Марктың Чахсы Хабары

Кибір хоостыра пу кинденің авторына Иоанн Марк, Варнаваның чеені, саналча. Христиан ӱгредиин тарадарында ол пастап Павелнең хада тоғынған. Соонаң, тізең, (наа эраның 60 чылларында) ағаа Римде ідӧк Петрнаң хада тоғынарға киліскен. Пу Чахсы Хабар тӧрт Чахсы Хабарның иң хысхазы. Сағамғы істезігҷілернің кӧбізі ол иң пурун пазылған, паза Матфейнең Лука постарының Чахсы Хабарларын пасчатханда, анынаң тузаланғаннар тіп, санапчалар. Марк ӧӧн хайығны Иисус Христостың алтынзархы Палестинада чӧрген тустағы паза Иерусалимде полған тӱгенҷі нидиледегі киректеріне айландырча. Ол Иисустың Худай Оолғы полчатханын паза ноо даа ағырыға, чобаға паза ӧлімге ӱлгӱ тутчатханын кӧзідерге кӱстенген. Марк Иисустың тӧреенінеңер дее паза ӧлімнең тірілген соонда ниме полғаныңар даа паспинча. Позының Чахсы Хабарында Марк пірееде грек тіліне кірген латин сӧстерінең тузаланча. Ідӧк хығырығҷыларға Чахсы Хабардағы арамей сӧстерін чарыда чоохтағлап пирерге кӱстенче. Анзы Чахсы Хабар еврейлерге нимес, че пасха чоннарға пазылғанын киречілепче полар.

1

Кіреске тӱзірҷең Иоанн

(Мф 3:1-12; Лк 3:1-9, 15-17; Ин 1:19-28)

1 Ухаанҷылар# пасханы хоостыра, Худай Оолғынаңар, Иисус Христостаңар, Чахсы Хабар піди пасталған: «Мына Синің алныңҷа Синің чолыңны тимнир илҷімні ысчам». 3 Хуу чазыда ӱн истілген: «Хан Худайға# чол тимнеп пиріңер, кӧні идіңер Аның чолларын».

4 Иоанн, киліп, хуу чазыда кізілерні ӱгредіп, теен: «Кіреске тӱзіп#, Худайзар айланыңар. Андада сірернің чазыхтарың# позыдылар». 5 Прай Иудей чирінің паза Иерусалимнің чуртағҷылары иоаннзар килгеннер, чазыхтары ӱчӱн пыросынғаннар, Иоанн оларны Иордан суғда кіреске тӱзірген. 6 Иоанн тибе хылынаң соххан кип-азах кисчең паза тууп хур хурчанҷаң, чазы мӧӧдін паза сарысхалар чіҷең. 7 Кізілерні ӱгредіп, ол піди чоохтаан:

– Минің соомҷа килчеткені миннең хай-хай кӱстіг. Мин, мӧкейіп, Аның ӧдік паан даа систерге турыстығ нимеспін. 8 Мин сірерні суғнаң кіреске тӱзіргем, Ол, тізең, Худай Худынаң кіреске тӱзірер.

Иисустың кіреске тӱскені

(Мф 3:13-17; Лк 3:21-22)

9 Ол кӱннерде Иисус, Галилей# чиріндегі Назареттең киліп, Иоаннаң Иорданда кіреске тӱскен. 10 Суғдаң сыхчатханда, олох туста Ол тигір чарылчатханын паза Худай Худы, тахырах хус полып, Позынзар тӱсчеткенін кӧр салған. 11 Тигірдең ӱн истілген:

– Син Минің хынған Оолғымзың, Син минің кӧңніме тың кірчезің.

Хуу чазыда хыҷаландыртханы

(Мф 4:1-11; Лк 4:1-13)

12 Сах андох Худай Худы Аны хуу чазызар апарған. 13 Хуу чазыда Ол, сайтанға# хыҷаландыртып, аңнар аразында чуртап, хырых кӱн полған. Анда ангеллер# аның алнына чӧрінгеннер.

Галилей чирінде ӱгредіп пастааны

14 Иоанн пиктедібіскенде, Иисус, Галилей чирінзер киліп, Худай хан-чирінеңер# Чахсы Хабарны таратхан: «Тус чағдап килді, Худай хан-ӱлгӱзі чит килді: Худайзар айланып, чазыхтарың сығарыныңар, Чахсы Хабарға киртініңер».

Иисустың пастағы ӱгренҷілерінеңер

(Мф 4:18-22; Лк 5:1-11)

16 Галилей кӧлі хастади парирып, Ол сӧзірбелерін кӧлге тастапчатхан Симонны паза аның харындазы Андрейні кӧр салған. Олар палыхчылар полғаннар. 17 Иисус оларға теен:

– Минің соомҷа парыңар, Мин сірерні, палых тутханни, кізілерні тут полар ит саларбын.

18 Олар, сӧзірбелерін тасти, сах андох Аның соонҷа пар сыхханнар. 19 Аннаң ырах таа иртпеенде, Ол Зеведей ооллары Иаковнаң Иоанның, кимедӧк одыра, сӧзірбе тағырапчатханнарын кӧр салған. 20 Оларны сах андох хада парарға хығырыбысхан. Олар даа, Зеведей пабаларын тоғынҷыларынаң хада кимеде артыс салып, Иисустың соонҷа пар сыхханнар.

Иисус Капернаумда чабал хутты сығара сӱрче

(Лк 4:31-37)

21 Анаң олар Капернаумзар читкеннер. Тӱрче поларынаң, суббота кӱнде, Иисус, синагогазар# киліп, анда ӱгреткен. 22 Аның ӱгредиине хайхасханнар:

– Ол, Моисей Чахии# пілігҷілері чіли нимес, че ӱлгӱзі пар кізі чіли ӱгретті.

23 Синагогада чабал хутха хаптырған кізі полған, ол хысхыра тӱскен:

24 Синің пісте ноо кирееңдір, Назареттең сыххан Иисус! Пісті чох идерге килгезің! Кем полчатханыңны пілчем мин, Син Ах-арығ Худай кізізің!

25 Че Иисус, аны тымылдырып, теен:

– Тапсаба, сых аннаң.

26 Андада чабал хут, ол кізіні сілігіп ала, орлабинаң аннаң сых чӧрібіскен. 27 Прайзы, ӱрӱк парып, удур-тӧдір сурастырысхлааннар:

– Ниме полды пу? Чабал хуттарға ӱлгӱ салып, оларны позының оңдайынҷа полдырчатхан кемдір Ол андағ? Хайдағ андағ наа ӱгредіг полар ол?

28 Иисустаңар чоох Галилей чиріне тӱрченің не аразына тиксі тарап парған.

Пётрның хазинезін чазылдырғаны

(Мф 8:14-17; Лк 4:38-41)

29 Аның соонаң олар, Иаковнаң паза Иоаннаң хада синагогадаң сығып, Симоннаң Андрейнің ибіне килгеннер. 30 Симонның хазинезі, тізең, иді ізіп, полынмин чатчатхан. Иисусха аннаңар андох чоохтап пиргеннер. 31 Ол, чағын пас киліп, ипчіні холынаң тудып алып, турғыза тартханда, аның ағырии олох туста иртіс парыбысхан. Анаң ол ипчі оларға хайын сыххан.

Ағырығларны имнеені, чабал хуттарны сығарғаны

32 Иир чит килгенде, тізең, кӱн хонызында, Аныңзар ағырығ паза чабал хуттарға иреелетчеткен кізілерні ағыл сыхханнар. 33 Ол тураның ізии алнында прай саар чоны чыыл парған. 34 Иисус аймах ағырығларға пастырчатханнарны имнеен, чабал хуттарны кӧп сығарған. Ол Позын Мессий-Христос# тіп пілчеткеннерін таратпасха хызааннаан.

Галилей чирінде ӱгреткені

(Лк 4:42-44)

35 Иисус, иртенӧк турып, ээн чирзер парып, анда ағылахти пазырған. 36 Симон паза хада полған ӱгренҷілері Иисусты тілеп сыхханнар, 37 Аны таап, тееннер:

– Сині прайзы тілепче.

38 Иисус оларға чоохтанған:

– Мин ӱгредерге килгем нооза. Аны толдырар ӱчӱн пу чағынғы аал-саарларзар парааңарох.

39 Анаң Ол, тиксі Галилей чирінҷе чӧріп, синагогаларда кізілерні ӱгреткен паза чабал хуттарны сығара сӱрген.

Ходырлығ кізіні чазылдырғаны

(Мф 8:1-4; Лк 5:12-16)

40 Иисуссар чызығ палығлығ кізі киліп, алнына тізекке тӱзіп, алданып ала Аннаң сурынған:

– Хынзаң, мині арығлап поларзың.

41 Иисус, чӱрекке алынып, холынаң ол кізее тееп, теен:

– Хынчам, арығ пол пар.

42 Пу сӧзі хоостыра чызығ палығлар сах андох иртіс парыбысханнар, ол кізі арығ пол парған. 43 Иисус, аныңзар хатығли кӧрібізіп, аны позыдып, чахаан:

– Кӧр, пірдеезіне пір дее ниме чоохтаба. Че парып, абысха# позыңның чазылғаныңны киречілеп пир паза, Моисей чахааны хоостыра, арығланғаның ӱчӱн оңдайынҷа тайығ сал.

45 Анзы, тізең, сыхпинаң, прайзына пу нимені чоохтаан-чарлаан, аннаңар Иисус, саарда пос чӧр полбин, саардаң тастыхти хуу чазызар парыбысхан. Аныңзар, тізең, парчан чирдең кил турғаннар.

2

Чадыға кір парған кізіні чазылдырғаны

(Мф 9:1-8; Лк 5:17-26)

1 Нинҷе-де кӱн пазынаң Иисус пазох Капернаумзар килген. Аның хайда тӱскенінеңер сағба чонға тараан. 2 Андох тураа толдыра чон чыыл парған, ізік хыринда даа орын халбаан. Иисус оларны ӱгредіп чоохтаан. 3 Ол туста Аныңзар чӱллері пос кізіні ағыл килгеннер. Аны тӧртӧлең хаап килгеннер. 4 Чон тығылызына олар Иисуссар чағдап полбааннар. Аннаңар ол тураның хырын кизекти сайап, чадығдағы кізіні ӧӧртін тӧзектігӧк тӱзіргеннер. 5 Иисус, оларның андағ киртіністерін кӧріп, ол ағырығ кізее теен:

– Оолғым! Синің чазыхтарың позыдылчалар.

6 Андох Моисей Чахии пілігҷілерінің хай пірсі одырған.

– Ноға ол іди чоохтанча полҷаң? Худайдаң тоғыр чоохтанча. Чазыхтарны Худай ла позытча нимес пе? – сағын салғаннар олар пос алынҷа.

8 Иисус, аны сах андох піл салып, оларға теен:

– Чӱректеріңе ноға андағ сағыс алынчазар сірер? 9 Чадығдағы кізее ниме тирі оой? «Синің чазыхтарың позыдылчалар» алай «Тур, тӧзегің алып, пар?» 10 Че Кізі Оолғының# чир ӱстӱнде кізілерге чазыхтарын позыдар ӱлгӱзі парын сірер пілер ӱчӱн, – тіп ала, Ол чадығдағы кізее айланған, – Сағаа чоохтапчам: тур, тӧзегің алып, ибіңзер нан!

12 Ол кізі, тур киліп, сах андох тӧзегін алып, прайларының кӧзіне сых парыбысхан. Кізілер, аны кӧріп, чоо хайхазып, Худайны саблааннар.

– Піс андағ ниме хаҷан даа кӧрбеен полғабыс, – тіп чоохтасхлааннар.

Левийні хығырғаны

(Мф 9:9-13; Лк 5:27-32)

13 Иисус пазох кӧл хазынзар парыбысхан. Прай чон хадох килген. Ол кізілерні анда ӱгреткен.

14 Иисус ирт парирып, албан чығҷаң# Алфейнің оолғын Левийні кӧр салған.

– Минің соомҷа пас! – теен ағаа Иисус.

Левий, турып, Аның соонҷа парған.

15 Хаҷан Иисус Левийнің туразында азыранчатханда, Аннаң хада ӱгренҷілері дее, албан чығҷаңнар даа паза чазыхтығ илееде кізі азыранған. Олар кӧп полғаннар, прайзы Аны хооп чӧрген. 16 Моисей Чахии пілігҷілері паза фарисейлер#, Иисусты албан чығҷаңнарнаң паза чазыхтығларнаң хада азыранчатханын кӧр салып, Аның ӱгренҷілеріне чоохтанғаннар:

– Ноға ол іди албан чығҷаңнарнаң паза чазыхтығларнаң хада азыран чӧрче?

17 Аны ис салып, Иисус оларға теен:

– Хазых кізілер нимес, че ағырығлар имҷіні кирексидірлер. Мин арығ чӱректіг кізілерні нимес, че чазыхтығларны, чазыхтарынаң хыйа ползыннар тіп, хығыртарға килгем.

Оразадаңар таласханы

(Мф 9:14-17; Лк 5:33-39)

18 Ол туста Иоанның ӱгренҷілері паза фарисейлер ораза тутханнар. Олар, Иисуссар киліп, сурғаннар:

– Ноға Иоанның ӱгренҷілері паза фарисейлер ораза тутчалар, синің ӱгренҷілерің, тізең, тутпинчалар?

19 Андада Иисус оларға нандырған:

– Той полчатса, хоных хончатхан оол аалҷыларнаң хадада, олар хайди ораза тудып одырарлар? Ол хада полған кӱннерде ораза тутпастар. 20 Че хоных хончатхан оолны оларның аразынаң апарыбызар кӱннер килзе, андада олар ораза тударлар. 21 Иргі кип-азахха наа истең намачы пірдеезі салбинча. Іди тағыраза, наа намачы иргі исті тали тарт салар, тизік улам улуғ пол парар. 22 Иргі торсыхха наа арағаны пірдеезі урбинча. Іди итсе, наа араға иргі торсыхты талап салар. Араға даа тик парар, торсых таа нимее чарабас. Наа арағаны наа тууптаң иткен торсыхха урарға кирек.

Кізі Оолғы суббота даа кӱннің ээзі

(Мф 12:1-8; Лк 6:1-5)

23 Пірсінде суббота кӱнде Иисусха тамах ӧсчеткен хыра хастади иртерге киліс парған. Аның ӱгренҷілері, чол пара, пазах ӱс сыхханнар. 24 Фарисейлер андада Ағаа тееннер:

– Кӧрдек, олар суббота кӱнде итпес ниме итчелер.

25 Иисус оларға нандырған:

– Давид# паза аннаң хада полған чоны астап парғаннарында, ол ниме иткенін сірер хаҷан даа хығырбаазар ба? 26 Хайди ол, Авиафар теен иң улуғ абыстың тузында Худай туразынзар кір киліп, Худайға салылған паза абыстар ла чіҷең тайығ халазын чіп, хада полғаннарына пирген. 27 Кізі субботаа нимес, че суббота кізее иділген. Аннаңар Кізі Оолғы суббота даа кӱннің ээзі полча.

3

Холы хуруп парған кізіні субботада имнебіскені

(Мф 12:9-14; Лк 6:6-11)

1 Иисус пазох синагогазар килген. Анда холы хуруп парған кізі полған. 2 Иисус субботада имнир бе ни тіп, хай піреезі Аны пыролирға китеен. 3 Иисус холы хураан кізее теен:

– Чон алнына сых!

