjɛ Aŋtiyos. Ɓo tɔkuma Yude te yi ɓo jeɓa nde Barsabas kɔ, tɔkɛ sendi Silas. Ɓo hɛnɛ yiɓa ɓa̧ nda ɓetokondo kɛ njoka te ɓari. 23Ɛ ɓo ɓu̧ mɛkana nyɛ ɓo. Ɓo kɛtima kɛ mɔy mɛkana mɛte nde: ‹Wunɛ ɓemaŋ ɓusu ɓe yiŋa mɛkandɔ ɓe ɗiyɛ kɛ Aŋtiyos, kɛ Siri nɛ̀ kɛ Silisi ɓaka, wusɛ ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nɛ̀ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ nɛ̀ ɓemaŋ ɓusu, wusɛ kɛ nyɛnɔ wunɛ. 24Wusɛ wokuma nde, ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka su tɛmma woŋga kɛ̀ njaŋgwɛ wunɛ nɛ mɛlɛpi man, kelɔ nde, temɔ yun kûɗyukwɛ. Wusɛ tì lɛpɛ yiŋa yaŋa ɗete nyɛ ɓo na. 25Wusɛ hɛnɛ ɓa̧ ŋgiŋ wɛtɛ, ɛ wusɛ ɓɛŋɛ kimɔte yí tɔkɛ ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka su, tomɔ ɓo kɛnjɛ wunɛ ɓenɛ ɓenjɔŋ ɓusu Pol nɛ̀ Barnabas, sɔŋ temɔ su. 26Ɓomɔ ɓaka yiɓa ɓa̧ nɛdɔ te yi ɗyaŋgwɛ joŋgwɛ ɗyan kɛto ɗinɔ Kumande wusu Yesus Krist. 27Yo ɗete yi wusɛ kɛ tomɔ Yude ɓenɛ Silas, nɛ́ ɓo kɛ̀ lɛpi kiya mɛlɛpi mɛte nɛ numbu yan nyɛ wunɛ. 28Kɛto Kimɔ Sisiŋ nɛ̀ wusɛ sendi ɓɛŋma nde, yo yeti kimɔte nde, wusɛ sôɓiɗya wunɛ yiŋa ɗitina mɛmapi te yi tí kamɛ wunɛ kɛ́ na. Yasi wɛtɛ, wunɛ ɓâkiɗya ndi nde, 29wunɛ tî ɓoɓa ɗye mɛnjay mɛte yi ɓo kelma nɛ sadaka nyɛ ɓaŋa ɓenjambiyɛ kɛ́ na. Wunɛ tî ɗyaki mɛkiyɔ mɛ nyamɔ ho ɗye nyamɔ te ɛ gwe gbɔŋgi kɔ na. Ɗiyɔ mbam ɓenɛ nyari tî ɓɛŋnaŋgwɛ kinɛ nde, ɓo ɓɛ̂ki kɛ gwaki na. Yo kimɔte nde, wunɛ tî kel mɛyasi mɛte na. Hɛ saŋgwa!›
30Ndana, ɛ ɓotu ɓete yi ɓo tɔkuma ɓaka jana nɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe ma tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓaka tɔkɛ kɛndi kɛ̀ Aŋtiyos. Kumɔ mate, ɛ ɓo wesiɗye ɓomɔ nyɛ ɓo mɛkana. 31Kɛ ɓo ma si tɔlɔ mɛkana mɛte kɛ́, ɛ ɓomɔ ɓɛ nɛ mɛsosa kɛto kimɔ mɛlɛpi mɛte yi ɓo lɛpima nyɛ ɓo kɛ mɔyte kɛ́. 32Yude ɓenɛ Silas ɓa̧ sendi ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. Ɛ ɓo lɛpina ɓuɗyate kitɛ ɓo nyɛ ɓo ɗeti. 33Ɓo yama mɔnɔ mɛtu mate, ɛ ɓenjɔŋ ɓan ɓe mate jana nɛ ɓo lɛpɔ nde, ɓo kɛ̂n nɛ tɛ. Ɛ ɓo yɔkwɛ suŋgwɛ ɓotu ɓete ɓe tomma ɓo ɓaka. [34Yasi wɛtɛ, ɛ Silas pɛsɛ nde, a ta tika nɛ mate.] 35Ɛ Pol ɓenɛ Barnabas tika kɛ Aŋtiyos. Ɓo ɗikima teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ, lɛpɔ sendi Kimɔ Tom Kumande Yesus ɓenɛ ɓaŋa ɓuɗya ɓomɔ.
Pol ɓenɛ Barnabas kɛ ɓaka
36Mɔnɔ mɛtu kwaŋma kɛ kɔŋte, ɛ Pol lɛpɛ nyɛ Barnabas nde: «Wusɛ yɔ̂kwɛ nɛ kɔkɔ kɛ̀ ɓɛŋɛ joŋgwɛ ɓenjɔŋ ɓusu kɛ mɛɗya hɛnɛ te yi wusɛ lɛpima Kimɔ Tom Kumande Yesus kɛte kɛ́.» 37Barnabas kwaɗya nde, ɓo ɓôŋ Jaŋ te yi ɓo jeɓa sendi nde Mark kɔ kɛ̀ nɔ. 38Yasi wɛtɛ, Pol tì jayɛ nde, ɓenɛ ɓo kɛ̂n na, kɛto Jaŋ ma léŋ ɓo kɛ mɛnɛti mɛ Pamfili kinɛ kɛ̀ kamɛ ɓo kɛ mɛsay man na. 39Yo nja̧ kwa̧ nɛ nyaŋgwɛ mɛlombɔ, ɛ ɓo ɓaka. Ɛ Barnabas ɓu̧ Mark nyiŋɛ nɛ kuka kwa̧ kɛ̀ Siprɛ. 40Ɛ Pol tɔkɛ nɛ Silas.
Kɛ ɓenjɔŋ ɓan ma si diyɛ Kumande Yesus nde, a nyɛ̂ki Pol mɛkombila kɛ́, ɛ nyɛ kwa̧ ɓenɛ Silas. 41Ɓo kwaŋma nɛ Siri, kwa̧ sendi nɛ Silisi yí nyɛ ɗeti nyɛ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka.
16Timɔte kɛ nyiŋɛ njɔŋ Pol ɓenɛ Silas
1Pol nja̧ kwa̧ sendi kɛ̀ kɛ Dɛrbɛ toŋgiɗya kumɔ Listɛr. Wɛtɛ mɔ te ɛ ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist kɔ ɓa̧ mate, ɗinɔ ɗyenɛ nde Timɔte. Nyaŋgwɛ wenɛ ɓa̧ ŋgɔndu Ɓeyudɛn, a ɓa̧ kɛ ɓeŋgwɛ Kimɔ Tom Yesus. Saŋgwɛ wenɛ ɓa̧ mɔ Ɓegrɛk. 2Njɔŋ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist kɛ Listɛr nɛ̀ kɛ Ikɔn ɓaka ɓa̧ kɛ jayɛ joŋgwɛ Timɔte. 3Pol kwaɗya kwa̧ ɓenɛ nyɛ, ɗete ɛ nyɛ ɓu̧ nyɛ pɛsɔ, kɛto Ɓeyudɛn ɓete ɓe ɓa̧ kɛ pɔku te yite ɓaka duwa̧ hɛnɛ nde, saŋgwɛ nɛ Timɔte ɓa̧ mɔ Ɓegrɛk. 4Kɛ mɛɗya mɛte yi ɓo kwaŋma kɛte kɛ́, ɓo ɗikima pelɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka nde, ɓo ɓâkiɗya mɛmboŋga mɛte yi ɓotu ɓe tomun ɓe Yesus nɛ̀ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ ɓe ɗiyɛ kɛ Yerusalɛm nya kɛ́. 5Ndana mɛnjɔŋ mɛ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka ɓa̧ kɛ tikɔ temɔ nɛ ŋgbik kɛ yenɛ. Ɓomɔ ɓa̧ kɛ ɓuyɔ mɛtu hɛnɛ kɛ njɔŋ yan.
Kimɔ Sisiŋ kɛ tomɔ Pol kɛnjɛ
kɛ Maseduwan
6Ɓo nja̧ kwa̧ nɛ Friji, kwa̧ sendi nɛ Galasi, kɛto Kimɔ Sisiŋ teɗya ɓo nde, ɓo tî lɛpi Kimɔ Tom kɛ Asi na. 7Kɛ ɓo ma kumɔ kɛ kɛki Misi kɛ́, ɛ ɓo diy kɛ̀ kɛ Bitini. Yasi wɛtɛ, ɛ Sisiŋ Yesus sɛŋɛ nde, ɓo tî kɛn na. 8Ɗete, ɛ ɓo nje kwa̧ nɛ Misi kumɔ kɛ Turuwas. 9Nɛ tu ɛ Pol ɓɛŋɛ nda nyɛnɔ nde, wɛtɛ mɔ Maseduwan punduma kɛ to nɛ ŋgwɛta nɛ nyɛ lɛpɔ nde: «Inja kɛ Maseduwan nje kamɛ wusɛ.» 10Kɛ kɔŋ nyɛnɔ Pol yinɔri, ɛ wusɛ*f1* sa̧ nje te yi kɛ̀ nɛdɔ kɛ Maseduwan, kɛto wusɛ duwa̧ nde, yo Njambiyɛ jeɓa wusɛ nde, wusɛ kɛ̂n lɛpɔ Kimɔ Tom mate.
Lidiya kɛ tikɔ temɔ kɛ yi
Kumande Yesus
11Ɗete, ɛ wusɛ nyiŋɛ kuka kɛ Turuwas ɓu̧ nje nɛ ŋgbeŋ yí kɛ̀ kɛ Samɔtras. Misi pupɛ ɛ wusɛ kumɛ kɛ Neyapolis. 12Kɛ kɔŋte, ɛ wusɛ nje kwa̧ mate kumɔ kɛ wɛtɛ ɗya nde Filipi. Mɛɗya hɛnɛ kɛ mɛnɛti mɛ Maseduwan wókunaŋgwɛ nɛ Filipi. Ɓotu ɓe ɗya te wúla Rom nje nɔ. Wusɛ yama mɔnɔ mɛtu womɛte. 13Kɛ yesɔ *Saba ma ɗya̧, ɛ wusɛ ɗuwɛ kɛ mɔy ɗya kɛ̀ kɛ goŋ wɛtɛ ɗuku, kɛto wusɛ ɓa̧ kɛ takɛ nde, yiŋa mbɛy komɛ ɓomɔ ɗiki ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ́ yâkaŋgwɛ ɓɛ mate. Kumɔ mate, ɛ wusɛ kwa̧ ɗiyɔ mɛtiɗyɛ. Ɛ wusɛ lɛpina nyɛ ɓoma ɓete ɓe wesiɗyama womɛte ɓaka.
14Wɛtɛ nyari nde Lidiya, ŋgɔndu Tiyatir ɓa̧ kɛ njokate. A ɓa̧ mɔ ɗyaŋgwa kpasa to tena mɛlambɔ. A ɗikima kanɔ sendi Njambiyɛ. A ɗikima lɛŋgwɛ tɔ kɛ lɛpi te yi wusɛ ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́. Baba Mbokɔ kelma mɛsay kɛ temɔ nɛ, na woku yasi te yi Pol ɗikima lɛpɔ kɛ́ kimɔte. 15Wusɛ tɔpuma nyɛ kɛ mɔrɔku ɓenɛ ɓotu ɓe tu̧ ɗyenɛ. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ ŋgwɛta nɛ wusɛ lɛpɔ nde: «Ŋgɛ ɓɛ nde, wunɛ ɓɛŋma gbate nde, mi kɛ tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus, wunɛ nyîŋa tu̧ ɗyembɛ ɗiyɔ te.» Ɛ nyɛ jeliyɛ wusɛ nde, wusɛ jâya.
Pol ɓenɛ Silas kɛ jɔɓɔ kɛ Filipi
16Wɛtɛ yesɔ wusɛ ɓa̧ kɛ kɛ̀ kɛ mbɛy komɛ ɓomɔ ɗikima wesiɗya ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kɛ́. Ɛ wusɛ saŋgwa nɛ wɛtɛ nyari kɛ nje. Nya te ɓa̧ bala. A ɓa̧ nɛ wɛtɛ ɓeya sisiŋ kɛ yotu yi ɗikima teɗye nyɛ mɛyasi mɛte yi ta kwaŋna kɛ́. Ɗete, ɓotu ɓete ɓe ɗikima ɗiyɔ nɛ nyɛ ɓaka ɗikima sɔmbɔ ɓuɗya mɔni. 17Nya kɔ kandima ɓeŋgwa su sinɛ ɓe Pol ɗiki lɛpɔ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Ɓotu ɓaka, yo ɓotu ɓe mɛsay ɓe Njambiyɛ te ɛ kwaŋma mɛyasi hɛnɛ kɛ kwey kɔ. Ɓo kɛ teɗye wunɛ nje te yi Njambiyɛ yakama joŋgwɛ nɛ wunɛ kɛ́.» 18A kelma ɗete ɓuɗya mɛtu. Ɛ Pol wokɛ ŋgambi ɓuɗyate. Ɛ nyɛ yeŋsa ɓɛŋɛ njimɛ lɛpɔ nyɛ ɓeya sisiŋ te nde: «Nɛ ɗinɔ Yesus Krist, mi kɛ lɛpɔ nyɛ wɛ nde: Pundɔ ɗuwɛ kɛ yotu nya kɔ.» Ɛ ɓeya sisiŋ pundɛ kɛ yotu nɛ ndi kɛ kiya ŋgimɔ te.
19Kɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ nɛ nya kɔ ma ɓɛŋɛ nde, ɓiɓina temɔ te yi ɓo ɓa̧ nɔ kɛ nje sɔmbuna mɔni yan ma ɗiɓina kɛ́, ɛ ɓo ɓiye Pol ɓenɛ Silas kpatile ɓo kumɔ nɔ kɛ ɓembe sɛ̧ kɛ misi mɛ ɓekum. 20Ɛ ɓo ɓu̧ ɓo kɛ̀ nɔ kɛ yi ɓotu ɓe pɛsina mɛlɛpi lɛpɔ nde: «Ɓotu ɓaka Ɓeyudɛn, ɓo kɛ potɔ ɗya ɗyusu. 21Ɓo kɛ teɗye sendi mɛkele mɛte yi mɛmboŋga musu kiɗyɛ kɛ́. Wusɛ yeti nɛ ɗeti te yi jayɛ yo ho ɓeŋgwɛ yo na, kɛto wusɛ su ɓotu ɓe Rom.» 22Ɛ ŋgil ɓotu ɓete ɓe wesiɗyama womɛte ɓaka nje yeŋsa lu̧ ɗyambi nɛ Pol ɓenɛ Silas. Ɛ ɓotu ɓe pɛsina mɛlɛpi lɛpɛ nde, ɓo sîki sɔrɛ mɛkandɔ kɛ yotu yan, nyɛ sendi ɓomɔ ɗeti nde, ɓo njûru ɓo nɛ njambala. 23Kɛ ɓo ma si njurɔ ɓo ɓuɗyate ɗete kɛ́, ɛ ɓo nje ɓu̧ ɓo kɛnjɛ kɛ tu̧ jɔɓɔ. Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ mɔ ɓakiɗya ɓejɔɓɔ nde, a pɛ̂m ɓo kimɔte. 24Kɛ mɔ ɓakiɗya ɓejɔɓɔ ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ ɓo kɛ̀ ɗiɓɔ kɛ wɛtɛ mɔnɔ toŋgari kɛ njena tu̧ jɔɓɔ nyɛ mɛpoka kɛ mɛkol man.
Mɔ ɓakiɗya ɓejɔɓɔ kɛ yeŋsa temɔ
tikɔ kɛ yi Kumande Yesus
25Yi kɛ̀ nɔ ɓembe tu Pol ɓenɛ Silas ɗikima ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ jembina yí lukse nɛ nyɛ. Ɓotu ɓe jɔɓɔ te ɓari ɗikima lɛŋgwɛ mɛtɔ wokɔ. 26Semɔ semɔ, ɛ mɛnɛti ŋgwaŋgwa ɓuɗyate. Ɛ tu̧ jɔɓɔ ŋgbɔkisa nɛ dimbi kumɔ nji̧. Ɛ mɛnumɛy mɛ tu̧ jɔɓɔ hɛnɛ si ɓutuna ndi ŋga wɛtɛ. Ɛ mɛyasi mɛte yi ɓo wotuma nɛ ɓejɔɓɔ hɛnɛ kɛ́ si pamiyɛ. 27Kɛ mɔ ɓakiɗya ɓejɔɓɔ ma jemiyɛ ɓɛŋɛ mɛnumɛy nyasɛ kɛ́, ɛ nyɛ sutɛ kafa nɛ, na wo nɛ yotu nɛ, kɛto a takima nde, ɓejɔɓɔ ma ɓɔmbɔ. 28Yasi wɛtɛ, ɛ Pol lɛpɛ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Wɛ tî woku yotu na, wusɛ hɛnɛ waka.» 29Ɛ mɔ ɓakiɗya ɓejɔɓɔ diyɛ ɗitɛ, ɛ nyɛ nyiŋɛ ɓekɛ ɓekɛ kɛ mɔy tu̧ ɓalɔ nɛ mɛŋgwaŋgwa kɛ mɛkol mɛ Pol ɓenɛ Silas. 30Ɛ nyɛ ɓu̧ ɓo kɛ̀ nɔ sɛ̧ diyɛ ɓo nde: «Wunɛ ɓebaba, mi kêl nan, nɛ́ mi ɓɛ nɛ joŋgwɛ te yi kpo nɛ kpo?» 31Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus, ɗete wɛ ta ɓɛ nɛ joŋgwɛ kandɛ wɛ nɛ ŋguru wɔ kumɔ ɓotu ɓe tu̧ ɗyɔ.» 32Ɛ ɓo lɛpɛ kasi Kumande Yesus nyɛ nyɛ ɓenɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ kɛ mɔy tu̧ ɗyenɛ ɓaka. 33Ɛ nyɛ ɓu̧ ɓo weyɛ mɛpeŋ man ndi kɛ kiya ŋgimɔ te nɛ tu. Ndana ndana, ɛ ɓo tɔpɛ mɔ ɓakiɗya ɓejɔɓɔ kɔ ɓenɛ ɓotu ɓe tu̧ ɗyenɛ hɛnɛ kɛ mɔrɔku. 34Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ ɓu̧ Pol ɓenɛ Silas kɛ̀ nɔ kɛ tu̧ ɗyenɛ kɛ̀ nyɛ ɓo mɛɗye. A ɓa̧ nɛ mɛsosa ɓuɗyate ɓenɛ ɓotu ɓe tu̧ ɗyenɛ hɛnɛ, kɛto a tikima temɔ kɛ yi Njambiyɛ.
Ɓotu ɓe pɛsina jɔsi kɛ soŋɛ ɓɔ nɛ
Pol ɓenɛ Silas
35Kɛ misi ma pupɔ kɛ́, ɛ ɓotu ɓe pɛsina mɛlɛpi tomɛ ɓotu ɓe mɛsay ɓan lɛpɔ kɛnjɛ mɔ ɓakiɗya ɓejɔɓɔ nde, a sôŋa ɓɔ nɛ Pol ɓenɛ Silas. 36Ɛ nyɛ nje lɛpɔ tom te nyɛ Pol nde: «Ɓotu ɓe pɛsina mɛlɛpi njesa mɛn nde, mi sôŋa ɓɔ nɛ wunɛ. Ɗete, ndana wunɛ pûndu kwa̧ nɛ tɛ.» 37Yasi wɛtɛ, ɛ Pol lɛpɛ nyɛ ɓotu ɓe tomun ɓete nde: «Wusɛ mɛ nɛ ɗiyɔ ɓotu ɓe Rom, ko ɓɛkɔ ɗete, ɓo nya ɗeti nde, ɓo njûru wusɛ nɛ njambala kɛ misi mɛ ɓomɔ kinɛ pa duwɛ to lɛpi na, kwaŋɗye wusɛ kɛnjɛ kɛ jɔɓɔ. Ndana ɓo kɛ kwaɗyɛ punjɛ wusɛ kɛ sɔ. Ko yaŋa tí kelna ɗete na. Ɓo nɛ ŋguru wan njâki soŋɛ ɓɔ nɛ wusɛ.» 38Ɓotu ɓete yi ɓo tomma ɓaka yɔkwa̧ kɛ̀ lɛpɔ ɗete nyɛ ɓotu ɓe pɛsina mɛlɛpi. Kɛ ɓo ma wokɔ nde, Pol ɓenɛ Silas mɛ nɛ ɗiyɔ ɓotu ɓe Rom kɛ́, ɛ ɓo gwe wɔ̧ ɓuɗyate, 39ɛ ɓo tɛmɛ kɛ̀ ŋgwɛta nɛ ɓo. Ɛ ɓo punjɛ ɓo soŋɛ ɓɔ nɛ ɓo, ŋgwɛta sendi nɛ ɓo nde, ɓo kwâŋ jisɛ kɛ mɔy ɗya. 40Kɛ Pol ɓenɛ Silas ma pundɔ kɛ tu̧ jɔɓɔ kɛ́, ɛ ɓo kwa̧ kɛ̀ kɛ yi Lidiya. Ɓo ɓɛŋma ɓenjɔŋ ɓan mate. Ɛ Pol ɓenɛ Silas kitɛ ɓo. Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo nje kwa̧.
17Pol ɓenɛ Silas kɛ Tesalonik nɛ̀ Bere
1Pol ɓenɛ Silas kwaŋma nɛ Aŋfipolis, kwa̧ sendi nɛ Apoloni nje kumɔ kɛ Tesalonik. Ɓeyudɛn ɓa̧ nɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mate. 2Ɛ Pol nyiŋɛ kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya kɛ mɛyesɔ mɛ *Saba yitati nda yi nyɛ ɗikima kelɔ kɛ́. Ɓenɛ ɓomɔ lɛpinama kɛ mɛyasi mɛte yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́, 3nɛmbɛ teɗye nyɛ ɓo nde, yo ɓa̧ ndi nde, *Krist yâkaŋgwɛ saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ gwe nje womiyɛ kɛ njoka ɓemuŋ. Ɛ nyɛ kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Yesus te yi mi lɛpɛ kasi nɛ nyɛ wunɛ kɔ nyɛ Krist.» 4Ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka te yeŋsama temɔ jayɛ yasi te yi Pol lɛpima kɛ́, ɛ ɓo nyiŋɛ kɛ njɔŋ nɛ ɓenɛ Silas. Ɓegrɛk ɓuɗyate ɓe ɗikima kanɔ Njambiyɛ ɓaka nɛ̀ ɓuɗya kpasa ɓoma kelma sendi ɗete.
5Yasi wɛtɛ, ɛ Ɓeyudɛn kelɛ ɓeya temɔ, ɛ ɓo jeɓa ɓaŋa ɓotu ɓe ɓeya to ɓe ɓa̧ kɛ wowɔ kinɛ misi mɛsay ɓaka, wesiɗye ɓo kandɛ njaŋgwa yasi kɛ mɔy ɗya. Ɛ ɓo ɗya̧ nɛ tululu kɛ tu̧ Jasɔn, sa̧ Pol ɓenɛ Silas, nɛ́ ɓo ɓu̧ ɓo kɛ̀ nɔ kɛ mbɔmbu ɓomɔ. 6Nda ɓo tì dolɛ ɓo kɛ́, ɛ ɓo nje kpatile Jasɔn ɓenɛ ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka kɛ̀ nɔ kɛ mbɔmbu nyaŋgwɛ ɓomɔ ɓe ɗya lɛpɔ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Ɓotu ɓaka ma si potɔ mbokɔ kɛ hɛnɛ. 7Ɓo ɗyaŋma sendi waka, ɛ Jasɔn jayɛ nde, ɓo ɗîy kɛ tu̧ ɗyenɛ. Ɓomɔ ɓaka hɛnɛ yeti kɛ ɓeŋgwɛ mɛmboŋga mɛ *Sesar na, ɓo kpál lɛpɔ yan nde, wɛtɛ kumande kɛte nde Yesus.» 8Kɛ nyaŋgwɛ ɓomɔ ɓe ɗya nɛ̀ ŋgil hɛnɛ ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ ɓoku nyiŋɛ to yan. 9Jasɔn ɓenɛ ɓotu te ɓari ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka paŋma pa nyɛ mɔni yí gbo nɛ lɛpi, ɛ ɓo nje soŋɛ ɓɔ nɛ ɓo yɛy. 10Kɛ tu ma ɗya̧ kɛ́, ɛ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka kwaŋɗye Pol ɓenɛ Silas ɓekɛ ɓekɛ kɛnjɛ Bere. Kɛ ɓo ma kumɔ mate kɛ́, ɛ ɓo kwa̧ nyiŋɛ kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn. 11Ɓeyudɛn te ɓe Bere ɓa̧ nɛ kimɔ temɔ kwa̧ ɓe Tesalonik. Ɓo wokuma jayɛ Kimɔ Tom nɛdɔ nɛ temɔ yan hɛnɛ. Ɓo ɗikima nɛmbɛ yasi te yi ɓa̧ kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́ mɛtu hɛnɛ yí ɓɛŋɛ, simande mɛlɛpi mɛte yi ɓo ɗikima lɛpɔ nyɛ ɓo kɛ́ ɓa̧ nɛ ŋgbeŋ. 12Ɓomɔ ɓuɗyate kɛ njoka yan tikima temɔ kɛ yi Kumande Yesus. Kɛ njoka Ɓegrɛk sendi, ɓaŋa ɓuɗya kpasa ɓoma nɛ̀ ɓuɗya ɓembam kelma sendi ɗete. 13Yasi wɛtɛ, kɛ Ɓeyudɛn te ɓe Tesalonik ma wokɔ nde, Pol kɛ lɛpɔ sendi mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kɛ Bere kɛ́, ɛ ɓo nje njaŋgwɛ yasi ɗesɛ to ɓomɔ. 14Ɗete, ɛ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka kwaŋɗye Pol nɛdɔ kɛnjɛ pulɔ maŋ. Silas ɓenɛ Timɔte nja̧ tika yan kɛ Bere mate. 15Ɓotu ɓete ɓe ka̧ tikiɗye Pol ɓaka ɓoŋma nyɛ kumɔ nɔ kɛ Atɛn. Ɛ ɓo nje yɔkwɛ nɛ kɔkɔ kɛ̀ Bere nɛ tomun te yi Pol kɛnja Silas ɓenɛ Timɔte nde, ɓo kɛ̂n dolɔ nyɛ nɛdɔ.
Pol kɛ Atɛn
16Kɛ ŋgimɔ te yi Pol ɓa̧ kɛ Atɛn kɛ laɗya Silas ɓenɛ Timɔte kɛ́, temɔ nɛ tì ɓɛ nɛ tɛ na, kɛto ɗya te ɓa̧ tondunate nɛ ŋgbɛŋ nɛ ɓaŋa ɓenjambiyɛ ɓete yi ɓo tuyma kɛ́. 17Ɗete, ɛ Pol ɗiki lɛpina kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya ɓenɛ Ɓeyudɛn nɛ̀ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ kanɔ Njambiyɛ ɓaka. A ɗikima lɛpina sendi mɛtu hɛnɛ ɓenɛ ɓotu ɓete ɓe nyɛ ɗikima saŋgwa ɓenɛ ɓo kɛ babal ɓaka. 18Ɓaŋa nyaŋgwɛ ɓotu ɓe duwa̧ mɛyasi ɓe ɓa̧ kɛ njɔŋ ɓaŋa ɓomɔ nde Ɓepikuri nɛ̀ kɛ njɔŋ ɓaŋa nde Ɓestoyisiyɛ̧ ɓaka nja̧ lɛpina sendi ɓenɛ ɓe Pol. Ɛ ɓaŋa kɛ njoka yan lɛpɛ nde: «Ɓuɗya ndambu ndambu lɛpi te yi mbam kɔ lɛpɛ kɛ́, to te nɛ ŋge?» Kɛ ɓaŋa ma wokɔ nda Pol ɓa̧ kɛ lɛpɔ kasi Yesus, lɛpɔ sendi nde, ɓemuŋ ta womiyɛ kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ nde: «Ɗekɛ nda a kɛ lɛpɔ kasi ɓaŋa ɓenjambiyɛ dɛlɛ.» 19Ndana, ɛ ɓo ɓu̧ nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ wɛtɛ mbɛy nde Aropagi kɛ mbɔmbu ɓetomba ɓe ɗya. Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Wusɛ kɛ kwaɗyɛ duwɛ jɔnja teɗya yasi te yi wɛ teɗye ɓomɔ ndana kɛ́. 20Kɛto mɛyasi mɛte yi wɛ lɛpɛ kɛ́, wusɛ kɛte nda tu. Wusɛ kɛ kwaɗyɛ ɓiye to te.» 21Ŋgbak ŋgbak ɓomɔ ɓe Atɛn nɛ̀ ɓejɛŋgwɛ ɓete ɓe ɗikima ɗiyɔ kɛ Atɛn ɓaka ɗikima kwaŋɗye ndi ŋgimɔ yan kɛ lɛpina jɔnja mɛyasi nɛ̀ kɛ wokuna jɔnja mɛtom.
22Ndana, ɛ Pol tɛmɛ kɛ mbɔmbu ɓetomba ɓe ɗya lɛpɔ nde: «Wunɛ ɓotu ɓe Atɛn, kɛ mɛyasi hɛnɛ mi kɛ ɓɛŋɛ nde, wunɛ nya temɔ yun hɛnɛ kɛ kanna mɛyasi. 23Kɛto kɛ mi ma kɛndɔ kɛ ɗya ɗyun seŋgile mɛmbɛy nɛ̀ mɛyasi mɛte yi wunɛ kanɛ kɛ́, ɛ mi ɓɛŋɛ wɛtɛ mbɛy nyɛna sadaka, ɓo kɛtima kɛte nde: ‹Mbɛy te yikɛ, yo yi njambiyɛ te yi ɓomɔ tì pa duwɛ kɔ.› Njambiyɛ te yi wunɛ kanɛ kinɛ duwɛ nyɛ kɔ, yo Njambiyɛ te ɛte yi mi lɛpɛ kasi nɛ ndana nyɛ wunɛ kɔ. 24Yo Njambiyɛ te kusɛ mbokɔ nɛ̀ mɛyasi hɛnɛ te yi ɗiyɛ kɛte kɛ́. Nyɛ Kumande te ɛ namɛ ɗyoɓɔ nɛ̀ mɛnɛti. A ti jóŋnaŋgwɛ kɛ mɛmbanjɔ mɛte yi ɓomɔ sumɛ nɛ ɓɔ kɛ́ na. 25Sendi, kinɛ yiŋa yaŋa te yi ɓomɔ yakama kelɔ nyɛ nyɛ na, kɛto kinɛ yiŋa yaŋa mbɛt nɛ mbɛt kɛ ɓanɔ nyɛ na. Yo nyɛ kelɛ nde, ɓomɔ hɛnɛ ɓɛ̂ki nɛ joŋ. Yo nyɛ nyɛ ɓo sosu, nyɛ ɓo mɛyasi hɛnɛ. 26A kusuma mɛkandɔ mɛ ɓomɔ hɛnɛ wulɛ ndi kɛ mumɔ wɛtɛ, nyɛ ɓo mbɛy kɛ to mɛnɛti maka hɛnɛ. A nya mɛŋgimɔ nyɛ ɓo, nyɛ sendi ɓo njena mɛ mɛnɛti mɛte yi ɓo ta ɗiyɔ kɛte. 27Njambiyɛ kelma ɗete, nɛ́ ɓomɔ sa̧ nyɛ, nɛ́ ɓo ɓoɓile ɗete, ta ɓɛ yari, ɓo ta duwɛ nyɛ. Ko ɗete, a kɛ kɛki mumɔ hɛnɛ, 28kɛto yo nyɛ kelɛ nde, wusɛ ɓɛ̂ki nɛ joŋ, wusɛ kɛ̂ndi, ɓɛ ɓomɔ. Ɓaŋa ɓomɔ ɓe kɛtɛ mɛkana kɛ njoka yun ɓaka ɗikima lɛpɔ nde: ‹Wusɛ sendi ɓɔnɔ ɓenɛ.› 29Ɗete, ŋgɛ wusɛ duwɛ nde, wusɛ ɓɔnɔ ɓe Njambiyɛ, wusɛ tî taka nde, a kɛ ɓoŋna nɛ lɔr ho nɛ sumba ho nɛ tari te yi ɓomɔ kwakɛ ɓeŋgwɛ mɛtakɛ mɛte yan kɛ́ na. 30Ndana Njambiyɛ yeti kɛ ɓeŋgwɛ se ŋgimɔ te yi ɓomɔ ɗiyma kinɛ duwɛ mɛyasi kɛ́ na. A kɛ pelɛ ndana nyɛ ɓomɔ hɛnɛ kɛ mɛmbɛy hɛnɛ nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ temɔ tikɔ ɓeya mɛkele man, 31kɛto a pɛsima yesɔ te yi mɔ te yi nyɛ tɛmbiɗya kɔ ta pɛsɔ mɛlɛpi mɛ ɓotu ɓe mɛnɛti maka hɛnɛ nɛ ŋgbeŋ. A teɗya gbate nyɛ ɓo hɛnɛ nde, yo mɔ te, kɛto a womiya nyɛ soŋɛ kɛ njoka ɓemuŋ.»
32Kɛ ɓomɔ ma wokɔ kasi womiya ɓemuŋ kɛ́, ɛ ɓaŋa nyɛtɛ. Ɛ ɓaŋa lɛpɛ yan nde: «Wɛ ta nje kala lɛpɔ sendi lɛpi te nyɛ wusɛ kɛ yiŋa ŋgimɔ.» 33Ɗete, ɛ Pol kwa̧ tikɔ ɓo. 34Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓaŋa ɓomɔ kɛ njoka yan nyiŋma njɔŋ nɛ, tikɔ temɔ kɛ yi Kumande Yesus. Yo ɓa̧ Denis te wɛtɛ mɔ pɛsina mɛlɛpi kɛ Aropagi ɓu̧ wɛtɛ nyari nde Damaris nɛ̀ ɓaŋa sendi.
18Pol kɛ lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ Kɔrɛŋt
1Kɛ Pol ma si lɛpina kɛ mbɔmbu ɓetomba kɛ Aropagi kɛ́, ɛ nyɛ nje tɛmɛ womɛte kɛ Atɛn kwa̧ kɛ̀ kɛ Kɔrɛŋt. 2Kumɔ mate, ɛ nyɛ dolɛ wɛtɛ mbam nde Akilas, mɔ Ɓeyudɛn. Ɓo jáki nyɛ kɛ Pɔŋ. Akilas ɓenɛ nyari wenɛ Pirisil ɗyaŋma wulɛ Itali kɔkɔ te tì pa kikɔ na, kɛto nyaŋgwɛ kumande te yi ɓo jeɓa nde Kolod kɔ nya mboŋga nde, Ɓeyudɛn hɛnɛ ɗûkwɛ kɛ Rom. Ɛ Pol ɓu̧ yotu nyɛ Akilas ɓenɛ nyari. 3Nda Pol ɓa̧ nɛ kiya misi mɛsay ɓenɛ ɓo kɛ́, ɛ nyɛ kɛ̀ ɗiyɔ kɛ yan kelɔ nɛ mɛsay mɛte. Ɓo ɗikima kelɔ mɛtu̧ nɛ to mɛlambɔ. 4Kɛ yesɔ *Saba hɛnɛ Pol ɗikima lɛpina nɛ saŋsaŋ nyɛ ɓomɔ kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya, sa̧ nje nde, Ɓeyudɛn nɛ̀ Ɓegrɛk jâya lɛpi te yi nyɛ ɗikima lɛpɔ kɛ́. 5Kɛ Silas ɓenɛ Timɔte ma ɗya̧ wulɛ Maseduwan kɛ́, ɛ Pol nyɛ sosu nɛ hɛnɛ kɛ lɛpina Kimɔ Tom, teɗye Ɓeyudɛn nde, Yesus gbate *Krist, yɔkɔ yi Njambiyɛ tɔkuma. 6Nda Ɓeyudɛn ɓa̧ kɛ lu̧ ɗyambi nɛ nyɛ toyɛ nyɛ kɛ́, ɛ Pol kutɛ mɛlambɔ mɛnɛ lɛpɔ nde: «Simbo sɔŋ yun ɓâl kɛ to yun, yo ɓɛ́ŋa wunɛ, yite ti ɓɛ́ŋa se mi na. Mi kɛ tumɔ kɔŋ ndana nɛ wunɛ kɛ̀ kɛ yiŋa mɛkandɔ.» 7Ɛ nyɛ pundɛ womɛte kɛ̀ kɛ tu̧ wɛtɛ mbam nde Titus Yustus. Titus ɓa̧ kɛ kanɔ Njambiyɛ, tu̧ ɗyenɛ ɓa̧ kɛ kɛki mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn. 8Wɛtɛ mbam nde Kiripus ɛ ɓa̧ ɗiyɔ nɛ mbanjɔ mɛwesiɗya kɔ tikima temɔ kɛ yi Kumande Yesus ɓenɛ ɓotu ɓe tu̧ ɗyenɛ hɛnɛ. Sendi, ɓaŋa ɓomɔ ɓe Kɔrɛŋt ɓuɗyate ɓe wokuma yasi te yi Pol lɛpima kɛ́, tikima sendi temɔ kɛ yi Kumande Yesus. Ɛ ɓo tɔpɛ ɓo kɛ mɔrɔku. 9Nɛ tu ɛ Kumande Yesus lɛpɛ nyɛ Pol nɛ nje te yi nyɛnɔ nde: «Wɛ tî kambi yaŋa na, kɛn mbɔmbu yí lɛpɔ. Wɛ tî ɗiɓi numbu na, 10kɛto mi kɛ kɔŋ yɔ. Kinɛ mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ ta kpokɛ wɛ na, kɛto mi nɛ ɓomɔ ɓuɗyate kɛ mɔy ɗya kɛ.» 11Pol kwaŋɗya sew wɛtɛ nɛ̀ ŋgwɛndɛ yitan jɔ wɛtɛ kɛ Kɔrɛŋt teɗye ɓomɔ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ.
12Ndana, ɛ Ɓeyudɛn saŋgwɛ ŋgiŋ suŋgwɛ nɛ nyɛ. Ɛ ɓo ɓu̧ nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ mbɔmbu ɓotu ɓe pɛsina jɔsi. Yo ɓa̧ kɛ ŋgimɔ te yi ɓotu ɓe Rom tɛmbiɗya Galiyɔŋ kum kɛ Akay kɛ́. 13Ɛ ɓo lɛpɛ nde: «Mbam kɔ kɛ kelɔ nde, ɓomɔ kân Njambiyɛ kinɛ ɓeŋgwɛ mɛmboŋga na.» 14Kɛ Pol ma diy ɓutɛ numbu kɛ́, ɛ Galiyɔŋ lɛpɛ nyɛ Ɓeyudɛn nde: «Wunɛ Ɓeyudɛn, yo má ɓɛki yiŋa mɛjɔsɔ dɛlɛ ho yiŋa nyaŋgwɛ ɓeya mɛkele, ma mi nɛ ɗeti te yi lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ mɛlɛpi mɛte. 15Ma nda yo mɛlombɔ kɛ gbɛla mɛlɛpi kɛto mɛɗinɔ nɛ̀ kasi mɛmboŋga mun kɛ́, yite ɓɛ́ŋa wunɛ. Mi yeti kɛ kwaɗyɛ pɛsɔ mbɛ mɛlɛpi mɛte yite na.» 16Ɛ nyɛ ɗuɗye ɓo kɛ mbɛy pɛsina jɔsi. 17Ndana, ɛ ɓo hɛnɛ ŋgbɔ ɓiye Sɔsitɛn te kum mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn, mɛndɛ nyɛ womɛte kɛ mbɔmbu ɓotu ɓe pɛsina jɔsi, Galiyɔŋ kinɛ ɓutɛ numbu na.
Pol kɛ yɔkwɛ nɛ kɔkɔ kɛ̀
kɛ Aŋtiyos kɛ Siri
18Kɛ kɔŋte, ɛ Pol nje kwaŋɗye sendi ɓuɗya mɛtu kɛ Kɔrɛŋt. Ɛ nyɛ nje jana nɛ ɓenjɔŋ ɓan ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka nyiŋɛ kuka ɓenɛ Akilas nɛ̀ Pirisil yí kɛ̀ kɛ Siri, yite a ma si kɛ̧ to nɛ nɛ kpoŋ kɛ Kɛŋkere yí teɗye nde, a kinjama yaŋa. 19Kɛ ɓo ma ɗya̧ kɛ Efɛs kɛ́, ɛ Pol tikɛ ɓenjɔŋ ɓe kɛndi nɛ womɛte. Ɛ nyɛ kwa̧ nyiŋɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn lɛpina ɓenɛ ɓo. 20Ɓo ŋgwɛtama nɛ nyɛ nde, a pâŋ pa ya mɔnɔ mɛtu ɓenɛ ɓo. Yasi wɛtɛ, a tì jayɛ na. 21Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ jana nɛ ɓo lɛpɔ nde: «Ŋgɛ Njambiyɛ jayɛ, mi ta ɓasiɗye nje.» Ɛ nyɛ tɛmɛ nyiŋɛ kuka kɛ Efɛs womɛte kwa̧. 22Kɛ nyɛ ma kumɔ kɛ Sesare kɛ́, ɛ nyɛ piyɛ kɛ kuka kɛ̀ nyɛnɔ njɔŋ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ sɛliyɛ kɛ̀ Aŋtiyos.
23Kɛ nyɛ ma si kwaŋɗye mɔnɔ mɛtu mate kɛ́, ɛ nyɛ tɔkɛ nje kwa̧ nɛ mɛnɛti mɛ Galasi nɛ̀ Friji nyɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka ɗeti kɛ temɔ.