4 Кізілерге, тізең, чоохтанған:

– Суббота кӱнде чахсы алай чабал ниме идерге кирек пе? Кізі тынын ал халарға алай чох ит саларға ба аны?

Олар сым на турғаннар. 5 Иисус, улуғ ӧкпеде оларзар кӧрібізіп, тас чӱректіг пол парғаннарына ачырғана, ағырығ кізее теен:

– Холың алнынзар сун!

Ол кізі холын сунғанда, ағырығ холы, пірсіӧк чіли, хазых пол парған. 6 Фарисейлер, тізең, сых парыбызып, Ирод ханға чағын кізілернең Иисусты чох ит саларға сах андох чӧптес сыхханнар.

Иисустың кӧл хазында имнеені

7 Иисус позының ӱгренҷілерінең хада кӧл хазынзар пас парған. Аның ай соонҷох Галилей чирінең, Иудей чирінең, 8 Иерусалимнең, Идумей чирінең паза Иордан суғның озаринаң, Тир, Сидон саарлар ибіре чуртапчатхан кӧп кізі парған, Иисустың иткен киректерін истіп, Аныңзар чон сӱрееліг чыылысхан. 9 Иисус, ол чонға хыстырбасха тіп, ӱгренҷілеріне Позына киме тимнеп саларға чахаан. 10 Кӧп чонны айдастырғаннаңар андар ағырығ кізілер, кибіне хол даа теертіп аларға тіп, сыынғаннар. 11 Айналар# даа, Аны кӧр салып, Аның алнында тӱңдере тӱзіп, хысхырысханнар:

– Син Худай Оолғызың.

12 Че Иисус оларны Позының кем полчатханын таратпасха хатығлаан.

Иисус он ікі ӱгренҷізін таллапча

(Мф 10:1-4; Лк 6:12-16)

13 Анаң Ол, таға сығып, хынған кізілерін Позынаң хада хығырған. Олар Аныңзар килгеннер. 14 Оларның аразынаң, Позынаң хада поларларын паза чонға Аның ӱгредиин тарадарларын таллап, он ікі кізі турғысхан. 15 Оларға ағырығ кізілерні чазылдырарға паза чабал хуттарны сығарарға ӱлгӱ пирген. 16 Ол таллаан: Симонны (Иисус ағаа Пётр тіп сола пирген), 17 Зеведей оолғын Иаковты паза Иаковтың харындазы Иоанны (оларға Воанергес алай «Кӱгӱрт ооллары» тіп сола пирілген), 18 Андрейні, Филиппті, Варфоломейні, Матфейні, Фоманы, Алфей оолғы Иаковты, Фаддейні, Симон Кананитті 19 паза соонаң Иисусты садыбысхан Иуда Искариотты.

Айна позын хайди сӱрер?

(Мф 12:22-32; Лк 11:14-23)

20 Иисус ӱгренҷілерінең хада тураа кіргенде, чон пазох ла, Ағаа паза ӱгренҷілеріне азыранарға даа оңдай пирбин, тураа сыыспин чыыл парған. 21 Аны истіп, туғаннары «Иисус алҷаахча» тіп, Аны апарыбызарға килгеннер. 22 Иерусалимнең килген Моисей Чахии пілігҷілері, тізең, «Аның істінде Веельзевул, ол чабал хуттарны айналар ханының кӱзінең сығарча» тееннер. 23 Иисус, оларны хығыртыбызып, оларға, сайтан сайтанны хайди сығарар тіп, кип-чоохтарнаң ӱгреде чоохтап сыххан:

24 Хан-чирі позы позында ікі пӧліл парза, ол ӱлгӱ тур полбас 25 паза ибдегілер удур-тӧдір чаалас сыхсалар, андағ иб тур полбас. 26 Хаҷан сайтан пос позынаң тоғыр парза, ікі чара полыбысса, ол аның тоозылғаны полар. 27 Кӱстігнің туразына кіріп, турадаң пір ниме сығар полбас, ээзін пурун палғабысса ла, ол тураны тонап полар. 28 Сынны чоохтапчам сірерге, ноо даа аар чазых, Худайдаң тоғыр хайдағ даа чоох ӱчӱн кізілерге пыро тасталар, 29 че кем Худай Худынаңар хомай чоохтанар, аның пырозы хаҷан даа тасталбас, ол саңайға чарғыладар.

30 Анзын Ол, Позына чабал хут кір парған тіп чоохтасчатханнарында, іди теен.

Иисустың іҷезі, паза харындастары

(Мф 12:46-50; Лк 8:19-21)

31 Анаң Иисустың іҷезі паза харындастары килгеннер. Тастында турып, Аны хығыртып, кізі ысханнар. 32 Иисустың ибіре чон одырған. Ағаа тееннер:

– Мына Синің іҷең, харындастарың паза пиҷелерің тастында турлар, Сині сурчалар.

33 Кемнердір Минің іҷем паза Минің харындастарым? – нандырған Ол.

34 Анаң, ибіркілерзер кӧрібізіп, теен:

– Мына Минің іҷем паза Минің харындастарым. 35 Худай кӧңнін толдырчатханнар Мағаа харындас, пиҷе паза іҷе нооза.

4

Таарығҷыдаңар кип-чоох

(Мф 13:1-23; Лк 8:4-15)

1 Иисус пазох кӧл хазында кізілерні ӱгрет пастаан. Аныңзар чон сӱрееліг чыыл парғаннаңар, Ол кӧлдегі кимеде одырған, кізілер, тізең, суғ хазында полғаннар. 2 Иисус оларны кип-чоохтарнаң# кӧп ӱгреткен, ӱгредиинде піди чоохтаан:

3 Истіңер зе. Мына таарығҷы таарирға сыхты. 4 Таарыпчатханда, хайзы ӱреннер чол хазында тӱскеннер. Хустар, учух киліп, оларны хахлап салғаннар. 5 Хайзы тастығ, тобырағы ас чирге тӱскен паза, тобырағы халын ниместеңер, табырах ӱт килген. 6 Кӱн сых килгенде, тізең, олар, чилегелері чох полып, салығып, хуруп чӧрібіскеннер. 7 Пасхазы тігенек аразына тӱскен. Тігенек кӱс алыныбысханда, ӱренні пас парыбысхан, анзы паза ӧӧрлен полбаан. 8 Паза пасхазы чахсы чирге тӱскен. Ол ӱреннер, ӱт киліп, кӱс алынғаннар, ӧскеннер паза парыс ағылғаннар: хайзы отыс, хайзы алтон паза пасхазы чӱс тее анҷа.

9 Анаң Иисус оларға теен:

– Хулаа пар кізі иссін!

10 Чон таразыбысханда, хости полғаннары паза он ікі ӱгренҷізі Аннаң ол кип-чоохтаңар сурғаннар. 11 Ол андада теен оларға:

– Сірерге Худай хан-чирінің чазыттарын пілері пирілген. Тігі тоғырхыларға, тізең, прай нимені кип-чоохнаң на читірчем: 12 пос хараанаң кӧріп тее, кӧрбезіннер, пос хулаанаң истіп тее, оңарбазыннар. Андада олар пыросын полбастар, чазыхтары даа позыдылбас.

13 Анаң тидір:

– Пу кип-чоохты оңар полбинчазар ба? Прайзын чи хайди оңнап алҷаң поларзар. 14 Таарығҷы сӧс таарыпча. 15 Чол хастади таарылғаннары – ол андағлар, кемде сӧс таарылча, че олар аны истіп салзаларох, сайтан, сах мындох киліп, чӱректерінде таараан сӧсті оғырлап парыбысча. 16 Тастығ чирде салған ӱрен, сӧсті ис салып, аны сах андох посха ӧрчіліг алынчатхан кізілерні таныхтапча. 17 Че пик тамыр чохтаңар паза сағыстары алысхахтаңар, хаҷан чобағ-сидікке урунза, сӧс ӱчӱн сӱрдір сыхса, постарының киртіністерін тастапчалар. 18 Хазалҷых от аразында толаан ӱрен сӧсті исчеткеннерні таныхтапча. 19 Че кӱн сағыссырастарына пастырғаны, ис-пайға чабдыланғаны, пасха даа хыҷыхтары сӧсті пас парыбысчалар, ол ниміс пирбинче. 20 Чахсы чирге таарылған ӱрен, тізең, сӧсті истіп, аны чӱрекке чағын алынғаннарны таныхтапча. Андағлар отыс хати, алай алтон хати, алай чӱс тее хати кӧп ниміс пирчелер.

Сівечідеңер кип-чоох

(Лк 8:16-18)

21 Анаң Иисус оларға теен:

– Сівечіні нимее ағылчалар? Аны ыраға істіне алай орған алтына турғызарға ба? Аны ӧӧре, кӧріндіре чирде турғысча нимес пе зе? 22 Тастына сыхпас пір дее ниме чоғыл, ілезіне сыхпас пір дее чазыт чоғыл. 23 Хулаа пар кізі иссін.

24 Паза оларға теен:

– Сиргек истіңер: сірер пасхаларын хайди паалирзар, олох синнең сірерге синелер. Че сірерге, ам исчеткеннерге, артых таа пол парыбызар. 25 Кемнің пар, ағаа хоза пирілер. Че кемнің чоғыл, аннаң пар даа нимезі алылар.

Ӱреннеңер кип-чоох

26 Анаң Иисус піди чоохтаан:

– Худай хан-ӱлгӱзі мындағ нимее тӧӧй: кізі, ӱренні чирге тастабызып, 27 хараа-кӱнӧрте узупча, турча, ӱреннің хайди ӱт килчеткенін, ӧсчеткенін ол пілбинче нооза: 28 чир позы кӧк сапты сығарча, анаң пазахтандырча, соонаң пазағына тамах толдырча. 29 Тамах пыс парза, тізең, ас кизері чит килгеннеңер, кізі сах андох орғахты ысча.

Горчица ӱренінеңер кип-чоох

(Мф 13:31-32; Лк 13:18-19)

30 Анаң ол чоохтаан:

– Худай хан-чирін нимее тӧӧйлирбіс? Алай хайдағ кип-чоохнаң кӧзіт саларбыс аны? 31 Ол горчица ағазының ӱрені осхас. Ол, таарылчатса, чир ӱстӱндегі ӱреннернің прайзынаң кічіг. 32 Че, таарылып, ӱт килзе, прай тамахтардаң улуғ ӧсче, парбах саптарын чазыбысса, кӧлегіне тигір хустары даа кӧлен поларлар.

33 Мындағ кип-чоохтарнаң Худай сӧзіне Ол кӧп ӱгреткен, ханҷа ис полғаннарынҷа, анҷа чоохтап одырған. 34 Кип-чоох чох пір дее ниме чоохтабаҷаң. Ӱгренҷілерінең хада ағлахти халза, тізең, оларға прай чарыт пирҷең.

Хазыр чилні амыратханы

(Мф 8:23-27; Лк 8:22-25)

35 Олох кӱн иирде Иисус ӱгренҷілеріне теен:

– Кӧлнің тігі саринзар кис парааңар.

36 Олар, чонны позыдыбызып, кимеде одырған Иисуснаң хадох парғаннар. Оларнаң хада пасха даа кимелер полғаннар. 37 Хазыр чил саап килген. Салғахтар кимее сабылғанға, ағаа суғ тол сыххан. 38 Иисус кимеде, частых салып алып, узупчатхан. Аны усхурып, тіпчелер:

– Ӱгретчі, нӧӧс, пісте киреең пір дее халбинча, піс ӧлерге чӧрбіс!

39 Ол, тур киліп, чилге тохтирға чахаан паза кӧлге:

– Амыра, тохтап пар! – теен.

Чил амырап парған. Ибіре ай-тымых турыбысхан. 40 Иисус ӱгренҷілерінең сурған:

– Ноға сірер хорыхчазар? Ноға киртінминчезер?

41 Олар, тізең, тың ӱрӱк парып, пос аразында чоохтасханнар:

– Чил дее, кӧл дее Аның сӧзін исчеткенде, кем полҷаңдыр ол андағ?

5

Иисустың чабал хутха хаптырған кізіні чазылдырғаны

(Мф 8:28-34; Лк 8:26-39)

1 Анаң, кӧлнің озаринзар кизіп, олар Гадарин чирінзер читкеннер. 2 Иисус кимедең тӱс килгенде, олох арада Ағаа удур хуюдағы сыыраттардаң чабал хут кірген кізі чағдаан. 3 Ол кізі сыыраттарда чуртаан. Аны ілҷірбенең дее пірдеезі палғап полбаҷаң: 4 кӧп хати аны ілҷірбее паза кинҷее одыртханнар, че ол ілҷірбені ӱзе тарт салҷаң, кинҷелерні оода сабысчаң. Пірдеезі аны амырат полбаҷаң. 5 Ол хараа-кӱнӧрте сыыраттарда, тағлар аразында хысхыр чӧрҷең паза тастарға сабынҷаң. 6 Иисусты ырахтынох кӧр салып, ол, Аныңзар чӱгӱр киліп, алнына азахха тӱскен 7 паза чабал табыснаң аахтаан:

– Ниме кирек Сағаа миннең, Иисус, Ӧӧркі Худай Оолғы? Худайнаң алданчам Сағаа, иреелебе мині.

8 Иисус ағаа теен полған нооза:

– Сых пу кізідең, чабал хут!

9 Иисус сурған аннаң:

– Адың синің кемдір?

Чабал хут нандыр пирген:

– Піс кӧптеңер адым минің Тӱбен.

10 Анаң ол кізідегі чабал хуттар оларны пу чирдең сығара сӱрбеске чоо сурынғаннар.

11 Тағ хабырғазында сосхаларның улуғ ӧӧрі оттап чӧрген. 12 Чабал хуттар прайзы Аннаң сурынғаннар:

– Пісті сосхаларзар ызыбыс, піс оларзар кір парибыс.

13 Иисус сах андох оларға чаратхан. Айналар, кізідең сыға салып, сосхаларға кір парғаннар. Сосхалар ӧӧрі (анда ікі муңҷа пас полған полар), пӧзік чардаң кӧлзер сегірібізіп, суға пат парған. 14 Сосха хадарҷаңнар, тізең, ойлазыбызып, саар-аалларда кӧрген нимедеңер чоохтағлааннар. Андағы чуртағҷылар андада ниме пол парғанын кӧрерге пар сыхханнар. 15 Олар Иисуссар пас килгеннер. Пайаағы алҷааххан тӱбен айналығ кізі иптіг тонан салып одырчатхан. Ол позының сағызында полған. Аны кӧріп, килген чон хорых парған. 16 Пайаағы алҷааххан кізінің паза сосхаларның хайди пол парғанын кӧрген чон пуларға прай чоохтағлап пирген. 17 Андада прайзы Иисусты постарының чирінең парыбызарға сурын сыххан. 18 Хаҷан Иисус кимее одырыбысханында, пайаағы алҷааххан кізі Аннаң хада парарға сурынған. 19 Че Иисус, ағаа чаратпин, теен:

– Ибіңзер парып, Хан Худай сағаа ниме иткенін паза сағаа Ол хайди айаанын кізілеріңе чоохтап пир.

20 Ол кізі, парып, Он саар чирінде Иисус аннаң ниме иткенін чонға чоохтап чӧрген. Аның чооғына прайзы чапсысхан.