Apolos kɛ lɛpɔ Kimɔ Tom
kɛ Efɛs nɛ̀ Kɔrɛŋt
24Yo ɓa̧ nɛ wɛtɛ mɔ Ɓeyudɛn nde Apolos. Ɓo jáki nyɛ kɛ Alɛksaŋdiri. Apolos ɓa̧ nɛ jɛŋ ndapi. A ɓa̧ sendi kɛ duwɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ ɓuɗyate. Ɛ nyɛ tɛmɛ wɛtɛ yesɔ kɛ̀ kɛ Efɛs. 25Ɓo teɗya nyɛ nje Baba Mbokɔ kɛ joŋgwɛ ɗyenɛ. A ɗikima nyɛ temɔ nɛ hɛnɛ kɛ yasi te yi nyɛ kelɛ kɛ́. A ɗikima lɛpɔ teɗye kasi Yesus nyɛ ɓomɔ nɛ nje te. Yasi wɛtɛ, a ɓa̧ kɛ duwɛ ndi kwalɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku te yi Jaŋ ɗikima kelɔ kɛ́. 26Ɛ nyɛ lɛpina kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn kinɛ wɔ̧ na. Kɛ Akilas ɓenɛ Pirisil ma wokɔ nyɛ kɛ lɛpina kɛ́, ɛ ɓo ɓu̧ nyɛ kɛ̀ teɗye nje Njambiyɛ kpasa teɗyate. 27Kɛ kɔŋte, ɛ Apolos kwaɗyɛ kɛ̀ kɛ Akay. Ɛ ɓenjɔŋ ɓenɛ jayɛ kɛtɔ mɛkana kɛnjɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist kɛ Akay ɓaka nde, ɓo ɓôŋ nyɛ kimɔte. Kɛ nyɛ ma kumɔ mate kɛ́, ɛ nyɛ kamɛ ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ teɗya ɓo ŋgikwa nde, ɓo jâya Yesus Krist ɓaka ɓuɗyate. 28A kamma ɓo, kɛto a ɗikima lɛpɔ nɛ saŋsaŋ nyɛ Ɓeyudɛn kɛ misi mɛ ɓomɔ nde, ɓo kɛ mɔy mɛjɔsɔ. A teɗya ɓo nde, Yesus nyɛ *Krist ɓeŋgwɛ yasi te yi ɓa̧ kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ kɛ́.
19Pol kɛ lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ Efɛs
1Kɛ ŋgimɔ te yi Apolos ɓa̧ kɛ Kɔrɛŋt kɛ́, ɛ Pol tɔkɛ nje kwa̧ nɛ mɛmbɛy mɛte yi ɓa̧ nɛ nyaŋgwɛ mɛkeki kɛ́ kumɔ Efɛs, dolɔ ɓaŋa ɓomɔ ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka mate. 2Ɛ nyɛ diyɛ ɓo nde: «Kɛ ŋgimɔ te yi wunɛ tikima nɛ temɔ kɛ yi Yesus Krist kɛ́, Kimɔ Sisiŋ nja̧ kɛ yotu yun?» Ɛ ɓo yeŋsa nyɛ nyɛ nde: «Ko na, wusɛ tì wokɛ su kasi Kimɔ Sisiŋ te na.» 3Ɛ nyɛ nje diyɛ ɓo nde: «Yo kwalɔ tɔpuna ɓomɔ kɛ mɔrɔku te yɛn yi ɓo tɔpuma nɛ wunɛ kɛ́?» Ɛ ɓo yeŋsa nde: «Yo ɓa̧ kwalɔ te yi Jaŋ ɗikima kelɔ kɛ́.» 4Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Yo tɔpuna ɓotu ɓete ɓe ɗikima yeŋsa temɔ yi Jaŋ ɗikima kelɔ kɛ́. Jaŋ ɗikima lɛpɔ nyɛ ɓomɔ nde: ‹Wunɛ tîki temɔ kɛ mɔ te ɛ ta nje kɛ kɔŋ mbɛ kɔ, mɔ te yo Yesus.› » 5Kɛ ɓo ma si wokɔ mɛlɛpi mɛnɔri kɛ́, ɛ ɓo tɔpɛ ɓo kɛ mɔrɔku nɛ ɗinɔ Kumande Yesus. 6Kɛ Pol ma kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu yan kɛ́, ɛ Kimɔ Sisiŋ nje kɛ yotu yan. Ɛ ɓo lɛpina nɛ yiŋa mɛnumbu punjɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 7Ɓo ɓa̧ hɛnɛ nda ɓomɔ kamɔ jɔ yiɓa.
8Kɛ mɛŋgwɛndɛ yitati Pol ɗikima nyiŋɛ kɛ mbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn lɛpina nyɛ ɓomɔ kinɛ wɔ̧ na. A ɗikima lɛpina nyɛ ɓo kɛ kasi kandɔ Njambiyɛ nde, ɓo ɓêŋgwɛ yasi te yi nyɛ ɗikima lɛpɔ kɛ́. 9Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓaŋa kelma ɗaŋna mɛtɔ kinɛ kwaɗyɛ jayɛ na. Ɓo ɗikima lɛpina ɓeyate nyɛ ŋgil ɓomɔ kɛ kasi nje joŋgwɛ te yi Kumande Yesus teɗya kɛ́. Ɛ Pol tikɛ ɓo soŋɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka kɛ njoka yan. A ɗikima lɛpina nyɛ ɓo mɛtu hɛnɛ kɛ mbɛy komɛ Tiranus ɗikima teɗye ɓomɔ yasi kɛ́. 10Yo kwaŋnama ɗete yaka mɛsew yiɓa. Ɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɗikima ɗiyɔ kɛ Asi ɓaka wokɛ Kimɔ Tom Kumande Yesus. Yo ɓa̧ Ɓeyudɛn nɛ̀ Ɓegrɛk.
11Njambiyɛ ɗikima kwa̧ nɛ Pol yí kelɔ nɛ nyaŋgwɛ mɛkele mɛte yi ɓomɔ tì pa ɓɛŋɛ nɛ toru na. 12Ɛ yo kelɛ nde, ɓomɔ ɓôŋ mɛlambɔ nɛ mɔnɔ pɛl mɛkandɔ mɛte yi kpokuma yotu Pol kɛ́ mɔlɔ nɛ ɓotu ɓekɔn, ɛ mɛkɔn ɗiki siyɔ, ɛ ɓeya mɛsisiŋ ɗiki ɗuwɛ kɛ yotu ɓomɔ.
13Ɓaŋa Ɓeyudɛn ɓete ɓe ɗikima kɛndɔ mɛɗya nɛ mɛɗya ɗiki kelɔ ŋga̧ soŋɛ nɛ ɓeya mɛsisiŋ kɛ yotu ɓomɔ ɓaka ɓoɓuma kelɔ mɛsay kɛ yotu ɓotu ɓete nɛ ɗinɔ Kumande Yesus. Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ ɓeya mɛsisiŋ nde: «Mi kɛ lɛpɔ nyɛ wunɛ nɛ ɗinɔ Yesus te yi Pol pelɛ kasi nɛ kɔ nde: Wunɛ pûndu ɗuwɛ kɛ yotu mɔ te yɔkɔ.» 14Ɓɔnɔ ɓe Seva, ɓɔnɔ ɓembam yitan jɔ yiɓa kelma ɗete. Seva ɓa̧ wɛtɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ, a ɓa̧ Ɓeyudɛn. 15Kɛ ɓo ma kelɔ ɗete kɛ́, ɛ ɓeya sisiŋ yeŋsa nde: «Mi duwa̧ Yesus, duwɛ sendi Pol, ma wunɛ yun ɓe nda?» 16Ɛ mbam te ɛ ɓa̧ nɛ ɓeya sisiŋ kɔ nje ɓiye ɓo natɛ ɓo tumbɔ hɛnɛ. Ɛ ɓo sɛɗyɛ pundɔ kɛ tu̧ sɔkɛrɛ nɛ mɛpeŋ kɛ yotu. 17Ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɗikima ɗiyɔ kɛ Efɛs, ko Ɓeyudɛn ko Ɓegrɛk wokuma yasi te yi kwaŋnama kɛ́. Ɛ ɓo hɛnɛ gwe wɔ̧ lukse ɗinɔ Kumande Yesus ɓuɗyate. 18Ɓomɔ ɓuɗyate ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka nja̧ jayɛ mɛɓeyɔ man, lɛpɔ sendi ɓeya mɛyasi mɛte yi ɓo kelma kɛ́ kɛ misi mɛ ɓomɔ. 19Ɓaŋa ɓomɔ ɓe ɗikima kelɔ mɛkele mɛ kifi ɓaka nja̧ nɛ mɛkana mɛte nje loɗyɛ kɛ misi mɛ ɓomɔ hɛnɛ. Ɓomɔ ɓɛŋma nde, mɔni mɛkana mɛte kumma nda miliyɔŋ kamɔtan. 20Ɗete, Kimɔ Tom Kumande Yesus ɓa̧ kɛ kɛ̀ mbɔmbu nɛ nyaŋgwɛ ɗeti.
Nyaŋgwɛ mɛnjaŋgwɛ
kɛ kelna kɛ Efɛs
21Kɛ kɔŋ mɛyasi mɛnɔri, ɛ Pol pɛsɛ kɛ temɔ nde, a ta kwa̧ nɛ Maseduwan kwa̧ nɛ Akay kumɔ kɛ Yerusalɛm. Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Ŋgɛ mi si kɛ̀ mate, mi yâkaŋgwɛ kumɔ sendi kɛ Rom.» 22Ɛ nyɛ tomɛ ɓomɔ yiɓa ɓe ɗikima kamɛ nyɛ kɛ mɛsay ɓaka kɛnjɛ kɛ Maseduwan, yo ɓa̧ Timɔte ɓenɛ Erast. Ɛ nyɛ nɛ ŋguru wenɛ tika kwaŋɗye sendi yiŋa mɔnɔ mɛtu kɛ Asi.
23Kɛ mɛtu mɛte yite ɛ yiŋa nyaŋgwɛ mɛnjaŋgwɛ kelna kɛto kasi nje joŋgwɛ te yi Kumande Yesus teɗya kɛ́. 24Wɛtɛ mbam nde Demiturus, mɔ tuyna mɛyasi nɛ sumba ɗikima tuyɔ yekambiyɛ mbanjɔ wɛtɛ njambiyɛ nde Artemis. Ɗete, ɓotu ɓe mɛsay ɓenɛ ɗikima ɓɛ nɛ ɓuɗya mɔni. 25Ɛ nyɛ jeɓa ɓotu ɓe mɛsay ɓenɛ wesiɗye ɓo ɓenɛ ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe ɗikima kelɔ kiya mɛsay mɛte ɓaka lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ njɔŋ, wunɛ duwa̧ nde, wusɛ jóŋnaŋgwɛ kimɔte kɛto mbelɔ te yikɛ. 26Ndana wunɛ kɛ ɓɛŋɛ wokɔ sendi nde, Pol te yɔkɔ ma si kelɔ nde, ɓuɗya ɓomɔ ɓeŋgwɛ yasi te yi nyɛ lɛpɛ kɛ́. Yeti ndi waka kɛ Efɛs na, ko kɛ pɔku mɛnɛti mɛ Asi hɛnɛ, a ma si nyɛ ɓo yiŋa mɛŋgitɛ lɛpɔ nde, ɓenjambiyɛ ɓete ɓe ɓomɔ kwakɛ nɛ mɛɓɔ man ɓaka yeti gba ɓenjambiyɛ na. 27Lɛpi te yakama kelɔ nde, mɛsay musu gwâki mɛsɛŋgɛ, kelɔ sendi nde, ɓomɔ ɓɛ̂sila mbanjɔ Artemis te nyaŋgwɛ njambiyɛ wusu ɛ nyari kɔ. Yo yakama kelɔ sendi nde, mɛluksa mɛ nyaŋgwɛ njambiyɛ wusu kɔ yi ɓomɔ ɓe Asi nɛ̀ ɓotu ɓe mɛnɛti hɛnɛ kanɛ kɔ sîy.» 28Ŋgɛ ɓomɔ ma wokɔ mɛlɛpi mɛnɔri kɛ́, ɛ ɓo wokɛ ŋgambi ɓuɗyate. Ɛ ɓo kembiɗya lɛpɔ nde: «Artemis te ɛ ɓotu ɓe Efɛs nyaŋgwɛte!» 29Ndana, ɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓɛ nɛ kamtana kɛ ɗya, ɛ ɓo ŋgbɔ sɛɗyɛ nambɛ Gayus ɓenɛ Aristark kɛ̀ nɔ kɛ mbɛy komɛ ɓotu ɓe ɗya ɗikima wesiɗya kɛ́. Gayus ɓenɛ Aristark ɓa̧ ɓotu ɓe Maseduwan, ɓo ɓa̧ kɛ njɔŋ kɛndi Pol. 30Pol kwaɗya punjɛ yotu kɛ ŋgil ɓomɔ, ɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka suŋɛ nyɛ. 31Ɓaŋa nyaŋgwɛ ɓotu ɓete ɓe ɗiyɛ nɛ mɛnɛti mɛ Asi ɓe ɓa̧ ɓesɔ ɓe Pol ɓaka tomma mumɔ kɛ̀ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde, a tî ɓoɓa kɛ̀ kɛ mbɛy komɛ ɓomɔ ɗiki wesiɗya kɛ́ na. 32Ɓomɔ ɗikima lɛpɔ mɛyasi dɛlɛ dɛlɛ, kɛto mɛnjaŋgwɛ kwaŋma to te. Ɗete, sulɔ ɓomɔ tì ɓɛ kɛ duwɛ to mɛwesiɗya man na. 33Ndana, ɛ ɓo ɗalɛ wɛtɛ mbam nde Alɛksaŋdɛrɛ soŋɛ kɛ mɔy ŋgil. Ɓeyudɛn ɗikima pusɔ nyɛ kɛnjɛ mbɔmbu. Ɛ nyɛ pɛpiɗye ɓɔ nyɛ ŋgil ɓomɔ nde, ɓo ɗîy nɛ sɛm. A kwaɗya lɛpina yí nɛmbɛ nɛ to yasi te yi kwaŋnama kɛ́. 34Yasi wɛtɛ, kɛ ɓomɔ ma duwɛ nde, nyɛ Ɓeyudɛn kɛ́, ɛ ɓomɔ hɛnɛ ŋgbɔ kembiɗya nde: «Artemis te ɛ ɓotu ɓe Efɛs nyaŋgwɛte!» Ɓo ɗikima kembiɗya ɗete kumɔ nda hawa yiɓa.
35Kɛ kɔŋte, ɛ mɔ te ɛ ɗikima kɛtɔ mɛyasi kɔ nje wɛɗye mɛtemɔ man lɛpɔ nde: «Wunɛ ɓotu ɓe Efɛs, yo nda kɛ ndekima nde, yo Efɛs ɓakiɗye mbanjɔ nyaŋgwɛ njambiyɛ te Artemis kɔ? Yo nda kɛ ndekima sendi nde, yo Efɛs ɓakiɗye yasi te yi wulma ɗyoɓɔ ɓalɔ kɛ́? 36Ɓomɔ hɛnɛ ma duwɛ yo, ɗete wunɛ wɛ̂ɗya mɛtemɔ wo nyamɔ nɛ pi. 37Kɛto wunɛ ɓoŋma ɓotu ɓaka nje nɔ, yasi wɛtɛ, ɓo tì kpokɛ yiŋa yaŋa kɛ mɔy mɛmbanjɔ mɛ ɓenjambiyɛ ɓusu na, ho lɛpɔ yiŋa lɛpi gbutu suŋgwɛ nɛ njambiyɛ wusu ɛ nyari kɔ na. 38Ŋgɛ ɓɛ nde, Demiturus nɛ̀ ɓotu ɓe mɛsay ɓenɛ nɛ mɛlɛpi suŋgwɛ nɛ wɛtɛ mumɔ, mbɛy pɛsina mɛlɛpi nɛ̀ ɓotu ɓe pɛsina mɛlɛpi kɛte, ɓo kɛ̂n putuna mate. 39Ŋgɛ ɓɛ nde, wunɛ nɛ yiŋa mɛlɛpi sendi, ɓo ta kombile yo kɛ mbɔmbu ɓotu ɓete ɓe ɗiyɛ nɛ mɛsay mɛte ɓaka. 40Wusɛ ɗîy nɛ sɔsɔ kɛ yasi te yi kelnama muka kɛ́, ma ɓo mɛ nje ndeyɛ wusɛ lɛpɔ nde, wusɛ ɗesa to ɓomɔ suŋgwɛ nɛ ɓekum ɓe ɗya. Kɛto kinɛ to lɛpi wɛtɛ nɛ wɛtɛ yi wusɛ yakama pilɛ kɛto mɛwesiɗya mɛte yikɛ na.» 41Kɛ nyɛ ma si lɛpɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓomɔ nde, ɓo sîki ɗuwɛ.
20Pol kɛ lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ Maseduwan
nɛ̀ kɛ mɛnɛti mɛ Ɓegrɛk
1Kɛ nyaŋgwɛ mɛnjaŋgwɛ mɛnɔri ma si siyɔ kɛ́, ɛ Pol wesiɗye ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka kitɛ ɓo nyɛ ɓo ɗeti kɛ temɔ. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ jana nɛ ɓo kwa̧ kɛ̀ Maseduwan. 2A kɛndima kɛ Maseduwan nyɛ ɓuɗya mɛŋgitɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka. Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo nje kwa̧ kumɔ kɛ mɛnɛti mɛ Ɓegrɛk. 3Pol yama ŋgwɛndɛ yitati mate. Kɛ ŋgimɔ te yi nyɛ kwaɗya ɓu̧ kuka yí kɛ̀ nɔ Siri kɛ́, ɛ nyɛ wokɛ nde, Ɓeyudɛn ma lɛɓiye nyɛ. Ndana, ɛ nyɛ pɛsɛ nde, a ta yɔkwɛ nɛ kɔkɔ nje kwa̧ nɛ Maseduwan. 4Sopatɛr te mɔnɔ Pirus te mɔ Bere ka̧ kɛ̀ tikiɗye nyɛ, nje ɓu̧ Aristark ɓenɛ Sekundus te ɓotu ɓe Tesalonik nɛ̀ Gayus mɔ Dɛrbɛ nɛ̀ Timɔte nje ɓu̧ sendi Tisik nɛ̀ Torofim te ɓotu ɓe Asi. 5Ɓotu ɓaka kwaŋma mbɔmbu kɛ̀ laɗye wusɛ kɛ Turuwas. 6Wusɛ nja̧ tɛmɛ su ɓu̧ kuka kɛ Filipi kɛ kɔŋ jesɔ ɗyena mɛmampa te yi kinɛ ŋga̧ kɛte kɛ́. Hɛ yama mɛtu yitan kɛ nje, ɛ wusɛ nje kumɔ kɛ Turuwas dolɔ ɓo, ɛ wusɛ nje ya mɛtu yitan jɔ yiɓa womɛte.
Pol kɛ womiyɛ Etis
7Kɛ yesɔ sɔndi ma ɗya̧ kɛ́, ɛ wusɛ wesiɗya yí ɗye mɛɗye mɛ Njambiyɛ. Misi pupɛ Pol ɓa̧ nɛ kɛndi. Ɗete, ɛ nyɛ lɛpina nyɛ ɓotu ɓete ɓe wesiɗyama ɓaka. A lɛpinama nɛ ndɛŋgɛlɛŋ kumɔ ɓembe tu. 8Mɛlambo ɓa̧ ɓuɗyate kɛ mbɛy komɛ wusɛ wesiɗyama kɛ wɛtɛ toŋgari kɛ tu̧ kwey kɛ njenate. 9Wɛtɛ mɔnɔ gwanjɔ nde Etis ɓa̧ mɛtiɗyɛ kɛ wunda. Ɛ nyɛ kwa̧ nɛ nyaŋgwɛ jakɔ kɛ ŋgimɔ te yi Pol ɓa̧ ndi kɛ lɛpina kɛ̀ nɔ mbɔmbu kɛ́. Ɛ nyɛ kɛtiyɛ mate kɛ toŋgari yitatite kɛ kwey ɓalɔ kɛ mɛnɛti, kɛto jakɔ kwaŋma nyɛ kɛ misi. Kɛ ɓo ma kɛ̀ kaŋɛ nyɛ kɛ́, ɓo dól, a ma gwe. 10Ɛ Pol piyɛ ɓutuma kɛ to nɛ wuse nyɛ lɛpɔ nde: «Wunɛ tî gwaki kaŋ yaŋa na, kɛto sosu nɛ ndi kɛte.» 11Kɛ kɔŋte, ɛ Pol nje ɓendɔ yɔkwɛ kɛ̀ mate. Ɛ nyɛ lekɛ mampa kwa̧ ɗye, lɛpina sendi kikwɛ kumɔ njenamɛnɔ. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ nje tɔkɛ kɛndi kwa̧. 12Ɓo ɓoŋma mɔnɔ gwanjɔ kɔ nɛ joŋ nje nɔ. Ɛ temɔ ɓomɔ hɛnɛ wɛyɛ nɛ fɛm.
Pol kɛ tɛmɛ Turuwas kɛ̀ Milɛ
13Ɛ wusɛ kwa̧ su mbɔmbu nɛ kuka kumɔ Asos. Yo mate yi wusɛ yâkaŋgwɛ ɓu̧ Pol, kɛto nyɛ nɛ ŋguru wenɛ pɛsima nde, a ta kwa̧ nɛ nɛ ŋgindi nɛ kol. 14Kɛ nyɛ ma nje dolɔ wusɛ kɛ Asos kɛ́, ɛ wusɛ nje nyinje nyɛ kɛ kuka kumɔ nɔ Mitilɛn. 15Ɛ wusɛ nje tɛmɛ womɛte kwa̧. Misi pupɛ, ɛ wusɛ kumɛ kɛ kɛki wɛtɛ kiriŋgira nde Kiyɔs. Ya tu wɛtɛ kɛ kɔŋte, ɛ wusɛ kumɛ kɛ wɛtɛ kiriŋgira nde Samɔs. Misi pupɛ te, ɛ wusɛ kumɛ kɛ Milɛ. 16Kɛto Pol pɛsima nde, a ta kwa̧ kɛ Efɛs kinɛ tɛmɛ na. A pɛsima ɗete, kambɔ a mɛ nje ɗimbiɗye ŋgimɔ kɛ Asi, kɛto a ɓa̧ kɛ kwaɗyɛ kwa̧ ɓekɛ ɓekɛ, simande yesɔ Paŋtekot yakama dolɔ nyɛ kɛ Yerusalɛm.
Pol kɛ lɛpina nyɛ ɓetomba ɓe mbanjɔ
mɛwesiɗya te yi Efɛs
17Kɛ ŋgimɔ te yi Pol ɓa̧ nɔ kɛ Milɛ kɛ́, ɛ nyɛ tomɛ ɓomɔ kɛnjɛ kɛ Efɛs kɛ̀ jeɓa nɛ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ. 18Kɛ ɓo ma ɗya̧ dolɔ nyɛ kɛ́, ɛ Pol lɛpɛ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ nɛ ŋguru wun kɛ duwɛ nda yi mi joŋnama nɔ sinɛ wunɛ kandɛ kɛ yesɔ te yi mi ɗyaŋma nɔ kɛ Asi kɛ́. 19Mi kelma mɛsay mɛ Nyaŋgwɛ Kumande kinɛ ɓendiɗye yotu yí lɛpɔ nde, mi yaŋa na. Mi kelma mɛsay nɛ misiɗyɛ kɛ misi kɛ mɔy mɛbɔnɛ mɛte yi Ɓeyudɛn ɗikima kelɔ nɛ mi kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɗikima ŋgɔmbile nɛ mi kɛ́. 20Wunɛ kɛ duwɛ sendi nde, mi lɛpima mɛyasi hɛnɛ te yi yakama kamɛ wunɛ kɛ joŋgwɛ kinɛ sɔɗyɛ yaŋa na. Mi lɛpima mɛyasi hɛnɛ, teɗye sendi wunɛ mɛyasi kɛ misi mɛ ɓomɔ nɛ̀ kɛ mɔy mɛtu̧ mun. 21Mi pelma nyɛ Ɓeyudɛn, pelɛ sendi nyɛ Ɓegrɛk nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ temɔ jayɛ Njambiyɛ, tikɔ sendi temɔ kɛ yi Kumande wusu Yesus. 22Nɛ ɓɛ̂ŋa, ndana Kimɔ Sisiŋ kɛ jeliyɛ mi nde, mi kɛ̂n kɛ Yerusalɛm. Mi yeti kɛ duwɛ yasi te yi ta ɗya̧ mi mate kɛ́ na. 23Yasi wɛtɛ, kɛ mɛɗya hɛnɛ te yi mi kwa̧ te, Kimɔ Sisiŋ kɛ kandɛ teɗye mi nde, mɛpoka nɛ̀ nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ kɛ laɗye mi. 24Ko ɓɛkɔ ɗete, mi yeti kɛ kambiɗya nɛ joŋgwɛ ɗyembɛ nda yo yiŋa sulna yasi na. Siya yasi te yembɛ ndi nde, mi kûm kɛ njena yasi te yi mi yâkaŋgwɛ kelɔ kɛ́, siɗyɛ mɛsay te yi Kumande Yesus nya mi kɛ́. Mɛsay mɛte, yo lɛpina Kimɔ Tom nde, Njambiyɛ nɛ ŋgikwa. 25Mi kwaŋma ɓɛŋɛ wunɛ hɛnɛ pelɛ mɛyasi nyɛ wunɛ kɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ. Ma ndana, mi duwa̧ nde, wunɛ tí ɓɛŋɛ se mbɔmbu mbɛ na. 26Yori yi mi kombile lɛpɔ nyɛ wunɛ ndana nde, kɛ njoka yun hɛnɛ, ŋgɛ wɛtɛ mumɔ nje yambile, yite ti ɓɛ́ŋa se mi na. 27Kɛto mi ma si lɛpɔ mɛyasi hɛnɛ te yi Njambiyɛ sima si kombile kɛ́ nyɛ wunɛ, mi tì sɔɗyɛ yiŋa yaŋa kɛte na. 28Wunɛ kômbila ɓakiɗye mɛyotu mun, ɓakiɗye sendi ŋgil ɓomɔ hɛnɛ ɓe Kimɔ Sisiŋ nya wunɛ mɛsay mɛ ɓakiɗya yan ɓaka. Wunɛ ɓâkiɗya njɔŋ ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yi Njambiyɛ ɓaka kimɔte. Njambiyɛ kolma njɔŋ ɓotu ɓete nɛ mɛkiyɔ mɛ mɔnɔ wenɛ. 29Mi duwa̧ nde, ɓeŋgwɛy ta nyiŋɛ kɛ njoka yun kɛ kɔŋ mbɛ. Ɓo tí tikɔ ŋgil nɛ tɛ na. 30Sendi, kɛ njoka yun nɛ ŋguru wun ɓaŋa ɓomɔ ta tɛmɛ lɛpɔ mɛlɛpi mɛ ja̧ yí ɗulɛ nɛ ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka nyinje kɛ njɔŋ yan. 31Ɗete, wunɛ pɛ̂m yasi. Wunɛ tâka nda yi mi ɗikima nyɛ wunɛ hɛnɛ mɛŋgitɛ tu nɛ̀ yesɔ nɛ misiɗyɛ kɛ misi kɛ mɛsew yitati kɛ́. 32Ndana, mi kɛ diyɛ Njambiyɛ nde, a ɓâkiɗya wunɛ nda yi Kimɔ Tom nɛ lɛpɛ nde, a nɛ ŋgikwa kɛ́. Yo nyɛ yakama nyɛ wunɛ ɗeti, nyɛ sendi wunɛ mɛyasi mɛte yi nyɛ kpoma nyɛ ɓomɔ ɓenɛ hɛnɛ ɓe nyɛ tɔkuma ɓaka. 33Mi tì ɓosa mɔni ho lɔr ho mɛlambɔ mɛ wɛtɛ mumɔ na. 34Wunɛ nɛ ŋguru wun kɛ duwɛ nde, mi kelma mɛsay nɛ mɛɓɔ mɛmbɛ yí joŋna nɔ, joŋgwɛ sendi ɓotu ɓete ɓe mi ɓa̧ sinɛ ɓo ɓaka. 35Mi teɗya wunɛ kɛ mɛyasi hɛnɛ nde, wunɛ kêl mɛsay ɗete yí kamɛ nɛ ɓotu ɓe kɔsɔ takɛ mɛlɛpi mɛte yi Kumande Yesus nɛ ŋguru wenɛ lɛpima nde: ‹Nɛ̀ mɔ te ɛ nyɛ mumɔ yasi, nɛ̀ yɔkɔ ɛ ɓu̧ ɓoŋgɔ kɔ, yɔkɔ ɛ nyɛ kɔ ta ɓu̧ mɛkombila.› »
36Kɛ Pol ma si lɛpina ɗete kɛ́, ɛ nyɛ kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mɛnɛti ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ ɓenɛ ɓo hɛnɛ. 37Ɛ ɓomɔ hɛnɛ lelɛ ɓuɗyate wuse nyɛ dulɔ numbu nɛ. 38Ɓo ɓa̧ nɛ ɓuɗya mɛtakɛ kɛ lɛpi te yi nyɛ lɛpima nde, ɓo tí ɓɛŋɛ se mbɔmbu nɛ kɛ́. Kɛ kɔŋte, ɛ ɓo kɛ̀ tikiɗye nyɛ kɛ mbɛy ɓendina kuka.
21Pol kɛ yɔkwɛ kɛ̀ Yerusalɛm
1Kɛ kɔŋte, ɛ wusɛ nje tikɔ ɓo nyiŋɛ kuka tɔkɛ nje nɛ ŋgbeŋ kumɔ kɛ Kos. Misi pupɛ, ɛ wusɛ kumɛ kɛ Rod. Ɛ wusɛ nje kwa̧ womɛte kumɔ kɛ Patara. 2Wusɛ dolma wɛtɛ kuka mate kɛ kɛ̀ Fenisi, ɛ wusɛ nyiŋɛ yo kwa̧. 3Kɛ wusɛ ma kumɔ kɛ kɛki Siprɛ kɛ́, ɛ wusɛ tikɛ yo pulɔ gare tɔkɛ nje Siri kɛndɔ ŋgbɔsɔ kuka kɛ Tir, kɛto yo ɓa̧ nde, ɓo sôŋa mɛmapi womɛte.
4Wusɛ dolma ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist ɓaka mate, ɛ sinɛ ɓo ya mɛtu yitan jɔ yiɓa. Ɛ Kimɔ Sisiŋ kelɛ nde, ɓo lɛ̂pi nyɛ Pol nde, a tî ɓoɓa ɓendɔ kɛ̀ pɛ Yerusalɛm na. 5Kɛ mɛtu mɛte ma si kwa̧ kɛ́, ɛ wusɛ tɛmɛ tɔkɛ nje kwa̧. Ɛ ɓo hɛnɛ kɛ̀ tikiɗye wusɛ kɛ njena ɗya ɓenɛ ɓoma ɓan nɛ̀ ɓɔnɔ ɓan. Kumɔ kɛ goŋ maŋ, ɛ wusɛ kusɛ mɛɓɔŋ kɛ mɛnɛti ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ. 6Kɛ kɔŋte, ɛ wusɛ jana nɛ ɓo nyiŋɛ kuka, ɛ ɓo yɔkwɛ kɛ̀ ɗya.
7Wusɛ tɛmma Tir kwa̧ ɗuku nɛ ɗuku kumɔ kɛ Tolemayis. Wusɛ piya womɛte nyɛnɔ ɓenjɔŋ ɓusu ya tu wɛtɛ sinɛ ɓo. 8Misi pupɛ ɛ wusɛ kwa̧ kumɔ Sesare nyiŋɛ tu̧ Filip dolɔ mbɛy womɛte. Filip ɓa̧ mɔ lɛpina Kimɔ Tom. A ɓa̧ sendi kɛ njoka ɓembam yitan jɔ yiɓa ɓete yi ɓo tɔkuma kɛ Yerusalɛm ɓaka. 9A ɓa̧ nɛ ɓɔnɔ ɓoma yini, ɓo ɓa̧ ɓindite. Ɓo ɗikima punjɛ mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 10Wusɛ kwaŋɗya mɔnɔ mɛtu womɛte. Ɛ wɛtɛ mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nde Agabus ɗya̧ wulɛ Yuda. 11Ɛ nyɛ nyiŋɛ tu̧ dolɔ wusɛ ɓu̧ kanda Pol wotɔ nɛ mɛkol nɛ̀ mɛɓɔ mɛnɛ nɛ ŋguru wenɛ lɛpɔ nde: «Kimɔ Sisiŋ kɛ lɛpɔ nde: Ɓeyudɛn ta wotɔ sa kanda kɛ ɗekɛ kɛ Yerusalɛm kaŋɛ nyɛ nyɛ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka.» 12Kɛ wusɛ ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ sinɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka ŋgwɛta nɛ Pol nde, a tî kɛn Yerusalɛm na. 13Yasi wɛtɛ, ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Wunɛ lél ŋge? Wunɛ tɛ́kwɛ yotu mbɛ, kɛto yasi te nda? Kɛ yembɛ, ɓo ta ɓɛ kɛ wotɔ mi, yeti ndi yite siyɛ na, mi ta ɓɛ kɛ saŋgwa nɛ sɔŋ kɛ Yerusalɛm kɛto ɗinɔ Kumande Yesus.» 14Nda yi nyɛ ti kwaɗyɛ wokɔ kɛ́, ɛ wusɛ wɛɗya kwa̧ lɛpɔ nde: «Nyaŋgwɛ Kumande kêl nda yi nyɛ kwaɗyɛ.» 15Kɛ kɔŋte, kɛ wusɛ ma si kwaŋɗye mɔnɔ mɛtu womɛte kɛ́, ɛ wusɛ kombile mɛyasi musu tɔkɛ kɛndi yí kɛ̀ Yerusalɛm. 16Ɓaŋa ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist kɛ Sesare ɓaka ka̧ tikiɗye wusɛ. Ɓo ɓoŋma wusɛ kɛ̀ teɗye mbɛy jakɔ kɛ yasi wɛtɛ mbam nde Nasɔn, mɔ Siprɛ. Yo mɛ njombu yaŋa yi nyɛ ɓeŋgwɛ nɛ mɛlɛpi mɛ Yesus Krist kɛ́.
17Kɛ wusɛ ma ɗya̧ kɛ Yerusalɛm kɛ́, ɛ ɓenjɔŋ ɓusu ɓu̧ wusɛ nɛ mɛsosa. 18Misi pupɛ ɛ sinɛ ɓe Pol kɛ̀ kɛ yi Jak. Ɛ ɓetomba mbanjɔ Njambiyɛ nje sendi womɛte. 19Kɛ Pol ma si nyɛnɔ ɓo kɛ́, ɛ nyɛ yekiɗye tandɛ mɛyasi hɛnɛ te yi Njambiyɛ kelma kɛ yiŋa mɛkandɔ kɛ mɛsay mɛte yi nyɛ nya nyɛ kɛ́. 20Kɛ ɓo ma si wokɔ mɛyasi mɛte yi Pol yekiɗya kɛ́, ɛ ɓo lukse Njambiyɛ. Ɛ ɓo nje lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Maŋ wusu, ɓɛŋa nde, Ɓeyudɛn ɓetomay ɓetomay ma tikɔ temɔ kɛ yi Yesus Krist. Ɓo hɛnɛ kɛ nyɛ sosu kɛ ɓeŋgwa mɛmboŋga mɛ Mɔyisi. 21Ɓo wokuma nde, wɛ kɛ teɗye Ɓeyudɛn hɛnɛ ɓe ɗiyɛ kɛ tombɔ kɛ njoka yiŋa mɛkandɔ ɓaka nde, ɓo lêŋ mɛmboŋga mɛ Mɔyisi, ɓo tî pɛsi ɓɔnɔ ɓan ɓe ɓembam na, ɓo tî ɓeŋgwɛ sendi mɛtumbu musu na. 22Hɛ ta kelɔ nan? Ɓo ta wokɔ nde, wɛ ɗyaŋma, yite kinɛ mɛso na. 23Ɗete, kelɔ yasi te yi wusɛ ta lɛpɔ nyɛ wɛ kɛ́. Wusɛ waka nɛ ɓembam yini ɓe kinjama yotu yan ɓaka. 24Ɓoŋgɔ ɓo, weya sɛmbɔ wúnɛ ɓo, nɛ̀ wɛ nyɛ̂ki ɓo yasi te yi ɓo diyɛ ɓo kɛ́, nɛ́ ɓo kɛ̧ mɛto man. Ɗete, ɓomɔ hɛnɛ ta duwɛ nde, yasi te yi ɓo wokuma kɛ kasi yɔ kɛ́, yo ja̧. Kelɔ ɗete, nɛ́ ɓo duwɛ nde, wɛ sendi kɛ kɛndɔ nɛ ŋgbeŋ ɓeŋgwɛ mɛmboŋga mɛ Mɔyisi. 25Yasi wɛtɛ, kɛ kasi ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓe tikima temɔ kɛ yi Yesus Krist ɓaka, wusɛ pɛsima, ɛ wusɛ kɛtɛ mɛkana kɛnjɛ ɓo nde, ɓo tî kpoka ɗye njay te yi ɓo kelɛ nɛ sadaka nyɛ ɓaŋa ɓenjambiyɛ kɛ́ na. Ɓo tî ɗyaki mɛkiyɔ mɛ nyamɔ na, ho ɗye nyamɔ te ɛ gwe gbɔŋgi kɔ na. Sendi, ɗiyɔ mbam ɓenɛ nyari tî ɓɛŋnaŋgwɛ kinɛ gwaki kɛ njoka te na.»
26Ndana, ɛ Pol ɓu̧ ɓembam ɓaka yini kwa̧ nɔ. Misi pupɛ ɛ nyɛ weya sɛmbɔ nda ɓo sendi. Ɛ ɓenɛ ɓo nyiŋɛ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ. Ɛ nyɛ lɛpɛ yesɔ te yi mɛweya mɛsɛmbɔ ta siyɔ kɛte kɛ́, yo sendi yesɔ te yi mumɔ hɛnɛ kɛ njoka yan ta nyɛ sadaka te yenɛ kɛ́.
Ɓo kɛ ɓiye Pol kɛ mbanjɔ Njambiyɛ
27Ndana, mɛtu yitan jɔ yiɓa te ɓukwa̧ nɛ mbɛt, nɛ́ yo siy, ɛ Ɓeyudɛn ɓete ɓe wulma Asi ɓaka semɛ Pol kɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ. Ɛ ɓo sesiɗye ŋgil ɓomɔ hɛnɛ, ɛ ɓo kembiɗya kɛ̀ ɓiye nɛ Pol lɛpɔ nde: 28«Wunɛ ɓotu ɓe Isarayɛl, nɛ njâki dɔ. Mɔ te ɛ lɛpina ɓeyate nɛ kandɔ su nyɛ ɓomɔ hɛnɛ kɛ̀ nɔ kɔ, ɛkɔ. A kɛ lɛpina ɓeyate suŋgwɛ nɛ mɛmboŋga mɛ Mɔyisi, lɛpina sendi ɓeyate yí wuŋgwɛ nɛ mbɛy te yikɛ. A ka̧ mbɔmbu nyinje Ɓegrɛk kɛ mbanjɔ Njambiyɛ yí wuŋgwɛ nɛ mbɛy te yikɛ yi nɛ kiyɔ kɛ́.» 29Ɓo lɛ́pi ɗete, kɛto nɛ mbɔmbu ɓo ɓɛŋma Torofim te mɔ Efɛs ɓenɛ Pol kɛ mɔy sɛ̧, ɛ ɓo takɛ nde, Pol ɓoŋma nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ mbanjɔ Njambiyɛ.
30Ɛ ndiŋgɛlɛ ɗya hɛnɛ ɓɛ nɛ kamtana. Ɛ ɓomɔ sɛɗyɛ kɛ̀ wesiɗya kɛ mbɛy wɛtɛ. Ɛ ɓo ɓiye Pol kpatile nyɛ punjɛ kɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ kwa̧ ɗiɓɔ mɛnumɛy nɛdɔ kɛ kɔŋte. 31Nda ɓo ɓa̧ kɛ sa̧ nje te yi wo nyɛ kɛ́, ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja ɛ ɗikima ɗiyɔ nɛ ɓesɔja tomay kɔ wokɛ nde, mɛnjaŋgwɛ kɛ mɔy Yerusalɛm hɛnɛ. 32Ndana ndana, ɛ nyɛ ɓu̧ ɓesɔja nɛ̀ ɓekum ɓesɔja ɓete ɓe ɓa̧ ɗiyɔ nɛ ɓesɔja gɔmay gɔmay ɓaka kɛ̀ nɔ nɛ sokɔ. Kɛ ɓomɔ ma ɓɛŋɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja nɛ̀ ɓesɔja kɛ́, ɛ ɓo ndulɛ mɛndina Pol. 33Ndana, ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja kɛ̀ kɛ kɛki Pol ɓiye nyɛ lɛpɔ nde, ɓo wôtu nyɛ nɛ kɔl sumba yiɓa. Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ diyɛ nde, Pol mɔ ɗya te yɛn, a kél say te nda, a kelma ŋge? 34Ɓotu ɓete ɓe wesiɗyama ɓaka ɗikima kembiɗya lɛpɔ mɛyasi dɛlɛ dɛlɛ. Nyaŋgwɛ kum ɓesɔja tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi ɓiye to lɛpi na kɛto ɓuɗya mɛɗuŋ. Ɗete, ɛ nyɛ lɛpɛ nde, ɓo ɓôŋ Pol kɛ̀ nɔ kɛ nyaŋgwɛ tu̧ ɓesɔja. 35Kɛ Pol ma kumɔ kɛ mbɛy komɛ ɓomɔ ɓendɛ nyiŋɛ nɛ nyaŋgwɛ tu̧ ɓesɔja kɛ́, ɛ ɓesɔja soɓɛ nyɛ kɛto temɔ ɓomɔ ɓa̧ nɛ joŋjoŋ, 36sendi, kɛto ŋgil ɗikima ɓeŋgwɛ ɓo. Ɓomɔ ɗikima kembiɗya lɛpɔ nde: «Soŋa wusɛ ɗyan kɛ misi.»