Иаирнің хызының тірілгені паза ағырығ ипчінің хазыхтанғаны

(Мф 9:18-26; Лк 8:40-56)

21 Иисус кӧл озаринзар хатап кис парғанда, Аныңзар чон сӱрееліг чыыл килген. Ол кӧл хазында полған. 22 Анаң оларзар синагога пастыхтарының пірсі Иаир пас килген. Иисусты кӧр салып, ол, Аның азаана тӱзіп, 23 алданып ала сурынған:

– Хызыҷаам минің ӧлерге чӧр. Ол, чазылып, тіріг халар ӱчӱн, парып, холларың андар сал пир.

24 Иисус анынаң хада парған. Оларның сооларынҷа, Аны хызып ала, чон кӧп субалысхан.

25 Оларның аразында, ханы ағып, он ікі чыл ағыр салған ипчі парған. 26 Кӧп имҷілерде полып, кӧп ирее кӧрген ол. Прай пар-чох нимезін хоратхан, че туза кӧрбеен, улам хомайланған. 27 Иисустаңар искеннеңер, ол, чон аразында парып, Аныңзар кистінең пас киліп, кип-азаана холын теертібіскен. 28 Істінде ол «Кип азаана даа теңзем, чазыл парарбын» тіп сағын салған. 29 Ханы ахханы сах андох тохтап парған. Ипчі ағыриинаң чазылғанын піл салған. 30 Андадох Иисус, Позынаң кӱс сыхханын сизін салып, чонға айланып, сурған:

– Кем минің кип-азаама теңді?

31 Ӱгренҷілері Ағаа тееннер:

– Кӧрчезің нооза чон Сині хысча, Позың, тізең, «Кем мағаа теңді?» тіп сурчазың.

32 Че Иисус, теңен кізіні кӧрглеп, ибіре хараан. 33 Ол ипчі, позынаң ниме полғанын піле, хорыхханына халтырап ала, Иисустың алнында тізекке тӱзіп, Ағаа сынны чоохтап пирген. 34 Иисус, тізең, теен ағаа:

– Хызым! Киртінізің сині арачылады. Амыр-хазых чӧр, ағырииңнаң чазыл пар.

35 Ол іди чоохтанған арада, синагога пастығына аның ибінең килген кізілер тидірлер:

– Синің хызың ӱреп парды, Ӱгретчіні нимее тик тутчазың.

36 Че Иисус, пу сӧстерні истіп, синагога пастығына теен:

– Хорыхпа, киртін.

37 Анаң Пётрны, Иаковты паза Иаковтың харындазы Иоанны Позынаң хада алып, 38 Иисус синагога пастииның ибінзер парған. Тураа кір киліп, анда ылғап-сыхтап, ӱрӱкклеп парған кізілерні кӧр салып, теен оларға:

– Нимее ӱрӱгісклеп, сыхтазып, ылғасхлап турзар? Хызыҷах ӱребеен, ол узупча.

40 Кізілер Ағаа хатхырыс сыхханнар. Че Иисус, прайзын сығарыбызып, Позынаң хада хызыҷахтың іҷе-пабазын паза хада полған ӱгренҷілерін не халғызып, хызыҷах чатхан орынзар апарған. 41 Анаң, хызыҷахты холынаң тудып алып, теен ағаа:

– Талифа куми.

Анзы «Хызыҷах, сағаа тіпчем, тур», теені полған. 42 Хызыҷах сах андох тур килген, анаң пас чӧр сыххан. Ағаа он ікі час полған. Кӧрген кізілер тың хайхасханнар. 43 Иисус оларны, пу нимедеңер пірдеезі пілбезін тіп, хатығлаан паза хызыҷахты азырап саларға чахаан.

6

Иисусха Назарет саарда киртінмееннері

(Мф 13:53-58; Лк 4:16-30)

1 Аннаң сығып, Иисус Позының чиріне читкен. Аннаң хада ӱгренҷілері полғаннар. 2 Суббота кӱн читкенде, Иисус синагогада ӱгредіп пастаан. Аны кӧп кізі искен. Олар, чапсызып, чоохтасханнар:

– Анзы чи хайдаңдыр анда? Хайдағ хыйға пирілді ағаа? Пу хайхастар# аның холларынаң хайди иділчелер ни зе? 3 Ол Марияның оолғы ағас узы нимес пе зе? Харындастары аның Иаков, Иосий, Иуда паза Симон. Пиҷелері+ Православие кибірі Иисустың пиҷелері полған тіп санапча. Грек пічиинде пиҷе алай хыс туңма полчатханын ӧнемин таныхтабинча. даа пістіңӧк арабыстаң нимес пе?

Аннаңар Аны нимее салбааннар. 4 Иисус, тізең, оларға теен:

– Ухаанҷыны прай чирде улуғлидырлар, тӧреен чирінде ле туғаннар паза ибдегілер нимее салар чохтар.

5 Аннаңар мында Ол хайхастар даа ит полбаан, піреезін не, хол салып, чазылдырған 6 паза пу чонның киртіс чоғына хайхаан. Соонаң ибіркі аалларҷа чӧріп, ӱгреткен.

Иисустың он ікі ӱгренҷіні ӱгредерге ысханы

(Мф 10:1, 5-15; Лк 9:1-6)

7 Анаң он ікі ӱгренҷізін хығыртыбызып, оларны ікілердең чолға ысхлап сыххан. Оларға айна сығарарға ӱлгӱ пирген. 8 Иисус оларға тайахтаң пасха паза пір дее ниме албасха чахаан: халас таа, ахча даа, сӱӱмек тее, 9 олаңай ӧдік кизіп, алыстырар кӧгенек тее албин чӧрерге. 10 Піди теен Ол ӱгренҷілеріне:

– Пірее тураа кірзеңер, ол чирдең сыхханҷа, андох орнығыңар. 11 Пірее чирде сірерні удурлирға алай истерге хынмазалар, ол турадаң сығып, азахтарыңнаң тозынны хахтабыс турыңар. Анзы олардаң тоғыр киречілир. Сынны чоохтапчам сірерге: тӱгенҷі кӱн# чарғызында Содом паза Гоморраа пу саардаң хай-хай артых полар.

12 Ӱгренҷілер, парып, кізілерні, Худайға айланып, чазыхтары ӱчӱн пыросынарға ӱгреткеннер. 13 Айна кіргеннердең чабал хуттарын сығарғаннар, ағырығ чонны, хайах сӱртіп, чазылдырғаннар.

Кіреске тӱзірҷең Иоанның ӧдірткені

(Мф 14:1-12; Лк 9:7-9)

14 Ирод хан, Иисустаңар тылаасты истіп, – Иисустың ады прай чонға тарап парған полған – чоохтаан:

– Ол Кіреске тӱзірҷең Иоанн, ӧлімінең тіріл парып, килген, аннаңар ам хайхастар ит чӧрче.

15 Пасхалары «Ол Илия полар», хайзылары, тізең, «Ол пурунғы ухаанҷылар осхас ухаанҷы полар» тіп чоохтасхлааннар. 16 Ирод, тізең, аны истіп, теен:

– Мин мойнын кизе саптыртхан Иоанн полар ол, ам ӧлімнең тіріл килген.

17 Алында, Ирод Филипп харындазының ипчізін Иродиаданы ал салғанда, Иоанн ағаа нигеҷізін аларға чарабас тееннеңер, ол, Иоанны тудып, харибге чаап саларға чахаан. 19 Иродиада, тізең, Иоаннға чабалланып, аны ӧдірерге хыҷанған, че оңдай латаппаҷаң. 20 Ирод, Иоанның арығ чӱректіг, Худайның ах-арығ кізізі полчатханын піліп, аннаң хорыххан паза хайраллаҷаң аны. Ол Иоанның сӧзінҷе кӧп ниме итчең паза аның чоохтарын хынып исчең. 21 Хаҷан Ирод позының тӧреен кӱнінде пайлар-пиглерге, чааҷылар пастыхтарына, Галилей чирінің ах сағалларына той-пай салчатханда, Иродиадаа килістіре кӱн пол парыбысхан. 22 Иродиаданың хызы, телбек салып, Иродтың паза аалҷыларның кӧңніне кірген. Хан ағаа теен:

– Хынған на ниме сур, пирем сағаа.

23 «Ноо даа ниме, хан-чирімнің чарымын даа сурзаң, пирем» тіп молҷап салған. 24 Анзы, сығып, іҷезінең ниме кілирін сурған. Иродиада, тізең, нандырған:

– Кіреске тӱзірҷең Иоанның пазын сур.

25 Хыс, сах андох ханзар айланып, теен:

– Син мағаа Кіреске тӱзірҷең Иоанның пазын сағамох табахта ағылдыр пир.

26 Хан, изі чоохтанза даа, чон алнында сӧске турызарға тіп, хысха тоғырлан полбаан. 27 Ол, сах андох тирігліг чааҷызын ызып, Кіреске тӱзірҷең Иоанның пазын ағылдырған. 28 Тігізі, парып, харибдӧк аның пазын кизе саап, табахта аны ағыл киліп, хысха пирген. Хыс, тізең, іҷезіне пирібіскен. 29 Иоанның ӱгренҷілері, ол тылаасты истіп, андар килгеннер. Иоанның сӧӧгін, алып, чыып салғаннар.

Пис муң кізіні тосхырғаны

(Мф 14:13-21; Лк 9:10-17; Ин 6:1-14)

30 Иисустың илҷілері#, чӧрген чирлерінең айланып, Аныңзар чыылыс килгеннер. Олар ниме иткеннерін паза хайди ӱгреткеннерін прай Ағаа чоохтағлааннар. 31 Иисус оларға теен:

– Кізі чох чирзер парып, анда ағылахти кӧмес тынанып алыңар.

Олар тохтаан ибде, чон кірдің-сыхтың полып, азыранып алар оңдай даа, маң даа чох полған. 32 Иисус ӱгренҷілерінең хада, кимее постары ла одырып, кізі чох чирге парғаннар. 33 Прай чирдең килген чон, оларның париғаннарын кӧріп, оларны танып салып, киме чӱсчеткен орынзар кӧл хастада чӱгӱр парған. Кізілер, андар пурун чидіп, Аны сахтап, чыылыс парғаннар. 34 Иисус, кимедең тӱзіп, чон кӧбін кӧріп, кізілер хадарҷы чох халған хойларға тӧӧй полғаннаңар, оларны айап парып, кӧп нимее ӱгрет сыххан. 35 Илееде тус иртіп парғанда, Иисустың ӱгренҷілері, Аныңзар пас киліп, чоохтанғаннар:

– Мында ээн чазы чир, ам орай пол парир. 36 Кізілерні позыдыбыс. Пу чағынғы аалларзар парып, халас садып алзыннар, чіҷең нимелері чоғыл нооза.

37 Иисус оларға нандырған:

– Сірер оларға чіҷең ниме пиріңер!

Ӱгренҷілері Ағаа тееннер:

– Арса, піс, парып, ікі чӱсче динарийге халас алып, оларға ӱлеп пирҷебіс пе?

38 Иисус, тізең, олардаң сурған:

– Сірернің нинҷе халас пар? Парып кӧр киліңер.

Олар, кӧр киліп, тееннер:

– Пис халас паза ікі палых пар.

39 Андада Иисус кізілерні кӧк отта кизекти одыртырғлап саларға чахаан. 40 Олар чӱзерлеп, илігерлеп изере одырғлабысханнар. 41 Иисус, ол пис халасты паза ікі палыхты алып, ӧӧре кӧріп ала, алғабысхан. Анаң халасты, сындырып, чонға ӱлезіннер тіп, ӱгренҷілеріне пирген. Ікі палыхты ідӧк ӱлеп пирген. 42 Прайзы, чіп, тос парған. 43 Анаң халған халастарны паза палыхтарны чыыбысханнарында, он ікі торасха толдыра пол парған. 44 Прайзы пис муңа чағын ир кізі азыранған анда.

Суғҷа чӧргені

(Мф 14:22-33; Ин 6:15-21)

45 Аның соонда Иисус ӱгренҷілерін Позынаң пурун кӧлнің аархы саринзар, Вифсаидазар, ызыбысхан, Позы, тізең, чонны нандырарға тіп, халған. 46 Чонны позыдыбызып, Иисус тағзар пазырарға парған. 47 Иирде киме кӧл ортызына читкен, Ол, тізең, чар хазында чалғызан хала парған. 48 Чил удур саап, кимедегілер чӱс полбин, майығып, ирееленчеткеннерін кӧріп, Иисус таң алнында, ӱс-алты час аразы туста, оларзар суғҷа пас килген. Ол иртіре парарға итчеткенінде, 49 ӱгренҷілері, Аның суғ ӱстӱнҷе чӧрчеткенін кӧріп, сӱне тіп сағынып, хысхырыза тӱскеннер. 50 Аны кӧріп, прайзы хорых парған. Иисус оларға андада тапсабысхан:

– Махачы тудыныңар! Минмін. Хорыхпаңар!

51 Анаң кимее одырыбысхан. Чил тохтап чӧрібіскен. Ӱгренҷілері пос алынҷа чапсысханнар паза тың хайхасханнар. 52 Чӱректері тас осхастаңар, олар Иисус пис халасты анҷа кізее ӱлеен хайхасты даа оңар полбааннар.

Геннисаретте имнеені

(Мф 14:34-36)

53 Кӧлні кис парыбызып, олар Геннисарет чирінде чарға сыхханнар. 54 Кимедең тӱскеннерінде, андағы чуртағҷылар Иисусты танып салғаннар. Аның килгенінеңер прай ибіре сағба тарадыбысханнар. Иисус полған чирзер ағырығ кізілерні тӧзектігӧк ағыл сыхханнар. 56 Иисус килген не чирде, саарда алай аалда ба, Андар ағырығ кізілерні ағылып, ачых чирде салып, Аның кип-азаана хол даа теертіп аларға сурынғаннар. Ағаа теңеннері чазылғаннар.

7

Улуғларның кибірлері

(Мф 15:1-20)

1 Иисуссар фарисейлер паза Иерусалимнең килген Моисей Чахии пілігҷілерінің хай піреелері чыылыс парғаннар. 2 Олар Иисустың ӱгренҷілерінің хай-пірсі «кірліг» саналчатхан холнаң халасты ал чееннер тіп (кибір хоостыра, халас аларда, хол чайыбызарға кирек), ол чозахты хыйыстырчатханын кӧріп, оларны пыролааннар. 3 Фарисейлер паза пасха даа иудейлер, пурунғылар кибірінең, хол иптеп чууп албаанда, азыранмаҷаңнар. 4 Садығдаң ниме ал килзелер, сырай-хол чайыбыспаанда, чирге пастабаҷаңнар. Тудынчатхан пасха даа кибірлері илееде полған: айах-чірче нимені, хазаннарын, сіреелерін чуғлабыспаанда, тудынмаҷаңнар. 5 Анаң фарисейлер паза Моисей Чахии пілігҷілері Иисустаң сурғаннар:

– Ноға синің ӱгренҷілерің, пурунғыларның кибірін сайбап, хол чуғбин халас чіпчелер?

6 Иисус, оларға нандырып, теен:

– Сірердеңер, чойырхостардаңар, ухаанҷы Исаийнің пічиинде пазылғаны хоостыра, Худай орта чоохтаан: «Пу кізілер Мині тілде ле улуғлапчалар. Оларның чӱректері, тізең, Миннең ырах. 7 Чонның кибір-чозахтарына ла кізілерні ӱгредіп, Мині тик ле улуғлаачых полчалар». 8 Сірер, Худай чахиин тасти, кізі кибірінең устанчазар: чірче-айахтарың чуупчазар, пасха даа андағох ла нимелер итчезер.

9 Анаң теен оларға:

– Худай чахиин хыйыстырып, пос кибірлеріне тудынчатханнарың чахсы ба ол? 10 Моисей# чоохтаан хайза: «паба-іҷеңні улуғла, паба-іҷедеңер хомай чоохтанғаны кізіні ӧлімге ағылар». 11 Сірер, тізең, тіпчезер: «Кізі позының пабазына алай іҷезіне „Сірерге пирерін Худайға пир салдым“ тізе, 12 ол кізі паба-іҷезіне полыспаза даа чарир». 13 Іди сірер, пос салған чозахтарыңа тудынып, Худай сӧзінең хыйа полчазар. Андағ ниме кӧп идедірзер.

14 Анаң, прай чонны хығырып алып, Иисус оларға теен:

– Прайзыңар Мині истіңер паза піліп аларға кӱстеніңер. 15 Кізіні тастынаң кірген ниме пір дее кірлебинче. Істінең сыххан нимезі кірлепче аны. 16 Истер хулаа пар кізі иссін.

17 Анаң, чоннаң хыйа пазып, тураа кіргенде, ӱгренҷілері Аннаң ол кип-чоохтаңар сурғаннар. 18 Иисус оларға теен:

– Нӧӧс сірер дее піл полбинчазар? Нӧӧс оңар полбинчазар: тастынаң кірген ниме кізіні пір дее кірлебинчеткенін? 19 Ол, аның чӱреене нимес, хурсағына кіріп, сығара тасталча.

Анынаң Ол ноо даа тамах арығ полчатханын чарлаан.

20 Паза аннаң андар Ол теен:

– Кізідең сыхханы кізіні кірлепче. 21 Кізінің істінең, чӱреенең сыхча чабал сағыс, чӧреес хылых, оғырлас, ӧдіріс, 22 оралыс, чабдыланыс, хыртыс, алаахтырыс, істі чохтаныс, Худайға тоғырланыс, атааннас, кӧкеесімненіс, чӧнгені – 23 прай ол ниме, кізі істінең сығып, кірлепче аны.

Ханаан чиріндегі ипчінің киртінізі

(Мф 15:21-28)

24 Аннаң парып, Иисус Тир паза Сидон чирлерінзер читкен. Ол, тураа кіргенде, Позын таныбазыннар тіп сағынған, че чазын полбаан. 25 Чабал хут кірген хыстың іҷезі, Аннаңар ис салып, Иисуссар пас киліп, Аның азаана тӱскен. 26 Ол иудей нимес, сирофиниктер тӧлінең сыххан ипчі полған. Ол Иисусты хызынаң айналарны сығар пирерге сурынған. 27 Че Иисус ағаа теен:

– Пастап палаларны тосхыр салар кирек, палалардаң халас пылаап, адайларға тастап пирчеткені чахсы нимес.

28 Ипчі, тізең, Ағаа нандырған:

– Андағ, Хан-пигім#. Че адайлар даа стол алтында палалар тоолатханын чидірлерӧк.

29 Андада Иисус ағаа теен:

– Пар, пу чооғың ӱчӱн чабал хут хызыңнаң сых парды.

30 Ол ипчі, ибінзер киліп, кӧрзе, чабал хут хызынаң сых партыр, палазы тӧзекте чатча.

Туных паза топыр тілліг кізіні айдас иткені

31 Тир паза Сидон чирлерінең сығып, Иисус, Он саар чирін тобыра пазох Галилей кӧлзер пар сыххан. 32 Чол париғанда, Аныңзар туных, тілі хомай кізіні ағылып, Аны холын сал пирерге сурынғаннар. 33 Иисус ол кізіні чоннаң хыйа апарып алған, Позының салааларын ол кізінің хулахтарына суххан. Анаң, тӱкӱрібізіп, аның тіліне теерткен. 34 Ӧӧр кӧріп, улуғ тынып ала, чоохтаныбысхан ағаа:

– Еффафа. Ол «азыл пар» теені полча.

35 Олох туста ол кізі, хулаа чарып, тілі айланып, арығ чоохтан сыххан. 36 Иисус кізілерге анзын пірдеезіне таратпасха чахаан. Че нинҷе дее хызаанназа, ол тылаас чонға алғым тарап парған. 37 Кізілер, тың хайхазып, чоохтасхлааннар:

– Прай нимені чахсы итче: туныхтарын истер иде, тіл чохтарын чоохтазар иде.

8

Иисустың тӧрт муң кізіні тосхырғаны

(Мф 15:32-39)

1 Ол кӱннерде чон илееде кӧп чыыл парған. Оларға чіҷең ниме чохта, Иисус, ӱгренҷілерін хығыртыбызып, теен:

2 Чон айастығ Мағаа: ӱс кӱн Миннең хада пол парирлар, чіҷең нимелері, тізең, чоғыл. 3 Азырабин иблеріне ызыбыссам, чолда кӱстері сығып, майығарлар. Хайзылары ырахтын нооза.

4 Ӱгренҷілері Ағаа нандырғаннар:

– Пу хуу чазыда оларны азырирға халас хайдаң алар?

5 Сірернің нинҷе халас пар? – сурған олардаң Иисус.

– Читі, – тееннер олар.

6 Андада Ол, чонға чирге одыр саларға чахып, читі халасты алғабызып, сындырыбызып, кізілерге ӱлезіннер тіп, ӱгренҷілеріне пирген. Олар чонға ӱлееннер. 7 Оларның кӧмес палыхтары полғанох. Аны алғабызып, ідӧк чонға пирерге чахаан. 8 Прайзы, чіп, тосхан. Халғанын читі корып чыып алғаннар. 9 Чеен кізілер саны тӧрт муңа чағын полған.

Иисус чонны аннаң позытхлабысхан. 10 Позы аның соонаңох ӱгренҷілерінең хада, кимее одырып, Далмануфа чирзер чӱс парыбысхан.

Фарисейлер танығ сурчалар

(Мф 16:1-12)

11 Андарох фарисейлер киліп, Иисуснаң талас сыхханнар. Аны сыни, тигірдең танығ хысханнар. 12 Ол, улуғ тынып, чоохтанған:

– Пу тӧл ноға танығ хысча. Сынны чоохтапчам сірерге, пір дее танығ полбас.

13 Анаң, олардаң хыйа пазып, пазох кимее одырып, кӧлнің тігі саринзар кис парыбысхан.

14 Ӱгренҷілері, тізең, халас аларға ундудып, кимеде пір ле халастығ парғаннар. 15 Ол ӱгренҷілеріне чахып парған:

– Сизіктіг чӧріңер, фарисейлернің паза Иродтың ачытхыларынаң китеніңер.

16 Пос аразында олар чоохтасханнар:

– Пістің халас чохтаңар іди тіпче полар.

17 Иисус, олар ниме чоохтасчатханын піліп, ӱгренҷілеріне теен:

– Сірер халас чоғын ӱзӱрчезер бе? Ам даа оңарбинчазар, піл полбинчазар ба? Чӱректерің ам даа, тас чіли, хат парған полҷаң ма? 18 Харахтарың пар даа полза, кӧрбинчезер, хулахтарың пар даа полза, испинчезер. Ундут салдар ба? 19 Пис муң кізее пис халас сындырғанымда, артханын нинҷе торас чыып алғазар?

– Он ікі, – нандырғаннар Ағаа.

20 Тӧрт муң кізее читі халас ӱлеенімде, халғанын нинҷе корып чыып алғазар?

– Читіні, – нандырчалар.

21 Андағада ноға аны сағысха алын полбинчазар? – теен оларға Иисус.

Харах чохты чазылдырғаны

22 Олар Вифсаидазар читкеннер. Иисуссар харах чох кізіні чидін килгеннер. Иисусты ағаа холын теертібізерге сурынғаннар. 23 Ол, харах чох кізіні чидініп, аалдаң апарыбысхан, анаң, хараана тӱкӱрібізіп, холын ағаа салып, аннаң кӧрче бе тіп сурған.

24 Йа, кӧрчем. Итсе, иртчеткен кізілерні ағастардаң пасха кӧрбинчем, – тіп нандырған тігізі.

25 Иисус, пазох холын хараана салып, ағаа кӧрерге чахаан. Анзы, чазыл парып, ибіркіні чарых кӧр сыххан. 26 Иисус, аны нандырып, аалзар кірбеске, пірдеезіне чоохтабасха чахаан.

Пётр Иисусты Худай Оолғы тіп адапча

(Мф 16:13-20; Лк 9:18-21)

27 Анаң ӱгренҷілерінең хада Филипп Кесары саарның чирлерінзер парған. Чол пара, Ол ӱгренҷілерінең сурған:

– Кізілер Мині кем тіп санапчалар?

28 Хайзы Кіреске тӱзірҷең Иоанн, піреелері – Илия, паза пасхалары ухаанҷыларның пірсі полар тіп санапчалар, – тееннер олар.

29 Сірер чи Мині кем полар тіп санапчазар, – сурған Иисус.

– Син Мессий-Христоссың, – нандырған Ағаа Пётр.

30 Андада Ол ӱгренҷілерін Позынаңар пір дее кізее чоохтабасха хатығлаан.

Иисус Позының ирееленістерінеңер, ӧлімінеңер паза тірілерінеңер ухаанҷылапча

(Мф 16:21-28; Лк 9:22-27)

31 Анаң Ол Кізі Оолғына кӧп чобаларға кирек полчатханнаңар, ах сағаллар, улуғ абыстар паза Моисей Чахии пілігҷілері Аннаң тоғыр поларларынаңар, Аны ӧдірерлерінеңер, че ӱзінҷі кӱнінде Ол тіріл парарынаңар ӱгреде чоохтаан. 32 Анзын Ол прайзына кӧні чоохтаан. Че Пётр, Аны хыйа апарып, удурласхан. 33 Иисус, тізең, хайбағыныбызып, ӱгренҷілеріне кӧріп ала, Пётрны тығырған:

– Аар пар Миннең, сайтан. Син Худайнин сағынминчазың, кізі синҷе сағыстығзың.

34 Анаң, чонны паза ӱгренҷілерін Позынзар хығырып, теен:

– Кем Минің соомҷа парарға итче, ол позынаңар ундут салзын, кірезін алып, Минің соомҷа парзын. 35 Кем позының тынын ал халарға итче, ол аны чідір салар. Кем тынын Минің паза Чахсы Хабарның ӱчӱн салар, ол аны ал халар. 36 Ноо туза кізее тиксі-тилекейні ээлензе, че тыны-чаанын ардат салза? 37 Алай позының тыны ӱчӱн хайдағ паанаң тӧленер ол? 38 Пу ай-пораан, чазыхтығ тӧл аразында піреезі Миннең алай Минің сӧстерімнең уйатса, андада Кізі Оолғы даа Пабазының сабланызында ах-арығ ангеллерінең хада килген туста андағ кізідең уйадарох.

9

1 Иисус оларға теен:

– Сынны чоохтапчам сірерге, мында турчатханнарның хайзылары сын чирге нанғалаххаох Худай хан-ӱлгӱзін кӱзінде килгенін кӧріп аларлар.

Иисустың хубулғаны

(Мф 17:1-13; Лк 9:28-36)

2 Аның соонаң алты кӱн ирт парғанда, Иисус, Пётрны, Иаковты паза Иоанны ла Позынаң хада алып, пӧзік тағзар парған. Анда оларның алнында Иисус хубул парыбысхан. 3 Аның кип-азаа чылтырах паза хар осхас аппағас пол килген. Пу чир ӱстӱнде ис ағартчаңнарның пірдеезі іди ағарта чууп полбас ах полғаннар олар. 4 Анаң оларға Илиянаң Моисей кӧрін килгеннер паза Иисуснаң чоохтасханнар. 5 Пётр андада Иисусха тіп тур:

– Ӱгретчі! Піске мында хайдағ чахсы. Ӱс отах турғыс пирибіс: пірсін – Сағаа, пірсін – Моисейге паза пірсін – Илияа.

6 Пётр, тың хорых парғаннарынаңар, ниме тирін пілбин, іди чоохтанған. 7 Пулут сығып, оларны кӧлебіскен. Пулутсартын ӱн истіл килген:

– Пу хынчатхан Оолғым Минің. Истіңер Аны!

8 Анаң ӱгренҷілері кинетін ибіре хайбағыныбыссалар, хости, Иисустаң пасха, пір дее кізі чоғыл.

9 Тағдаң тӱсчеткеннерінде, тізең, Иисус оларға, Кізі Оолғы ӱреп, тірілгенҷе, пу кӧрген нимедеңер пірдеезіне чоохтабасха чахаан. 10 Ӱгренҷілері кізее таратпааннар, че пос аразында ӱзӱріп, чоохтасханнар:

– Ӧлім соонда тіріл килер теені ниме полҷаң?

11 Анаң ӱгренҷілері Иисустаң сурғаннар:

– Моисей Чахии пілігҷілері, Илия пурун килер тіп, чоохтааннар, хайза?

12 Иисус оларға нандырған:

– Анзы сын. Илия, пурун киліп, прай ниме тимнеп саларға кирек. Кізі Оолғына за, пазылғанни, кӧп ирее паза хыйыхтас кӧрері тӱсче. 13 Че сірерге чоохтапчам: Илия кил парғанох, че аны, Худай Пічиинде# пазылғаны хоостыра, хынғанни ит парыбысханнар.

Оолағасты чазылдырғаны

(Мф 17:14-20; Лк 9:37-43)

14 Анаң халған ӱгренҷілерінзер нандыра айланғаннарында, Иисус кӧрзе, ибіре чон чыылыс партыр, Аның ӱгренҷілері, тізең, Моисей Чахии пілігҷілерінең талас парчалар. 15 Иисусты кӧр салып, чон таңнап парған. Кізілер, Аныңзар чӱгӱрізіп, Аны алғыстаснаң удурлааннар. 16 Иисус Моисей Чахии пілігҷілерінең сурған:

– Сірер нимедеңер оларнаң таласчазар?

17 Чон аразынаң пір кізі, сығып, Ағаа нандырған:

– Ӱгретчі! Мин Синзер тіл тартчаң чабал хут кірген оолғымны ағыл килдім. 18 Чабал хут аны хайда ла полза сил тастабысча. Анаң паланың ахсынаң кӧбік ағып, ол тістерін хыҷырат сыхча паза, тыып парып, чатча. Мин чабал хутты сығардыртарға тіп, Синің ӱгренҷілеріңе айланғам, че олар аны сығар полбааннар.

19 Ағаа нандырып, Иисус теен:

– Йо-о, пу киртізі чох тӧлні! Нинҷезін Мин сірернең хада поларбын? Хаҷанға теере сірернең сыдазим? Ағылыңар аны Минзер.

20 Чабал хут кірген паланы Иисуссар ағыл килгеннер. Айна, Иисусты кӧр салып, оолахты чирге тастап, аны талдыр сыххан. Чирге аңдарыл парып, ол пала ағахтан сыххан, аның ахсынаң кӧбік ағыбысхан. 21 Иисус ол пабадаң сурған:

– Ӱр ағыр парир ба піди?

Анзы нандырған:

– Кічігдең сығара. 22 Кӧп хати чабал хут, аны чох идерге полып, отха паза суға тастаан. Пірее ниме ит полар ползаң, піске айап, полыс пирдек.