Pol kɛ yeŋsa lɛpi te yenɛ
nyɛ ŋgil ɓomɔ
37Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɓa̧ kɛ nyinje Pol kɛ mɔy nyaŋgwɛ tu̧ ɓesɔja kɛ́, ɛ Pol lɛpɛ nyɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja nde: «’Mi yakama lɛpɔ yiŋa yasi nyɛ wɛ?» Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Ase, ’wɛ nɛ duwɛ lɛpina numbu Grɛk? 38’Wɛ yeti mɔ Ejipt kɔ ɛ ɗesa to ɓomɔ kɛ mɛtu te yikɛ, ɓu̧ ɓotu ɓe wona ɓomɔ tomay yini nyiŋɛ nɛ likɔ kɔ na?» 39Ɛ Pol yeŋsa nde: «Mi Ɓeyudɛn, gwanjɔ Tars kɛ Silisi. Ɗya ɗyembɛ nyaŋgwɛ ɗya. Mi kɛ ŋgwɛta nɛ wɛ nde: Tikɔ, nɛ́ mi lɛpina nyɛ ɓomɔ.» 40Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja jayɛ. Ɛ Pol tɛmɛ kɛ gere gere mbɛy nyiŋna tu̧ pɛpiɗye ɓɔ nyɛ ɓomɔ nde, ɓo ɗîy nɛ sɛm. Ɛ ɓomɔ ɗiyɛ nɛ gbilik. Ɛ Pol ɓu̧ lɛpi nɛ numbu Hebere lɛpɔ nde:
221«Wunɛ njɔŋ, wunɛ ɓesaŋgwɛ ɓembɛ, wunɛ lɛ̂ŋgwɛ mɛtɔ kɛ yasi te yi mi ta lɛpɔ ndana nyɛ wunɛ kɛ́, nɛ́ wunɛ duwɛ nde, mi tì kelɛ yiŋa ɓeya yaŋa na.» 2Kɛ ɓo ma wokɔ nde, a kɛ lɛpina nyɛ ɓo nɛ numbu Hebere kɛ́, ɛ ɓo kɛ̀ mbɔmbu ɗiyɔ nɛ gbilik ko wati na.
3Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Mi Ɓeyudɛn, ɓo jáki mi kɛ Tars kɛ Silisi, yasi wɛtɛ, mi ɗɔ́ku waka kɛ Yerusalɛm. Ɛ mi jekɛ yasi kɛ nji̧ mɛkol mɛ Gamaliyɛl. Ɛ nyɛ teɗye mi mɛyasi ɓeŋgwɛ ndi mɛmboŋga mɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu. Mi kwaɗya kelɔ mɛsay nyɛ Njambiyɛ nɛ temɔ mbɛ hɛnɛ ndi nda wunɛ hɛnɛ muka. 4Mi teɗya ɓotu ɓete ɓe ɓeŋgwɛ nje Kumande Yesus ɓaka nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ wo ɓo wotɔ ɓembam nɛ̀ ɓomari nyinje ɓo kɛ jɔɓɔ. 5Nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ njɔŋ ɓetomba hɛnɛ yakama jayɛ kɛ numbu mbɛ. Ɓo sendi, ɓo nya mi mɛkana, nɛ́ mi kɛnjɛ ɓemaŋ ɓusu ɓe Damas yí kɛ̀ ɓiye ɓomɔ, nɛ́ mi wotu ɓo yɔkwɛ nje nɔ Yerusalɛm nje teɗye ɓo mɛbɔnɛ.»
Pol kɛ yekiɗye nda yi nyɛ yeŋsama
nɛ temɔ kɛ́
6«Ɗete, wɛtɛ yesɔ ɛ mi tɔkɛ nje kwa̧. Kɛ ŋgimɔ te yi mi ɓa̧ kɛ wuta nɛ Damas kɛ́, semɔ semɔ, kɛ pɔku ɓembe yesɔ ɛ yiŋa nyaŋgwɛ mɛjasi wulɛ kwey panɔ kɛ mbɛy te yi mi ɓa̧ kɛte kɛ́. 7Ɛ mi ɓalɛ kɛ mɛnɛti, ɛ mi wokɛ yiŋa mɛn kɛ lɛpɔ nyɛ mi nde: ‹Sol, Sol, wɛ téɗya mi mɛbɔnɛ kɛto ŋge?› 8Ɛ mi diyɛ nde: ‹Nyaŋgwɛ Kumande, yo wɛ nda?› Ɛ mɛn lɛpɛ nde: ‹Yo mi Yesus te ɛ Nasarɛt. Yo mi mɔ te yi wɛ teɗye nyɛ mɛbɔnɛ kɔ.› 9Ɓotu ɓete ɓe sinɛ ɓo ɓa̧ ɓaka ɓɛŋma mɛjasi kimɔte, ko ɗete, ɓo tì wokɛ mɛn mɔ te ɛ ɓa̧ kɛ lɛpina kɔ na. Ndana, ɛ mi lɛpɛ nde: ‹Mi kêl ɓa nan, Nyaŋgwɛ Kumande?› 10Ɛ Kumande Yesus lɛpɛ nyɛ mi nde: ‹Tɛma, kɛn kɛ Damas, ɓo ta lɛpɔ yasi hɛnɛ te yi Njambiyɛ ma pɛsɔ nde, kelɔ kɛ́ mate nyɛ wɛ.› 11Nda yi mi ti ɓɛ kɛ ɓɛŋna se kɛto ŋguŋguɗyɛ mɛjasi mɛte kɛ́, ɛ ɓotu ɓete ɓe sinɛ ɓo ɓa̧ ɓaka nje ɓiye mi kɛ ɓɔ kumɔ nɔ Damas.
12«Yo ɓa̧ nɛ wɛtɛ mbam mate nde Ananiyas, a ɗikima kanɔ Njambiyɛ nda yi mɛmboŋga musu teɗye kɛ́. Ɓeyudɛn hɛnɛ ɓe ɗikima ɗiyɔ kɛ Damas ɓaka ɗikima jayɛ nyɛ. 13Ɛ nyɛ nje tɛmɛ dolɔ mi lɛpɔ nyɛ mi nde: ‹Sol maŋmbɛ, ɓɛŋnaŋgwɛ nɛ kɔkɔ.› Ndana ndana, ɛ misi mɛmbɛ ɓutuna, ɛ mi ɓɛŋɛ nyɛ. 14Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: ‹Njambiyɛ te ɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu tɔkuma wɛ, nɛ́ wɛ duwɛ yasi te yi nyɛ kwaɗyɛ kɛ́, nɛ́ wɛ ɓɛŋ mɔ mɛsay wenɛ ɛ nɛ ŋgbeŋ kɔ, wokɔ sendi yasi te yi nyɛ ta lɛpɔ kɛ́. 15Kɛto wɛ ta lɛpɔ gbakasi kɛ kasi nɛ kɛ mbɔmbu ɓomɔ hɛnɛ yí lɛpɔ yasi te yi wɛ ɓɛŋma nɛ̀ yi wɛ wokuma kɛ́. 16Wɛ láɗya sendi ŋge ndana? Tɛma, jaya nde, ɓo tɔ̂pa wɛ kɛ mɔrɔku, nɛ́ Njambiyɛ soŋ mɛɓeyɔ mɔ nɛ ɗinɔ Nyaŋgwɛ Kumande.› »
17Ɛ Pol kɛ̀ mbɔmbu lɛpɔ nde: «Ɛ mi nje yɔkwɛ nje Yerusalɛm. Mi ɓa̧ kɛ ŋgwɛta kɛ mbanjɔ Njambiyɛ, ɛ yaŋa ɗya̧ mi nda nyɛnɔ. 18Yo nde, mi ɓɛŋma Kumande Yesus, ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ mi nde: ‹Jɛwɔ, jisa kɛ Yerusalɛm ndana ndana, kɛto ɓo tí jayɛ yasi te yi wɛ ta lɛpɔ kɛ kasi mbɛ kɛ́ na.› 19Ɛ mi yeŋsa nde: ‹Nyaŋgwɛ Kumande, ɓo nɛ ŋguru wan kɛ duwɛ nde, mi ɗikima kɛ̀ kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn, kelɔ nde, ɓo nyînja ɓotu ɓete ɓe tikima temɔ kɛ yɔ ɓaka kɛ jɔɓɔ, njurɔ sendi ɓo nɛ ŋgbasi. 20Mi ɓa̧ sendi kɛte komɛ ɓo woma nɛ Itɛn kɛ́. A ɗikima lɛpɔ mɛyasi mɛte yi nyɛ duwa̧ nɛ ŋgbak ŋgbak kɛ kasi yɔ. Mi jayma yasi te yi ɓo kelma nɛ nyɛ kɛ́. Yo mi ɓakiɗye mɛlambɔ mɛ ɓotu ɓete ɓe woma nyɛ ɓaka.› 21Ɛ Kumande Yesus lɛpɛ nyɛ mi nde: ‹Tɛma kwa̧, kɛto mi ta tomɔ wɛ kɛnjɛ lɔndunate kɛ yi yiŋa mɛkandɔ.› »
22Ɓomɔ lɛŋgwa mɛtɔ kɛ yasi te yi Pol lɛpima kɛ́ kumɔ komɛte, ɛ ɓo kembiɗya lɛpɔ nde: «Kwalɔ mumɔ te yɔkɔ tî ɗiy kɛ to mɛnɛti na! Yo yeti kimɔte nde, a ɗîy nɛ joŋ na!» 23Ɓo kembiɗyama sɔrɛ mɛlambɔ man ɓetɛ, wukɛ ŋgbutu nyanje kɛnjɛ kwey. 24Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja lɛpɛ nde, ɓo nyînja Pol kɛ mɔy nyaŋgwɛ tu̧ ɓesɔja, njurɔ nyɛ nɛ njambala, na pil nɛ to lɛpi, nɛ́ nyɛ nje duwɛ to te yi ɓomɔ kembiɗya suŋgwɛ nɛ Pol kɛ́. 25Kɛ ɓo ma wotɔ nyɛ, nɛ́ ɓo njuru kɛ́, ɛ Pol lɛpɛ nyɛ kum ɓesɔja te ɛ ɗikima ɗiyɔ nɛ ɓesɔja gɔmay ɛ ɓa̧ womɛte kɔ nde: «’Ɓo nya wunɛ ɗeti te yi njurɔ mɔ te ɛ mɛ mɔ Rom kɔ kinɛ pa jɔse nyɛ na?» 26Kɛ kum ɓesɔja te ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ lɛpɔ nyɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja nde: «Wɛ ta kelɔ nan? Mbam kɔ mɛ mɔ Rom.» 27Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja nje dolɔ Pol diyɛ nyɛ nde: «Lɛpɔ nyɛ mi, wɛ mɛ mɔ Rom?» Ɛ Pol jayɛ nde: «I̧.» 28Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja lɛpɛ nde: «Mi kwaŋɗya ɓuɗya mɔni yí ɓɔmɔ nɛ ɗiyɔ mɔ Rom.» Ɛ Pol lɛpɛ nde: «Mi jaɗya mbɛ nɛ ɗiyɔ te.» 29Ndana ndana, ɛ ɓotu ɓete ɓe diyma njurɔ nyɛ nde, na pil to lɛpi ɓaka si jisɛ. Kɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja ma duwɛ nde, Pol mɔ Rom kɛ́, ɛ nyɛ gwe wɔ̧, kɛto a lɛpima nde, ɓo wôtu nyɛ.
Pol kɛ mbɔmbu nyaŋgwɛ
jɔsi Ɓeyudɛn
30Nyaŋgwɛ kum ɓesɔja kwaɗya duwɛ to lɛpi te yi Ɓeyudɛn ɓu̧ suŋgwɛ nɛ Pol kɛ́. Ɗete, misi pupɛ ɛ nyɛ lɛpɛ nde, ɓo wûnja mɛkɔl mɛte yi ɓo wotuma nɛ nyɛ kɛ́ soŋɛ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɓa̧ kɛ nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn ɓaka nde, ɓo wêsiɗyaŋgwɛ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nde, ɓo ɓôŋ Pol nje tɛmbiɗye kɛ mbɔmbu yan.
231Ɛ Pol kaŋɛ misi ɓɛŋɛ nɛ ɓotu ɓe nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn nɛ ŋgoŋ lɛpɔ nde: «Wunɛ njɔŋ, kumɔ ndana, kɛ joŋgwɛ ɗyembɛ temɔ mbɛ nɛ tɛ kinɛ yaŋa kɛ njaŋgwɛ mi kɛ njoka mbɛ sinɛ Njambiyɛ na.» 2Ɛ Ananiyas te nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ lɛpɛ nde, ɓo mɛ̂nda Pol kɛ numbu. 3Ɛ Pol lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Njambiyɛ ta mɛndɛ sendi wɛ. Wɛ nda guŋgu te yi ɓo nya konɔ kɛte kɛ́. Wɛ womɛri kɛ ɗiyɔ nde, nɛ́ wɛ jɔse mi ɓeŋgwɛ mɛmboŋga. Yasi wɛtɛ, wɛ kɛ yaŋgile mɛmboŋga. Wɛ kɛ lɛpɔ nde, ɓo mɛ̂nda mi.» 4Ɛ ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka lɛpɛ nyɛ Pol nde: «Wɛ kɛ toyɛ nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ, mɔ te ɛ Njambiyɛ tɛmbiɗya kɔ.» 5Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Wunɛ njɔŋ, mi tì duwɛ nde, yo nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ na. Kɛto yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ Njambiyɛ nde: ‹Wɛ tî lɛpinaŋgwɛ ɓeyate nɛ kum ɗya ɗyɔ na.› »
6Nda Pol duwa̧ nde, kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe ɓa̧ womɛte ɓaka yo ɓa̧ nɛ mɛnjɔŋ yiɓa, *Ɓesadusɛ̧ nɛ̀ *Ɓefarisɛ̧, ɛ nyɛ lɛpɛ nɛ mɛn kɛ kwey kɛ nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn nde: «Wunɛ njɔŋ, mi kɛ njɔŋ Ɓefarisɛ̧. Ɓotu ɓete ɓe jama mi ɓaka kɛ njɔŋ Ɓefarisɛ̧. Mi ndana kɛ jɔsi kɛto lɛpi te yi ɓomɔ ɓe nɛ ɓiɓina temɔ kɛte nde, ɓomɔ ta womiyɛ kɛ́.» 7Kɛ nyɛ ma lɛpɔ ɗete kɛ́, ɛ mɛtandɔ ɗya̧ kɛ njoka Ɓefarisɛ̧ ɓenɛ Ɓesadusɛ̧, ɛ ɓo ɓaka. 8Ɓesadusɛ̧ lɛ́pi yan nde, ɓemuŋ tí womiyɛ na, sendi, kinɛ ɓejaki na kinɛ yiŋa nde sisiŋ na. Ɓefarisɛ̧ kɛ jayɛ yan nde, ɓemuŋ ta womiyɛ, ɓejaki kɛte, sendi sisiŋ kɛte. 9Ɛ nyaŋgwɛ mɛtandɔ ɓɛ kɛte. Ɛ ɓaŋa ɓotu ɓe kɛtina mɛyasi ɓe ɓa̧ kɛ njɔŋ Ɓefarisɛ̧ ɓaka tɛmɛ sɛŋɛ kutuɗya nde: «Wusɛ yeti kɛ ɓɛŋɛ yiŋa mɛjɔsɔ kɛ yotu mbam kɔ na, simande yiŋa sisiŋ ho wɛtɛ jaki Njambiyɛ lɛpinama nyɛ nyɛ ɓa.» 10Mɛtandɔ nja̧ ɗɔkɔ kwa̧ to te. Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja gwe wɔ̧ nde, ɓo ta nyalɔ Pol ndana. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ ɓesɔja nde, ɓo kɛ̂n kɛ̀ ɓu̧ Pol soŋɛ kɛ njoka ɓomɔ kɛ̀ nɛ nyɛ kɛ nyaŋgwɛ tu̧ ɓesɔja.
11Nɛ tu ɛ Kumande Yesus pundɛ kɛ to Pol lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Wɛ tî kambi yaŋa na, nda wɛ lɛpima yasi te yi wɛ duwa̧ gbate kɛ kasi mbɛ kɛ Yerusalɛm kɛ́, wɛ yâkaŋgwɛ lɛpɔ sendi ɗete kɛ Rom.»
Ɓeyudɛn kɛ kinja yotu yan nde,
ɓo ta wo Pol
12Misi pupɛ ɓemɛŋmɛnɛ ɛ ɓaŋa Ɓeyudɛn saŋgwɛ ŋgiŋ pɛsɔ kinja lɛpɔ nde, ɓo dîsɔ ɗyena hɔɓiye yaŋa komɛ ɓo wo Pol. 13Ɓuyɔ ɓotu ɓete ɓe nya kutu te ɓaka kwaŋma ɓomɔ kamɔni. 14Ɓo kwaŋma kɛ̀ dolɔ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓetomba lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wusɛ pɛsima kinja ɗumna gbate gbate nde, wusɛ disɔ ɗyena komɛ wusɛ wo Pol. 15Ndana, nɛ̀ wunɛ nɛ̀ ɓotu ɓe nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn, wunɛ kɛ̂n kɛ̀ lɛpɔ nyɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja nde, a kwâŋɗya Pol njesɛ wunɛ. Wunɛ kêl nda wunɛ kɛ kwaɗyɛ nɛmbɛ lɛpi nɛ kimɔte. Ɗete, wusɛ ta komsa yí wo nyɛ, yite a tì pa wuta nɛ wunɛ na.»
16Ta nɛ Pol ɛ mbam wokuma kasi kutu te. Ɛ nyɛ kwa̧ kɛ̀ kɛ nyaŋgwɛ tu̧ ɓesɔja kɛ̀ lɛpɔ nyɛ Pol. 17Ɛ Pol jeɓa wɛtɛ kum ɓesɔja ɛ ɗikima ɗiyɔ nɛ ɓesɔja gɔmay kɔ lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Ɓoŋgɔ mɔnɔ gwanjɔ kɔ kɛ̀ nɔ kɛ yi nyaŋgwɛ kum wun, kɛto a nɛ yiŋa yasi te yi nyɛ kɛ kwaɗyɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ.» 18Ɛ kum ɓesɔja kɔ ɓu̧ mɔnɔ gwanjɔ kɔ kɛ̀ nɔ kɛ yi nyaŋgwɛ kum wan lɛpɔ nyɛ nyɛ nde: «Pol te ɛ ɗiyɛ kɛ jɔɓɔ kɔ jeɓama mi, ŋgwɛta nɛ mi nde, mi ɓôŋ mɔnɔ gwanjɔ kɔ nje nɔ kɛ yɔ nde, a nɛ yiŋa yasi te yi nyɛ ta lɛpɔ nyɛ wɛ.» 19Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja ɓiye mɔnɔ gwanjɔ kɛ ɓɔ kɛ̀ nɔ nɛ naŋ diyɛ nyɛ nde: «Yo yasi te nda yi wɛ kwaɗyɛ lɛpɔ nyɛ mi kɛ́?» 20Ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Ɓeyudɛn ma saŋgwɛ ŋgiŋ nde, ɓo ta nje ŋgwɛta nɛ wɛ nde: ‹Ɓoŋgɔ Pol nɛmɛnɔ kɛ̀ nɔ kɛ nyaŋgwɛ jɔsi.› Ɗete, ɓo kelma likisi nde, ɓo ta lɛpɔ nyɛ wɛ nde: ‹Ɓoŋgɔ nyɛ kɛ̀ nɔ›, nɛ́ ɓo kɛ̀ nɛmbi lɛpi nɛ kimɔte. 21Wɛ tî woku yasi te yi ɓo ta lɛpɔ kɛ́ na, kɛto ɓotu ɓete ɓe ma lɛɓiye nyɛ ɓaka kwaŋma ɓomɔ kamɔni. Ɓo ma pɛsɔ kinja ɗumna nde, ɓo disɔ ɗyena ho hɔɓiye yaŋa komɛ ɓo wo Pol. Ndana ɓo ma komsa, ɓo láɗya ndi nde, jaya.» 22Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja nje lɛpɔ nyɛ mɔnɔ gwanjɔ kɔ nde, a ɗûkwɛ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde, kpɛ, a tî yekiɗya nyɛ wɛtɛ mumɔ nde, a nja̧ lɛpɔ yiŋa yaŋa ɗete nyɛ nyɛ na.
Ɓo kɛ kwaŋɗye Pol kɛnjɛ kɛ yi
nyaŋgwɛ kum Felis
23Kɛ kɔŋte, ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja jeɓa ɓekum ɓesɔja yiɓa lɛpɔ nyɛ ɓo nde: «Wunɛ jêɓaŋgwɛ ɓesɔja gɔmay yiɓa lɛpɔ nyɛ ɓo nde, ɓo kômsaŋgwɛ. Wunɛ jêɓaŋgwɛ sendi ɓomɔ kamɔtan jɔ kaɓa ɓe kɛndɛ kɛ to ɓeyaŋga, ɓu̧ sendi ɓomɔ gɔmay yiɓa ɓe ɓiye mɛkɔ̧ ɓaka. Kɛ ŋgimɔ yitan jɔ yini te yi tu, wunɛ hɛnɛ kɛ kwa̧ kɛ̀ Sesare.» 24Ɛ nyɛ lɛpɛ sendi nde, ɓo ɓôŋ ɓenyamɔ ɓete ɓe ta soɓɛ Pol ɓaka, nɛ́ ɓo ɓoŋ nyɛ nɛ tɛ kumɔ nɔ kɛ yi Felis te nyaŋgwɛ kum.
25Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja kɛtɛ mɛkana kɛnjɛ nyaŋgwɛ kum Felis nde: 26‹Mi kɛ lukse nyaŋgwɛ kum Felis. Yo mi Kolod Lisiyas nyɛnɛ wɛ. 27Ɓeyudɛn ɓiyma mbam kɔ, nɛ́ ɓo wo nyɛ, ɛ mi kɛ̀ nɛ ɓesɔja kɛ̀ joŋgwɛ nyɛ soŋɛ kɛ mɛɓɔ man. Mi wokuma nde, a nɛ ɗiyɔ mɔ Rom. 28Mi kwaɗya duwɛ to lɛpi te yi ɓo lɛpina ɓeyate nɛ nyɛ kɛte kɛ́. Ɗete, ɛ mi ɓu̧ nyɛ kɛ̀ nɔ kɛ nyaŋgwɛ jɔsi yan. 29Mi ɓɛŋma nde, ɓo lɛ́pinaŋgwɛ nɛ nyɛ kɛ kasi mɛyasi mɛte yi ɓɛŋɛ mɛmboŋga man. Ko ɓɛkɔ ɗete, a tì kelɛ yiŋa nyaŋgwɛ ɓeya yasi te yi yakama nde, a sɔ̂mbu sɔŋ ho a nyîŋa jɔɓɔ kɛte na. 30Mi wokuma nde, Ɓeyudɛn kɛ kwaɗyɛ kelɔ ɓeya yasi nɛ nyɛ. Ɗete, mi kɛ kwaŋɗye nyɛ nɛdɔ kɛnjɛ wɛ. Mi lɛpima nyɛ ɓotu ɓete ɓe lɛpina nɛ nyɛ ɓaka nde, ɓo ɓôŋ lɛpi te kɛ̀ nɔ kɛ yɔ. Hɛ saŋgwa!›
31Ndana, ɛ ɓesɔja ɓu̧ Pol nɛ tu kwa̧ nɔ kumɔ nɔ kɛ̀ Antipatris nda yi ɓo lɛpima nyɛ ɓo kɛ́. 32Misi pupɛ ɛ ɓesɔja ɓete ɓe ɓa̧ kɛndɔ nɛ mɛkol ɓaka yɔkwɛ suŋgwɛ nyaŋgwɛ tu̧ ɓesɔja. Ɛ ɓari ɓe ɓa̧ kɛ to ɓeyaŋga ɓaka toŋgiɗya nɛ Pol. 33Kɛ ɓo ma ɗya̧ kɛ Sesare kɛ́, ɛ ɓo ɓu̧ mɛkana nyɛ nyaŋgwɛ kum, kaŋɛ sendi Pol nyɛ nyɛ. 34Kɛ nyɛ ma si tɔlɔ mɛkana kɛ́, ɛ nyɛ diyɛ nde, Pol mɔ ɗya te yɛn? Kɛ nyɛ ma si duwɛ nde, nyɛ mɔ Silisi kɛ́, 35ɛ nyɛ lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Mi ta wokɔ mɛn yɔ kumɔ njena komɛ ɓotu ɓete ɓe lɛpina nɛ wɛ ɓaka ta ɗya̧ kɛ́.» Ɛ nyɛ lɛpɛ nde, ɓo ɓôŋ Pol kɛ̀ ɓakiɗye kɛ tu̧ kumande Herod.
24Pol kɛ jɔse lɛpi nɛ kɛ mbɔmbu Felis
te nyaŋgwɛ kum
1Ya mɛtu yitan kɛ kɔŋte kɛ́, ɛ Ananiyas te nyaŋgwɛ kum ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ ɗya̧ ɓenɛ ɓetomba nɛ̀ wɛtɛ mɔ duwa̧ lɛpi nde Tɛrtul. Ɛ ɓo sɔmse Pol kɛ yi nyaŋgwɛ kum.
2Ɛ ɓo kɛ̀ jeɓa nyɛ nje nɔ. Ɛ Tɛrtul nyɛ numbu kɛ lɛpi lɛpɔ nde: «Nyaŋgwɛ mumɔ Felis, wusɛ kɛ joŋna ndana nɛ piyɛm jakimɛ wɛ. Mɛyasi ma sɛnjɔ kimɔte ndana kɛ ɗya jakimɛ kimɔ ɗyanɔ ɗyɔ. 3Wusɛ kɛ jayɛ mɛkele mɛte kɛ mɛyasi hɛnɛ nɛ̀ kɛ mɛmbɛy hɛnɛ. Wusɛ kɛ nyɛ wɛ wosoko ɓuɗyate. 4Mi yeti kɛ kwaɗyɛ kɛ̀ mbɔmbu nɛ ndɛŋ ndɛŋ yí ɗimbiɗye nɛ ŋgimɔ yɔ na. Mi kɛ ŋgwɛta nɛ wɛ nde, ŋgɛ wɛ jayɛ, lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ mɔnɔ lɛpi te yi wusɛ ta lɛpɔ kɛ́. 5Wusɛ ɓɛŋma nde, mbam kɔ gba ŋgboro. A kɛ ɗesɛ to ɓomɔ kɛ njoka Ɓeyudɛn hɛnɛ kɛ to mɛnɛti. Nyɛ kum njɔŋ ɓotu ɓete ɓo jeɓa nde Ɓenasarɛ̧ ɓaka. 6A diyma ɓoɓɛ wuŋgwɛ mbanjɔ Njambiyɛ, ɛ wusɛ ɓiye nyɛ. Wusɛ kwaɗya jɔse lɛpi nɛ ɓeŋgwɛ mɛmboŋga musu. 7Yasi wɛtɛ, nyaŋgwɛ kum ɓesɔja Lisiyas nja̧ ɗya̧ sukɔ nyɛ kɛ mɛɓɔ musu nɛ ŋgaŋ 8lɛpɔ nde, ɓotu ɓete ɓe lɛpina nɛ mbam kɔ ɓaka njâki kɛ yasi yɔ. Wɛ nɛ ŋguru wɔ ta wokɔ mɛyasi hɛnɛ te yi wusɛ lɛpɛ kɛ kasi nɛ kɛ́ kimɔte, komɛ wɛ ta diyɛ nyɛ mɛdiyan kɛ́.» 9Ɛ Ɓeyudɛn ɗiyɛ kɛ kɔŋ nɛ lɛpɔ nde, yo gbate ɗete.
10Kɛ kɔŋte, ɛ nyaŋgwɛ kum pɛpiɗye ɓɔ nyɛ Pol nde, a lɛ̂pinaŋgwɛ. Ɛ nyɛ ɓu̧ lɛpi lɛpɔ nde: «Mi duwa̧ nde, yo mɛ kɛ ɓuɗya mɛsew ndana, yo wɛ ɗiyɛ mɔ pɛsina jɔsi mɛ ɓotu ɓe kandɔ kɛ́. Ɗete, mi nɛ ɓiɓina temɔ yí ɓu̧ lɛpi pilɛ yembɛ. 11Ŋgɛ wɛ diyɛ ɓomɔ, wɛ ta wokɔ nde, yo tì pa kwa̧ mɛtu kamɔ jɔ yiɓa yi mi tɛmma nɔ kɛ̀ kɛ Yerusalɛm kɛ kanna Njambiyɛ kɛ́ na. 12Ɓo tì dolɛ mi kɛ mbanjɔ Njambiyɛ kɛ nyɛ mɛso sinɛ wɛtɛ mumɔ ho sesiɗye ŋgil ɓomɔ kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn ho kɛ mɔy ɗya nde, ɓo njâŋgwɛ yasi na. 13Ɓo yeti nɛ ɗeti te yi teɗye yiŋa yaŋa te yi ɓo lɛpina nɛ mi ndana kɛto te na. 14Yasi wɛtɛ, yasi te yi mi kɛ jayɛ kɛ mbɔmbu yɔ, yo nde, mi kɛ kelɔ mɛsay nyɛ Njambiyɛ te ɛ ɓesaŋmbambɔ ɓembɛ kanɛ nyɛ kɔ. Mi kɛ kelɔ mɛsay mɛte ɓeŋgwɛ teɗya yasi te yi ɓo lɛpɛ nde, yite yeti kɛ nje kɛ́. Mi kɛ tikɔ temɔ kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ nɛ̀ kɛ mɛkana mɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ. 15Mi nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yi Njambiyɛ nda ɓo nɛ ŋguru wan ɓɛ sendi nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yenɛ kɛ́. Yo nde, ɓotu ɓete ɓe ma gwe ɓaka ta womiyɛ, ko ŋgbeŋ ɓomɔ ko ɓeya ɓomɔ. 16Yori yi mi sendi sa̧ mɛtu hɛnɛ nde, yaŋa tî njaŋgwɛ mi kɛ temɔ kɛ njoka mbɛ sinɛ Njambiyɛ nɛ̀ kɛ njoka mbɛ sinɛ ɓomɔ na. 17Mi kwaŋɗya ɓuɗya mɛsew nɛ naŋ. Ɛ mi nje, nɛ́ mi nje nyɛ mɛyasi nyɛ kandɔ ɗyembɛ yí kamɛ nɛ ɓomɔ, kelɔ sendi sadaka nyɛ Njambiyɛ. 18Yo kɛ ŋgimɔ kelna mɛyasi mɛnɔri yi ɓo dolma mi kɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ, yite mi ma weya sɛmbɔ. Yiŋa ŋgil ɓomɔ ho yiŋa njaŋgwa yasi tì ɓɛ na. 19Yo nde, ɓaŋa Ɓeyudɛn ɓete ɓe wulma Asi ɓaka má ɓɛki kɛte waka, ma yo ɓo yakama tɛmɛ kɛ mbɔmbu yɔ, lɛpina suŋgwɛ nɛ mi, má ɓɛki nde, ɓo nɛ yiŋa yaŋa suŋgwɛ nɛ mi. 20Nda kinɛ yaŋa ɗete kɛ́, ɓotu ɓaka lɛ̂pi mɛjɔsɔ mɛte yi ɓo dolma kɛ yotu mbɛ komɛ mi jɔsuma lɛpi mbɛ kɛ mbɔmbu ɓotu ɓe nyaŋgwɛ jɔsi Ɓeyudɛn kɛ́. 21Simande yo ndi kɛto lɛpi te yi mi lɛpima nɛ mɛn kɛ kwey nyɛ ɓo nde: ‹Yo kɛ kasi womiya ɓemuŋ yi wunɛ lɛpina nɛ mi muka kɛ́.› Simande ndi yite.»
22Felis ɓa̧ kɛ duwɛ yasi te yi ɓo ɗikima teɗye kɛ kasi Kumande Yesus kɛ́ kimɔte. Ɗete, ɛ nyɛ yɔkiɗye ɓo lɛpɔ nde: «Mi ta nje nɛmbɛ lɛpi yun komɛ nyaŋgwɛ kum ɓesɔja Lisiyas ta ɗya̧ kɛ́.» 23Ɛ nyaŋgwɛ kum Felis lɛpɛ nyɛ kum ɓesɔja te ɛ ɗikima ɗiyɔ nɛ ɓesɔja gɔmay kɔ nde, a ɓôŋ Pol kɛ̀ ɓakiɗye. A tî njaŋgwɛ nyɛ na, a tîki sendi nde, ɓesɔ ɓe Pol kâma nyɛ nɛ mɛyasi.
24Mɔnɔ mɛtu kwaŋma kɛ kɔŋte, ɛ Felis nje ɓenɛ nyari wenɛ Durusil, ŋgɔndu Ɓeyudɛn. Ɛ Felis tomɛ mumɔ kɛ̀ jeɓa nɛ Pol. Ɛ nyɛ lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ yasi te yi Pol ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ kasi tikina temɔ kɛ yi Krist Yesus kɛ́. 25Yasi wɛtɛ, Pol nja̧ kɛ̀ mbɔmbu teɗye nda yi ɓomɔ yakama joŋna nɔ nɛ ŋgbeŋ kɛ́, teɗye nde, ɓomɔ tî nyɛki sosu kɛ yiŋa mɛyasi na, teɗye sendi nda yi Njambiyɛ ta pɛsɔ nɛ jɔsi ɓomɔ wɛtɛ yesɔ kɛ́. Kɛ Felis ma wokɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ gwe wɔ̧ lɛpɔ nyɛ Pol nde: «Wɛ yakama pa kwa̧ ndana. Wɛtɛ yesɔ komɛ mi ta ɓɛ nɛ ŋgimɔ kɛ́, mi ta ɓasiɗye jeɓa wɛ.» 26A ɓa̧ takɛ nde, Pol ta nyɛ nyɛ mɔni. Ɗete, a ɗikima tomɔ ɓomɔ nɛ kpik kpik kɛ̀ jeɓa nɛ nyɛ lɛpina ɓenɛ nyɛ.
27Ya mɛsew yiɓa kɛ kɔŋte kɛ́, ɛ Pɔrsiyus Festus ɓu̧ mbɛy Felis. Felis kwaɗya nde, Ɓeyudɛn jâya nyɛ. Ɗete, ɛ nyɛ tikɛ Pol kɛ jɔɓɔ.
25Pol kɛ mbɔmbu nyaŋgwɛ kum Festus
1Nyaŋgwɛ kum Festus ɗyaŋma kɛ Sesare ya mɛtu yitati kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ kwa̧ ɓendɔ kɛ̀ Yerusalɛm. 2Kumɔ mate, ɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ nyaŋgwɛ ɓomɔ kɛ njoka Ɓeyudɛn sɔmse Pol nyɛ nyɛ lɛpɔ to sɔmsi yan. 3Ɛ ɓo ŋgwɛta nɛ nyɛ lɛpɔ nde, tiso, a kwâŋɗya Pol kɛnjɛ Yerusalɛm. Ɓo kombila nde, ɓo ta sɔma kɛ nje laɗye wo nyɛ. 4Ɛ Festus yeŋsa nde: «Pol kɛ jɔɓɔ kɛ Sesare, mi nɛ ŋguru wombɛ mɛ nɛdɔ te yi yɔkwɛ kɛ̀ mate. 5Ɓotu ɓete ɓe yakama lɛpina kɛ njoka yun ɓaka yâkaŋgwɛ kwa̧ sinɛ ɓo kɛ̀ Sesare. Ŋgɛ ɓɛ nde, yiŋa mɛjɔsɔ kɛ yotu mbam te, ɓo má lɛpɔ.»
6Festus kwaŋɗya ndi mɛtu yitan jɔ yitati ho kamɔ ɓenɛ ɓo, ɛ nyɛ yɔkwɛ kɛ̀ Sesare. Misi pupɛ ɛ nyɛ kwa̧ ɗiyɔ kɛ mbɛy pɛsina jɔsi, ɛ nyɛ lɛpɛ nde, ɓo ɓôŋ Pol kɛ̀ nɔ. 7Kɛ Pol ma ɗya̧ kɛ́, ɛ Ɓeyudɛn ɓete ɓe wulma Yerusalɛm ɓaka nje linje nyɛ pɛsɔ ɓuɗya nyaŋgwɛ ɓeya mɛlɛpi nyɛ kɛ numbu nɛ. Ɓo nɛ ŋguru wan tì ɓɛ nɛ ɗeti te yi teɗye nde, yasi te yi ɓo lɛpɛ kɛ́, gbakasi na. 8Ndana, ɛ Pol ɓu̧ lɛpi yí jɔse yenɛ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Mi tì kelɛ yiŋa ɓeya yasi suŋgwɛ nɛ mɛmboŋga mɛ Ɓeyudɛn ho suŋgwɛ nɛ mbanjɔ Njambiyɛ ho suŋgwɛ nɛ *Sesar na.»
9Festus kwaɗya nde, Ɓeyudɛn jâya nyɛ, ɗete ɛ nyɛ diyɛ Pol nde: «’Wɛ jayma nde, wɛ ta kɛ̀ kɛ Yerusalɛm kɛ̀ jɔse lɛpi yɔ mate kɛ mbɔmbu wombɛ?» 10Ɛ Pol yeŋsa nde: «Mi waka kɛ mbɛy pɛsina jɔsi te yi Sesar. Ɓo yâkaŋgwɛ pɛsɔ jɔsi mbɛ womɛte. Mi tì kelɛ yiŋa yasi kɔtute suŋgwɛ nɛ Ɓeyudɛn na, wɛ nɛ ŋguru wɔ kɛ kombile duwɛ ɗete. 11Ŋgɛ ɓɛ nde, mi nɛ mɛjɔsɔ, ho nde, mi kelma yiŋa nyaŋgwɛ ɓeya yasi te yi mi yâkaŋgwɛ sɔmbɔ sɔŋ kɛte, mi yeti kɛ sɛŋɛ sɔŋ na. Yasi wɛtɛ, ŋgɛ ɓɛ nde, mɛyasi mɛte yi ɓo lɛpɛ suŋgwɛ nɛ mi kɛ́, yo ja̧, yite mumɔ tí yaka ɓu̧ mi nyɛ ɓo na. Mi kɛ ɓu̧ lɛpi kɛ kɛ̀ nɔ kɛ mbɔmbu Sesar.» 12Ndana, kɛ Festus ma si kelɔ kutu ɓenɛ ɓotu ɓe pɛsina jɔsi kɛ́, ɛ nyɛ yeŋsa nde: «Wɛ lɛpima nde, wɛ ta kɛ̀ nɛ lɛpi yɔ kɛ mbɔmbu Sesar, ɗete wɛ ta kɛ̀ kɛ mbɔmbu wenɛ.»
Pol kɛ mbɔmbu kumande Agiripa
13Mɔnɔ mɛtu kwaŋma kɛ kɔŋte, ɛ kumande Agiripa tɛmɛ ɓenɛ Berenis ɗya̧ kɛ Sesare nje ɓɛŋɛ Festus. 14Ɓo yama ɓuɗya mɛtu womɛte. Ɛ Festus lɛpɛ kasi Pol nyɛ kumande Agiripa nde: «Felis tikima wɛtɛ mbam waka kɛ jɔɓɔ. 15Kɛ ŋgimɔ te yi mi ka̧ nɔ kɛ Yerusalɛm kɛ́, ɛ ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nɛ̀ ɓetomba Ɓeyudɛn sɔmse nyɛ lɛpɔ nyɛ mi nde, mi têɗya nyɛ nyaŋgwɛ mɛbɔnɛ. 16Ɛ mi yeŋsa nyɛ ɓo nde: Kɛ yi ɓotu ɓe Rom, ŋgɛ mumɔ sɔmse jakɔsɔ, ɓo yeti nɛ ɗeti te yi kandɛ teɗye mɔ te yi ɓo sɔmsa kɔ mɛbɔnɛ kinɛ nyɛ nɛ pa jɔse ɓenɛ mɔ te ɛ sɔmsa nyɛ kɔ na. 17Ɓo tɛmma nje waka, mi tì ɗimbiɗye ŋgimɔ na. Misi pupɛ ɛ mi kɛ̀ kɛ mbanjɔ jɔsi, ɛ mi lɛpɛ nde, ɓo ɓôŋ mbam te nje nɔ. 18Ɛ ɓotu ɓete ɓe sɔmsa nyɛ ɓaka tɛmɛ lɛpina. Mi takima mbɛ nde, ɓo ta lɛpɔ yiŋa ɓeya nyaŋgwɛ lɛpi suŋgwɛ nɛ nyɛ. Yasi wɛtɛ, mi tì wokɛ mbɛ yiŋa ɓeya lɛpi na. 19Ɓo ɗikima nyɛ mɛso kɛ kasi misɔn yan Ɓeyudɛn, kɛ kasi wɛtɛ mbam nde Yesus ɛ ma gwe kɔ. Ko ɗete, Pol kɛ kombile lɛpɔ nde, a nɛ joŋ. 20Ɛ yasi kwa̧ mi. Mi tì duwɛ nda yi mi yakama kelɔ yí ɓiye nɛ to lɛpi te na. Ɛ mi diyɛ Pol, simande a jayma kɛnate kɛ Yerusalɛm kɛ̀ jɔse lɛpi nɛ mate. 21Yasi wɛtɛ, ɛ nyɛ lɛpɛ nde, ɓo pa ɓakiɗye nyɛ kɛ tu̧ jɔɓɔ yí laɗye nɛ yasi te yi nyaŋgwɛ kumande ta pɛsɔ kɛ́. Ɗete, ɛ mi lɛpɛ nde, ɓo ɓâkiɗya nyɛ kɛ jɔɓɔ kumɔ kɛ ŋgimɔ te yi mi ta kwaŋɗye nɛ nyɛ kɛnjɛ Sesar kɛ́.» 22Ɛ Agiripa lɛpɛ nyɛ Festus nde: «Mi nɛ ŋguru wombɛ kɛ kwaɗyɛ wokɔ sendi yasi te yi mbam te ta lɛpɔ kɛ́.» Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Nɛmɛnɔ wɛ ta wokɔ mɛn nɛ.»