23 Иисус ағаа нандырған:

– Ноға іди «пірее ниме ит ползаң» тіпчезің? Киртінчеткен кізее прай ниме толдырылҷаа пар.

24 Оолағастың пабазының харахтары частанып, ол сах андох алданып ала Ағаа теен:

– Киртінчем, Хан-пигім, полыс пир мағаа, киртінізім тыыт пир.

25 Иисус, ибіре чон чыылысчатханын кӧріп, чабал хутха теен:

– Тіл тартырчатхан, хулах испес итчеткен чабал хут! Минің чарғы-чахиимны ис: сых пу оолахтаң паза кірбе ағаа!

26 Чабал хут, аахтабинаң, оолахты сілігіп ала, аннаң сых чӧрібіскен. Оолағас, ӧліг ле чіли чатхан. Кӧбізі «ол ӧл парды» тіскеннер. 27 Че Иисус аны, холынаң тудып алып, кӧдіре тартхан. Оолах сах андох тур килген. 28 Иисус тураа кіргенде, ӱгренҷілері Аннаң ағылахха сурғаннар:

– Піс ол чабал хутты ноға сығар полбаан полҷаңмыс?

29 Андағларны, пазырып ла паза ораза тудып, сығарарға кирек, – нандырған оларға Иисус.

Иисус Позының ӧлімінеңер пазох ухаанҷылапча

(Мф 17:22-23; Лк 9:43-45)

30 Аннаң сығып, олар Галилей чирінҷе ирткеннер. Иисус ӱгренҷілерінең, ӱгредіп ала, чоохтас парғаннаңар, кізілер оларның хайдазын пілбезіннер тіп сағынған. Ол Кізі Оолғы кізілернің холына пиріл парардаңар, анаң Аны ӧдір саларларынаңар паза ӱзінҷі кӱнінде Ол тіріл килерінеңер оларға чоохтаан. 32 Че ӱгренҷілері Аны оңар полбааннар, сурарға, тізең, тідінмееннер.

Кем улии тіп таласханы

(Мф 18:1-5; Лк 9:46-48)

33 Олар Капернаумзар читкеннер. Хаҷан ибге кіргеннерінде, Иисус ӱгренҷілерінең сурған:

– Чолда пос алынҷа нимедеңер іди талас парғазар?

34 Ӱгренҷілері тапсабааннар. Чол парчадып, олар постары аразында кем улии тіп талас парғаннар. 35 Иисус, одыр салып, он ікі ӱгренҷізін хығырып алып, оларға чоохтанған:

– Кем сірернің араңарда пастағызы поларға хынча, ол прайзының халғанҷызы поларға паза прайларының алны-кистіне чӱгӱрерге кирек.

36 Анаң алныларына паланы турғызып, аны хуҷахтап алып, теен:

37 Кем, Мині аарлап, мындағ паланы чӱрекке алза, ол Мині алынарох. Кем Мині алынза, тізең, ол Мині нимес, че Мині ысхан Худайны алынар.

Кем сірердең тоғыр нимес, ол сірернең хада

38 Андада Иоанн теен:

– Ӱгретчі! Піс Синің Адыңнаң айналарны сығарған кізіні кӧргебіс, че ол пістің арабыстаң нимес. Ол пістің арабыстаң ниместеңер, піс ағаа чабал хуттарны сығарарға чаратпаабыс.

39 Тохтатпаңар аны. Мині адап, хайхастар итчеткен кізі соонаң Мині сӧклеп полбас. 40 Кем сірердең тоғыр нимес, ол – сірернең хада. 41 Мині сағынып, сірерге, Мессий-Христос ӱгренҷілері тіп, пірее чірче суғ пирген кізі, сынны чоохтапчам, сыйығы чох халбас, – нандырған Иисус.

Хыҷаланыстаңар

(Мф 18:6-9; Лк 17:1-2)

42 Мағаа киртінчеткен кічіглернің піреезін дее сын чолдаң хыйыстырған кізее, мойнына теербен палғадып, суға тастатырыбысханы артых поларҷых. 43 Сынап сині холың чазыхха сухчатса, ӱзе сабыс аны. Мӧгі чуртасха# кинек кіргені кӧйчеткен кӧлзер, успас отсар ікі холлығ тастатханнаң артых полар. 44 Хурттар тігі чирде тохтағ чох оларны ӱтепчелер, чалын, ӱспин, кӧйче. 45 Сынап сині азааң чазыхха кирчетсе, ӱзе сабыс аны. Мӧгі чуртасха саар азахтығ кіргені кӧйчеткен кӧлзер, успас отсар ікі азахтығ тастатханнаң артых полар. 46 Хурттар тігі чирде тохтағ чох ӱтепчелер, чалын, ӱспин, кӧйче. 47 Сынап чазыхха сині харааң сухчатса, аны сығара ал тастабыс. Худай хан-чирінзер саар харахтығ кіргені кӧйчеткен кӧлзер ікі харахтығ тастатханнаң артых полар. 48 Хурттар анда тохтағ чох оларны ӱтепчелер, чалын ӱспин, кӧйче. 49 Тайыға салылчатханы туснаң тусталғанни, ідӧк полғаны ла чалыннаң арығлалар. 50 Тус – ол чахсы ниме. Че тустың тадии сых парза, аны хатап ачығ хайди идіп алар. Тӧӧле тустығ полыңар. Пос аразында ынағ полыңар.

10

Чарылыстаңар

(Мф 19:1-12)

1 Иисус, андартын чол сығып, Иордан суғның озаринзар, Иудей чирінзер, килген. Иисуссар пазох кізілер чыылысханнар. Ол пазох оларны ӱгреде чоохтаан. 2 Аныңзар фарисейлер пас киліп, сыни-кити сурғаннар:

– Ирепчі кізее чарылызарға чарадылча ба?

3 Иисус оларға теен:

– Моисей сірерге ниме чахаан?

4 Ирі ипчізіне чарылыс пічиин пас салза, Моисей чарылызарға чаратхан, – нандырғаннар олар.

5 Андада Иисус оларға теен:

– Сірернің хатығ чӱректеріңні піле, пу чахиин пасхан ол. 6 Чир пастап пӱтчеткенде, Худай иреннең ипчіні чайап салған. 7 Аннаңар ир кізі, паба-іҷезінең чарылып, 8 ипчізінең пірік парар. Олар ікӧлең пір кізі осхас пол парарлар: ікі кізі полбин, пір кізі пол парчалар. 9 Худай піріктір салғанны, тізең, кізі чар полбас.

10 Соонаң, тураа кіргеннерінде, ӱгренҷілері Иисустаң аннаңар хатабох сурғаннар. 11 Иисус оларға чоохтап пирген:

– Ир кізі, ипчізінең чарылызып, пасха ипчіні ал салза, ол анынаң оралысханға килісче. 12 Ипчізі дее, ирінең чарылызып, пасха ирге пар салза, ол анынаң оралысханға килісче.

Иисус олғаннарны алғапча

(Мф 19:13-15; Лк 18:15-17)

13 Кізілер палаларын Иисуссар, алғабыссын тіп, ағылғаннар. Че ӱгренҷілері оларны кӧксееннер. 14 Аны кӧре, Иисус, тарын парып, оларға чоохтанған:

– Палаларға Минзер иртерге чарадыңар, харығ полбаңар оларға. Худай хан-чирі пала осхас кізілерни полар. 15 Сынны чоохтапчам сірерге, Худай хан-ӱлгӱзін олған чіли удурлабааннары Худай хан-чирінзер хаҷан даа кір полбастар. 16 Анаң, олғаннарны хуҷахтап, пастарына холларын салып, оларны алғаан.

Пай кізінең чоохтасханы

(Мф 19:16-30; Лк 18:18-30)

17 Иисус чорыхха тимненчеткенде, хайдағ-да кізі, ойлап киліп, Аның алнына тізекке тӱскен:

– Чахсы ӱгретчі! Мӧгі чуртас алар ӱчӱн мин ниме идерге кирекпін?

18 Иисус ағаа теен:

– Син ноға Мині чахсы тідің? Пірдеезі чахсы нимес, чалғыс Худай ла андағ. 19 Чахығларын пілчезің ме? Ӧдірбе, оралыс чӧрбе, оғырлаба, чой киречілебе, кізіні хыйыхтаба, пабаң-іҷеңні улуғла.

20 Ӱгретчі, мин чииттең іди чуртаам, – нандырған ол кізі.

21 Иисус, ол кізізер кӧрібізіп, аны чӱрекке алынып, теен ағаа:

– Пір ниме сағаа читпинче: парып, прай пар-чох нимеңні садыбыс, ахчаңны чох кізілерге ӱлебіс, андада пайың тигірде полар. Анаң Минзер киліп, кірезің алып, соомҷа пар.

22 Пу сӧстерні истіп, ол кізі арын парыбысхан. Пайы улуғдаңар, ол мӧңіс кӧңніліг хыйа пастыра халған.

23 Иисус, ибіре харахсыныбызып, Позының ӱгренҷілеріне теен:

– Пай кізілерге Худай хан-ӱлгӱзінзер кірері хайдағ сидіктір.

24 Ӱгренҷілері ол сӧстерге хайхааннар. Иисус, тізең, оларға хатабох чоохтанған:

– Палаларым! Ис-пайға ізенчеткеннерге Худай хан-ӱлгӱзінзер кірері хайдағ сидіктір. 25 Пай кізі Худай хан-ӱлгӱзінзер кіргенҷе, тибее іңе ӱдінең ӱтіп аларға оой полар.

26 Ӱгренҷілері, тізең, улам хайхазып, пос алынҷа чоохтасханнар:

– Андағда кем арачылан полар ни?

27 Иисус, оларзар кӧрібізіп, теен:

– Кізілер ит полбас ниме ол, Худай ла идер аны. Худай прай ниме ит полар.

28 Андада Пётр Ағаа чоохтаныбысхан:

– Мына піс, прай нимебісті тасти, Синің сооңҷа чӧрчебіс.

29 Иисус нандырған ағаа:

– Сынны чоохтапчам сірерге, Минің паза Чахсы Хабарның ӱчӱн иб-чуртын, харындас-пиҷелерін, паба-іҷезін, палаларын, хыраларын тастааннары прай нимее чидіп аларлар. 30 Сағам даа, сӱрдірчеткеннерінде, чӱс хатап кӧп тураларға, харындас-пиҷелерге, паба-іҷелерге, палаларға паза хыраларға чидерлер. Килер туста, тізең, оларға мӧгі чуртас пирілер. 31 Че пастағыларының кӧбізі соонда пол парар, соондағыларның кӧбізі, тізең, алнында пол парар.

Иисус ӧлімінеңер паза тірілерінеңер пазох ухаанҷылапча

(Мф 20:17-19; Лк 18:31-34)

32 Хаҷан олар Иерусалимзер чол тутчатханнарында, Иисус алнында париған. Ӱгренҷілері, тізең, Аның соонҷа улуғ ӱрӱгісте, хорығып ала, пастырғлааннар. Иисус, он ікі ӱгренҷізін хығырып алып, Позынаң ниме поларынаңар пазох оларға чоохтап сыххан:

33 Мына піс Иерусалимзер парирбыс. Анда Кізі Оолғын, садып, улуғ абыстарның паза Моисей Чахии пілігҷілерінің холына пирібізерлер. Олар Аны, ӧлімге чарғылап, пасха худайлығларның холына пирібізерлер. 34 Ағаа кӱлерлер, чаба тӱкӱрерлер, соғарлар анаң ӧдір саларлар. Че ӱзінҷі кӱнінде Ол тіріл парар.

Зеведей оолларының сурынызы

(Мф 20:20-28)

35 Андада Зеведей ооллары Иаков паза Иоанн, Иисуссар пас киліп, тееннер:

– Ӱгретчі! Піс Сині пір ниме толдыр пирерге сурынчабыс.

36 Ниме идерге кирекпін Мин сірерге? – сурған олардаң Иисус.

37 Синің ӱлгӱң килзе, пірсібіске Синің ӱлгӱ сірееңнің оң сариңда, пірсіне сол саринда одыр саларға чарат, – нандырғаннар Ағаа олар.

38 Че Иисус оларға теен:

– Ниме сурчатханнарыңны пілбинчезер. Мин ісчеткен чірчедең іс поларзар ба? Мин кіреске тӱскенни кіреске тӱс поларзар ба?

39 Пол поларбыс, – нандырғаннар олар.

Иисус, тізең, оларға теен:

– Мин іскен ідістең ізерзер, Минӧк чіли кіреске тӱзерзер. 40 Миннең оң ма, сол ба саринда одырары, тізең, Миннең полбас, кемге тимнелген, олар одырарлар.

41 Аны истіп, он ӱгренҷізі Иаковнаң Иоаннға тарых парған. 42 Иисус, тізең, оларны хығырып алып, чоохтанған:

– Сірер пілчезер, чоннаң устапчатханнар чонға хан-пиг полчалар паза чонның пастыхтары ағаа чарғы-чахаан салчалар. 43 Сірернің араңарда андағ ниме полбазын: кем улии поларға харасча, анзы нымысчы ползын сірерге. 44 Кем араңарда пастағызы поларға сағынча, анзы хул ползын. 45 Кізі Оолғы даа кізілерні Позының алны-кистіне чӧргізерге нимес, че пасхаларына нымысха чӧріп, кӧп кізі ӱчӱн, толығ полып, Позының тынын пирібізерге килген.

Харах чох Вартимейнің кӧр сыхханы

(Мф 20:29-34; Лк 18:35-43)

46 Анаң олар Иерихонзар читкеннер. Хаҷан Иисус Позының ӱгренҷілерінең паза хооп чӧрген илееде чоннаң хада Иерихоннаң сыхчатханнарында, чол хазында харах чох Вартимей, Тимейнің оолғы, кіленіп одырчатхан полған. 47 Назареттегі Иисустың иртчеткенін ис салып, ол хысхырыбысхан:

– Давид тӧлі Иисус, айадах мағаа.

48 Аны тығырғаннар, че ол улам хысхыр сыххан:

– Давид тӧлі, айадах мағаа.

49 Иисус, тохтап, чоохтанған:

– Хығыр киліңер аны.

Харах чох кізіні хығырып, тееннер ағаа:

– Че, ӧрін. Турып, пас пеер. Ол сині хығырча.

50 Ол, турып, тастындағы кибін суурып, Иисуссар пас килген. 51 Иисус аның чоохтанғанына нандырып:

– Миннең ниме киректір сағаа? – тіп сурған.

– Ӱгретчім, кӧрерге, – нандырған анзы.

52 Иисус ағаа чоохтанған:

– Пар, киртінізің сині арачылады.

Олох туста ол кізі кӧріп пастаан паза Иисустың соонҷа пар сыххан.

11

Иисустың Иерусалимзер ӱлӱкӱн кибірли кіргені

(Мф 21:1-11; Лк 19:28-40; Ин 12:12-19)

1 Иерусалимге, Виффагий паза Вифаний аалларға чағдап одырғаннарында, Елеон таға чидіп, Иисус Позының ӱгренҷілерінің ікізін алнынзар ызыбысхан. 2 Оларға теен:

– Алныбыста чатхан пу аалларзар парыңар. Андар читсер, сиденге палғаан, кізі мӱнмеен чиит эштекке орта поларзар. Аны, систіп, пеер чидін килерзер. 3 Піреезі сірерге тапсаза, нандырарзар: «Ол Хан-пигібіске кирек, соонаң Ол аны нандыра ыс пирер».