23Misi pupɛ ɛ Agiripa ɓenɛ Berenis nje nɛ yi nyaŋgwɛ ɓomɔ nyiŋɛ nɔ kɛ mbanjɔ jɔsi. Ɓo nja̧ ɓenɛ ɓe nyaŋgwɛ ɓekum ɓesɔja nɛ̀ nyaŋgwɛ ɓomɔ ɓe ɗya. Ɛ Festus lɛpɛ nde, ɓo ɓôŋ Pol kɛ̀ nɔ. 24Kɛ kɔŋte, ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Kumande Agiripa nɛ̀ wunɛ hɛnɛ ɓe ɗiyɛ ndana waka sinɛ wunɛ ɓaka, mbam kɔ yi wunɛ ɓɛŋɛ kɔ, nyaŋgwɛ ŋgil Ɓeyudɛn hɛnɛ sɔmsa nyɛ kɛ yasi mbɛ. Ko kɛ Yerusalɛm ko waka, ɓomɔ lɛpima nɛ mɛn kɛ kwey nde, a tî joŋnaŋgwɛ se kɛ̀ nɔ mbɔmbu na. 25Yasi wɛtɛ, kɛ yembɛ, mi ɓɛŋma nde, a tì kelɛ yiŋa yaŋa yi yakama nde, a sɔ̂mbu sɔŋ kɛte na. Nyɛ nɛ ŋguru wenɛ lɛpima sendi nde, a ta ɓu̧ lɛpi nɛ kɛ̀ nɔ kɛ mbɔmbu nyaŋgwɛ kumande. Ɗete, ɛ mi pɛsɛ nde, mi ta kwaŋɗye nyɛ. 26Yasi wɛtɛ, mi yeti kɛ duwɛ yasi te yi mi yakama kɛtɔ kɛnjɛ nyaŋgwɛ kumande kɛ kasi nɛ kɛ́ na. Yori yi mi ɓoŋma nyɛ nje nɔ kɛ mbɔmbu wun, jekɛ kwa̧ kwaŋgɔ kɛ mbɔmbu yɔ, kumande Agiripa, simande mi ta duwɛ yasi te yi mi yâkaŋgwɛ kɛtɔ, kɛ wunɛ si nɛmbɛ lɛpi nɛ. 27Kɛto mi kɛ ɓɛŋɛ nde, yo yasi mɛndeya yi kwaŋɗye mɔ jɔɓɔ kɛnjɛ womaŋa kinɛ punjɛ to lɛpi te yi ɓo lɛpina nɛ nyɛ kɛte kɛ́ na.»
261Ɛ Agiripa lɛpɛ nyɛ Pol nde: «Wɛ yakama lɛpina jɔse yɔ.» Ndana, ɛ Pol kaŋɛ ɓɔ jɔse yenɛ lɛpɔ nde: 2«Kumande Agiripa, mi kɛ ɓɛŋɛ nde, mi nɛ kimɔ mbɔmbu yí nje kɛ mbɔmbu yɔ kɛ yesɔ te yɔkɔ muka nje jɔse lɛpi mbɛ kɛ mɛyasi hɛnɛ te yi Ɓeyudɛn lɛpina nɛ mi kɛte kɛ́. 3Mi kɛ ɓɛŋɛ nde, mi nɛ kimɔ mbɔmbu, kɛto wɛ kɛ duwɛ mɛkele nɛ̀ mɛyasi hɛnɛ te yi Ɓeyudɛn ɗiki nyɛ mɛso kɛte kɛ́. 4Ɓeyudɛn hɛnɛ duwa̧ joŋgwɛ ɗyembɛ kandɛ nɛ mɔnɔsikɛ, kɛto mi ɗɔ́ku kɛ Yerusalɛm kɛ mɔy kandɔ ɗyembɛ. 5Ɓo duwa̧ mi njombu yaŋa. Kɛ ɓo kwaɗyɛ, ɓo yakama lɛpɔ gbakasi nde, mi joŋnama kɛ njɔŋ *Ɓefarisɛ̧, njɔŋ te yi jekɛ tikɔ misi kɛ mɛlɛpi mɛ misɔn su Ɓeyudɛn. 6Ndana ɓo kɛ ɓu̧ mi tɛmbiɗye kɛ jɔsi, kɛto mi nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yasi te yi Njambiyɛ kpoma nyɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu kɛ́. 7Ko mɛkandɔ musu kamɔ jɔ yiɓa yi kelɛ mɛsay nyɛ Njambiyɛ tu nɛ̀ yesɔ nɛ tiŋ kɛ́ nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yasi te yi Njambiyɛ kpoma nyɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu kɛ́. Kumande, yo ɓiɓina temɔ te yi mi nɔ kɛ́ kelɛ nde, Ɓeyudɛn lɛ̂pinaŋgwɛ nɛ mi. 8Ŋge ɓa, kɛto ŋge yi wunɛ takɛ nde, mumɔ ti yaka ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ nde, Njambiyɛ yakama womiyɛ ɓemuŋ kɛ́? 9Ko mi sendi, mi takima nde, mi yâkaŋgwɛ sa̧ mɛnje hɛnɛ te yi lu̧ ɗyambi suŋgwɛ nɛ ɗinɔ Yesus te ɛ Nasarɛt. 10Mi kelma ɗete kɛ Yerusalɛm. Ɛ mi ɓiye ɓomɔ ɓuɗyate ɓe tikima temɔ kɛ yenɛ ɓaka, ɗiɓɔ ɓo kɛ tu̧ jɔɓɔ. Ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nya mi ɗeti te yi kelɔ ɗete. Kɛ ŋgimɔ te yi ɓo ɗikima wo nɛ ɓotu ɓete kɛ́, mi ɗikima jayɛ sendi nda ɓɛsɔ. 11Mɛŋgimɔ ɓuɗyate mi ɗikima teɗye ɓo mɛbɔnɛ kɛ mɛmbanjɔ mɛwesiɗya mɛ Ɓeyudɛn hɛnɛ jeliyɛ ɓo nde, ɓo lɛ̂pi lɛpi gbutu suŋgwɛ nɛ Kumande Yesus. Joŋjoŋ temɔ te yi mi ɓa̧ nɔ suŋgwɛ nɛ ɓo kɛ́ ɗikima kelɔ nde, mi kɛ̂n kɛ yiŋa mɛɗya kɛ tombɔ kɛ̀ teɗye ɓo mɛbɔnɛ mate.»
Pol kɛ yekiɗye nda yi nyɛ yeŋsama
nɛ temɔ kɛ́
12«Yo ɗete, wɛtɛ yesɔ ɛ mi tɛmɛ, nɛ́ mi kɛ̀ kɛ Damas yí kɛ̀ kelɔ mɛsay mɛte. Ɓekum ɓe ɓotu ɓe nyɛna sadaka nyɛ Njambiyɛ nya mi ɗeti tomɔ mi kɛnjɛ mate. 13Kumande, wusɛ ɓa̧ kɛ kɛndi kɛ pɔku ɓembe yesɔ, ɛ mi ɓɛŋɛ yiŋa mɛjasi kɛ wulɛ kwey panɔ kɛ mbɛy te yi sinɛ ɓenjɔŋ ɓe kɛndi ɓembɛ ɓa̧ kɛte kɛ́. Mɛjasi mɛte kwaŋma yi pan yesɔ. 14Ɛ wusɛ hɛnɛ ɓalɛ kɛ mɛnɛti. Ɛ mi wokɛ wɛtɛ mɛn kɛ lɛpɔ nyɛ mi nɛ numbu Hebere nde: ‹Sol, Sol, wɛ téɗya mi mɛbɔnɛ kɛto ŋge? Yo ta ɓɛ ɓeyate kɛ yɔ, ŋgɛ wɛ kelɛ ɗa̧ mɛtɔ sumɔ kol nda yaŋga te ɛ yeti kɛ kwaɗyɛ sɛɗyɛ kɔ!› 15Ɛ mi yeŋsa nde: ‹Nyaŋgwɛ Kumande, yo wɛ nda?› Ɛ Kumande Yesus yeŋsa nde: ‹Yo mi Yesus, mɔ te yi wɛ teɗye nyɛ mɛbɔnɛ kɔ! 16Ndana tɛma, ɗiyɔ kɛ tɛri kwey, kɛto mi punja yotu nyɛ wɛ, nɛ́ wɛ ɓɛ mɔ mɛsay wombɛ, nɛ́ wɛ lɛpi nda yi wɛ ɓɛŋma nɛ mi kɛ́, lɛpɔ sendi mɛyasi mɛte yi mi ta punjɛ nyɛ wɛ kɛ́. 17Mi ta joŋgwɛ wɛ soŋɛ kɛ mɛɓɔ mɛ ɓotu ɓe kandɔ Ɓeyudɛn nɛ̀ kɛ mɛɓɔ mɛ mɛkandɔ mɛ ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka. Mi kɛ tomɔ wɛ kɛnjɛ kɛ mɛkandɔ mɛte, 18nɛ́ wɛ ɓuti misi man, nɛ́ ɓo ɗuwɛ kɛ yitil kɛ̀ kɛ mɛjasi, nɛ́ ɓo ɗuwɛ kɛ namna te yi *Satan kɛ̀ kɛ yi Njambiyɛ. Ɗete, ŋgɛ ɓo tikɛ temɔ nɛ mi, Njambiyɛ ta tikɔ ɓo nɛ ŋgwɛtɛ kɛ mɛɓeyɔ man, nɛ́ ɓo ɓɛ nɛ mbɛy kɛ njoka ɓotu ɓete ɓe Njambiyɛ ma tɔkɛ ɓaka.› »
19Ɛ Pol kɛ̀ sendi mbɔmbu lɛpɔ nde: «Kumande Agiripa, ɗete mi tì kelɛ ɗa̧ mɛtɔ kɛ yasi te yi mi ɓɛŋma wulɛ ɗyoɓɔ kɛ́ na. 20Ndana, ɛ mi kandɛ pelnate nyɛ ɓotu ɓe Damas, kɛ kɔŋte, nyɛ ɓotu ɓe Yerusalɛm nɛ̀ ɓotu ɓe Yuda hɛnɛ nje kumɔ kɛ yi ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka. Mi pelma nde, ɓo yêŋsaŋgwɛ temɔ yɔkwɛ nje kɛ yi Njambiyɛ kelɔ mɛkele mɛte yi teɗye nde, ɓo ma yeŋsa temɔ. 21To te yi Ɓeyudɛn ɓiyma nɛ mi kɛ mɔy mbanjɔ Njambiyɛ sa̧ nje te yi wo mi kɛ́, yori. 22Yasi wɛtɛ, yo Njambiyɛ kamɛ mi nde, mi ɓɛ̂ki nɛ joŋ kumɔ kɛ yesɔ te yɔkɔ muka yí lɛpɔ mɛyasi nyɛ nyaŋgwɛ ɓomɔ, lɛpɔ sendi nyɛ gbɛla ɓomɔ. Mi yeti kɛ lɛpɔ yiŋa yasi dɛlɛ na. Mi ɓéŋgwɛ ndi mɛyasi mɛte yi ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nɛ̀ Mɔyisi lɛpima nde, yo ta kelna kɛ́. 23Yo nde, *Krist ta saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ. A ta ɓɛ bosa mɔ te ɛ ta womiyɛ kɛ njoka ɓemuŋ. A ta lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ kasi mɛjasi nyɛ Ɓeyudɛn, nyɛ sendi ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka.»
Pol kɛ kitɛ Agiripa nde, a tîki temɔ
kɛ yi Kumande Yesus
24Kɛ ŋgimɔ te yi Pol ɓa̧ kɛ jɔse lɛpi nɛ ɗete kɛ́, ɛ Festus lɛpɛ nɛ mɛn kɛ kwey nde: «Pol, ’wɛ kɛ kɔnɔ nɛ to? Nyaŋgwɛ duwa̧ yasi yɔ kɛ kɛ nyɛ wɛ ɓoku!» 25Ɛ Pol yeŋsa nde: «Nyaŋgwɛ mumɔ, mi yeti kɛ kɔnɔ nɛ ɓoku na. Yasi te yi mi lɛpɛ kɛ́, yo gbakasi, yo sendi kɛ nje. 26Kɛto kumande kɛ duwɛ mɛyasi mɛte hɛnɛ, mi kɛ lɛpɔ nyɛ nyɛ kinɛ sɔɗyɛ yaŋa na, kɛto mi duwa̧ nde, a yeti kɛ ndekima yaŋa kɛ mɔyte na. Mɛyasi mɛte tì kwaŋna sendi sɔɗyate na. 27Kumande Agiripa, ’wɛ kɛ tikɔ temɔ kɛ yasi te yi ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ lɛpima kɛ́? Mi duwa̧ nde, wɛ kɛ tikɔ temɔ kɛte.» 28Ɛ Agiripa lɛpɛ nyɛ Pol nde: «Gba yikɛ tí kikɔ na, wɛ ta ɓɛ kɛ kelɔ nde, mi ɓɛ̂ki Kritɛn!» 29Ɛ Pol yeŋsa nde: «Ko yo kêlnaŋgwɛ ko yo tí kelna ndana, Njambiyɛ jâya nde, tî ɓɛki ndi wɛ nyɛpɔ na, yasi wɛtɛ, wúnɛ ɓomɔ hɛnɛ te ɓe wokɛ yasi te yi mi lɛpɛ kɛ yesɔ te yɔkɔ muka kɛ́! Njambiyɛ jâya nde, wunɛ ɓɛ̂ki nda mi kinɛ saŋgwa nɛ mɛbɔnɛ nda yi mi ɗiyɛ nɔ ndana kɛ jɔɓɔ kɛ́ na!»
30Ndana, ɛ kumande tɛmɛ. Ɛ nyaŋgwɛ kum ɓenɛ Berenis ɓu̧ ɓomɔ te ɓari hɛnɛ ɓe ɓenɛ ɓo ɓa̧ ɓaka tɛmɛ sendi. 31Ɛ ɓo ɗiki lɛpɔ tandɛ yan kwa̧ nɔ nde: «Mbam kɔ tì kelɛ yiŋa yaŋa yi yakama nde, a sɔ̂mbu sɔŋ ho a kɛ̂ndi jɔɓɔ kɛto te na.» 32Ɛ Agiripa lɛpɛ nyɛ Festus nde: «A má ɗiy kinɛ ɓu̧ lɛpi nɛ kɛ̀ nɔ kɛ yi *Sesar na, ma wusɛ ta soŋɛ ɓɔ nɛ nyɛ.»
27Ɓo kɛ kwaŋɗye Pol kɛnjɛ kɛ Rom
1Kɛ ɓo ma pɛsɔ nde, wusɛ nyîŋa kuka kɛ̀ nɔ Itali kɛ́, ɛ ɓo ɓu̧ Pol ɓenɛ ɓaŋa ɓejɔɓɔ nyɛ wɛtɛ kum ɓesɔja nde Yuliyus. Yuliyus ɓenɛ ɓesɔja ɓenɛ ɓa̧ kɛ wɛtɛ nyaŋgwɛ njɔŋ ɓesɔja te yi ɓo loma nɛ ɗinɔ kumande Ogust kɛ́. 2Wusɛ ɓendima wɛtɛ kuka te yi wɛtɛ ɗya nde Adramit. Yo ɓa̧ nde, kuka te yâkaŋgwɛ kwa̧ ɗuku nɛ ɗuku goŋgila mɛnɛti mɛ Asi. Sinɛ ɓe wɛtɛ mbam nde Aristark kwa̧, a ɓa̧ mɔ Tesalonik kɛ Maseduwan.
3Misi pupɛ ɛ wusɛ kumɛ kɛ Sidɔn. Yuliyus ɓa̧ nɛ kimɔ temɔ suŋgwɛ nɛ Pol. Ɛ nyɛ tikɛ Pol nde, a kɛ̂n ɓɛŋɛ ɓesɔ ɓenɛ, simande a ta dolɔ mɛkamna. 4Ɛ wusɛ nje nyiŋɛ sendi kuka womɛte kwa̧ nɛ kɛki Siprɛ, kɛto pupɔ ɗikima nje kɛ mbɔmbu wusu njaŋgwɛ wusɛ. 5Kɛ wusɛ ma si saɓiyɛ nyaŋgwɛ ɗuku te ɛ kwa̧ kɛ kɛki Silisi nɛ Pamfili kɛ́, ɛ wusɛ ɗya̧ kɛ Mira kɛ Lisi. 6Kumɔ womɛte, ɛ kum ɓesɔja dolɛ wɛtɛ kuka te yi Alɛksaŋdiri, yo ɓa̧ kɛ kɛ̀ kɛ Itali. Ɛ nyɛ nyinje wusɛ kɛte.
7Wusɛ kɛndima ɓuɗya mɛtu tɛtɛki. Wusɛ wɔnduma ɓiriki yí kumɔ nɔ kɛ kɛki Nid. Wusɛ tì kɛ̀ se mbɔmbu pulɔ mate na kɛto pupɔ. Ɛ wusɛ goŋgila nɛ wɛtɛ kiriŋgira nde Krɛt yí kɛ̀ nɔ Salmɔnɛ. 8Wusɛ ɓɛŋma bɔnɛ yí goŋgila nɛ kiriŋgira, hɛ kwaŋma kumɔ kɛ wɛtɛ mbɛy nde Kimɔ mɛɓoŋ kɛ kɛki wɛtɛ ɗya nde Lase.
9Mɛtu kwaŋma ɓuɗyate. Ɗukuna kuka nja̧ ɓɛ nɛ wɔ̧, kɛto yo ɓa̧ kɛ ɓeya ŋgimɔ, yite ŋgimɔ kiyna mɛɗye Ɓeyudɛn ma siyɔ. 10Ɗete, ɛ Pol kandɛ lɛpɔ nyɛ ɓomɔ nde: «Wunɛ njɔŋ, mi kɛ ɓɛŋɛ nde, kɛndi kɛ ta ɓɛ ɓeyate. Mɛyasi ta ɓeyɔ saŋna ɓuɗyate. Yo tí ɓɛ ndi kuka nɛ̀ mɛyasi nyɛpɔ na. Ko wusɛ sendi, hɛ yakama saŋgwa nɛ sɔŋ.» 11Ko ɗete, kum ɓesɔja ɓa̧ nɛ ɓiɓina temɔ kɛ yi mɔ ɗukuna kuka ɓenɛ sa kuka kinɛ lɛŋgwɛ mɛtɔ kɛ mɛlɛpi mɛ Pol na. 12Ɓoŋ te tì ɓɛ kimɔ mbɛy tikina kuka kɛte kɛ ŋgimɔ abekata na. Yori yi sulɔ ɓomɔ lɛpima nde, ŋgɛ yo yaka, ɓo kwâŋ womɛte yí sa̧ nje te yi kumɔ kɛ wɛtɛ ɓoŋ nde Fenis ndi kɛ Krɛt, nɛ́ ɓo kwaŋɗye ŋgimɔ abekata womɛte. Ɓoŋ te nɛ nje kwaŋge yiɓa: Pulɔ njɛmbɔ pay gare, ɓu̧ pulɔ ŋgari pay gare sendi. 13Wɛtɛ mɔnɔ pupɔ nja̧ kwa̧ wulɛ pulɔ nje njɛmbɔ, ɛ ɓo takɛ nde, yasi te yi ɓo lɛpima kɛ́ yakama ndana yɛy. Ɛ ɓo soŋɛ yasi te yi kelɛ nde, kuka tɛ̂ma kɛ ɓembe sombu kɛ́. Ɛ ɓo kwa̧ nɛ ɗuku goŋ nɛ goŋ kɛ kɛki Krɛt.
Nyaŋgwɛ pupɔ kɛ kwa̧ kɛ maŋ
14Yasi wɛtɛ, kinɛ kikɔ kɛ́, ɛ wɛtɛ ɓeya nyaŋgwɛ pupɔ ɗya̧ wulɛ pulɔ kiriŋgira. Ɓo jéɓa pupɔ te nde Erakilɔŋ. 15Ɛ pupɔ mɛnda kɛ kuka, ɗeti te yi kɛndɔ kɛ̀ nɔ mbɔmbu tì ɓɛ se na. Ɛ wusɛ tikɛ ɗukuna kuka kandɛ mɛwowɔ kɛ̀ nɔ. 16Kɛ wusɛ ma kumɔ kɛ kɛki wɛtɛ mɔnɔ kiriŋgira nde Koloda kɛ́, ɛ wusɛ wɔndɛ ɓiriki yí sutɛ nɛ mɔnɔ landi. 17Kɛ ɓotu ɓete ɓe kelɛ mɛsay kɛ kuka ɓaka ma si ɓendiɗye mɔnɔ landi kɛ to kuka kɛ́, ɛ ɓo nje ɓu̧ mɛkɔl mɛte yi yakama sukɔ kuka kɛ́ kanje nɔ. Ɓo gwa̧ wɔ̧ nde, kuka mɛ nje kɛ̀ nda kɛ wɛtɛ mbɛy nde Sirit yi ɓa̧ nɛ mɛsɛy kɛte kɛ́. Ɗete, ɛ ɓo piɗyɛ mɛyasi mɛte yi kelɛ nde, kuka kɛ̂ndi tɛtɛki kɛ́. Yasi wɛtɛ ndana, ɛ pupɔ ɓu̧ wusɛ nɛ kuka wowɔ nɔ. 18Nyaŋgwɛ pupɔ yinɔri ka̧ mbɔmbu njaŋgwɛ wusɛ ɓuɗyate. Misi pupɛ, ɛ ɓo nyɛ ɓɔ kɛ soŋna mɛmapi mɛte yi ɓa̧ kɛ mɔy kuka kɛ́ ɓetɛ kɛ ɗuku. 19Ya tu wɛtɛ kɛ kɔŋte, ɛ ɓo nɛ ŋguru wan ɓetɛ mɛsumba mɛsay mɛ kuka kɛ ɗuku. 20Ɓuɗya mɛtu kwaŋma, wusɛ tì ɓɛŋɛ misi mɛ yesɔ ho ɓesisɔ̧ na. Nyaŋgwɛ pupɔ ɓa̧ kɛ kwa̧ ɓuɗyate. Ɗete, wusɛ tì takɛ se nde, wusɛ ta ju̧ na.