4 Ӱгренҷілері, аалзар парып, анда тасхар хаалхаа палғаан эштекті таап, аны систібіскеннер. 5 Анда турғаннарның хай піреелері оларға тееннер:

– Ниме ит турзар, ноға ол малны систер?

6 Ӱгренҷілер Иисус чоохтаанни нандырғаннарында, оларны позыдыбысханнар. 7 Эштекті Иисуссар ағылып, малға постарының киптерін арта чазыбысханнар. Иисус ағаа мӱніп алған. 8 Кізілер Аның чолына киптерін чаза тастааннар, пасхалары ағас салааларын кизіп тӧзееннер. 9 Алны-соонҷа парғаннары хысхырысханнар:

– Осанна!+ 11:9 «Осанна!» сӧс «пісті арачыла» теені полча. Іди Хан кізіні улуғлап удурлаҷаңнар. Хан Худайның адынаң Килчеткенге алғас ползын!

10 Хан Худайның адынаң килчеткен Давид пабабыстың ӱлгӱзіне алғас тӱссін! Ӧӧркі Чайаачаа осанна!

11 Иерусалимге кіріп, Иисус храмзар# парған. Андағызын кӧрібіскен, че орай пол парғаннаңар, он ікі ӱгренҷізінең хада Вифанийзер сығыбысхан.

Смоква ағазын харғааны

(Мф 21:18-19)

12 Пазағы кӱнінде Иисус ӱгренҷілерінең хада Вифанийдең париғаннарында, Ол чолда астап парған. 13 Иисус ырахтынох смоква ағазын кӧр салған. Халын пӱрлері аразында чистек табылар ба тіп, ағассар чағын пас парған, че чистек пызар тус читкелектеңер, пӱрлердең пасха ниме кӧр таппаан. 14 Андада Ол смоква ағазын харғаан:

– Синің чистегіңні паза пірдеезі хаҷан даа чібезін.

Ӱгренҷілері аны искеннер.

Храмны арығлааны

(Мф 21:12-17; Лк 19:45-48; Ин 2:13-22)

15 Иерусалимзер читкеннерінде, Иисус, храмзар кіріп, анда садығнаң айғасчатханнарны сығара сӱр сыххан. Ахча орнастырҷаң столларын, иб тахырағын сатчаң сіреелерні тӱңдере тастаан. 16 Храм ӧтіре ниме тазирға чаратпаан. 17 Чонны ӱгредіп, Ол чоохтаан:

– Минің храмым прай чоннар пазырҷаң тура тіп адал парар. Сірер, тізең, аны тонағҷылар ордазына айландыр салғазар.

18 Иисусты истіп, Моисей Чахии пілігҷілері паза улуғ абыстар Аны ӧдірер оңдай тілеп сыхханнар. Че прай чон Аның ӱгредиине таңнапчатханнаңар, Иисустаң китенгеннер. 19 Иир пол килгенде, Иисус саардаң парыбысхан.

Хуруп парған смоква

(Мф 21:20-22)

20 Иртен олох чолҷа иртчедіп, кӧрзелер, смоква чилегезінең ала хуруп партыр. 21 Киҷеегізін сағысха кир киліп, Пётр Иисусха теен:

– Ӱгретчі, кӧрдек, Син харғаан смоковница хуруп партыр.

22 Иисус оларға нандырған:

– Худайға киртініңер. 23 Сынны чоохтапчам сірерге, кем тігі таға «кӧдіріліп, талайзар тӱс пар» тізе паза чооғы хоостыра поларын пір дее ікінҷілебезе, прай чӱреенең киртінзе, аның сӧзінҷе полар. 24 Аннаңар сірерге чоохтапчам, Худайға пазырып, ниме дее сурзаңар, киртініңер – ол ниме толдырылар. 25 Худайға пазырчатса, тізең, піреезіне тарынған ползаңар, пурнада аның пырозын тастаңар. Андада Тигірдегі Пабаңар даа сірерге чазыхтарыңны позыдар. 26 Сірер оларның пыроларын тастабас ползар, сірернің дее пыроңарны Тигірдегі Пабаңар ідӧк тастабас.

Хайдағ ӱлгӱнең?

(Мф 21:23-27; Лк 20:1-8)

27 Олар пазох Иерусалимзер читкеннер. Иисус храмда пас чӧргенінде, Аныңзар улуғ абыстар, Моисей Чахии пілігҷілері паза ах сағаллар пас килгеннер. 28 Олар Аннаң сурғаннар:

– Киректеріңні хайдағ ӱлгӱнең итчезің? Сағаа мыны идерге кем ӱлгӱ пирген?

29 Иисус оларға нандырған:

– Мин дее сірердең сурыбызим. Сірер нандыр пирзер, пу нимелерні хайдағ ӱлгӱнең итчеткенімні чоохтабох пирем. 30 Иоанның кіреске тӱзіргені Худайдаң ма алай кізілердең ме? Нандыр пиріңер Мағаа!

31 Олар пос аразында ӱзӱр сыхханнар:

– Худайдаң тізебіс, ол «Андада сірер ағаа ноға киртінмеезер» тир.

32 «Кізілердең» тирге, тізең, чоннаң хорыхханнар. Прай чон аны ухаанҷаа санаан. 33 Анаң Иисусха піди нандырғаннар:

– Пілбинчебіс.

Андада Иисус оларға теен:

– Мин дее сірерге чоохтабаспын, пу нимелерні хайдағ ӱлгӱнең итчеткенімні.

12

Виноград ӧскірҷеңнердеңер кип-чоох

(Мф 21:33-46; Лк 20:9-19)

1 Иисус оларға кип-чоохтар чоохтап сыххан:

– Пір кізі, виноград одырт салып, ибіре сиденнебіскен, чистекті сыға пасчаң оймах хазыбысхан паза хадағҷаа иб турғыс салған. Анаң ол чирні виноград ӧскірҷеңнерге чалға пир салып, позы чӧрібіскен.

2 Виноград пыс парғанда, ол кізі чалҷызын виноград ӧскірҷеңнерзер позының ӱлӱзін ағыларға ысхан. 3 Тігілері, тізең, чалҷызын, тудып, сох салып, пір дее ниме пирбин, нандыра ызыбысханнар. 4 Ээзі кізі пазох пір чалҷызын ысхан. Че олар, аның пазын таснаң чара саап, кӱліп ала, аны сығара сӱрібіскеннер. 5 Ол кізі хатабох пір чалҷызын ысхан андар. Анзын, тізең, ӧдір салғаннар. Пасха даа ысхан чалҷыларын, хайзын соғып нандырғаннар, хайзыларын ӧдір салғаннар.

6 Ол кізінің хынған чалғыс оолғы полған. Чалҷыларның соонаң ол аны ысхан: «Оолғымнаң чалтанарлар, арса» тіп. 7 Че виноград ӧскірҷеңнер пос аразында чӧптезібіскеннер: «Пу виноградник ээзінің пайын холға кирҷең чалғыс оолғы. Аны ӧдір салзабыс, пабазының пайы пісти полар». 8 Анаң оолғын, хаап, ӧдір салғаннар, сӧӧгін, тізең, оортах тастабысханнар.

9 Виноградник ээзіне ам хайди поларға? Ол, киліп, виноград ӧскірҷеңнерні ӧдір салып, виноградникті, тізең, пасха кізілернің холына пир салар.

10 Нӧӧс сірер Худай Пічиинде «Пӱдірігҷілернің хыйа тастаан тазы соонаң, тура пулиин тутчаң иң кирек тас пол парған» теенін хығырбаазар? 11 Мыны Худай піди иткен. Аны кӧріп, піс чапсысчабыс.

12 Фарисейлер Иисусты тудып аларға сағын чӧргеннер, че чоннаң хорыхханнар. Олар пу кип-чоох постарынаңар полғанын сизінгеннер, аннаңар хыйа пас парыбысханнар.

Хағанға – хағанни, Худайға – Худайни

(Мф 22:15-22; Лк 20:20-26)

13 Соонаң Иисуссар фарисейлердең паза Ирод ханға чағын чоннаң хай піреелерін ысханнар. Олар, Иисус пірее саба чоох сығарыныбызар ба тіп, китееннер. 14 Иисуссар пас киліп, олар тееннер:

– Ӱгретчі! Піс пілчебіс, Син кӧні кізізің, пірдеезінең чалтанминчазың, пірдеезіне чалғанминчазың. Кем дее полза, син аны Худайның чолынҷа парарға сын ӱгретчезің. Чоохтап пир піске, Рим хағаныға албан тӧлирге кирекпіс пе алай чох па? Пирерге кирек пе алай чох па?

15 Че Иисус, чой хылыхтарын піле, оларға чоохтанған:

– Нимее мині сынап одырзар? Динарий ахчаны ағыл пиріңер Мағаа, кӧрим аны.

16 Олар ахча ағыл пиргеннер. Иисус олардаң сурған:

– Пу динарийде кемнің сомы паза ады?

– Хаған кізіни, – нандырғаннар олар.

17 Андада Иисус теен оларға:

– Хағаннин хағанға пиріңер, Худайнин – Худайға.

Ағаа андада прайзы таңнаан.

Тірілердеңер чоох

(Мф 22:23-33; Лк 20:27-40)

18 Аның соонаң Иисуссар саддукейлер# пас килгеннер. Олар ӧлімнің соонда кізі тірілбинче тіҷеңнер. Анаң олар Иисустаң сурғаннар:

19 Ӱгретчі! Моисей Чахиинда піди чоохталча: «Пірее кізінің харындазы ӱреп парза, аның пала чох ипчізі халза, харындазының тӧлін узарадар ӱчӱн, туңмазы алзын аны».

20 Читі харындас полтыр. Иң улуғлары ипчі алтыр, че тӧл халғыспин, ӱреп партыр. 21 Ипчізін ікінҷі харындазы ал салған, ідӧк, пала халдырбин, ӱрептір. Ӱзінҷізі ідӧк тӧл чоғох ӱреп парған. 22 Іди читі харындас соон сӱрістіре ол ипчіні алтыр, че прайзы, пала артыспин, ӱреен. Соонаң ол ипчі ӱребӧк парған. 23 Ам олар прайзы тіріл килзе, тірілер кӱн чит килзе, ол ипчі хайзыни поларға кирек? Прай читі харындас ол ипчінің ирі полған нооза.

24 Иисус саддукейлерге нандырған:

– Сірер, Худай Пічиин дее, Худай кӱзін дее пілбин, іди алҷаасха кірче одырзар. 25 Кізілер ӧлген соонда тірілзелер, олар ипчі дее албинчалар, ирге дее парбинчалар. Олар тигірдегі ангеллер осхас пол парчалар. 26 Худай Моисейге кӧйчеткен ыдырбан хыринда ӧліглер тірілердеңер «Мин Авраамның# Худайыбын, Исаактың Худайыбын, Иаковтың даа Худайыбын» теенін Моисейнің пічиинде хығырбаазар ба? 27 Ол ӧліглернің Худайы нимес, че тіріглернің Худайы полча. Аннаңар сірер тың алҷаастанчазар.

Иң улуғ чахығ

(Мф 22:34-40; Лк 10:25-28)

28 Оларның таласханнарын истіп, анда полған Моисей Чахии пілігҷілерінің пірсі, Иисустың іди чахсы нандырчатханын кӧріп, Иисустаң сурған:

– Чахығларның хайзы иң улуғдыр?

29 Иисус ағаа нандырған:

– Иң улуғ чахығ мындағ: «Ис, Израиль! Пістің не Хан Худайыбыс чалғыс Худай полча. 30 Син прай чӱрееңнең, прай кӧңніңнең, прай сағызыңнаң, прай кӱзіңнең Худайыңа хын». Мына иң улуғ чахығ! 31 Ікінҷізі ағааох тӧӧй: «Чағыныңа позыңа чіли хын». Пу ікі чахығдаң улуғ ниме чоғыл.

32 Моисей Чахии пілігҷізі Иисусха теен:

– Чахсы нандырдың, Ӱгретчі! Худай пір ле полча. Аннаң пасха пір дее Худай чоғыл тіп, Син орта чоохтадың. 33 Ағаа прай чӱрееңнең, прай сағызыңнаң, прай кӧңнінең, прай кӱзіңнең хынғаны паза чағыныңа паарсааны тайыға салған прай нимелердең артых полча.

34 Иисус, Моисей Чахииның пілігҷізі хыйға чоохтанғанын кӧріп, ағаа теен:

– Син Худай хан-ӱлгӱзінең ырах полбиндырзың.

Аның соонаң Иисусха сурығлар пирерге пірдеезі тідінмеен.

Мессий-Христос кемнің тӧлі?

(Мф 22:41-46; Лк 20:41-44)

35 Иисус, кізілерні храмда ӱгредерін узарадып, теен:

– Хайди Моисей Чахии пілігҷілері Мессий-Христосты Давидтің тӧлі тіпчеткен полҷаңнар. 36 Давид позы Худай Худы хоостыра сӧлеен, хайза: «Ӧӧркі Чайаачы минің Хан-пигіме чоохтаан: „Мин Синің ыырҷыларыңны азааң алтына тастаанымҷа, Минің оң саримда одыр тур“». 37 Іди Давид позы Аны Хан-пигім тіп адапча. Хайди Мессий-Христос аның тӧлі полҷаң андағда?

Кӧп чон Аны чӧпсініп истіп одырған.

Моисей Чахии пілігҷілерінең китеніңер

(Мф 23:1-36; Лк 20:45-47)

38 Позының ӱгредиинде Ол ідӧк чоохтаан:

– Моисей Чахии пілігҷілерінең китеніңер. Узун киптеріне чазан салып, чон кӧп чирлерде чӧріп, постарын алғыстаснаң удурладарға хынчалар. 39 Олар синагогаларда алнындағы орыннарда, той-пайларда тӧрде одырарға хынадырлар. 40 Ӧкіс ипчілерні ӱреге кир салчалар, чон алнында ӱр пазыраачых полчалар. Худай чарғызы оларға артых тӱзер.

Ӧкіс ипчі салған ӱлӱс

(Лк 21:1-4)

41 Иисус, храмдағы сыйых салҷаң ідіс хыринда одырып, кізілернің андар ахча салчатханын кӧрген. Пай кізілер ахча кӧп тастааннар. 42 Че пір чох ӧкіс ипчі, киліп, ікі оох ахча салыбысхан. 43 Иисус, Позының ӱгренҷілерін хығырып алып, теен:

– Сынны чоохтапчам сірерге, пу ӧкіс ипчі ідіссер прайзынаң кӧп ахча салды. 44 Кӧбізі артханын салған, че пу ӧкіс ипчі, тізең, чіҷең ниме алар ахчазын салды.

13

Иерусалимнің иңзерілерін ухаанҷылааны

(Мф 24:1-8; Лк 21:5-11)

1 Иисус храмнаң сыхчатханда, Аның ӱгренҷілерінің пірсі Ағаа теен:

– Ӱгретчі! Кӧрдек пу килкім тастардаң иділген улуғ тураларны.

2 Иисус Ағаа нандырған:

– Пу улуғ тураларны кӧрчезің ме? Прай ниме иңзерілер мында, тас ӱстӱнде тас халбас.

3 Хаҷан храмнаң тоғыра Елеон тағда одырчатханнарында, тізең, Пётр, Иаков, Иоанн паза Андрей, ағылахти халып, Аннаң сурғаннар:

4 Хаҷан полар ол ниме? Хайдағ танығ кӧрербіс піс аның алнында?