21Njombu yaŋa, ɓomɔ tì ɗyena se na. Ɛ Pol kwa̧ tɛmɛ kɛ ɓembe ɓomɔ lɛpɔ nde: «Wunɛ njɔŋ, má wunɛ wokuma mɛn mbɛ, ɗiyɔ kɛ Krɛt kinɛ kwa̧ na. Wunɛ má woku mɛn mbɛ ɗete, ma wusɛ tì saŋgwa nɛ ɓeya yasi te yikɛ na, ma mɛyasi tì ɓeyɛ na. 22Ndana, ko ɓɛkɔ ɗete, mi kɛ kombile lɛpɔ nyɛ wunɛ nde, wunɛ wɛ̂ɗya mɛtemɔ mun, kɛto mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ njoka yun tí gwe na, ndi kuka ta yambile. 23Mi lɛ́pi ɗete, kɛto muka nɛ tu wɛtɛ jaki Njambiyɛ punja yotu nyɛ mi nje lɛpina nyɛ mi. Njambiyɛ te ɛ ɗiyɛ nɛ mi kɔ, yɔkɔ yi mi kelɛ mɛsay nyɛ nyɛ kɔ, jaki wenɛ nja̧ lɛpɔ nyɛ mi nde: 24‹Pol, wɛ tî gwaki wɔ̧ yaŋa na. Yo gbate nde, wɛ ta tɛmɛ kɛ mbɔmbu *Sesar jɔse lɛpi yɔ. Ɗukwɛ nde, Njambiyɛ ta joŋgwɛ ɓomɔ hɛnɛ te yi wɛ kɛndɛ wúnɛ ɓo kɛ kuka ɓaka kɛto yɔ.› 25Wunɛ njɔŋ, ɗete wunɛ wɛ̂ɗya mɛtemɔ mun, kɛto mi kɛ tikɔ temɔ kɛ yi Njambiyɛ nde, mɛyasi ta kwaŋna nda yi nyɛ lɛpima nyɛ mi kɛ́. 26Yasi wɛtɛ, yo gbate nde, pupɔ ta ɓu̧ wusɛ kɛ̀ ɓetɛ kɛ goŋ wɛtɛ kiriŋgira.»
27Mɛtu kamɔ jɔ yitati kwaŋma, kɛ tu kamɔ jɔ yinite, wusɛ ɓa̧ ndi kɛ wowɔ kɛ̀ wari kɛ̀ wari kɛ wɛtɛ nyaŋgwɛ ɗuku nde Adiriya. Nɛ ɓembe tu ɓotu ɓete ɓe ɗikima kelɔ mɛsay kɛ kuka ɓaka takima nde, wusɛ mɛ kɛ wuta nɛ yiŋa mɛnɛti. 28Ɛ ɓo ɓetɛ yiŋa yasi kɛ ɗuku yí ɓɛŋɛ nɛ ɗimɔ te. Ɛ ɓo ɓɛŋɛ nde, ɗimɔ te kumma nda mɛta kamɔtati jɔ yitan jɔ yiɓa. Kumɔ nɛ mbɛt mbɔmbu, ɛ ɓo ɓetɛ sendi dolɔ nda mɛta kaɓa jɔ yitan jɔ yitati. 29Ɓo gwa̧ kaŋ nde, kuka nje ɗumɔ yiŋa mɛtari. Ɛ ɓo piɗyɛ mɛyasi yini te yi ɓa̧ kɛ ŋganja kuka yi kelɛ nde, kuka tɛ̂ma kɛ kiya mbɛy kɛ́. Ɓo piɗya yo kɛ ɗuku, ɛ ɓo gɔrɛ nde, misi pûpu nɛdɔ.
30Ɓotu ɓete ɓe ɗikima kelɔ mɛsay kɛ kuka ɓaka saŋma nje te yi kwa̧ li̧ yo. Ɛ ɓo ɓu̧ mɔnɔ landi ɓetɛ kɛ ɗuku, kelɔ mɛmbɔlɛ nde, ɓo kɛ kɛ̀ piɗyɛ mɛyasi mɛte yi kelɛ nde, kuka tɛ̂ma kɛ kiya mbɛy kɛ́. Mɛyasi mɛte ɓa̧ kɛ ɗyoy kuka. 31Ɛ Pol lɛpɛ nyɛ kum ɓesɔja, lɛpɔ sendi nyɛ ɓesɔja nde: «Ŋgɛ ɓomɔ ɓaka tí ɗiyɛ kɛ mɔy kuka na, wunɛ tí ju̧ na.» 32Ndana, ɛ ɓesɔja pɛsɛ mɛkɔl mɛte yi ɗikima ɓiye mɔnɔ landi kɛ́ tikɔ yo nde, yo kwâŋ.
33Yite misi tì pa pupɔ na, ɛ Pol kombile lɛpɔ nyɛ ɓomɔ hɛnɛ nde, ɓo ɗyênaŋgwɛ. Ɛ nyɛ lɛpɛ nde: «Yo mɛ muka mɛtu kamɔ jɔ yini yi wunɛ ɗiyɛ nja kinɛ ɗyena, laɗye ndi nde, pupɔ pâŋ wɛyɛ kɛ́. 34Ndana mi kɛ ŋgwɛta nɛ wunɛ nde, wunɛ ɗyênaŋgwɛ kɛto joŋgwɛ ɗyun. Kɛto ko gbɛla nyiŋɔ to mumɔ wɛtɛ nɛ wɛtɛ kɛ njoka yun tí saŋna na.»
35Kɛ nyɛ ma si lɛpɔ ɗete kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ mampa nyɛ Njambiyɛ wosoko kɛ misi mɛ ɓomɔ hɛnɛ nje lekɛ yo kandɛ ɗyenate. 36Ɛ ɓo hɛnɛ ɓu̧ ɗeti kwa̧ ɗyena sendi. 37Wusɛ ɓa̧ hɛnɛ ɓomɔ gɔmay yiɓa jɔ kamɔtan jɔ kaɓa jɔ yitan jɔ wɛtɛ kɛ mɔy kuka. 38Kɛ ɓomɔ ma si ɗyena yaka kɛ́, ɛ ɓo soŋɛ mapi mɛɗye te yi ɓa̧ kɛ mɔy kuka kɛ́ ɓetɛ kɛ maŋ kayɛ nɛ ɗitɔ te.
39Kɛ misi ma pupɔ kɛ́, ɓotu ɓete ɓe ɗikima kelɔ mɛsay kɛ kuka ɓaka tì duwɛ mɛnɛti mɛte na. Yasi wɛtɛ, ɓo ɓɛŋma wɛtɛ ɓakwɛ nɛ mɛsɛy kɛte. Ɛ ɓo pɛsɛ nde, ɓo ta ɓɛŋɛ, simande ɓo yakama kelɔ nde, kuka kɛ̂n kɛ̀ nda mate. 40Ɛ ɓo pɛsɛ mɛkɔl mɛ mɛyasi mɛte yi kelɛ nde, kuka tɛ̂ma kɛ kiya mbɛy kɛ́ tikɔ mɛyasi mɛte kɛ mɔy ɗuku, wunjɛ nyaŋgwɛ mɛyasi mɛte yi yeŋsa ɗyoy kuka teɗye nje kɛ́. Ɛ ɓo kaŋɛ lambɔ te yi kelɛ nde, pupɔ ɓôŋ kuka kwa̧ nɔ kɛ́ kɛnjɛ kwey. Ndana, ɛ ɓo ɓu̧ nje ŋgindi. 41Yasi wɛtɛ, ɛ ɓo kɛ̀ saŋgwa nɛ yiŋa kundu mɛsɛy kɛ sombu. Ɛ yo kelɛ nde, kuka ndâki womɛte. Ɗyoy kuka kɔkila mɛnɛti kwa̧ nda, ɛ mɛkumbɔ mɛnda kɛ ŋganji te, ɛ yo kandɛ posiyate, kɛto mɛkumbɔ ɓa̧ ɗetinate. 42Ɓesɔja kombila nde, ɓo ta si wo ɓejɔɓɔ, ma mumɔ nje mɔkɔ kwa̧ ɓɔmbɔ. 43Yasi wɛtɛ, kum ɓesɔja kwaɗya joŋgwɛ Pol. Ɗete, ɛ nyɛ petɛ ɓesɔja nde, ɓo tî kel yasi te yi ɓo kpoma kɛ́ na. Ɛ nyɛ lɛpɛ nde, ɓotu ɓete ɓe duwɛ mɔku ɓaka kânda ɓalɔ kɛ ɗuku mɔkɔ ɓendɔ ŋgindi, 44nɛ̀ ɓukwɛ te ɓari ɓêndi mɛɓam ho mɛpɛl mɛ kuka. Ɗete, ɛ ɓomɔ hɛnɛ ɓendɛ ŋgindi nɛ tɛ.
28Pol kɛ siɗyɛ kɔn ɓomɔ kɛ Malta
1Kɛ wusɛ ma si ɓendɔ ŋgindi nɛ tɛ kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ wusɛ nde, ɗinɔ kiriŋgira te nde Malta. 2Ɓotu ɓete ɓe ɗikima ɗiyɔ kɛ kiriŋgira te ɓaka teɗya nde, ɓo kɛ kwaɗyɛ wusɛ, ɛ ɓo ɓu̧ wusɛ kimɔte ɓuɗyate. Ɓo joŋgwa ɗitɛ kwa̧ jeɓa wusɛ hɛnɛ nde, wusɛ kɛ̂n wɛtina, kɛto mbiyɔ ɓa̧ kɛ nɔ. Sendi, ɗuku ɓa̧ kɛ kwa̧ ɓuɗyate. 3Pol kɛnja ɓɔ wukɛ nɛ mɛkaki nyɛ kɛ ɗitɛ, ɛ yeri pundɛ kɛte kɛto joŋ ɗitɛ, kwetɛ nyɛ kɛ ɓɔ nda te. 4Kɛ ɓotu ɓe kiriŋgira ɓaka ma ɓɛŋɛ nyɔŋɛ nɛ kɛpɛlɛŋ kɛ ɓɔ nɛ kɛ́, ɛ ɓo lɛpɛ tandɛ yan nde: «Mbam kɔ gbakasi mɔ wona ɓomɔ, kɛto ko ɓɛkɔ nde, a joŋma kɛ ɗuku, Njambiyɛ te yi ɓo jeɓa nde Njambiyɛ mɛ kundɔkɔ kɔ tì jayɛ nde, a kɛ̂n nɛ joŋgwɛ ɗyenɛ mbɔmbu na.» 5Ɛ Pol ŋgbanjɛ nyɔŋɛ ɓetɛ kɛ ɗitɛ kinɛ wokɔ mɔnɔ kwana yaŋa na. 6Ɓotu ɓaka takima nde, ɓo ta ɓɛŋɛ nyɛ kɛ ŋgalɔ ho ɓalɔ gwe nɛ kutukulu. Ko ɗete, ɓo laɗya kɛ kɔŋte deŋgɔ kinɛ ɓɛŋɛ yiŋa ɓeya yasi kɛ ɗya̧ kɛ yotu nɛ na. Ɛ ɓo sɛnjɛ mɛn lɛpɔ nde, Pol wɛtɛ njambiyɛ.
7Ɗinɔ nyaŋgwɛ mumɔ te ɛ ɓa̧ ɗiyɔ nɛ kiriŋgira te kɔ ɓa̧ nde Publiyus, mɛnɛti mɛnɛ ɓa̧ kɛ kɛkite womɛte. A teɗya nde, a kɛ kwaɗyɛ wusɛ, kwa̧ ɓu̧ wusɛ kimɔte nyɛ wusɛ mbɛy jakɔ kɛ mɛtu yitati ɓakiɗye wusɛ kimɔte ɓuɗyate. 8Saŋgwɛ wenɛ ɓa̧ mɛtinɛŋgwɛ kɛ kɔnɔ. Yotu nɛ ɓa̧ kɛ lolɔ ɓuɗyate. Sendi, a ɓa̧ kɛ wɛndɛ nɛ mɛlɔku. Ɛ Pol kɛ̀ kɛ ɓɛŋɛ nyɛ ŋgwɛta nɛ Njambiyɛ kasɛ mɛɓɔ kɛ yotu nɛ, ɛ kɔn nɛ siyɛ. 9Kɛ kɔŋte yinɔri, ɛ ɓotu ɓe kɔn hɛnɛ ɓe ɓa̧ kɛ kiriŋgira ɓaka nje sendi kɛ yi Pol. Ɛ nyɛ siɗyɛ mɛkɔn man. 10Ɓo ɓa̧ nɛ jɛsɛ ɓuɗyate suŋgwɛ nɛ wusɛ. Ɛ ɓo nyɛ wusɛ mɛyasi mɛte yi yakama kamɛ wusɛ kɛ́ kɛ ŋgimɔ kwaŋge su.
Pol kɛ ɗya̧ kɛ Rom
11Wusɛ kwaŋɗya ŋgwɛndɛ yitati womɛte, ɛ wusɛ nje kwa̧ nɛ wɛtɛ kuka te yi wokuna nɛ Alɛksaŋdiri kɛ́. Ɓo kwakima ɗyɔy kuka te nɛ yekambiyɛ wɛtɛ njambiyɛ nde Diyoskur. Kuka te kwaŋɗya ŋgimɔ abekata womɛte. 12Wusɛ kwaŋma kumɔ kɛ Sirakus, ɛ wusɛ ya mɛtu yitati womɛte. 13Wusɛ tɛmma womɛte kwa̧ nɛ ɗuku goŋ nɛ goŋ kumɔ kɛ Regiyɔŋ. Misi pupɛ ɛ pupɔ wulɛ pulɔ nje njɛmbɔ kwa̧. Ɛ wusɛ kelɛ ndi mɛtu yiɓa kɛ nje kumɔ kɛ Pusolɛs. 14Kɛ wusɛ ma kumɔ womɛte kɛ́, ɛ wusɛ dolɛ ɓaŋa ɓenjɔŋ ɓusu. Ɛ ɓo ŋgwɛta nɛ wusɛ nde, wusɛ yâki mɛtu yitan jɔ yiɓa sinɛ ɓo. Yo ɗete yi wusɛ ka̧ nɔ Rom. 15Ɓenjɔŋ ɓusu ɓe ɗiyɛ kɛ Rom ɓaka wokuma nde, wusɛ kɛ nje. Ɛ ɓo tɛmɛ nje saŋgwa nɛ wusɛ kɛ mbɛy lumɔ te yi ɓo jeɓa nde Apiyus kɛ́ nɛ̀ kɛ mbɛy te yi ɓo jeɓa nde Mɛtu̧ yitati yi ɓejɛŋgwɛ kɛ́. Kɛ Pol ma ɓɛŋɛ ɓo kɛ́, ɛ nyɛ nyɛ Njambiyɛ wosoko, ɛ nyɛ ɓu̧ ɗeti. 16Kɛ wusɛ ma ɗya̧ kɛ Rom kɛ́, ɛ ɓo tikɛ Pol nde, a yâki kɛ mbɛy te yenɛ nyɛpɔ, tikɔ wɛtɛ sɔja nde, a kɛ̂ pɛmɔ nyɛ.
Pol kɛ lɛpɔ Kimɔ Tom kɛ Rom
17Ya mɛtu yitati, ɛ Pol jeɓa ɓetomba Ɓeyudɛn. Kɛ ɓo ma si wesiɗya kɛ́, ɛ nyɛ ɓu̧ lɛpi lɛpɔ nde: «Wunɛ njɔŋ, gba mi tì kelɛ yiŋa yaŋa suŋgwɛ nɛ kandɔ ɗyusu ho lɛpina ɓeyate nɛ mɛkele mɛ ɓesaŋmbambɔ ɓusu na. Ko ɓɛkɔ ɗete, ɓo ɓoŋma mi nyɛ kɛ jɔɓɔ kɛ Yerusalɛm nje kaŋɛ mi nyɛ ɓotu ɓe Rom. 18Kɛ ɓotu ɓe Rom ma si diyɛ mi mɛdiyan kɛ́, ɛ ɓo diy soŋɛ ɓo nɛ mi, kɛto ɓo tì dolɛ yiŋa mɛjɔsɔ kɛ pulɔ mbɛ yi yakama kelɔ nde, mi sɔ̂mbu sɔŋ kɛto te na. 19Ko ɓɛkɔ ɗete, Ɓeyudɛn sɛŋma, ɛ mi ɓɛŋɛ nde, mi yâkaŋgwɛ ɓu̧ lɛpi te kɛ̀ nɔ kɛ mbɔmbu *Sesar. Mi yeti nɛ mɛtakɛ te yi lɛpina ɓeyate nɛ kandɔ ɗyembɛ na. 20Yo kɛto lɛpi kɛ yi mi kwaɗya ɓɛŋɛ wunɛ, nɛ́ mi lɛpi nyɛ wunɛ. Mi wotunate ndana nɛ kɔl sumba te yikɛ jakimɛ ndi kiya yasi te yi kandɔ Isarayɛl ɓɛ nɛ ɓiɓina temɔ kɛte kɛ́.» 21Ɛ ɓo lɛpɛ nyɛ nyɛ nde: «Wusɛ tì ɓiye yiŋa mɛkana wulɛ Yuda kɛ kasi yɔ na. Sendi, kɛ njoka ɓemaŋ ɓusu, wɛtɛ mumɔ tì pa nje yekiɗye ho lɛpɔ yiŋa ɓeya yasi nɛ ɗinɔ ɗyɔ na. 22Yasi wɛtɛ, wusɛ kɛ kwaɗyɛ wokɔ yasi te yi wɛ takɛ kɛ́ kɛ numbu yɔ nɛ ŋguru wɔ, kɛto wusɛ kɛ duwɛ nde, ɓomɔ kɛ lu̧ ɗyambi suŋgwɛ nɛ njɔŋ ɓotu ɓete kɛ mɛmbɛy hɛnɛ.»
23Ndana, ɛ ɓo pɛsɛ yesɔ te yi ɓo ta saŋgwa kɛte kɛ́ nyɛ Pol. Kɛ yesɔ te ma ɗya̧ kɛ́, ɛ ɓomɔ ɓuɗyate nje dolɔ nyɛ kɛ tu̧ te yi nyɛ ɗikima ya kɛte kɛ́. Ɛ nyɛ lɛpina kɛ yasi te yi nyɛ duwa̧ kɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ kɛ́ nyɛ ɓo, nɛmbɛ sendi to te. Ɛ nyɛ kɛ̀ mbɔmbu lɛpina nyɛ ɓo, sa̧ nje nde, ɓo jâya mɛyasi mɛte yi ɓo wokɛ kɛ kasi Yesus kɛ́. A lɛpinama ɓeŋgwɛ mɛyasi mɛte yi yo kɛtinate kɛ mɛkana mɛ mɛmboŋga mɛte yi Mɔyisi kɛtima kɛ́ nɛ̀ kɛ mɛkana mɛ ɓotu ɓe punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ kandɛ ɓemɛŋmɛnɛ kumɔ ɓekoko. 24Ɓaŋa jayma mɛlɛpi mɛte yi nyɛ ɓa̧ kɛ lɛpɔ kɛ́, ma ɓaŋa tì jayɛ na. 25Ɓo tì nje ɓɛ ŋgiŋ wɛtɛ na, ɗete ɛ ɓo si wanja, yite Pol ma lɛpɔ ndi lɛpi wɛtɛ nyɛ ɓo nde: «Kimɔ Sisiŋ ɓa̧ nɛ kalɛ yí lɛpina kwaŋɗye kɛ numbu Esayi te mɔ punja mɛlɛpi mɛ Njambiyɛ nyɛ ɓesaŋmbambɔ ɓun nde: 26‹Kɛn kɛ yi ɓotu ɓaka lɛpɔ nde: Wunɛ ta wokɔ wokɔ nɛ mɛtɔ mun, ma ko wunɛ tí ɓiye to te na. Nɛ ta ɓɛŋɛ ɓɛŋa nɛ misi mun, ma ko wunɛ tí duwɛ yasi te yi wunɛ ɓɛŋɛ kɛ́ na, 27kɛto mɛtemɔ mɛ ɓotu ɓaka mɛ nɛ ɓiŋɓili. Ɓo nɛ ŋguru wan ma ɗiɓɔ mɛtɔ man nɛ̀ misi man. Ɓo kelma ɗete, ma misi man nje ɓɛŋɛ yasi, ma mɛtɔ man nje wokɔ pɛ̧, ma temɔ yan nje nɛmbɛ mɛyasi, ma ɓo nje yeŋsa temɔ, ma mi nje siɗyɛ kɔn yan.› 28Ɗete, wunɛ dûkwɛ nde, kasi joŋgwɛ te yikɛ yi Njambiyɛ nyɛ ndana kɛ́, a njêsikwɛ yo kɛto ɓotu ɓete ɓe yeti Ɓeyudɛn ɓaka, yo ɓo ta ɓiye to te.» [29Kɛ Pol ma lɛpɔ ɗete kɛ́, ɛ Ɓeyudɛn nyɛ ɓeya mɛso tandɛ yan kwa̧ nɔ.]
30Pol kwaŋɗya sew yiɓa nɛ yim kɛ wɛtɛ tu̧ te yi nyɛ ɗikima gbo gbokɔ ɗiyɔ te kɛ́. A ɗikima ɓu̧ ɓomɔ hɛnɛ ɓe ɗikima nje ɓɛŋɛ nyɛ ɓaka nɛ mɛsosa, 31pelɛ mɛyasi nyɛ ɓo kɛ kasi *Kandɔ Njambiyɛ, teɗye sendi ɓo mɛyasi kɛ kasi Kumande Yesus Krist kinɛ mɔnɔ wɔ̧, kinɛ mɔnɔ mɛnjaŋgwɛ na.