5 Иисус оларға нандырған:

– Китеніңер, пірдеезіне алаахтыртпаңар. 6 Кӧп кізі Минің адымнаң аданып килер, «Мин Мессий-Христоспын» тіп аданып, илеедезін алаахтыр саларлар. 7 Чағынғы паза ыраххы чаалардаңар ис салзаңар, хорыхпаңар. Прай ол полҷаң ниме, че анзы ам даа тӱгенҷізі нимес. 8 Чон чоннаң, хан ханнаң тоғыр кӧдірілер. Анда-мында чир тітірир, хорылыс, ӧзӧгіс пол сығар. Прай пу нимелер пала тӧрирде пасталчатхан тулғахтар осхастар.

Ирее паза чобағ полар

(Мф 24:9-32; Лк 21:12-28)

9 Сірер, тізең, китеніңер. Сірерні ах сағалларның чарғызына тартарлар паза синагогаларда соғарлар. Миннең ӱчӱн сірерні хан-пиглернің алнында Миннеңер киречілирге турғызарлар. 10 Іди прай чоннарны Чахсы Хабарға пурнада ӱгрет саларға кирек. 11 Хаҷан сірерні, тудып алып, чарғаа апарчатсалар, ниме чоохтирынаңар азынада сағыссырабаңар. Ол туста сірерге пирілген сағысты чарлаңар. Аны, сірер нимес, Худай Худы чоохтанар. 12 Харындазы харындазын, пабазы палаларын ӧлімге пирер. Палалары, паба-іҷедең тоғыр кӧдіріліп, ӧлімге пирерлер оларны. 13 Минің адымның ӱчӱн сірерні прайзы хырт кӧрер. Че тоозазын сыдас парыбысхан на кізі арачылан халар.

14 Чиркестіг нименің ызых орында турчатханын кӧр салзар, аннаңар ухаанҷы Даниил+ 13:14 Пу чиркестіг нимедеңер Пурунғы Молҷағдағы «Даниил ухаан чоохтары» киндезінде пазыл парған (9:27; 11:31; 12:11). Піди ол пасха худайларға киртінчеткен кізілернің тайығ орнын адаан. Олар пу тайығ орынны Иерусалимдегі храмда пӱдір салғаннар. чоохтаан полған (хығырған кізі пілер аны), андада Иудей чиріндегілер тағларзар тиссіннер.

15 Тура хырында турған кізі, аннаң тӱзіп, ибінзер пірее ниме алып аларға тіп кірбезін.

16 Хырада полғаны кип-азаана айланмазын.

17 Ол кӱннерде тойлығ паза час палалығ ипчілерге хыйал-чобағ тӱзер.

18 Пу киректер хысхы туста пол парбазын тіп, пазырыңар.

19 Ол кӱннерде Худай чир-чайаанны пӱдіргеннең ала пу тусха теере кӧрбеен ӧзелісті кӧрерлер. Паза андағ хорғыстығ ниме полбаан, полбас. 20 Хан Худай ол хорғыстығ кӱннерні хызырбаан полза, пір дее тіріг ниме арачылан полбасчых. Че Позы таллап алған кізілері ӱчӱн ол кӱннерні хызырған.

21 Андада сірерге піреезі: «Мына Мессий-Христос мында» алай «Ол тігде» тізе, киртінмеңер. 22 Кӧп чой мессий-христостар паза чой ухаанҷылар сыға саларлар нооза. Худайның таллап алған кізілерін алаахтыр поларлар ба тіп, танығлар паза хайхастар идіп, кӧзідерлер. 23 Сірер, тізең, китеніңер. Мин азынада чоохтап пирдім сірерге. 24 Ол ӧзеліс кӱннерінде кӱн пӱлестел парар, ай чарыбас. 25 Тигірдең чылтыстар тӱс парарлар. Тигірнің кӱстері тітіри тӱзерлер.

26 Олох арада Кізі Оолғын илбек кӱзінде паза сабланыста пулуттарҷа пас парғанын кӧр саларлар. 27 Ол, тиксі-тилекейнің тӧрт саринзар – чир чағазынаң тигірнің ӱстӱ-хырина читіре – Позының ангеллерін ызып, Позының таллап алған кізілерін чыып алар.

Ол кӱн хаҷан полар?

(Мф 24:32-44; Лк 21:29-33)

28 Сірерге смоква ағазы кӧзідім ползын: аның салаалары, нымзап, пӱрлен сыхсалар, чайғы чидіп одырғанын пілчезер. 29 Сірер дее ідӧк, Мин чоохтааны толчатханын кӧріп, Аның мындазын, ізік хыринда, чағын килгенін піліңер. 30 Сынны чоохтапчам сірерге, прай пу ниме амғы тӧл ӱзілгелеккеӧк полар. 31 Тигірнең чир чіт парарлар, Минің сӧзім, тізең, халар.

32 Ол кӱн, ол тус хаҷан поларын пірдеезі, тигірдегі ангеллер дее, Оолғы даа пілбинче. Аны Пабам на пілче. 33 Ол тус хаҷан чит килерін пілбинчеткенде, кӧріңер, узубаңар, пазырыңар. 34 Кізі ибдең ырах чорыхха сыхчатса, позының нымысчыларына ӱлгӱ пиріп, полғанына ла ниме идерге, хадағҷызына, тізең, сиргек тудынарға чахаан чіли, 35 ана ідӧк сірер дее сиргек полыңар. Пілбинчезер нооза тура ээзі хаҷан чиде тӱзер: иирде, орты хараада ба алай питук тапсир туста, алай кӱн сығызында. 36 Кинетін чиде тӱзіп, сірер узупчатханын тудып албазын.

37 Сірерге чоохтапчатхан нимені прайзына чоохтапчам: узубаңар.

14

Иисустаң тоғыр чӧптезіг

(Мф 26:1-5; Лк 22:1-2; Ин 11:45-53)

1 Па’сха тіп ӱлӱкӱнге# паза Ачытпаан халас пайрамына ікі хоных халған полған. Улуғ абыстар паза Моисей Чахии пілігҷілері, Иисусты харанға тудып алып, Аны ӧдірібізерге сағыныбысханнар. 2 Че чонда хорығ сығарбасха тіп, ӱлӱкӱнде аны итпеске чарат салғаннар.

Иисус Вифанийде

(Мф 26:6-13; Ин 12:1-8)

3 Иисус Вифанийде чызығ палығлығ Симон тіп аттығ кізінің туразында стол кистінде одырғанында+ 14:3 Грек пічиинде: «стол кистінде чатханында». Ол тустарда Израильде сірееде чадып ала азыранҷаңнар. , андар алавастр ідіс тудына пір ипчі кір килген. Ідізінде аның нард ӧзімінең сығарған аарлығ миро хайах полған. Ипчі, ідістің ахсын талап, Иисуссар пас киліп, хайахты пазына урған. 4 Анда одырғаннарның хай-піреелері, ӧкпелеп парып, пос аразында чоохтасханнар:

– Ол аарлығ хайахты ноға іди ӱретче? 5 Аны ӱс чӱс динарийдең дее аарлыға садыбызып, ахчазын чох кізілерге ӱлеп саларҷых, – тіп перініскеннер.

6 Че Иисус оларға теен:

– Хадылбаңар ағаа. Ноға хырысчазар аны? Ол Мағаа чахсы итті. 7 Чох кізілер сірернің хыриңарда хаҷан даа поларлар. Хаҷан хынза, анда оларға полыс пир турарзар. Че Мин сірернең хада тӧӧле полбаспын. 8 Пу ипчі идер нимені ит салды. Мині чыырға тимнеп, азынада Мағаа аарлығ хайах сӱртті. 9 Сынны чоохтапчам сірерге, прай чир-чалбахта Чахсы Хабар тарадылар, ноо даа чирде пу ипчі ундулбас ӱчӱн, ол иткен нимедеңер чоохталар.

Иуда улуғ абыстарда

(Мф 26:14-16; Лк 22:3-6)

10 Ол арада Иуда Искариот, он ікі ӱгренҷізінің пірсі, Иисусты садыбызарға тіп, улуғ абыстарзар парған. 11 Аны истіп, улуғ абыстар ӧрін парғаннар паза ағаа ахча пирер пол салғаннар. Иуда, тізең, Иисусты оларның холына пирібізер оңдай тілеп сыххан.

Ӱлӱкӱн чиизін тимнеені

(Мф 26:17-25; Лк 22:7-14, 21-23; Ин 13:21-30)

12 Ачытпаан халас пайрамының пастағы кӱнінде, тайыға хурағанны соғыбысханда, ӱгренҷілері Иисустаң сурғаннар:

– Син иирде хайда азыранарзың? Піс, андар парып, чиис тимнебізибіс.

13 Иисус, ікі ӱгренҷізін ысчатханда, оларға чоохтаан:

– Саарзар парыңар. Сірерге суғлығ ыраға апарчатхан кізі тоғас парар. Аның соонҷа пазып, 14 ол кірген тураа хадох кіріп, иб ээзіне чоохтирзар: «Ӱгретчі ӱгренҷілерінең хада Па’сха чиизін чіҷең орын хайдадыр тіп сурапча». 15 Ээзі сірерге ӧӧркі хадылында, улуғ пӧлікте, орын кӧзіт пирер. Анда прай ниме тимде полар. Андох піске чіҷең ниме тимнеп салыңар.

16 Ӱгренҷілері, саарзар парып, прай нимені Иисус чоохтаан хоостыра хап-орта таап алғаннар. Анда ӱлӱкӱн тамағын тимнебіскеннер.

Иирдегі чиис

(Мф 26:26-30; Лк 22:15-20; 1 Кор. 11:23-25)

17 Иир читкенде, Ол он ікі ӱгренҷізінең хада андар килген. 18 Олар, стол кистіне одырып, азыранчатханнарында, Иисус теен:

– Сынны чоохтапчам сірерге, сағам Миннең хада азыранчатхан сірернің пірсі Мині садыбызар.

19 Ӱгренҷілері, хомзын парып, пірде пірсі сур сыххан:

– Ол кізі мин нимеспін, йа?

20 Иисус ӱгренҷілеріне нандырған:

– Ол холын Миннең хада пір айахха сунған он ікі ӱгренҷінің пірсі. 21 Итсе-де, Кізі Оолғы Аннаңар Худай Пічиинде пазылғаны хоостыра ӧл парар. Че Кізі Оолғын сатчатхан кізее хыйал! Ол кізее тӧрібеске артых поларҷых.

22 Олар азыранчатханнарында, Иисус, халас алып, алғабысхан. Анаң, сындырып, ӱгренҷілеріне пирген аны:

– Алыңар, чіңер. Пу Минің ит-сӧӧгім.

23 Анаң, чірче алып, алғап, ӱгренҷілеріне пирген. Прайзы ол чірчедең іскен.

24 Иисус теен оларға:

– Пу чірчеде Наа Молҷағны таныхтапчатхан ханым, кӧп кізінің ӱчӱн тӧгілер ол. 25 Сынны чоохтапчам сірерге, Худай хан-чирінде наа виноград арағазын іскенімҷе, Мин виноград арағазын паза іспеспін.

Пётрның хыйа поларын ухаанҷылааны

26 Анаң олар, Худайны саблапчатхан ырны ырлап ала, Елеон тағзар парғаннар. 27 Иисус оларға теен:

– Пу хараазын сірер прайзыңар Мині тастирзар. Пазыл парған нооза: «Хадарҷыны ӧдірібізербін, хойлары тарасхлап парарлар». 28 Че тірілген соонда Мин сірерні Галилей чирінде сағирбын.

29 Пётр Иисусха чоохтанған:

– Прайзы даа сині тастап парыбысса, мин тастабаспын.

30 Андада Иисус ағаа теен:

– Сынны чоохтапчам сағаа, пуох хараазын, питук ікі хати тапсаанҷа, Миннең ӱс хати тӧдір поларзың.

31 Че Пётр хатап-хатап чоохтанған:

– Синнең хада ӧлімге дее парарға киліссе, мин Синнең хыйа полбаспын.

Пасха даа ӱгренҷілері ідӧк тееннер.

Иисус Гефсиман садында

(Мф 26:36-46; Лк 22:39-46)

32 Анаң олар Гефсиман теен садсар читкеннер. Иисус Позының ӱгренҷілеріне чоохтанған:

– Мин пазырып алғанҷа, мында одыр турыңар.

33 Позынаң хада Ол Пётрны, Иаковты паза Иоанны алып алған. Ӧзеліп, ачырғанып ала, 34 Иисус оларға теен:

– Чобаам сині чох улуғ, ол Мині ӧдір парир. Узубин пол турыңар мында.

35 Ырах нимес пас парыбызып, Иисус, чирге чаба чадып, полар оңдайы пар полза, пу килчеткен ӱлӱс хыйыс парзын тіп, пазырған. 36 Піди чоохтанған Ол:

– Авва+ 14:36 Арамей тілінең Авва теені Пабам полча. Пабам! Прай ниме Синің холыңда: пу ӱлӱзімні хыйа ит пир Мағаа. Че, Мин хынғанни итпе, Позыңның кӧңнін толдыр.

37 Нандыра киліп, кӧрзе, пайаағы ӱгренҷілері узупчалар. Андада Ол Пётрға теен:

– Симон, син узупчазың ма? Пір час таа узубин пол полбадың ма? 38 Хыҷыхха пастырбас ӱчӱн, узубаңар, пазырыңар. Кізі кӧңні кӱстіг, че ит-сӧӧгі порт.

39 Пазох хыйа пас парыбызып, пайаағыох сӧстерні чоохтанып ала, пазыр сыххан. 40 Анаң айланғанда, Иисус тігілернің хатабох узупчатханнарын кӧр салған. Олар харахтарын даа ас полбинчатханнар паза Ағаа ниме дее нандырҷаан пілбееннер. 41 Ол, ӱзінҷізін киліп, оларға чоохтанған:

– Сірер, ам даа узуп, тынанчазар ба? Чидер ам. Тус чит килді. Кізі Оолғы чазыхтығларның холына пиріл парарға чӧр. 42 Турыңар, парааңар. Мині садыбысхан кізі чағдап килді.

Иисусты тудып алғаннар

(Мф 26:47-56; Лк 22:47-53; Ин 18:3-12)

43 Иисус читіре чоохтанғалаххаох, он ікі ӱгренҷізінің пірсі Иуда паза анынаң хада хылыстар, ӧзектер тудынған кізілер чиде тӱскеннер. Оларны улуғ абыстар, Моисей Чахии пілігҷілері паза ах сағаллар ысханнар. 44 Иисусты сатхан кізі оларға сизік пирерге чоохтас салған:

– Мин, пас киліп, кемні охсанзам, ол Иисус полар. Аны, тудып, ипти апарарзар.

45 Сах андох Иисуссар пас киліп: «Ӱгретчі! Ӱгретчі!» – теен. Анаң Аны охсаныбысхан. 46 Тирігліг кізілер Иисусты, хаап алып, апар сыхханнар. 47 Хости турған ӱгренҷілерінің пірсі, хылызын сығарып, улуғ абыстың нымысчызының хулаан кизе сабысхан. 48 Андада Иисус оларға теен:

– Сірер, тонағҷыны тударға килген чіли, Миннең тоғыр хылыстығ, ӧзектіг читтіңер. 49 Мин сірернең хада кӱннің сай храмда полҷаңмын, сірерні ӱгреткем, сірер, тізең, Мағаа теңмеҷеңзер. Че Худай Пічиинде пазылғаны толзын.

50 Иисустың ӱгренҷілері, Аны тасти, чӱгӱрісклебіскеннер.

51 Иисустың соонҷа иске сӱргенген пір оол ла парған. Чааҷылар аны тудыбох алғаннар. 52 Че ол, ораанған сӱбӱрегін оларның холларында халдыр салып, хуба чалаас чӱгӱре халған.

Иисус ӧӧркі чарғы алнында

(Мф 26:57-68; Лк 22:54-55, 63-71; Ин 18:13-14, 19-24)

53 Иисусты улуғ абыссар ағыл килгеннер. Прай улуғ абыстар, ах сағаллар паза Моисей Чахии пілігҷілері пеер чыылыс парғаннар.

54 Пётр сооларынҷа, оортах пазып, оларны хооп килген. Улуғ абыстың ибіне читкенде, сиден істіне кіріп, нымысчыларынаң хада отха чылынып одыр салған.

55 Улуғ абыстар паза ӧӧркі чарғы, Иисустаң тоғыр пірее пыро таап, Аны ӧлімге чарғылирға харасханнар. Че пір дее сылтағ таап полбинчатханнар. 56 Кӧп кізі Аннаң тоғыр чой киречілеен, че оларның киречілестері нимее чарабааннар. 57 Хай піреелері, турып, Аннаң тоғыр тайма ниме чоохтааннар:

58 Піс Аның піди теенін искебіс: «Хол кӱзінең пӱдірген пу храмны иңзерібізіп, Мин ӱс кӱннің аразына кізі холы итпеен пасха храм пӱдір саларбын».

59 Че пу даа тайма чоох читкіҷе полбаан.

60 Андада улуғ абыс, Иисустың алнында турыбызып, сурған:

– Синнең тоғыр киречілееннеріне ноға пір дее ниме нандырбинчазың?

61 Че Иисус, тапсабин, сым турған. Улуғ абыс пазох сурған:

– Синзің ме Мессий-Христос, Худай Оолғы?

62 Иисус нандырған:

– Йа, Минмін. Сірер Кізі Оолғын Чайаачының оң саринда одырчатханын паза тигірдегі пулуттарҷа килчеткенін кӧрерзер.

63 Андада улуғ абыс, позының кип-азаан тали тартып, хысхырған:

– Паза хайдағ киречі киректір піске? 64 Худайны хайди нимее салбинчатханын истер бе сірер? Ам хайди идерге аны?

Иисусты, прайзы пыролыға санап, ӧлімге чарғылааннар. 65 Хайзылары Ағаа тӱкӱргеннер, хараан чаба палғап, Аны саап ала чоохтанғаннар:

– Че, ухаанҷыла амды!

Нымысчыларынаң ала Иисусты наахтааннар.

Пётрның тӧдір хылынғаны

(Мф 26:69-75; Лк 22:56-62; Ин 18:15-18, 25-27)

66 Пётр ол туста сиден істінде полған. Андар улуғ абыстың сӱмекчіні пас килген. 67 Пётрның от хазында чылын турчатханын кӧріп, ол ипчі теен:

– Син дее Назареттең сыххан Иисуснаң хада полғазың.

68 Че Пётр, тоғыр саап, нандырған:

– Син ниме теенін оңар полбадым, – іди тіп ала, хана ізиинзер пас чӧрібіскен. Ол туста питук тапсабысхан.

69 Чалҷы ипчі, Пётрзар харах тастап, хости турған кізілерге пазох чоохтанған:

– Пу кізі оларның пірсі полча.

70 Пётр хатабох тоғыр сапхан, че тӱрче поларынаң анда турчатханнар Пётрға пазох чоохтанғаннар:

– Син сыннаң даа оларның кізізі поларзың. Чооғың хоостыра даа Галилей чирінеңзің.

71 Пётр обалланған-пазырынған:

– Сірер чоохтапчатхан кізіні пілбинчем мин.

72 Ол туста питук ікінҷізін тапсабысхан. Андада Пётр, Иисустың «Питук ікі хати тапсаанҷа, син Миннең ӱс хати тӧдір пазынарзың» теен чооғын сағысха киріп, ылғабысхан.

15

Иисус Пилаттың алнында

(Мф 27:1-2, 11-26; Лк 23:1-5, 13-25; Ин 18:28–19:16)

1 Иртеніндӧк, улуғ абыстар, ах сағаллар, Моисей Чахии пілігҷілері паза прай ӧӧркі чарғы чӧптескен соонда, Иисусты, палғаттырып, Пилатсар апарғаннар. 2 Пилат Иисустаң сурған:

– Синзің ме, Иудей ханы?

Иисус ағаа нандырған:

– Син тідің аны.

3 Улуғ абыстар Иисусты кӧп нименің ӱчӱн пыролап сыхханнар. 4 Пилат пазох Иисустаң сурған:

– Пір дее ниме нандырбинчазың ма? Кӧр, синнең тоғыр хайдағ кӧп киречілестер.

5 Иисустың пазох пір ниме дее тапсабаанына, тізең, Пилат таңнаан.

6 Ӱлӱкӱн сай Пилат чон сурынғаны хоостыра харибдең пір кізі позыдыбысчаң полған. 7 Харибде сайбағ салғаннарнаң хада ол туста Варавва теен кізі полған. Олар сайбағлар тузында кізі ӧдір салғаннар. 8 Чыылған чон Пилаттаң кибірні толдырарға сурынған. 9 Пилат оларзар айланған:

– Иудей ханын позыдим ма сірерге?

10 Ол улуғ абыстар, Иисусха істі чохтанып, аның холына пирібіскеннерін сизінген.

11 Че улуғ абыстар, Иисустың орнына Варавваны позытсын тіп, сурынарға чонны кӧӧктіргеннер. 12 Пилат пазох оларзар айланған:

– Сірер Иудей ханы тіпчеткен кізіні хайди идим?

13 Кіреске хазирға аны! – хысхырыс сыхханнар кізілер.

14 Хайдағ хомай ниме иткен ол? – теен оларға Пилат.

Че кізілер улам тың хысхырғаннар:

– Кіреске хазирға аны!

15 Андада Пилат, чонның кӧңнін алып, Варавваны позыдыбысхан, Иисусты, тізең, соғып, кіреске хазап саларға чахаан.

Иисусты кіреске хазааны

(Мф 27:27-44; Лк 23:26-43; Ин 19:2-3, 17-27)

16 Чааҷылар Иисусты пастых ӧргезінің сиденінзер апарып, халған чааҷыларын андарох чыып килгеннер. 17 Анаң Ағаа узун хызыл кӧгенек, пазына, тізең, тігенек ӱрімін кизіртібіскеннер. 18 Анаң Ағаа хысхыр сыхханнар:

– Изен ползын Иудей ханы!

19 Чааҷылар Аны пазынаң сымыхнаң саап, чаба тӱкӱргеннер паза, кӱрленіп ала, тізекке тӱзіп, Ағаа пазыраачых полғаннар. 20 Іди Ағаа кӱліп алып, хызыл кӧгенекті суурыбызып, Позының кип-азаан кизіртібізіп, Аны кіреске хазирға апарғаннар.

21 Чазыдаң Киринейдегі Симон, Александрнаң Руфтың пабазы, париған полған. Чааҷылар аны Иисустың кірезін апардырғаннар. 22 Иисусты Голгофа теен тигейзер ағыл килгеннер. «Голгофа» – Хуу пас теені полча. 23 Иисусха смирна хайахтығ араға ізерге пиргеннер, че Ол іспеен. 24 Анаң, Иисусты кіреске хазаан соонда, чааҷылар, пос аразында Аның кип-азаан ӱлеп, ӱлӱске тас тастааннар. 25 Аны кіреске хазаан туста кӱн сыхханнаң ӱс час тузы полған. 26 Иисусты пыролап, чардыда «Иудей ханы» тіп пазып, хазап салғаннар. 27 Иисуснаң хада ікі тонағҷыны хазааннар: пірсін Аның оң саринда, пірсін, тізең, сол саринда. 28 Іди Худай Пічиинде «Тонағҷыларға тиңнелген» тіп пазылғаны тол парған. 29 Чол париғаннар, пастарын чайхап ала, Иисусты сӧклеп, тееннер:

– Храмны иңзерібізіп, ӱс кӱнге пӱдірібісчең кӱзің пар полза, 30 кірестең тӱзіп, позыңны арачыла.

31 Улуғ абыстар паза Моисей Чахии пілігҷілері ідӧк хатхырысханнар, удур-тӧдір чоохтасханнар:

– Пасхаларын арачылаан, позын, тізең, арачылап полбинча! 32 Израиль ханы Мессий-Христос ам кірестең позып алзын. Андада, аны кӧріп, ағаа киртінербіс піс.

Хада хазалған сайбағҷылар даа Аны сӧклееннерӧк.

Иисустың ӧлімі

(Мф 27:45-56; Лк 23:44-49; Ин 19:28-30)

33 Кӱн ортызында прай чир ӱстӱ харасхы пол килген. Іди ӱс час изере турған+ 15:33 Грек пічиинде: «алты частаң тоғыс часха читіре» тіп пазылча. . 34 Кӱнӧрте, тоғыс час тузында+ 15:34 Гректернің «тоғыс час» пістің ӱс часха килісче. , Иисус тың хысхыра тӱскен: «Элои, Элои! Лама сабахтани?»

Анзы «Худайым, Худайым! Ноға Син Мині тастадың» теені полча. 35 Хости турған кізілер, ол сӧстерні истіп, пос аразында чоохтасханнар:

– Мына, Илияны хығыр тур.

36 Пір кізі, тізең, чӱгӱр парып, сӱбӱректі хуйаң арағада ӧллебіскен. Анаң аны, сырғайға хаптырып алып, Иисусха сунып, теен:

– Кӧрербіс, Илия кірестең суурарға килер бе ни зе?

37 Иисус, тізең, хысхыр киліп, тынын позыдыбысхан. 38 Олох туста храмда кӧзеңе ӱстӱнең+ 15:38 Пу храмдағы кӧзеңе иң ызых орынны ызых орыннаң чарчатхан. алтынзар алдыра ікі чара талал чӧрібіскен. 39 Иисустаң тоғыр турған чааҷылар пастығы Аның іди, хысхырып, тоозыл парғанын кӧріп, чоохтанған:

– Пу кізі сынап таа Худай Оолғы полтыр.

40 Мындох ипчілер оортахтын кӧр турғаннар. Оларның аразында Мария Магдалина, Кічіг Иаков паза Иосий харындастарның іҷезі Мария паза Саломий полғаннар. 41 Олар Иисустың соонҷа Галилей чирінең сығара килгеннер паза Ағаа полыс пир турҷаңнар. Олардаң даа пасха Иерусалимзер Иисуснаң хада килген илееде ипчі турған.

Иисусты чығаны

(Мф 27:57-61; Лк 23:50-56; Ин 19:38-42)

42 Суббота кӱннің алнындағы пятница иирі пол килгеннеңер, 43 Пастыхтарның саблығ кізізі Аримафей саардағы Иосиф чиде салған. Ол позы даа Худай хан-ӱлгӱзі килерін сахтаан. Пилатсар ол, туртухпин кіріп, аннаң Иисустың сӧӧгін сурған. 44 Пилат Иисус іди табырах ӱреп парғанына таңнаан. Чааҷылар пастиин хығырыбызып, аннаң сурған:

– Ӱрде тоозыл парды ба ол?

45 Чааҷылар пастығының нандыриин истіп алып, ол Иисустың сӧӧгін Иосифке пирібіскен. 46 Иосиф, ис садып алып, Иисусты кірестең суурып, ол иске ораабысхан. Анаң хайада кирт салған хую істінде Аны чатыр салған, хую ахсын чоон таснаң пазыр салған. 47 Мария Магдалина паза Иосийнің іҷезі Мария Иисусты хайада чығаннарын кӧргеннер.

16

Иисус Христостың тірілгені

(Мф 28:1-10, 16-20; Лк 24:1-53; Ин 20:1-23; Илҷ 1:9-11)

1 Суббота ирткенде, Мария Магдалина, Иаковтың іҷезі Мария паза Саломий Иисустың сӧӧгін сӱртклир чахсы чыстығ хайахтар садып алғаннар. 2 Субботаның таңдағызында, иртеезінӧк, олар кӱңӱр хайазар кӱн сығызында парып, 3 «Хую ахсынаң тасты кем хыйа ит пирер?» тіп, пос аразында ӱзӱргеннер.

4 Киліп, кӧрзелер, тас хыйа чылдырыл партыр – ол за илееде килкім полған. 5 Хуюзар кіргеннерінде, оң саринда ах кип кискен чиит оолны кӧр салып, тың хорых парғаннар. 6 Ол, тізең, ипчілерге теен:

– Хорыхпаңар. Сірер Назареттең сыххан кіреске хазатхан Иисусты кӧрглепчезер. Ол тіріл парған, чоғыл мында. Мына Аны чаттырған орын. 7 Че, парыңар. Аның ӱгренҷілеріне паза Пётрға «Ол сірерні Галилей чирінде сағир» тіп чоохтаңар. Иисус сірерге чоохтаанни, Аны анда кӧрерзер.

8 Ипчілер, аннаң сығып, ӱрӱкеннеріне тітіреп ала, хуюдаң тис чӱгӱргеннер. Хорыхханнарына пірдеезіне пір дее ниме чоохтабааннар.

9 Неделяның пастағы кӱнінде иртен ирте Иисус тіріл парған. Пастап Ол хаҷан-да читі айна-чигін сығарған Мария Магдалинаа кӧрін парған. 10 Анзы, Иисустың чобалып, ылғазып одырған ӱгренҷілерінзер парып, аны чоохтап пирген. 11 Че олар, Иисустың тірілгенінеңер паза Мария Аны кӧргенінеңер истіп, анзына киртінмееннер.

12 Аның соонда омазын алыстырыбысхан Иисус аалзар париған ікі ӱгренҷізіне чолда тоғас парған. 13 Олар, Иерусалимзер айланып, Иисусты кӧргеннерін пасхаларына чоохтааннар, че оларға даа киртінмееннер. 14 Паза полбаанда, Ол иирдегізін азыранчатхан он пір ӱгренҷізінзер килген. Олар Аның тірілгенін кӧргенге киртінмееннері ӱчӱн, хатығ чӱректіглерінеңер паза киртіс чохтарынаңар оларны хызааннаан. 15 Анаң оларға теен:

– Тиксі-тилекейге тараңар паза Чахсы Хабарны прай тіріг-тынныға читіріп, ӱгредіңер. 16 Киртінгеннері, кіреске тӱскеннері арачылалар, киртінмееннері чарғыладар. 17 Киртінгеннері, тізең, мындағ танығлар аларлар: Минің адымнаң айналарны сығарарлар, наа тіллернең чоохтазарлар, 18 чыланнарны холға тут поларлар, ооны ісселер дее, оохпастар, ағырығларны, холларын салып, чазылдырарлар.

19 Іди Хан-пиг пуларнаң чоохтасхан соонда, ӧӧрлебізіп, Худайның оң саринда одыр салған. 20 Ӱгренҷілері, тізең, тиксі чирлерге тарас парып, ӱгрет чӧргеннер. Хан Худай, оларның сӧстерін хайхастығ танығларнаң киречілеп, оларға полысхан. Аминь.